ammonius-philosophy.in-porphyrii-isagogen-sive-quinque-voces 2.68
Ἐν τῷ τῆς οὐσίας λαμβάνονται λόγῳ . Ἀντὶ τοῦ ἐν τῷ λόγῳ τῷ δηλοῦντι τὴν φύσιν τοῦ πράγματος , τοῦτ’ ἔστι τῷ ὁρισμῷ · οἱ γὰρ ὁρισμοὶ ἐκ γένους καὶ τῶν συστατικῶν εἰσι διαφορῶν , τοῦτ’ ἔστι τῶν εἰδοποιῶν , αἵτινες οὐκ ἐπιδέχονται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον · οὐ γὰρ λέγεταί τις μᾶλλον λογικὸς οὐδὲ μᾶλλον θνητὸς καὶ ἧττον λογικὸς ἢ ἧττον θνητός · καὶ γὰρ καὶ οἱ μικροὶ παῖδες ὁμοίως εἰσὶ λογικοί , ἐμποδίζονται δὲ ὑπὸ τοῦ ὀργάνου πρὸς τὰς λογικὰς ἐνεργείας . καὶ ἀπλῶς δεῖ εἰδέναι , ὅτι ἐκεῖνα ἐπιδέχονται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον , ὅσα περὶ τὰ αὐτὰ ὑποκείμενα συνίστανται ἐναντία ὄντα , ἅτινα καὶ μίγνυνται ἀλλήλοις · οἷον λευκὸν λευκοῦ μᾶλλον γίνεται λευκὸν καὶ ἧττον , ἐπειδὴ τὸ αὐτὸ ὑποκείμενον ποτὲ μὲν λευκὸν γίνεται ποιὲ δὲ μέλαν καὶ μίγνυται ταῦτα ἀλλήλοις , τὸ λευκὸν λέγω τῷ μέλανι , καὶ ποῦ μὲν καθαρώτερα ποῦ δὲ ἐπιμεμιγμένα συμβαίνει γίνεσθαι . ἐπὶ δὲ τῶν οὐσιῶν οὐκ ἔστι τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον , ἐπειδὴ οὐδὲ ἐναντίον ἐστὶ τῇ οὐσίᾳ , οὐδὲ τὸ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον περὶ τὸ αὐτὸ ὑποκείμενον συνίστανται . εἰ δέ τις εἴποι ‘πῶς οὖν ὁ Ἀριστοτέλης ἐν Κατηγορίαις εἶπεν “ οὐσία δέ ἐστιν ἡ κυριώτατά τε καὶ πρώτως καὶ μάλιστα λεγομένη ” ; ἰδοὺ γὰρ “ μάλιστα ” εἶπεν ὡς ἂν τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον ἐπιδεχομένης’ , φαμὲν ὡς πρῶτον μὲν ὡς πρὸς τὴν ἡμετέραν γνῶσιν ἐκεῖνο λέγεται · πρώτην γὰρ εἶπε καὶ μάλιστα τὴν ἄτομον διὰ τὸ συνεγνῶσθαι μᾶλλον ἡμῖν καὶ πρώτην κατειλῆφθαι · ἐκ ταύτης γὰρ χρόνῳ καὶ ἐπιστήμῃ προκόψαντες πρόιμεν καὶ ἐπὶ τὴν δευτέραν , τὴν κατὰ τὰ γένη καὶ εἴδη . ἔπειτα εἰ καὶ συγχωρήσειέ τις ἐν αὐταῖς τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον εἶναι , οὐκ ἐν ταῖς κατὰ πλάτος ἔσται , ἀλλ’ ἐν ταῖς κατὰ βάθος · οὐ γὰρ ἄνθρωπος ἀνθρώπου μᾶλλον ἄνθρωπος ἢ μᾶλλον λο|γικὸς οὐδ’ ὁ ἵππος τοῦ βοὸς μᾶλλον ζῷον ἢ τούτων ὁ ἄνθρωπος , ἀλλ’ ἐν ταῖς κατὰ βάθος , ὡς εἶπον , δυνατόν πως θεωρῆσαι τοῦτο · αἱ γὰρ ἐπάνω τῶν ὑποκάτω τρανέστεραι , ὅσῳ καὶ ἀπολαύουσι τῶν κρειττόνων , οἷον μᾶλλον τὸ λογικὸν ἐν νῷ ἧττον δὲ ἐν τῇ ψυχῇ , καὶ μᾶλλον ἐν ἀγγέλοις , ἧττον δὲ ἐν οὐρανίοις σώμασιν , εἴπερ καὶ αὐτὰ ἔμψυχά εἰσι καὶ λογικά , καὶ εἰ τοῦτο , μᾶλλον ἐν τούτοις ἢ ἐν ἡμῖν . καὶ ἄλλως · ἡ οὐσία μᾶλλον ἐν τῷ ζῴῳ ἢ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ , καὶ μᾶλλον ἐν τούτῳ ἢ ἐν τῷ Σωκράτει · εἰ γὰρ μὴ ἀμέσως ἡ οὐσία τῷ Σωκράτει , ἀλλὰ διὰ μέσου τοῦ ζῴου , κἀκ τούτου πάλιν διὰ μέσου τοῦ ἀνθρώπου ἐπιφοιτᾷ , πρόδηλον ὅτι τὰ πρώτως καὶ ἀμέσως τινὸς μετέχοντα τῶν δευτέρων καὶ διὰ μέσου μετεχόντων μᾶλλον μετέχει , καὶ καλῶς εἴρηται , ὡς αἱ μὲν κατὰ πλάτος οὐκ ἐπιδέχονται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον , αἱ δὲ κατὰ βάθος ἐπιδέχονται · εἰ γὰρ αἱ κατὰ πλάτος ἐπεδέχοντο τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον , οὐκ ἄν οὐδὲ ἡ αὐτὴ ἀπόστασις ἦν αὐτῶν ἀπὸ τοῦ γένους , τοῦ τε λογικοῦ φημι καὶ τοῦ ἀλόγου καὶ τοῦ θνητοῦ καὶ τοῦ ἀθανάτου .
Lemmas: ἐν ὁ ὁ οὐσία λαμβάνω λόγος . ἀντί ὁ ἐν ὁ λόγος ὁ δηλόω ὁ φύσις ὁ πρᾶγμα , οὗτος εἰμί ὁ ὁρισμός · ὁ γάρ ὁρισμός ἐκ γένος καί ὁ συστατικός εἰμί διαφορά , οὗτος εἰμί ὁ εἰδοποιός , ὅστις οὐ ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός · οὖον γάρ λέγω3 τις μᾶλλον λογικός οὐδέ μᾶλλον θνητός καί κακός λογικός ἢ κακός θνητός · καί γάρ καί ὁ μικρός παῖς ὁμοίως εἰμί λογικός , ἐμποδίζω δέ ὑπό ὁ ὄργανον πρός ὁ λογικός ἐνέργεια . καί ἀπλόος δεῖ οἶδα , ὅτι ἐκεῖνος ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός , ὅσος περί ὁ αὐτός ὑπόκειμαι συνίστημι ἐναντίος εἰμί , ὅστις καί μίγνυμι ἀλλήλων · οἷος λευκός λευκός μᾶλλον γίγνομαι λευκός καί κακός , ἐπεί ὁ αὐτός ὑπόκειμαι ποτέ μέν λευκός γίγνομαι ποιός δέ μέλας καί μίγνυμι οὗτος ἀλλήλων , ὁ λευκός λέγω ὁ μέλας , καί ποῦ μέν καθαρός ποῦ δέ ἐπιμείγνυμι συμβαίνω γίγνομαι . ἐπί δέ ὁ οὐσία οὐ εἰμί ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός , ἐπεί οὐδέ ἐναντίος εἰμί ὁ οὐσία , οὐδέ ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος περί ὁ αὐτός ὑπόκειμαι συνίστημι . εἰμί δέ τις εἶπον πῶς οὖν ὁ Ἀριστοτέλης ἐν κατηγορία εἶπον “ οὐσία δέ εἰμί ὁ κύριος τε καί πρῶτος καί μάλιστα λέγω ” ; ἰδού γάρ “ μάλιστα ” εἶπον ὡς εἄν ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός ἐπιδέχομαι , φημί ὡς πρῶτος μέν ὡς πρός ὁ ἡμέτερος γνῶσις ἐκεῖνος λέγω · πρῶτος γάρ εἶπον καί μάλιστα ὁ ἄτομος διά ὁ συγγιγνώσκω μᾶλλον ἐγώ καί πρῶτος καταλαμβάνω · ἐκ οὗτος γάρ χρόνος καί ἐπιστήμη προκόπτω πρόειμι καί ἐπί ὁ δύο , ὁ κατά ὁ γένος καί εἶδος . ἔπειτα εἰμί καί συγχωρέω τις ἐν αὐτός ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός εἰμί , οὐ ἐν ὁ κατά πλάτος εἰμί , ἀλλά ἐν ὁ κατά βάθος · οὖον γάρ ἄνθρωπος ἄνθρωπος μᾶλλον ἄνθρωπος ἢ μᾶλλον λογικός οὐδέ ὁ ἵππος ὁ βοῦς μᾶλλον ζῷον ἢ οὗτος ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά ἐν ὁ κατά βάθος , ὡς εἶπον , δυνατός πως θεωρέω οὗτος · ὁ γάρ ἐπάνω ὁ ὑποκάτω τρανής , ὅσος καί ἀπολαύω ὁ ἀγαθός , οἷος μᾶλλον ὁ λογικός ἐν νάω κακός δέ ἐν ὁ Ψυχή , καί μᾶλλον ἐν ἄγγελος , κακός δέ ἐν οὐράνιος σῶμα , εἴπερ καί αὐτός ἔμψυχος εἰμί καί λογικός , καί εἰμί οὗτος , μᾶλλον ἐν οὗτος ἢ ἐν ἐγώ . καί ἄλλως · ὁ οὐσία μᾶλλον ἐν ὁ ζῷον ἢ ἐν ὁ ἄνθρωπος , καί μᾶλλον ἐν οὗτος ἢ ἐν ὁ Σωκράτης · εἰμί γάρ μή ἀμέσως ὁ οὐσία ὁ Σωκράτης , ἀλλά διά μέσος ὁ ζῷον , ἐκ οὗτος πάλιν διά μέσος ὁ ἄνθρωπος ἐπιφοιτάω , πρόδηλος ὅτι ὁ πρῶτος καί ἀμέσως τις μετέχω ὁ δύο καί διά μέσος μετέχω μᾶλλον μετέχω , καί καλῶς εἴρω , ὡς ὁ μέν κατά πλάτος οὐ ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός , ὁ δέ κατά βάθος ἐπιδέχομαι · εἰμί γάρ ὁ κατά πλάτος ἐπιδέχομαι ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός , οὐ ἄν οὐδέ ὁ αὐτός ἀπόστασις εἰμί αὐτός ἀπό ὁ γένος , ὁ τε λογικός φημί καί ὁ ἄλογος καί ὁ θνητός καί ὁ ἀθάνατος .