andronicus-rhodius.de-passionibus-lib-1-sp andronicus_mullach_fpg3_0552.1
* * Ἐτι δὲ καὶ ὧδε ὁρῆλον ἔσται ψυχικώτερον τὸν λόγον ἐπισκοποῦσι . Σκεψώμεθα γὰρ οὐχ ἀπὸ τῶν ἰδία προσόντων τῷ εὐδαιμόνῳ , ἀλλὰ ἀπὸ τῶν κοινῇ πᾶσι . Τὸ μὲν οὖν ζῆν πᾶσι τοῖς ζῴοις ἔστι φύσει ἔστιν ἡδύ · τὸ δὲ ζῆν ὀρίζονται εἶναι , ἐν μὲν τοῖς ἀλόγοις δύναμιν αἰσθήσεως , ἐν δὲ τοῖς ἀνθρώποις δύναμιν αἰσθήσεως ἢ νοήσεως . Ἡ δὲ δύναμις διὰ τὴν ἐνέργειαν ἔστι , καὶ τὸ κύριον ἐν τῇ ἐνεργεία · εἰ τοίνυν τὸ δύνασθαι αἰσθάνεσθαι , ἢ νοεῖν , ζῆν ἔστι , πολλῷ μᾶλλον αὐτὸ τὸ αἰσθάνεσθαι , ἢ νοεῖν ἐνέργεια . Τὸ ἄρα αἰσθάνεσθαι , ἢ νοεῖν ἐνέργεια , αὐτὸ ἔστι τὸ ζῆν · ἀ δὲ ζῆν ἡδύ τέ ἐστι καὶ ἑαυτό , καὶ ἀγαθόν , μάλιστα μὲν , ὅτι ὁρισμένον τί ἐστι τὸ ζῆν . Τὸ δὲ ὁρισμένον τῆς τοῦ ἀγαθοῦ φύσεως , καθάπερ καὶ Πυθαγόρειος ἐδόκει · καὶ γὰρ ἕκτατον ἐν τῇ τοῦ ἀγαθοῦ συστοιχία τὸ ὡρισμένον . Ἔπειτα καὶ ὅτι πάντα τοῦ ζῆν ἐφέται · οὐ δὲ πάντα ἐφέται , ἀγαθὸν ἔστι καὶ ἑαυτὸ καὶ ἡδύ · λέγω δὲ ζῶν , οὐ τὴν μοχθηρὰν , καὶ μυρίων γέμουσαν συμφορῶν · ἀόριστοι γὰρ αἱ τοιαῦται , καθάπερ καὶ τὰ ταύτῃ σύμβαίνοντα · λεχθήσεται δὲ περὶ αὐτῶν ἐν οἷς περὶ ἡδονῆς ἐροῦμεν · ἐπεὶ τοίνυν τὸ μὲν ζῆν καὶ ἑαυτὸ ἀγαθὸν ἔστι καὶ ἡδύ , χαίρει δὲ τις καὶ ἤδεσται ὁρῶν ἐν ἑαυτῷ ἀγαθὸν τι καὶ ἡδύ · χαίρομεν ἄρα καὶ ἡδόμεθα αἰσθάνόμενοι ὅτι ζῶμεν . Καὶ γὰρ αἰσθανόμεθα ὅτι ζῶμεν , ὥσπερ ὁρῶντες αἰσθανόμεθα ὅτι ὁρῶμεν , καὶ ἀκούοντες ὅτι ἀκούομεν , καὶ βαδίζοντες ὅτι βαδίζομεν , καὶ νοοῦντες καὶ αἰσθανόμενοι γινώσκομεν ὅτι νοοῦμεν καὶ αἰσθανόμεθα . Τὸ δὲ νοεῖν καὶ αἰσθάνεσθαι τοῦτό ἐστι τὸ εἶναι τῶν αἰσθανομένων καὶ νοούντων · νοοῦμεν ἄρα ὅτι ἐσμέν , καὶ ὅλος ἐστὶ τις ἐν ἡμῖν δύναμισ , ἢ γινώσκομεν ὅτι ἐνεργοῦμεν καὶ ζῶμεν . Εἰ δὲ τὸ ζῆν ἀγαθόν , τὸ δὲ συνειδεῖνα τινὰ ἑαυτῷ ἀγαθόν , ἡδὺ καὶ ἑαυτὸ ἔστι , τὸ ἄρα εἰδεῖν ὅτι ζῶμεν , ἡδύ ἐστιν . Ἐπεὶ τοίνυν τὰ φύσει ἀγαθὰ καὶ ἡδέα , καὶ τῷ σπουδαίῳ ἀγαθὰ εἰσι καὶ ἡδέα , ἡσθήσεται μὲν ζῶν ὁ σπουδαῖος , καὶ μάλιστα τῶν ἄλλων οὕτως , καὶ ὅσον ἢ αὐτοῦ ζωὴ ἀρετωτέρα ἐστὶ , καὶ ἡδίων , καὶ μακαρία . Ἡσθήσεται δὲ γινώσκων ὅτι ζῇ · τὸ δὲ ζῆν ἔστι τὸ νοεῖν · ἤδεσται ἄρα ὁ σπουδαῖος γινώσκων ὅτι νοεῖ . Οὕτω δὲ πρὸς τὸν φίλον ὡς πρὸς ἑαυτὸν ὁ σπουδαῖος ἔχει , ἕτερος γὰρ αὐτὸς ὁ φίλος ἐστιν · οὐκοῦν φανερόν , ὅτι καθάπερ τὸ αὐτὸν εἶναι καὶ ζῆν αἱρετὸν ἐστιν αὐτῷ καὶ ἡδύ , οὕτω καὶ τὸ τοῦ φίλου εἶναι ζῇ , τοῦτ’ ἐστι τὸ τὸν φίλον νοεῖν · τὸ γὰρ εἶναι καὶ ζῆν τὸ νοεῖν ἐστιν . Ὡσπερ δὲ χαίρει γινώσκων ὅτι νοεῖ , οὕτως ἡδύ ἐστιν αὐτῷ καὶ αἱρετὸν τὸ γινώσκειν ὅτι ὁ φίλος νοεῖ · τὸ δὲ γινώσκειν τὸν φίλον ὅτι νοεῖ , τότε ἐστιν ἐνέργεια , ὅταν αὐτὰ γινώσκῃ ὁ νοεῖ , οὐχ ἀπλῶς ὅτι διανοεῖται · τοῦτο δὲ γίνοιτ’ ἂν ἐν τῷ ζῆν μετ’ ἄλλήλων , καὶ κοινωνεῖν λόγῳ καὶ διανοίᾳ · τοῦτον γὰρ τὸν τρόπον συζῆν οἱ ἄνθρωποι λέγουσι · οὐ γὰρ τὸ ἐν τῷ αὐτῷ εἶναι συζῆν ἔστι , καθάπερ ἐπὶ τῶν βοσκημάτων
Lemmas: * * ἔτι δέ καί ὧδε ὁράω εἰμί ψυχικός ὁ λόγος ἐπισκοπέω . σκέπτομαι γάρ οὐ ἀπό ὁ ἴδιος πρόσειμι ὁ εὐδαιμονέω , ἀλλά ἀπό ὁ κοινός πᾶς . ὁ μέν οὖν ζῶ πᾶς ὁ ζῷον εἰμί φύσις εἰμί ἡδύς · ὁ δέ ζῶ ὁρίζω εἰμί , ἐν μέν ὁ ἄλογος δύναμις αἴσθησις , ἐν δέ ὁ ἄνθρωπος δύναμις αἴσθησις ἢ νόησις . ὁ δέ δύναμις διά ὁ ἐνέργεια εἰμί , καί ὁ κύριος ἐν ὁ ἐνέργεια · εἰμί τοίνυν ὁ δύναμαι αἰσθάνομαι , ἢ νοέω , ζῶ εἰμί , πολύς μᾶλλον αὐτός ὁ αἰσθάνομαι , ἢ νοέω ἐνέργεια . ὁ ἄρα αἰσθάνομαι , ἢ νοέω ἐνέργεια , αὐτός εἰμί ὁ ζῶ · ὅς δέ ζῶ ἡδύς τε εἰμί καί ἑαυτοῦ , καί ἀγαθός , μάλιστα μέν , ὅτι ὁρίζω τίς εἰμί ὁ ζῶ . ὁ δέ ὁρίζω ὁ ὁ ἀγαθός φύσις , καθάπερ καί Πυθαγόρειος δοκέω · καί γάρ ἕκτος ἐν ὁ ὁ ἀγαθός συστοιχία ὁ ὁρίζω . ἔπειτα καί ὅτι πᾶς ὁ ζῶ ἐφέτης · οὖον δέ πᾶς ἐφέτης , ἀγαθός εἰμί καί ἑαυτοῦ καί ἡδύς · λέγω δέ ζῶ , οὖον ὁ μοχθηρός , καί μυρίος γέμω συμφορά · ἀόριστος γάρ ὁ τοιοῦτος , καθάπερ καί ὁ οὗτος συμβαίνω · λέγω δέ περί αὐτός ἐν ὅς περί ἡδονή εἴρω · ἐπεί τοίνυν ὁ μέν ζῶ καί ἑαυτοῦ ἀγαθός εἰμί καί ἡδύς , χαίρω δέ τις καί αἰδέομαι ὁράω ἐν ἑαυτοῦ ἀγαθός τίς καί ἡδύς · χαίρω ἄρα καί ἥδομαι αἰσθάνομαι ὅτι ζῶ . καί γάρ αἰσθάνομαι ὅτι ζῶ , ὥσπερ ὁράω αἰσθάνομαι ὅτι ὁράω , καί ἀκούω ὅτι ἀκούω , καί βαδίζω ὅτι βαδίζω , καί νοέω καί αἰσθάνομαι γιγνώσκω ὅτι νοέω καί αἰσθάνομαι . ὁ δέ νοέω καί αἰσθάνομαι οὗτος εἰμί ὁ εἰμί ὁ αἰσθάνομαι καί νοέω · νοέω ἄρα ὅτι εἰμί , καί ὅλος εἰμί τις ἐν ἐγώ δύναμις , ἢ γιγνώσκω ὅτι ἐνεργέω καί ζῶ . εἰμί δέ ὁ ζῶ ἀγαθός , ὁ δέ συνειδεῖνα τις ἑαυτοῦ ἀγαθός , ἡδύς καί ἑαυτοῦ εἰμί , ὁ ἄρα εἴδω ὅτι ζῶ , ἡδύς εἰμί . ἐπεί τοίνυν ὁ φύσις ἀγαθός καί ἡδύς , καί ὁ σπουδαῖος ἀγαθός εἰμί καί ἡδύς , ἥδομαι μέν ζῶ ὁ σπουδαῖος , καί μάλιστα ὁ ἄλλος οὕτως , καί ὅσος ἢ αὐτός ζωή ἄρετος εἰμί , καί ἡδύς , καί μακάριος . ἥδομαι δέ γιγνώσκω ὅτι ζῶ · ὁ δέ ζῶ εἰμί ὁ νοέω · αἰδέομαι ἄρα ὁ σπουδαῖος γιγνώσκω ὅτι νοέω . οὕτως δέ πρός ὁ φίλος ὡς πρός ἑαυτοῦ ὁ σπουδαῖος ἔχω , ἕτερος γάρ αὐτός ὁ φίλος εἰμί · οὐκοῦν φανερός , ὅτι καθάπερ ὁ αὐτός εἰμί καί ζῶ αἱρετός εἰμί αὐτός καί ἡδύς , οὗτος καί ὁ ὁ φίλος εἰμί ζῶ , οὗτος εἰμί ὁ ὁ φίλος νοέω · ὁ γάρ εἰμί καί ζῶ ὁ νοέω εἰμί . ὡς δέ χαίρω γιγνώσκω ὅτι νοέω , οὕτως ἡδύς εἰμί αὐτός καί αἱρετός ὁ γιγνώσκω ὅτι ὁ φίλος νοέω · ὁ δέ γιγνώσκω ὁ φίλος ὅτι νοέω , τότε εἰμί ἐνέργεια , ὅταν αὐτός γιγνώσκω ὁ νοέω , οὐ ἀπλόος ὅτι διανοέομαι · οὗτος δέ γίγνομαι εἄν ἐν ὁ ζῶ μετά ἀλλήλων , καί κοινωνέω λόγος καί διάνοια · οὗτος γάρ ὁ τρόπος συζάω ὁ ἄνθρωπος λέγω · οὖον γάρ ὁ ἐν ὁ αὐτός εἰμί συζάω εἰμί , καθάπερ ἐπί ὁ βόσκημα