andronicus-rhodius.de-passionibus-lib-1-sp andronicus_mullach_fpg3_0267.4
( Aristoteles Phys . lib . V , cap . 2 a p . 226 . a . 23 ed . Bekker . Simplicius fol . 201 . b ( cf . Scholl . in Aristot . p . 399 ed . Brandis ) Προβέμενος δεῖξαι , ὅτι οὐκ ἐν πάσαις κατηγορίαις ἐστιν ἡ κίνησις , ἀλλ’ ἐν μόνοις τρισί , τῷ ποσῷ , τῷ ποίῳ καὶ τῷ ποῦ , καὶ δεῖξας ὅτι οὔτε ἐν οὐσίᾳ , οὔτε ἐν τῷ πρὸς τι , οὔτε ἐν τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν , ἐπειδὴ κινήσεις μὲν αὐταὶ τινὲς εἰσί , κίνησις δὲ κινήσεως οὐκ ἐστι καθ’ αὐτὸ ὅπερ διὰ πλειόνων ἀπέδειξε · συμπεραίνεται λοιπὸν ὅτι μὴ οὐσίας κινήσεως ἐν ταῖς ἄλλαις κατηγορίαις , λείπεται κατὰ τὸ ποῖον , καὶ τὸ ποσόν , καὶ τὸ ποῦ κίνησιν εἶναι μόνον , καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ ἐν τούτοις εἶναι κίνησιν προστίθησιν εἰπών · ἐν ἑκάστῳ γὰρ ἐστι τούτων ἐναντιώσεις . Ἡ γὰρ κίνησις ἐξ ἐναντίου εἰς ἐναντίον ἢν μεταβολή . Εἰ οὖν ἐστιν ἐναντιώσις ἐν τῇ πρὸς τι κατηγορίᾳ , ὡς αὐτὸς ἐν κατηγορίαις ( cap . 7 p . 6 . b . 15 ed . Bekker ) ἐδήλωσεν εἰπών « ὑπάρχει δὲ καὶ ἐναντιότης ἐν τοῖς πρὸς τι , » οὐδὲν κωλύει καὶ κατὰ ταύτην εἶναι κίνησιν . Τὸ μὲν γὰρ κινούμενον ἐνταῦθα ἡ οὐσία ἐστὶ , κινεῖται δὲ κατὰ τὴν σχέσιν ὥσπερ κατὰ ποιότητα καὶ ποσότητα καὶ τοῦ ποῦ κατηγορίαν · καὶ κατὰ τὸ ποιεῖν δὲ καὶ τὸ πάσχειν κινεῖτο ἂν τὸ ὑποκείμενον · ἀντίκειται δὲ τὸ ποιεῖν καὶ τὸ πάσχειν ὡς τὰ πρὸς τι . Καὶ κατὰ τὰς λοιπὰς δὲ κατηγορίας ἡ ὑποκειμένη , οἶμαι , οὐσία λέγοιτο ἂν κινεῖσθαι , κατὰ χρόνον μὲν ἐκ τοῦ παρεληλυθότος εἰς τὸ μέλλον , κἂν μὴ κυρίως ἢ ἐναντία ταῦτα , ὅπερ τὸ μὲν παρεληλυθὸς εἰς τὸ μέλλον μεταβάλλει , τὸ δὲ μέλλον οὐκέτι εἰς τὸ παρεληλυθὸς . Κατὰ δὲ τὸ κεῖσθαι καὶ ἐναντιότητα φαίνεται τῆς στάσεως πρὸς τὴν καθέδραν καὶ τοῦ πρηνοῦς πρὸς τὸ ὑπτίον . Καὶ ἐν τῷ ἔχειν δὲ μεταβολὴ ἐστι τοῦ ὑποκειμένου ἀπὸ στερήσεως τῆς καταφάσει δηλουμένης εἰς ἔξιν . Ἄλλὰ μήποτε ὁ Ἀριστοτέλης κίνησιν ὡς μεταβολὴν τοῦ ὑποκειμένου κατὰ διάθεσιν θεασάμενος πασῶν αὐτὴν ἀπέφησε τῶν σχετικῶν κατηγοριῶν καὶ ἀμενηνῶν καὶ οὐδὲν ἐφανὼς τὸ ὑποκείμενον διατιθεῖσιν . Τὸ γὰρ κεῖσθαι καὶ τὸ ἔχειν οὐδεμίαν δοκεῖ τῷ ὑποκειμένῳ δευσποτοῦν διάθεσιν ἐμποιεῖν · τί γὰρ διαφέρει τῷ σώματι πρηνεῖ κεῖσθαι ἢ ὑπτίῳ , καὶ περικεῖσθαι δακτύλιον ἢ μή ; καὶ τὸν χρόνον δὲ ὡς ἀόρανην δοκεῖ θεάσασθαι . Τοιαύτη δὲ καὶ ἡ κατὰ τὸ πρὸς τι σχέσις , δι’ ἧς , οἶμαι , καὶ τὸ αἴτιον ἐνεδείξατο τοῦ μὴ εἶναι κίνησιν ἐν ταῖς σχετικαῖς κατηγορίαις τὸ μὴ διατιθέναι τὸ ὑποκείμενον , ὅταν λέγῃ · ἐνδέχεται γὰρ θατέρου μεταβαλλόντος ἀληθεύεσθαι ἕτερον μηδὲν μεταβάλλον .
Lemmas: ( Aristoteles Phys . lib . V , cap . 2 a p . 226 . a . 23 ed . Bekker . Simplicius fol . 201 . b ( cf . Scholl . in Aristot . p . 399 ed . Brandis ) Προβέμενος δείκνυμι , ὅτι οὐ ἐν πᾶς κατηγορία εἰμί ὁ κίνησις , ἀλλά ἐν μόνος τρεῖς , ὁ ποσός , ὁ ποῖος καί ὁ ποῦ , καί δείκνυμι ὅτι οὔτε ἐν οὐσία , οὔτε ἐν ὁ πρός τίς , οὔτε ἐν ὁ ποιέω καί πάσχω , ἐπεί κινέω μέν αὐτός τις εἰμί , κίνησις δέ κίνησις οὐ εἰμί κατά αὐτός ὅσπερ διά πλείων ἀποδείκνυμι · συμπεραίνω λοιπός ὅτι μή οὐσία κίνησις ἐν ὁ ἄλλος κατηγορία , λείπω κατά ὁ ποῖος , καί ὁ ποσός , καί ὁ ποῦ κίνησις εἰμί μόνος , καί ὁ αἴτιος ὁ ἐν οὗτος εἰμί κίνησις προστίθημι εἶπον · ἐν ἕκαστος γάρ εἰμί οὗτος ἐναντίωσις . ὁ γάρ κίνησις ἐκ ἐναντίος εἰς ἐναντίος εἄν μεταβολή . εἰμί οὖν εἰμί ἐναντίωσις ἐν ὁ πρός τίς κατηγορία , ὡς αὐτός ἐν κατηγορία ( cap . 7 p . 6 . b . 15 ed . Bekker ) δηλόω εἶπον « ὑπάρχω δέ καί ἐναντιότης ἐν ὁ πρός τίς , » οὐδείς κωλύω καί κατά οὗτος εἰμί κίνησις . ὁ μέν γάρ κινέω ἐνταῦθα ὁ οὐσία εἰμί , κινέω δέ κατά ὁ σχέσις ὥσπερ κατά ποιότης καί ποσότης καί ὁ ποῦ κατηγορία · καί κατά ὁ ποιέω δέ καί ὁ πάσχω κινώ εἄν ὁ ὑπόκειμαι · ἀντίκειμαι δέ ὁ ποιέω καί ὁ πάσχω ὡς ὁ πρός τίς . καί κατά ὁ λοιπάς δέ κατηγορία ὁ ὑπόκειμαι , οἴομαι , οὐσία λέγω εἄν κινέω , κατά χρόνος μέν ἐκ ὁ παρέρχομαι εἰς ὁ μέλλω , κἀν μή κύριος ἢ ἐναντίος οὗτος , ὅσπερ ὁ μέν παρέρχομαι εἰς ὁ μέλλω μεταβάλλω , ὁ δέ μέλλω οὐκέτι εἰς ὁ παρέρχομαι . κατά δέ ὁ κεῖμαι καί ἐναντιότης φαίνω ὁ στάσις πρός ὁ καθέδρα καί ὁ πρηνής πρός ὁ ὕπτιος . καί ἐν ὁ ἔχω δέ μεταβολή εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ἀπό στέρησις ὁ κατάφασις δηλέομαι εἰς ἐξέρχομαι . ἀλλά μήποτε ὁ Ἀριστοτέλης κίνησις ὡς μεταβολή ὁ ὑπόκειμαι κατά διάθεσις θεάομαι πᾶς αὐτός ἀπόφημι ὁ σχετικός κατηγορία καί ἀμενηνός καί οὐδείς φανός ὁ ὑπόκειμαι διατίθημι . ὁ γάρ κεῖμαι καί ὁ ἔχω οὐδείς δοκέω ὁ ὑπόκειμαι δευσποος διάθεσις ἐμποιέω · τίς γάρ διαφέρω ὁ σῶμα πρανής κεῖμαι ἢ ὕπτιος , καί περίκειμαι δακτύλιος ἢ μή ; καί ὁ χρόνος δέ ὡς ἀόρανην δοκέω θεάομαι . τοιοῦτος δέ καί ὁ κατά ὁ πρός τίς σχέσις , διά ὅς , οἴομαι , καί ὁ αἴτιος ἐνδείκνυμι ὁ μή εἰμί κίνησις ἐν ὁ σχετικός κατηγορία ὁ μή διατίθημι ὁ ὑπόκειμαι , ὅταν λέγω · ἐνδέχομαι γάρ θατέρου μεταβάλλω ἀληθεύω ἕτερος μηδείς μεταβάλλω .