ammonius-philosophy.in-porphyrii-isagogen-sive-quinque-voces 2.8
τὸ δ’ ὅπως περὶ αὐτῶν . Υπόσχεσις ἦν τῷ φιλοσόφῳ χρήσιμον ποιήσειν τὸ βιβλίον καὶ εἰς τὰς Ἀριστοτέλους Κατηγορίας , αἵτινες ὁδοί εἰσι καὶ προαύλια εἰς πᾶσαν τὴν τῶν φιλοσόφων λογικὴν θεωρίαν . τοῦ δὲ λόγου πολλά εἰσι μέρη , ἀποφαντικὸν εὐκτικὸν κλητικὸν προστακτικὸν πυσματικόν , καὶ ἄλλα δέ ἐστιν , εἰ κατὰ τὸ λεπτὸν σκοπήσομεν . ἀλλ’ ἐν ταῖς Κατηγορίαις οὐ περὶ πάντων διαλέγεται , ἀλλὰ περὶ μόνου τοὐ ἀποφαντικοῦ · οὗτος γὰρ καὶ ὁ τῆς γνωστικῆς ψυχῆς ἄγγελος · οἱ γὰρ ἄλλοι τῆς ὀρεκτικῆς ψυχῆς ὑπάρχουσιν · ὁ γὰρ εὐχόμενος ὀρεγόμενός τινος εὔχεται , καὶ ὁ προσαγορεύων τινὰ ὀρεγόμενός τινος προσαγορεύει , ὁμοίως δὲ καὶ ὁ προσφωνῶν τινα πράττει . μόνος δὲ ὁ ἀποφαντικὸς λόγος περιέχει τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ ψεῦδος · οἱ γὰρ ἄλλοι οὔτε ἀληθεύουσιν οὔτε ψεύδονται · κἂν γὰρ καλῇ τίς τινα , οὔτε ἁληθεύει οὔτε ψεύδεται ὁμοίως δὲ καὶ εἰ εὔχεται ἢ προσαγορεύει . ὁ δὲ ἀποφαντικὸς λόγος ἢ ἀληθεύει ἢ ψεύδεται , οἷον ἀποφαίνεται περὶ ψυχῆς , ὅτι θνητή ἐστιν ἢ ἀθάνατος , καὶ πάντως ἢ ἀληθεύει ἢ ψεύδεται . ἀποφαντικὸς γὰρ λόγος ἐστὶν ὁ ἄλλῳ ἄλλο τι ὡς ὑπάρχον ἢ μὴ ὑπάρχον ἀποφαινόμενος . περίεχει δὲ οὗτος ἐν ἑαυτῷ δύο τινά , τό τε κατηγορούμενον καὶ τὸ ὑποκείμενον . ἵνα δὲ σαφὴς γένηται ἡμῖν ὁ λόγος , εἴπωμεν οὕτως · δεῖ εἰδέναι ὅτι ὑποκείμενον λέγεται περὶ οὗ ὁ λόγος , κατηγορούμενον δὲ τὸ περὶ ἐκείνου λεγόμενον . οἷον ὁ ἄνθρωπος ζῷόν ἐστιν · ὑπόκειται μὲν ὁ ἄνθρωπος , κατηγορεῖται δὲ τὸ ζῷον . ὁμοίως δὲ καὶ περὶ ψυχῆς , ὅτι ἀθά · νατός ἐστι · περὶ τίνος νῦν διαλέγομαι ; ἢ δῆλον ὅτι περὶ ψυχῆς · καὶ ὑπόκειται κειται ἡ ψυχή , κατηγορεῖται δὲ αὐτῆς τὸ ἀθάνατον . ὥστε οὖν καλῶς εἴρηται , ὅτι ὁ ἀποφαντικὸς λόγος ὑποκείμενον ἔχει καὶ κατηγορούμενον . Δυνατὸν οὖν ἐστι περὶ τῶν γενῶν τε καὶ εἰδῶν καὶ θεολογικῶς μὲν διαλέγεσθαι , ὁπόταν ζητῶμεν ὅτι ἀρα ὁ θεὸς ἔχει ἐν ἑαυτῷ τῶν γενῶν τε καὶ εἰδῶν τὰ ἐκτυπώματα ἢ οὐκ ἔχει , ἄρα ἀληθής ἐστιν ἡ Πλάτωνος δόξα , ὅτι αἱ ἰδέαι εἰσὶν νοηταὶ αὐταὶ καθ’ ἑαυτὰς ὑφεστῶσαι , ἅς καὶ ὄντως οὐσίας καὶ πρώτας οὐσίας καλεῖ , ἢ οὔ , ὡς καὶ Ἀριστοτέλει δοκεῖ . φυσικῶς δὲ ὡς ὅταν ἐπισκοπῶμεν , ἆρά γε ἡ φύσις ἐν ἑαυτῇ ἔχει τοὺς λόγους τῶν γενῶν τε καὶ εἰδῶν , ἢ οὐκ ἔχει · οὐδὲ γὰρ ὥσπερ ἡ χιὼν ἀλόγως ψύχει ἢ ὥσπερ τὸ πῦρ καίει , οὕτως καὶ ἡ φύσις ποιεῖ , ἀλλὰ δῆλον ὅτι λόγῳ τινὶ πάντα εἰ καὶ μὴ γινώσκουσα ἃ | ποιεῖ . ἄλλως τε καὶ οὕτως ἔστι φυσικῶς περὶ αὐτῶν ζητεῖν , ἆρά ἐστι ταῦτα ἐν τοῖς πολλοῖς , τὸ ἁπλῶς ζῷον ἐν πᾶσι τοῖς καθ’ ἕκαστα καὶ ὁ ἀπλῶς ἄνθρωπος , ἢ οὔ ( καὶ τίς κοινή οὐσία ἐν πᾶσι τοῖς καθ’ ἕκαστα θεωρουμένη ) , ἀλλὰ πᾶν ὅτι ἂν θεωρῆται ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον , ἄτομόν ἐστιν . ἔστι δὲ καὶ λογικῶς περὶ τούτων , τοῦτ’ ἔστιν ἀποφαντικῶς καὶ πρεπόντως τῇ λογικῇ θεωρίᾳ , ζητεῖν . πρέπει δὲ αὐτῇ τὸ ζητεῖν , τίνα μὲν τούτων τίσιν ὑπόκειται , τίνα δὲ τίνων κατηγορεῖται , ὅτι τὰ γένη κατηγορεῖται τῶν διαφορῶν καὶ τῶν εἰδῶν , οὐ μὴν ἔμπαλιν . εἰρήκαμεν γὰρ ὅτι τάξιν τινὰ εἰς ἄλληλα ἀποσώζουσιν τὸ γένος καὶ ἡ διαφορὰ καὶ τὸ εἶδος , καὶ ὅτι πρωτεύει μὲν τὸ γένος , δευτέραν δὲ τάξιν ἔχει τὸ εἶδος , μέσην δὲ ἡ διαφορά , καὶ δεῖ τὰ μὲν ἄνω τῶν ὑποκάτω κατηγορεῖσθαι , οὐ γὰρ τὰ ὑποκάτω τῶν ἐπάνω . οἷον ἐὰν εἴπωμεν ᾿πᾶς ἄνθρωπος ζῷον᾿ ἀληθεύομεν , ἐὰν δὲ ἀντιστρέψαντες εἴπωμεν ᾿πᾶν ζῷον ἄνθρωπος᾿ ψευδόμεθα . καὶ πάλιν ἐὰν εἴπωμεν ἶπάς ἵππος ἄλογον᾿ ἀληθεύομεν , εἰ δὲ ἀντιστρέψαντες εἴπωμεν ᾿πᾶν ἄλογον ἵππος᾿ ψευδόμεθα . οὐ γὰρ ἔστι τὸ τυχὸν ποιῆσαι ὑποκείμενον · οὐ γὰρ ἔστιν εἰπεῖν ‘τὸ ζῷον ἄνθρωπός ἐστιν᾿ , ὡς ἤδη εἴρηται . δεῖ οὖν εἰπεῖν ποῖα δεῖ ποιεῖν ὑποκείὁπόταν μένα , ποῖα δὲ κατηγορούμενα , ἃ καὶ διδάξει ὁ φιλόσοφος . καὶ διὰ τοῦτο εἶπε λογικώτερον , ἀντὶ τοῦ πρεπόντως τῇ λογικῇ πραγματείᾳ .
Lemmas: ὁ δέ ὅπως περί αὐτός . ὑπόσχεσις εἰμί ὁ φιλόσοφος χρήσιμος ποιέω ὁ βιβλίον καί εἰς ὁ Ἀριστοτέλης κατηγορία , ὅστις ὁδός εἰμί καί προαύλιον εἰς πᾶς ὁ ὁ φιλόσοφος λογικός θεωρία . ὁ δέ λόγος πολύς εἰμί μέρος , ἀποφαντικός εὐκτικός κλητικός προστακτικός πυσματικός , καί ἄλλος δέ εἰμί , εἰμί κατά ὁ λεπτόν σκοπέω . ἀλλά ἐν ὁ κατηγορία οὖον περί πᾶς διαλέγω , ἀλλά περί μόνος ὁ ἀποφαντικός · οὗτος γάρ καί ὁ ὁ γνωστικός Ψυχή ἄγγελος · ὁ γάρ ἄλλος ὁ ὀρεκτικός Ψυχή ὑπάρχω · ὁ γάρ εὔχομαι ὀρέγω τις εὔχομαι , καί ὁ προσαγορεύω τις ὀρέγω τις προσαγορεύω , ὁμοίως δέ καί ὁ προσφωνέω τις πράσσω . μόνος δέ ὁ ἀποφαντικός λόγος περιέχω ὁ ἀλήθεια καί ὁ ψεῦδος · ὁ γάρ ἄλλος οὔτε ἀληθεύω οὔτε ψεύδω · κἀν γάρ καλός τίς τις , οὔτε αληθεύω οὔτε ψεύδω ὁμοίως δέ καί εἰμί εὔχομαι ἢ προσαγορεύω . ὁ δέ ἀποφαντικός λόγος ἢ ἀληθεύω ἢ ψεύδω , οἷος ἀποφαίνω περί Ψυχή , ὅτι θνητός εἰμί ἢ ἀθάνατος , καί πάντως ἢ ἀληθεύω ἢ ψεύδω . ἀποφαντικός γάρ λόγος εἰμί ὁ ἄλλος ἄλλος τίς ὡς ὑπάρχω ἢ μή ὑπάρχω ἀποφαίνω . περιέχω δέ οὗτος ἐν ἑαυτοῦ δύο τις , ὁ τε κατηγορέω καί ὁ ὑπόκειμαι . ἵνα δέ σαφής γίγνομαι ἐγώ ὁ λόγος , εἶπον οὕτως · δεῖ οἶδα ὅτι ὑπόκειμαι λέγω περί ὅς ὁ λόγος , κατηγορέω δέ ὁ περί ἐκεῖνος λέγω . οἷος ὁ ἄνθρωπος ζώιον εἰμί · ὑπόκειμαι μέν ὁ ἄνθρωπος , κατηγορέω δέ ὁ ζῷον . ὁμοίως δέ καί περί Ψυχή , ὅτι ἀθά · Νάτος εἰμί · περί τίς νῦν διαλέγω ; ἢ δῆλος ὅτι περί Ψυχή · καί ὑπόκειμαι κεῖμαι ὁ ψυχή , κατηγορέω δέ αὐτός ὁ ἀθάνατος . ὥστε οὖν καλῶς εἴρω , ὅτι ὁ ἀποφαντικός λόγος ὑπόκειμαι ἔχω καί κατηγορέω . δυνατός οὖν εἰμί περί ὁ γένος τε καί εἶδος καί θεολογικός μέν διαλέγω , ὁπόταν ζητέω ὅτι ἀρά ὁ θεός ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ γένος τε καί εἶδος ὁ ἐκτύπωμα ἢ οὐ ἔχω , ἄρα ἀληθής εἰμί ὁ Πλάτων δόξα , ὅτι ὁ ἰδέα εἰμί νοητός αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , ὅς καί εἰμί οὐσία καί πρῶτος οὐσία καλέω , ἢ οὖον , ὡς καί Ἀριστοτέλης δοκέω . φυσικός δέ ὡς ὅταν ἐπισκοπέω , ἆρα γε ὁ φύσις ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ λόγος ὁ γένος τε καί εἶδος , ἢ οὐ ἔχω · οὐδέ γάρ ὥσπερ ὁ χιών ἄλογος ψύχω ἢ ὥσπερ ὁ πῦρ καίω , οὕτως καί ὁ φύσις ποιέω , ἀλλά δῆλος ὅτι λόγος τις πᾶς εἰμί καί μή γιγνώσκω ὁ | ποιέω . ἄλλως τε καί οὕτως εἰμί φυσικός περί αὐτός ζητέω , ἆρα εἰμί οὗτος ἐν ὁ πολύς , ὁ ἁπλόος ζῷον ἐν πᾶς ὁ κατά ἕκαστος καί ὁ ἀπλόος ἄνθρωπος , ἢ οὖον ( καί τίς κοινός οὐσία ἐν πᾶς ὁ κατά ἕκαστος θεωρέω ) , ἀλλά πᾶς ὅτι εἄν θεωρέω ἐν ὁ κατά ἕκαστος , ἄτομος εἰμί . εἰμί δέ καί λογικός περί οὗτος , οὗτος εἰμί ἀποφαντικός καί πρεπόντως ὁ λογικός θεωρία , ζητέω . πρέπω δέ αὐτός ὁ ζητέω , τίς μέν οὗτος τίσις ὑπόκειμαι , τίς δέ τίνω κατηγορέω , ὅτι ὁ γένος κατηγορέω ὁ διαφορά καί ὁ εἶδος , οὖον μήv ἔμπαλιν . εἴρω γάρ ὅτι τάξις τις εἰς ἀλλήλων ἀποσώζω ὁ γένος καί ὁ διαφορά καί ὁ εἶδος , καί ὅτι πρωτεύω μέν ὁ γένος , δύο δέ τάξις ἔχω ὁ εἶδος , μέσος δέ ὁ διαφορά , καί δεῖ ὁ μέν ἄνω ὁ ὑποκάτω κατηγορέω , οὖον γάρ ὁ ὑποκάτω ὁ ἐπάνω . οἷος ἐάν εἶπον πᾶς ἄνθρωπος ζῷον ἀληθεύω , ἐάν δέ ἀντιστρέφω εἶπον πᾶς ζῷον ἄνθρωπος ψεύδω . καί πάλιν ἐάν εἶπον ἴψ ἵππος αλογόνο ἀληθεύω , εἰμί δέ ἀντιστρέφω εἶπον πᾶς ἄλογος ἵππος ψεύδω . οὖον γάρ εἰμί ὁ τυγχάνω ποιέω ὑπόκειμαι · οὖον γάρ εἰμί εἶπον τότος ζῷον ἄνθρωπος εἰμί , ὡς ἤδη εἴρω . δεῖ οὖν εἶπον ποῖος δεῖ ποιέω υποκειοποταω Μένα , ποῖος δέ κατηγορέω , ὁ καί διδάσκω ὁ φιλόσοφος . καί διά οὗτος εἶπον λογικός , ἀντί ὁ πρεπόντως ὁ λογικός πραγματεία .