andronicus-rhodius.de-passionibus-lib-1-sp andronicus_mullach_fpg3_0420.2
* Ὅθεν ἀπορήσειεν ἄν τις , πῶς τῆς πολιτικῆς ἐστὶν ἡ παιδεία , καθ’ ἣν γίνεται τις ἄνθρω ἀγαθός : περὶ οὗ ὑστερον ἐροῦμεν . Ἡ μὲν οὖν καθόλου δικαιοσύνη καὶ ἀδικία τοιαύτη . Τῆς δὲ κατὰ μέρος δικαιοσύνης καὶ τοῦ κατ’ αὐτὴν δικαίου ἐν μὲν ἐστιν εἶδος τὸ ἐν ταῖς διανομαῖς , ὅταν διανέμειν δεησῇ χρήματα , ἢ τιμὴν , ἢ ἄλλο τι τῶν , ὅσα μερίζονται πρὸς τοὺς ἐν ταῖς πολιτείαις : ἐν τούτοις γὰρ ἐστὶ καὶ τὸ ἴσον καὶ τὸ ἄνισον , καὶ τὸ ἔλαττον καὶ τὸ μεῖζον : καὶ διὰ τοῦτο τὸ ὡς δεῖ μερίζειν καὶ διανέμειν δικαιοσύνης εἴδός ἐστιν . Ἕτερον δὲ τὸ ἐν τοῖς συναλλάγμασι διορθωτικόν . Τοῦτου δὲ μέρη δύο διὰ τὸ καὶ τὰ συναλλάγματα εἰς δύο μέρη διαιρεῖσθαι . Τῶν γὰρ συναλλαγμάτων τὰ μὲν εἰσιν ἐκούσια , τὰ δὲ ἀκούσια . Ἐκούσια μὲν πρᾶσις , ἀγνὴ , δανεισμός , ἐγγύη , χρίσις , ( ὅταν τις ἐπὶ μισθῷ τὴν ἰδίαν οἰκίαν , ἢ τὸ ζῷον δώσῃ τινὶ χρήσασθαι , ) παρακαταθήκη , μίσθωσις ἢ δοῦλον ἢ τεχνίτου : ἐκούσια δὲ λέγεται ταῦτα , ὅτι λαβὼν μὲν τις ἢ χρησάμενος καὶ ἐκουσίως ἀποδώσει , καταρχὰς μέντοι ἐκουσίως ἔλαβε καὶ παρ’ ἐκόντος καὶ βουλομένου τοῦ διδόντος : καὶ διὰ τοῦτο ἐκούσια λέγονται : ἀκούσια δὲ τὰ μὲν λαθραία λέγονται , τὰ δὲ βίαια : λαθραία μὲν , οἷον , κλοπή , μοιχεία , φαρμακεία , προαγωγεῖα , τὸ δοῦλον ἀπατήσαι τινος , δολοφονία , ψευδομαρτυρία : βίαια δέ , οἷον , πληγαί , δεσμός , θάνατος , ἀρπαγή , πῆρωσις , κακηγορία , προπηλακισμός . Συναλλάγματα δὲ τὰ τοιαῦτα βίαια λέγονται , ὅτι δ περὶ ταῦτα ἀδικῶν λαμβάνει μὲν λάθρα καὶ βιαίως ἢ χρήματα , ἢ ἡδονὴν : ἀποδιδωσι δὲ ἐν τῷ δικαστηρίῳ , ἤτοι ζημίαν , ἢ θάνατον , ἢ τὸ αἰχισθῆναι , ἢ τὸ ἀτιμασθῆναι . Εἰσι τοίνυν δικαιοσύνης εἴδη δύο , τὸ τε περὶ τὴν διανομὴν καὶ τὸ περὶ τὰ συναλλάγματα : τοῦ δὲ περὶ τὰ συναλλάγματα τὸ μὲν περὶ τὰ ἐκούσια ἐστὶ συναλλάγματα , τὸ δὲ περὶ τὰ ἀκούσια . Ἐροῦμεν δὲ ἀχριβέστερον περὶ ἑκάστου .
Lemmas: * ὅθεν ἀπορέω ἄν τις , πῶς ὁ πολιτικός εἰμί ὁ παιδεία , κατά ὅς γίγνομαι τις ἄνθρω ἀγαθός : περί ὅς ὕστερος εἴρω . ὁ μέν οὖν καθόλου δικαιοσύνη καί ἀδικία τοιοῦτος . ὁ δέ κατά μέρος δικαιοσύνη καί ὁ κατά αὐτός Δίκαιος ἐν μέν εἰμί εἶδος ὁ ἐν ὁ διανομή , ὅταν διανέμω δήω χρῆμα , ἢ τιμή , ἢ ἄλλος τίς ὁ , ὅσος μερίζω πρός ὁ ἐν ὁ πολιτεία : ἐν οὗτος γάρ εἰμί καί ὁ ἴσος καί ὁ ἄνισος , καί ὁ μικρός καί ὁ μείζων : καί διά οὗτος ὁ ὡς δεῖ μερίζω καί διανέμω δικαιοσύνη εἶδος εἰμί . ἕτερος δέ ὁ ἐν ὁ συνάλλαγμα διορθωτικός . οὗτος δέ μέρος δύο διά ὁ καί ὁ συνάλλαγμα εἰς δύο μέρος διαιρέω . ὁ γάρ συνάλλαγμα ὁ μέν εἰμί ἐκούσιος , ὁ δέ ἀεκούσιος . ἐκούσιος μέν πρᾶσις , Ἁγνή , δανεισμός , ἐγγύη , χρῖσις , ( ὅταν τις ἐπί μισθός ὁ ἴδιος οἰκίον , ἢ ὁ ζῷον δίδωμι τις χράω , ) παρακαταθήκη , μίσθωσις ἢ δοῦλος ἢ τεχνίτης : ἐκούσιος δέ λέγω οὗτος , ὅτι λαμβάνω μέν τις ἢ χράω καί ἑκούσιος πωλέω , καταρχή μέντοι ἑκούσιος λαμβάνω καί παρά ἑκών καί βούλομαι ὁ δίδωμι : καί διά οὗτος ἐκούσιος λέγω : ἀεκούσιος δέ ὁ μέν λαθραῖος λέγω , ὁ δέ βίαιος : λαθραῖος μέν , οἷος , κλοπή , μοιχεία , φαρμακεία , προαγωγεία , ὁ δοῦλος ἀπατάω τις , δολοφονία , ψευδομαρτυρία : βίαιος δέ , οἷος , πληγή , δεσμός , θάνατος , ἁρπάζω , πήρωσις , κακηγορία , προπηλακισμός . συνάλλαγμα δέ ὁ τοιοῦτος βίαιος λέγω , ὅτι δ περί οὗτος ἀδικέω λαμβάνω μέν λάθρῃ καί βίαιος ἢ χρῆμα , ἢ ἡδονά : ἀποδίδωμι δέ ἐν ὁ δικαστήριον , ἤτοι ζημία , ἢ θάνατος , ἢ ὁ αἰκίζω , ἢ ὁ ἀτιμάζω . εἰμί τοίνυν δικαιοσύνη εἶδος δύο , ὁ τε περί ὁ διανομή καί ὁ περί ὁ συνάλλαγμα : ὁ δέ περί ὁ συνάλλαγμα ὁ μέν περί ὁ ἐκούσιος εἰμί συνάλλαγμα , ὁ δέ περί ὁ ἀεκούσιος . ἐρέω δέ ἀκριβής περί ἕκαστος .