ammonius-philosophy.in-porphyrii-isagogen-sive-quinque-voces 2.11
Ἔοικε δὲ μήτε τὸ γένος μήτε τὸ εἶδος . Εἰρηκὼς τὸν σκοπὸν καὶ τὸ χρήσιμον τίς τε ὁ εἰσαγωγικὸς τρόπος , ὅτι τῶν βαθυτέρων ἀπέχεσθαι ζητημάτων τῶν δὲ ἁπλουστέρων στοχάζεσθαι , καὶ τίνα τὰ βαθύτερα καὶ τίνα τὰ ἁπλούστερα , ἀκολούθως ἐπὶ τὴν κατὰ μέρος διδασκαλίαν εἰσέβαλε . καὶ πρῶτον περὶ γένους διαλαμβάνει , ὅτι πρώτην τάξιν ἔχει τὸ γένος ἐν τοῖς ἀπηριθμημένοις καὶ ὅτι πλειόνων ἐστὶ περιεκτικὸν εἰδῶν . πρῶτον δέ ἐστι τὸ γένος τῶν εἰδῶν κατ’ αἰτίαν , καίτοι τῶν πρός τί ἐστι τὸ γένος καὶ τὸ εἶδος . ἀλλ’ ἔστι τινὰ τῶν πρός τι , ἐν οἷς τὰ ἕτερα τῶν ἑτέρων πρεσβύτερα καὶ αἴτια λέγομεν , οἷον τὸν πατέρα τοῦ υἱοῦ καθὸ ἄνθρωπον αἴτιόν φαμεν καὶ πρῶτον , καίτοι ἅμα γινωσκομένων καὶ ἀλλήλων συστατικῶν γινομένων τῶν πρός τι , ᾗ πρός τί ἐστι · τὰ γὰρ πρός τι ἀνάγκη πρότερον οὐσίας εἶναι · σκοποῦντες οὖν τὴν προϋπάρχουσαν οὐσίαν τῶν πρό τι ἣν ἂν προυφεστῶσαν εὕρωμεν ἢ χρόνῳ ἡ φύσει , ἐκείνην πρεσβυτέραν κατ’ αἰτίαν λέγομεν . ἐν γοῦν τῷ πατρὶ καὶ τῷ υἱῷ πρεσβύτερός ἐστιν ὁ πατὴρ χρόνῳ , καθὸ ἄνθρωπός ἐστιν , ὅπερ αὐτοῦ ἐστιν ἡ οὐσία , ἥτις συστατικὴ γίνεται τῆς τοῦ υἱοῦ οὐσίας . διὰ τοῦτο οὖν τὸν πατέρα πρεσβύτερον λέγομεν εἶναι τοῦ υἱοῦ καίτοι πρὸς ἄλληλα λεγομένων . ὁ δὲ ἄρχων τοῦ ἀρχομένου καὶ ὁ διδάσκαλος τοὐ μαθητοῦ κατὰ μόνην αἰτίαν πρεσβύτεροι , οὐ τῷ χρόνῳ · τῷ χρόνῳ γὰρ ἔσθ’ ὅτε καὶ ὕστεροι εἶεν ὡς ἄνθρωποι , φημὶ δὴ ὁ ἄρχων τοῦ ἀρχομένου καὶ ὁ διδάσκαλος τοῦ μαθητοῦ . τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τοῦ γένους καὶ τοῦ εἴδους . τὸ γὰρ γένος καὶ τὸ εἶδος τῶν πρός τι · τὰ δὲ πρός τι ἀνάγκη οὐσίας πρότερον εἶναι · τὸ δὲ γένος κατὰ τὴν οὐσίαν φύσει προϋφέστηκεν , οὐ χρόνῳ , καὶ συστατικὸν γίνεται ἵης οὐσίας τοῦ εἴδους · τὸ γὰρ γένος τέμνεται εἰς εἴδη · | πᾶν δὲ τεμνόμενον πρῶτον φύσει τοῦ τμήματος καὶ συστατικόν · οὐκτίς ] οὗν εἰ πρῶτον κατὰ τὴν οὐσίαν τὸ γένος τοῦ εἴδους , τὰ δὲ πρῶτα κατὰ τὴν οὐσίαν τῶν πρός τι κατ’ αἰτίαν πρῶτα · πρεσβύτερον ἄρα τὸ γένος τοῦ εἴδους , καὶ εἰκότως αὐτὸ προτάττει τῶν λοιπῶν . ταύτῃ γοῦν καὶ ἡ φύσις ἐν τῇ γενέσει τῇ τάξει κέχρηται · παραλαβοῦσα γὰρ τὸ σπέρμα πρῶτον μὲν ζωοποιεῖ αὐτὸ καὶ ψυχοῖ , εἶτα προἰοῦσα αἴσθησιν παρασχοῦσα ποιεῖ ζῷον , εἶτα θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν ποιεῖ ἄλογον ζῷον , εἶτα τέλος τὸν λόγον παρασχοῦσα ποιεῖ ἄνθρωπον . ὥστε ὡς μὲν οὐσίαι προϋπάρχει τὰ γένη τῶν εἰδῶν , ὡς δὲ γένη καὶ εἴδη συνυφέστηκεν ἀλλήλοις καὶ συναναιρεῖται · τῆς γὰρ πρὸς ἄλληλα αὐτῶν σχέσεως ὀνόματά ἐστι τὸ γένος καὶ τὸ εἶδος . Ἄξιον δὲ ζητῆσαι , διὰ τί περὶ τοῦ γένους διδάσκων ἐμνήσθη καὶ τοῦ εἴδους , καὶ μὴ καὶ τῆς διαφορᾶς καὶ τῶν ἄλλων . φαμὲν οὖν ὅτι τὸ γένος καὶ τὸ εἶδος πρός τί ἐστι , καθάπερ εἰρήκαμεν , ( καὶ γὰρ τὸ εἶδος γένους ἐστὶν εἶδος καὶ τὸ γένος εἴδους ἐστὶ γένος ) , καὶ διὰ τοῦτο εἰκότως ἐμνήσθη τοῦ εἴδους ἅμα τῷ γένει · ἐν γὰρ τῇ τῶν πρός τι διδασκαλίᾳ ἀνάγκη πᾶσα τὸν περὶ θατέρου τούτων διδάσκοντα , καθὸ πρός τί ἐστι , καὶ τοῦ λοιποῦ μνησθῆναι . ( ?? ) Κανόνι δ’ ἐνταῦθα Ἀριστοτελικῷ κέχρηται ὁ Πορφύριος . ἔστι δὲ ὁ κανὼν οὗτος · δεῖ τὸν μέλλοντα ποιήσασθαι περί τινος διδασκαλίαν ὁμωνύμου , τοῦτ’ ἔστιν εἰ ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ ὀνόματος σημαίνονται πολλά , διελεῖν πρῶτον τὰ ὑπὸ τοῦ ὀνόματος πολλὰ σημαινόμενα , εἶθ’ οὕτως εἰπεῖν περὶ ποίου τῶν σημαινομένων τὴν διδασκαλίαν ποιεῖται · ἡ γὰρ ὁμωνυμία εἴωθεν ἀσάφειαν καὶ πλάνην γεννᾶν τοῦ μὲν διδάσκοντος ἐπὶ ἄλλου σημαινομένου ( ?? ) τοῦτο τὸ ὄνομα λαμβάνοντος , τοῦ δὲ διδασκομένου ἐπ’ ἄλλου . οἷον εἴ τις περὶ τοῦ ἀστρῴου κυνὸς διδάσκειν βουλόμενος εἴποι ᾿ὁ κύων καύματα ποιεῖ ἤ διακρίνει τοὺς καρπούς᾿ μὴ πρότερον εἰπὼν περὶ ποίου κυνὸς ποιεῖται τὸν λόγον πλάνην ἐμποιήσει τῷ ἀκροατῇ · δεῖ οὗν πρότερον ἀπαριθμησάμενον τὰ σημαινόμενα τοῦ κυνός , ὅτι ὁ μὲν ἀστρῷός ἐστιν ὁ δὲ χερσαῖος ὁ δὲ θαλάττιος ὁ δὲ φιλόσοφος , εἰπεῖν ὅτι περὶ τοῦ ἀστρῴου ποιοῦμαι τὸν λόγον . τοῦτο οὖν φιλοσόφως ποιῶν ὁ Πορφύριος ἀπαριθμεῖται τὰ σημαινόμενα τοῦ γένους καὶ δηλοῖ περὶ ποίου αὐτῶν ὁ λόγος .
Lemmas: ἔοικα δέ μήτε ὁ γένος μήτε ὁ εἶδος . ἐρῶ ὁ σκοπός καί ὁ χρήσιμος τίς τε ὁ εἰσαγωγικός τρόπος , ὅτι ὁ βαθύς ἀπέχω ζήτημα ὁ δέ ἁπλόος στοχάζομαι , καί τίς ὁ βαθύς καί τίς ὁ ἁπλόος , ἀκόλουθος ἐπί ὁ κατά μέρος διδασκαλία εἰσβάλλω . καί πρῶτος περί γένος διαλαμβάνω , ὅτι πρῶτος τάξις ἔχω ὁ γένος ἐν ὁ ἀπαριθμέω καί ὅτι πλείων εἰμί περιεκτικός εἶδος . πρῶτος δέ εἰμί ὁ γένος ὁ εἶδος κατά αἴτιος , καίτοι ὁ πρός τίς εἰμί ὁ γένος καί ὁ εἶδος . ἀλλά εἰμί τις ὁ πρός τίς , ἐν ὅς ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος πρέσβυς καί αἴτιος λέγω , οἷος ὁ πατήρ ὁ υἱός καθό ἄνθρωπος αἴτιος φημί καί πρῶτος , καίτοι ἅμα γιγνώσκω καί ἀλλήλων συστατικός γίγνομαι ὁ πρός τίς , ὅς πρός τίς εἰμί · ὁ γάρ πρός τίς ἀνάγκη πρότερος οὐσία εἰμί · σκοπός οὖν ὁ προυπάρχω οὐσία ὁ πρό τίς ὅς εἄν προΰπειμι εὑρίσκω ἢ χρόνος ὁ φύσις , ἐκεῖνος πρέσβυς κατά αἴτιος λέγω . ἐν γοῦν ὁ πατήρ καί ὁ υἱός πρέσβυς εἰμί ὁ πατήρ χρόνος , καθό ἄνθρωπος εἰμί , ὅσπερ αὐτός εἰμί ὁ οὐσία , ὅστις συστατικός γίγνομαι ὁ ὁ υἱός οὐσία . διά οὗτος οὖν ὁ πατήρ πρέσβυς λέγω εἰμί ὁ υἱός καίτοι πρός ἀλλήλων λέγω . ὁ δέ ἄρχω ὁ ἄρχω καί ὁ διδάσκαλος ὁ μαθητής κατά μόνος αἴτιος πρέσβυς , οὖον ὁ χρόνος · ὁ χρόνος γάρ ἔστω ὅτε καί ὕστερος ἄγω ὡς ἄνθρωπος , φημί δή ὁ ἄρχω ὁ ἄρχω καί ὁ διδάσκαλος ὁ μαθητής . ὁ αὐτός καί ἐπί ὁ γένος καί ὁ εἶδος . ὁ γάρ γένος καί ὁ εἶδος ὁ πρός τίς · ὁ δέ πρός τίς ἀνάγκη οὐσία πρότερος εἰμί · ὁ δέ γένος κατά ὁ οὐσία φύσις προυφίστημι , οὖον χρόνος , καί συστατικός γίγνομαι ἵημι οὐσία ὁ εἶδος · ὁ γάρ γένος τέμνω εἰς εἶδος · | πᾶς δέ τέμνω πρῶτος φύσις ὁ τμῆμα καί συστατικός · οὐκτίς ] ἐν εἰμί πρῶτος κατά ὁ οὐσία ὁ γένος ὁ εἶδος , ὁ δέ πρῶτος κατά ὁ οὐσία ὁ πρός τίς κατά αἴτιος πρῶτος · πρέσβυς ἄρα ὁ γένος ὁ εἶδος , καί εἰκότως αὐτός προτάσσω ὁ λοιπός . οὗτος γοῦν καί ὁ φύσις ἐν ὁ γένεσις ὁ τάξις χράομαι · παραλαμβάνω γάρ ὁ σπέρμα πρῶτος μέν ζωοποιέω αὐτός καί ψυχός , εἶτα πρόειμι αἴσθησις παρέχω ποιέω ζῷον , εἶτα θυμός καί ἐπιθυμία ποιέω ἄλογος ζῷον , εἶτα τέλος ὁ λόγος παρέχω ποιέω ἄνθρωπος . ὥστε ὡς μέν οὐσία προυπάρχω ὁ γένος ὁ εἶδος , ὡς δέ γένος καί εἶδος συνυφίστημι ἀλλήλων καί συναναιρέω · ὁ γάρ πρός ἀλλήλων αὐτός σχέσις ὄνομα εἰμί ὁ γένος καί ὁ εἶδος . ἄξιος δέ ζητέω , διά τίς περί ὁ γένος διδάσκω μιμνήσκω καί ὁ εἶδος , καί μή καί ὁ διαφορά καί ὁ ἄλλος . φημί οὖν ὅτι ὁ γένος καί ὁ εἶδος πρός τίς εἰμί , καθάπερ εἴρω , ( καί γάρ ὁ εἶδος γένος εἰμί εἶδος καί ὁ γένος εἶδος εἰμί γένος ) , καί διά οὗτος εἰκότως μιμνήσκω ὁ εἶδος ἅμα ὁ γένος · ἐν γάρ ὁ ὁ πρός τίς διδασκαλία ἀνάγκη πᾶς ὁ περί θατέρου οὗτος διδάσκω , καθό πρός τίς εἰμί , καί ὁ λοιπός μιμνήσκω . ( ?? ) Κανών δέ ἐνταῦθα Ἀριστοτελικός χράομαι ὁ Πορφύριος . εἰμί δέ ὁ κανών οὗτος · δεῖ ὁ μέλλω ποιέω περί τις διδασκαλία ὁμώνυμος , οὗτος εἰμί εἰμί ὑπό ὁ αὐτός ὄνομα σημαίνω πολύς , διαιρέω πρῶτος ὁ ὑπό ὁ ὄνομα πολύς σημαίνω , εἶτα οὕτως εἶπον περί ποῖος ὁ σημαίνω ὁ διδασκαλία ποιέω · ὁ γάρ ὁμωνυμία εἴωθα ἀσάφεια καί πλάνη γεννάω ὁ μέν διδάσκω ἐπί ἄλλος σημαίνω ( ?? ) οὗτος ὁ ὄνομα λαμβάνω , ὁ δέ διδάσκω ἐπί ἄλλος . οἷος εἰμί τις περί ὁ ἀστρῷος κύων διδάσκω βούλομαι εἶπον ὅς κύω καῦμα ποιέω ἤ διακρίνω ὁ καρπός μή πρότερος εἶπον περί ποῖος κύων ποιέω ὁ λόγος πλάνη ἐμποιέω ὁ ἀκροατής · δεῖ ἐν πρότερος ἀπαριθμέω ὁ σημαίνω ὁ κύω , ὅτι ὁ μέν ἀστρῷος εἰμί ὁ δέ χερσαῖος ὁ δέ θαλάσσιος ὁ δέ φιλόσοφος , εἶπον ὅτι περί ὁ ἀστρῷος ποιέω ὁ λόγος . οὗτος οὖν φιλόσοφος ποιέω ὁ Πορφύριος απαριθμώ ὁ σημαίνω ὁ γένος καί δηλόω περί ποῖος αὐτός ὁ λόγος .