ammonius-philosophy.in-porphyrii-isagogen-sive-quinque-voces 2.74
Ἃς δὴ καὶ ὁριζόμενοί φαμεν · διαφορά ἐστιν ᾗ περισσεύει τὸ εἶδος τοῦ γένους . Ἀπαριθμησάμενος τὰ σημαινόμενα τῆς διαφορᾶς καὶ εἰπὼν περὶ ποίου σημαινομένου μάλιστα τοῖς φιλοσόφοις ὁ λόγος , βούλεται ταύτης τὴν ὑπογραφὴν ἀποδοῦναι . φησὶν οὖν ὅτι διαφορά ἐστιν ᾗ περισσεύει τὸ εἶδος τοῦ γένους · ὁ γὰρ ἄνθρωπος τῷ λογικῷ καὶ τῷ θνητῷ περιττεύει τοῦ ζῴου . ἀπορίαν δέ τινα ἀπορεῖ ὁ Πορφύριος ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ τούτου καὶ ἐπιλύεται ταύτην . προλαμβάνει δὲ τῆς ἀπορίας δύο ἐναργῆ τινα ἀξιώματα , ἃ οὕτω καλοῦνται ὑπὸ τῶν Περιπατητικῶν ὡς οἴκοθεν τὸ ἀξιόπιστον ἔχοντα . εἰσὶ δὲ τὰ ἀξιώματα ταῦτα · πρῶτον μὲν ὅτι οὐδὲν γίνεται ἐκ τοῦ μηδαμῇ μηδαμῶς ὄντος , οἷον τὸ ἀβάκιον γέγονεν ἐκ τοῦ ξύλου , ὃ πῇ μὲν ὂν ὑπῆρχε ( ξύλον γὰρ ἦν ) , πῇ δὲ μὴ ὄν · οὔπω γὰρ ἦν ἀβάκιον · εἰ γὰρ ἦν , οὐκ ἔχρηζε τέκτονος τοῦ ποιοῦντος . καὶ οἱ λίθοι πῇ μέν εἰσιν ὄντες ὡς λίθοι , πῇ δὲ οὐκ ὄντες , ὅτι οὔπω οἶκος . ἐκ δὲ τοῦ μηδαμῇ μηδαμῶς ὄντος πῶς ἄν τι γένοιτο ; δεύτερον δὲ ὅτι τὰ ἐναντία ἐν τῷ αὐτῷ ὑποκειμένῳ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἅμα οὐκ ἐνδέχεται εἶναι · ἀναιρετικὰ γὰρ ἀλλήλων τὰ ἐναντία εἰσί . τούτων προλεχθέντων ἡ ἀπορία προβαίνει βαίνει τοῦτον τὸν τρόπον · ἀνάγκη τὰς διαφορὰς ἢ ἐκ τοῦ γένους τοῖς εἴδεσιν ἐπιγίνεσθαι προϋπαρχούσας ἐν αὐτῷ ἢ ἐκ τοῦ μηδαμῇ μηδαμῶς ὄντος . ἑκάτερον δὲ τούτων ἄτοπον · εἰ γάρ εἰσιν ἐν τοῖς γένεσιν αἱ διαφοραί , ἔσονται τὰ ἐναντία ἐν τῷ αὐτῷ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον , τὸ θνητὸν καὶ τὸ ἀθάνατον , τὸ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον , ὅπερ ἄτοπον . εἰ δὲ μὴ εἰσὶν αἱ διαφοραὶ φοραὶ ἐν τοῖς γένεσι , πόθεν γίνονται ἐν τοῖς εἴδεσιν ; ἔσται γάρ τι γινόμενον ἐκ τοῦ μηδαμῇ μηδαμῶς ὄντος , ὅπερ ἄτοπον · οὐ γὰρ ἐξ ἄλλου τινὸς δύνανται εἶναι , ἐπεὶ μηδὲ ἔστι μεταξὺ γένους καὶ εἴδους ἄλλο , εἰ νὴ αἰ διαφοραὶ . δῆλον οὖν ὅτι ἀπορώτατος ὁ λόγος . Ἀπορήσας τοίνυν ἐπιλύεται τὴν ἀπορίαν περιπατητικῶς · λέγει γὰρ ὁ Πορφύριος , ὅτι τὰ ἐναντία ἐν τῷ αὐτῷ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἐνεργείᾳ μὲν εἶναι οὐ δύναται , δυνάμει μέντοι δύναται εἶναι . ἵνα δὲ σαφῆ γένηται τὰ λεγόμενα , εἴπωμεν οὕτως · ἄλλο τί ἐστι τὸ δυνάμει εἶναί τι καὶ ἄλλο τὸ ἐνεργείᾳ · δυνάμει μὲν γὰρ λέγεται τὸ ἀτελὲς καὶ μὴ προαχθὲν εἰς ἐνέργειαν , δυνάμενον μέντοι καὶ ἐπιτηδείως ἔχον ἐνεχθῆναι ἐπὶ τὸ ἐνεργείᾳ · οἷον τὸ παιδίον δυνάμει μὲν γραμματικόν ἐστι ( δύναται γὰρ γενέσθαι καὶ τὸ ψυχρὸν ὕδωρ λέγεται δυνάμει θερμόν . τοῦτο οὖν ἐστι τὸ δυνάμει . ἐνεργείᾳ δὲ λέγεται γραμματικὸς ὁ ἤδη τὴν γραμματικὴν ἐπιστήμην κατὰ τὴν ἕξιν τελειωθεὶς καὶ παραδιδοὺς τοὺς γραμματικοὺς λόγους , καὶ τὸ μὲν ψυχρὸν ὕδωρ δυνάμει λέγεται εἶναι θερμόν , τὸ δ’ ἤδη θερμανθὲν λέγεται ἐνεργείᾳ θερμόν . φησὶν οὖν ὅτι τὰ ἐναντία οἷον τὸ ψυχρὸν καὶ τὸ θερμὸν ἐνεργείᾳ μὲν ἅμα τινὶ παρεῖναι ἀδύνατον , δυνάμει δὲ δύνα · τόν · τὸ γὰρ χλιαρὸν ὕδωρ οὔτε θερμὸν οὔτε ψυχρόν ἐστιν ἐνεργείᾳ , δυνάμει δέ ἐστιν ἀμφότερα , καὶ τὸ βρέφος δυνάμει καὶ ἀρετὴν ἔχει καὶ κακίαν , καὶ ἡ ὕλη δυνάμει πάντα ἐστὶ τὰ ἐναντία . εἰ οὖν καὶ τὸ γένος ὕλης λόγον ἐπέχει , ὡς ἑξῆς φησι , δῆλον ὅτι ἕξει ἐν ἑαυτῷ δυνάμει πάσας τὰς ἐναντίας διαφοράς . καὶ ἄλλως δὲ δυνατὸν ἐν ἑνὶ τὰ ἐναντία εἶναι , εἰ μὲν τὸ ἕτερον ἐνεργείᾳ ἔχει τὸ δὲ λοιπὸν δυνάμει · τὸ γὰρ ἐνεργείᾳ ψυχρὸν δυνάμει ἐστὶ θερμόν , εἰ πεφύκοι μεταβάλλειν εἰς τὸ θερμόν . τοῦτο δὲ εἶπον , ἐπειδή ἐστί τινα | θατέρου μόνου τῶν ἀντικειμένων δεκτικά · ὁ γὰρ κρύσταλλος ψυχρὸς ὢν οὐδέποτε ἄν θερμανθείη , οὐδὲ τὸ πῦρ τὴν ἐναντίαν ψῦξιν δέξαιτο ἄν . ὁ ἀὴρ μέντοι καὶ τὸ ὕδωρ παρὰ μέρος ἑκατέρου τῶν ἐναντίων ἐστὶ δεκτικά · δύναται γὰρ τὰ ἐναντία ἐν τῷ αὐτῷ παρεῖναι ἅμα δυνάμει · εἰ μὴ γὰρ τὰ δύο ειχε δυνάμει , οὐκ ἄν καὶ ἐνεργείᾳ εἰς ἑκάτερον μετέβαλλεν , ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ ἐναντία ἔχει δυνάμει , διὰ τοῦτο εἰς ἑκάτερον μεταβάλλει παρὰ μέρος . οὕτως οὖν φησι καὶ τὰ γένη ἔχειν τὰς ἐναντίας διαφορὰς δυνάμει , καὶ οὔτε ἐκ τοῦ μηδαμῇ μηδαμῶς ὄντος γίνεται οὔτε τὰ ἐναντία ἐν τῷ αὐτῷ ἐστιν ἐνεργείᾳ . ταύτῃ τῇ λύσει κέχρηνται οἱ ἐκ τοῦ Περιπάτου , ἣν καὶ ὁ Πορφύριος ἀπέδωκεν , ἐπειδήπερ , ὡς ἤδη εἴρηται , χρησιμεῦον πρὸς τὰς Ἀριστοτέλους Κατηγορίας γράφει τὸ βιβλίον . Ἰστέον δὲ ὅτι οἱ Πλατωνικοὶ ἐναντιοῦνται τῇ ἐπιλύσει ταύτῃ · καὶ γὰρ ἐνεργείᾳ εἶναι λέγουσι τὰς διαφορὰς ἐν τοῖς γένεσι , καί φασιν ὅτι οὐ δεῖ φοβεῖσθαι ἐνεργείᾳ ὑποθέσθαι ἐν τοῖς γένεσι τὸ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον , τὸ θνητὸν καὶ τὸ ἀθάνατον . κέχρηνται δὲ εἰς ἀπόδειξιν τούτου τοιούτοις λόγοις · γοις · πρῶτον μὲν γάρ φασιν , οὐκ ἔστιν ἐναντίον τὸ λογικὸν τῷ ἀλόγῳ οὐδὲ τὸ θνητὸν τῷ ἀθανάτῳ · τὰ γὰρ ἐναντία φθείρει ἄλληλα , ταῦτα δὲ οὐ μόνον οὐ φθαρτικά ἐστιν ἀλλήλων ἀλλὰ καὶ ὑποστατικὰ ἀλλήλων · τὸ γὰρ λογικὸν καὶ τὸ ἀθάνατον ὑποστατικά ἐστι τοῦ θνητοῦ καὶ τοῦ ἀλόγου · ὁ γὰρ θεὸς ἀθάνατος ὢν καὶ λογικὸς ὑφίστησι τὰ θνητὰ καὶ ἄλογα , καὶ ὁ ἄνθρωπος λογικὸς ὢν κηδεμὼν τοῦ ἀλόγου γίνεται καὶ σωτήρ , καὶ οἱ ἄγγελοι ἀθάνατοι ὄντες τῶν θνητῶν εἰσι κηδεμόνες καὶ φύλακες . ὥστε οὐκ ἐναντία τὸ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον οὐδὲ τὸ θνητὸν καὶ τὸ ἀθάνατον · εἰ δὲ μὴ ἐναντία , οὐκ ἀδύνατον ἅμα εἶναι ταῦτα ἐν τῷ γένει , ἐπεὶ καὶ αἱ ἄλογοι δυνάμεις , θυμός φημι καὶ ἐπιθυμία καὶ αἴσθησις καὶ ἡ λογικὴ ζωή , ἅμα ἐν ἑνὶ ζῴῳ τῷ ἀνθρώπῳ θεωροῦνται . ἔπειτα δέ φασιν , εἰ καὶ ἐναντία ἐστίν , οὐδὲν ἄτοπον εἶναι αὐτὰ ἐν τῷ γένει τῷ αὐτῷ ἐνεργείᾳ , ἐπειδὴ οὐχ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ εἰσὶ σώματι ἀλλ’ ἔν τινι ἀσωμάτῳ ( ἀσώματον γὰρ γένος ) , δύνανται δὲ ἐν ἀσωμάτοις τὰ ἐναντία εἶναι · διὰ τοῦτο γὰρ ἐν ὑποκειμένῳ τινὶ σώματι τὰ ἐναντία οὐ δύνανται εἶναι διὰ τὸ βούλεσθαι ἀμφότερα μετέχειν τοῦ ὑποκειμένου · μεριστὸν δὲ ὂν τὸ σῶμα ἅμα κατὰ ταὐτὸν τὰ φθαρτικὰ ἀλλήλων οὐ δύναται δέξασθαι · ἐπὶ δὲ τῶν ἀσωμάτων οὐκ ἔστι τοῦτο . ἀμέλει καὶ ἡ φύσις ἔχει τοὺς λόγους πάντων τῶν ἐναντίων καὶ ὑφεστῶσα , οἷον ὁ ὀφθαλμὸς ἅμα προβάλλεται τοὺς τοῦ λευκοῦ καὶ τοῦ μέλανος λόγους καὶ ἡ ψυχὴ ἅμα κατὰ ταὐτὸν τὸν τῶν ἐναντίων ἔχει λόγον , ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ , ψυχροῦ καὶ θερμοῦ , εἴπερ τῶν ἐναντίων μία ἐστὶν ἐπιστήμη . ὥστε οὐδὲν ἄτοπον συμβαίνει τῷ λόγῳ τῷ λέγοντι τὰς διαφορὰς ἐνεργείᾳ ἐν τοῖς γένεσιν εἶναι . ὡσαύτως καὶ ἐν τῷ ἀβακίῳ σωματικῶς μὲν καὶ κατὰ ταὐτὸν καὶ τρίγωνον καὶ τετράγωνον καὶ στρογγύλον ποιῆσαι οὐ δυνάμεθα , ἐπειδὴ ὑπ’ ἀλλήλων συγχέονται οἱ τύποι , ἐν δὲ τῇ ψυχῇ ἔχομεν ταῦτα πάντα ἀσυγχύτως , ὅθεν καὶ ἀσυγχύτως προβαλλόμεθα αὐτὰ καὶ δείκνυμεν καὶ τὸ πρῶτον θεώρημα καὶ τὸ δεύτερον καὶ τὸ τρίτον καὶ περὶ στρογγύλου καὶ περὶ τετραγώνου καὶ περὶ τριγώνου . ὥστε ἐπὶ ἀσωμάτων δυνατὸν ἅμα τὰ ἐναντία εἶναι ἐνεργείᾳ . ἄλλως τε δέ εἰ δυνάμει εἰσὶν αἱ διαφοραὶ ἐν τοῖς γένεσι , τί ἐστι τὸ ποιῆσαν αὐτὰς ἐνεργείᾳ ἐν τοῖς εἴδεσι ; πᾶν γὰρ τὸ δυνάμει ὂν ἄγεται εἰς ἐνέργειαν | διά τινος ἐνεργείᾳ τοιούτου ὄντος · τὸ γὰρ ὕδωρ τὸ ψυχρὸν δυνάμει ὂν θερμὸν γίνεται ἐνεργείᾳ θερμὸν διὰ τοὐ πυρὸς ἐνεργείᾳ ὄντος θερμοῦ , καὶ τὸ παιδίον δυνάμει ὂν γραμματικὸν ἐνεργείᾳ γίνεται γραμματικὸν διὰ τοὐ ὄντος ἐνεργείᾳ γραμματικοῦ . εἰ οὖν δυνάμει εἰσὶν ἐν τοῖς γένεσιν αἱ διαφοραί , προάγονται δὲ εἰς ἐνέργειαν , δεήσονται ἄλλου τινὸς ἐνεργείᾳ ἔχοντος τὰς διαφοράς · οὐδὲν δέ ἐστιν ἄλλο παρὰ ταῦτα · οὐκ ἄρα δυνάμει εἰσὶν αἱ διαφοραὶ ἐν τοῖς γένεσιν . πάλιν δὲ πᾶν μὲν τὸ δυνάμει ὂν ἀτελές ἐστι , τὸ δὲ ἐνεργείᾳ τέλειον · εἰ οὖν τὰ μὲν εἴδη ἐνεργείᾳ ἔχει τὰς διαφορὰς τὰ δὲ γένη δυνάμει , ἔσται τὰ μὲν εἰδικώτατα πάντων τελεώτερα καὶ ἐντιμότερα τὰ δὲ γενικώτατα πάντων ἀτελέστερα καὶ ἀτιμότερα , ὅπερ ἄτοπον · ἔσονται γὰρ τὰ αἰτιατὰ τελεώτερα καὶ κρείττονα τῶν αἰτίων . ἀνάγκη ἄρα τὰς διαφορὰς ἐν τοῖς γένεσιν ἐνεργείᾳ εἶναι . Ἆρα οὖν ἀπόβλητός ἐστι παντελῶς ὁ τῶν Περιπατητικῶν λόγος ; φαμὲν οὖν οὐδαμῶς · τριττῶν γὰρ ὄντων τῶν γενῶν , ὡς πολλάκις ἔφαμεν , οἱ μὲν Πλατωνικοὶ περὶ τῶν πρὸ τῶν πολλῶν ἔλεγον ( ἐν γὰρ τοῖς τῶν πολλῶν γένεσιν ἐνεργείᾳ ὑπάρχουσιν αἱ διαφοραί · οἱ γὰρ λόγοι πάντων ἐκεῖ εἰσιν ἐνεργείᾳ ) , οἱ δὲ Περιπατητικοὶ περὶ τῶν ἐν τοῖς πολλοῖς · ἰστέον γὰρ ὅτι ἡ φύσις ἀπὸ τῶν καθολικωτέρων ἐπὶ τὰ μερικώτερα ὁδεύει καὶ τὰ μερικὰ δυνάμει ἐν τοῖς καθολικωτέροις προϋπέστησεν , οἷον ἐκ τοῦ καταβληθέντος σπέρματος δημιουργεῖ πρῶιον τὸ σαρκίον , ὥς φασιν οἱ ἰατροί . ἐν τῇ μήτρᾳ , ὃ σῶμά ἐστι · τὸ δὲ σῶμα καθολικόν · ἀλλὰ τοῦτο ὡς μὲν σῶμα ἐνεργείᾳ ἐστίν , ὡς δὲ ἔμψυχον δυνάμει · οὔπω γάρ ἐστιν ἐνεργείᾳ ἔμψυχον . ὅταν δὲ τραφὲν καὶ αὐξηθὲν ψυχωθῇ , ἐνεργείᾳ μὲν λέγεται ἔμ · ψῦχον , δυνάμει δὲ ζῷον , μήπω τυχὸν αἰσθήσεως καὶ κινήσεως . ὅταν δὲ ἤδη τούτων μετάσχῃ , γίνεται ἐνεργείᾳ ζῷον . ὅταν δὲ ἐκκριθῇ καὶ λόγου μετάσχῃ , γίνεται ἐνεργείᾳ λογικόν . ἰδοὺ οὖν ἐν τοῖς γένεσι τοῖς ἐν τοῖς πολλοῖς δυνάμει θεωροῦνται αἱ διαφοραί , καὶ καλῶς οἱ φυσικοὶ οὕτω λέγουσιν . ὅθεν ὁ Πορφύριος ἐπειδὴ προέθετο ἐκθέσθαι τὸ σύγγραμμα τοῦτο οὐ πρὸς Πλατωνικὰς συμβαλλόμενον πραγματείας ἀλλὰ πρὸς Ἀριστοτελικάς , διὰ τοῦτο τῇ τῶν Περιπατητικῶν ἐχρήσατο ἐπιλύσει . πάντα ἤδη προκατεβαλλόμεθα · λοιπὸν σαφὴς ἡ λέξις . ἀναγνῶμεν οὖν αὐτήν , καὶ εἴ πού τι προσπίπτει , σαφηνίσωμεν .
Lemmas: ἅς δή καί ὁρίζω φημί · διαφορά εἰμί ὅς περισσεύω ὁ εἶδος ὁ γένος . ἀπαριθμέω ὁ σημαίνω ὁ διαφορά καί εἶπον περί ποῖος σημαίνω μάλιστα ὁ φιλόσοφος ὁ λόγος , βούλομαι οὗτος ὁ ὑπογραφή ἀποδίδωμι . φημί οὖν ὅτι διαφορά εἰμί ὅς περισσεύω ὁ εἶδος ὁ γένος · ὁ γάρ ἄνθρωπος ὁ λογικός καί ὁ θνητός περισσεύω ὁ ζῷον . ἀπορία δέ τις ἀπορέω ὁ Πορφύριος ἐκ ὁ ὁρισμός οὗτος καί ἐπιλύω οὗτος . προλαμβάνω δέ ὁ ἀπορία δύο ἐναργής τις ἀξίωμα , ὁ οὗτος καλέω ὑπό ὁ περιπατητικός ὡς οἴκοθεν ὁ ἀξιόπιστος ἔχω . εἰμί δέ ὁ ἀξίωμα οὗτος · πρῶτος μέν ὅτι οὐδείς γίγνομαι ἐκ ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί , οἷος ὁ ἀβάκιον γίγνομαι ἐκ ὁ ξύλον , ὅς πῇ μέν εἰμί ὑπάρχω ( ξύλον γάρ εἰμί ) , πῇ δέ μή εἰμί · οὔπω γάρ εἰμί ἀβάκιον · εἰμί γάρ εἰμί , οὐ χρήζω τέκτων ὁ ποιέω . καί ὁ λίθος πῇ μέν εἰμί εἰμί ὡς λίθος , πῇ δέ οὐ εἰμί , ὅτι οὔπω οἶκος . ἐκ δέ ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί πῶς ἄν τίς γίγνομαι ; δύο δέ ὅτι ὁ ἐναντίος ἐν ὁ αὐτός ὑπόκειμαι κατά ὁ αὐτός χρόνος ἅμα οὐ ἐνδέχομαι εἰμί · ἀναιρετικός γάρ ἀλλήλων ὁ ἐναντίος εἰμί . οὗτος προλέγω ὁ ἀπορία προβαίνω βαίνω οὗτος ὁ τρόπος · ἀνάγκη ὁ διαφορά ἢ ἐκ ὁ γένος ὁ εἶδος ἐπιγίγνομαι προυπάρχω ἐν αὐτός ἢ ἐκ ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί . ἑκάτερος δέ οὗτος ἄτοπος · εἰμί γάρ εἰμί ἐν ὁ γένεσις ὁ διαφορά , εἰμί ὁ ἐναντίος ἐν ὁ αὐτός κατά ὁ αὐτός χρόνος , ὁ θνητός καί ὁ ἀθάνατος , ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος , ὅσπερ ἄτοπος . εἰμί δέ μή εἰμί ὁ διαφορά φορά ἐν ὁ γένεσις , πόθεν γίγνομαι ἐν ὁ εἶδος ; εἰμί γάρ τίς γίγνομαι ἐκ ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί , ὅσπερ ἄτοπος · οὖον γάρ ἐκ ἄλλος τις δύναμαι εἰμί , ἐπεί μηδέ εἰμί μεταξύ γένος καί εἶδος ἄλλος , εἰμί νή ὁ διαφορά . δῆλος οὖν ὅτι ἄπορος ὁ λόγος . ἀπορέω τοίνυν ἐπιλύω ὁ ἀπορία περιπατητικός · λέγω γάρ ὁ Πορφύριος , ὅτι ὁ ἐναντίος ἐν ὁ αὐτός κατά ὁ αὐτός χρόνος ἐνέργεια μέν εἰμί οὖον δύναμαι , δύναμις μέντοι δύναμαι εἰμί . ἵνα δέ σαφής γίγνομαι ὁ λέγω , εἶπον οὕτως · ἄλλος τίς εἰμί ὁ δύναμις εἰμί τίς καί ἄλλος ὁ ἐνέργεια · δύναμις μέν γάρ λέγω ὁ ἀτελής καί μή προάγω εἰς ἐνέργεια , δύναμαι μέντοι καί ἐπιτηδείως ἔχω φέρω ἐπί ὁ ἐνέργεια · οἷος ὁ παιδίον δύναμις μέν γραμματικός εἰμί ( δύναμαι γάρ γίγνομαι καί ὁ ψυχρός ὕδωρ λέγω δύναμις θερμός . οὗτος οὖν εἰμί ὁ δύναμις . ἐνέργεια δέ λέγω γραμματικός ὁ ἤδη ὁ γραμματικός ἐπιστήμη κατά ὁ ἕξις τελειόω καί παραδίδωμι ὁ γραμματικός λόγος , καί ὁ μέν ψυχρός ὕδωρ δύναμις λέγω εἰμί θερμός , ὁ δέ ἤδη θερμαίνω λέγω ἐνέργεια θερμός . φημί οὖν ὅτι ὁ ἐναντίος οἷος ὁ ψυχρός καί ὁ θερμός ἐνέργεια μέν ἅμα τις πάρειμι ἀδύνατος , δύναμις δέ δύναμαι · ὁ · ὁ γάρ χλιαρός ὕδωρ οὔτε θερμός οὔτε ψυχρός εἰμί ἐνέργεια , δύναμις δέ εἰμί ἀμφότερος , καί ὁ βρέφος δύναμις καί ἀρετή ἔχω καί κακία , καί ὁ ὕλη δύναμις πᾶς εἰμί ὁ ἐναντίος . εἰμί οὖν καί ὁ γένος ὕλη λόγος ἐπέχω , ὡς ἑξῆς φημί , δῆλος ὅτι ἔχω ἐν ἑαυτοῦ δύναμις πᾶς ὁ ἐναντίος διαφορά . καί ἄλλως δέ δυνατός ἐν εἷς ὁ ἐναντίος εἰμί , εἰμί μέν ὁ ἕτερος ἐνέργεια ἔχω ὁ δέ λοιπός δύναμις · ὁ γάρ ἐνέργεια ψυχρός δύναμις εἰμί θερμός , εἰμί φύω μεταβάλλω εἰς ὁ θερμός . οὗτος δέ εἶπον , ἐπειδή εἰμί τις | θατέρου μόνος ὁ ἀντίκειμαι δεκτικός · ὁ γάρ κρύσταλλος Ψυχρὸς εἰμί οὐδέποτε ἄν θερμαίνω , οὐδέ ὁ πῦρ ὁ ἐναντίος ψῦξις δέχομαι ἄν . ὁ ἀήρ μέντοι καί ὁ ὕδωρ παρά μέρος ἑκάτερος ὁ ἐναντίος εἰμί δεκτικός · δύναμαι γάρ ὁ ἐναντίος ἐν ὁ αὐτός πάρειμι ἅμα δύναμις · εἰμί μή γάρ ὁ δύο ἔχω δύναμις , οὐ ἄν καί ἐνέργεια εἰς ἑκάτερος μεταβάλλω , ἀλλά ἐπεί ὁ ἐναντίος ἔχω δύναμις , διά οὗτος εἰς ἑκάτερος μεταβάλλω παρά μέρος . οὕτως οὖν φημί καί ὁ γένος ἔχω ὁ ἐναντίος διαφορά δύναμις , καί οὔτε ἐκ ὁ μηδαμός μηδαμῶς εἰμί γίγνομαι οὔτε ὁ ἐναντίος ἐν ὁ αὐτός εἰμί ἐνέργεια . οὗτος ὁ λύω χράομαι ὁ ἐκ ὁ περίπατος , ὅς καί ὁ Πορφύριος ἀποδίδωμι , ἐπεί , ὡς ἤδη εἴρω , χρησιμεύω πρός ὁ Ἀριστοτέλης κατηγορία γράφω ὁ βιβλίον . ἰστέον δέ ὅτι ὁ πλατωνικός ἐναντιόομαι ὁ ἐπιλύω οὗτος · καί γάρ ἐνέργεια εἰμί λέγω ὁ διαφορά ἐν ὁ γένεσις , καί φημί ὅτι οὖον δεῖ φοβέω ἐνέργεια ὑποτίθημι ἐν ὁ γένεσις ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος , ὁ θνητός καί ὁ ἀθάνατος . χράομαι δέ εἰς ἀπόδειξις οὗτος τοιοῦτος λόγος · γος · πρῶτος μέν γάρ φημί , οὐ εἰμί ἐναντίος ὁ λογικός ὁ ἄλογος οὐδέ ὁ θνητός ὁ ἀθάνατος · ὁ γάρ ἐναντίος φθείρω ἀλλήλων , οὗτος δέ οὖον μόνος οὖον φθαρτικός εἰμί ἀλλήλων ἀλλά καί υποστατικός ἀλλήλων · ὁ γάρ λογικός καί ὁ ἀθάνατος υποστατικός εἰμί ὁ θνητός καί ὁ ἄλογος · ὁ γάρ θεός ἀθάνατος εἰμί καί λογικός ὑφίστημι ὁ θνητός καί ἄλογος , καί ὁ ἄνθρωπος λογικός εἰμί κηδεμών ὁ ἄλογος γίγνομαι καί σωτήρ , καί ὁ ἄγγελος ἀθάνατος εἰμί ὁ θνητός εἰμί κηδεμών καί φύλαξ . ὥστε οὐ ἐναντίος ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος οὐδέ ὁ θνητός καί ὁ ἀθάνατος · εἰμί δέ μή ἐναντίος , οὐ ἀδύνατος ἅμα εἰμί οὗτος ἐν ὁ γένος , ἐπεί καί ὁ ἄλογος δύναμις , θυμός φημί καί ἐπιθυμία καί αἴσθησις καί ὁ λογικός ζωή , ἅμα ἐν εἷς ζῷον ὁ ἄνθρωπος θεωρέω . ἔπειτα δέ φημί , εἰμί καί ἐναντίος εἰμί , οὐδείς ἄτοπος εἰμί αὐτός ἐν ὁ γένος ὁ αὐτός ἐνέργεια , ἐπεί οὐ ὡς ἐν ὑπόκειμαι εἰμί σῶμα ἀλλά ἐν τις ἀσώματος ( ἀσώματος γάρ γένος ) , δύναμαι δέ ἐν ἀσώματος ὁ ἐναντίος εἰμί · διά οὗτος γάρ ἐν ὑπόκειμαι τις σῶμα ὁ ἐναντίος οὖον δύναμαι εἰμί διά ὁ βούλομαι ἀμφότερος μετέχω ὁ ὑπόκειμαι · μεριστός δέ εἰμί ὁ σῶμα ἅμα κατά αὐτός ὁ φθαρτικός ἀλλήλων οὖον δύναμαι δέχομαι · ἐπί δέ ὁ ἀσώματος οὐ εἰμί οὗτος . ἀμελέω καί ὁ φύσις ἔχω ὁ λόγος πᾶς ὁ ἐναντίος καί ὑφίστημι , οἷος ὁ ὀφθαλμός ἅμα προβάλλω ὁ ὁ λευκός καί ὁ μέλας λόγος καί ὁ ψυχή ἅμα κατά αὐτός ὁ ὁ ἐναντίος ἔχω λόγος , ἀγαθός καί κακός , ψυχρός καί θερμός , εἴπερ ὁ ἐναντίος εἷς εἰμί ἐπιστήμη . ὥστε οὐδείς ἄτοπος συμβαίνω ὁ λόγος ὁ λέγω ὁ διαφορά ἐνέργεια ἐν ὁ γένεσις εἰμί . ὡσαύτως καί ἐν ὁ ἀβάκιον σωματικός μέν καί κατά αὐτός καί τρίγωνος καί τετράγωνος καί στρογγύλος ποιέω οὖον δύναμαι , ἐπεί ὑπό ἀλλήλων συγχέω ὁ τύπος , ἐν δέ ὁ Ψυχή ἔχω οὗτος πᾶς ἀσύγχυτος , ὅθεν καί ἀσύγχυτος προβάλλω αὐτός καί δείκνυμι καί ὁ πρῶτος θεώρημα καί ὁ δύο καί ὁ τρίτος καί περί στρογγύλος καί περί τετράγωνος καί περί τρίγωνος . ὥστε ἐπί ἀσώματος δυνατός ἅμα ὁ ἐναντίος εἰμί ἐνέργεια . ἄλλως τε δέ εἰμί δύναμις εἰμί ὁ διαφορά ἐν ὁ γένεσις , τίς εἰμί ὁ ποιέω αὐτός ἐνέργεια ἐν ὁ εἶδος ; πᾶς γάρ ὁ δύναμις εἰμί ἄγω εἰς ἐνέργεια | διά τις ἐνέργεια τοιοῦτος εἰμί · ὁ γάρ ὕδωρ ὁ ψυχρός δύναμις εἰμί θερμός γίγνομαι ἐνέργεια θερμός διά ὁ πυρός ἐνέργεια εἰμί θερμός , καί ὁ παιδίον δύναμις εἰμί γραμματικός ἐνέργεια γίγνομαι γραμματικός διά ὁ εἰμί ἐνέργεια γραμματικός . εἰμί οὖν δύναμις εἰμί ἐν ὁ γένεσις ὁ διαφορά , προάγω δέ εἰς ἐνέργεια , δήω ἄλλος τις ἐνέργεια ἔχω ὁ διαφορά · οὐδείς δέ εἰμί ἄλλος παρά οὗτος · οὐ ἄρα δύναμις εἰμί ὁ διαφορά ἐν ὁ γένεσις . πάλιν δέ πᾶς μέν ὁ δύναμις εἰμί ἀτελής εἰμί , ὁ δέ ἐνέργεια τέλειος · εἰμί οὖν ὁ μέν εἶδος ἐνέργεια ἔχω ὁ διαφορά ὁ δέ γένος δύναμις , εἰμί ὁ μέν εἰδικός πᾶς τέλειος καί ἔντιμος ὁ δέ γενικός πᾶς ἀτελής καί ἄτιμος , ὅσπερ ἄτοπος · εἰμί γάρ ὁ αἰτιατός τέλειος καί ἀγαθός ὁ αἴτιος . ἀνάγκη ἄρα ὁ διαφορά ἐν ὁ γένεσις ἐνέργεια εἰμί . ἆρα οὖν ἀπόβλητος εἰμί παντελῶς ὁ ὁ περιπατητικός λόγος ; φημί οὖν οὐδαμῶς · τρισσός γάρ εἰμί ὁ γένος , ὡς πολλάκις φημί , ὁ μέν πλατωνικός περί ὁ πρό ὁ πολύς λέγω ( ἐν γάρ ὁ ὁ πολύς γένεσις ἐνέργεια ὑπάρχω ὁ διαφορά · ὁ γάρ λόγος πᾶς ἐκεῖ εἰμί ἐνέργεια ) , ὁ δέ περιπατητικός περί ὁ ἐν ὁ πολύς · ἰστέον γάρ ὅτι ὁ φύσις ἀπό ὁ καθολικός ἐπί ὁ μερικός ὁδεύω καί ὁ μερικός δύναμις ἐν ὁ καθολικός προυφιστημι , οἷος ἐκ ὁ καταβάλλω σπέρμα δημιουργέω πρώϊος ὁ σαρκίον , ὅς φημί ὁ ἰατρός . ἐν ὁ μήτρα , ὅς σῶμα εἰμί · ὁ δέ σῶμα καθολικός · ἀλλά οὗτος ὡς μέν σῶμα ἐνέργεια εἰμί , ὡς δέ ἔμψυχος δύναμις · οὔπω γάρ εἰμί ἐνέργεια ἔμψυχος . ὅταν δέ τρέφω καί αὐξάνω ψύχω , ἐνέργεια μέν λέγω ἐγώ · ψύχω , δύναμις δέ ζῷον , μήπω τυγχάνω αἴσθησις καί κίνησις . ὅταν δέ ἤδη οὗτος μετέχω , γίγνομαι ἐνέργεια ζῷον . ὅταν δέ ἐκκρίνω καί λόγος μετέχω , γίγνομαι ἐνέργεια λογικός . ἰδού οὖν ἐν ὁ γένεσις ὁ ἐν ὁ πολύς δύναμις θεωρέω ὁ διαφορά , καί καλῶς ὁ φυσικός οὗτος λέγω . ὅθεν ὁ Πορφύριος ἐπεί προτίθημι ἐκτίθημι ὁ σύγγραμμα οὗτος οὖον πρός πλατωνικός συμβάλλω πραγματεία ἀλλά πρός Ἀριστοτελικός , διά οὗτος ὁ ὁ περιπατητικός χράω ἐπιλύω . πᾶς ἤδη προκαταβάλλω · λοιπός σαφής ὁ λέξις . ἀναγιγνώσκω οὖν αὐτός , καί εἰμί πού τίς προσπίπτω , σαφηνίζω .