andronicus-rhodius.de-passionibus-lib-1-sp andronicus_mullach_fpg3_0460.1
πολλοῦ δεῖσθαι τὴν ἐμπειρίαν . Καὶ τοῦτο δὲ ἀκολούθον σκέψασθαι , πῶς οἱ νέοι μαθηματικοὶ μὲν γίνονται , σοφοὶ δὲ ἡ φυσικοὶ οὐδαμῶς · ἢ ὅτι τῶν μὲν φυσικῶν καὶ τῆς σοφίας αἱ ἀρχαὶ ἀπὸ τῶν καθ’ ἕκαστα λαμβάνονται · Καὶ γὰρ καὶ τὴν σοφίαν , ἥτις περὶ τὰ ἀναγκαῖά ἐστι καὶ αἰτία , ἀδύνατόν ἐστι κατορθωθῆναι ἄνευ τῆς ἐμπειρίας . Ἀπὸ γὰρ τῶν ἡμῖν καὶ τῇ αἰσθήσει γνωρίμων ἐπὶ τὰ ὑπὲρ αἴσθησιν ἀγόμεθα · χωρὶς μὲν γὰρ τοῦ γινώσκειν τινὰ συμβαίνουσι τῷδε ἢ ἐκείνῳ τῷ φυσικῷ , τὸν καθόλου περὶ αὐτῶν λόγον , οὐ δυνάμεθα συμπερᾶναι · οὐδὲ ποιήσαι ἐπιστήμην . Πάλιν δὲ χωρὶς τῆς φυσικῆς ἐπιστήμης ἀδύνατον ἐπὶ τὴν σοφίαν ἐλθεῖν · μετὰ τὰ φυσικὰ γὰρ τὰ ὑπὲρ φύσιν γιγνώσκομεν · τὸ δὲ γινώσκειν τὰ καθ’ ἕκαστα , ἐμπειρίας ἐστίν · ἢ δὲ ἐμπειρία χρόνου πολλοῦ · καὶ διὰ τοῦτο τοὺς νέους οὐ δυνατὸν φυσικοὺς ἢ σοφοὺς εἶναι . Τῶν δὲ μαθηματικῶν αἱ ἀρχαὶ χωρὶς τῆς ὕλης λαμβάνονται · καὶ διὰ τοῦτο οὐ χρείαν ἔχουσι γνῶσιν ἔχειν τῶν καθ’ ἕκαστα · καὶ γὰρ οὐκ ἐν τῇ ὕλῃ σκοποῦσι τὸν κύκλον ἢ τὸν ἀριθμὸν , ἐν ἧ πολυειδὴς τις , ὡς εἰπεῖν , καὶ ἀόριστος γίνεται , καθάπερ τὰ φυσικὰ ὁ φυσικός · ἀλλὰ ἀφελόντες τῆς ὕλης καὶ αὐτὸν σκοποῦντες καθ’ ἑαυτόν , τούτου χάριν τοὺς νέους οὐδὲν κωλύει μαθηματικοὺς εἶναι · καὶ γὰρ τὰς μὲν τῶν φυσικῶν ἀρχάς , καὶ ὅλως τὰ φυσικὰ εἴ καὶ λέγουσιν , ἀλλ’ οὐκ ἴσασι ἀκριβῶς περὶ αὐτῶν , οὐδὲ πιστεύουσι · τὰς δὲ τῶν μαθηματικῶν καὶ πιστεύουσι · γινώσκουσι γὰρ διὰ τὸ ὡρισμένους εἶναι τοὺς αὐτῶν λόγους . Ἐπεὶ τοίνυν φανερόν , ὅτι τῆς φρονήσεως τῆς ἠθικῆς αἰτία ἐστὶν ἡ ἐμπειρία , τὴν δὲ ἐμπειρίαν οὐκ ἔνι γενέσθαι χωρὶς κοινωνίας πολιτικῆς , ἡ δὲ πολιτικὴ κοινωνία οὐ δύναται εἶναι ἄνευ τῆς πολιτικῆς φρονήσεως , ὅλην ὅτι τὴν ἠθικὴν φρόνησιν οὐ δυνατὸν εἶναι ἄνευ τῆς πολιτικῆς . Ἐπεὶ ἡ ἀμαρτία ἡ περὶ τὰς πράξεις ἀπὸ ἀγνοίας συμβαίνει , ἢ τῆς καθόλου , ἢ τῆς μερικῆς ( καὶ γὰρ ὁ ἀγνοῶν καθόλου , ὅτι τὰ βαρύσταθμα ὕδατα φαῦλα , καὶ ὁ τοῦτο μὲν εἰδώς , ἀγνοῶν δὲ μερικῶς , ὅτε τάδε τὰ ὕδατα βαρύσταθμα , ὁμοίως ἀμαρτήσει · χρήσεται γὰρ ἑκάτερος τοῖς φαύλοις ὕδασι ) φανερόν , ὅτι πρὸς τὸ μὴ ἀμαρτεῖν ἀναγκαῖον μὴ μόνον εἰδέναι , ὅτι τάδε τὰ ὕδατα βαρύσταθμα , ἀλλὰ καὶ ὅτι τὰ βαρύσταθμα φαῦλα · δεῖται ἄρα ἡ μερικὴ φρόνησις τῆς καθόλου φρονήσεως τῆς πολιτικῆς , καὶ ἀδύνατον τὴν ἠθικὴν ἄνευ τῆς πολιτικῆς συστῆναι , ὥσπερ καὶ τὴν μερικὴν γνῶσιν ἄνευ τῆς καθόλου μὴ ἀμαρτάνειν ἀδύνατον .
Lemmas: πολύς δήω ὁ ἐμπειρία . καί οὗτος δέ ἀκόλουθος σκέπτομαι , πῶς ὁ νέος μαθηματικός μέν γίγνομαι , σοφός δέ ὁ φυσικός οὐδαμῶς · ἢ ὅτι ὁ μέν φυσικός καί ὁ σοφία ὁ ἀρχή ἀπό ὁ κατά ἕκαστος λαμβάνω · καί γάρ καί ὁ σοφία , ὅστις περί ὁ ἀναγκαῖος εἰμί καί αἰτία , ἀδύνατος εἰμί κατορθόω ἄνευ ὁ ἐμπειρία . ἀπό γάρ ὁ ἐγώ καί ὁ αἴσθησις γνώριμος ἐπί ὁ ὑπέρ αἴσθησις ἄγω · Χωρὶς μέν γάρ ὁ γιγνώσκω τις συμβαίνω ὅδε ἢ ἐκεῖνος ὁ φυσικός , ὁ καθόλου περί αὐτός λόγος , οὖον δύναμαι συμπεραίνω · οὐδέ ποιέω ἐπιστήμη . πάλιν δέ Χωρὶς ὁ φυσικός ἐπιστήμη ἀδύνατος ἐπί ὁ σοφία ἔρχομαι · μετά ὁ φυσικός γάρ ὁ ὑπέρ φύσις γιγνώσκω · ὁ δέ γιγνώσκω ὁ κατά ἕκαστος , ἐμπειρία εἰμί · ἢ δέ ἐμπειρία χρόνος πολύς · καί διά οὗτος ὁ νέος οὖον δυνατός φυσικός ἢ σοφός εἰμί . ὁ δέ μαθηματικός ὁ ἀρχή Χωρὶς ὁ ὕλη λαμβάνω · καί διά οὗτος οὖον χρεία ἔχω γνῶσις ἔχω ὁ κατά ἕκαστος · καί γάρ οὐ ἐν ὁ ὕλη σκοπέω ὁ κύκλος ἢ ὁ ἀριθμός , ἐν ἧ πολυειδής τις , ὡς εἶπον , καί ἀόριστος γίγνομαι , καθάπερ ὁ φυσικός ὁ φυσικός · ἀλλά ἀφαιρέω ὁ ὕλη καί αὐτός σκοπός κατά ἑαυτοῦ , οὗτος χάρις ὁ νέος οὐδείς κωλύω μαθηματικός εἰμί · καί γάρ ὁ μέν ὁ φυσικός ἀρχή , καί ὅλως ὁ φυσικός εἰμί καί λέγω , ἀλλά οὐ οἶδα ἀκριβῶς περί αὐτός , οὐδέ πιστεύω · ὁ δέ ὁ μαθηματικός καί πιστεύω · γιγνώσκω γάρ διά ὁ ὁρίζω εἰμί ὁ αὐτός λόγος . ἐπεί τοίνυν φανερός , ὅτι ὁ φρόνησις ὁ ἠθικός αἰτία εἰμί ὁ ἐμπειρία , ὁ δέ ἐμπειρία οὐ ἐν γίγνομαι Χωρὶς κοινωνία πολιτικός , ὁ δέ πολιτικός κοινωνία οὖον δύναμαι εἰμί ἄνευ ὁ πολιτικός φρόνησις , ὅλος ὅτι ὁ ἠθικός φρόνησις οὖον δυνατός εἰμί ἄνευ ὁ πολιτικός . ἐπεί ὁ ἁμαρτία ὁ περί ὁ πρᾶξις ἀπό ἄγνοια συμβαίνω , ἢ ὁ καθόλου , ἢ ὁ μερικός ( καί γάρ ὁ ἀγνοέω καθόλου , ὅτι ὁ βαρύσταθμος ὕδωρ φαῦλος , καί ὁ οὗτος μέν οἶδα , ἀγνοέω δέ μερικός , ὅτε ὅδε ὁ ὕδωρ βαρύσταθμος , ὁμοίως ἁμαρτάνω · χράω γάρ ἑκάτερος ὁ φαῦλος ὕδωρ ) φανερός , ὅτι πρός ὁ μή ἁμαρτάνω ἀναγκαῖος μή μόνος οἶδα , ὅτι ὅδε ὁ ὕδωρ βαρύσταθμος , ἀλλά καί ὅτι ὁ βαρύσταθμος φαῦλος · δήω ἄρα ὁ μερικός φρόνησις ὁ καθόλου φρόνησις ὁ πολιτικός , καί ἀδύνατος ὁ ἠθικός ἄνευ ὁ πολιτικός συνίστημι , ὥσπερ καί ὁ μερικός γνῶσις ἄνευ ὁ καθόλου μή ἁμαρτάνω ἀδύνατος .