ammonius-philosophy.in-porphyrii-isagogen-sive-quinque-voces 2.7
Αὐτίκα περὶ γενῶν τε καὶ εἰδῶν . ᾿Υπέσχετο ὁ Πορφύριος καὶ σύντομον ποιῆσαι τὴν διδασκαλίαν καὶ τὴν λέξιν σαφῆ καὶ τῶν βαθυτέρων ἀπέχεσθαι ζητημάτων . ἵνα οὖν μή τις εἴπῃ , ὅτι οὐκ ἦν τι περὶ τούτων βαθὺ ζήτημα , αὐτὸ τοῦτο βούλεται παραστῆσαι ἡμῖν ὁ φιλόσοφος διὰ τούτου , ὅτι ἦν μὲν περὶ τούτων βαθύτερόν τι ζήτημα , ἐξεπίτηδες δὲ παρέλιπεν . ἵνα δὲ σαφὲς γένηται τὸ λεγόμενον , εἴπωμεν οὕτως . τῶν ὄντων τὰ μὲν ὑφέστηκε , τὰ δὲ ἐν ψιλαῖς ἐπινοίαις ὑπάρχει οἷον ἱπποκένταυρος τραγέλαφος , ἅτινα ἐπινοούμενα μὲν ὑφίσταται , μὴ ἐπινοούμενα δὲ οὐχ ὑφίσταται , ἀλλὰ παυσαμένης τῆς ἐπινοίας καὶ αὐτὰ συμπαύεται · οὐ γάρ ἐστιν ὁ ἱπποκένταυρος ἐν ὑποστάσει , ἀλλὰ θεασάμενοι ἵππον καὶ ἄνθρωπον ἀνεπλάσαμεν τῇ ἐπινοίᾳ σύνθετόν τι τὸν ἱπποκένταυρον . ὁμοίως δὲ καὶ τράγον μὲν ἐποίησεν ἡ φύσις καὶ ἔλαφον , ἀναπλάσαντες δὲ καθ’ ἑαυτοὺς τῇ ἐπινοίᾳ ἀποτελοῦμεν σύνθετόν τι τὸν τραγέλαφον , καὶ ταύτῃ τὸ εἶναι ἔχει . ὁ τοίνυν Ἀντισθένης ἔλεγε τὰ γένη καὶ τὰ εἴδη ἐν ψιλαῖς ἐπινοίαις εἶναι λέγων ὅτι “ ἵππον μὲν ὁρῶ , ἱππότητα δὲ οὐχ ὁρῶ ” καὶ πάλιν “ ἄνθρωπον μὲν ὁρῶ , ἀνθρωπότητα δὲ οὐχ ὁρῶ . ” ταῦτα ἐκεῖνος ἔλεγε τῇ αἰσθήσει μόνῃ ζῶν καὶ μὴ δυνάμενος τῷ λόγῳ εἰς μείζονα εὕρεσιν ἑαυτὸν ἀνενεγκεῖν . τῶν οὖν ὑφεστηκότων τὰ μὲν σώματά ἐστι , τά δὲ ἀσώματα . ὅλως δὲ τῶν παλαιῶν οἱ μὲν ἔλεγον εἶναι ταῦτα , οἱ δὲ μὴ εἶναι . τῶν δὲ λεγόντων εἶναι οἱ μὲν ἔλεγον σώματα , οἱ δὲ ἀσώματα . καὶ οἱ μὲν λέγοντες σώματα εἶναι πάντες ἐπὶ τῆς αὐτῆς δόξης ἔμειναν , τῶν δὲ λεγόντων εἶναι ἀσώματα , ἐπειδὴ τῶν ἀσωμάτων , ὡς διῄρηται , τὰ μὲν καθ’ ἑαυτὰ ὑφέστηκεν ὡς ἄγγελος καὶ θεός , τὰ δὲ ἐν ἑτέροις ὡς ἡ λευκότης καὶ τὰ σχήματα · ταῦτα οὖν οἱ μὲν καθ’ αὑτά , οἱ δὲ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ὑφεστάναι ἔλεγον . πάλιν δὲ ἐπειδὴ τὰ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ὑφεστῶτα ἀσώματα ἢ δι’ ὅλου ἐστὶν ὡς ἡ ἐν τῷ ψιμμυθίῳ λευ - κότης ἢ κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν ὡς τὸ σφαιροειδὲς σχῆμα , τῶν λεγόντων ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ὑφεστάναι οἱ μὲν αὐτὰ δι’ ὅλου ἔλεγον εἶναι , οἱ δὲ κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν . ἕτεροι δὲ πάλιν περὶ τὰ ὑφεστῶτα ἔλεγον αὐτὰ ὑφεστάναι . τί δέ ἐστι ‘περὶ τὰ ὑφεστῶτα᾿ ; οἷον ὡς ὅ τε τόπος ( οὖτος γὰρ περιέχει τὰ αἰσθητά ) καὶ ὁ χρόνος . τοσούτων οὖν οὐσῶν αἱρέσεων περὶ τοὐ εἶναι ταῦτα καὶ μὴ εἶναί φησι δυνατὸν ἦν ζητεῖν περὶ γενῶν τε καὶ εἰδῶν εἴτ’ εἰσὶν εἴτε ἐν ψιλῇ ἐπινοίᾳ κεῖνται · οὕτω γὰρ ὁ Ἀντισθένης ᾤετο . καὶ εὑρὼν δὲ αὐτὰ ὑφεστηκότα ἠδύνατο πάλιν ζητεῖν , εἴτε σώματά ἐστιν εἴτε ἀσώματα · γεγόνασι γὰρ ἑκατέρου τῆς διαιρέσεως τμήματος προστάται . στάται . πάλιν δὲ εὑρὼν αὐτά , εἰ τύχοι , ἀσώματα ζητεῖν ἠδύνατο , εἰ ἀχώριστά ἐστι τῆς ὕλης καὶ ἐν τοῖς πολλοῖς ἢ πρὸ τούτων καὶ κεχώρισται . Ἵνα δὲ σαφὲς ἡ τὸ λεγόμενον , δι’ ὑποδείγματος διεξέλθωμεν τῷ λόγῳ . οὐδὲ γὰρ ἀπλῶς οὕτως καὶ ὡς ἔτυχεν οἱ μὲν σώματα αὐτὰ λέγουσιν οἱ δὲ ἀσώματα , ἀλλὰ μετὰ λογισμοῦ τινος , οὐδὲ ἐναντιοῦνται ἀλλήλοις · εἰκότα γὰρ ἕκαστοι λέγουσιν . ἐννοείσθω τοίνυν δακτύλιός τις ἐκτύπωμα ἔχων , εἰ τύχοι , Ἀχιλλέως καὶ κηρία πολλὰ παρακείμενα , ὁ δὲ δακτύλιος σφραγιζέτω τοὺς κηροὺς πάντας . ὕστερον δέ τις εἰσελθὼν καὶ θεασάμενος τὰ κηρία , ἐπιστήσας ὅτι πάντα ἐξ ἑνός εἰσιν ἐκτυπώματος , ἐχέτω παρ’ αὑτῷ τῷ τὸν τύπον ὅ ἐστι τὸ ἐκτύπωμα ἐν τῇ διανοίᾳ . ἡ τοίνυν σφραγίς ἡ ἐν τῷ δακτυλιδίῳ λέγεται πρὸ τῶν πολλῶν εἶναι , ἡ δὲ ἐν τοῖς κηρίοις ἐν τοῖς πολλοῖς , ἡ δὲ ἐν τῇ διανοίᾳ τοῦ ἀπομαξαμένου ἐπὶ τοῖς πολλοῖς καὶ ὑστερογενής . τοῦτο οὖν ἐννοείσθω καὶ ἐπὶ τῶν γενῶν καὶ εἰδῶν · ὁ γὰρ δημιουργὸς πάντα ἔχει παρ’ ἑαυτῷ τὰ πάντων παραδείγματα , οἷον ποιῶν ἄνθρωπον ἔχει παρ’ ἑαυτῷ τὸ εἶδος τοῦ ἀνθρώπου , πρὸς ὃ ἀφορῶν πάντας ποιεῖ . εἰ δέ τις ἐνσταίη λέγων , ὡς οὐκ εἰσὶν ἐν τῷ δημιουργῷ τὰ εἴδη , ἀκουέτω ταῦτα , ὡς ὁ δημιουργὸς δημιουργεῖ ἢ εἰδὼς τὰ ὑπ’ αὐτοῦ δημιουργούμενα ἢ μὴ εἰδώς · ἀλλ’ εἰ μὲν μὴ εἰδώς , οὐκ ἄν δημιουργήσαι · τίς γὰρ ποιήσειέ τι ἀγνοῶν ὃ μέλλει ποιεῖν ; οὐ γὰρ ὡς ἡ φύσις ἀλόγῳ δυνάμει ποιεῖ , ὅθεν καὶ ποιεῖ ἡ φύσις οὐκ ἐφιστάνουσα γνωστικῶς τῷ γινομένῳ . εἰ δέ τι καθ’ ἕξιν λογικὴν ποιεῖ , οἶδέ που πάντως τὸ γινόμενον . εἰ τοίνυν μὴ χεῖρον ἢ κατὰ ἄνθρωπον ὁ θεὸς ποιεῖ , οἶδε τὸ ὑπ’ αὐτοῦ γινόμενον . εἰ δ’ οἶδεν ὃ ποιεῖ , αὐτόθεν δῆλον , ὡς ἔστιν ἐν τῷ δημιουργῷ τὰ εἴδη . ἔστι δὲ τὸ εἶδος ἐν τῷ δημιουργῷ ὡς ὁ ἐν τῷ δακτυλιδίῳ τύ - πος , καὶ λέγεται τοῦτο τὸ εἶδος πρὸ τῶν πολλῶν καὶ χωριστὸν τῆς ὕλης . ἔστι δὲ τὸ εἶδος τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον ἀνθρώποις , ὡς τὰ ἐν τοῖς κηροῖς ἐκτυπώματα , καὶ λέγεται τὰ τοιαῦτα ἐν τοῖς πολλοῖς εἶναι καὶ ἀχώριστα τῆς ὕλης . θεασάμενοι δὲ τοὺς κατὰ μέρος ἀνθρώπους ὅτι πάντες τὸ αὐτὸ εἶδος τοῦ ἀνθρώπου | ἔχουσιν , ὡς ἐπὶ τοῦ ὕστερον ἐλθόντος καὶ θεασαμένου τὰ κηρία . ἀνεμαξάμεθα αὐτὸ ἐν τῇ διανοίᾳ , καὶ λέγεται τοῦτο ἐπὶ τοῖς πολλοῖς ἢ μετὰ τοὺς πολλοὺς καὶ ὑστερογενές . εἰσὶ δὲ τὰ τοιαῦτα σωμάτων μὲν χωριστά ( οὐδὲ γὰρ ἐν σώματι ὑφέστηκεν , ἐν ψυχῇ ) , οὐχ ἁπλῶς δὲ χωριστά · οὐδὲ γὰρ αὐτὰ καθ’ αὑτὰ γνωρίζεσθαι δύναται , οἷα τὰ πρὸ τῶν πολλῶν εἴδη ὑποτίθεται ὁ Πλατῶν · οὐδὲ γὰρ ἀπλῶς νοήσεις αὐτὰ εἶναι τοῦ δημιουργοῦ βούλεται , ἀλλὰ πάντως οὐσίας νοητάς , πρὸς ἃς ἀφορῶντα τὸν δημιουργὸν ὡς πρὸς ἀρχετύπους εἰκόνας τὰ τῇδε ποιεῖν . τοῦτο οὖν φησι ζητεῖν ἦν , εἴτε ἀσώματα ὄντα χωριστά ἐστιν ὡς τὰ παρὰ τῷ δημιουργῷ , ἢ ἀχώριστα ὡς τὰ ἐν τοῖς πολλοῖς , ἢ μετὰ τὰ αἰσθητά , τοῦτ’ ἔστι τὰ ἐπὶ τοῖς πολλοῖς . ταῦτα δὲ πάντα παραιτεῖται τεῖται λέγειν . ἰστέον δὲ ὅτι περὶ ταῦτα δοκοῦσιν διαφωνεῖν Ἀριστοτέλης καὶ Πλατῶν · ὁ μὲν γὰρ Ἀριστοτέλης ἀχώριστα αὐτὰ εἶναί φησι τῆς ὕλης , ὁ δὲ Πλατῶν χωριστά . εἴτε δὲ διαφωνοῦσι πρὸς ἑαυτοὺς οἱ φιλόσοφοι εἴτε μή δοκεῖ γὰρ τούτοις Ἀριστοτέλης ὡς φυσικοῖς κεχρῆσθαι ) , ἐπισκοπεῖν οὐ τοὐ παρόντος καιροῦ .
Lemmas: αὐτίκα περί γένος τε καί εἶδος . ᾿Υπέσχετο ὁ Πορφύριος καί σύντομος ποιέω ὁ διδασκαλία καί ὁ λέξις σαφής καί ὁ βαθύς ἀπέχω ζήτημα . ἵνα οὖν μή τις εἶπον , ὅτι οὐ εἰμί τίς περί οὗτος βαθύς ζήτημα , αὐτός οὗτος βούλομαι παρίστημι ἐγώ ὁ φιλόσοφος διά οὗτος , ὅτι εἰμί μέν περί οὗτος βαθύς τίς ζήτημα , ἐξεπίτηδες δέ παραλείπω . ἵνα δέ σαφής γίγνομαι ὁ λέγω , εἶπον οὕτως . ὁ εἰμί ὁ μέν ὑφίστημι , ὁ δέ ἐν ψιλός ἐπίνοια ὑπάρχω οἷος ἱπποκένταυρος τραγέλαφος , ὅστις ἐπινοέω μέν ὑφίστημι , μή ἐπινοέω δέ οὐ ὑφίστημι , ἀλλά παύω ὁ ἐπίνοια καί αὐτός συμπαύω · οὖον γάρ εἰμί ὁ ἱπποκένταυρος ἐν ὑπόστασις , ἀλλά θεάομαι ἵππος καί ἄνθρωπος ἀναπλάσσω ὁ ἐπίνοια σύνθετος τίς ὁ ἱπποκένταυρος . ὁμοίως δέ καί τράγος μέν ποιέω ὁ φύσις καί ἔλαφος , ἀναπολάζω δέ κατά ἑαυτοῦ ὁ ἐπίνοια ἀποτελέω σύνθετος τίς ὁ τραγέλαφος , καί οὗτος ὁ εἰμί ἔχω . ὁ τοίνυν Ἀντισθένης λέγω ὁ γένος καί ὁ εἶδος ἐν ψιλός ἐπίνοια εἰμί λέγω ὅτι “ ἵππος μέν ὁράω , ἱππότης δέ οὐ ὁράω ” καί πάλιν “ ἄνθρωπος μέν ὁράω , ἀνθρωπότης δέ οὐ ὁράω . ” οὗτος ἐκεῖνος λέγω ὁ αἴσθησις μόνος ζῶ καί μή δύναμαι ὁ λόγος εἰς μείζων εὕρεσις ἑαυτοῦ ἀναφέρω . ὁ οὖν ὑφίστημι ὁ μέν σῶμα εἰμί , ὁ δέ ἀσώματος . ὅλως δέ ὁ παλαιός ὁ μέν λέγω εἰμί οὗτος , ὁ δέ μή εἰμί . ὁ δέ λέγω εἰμί ὁ μέν λέγω σῶμα , ὁ δέ ἀσώματος . καί ὁ μέν λέγω σῶμα εἰμί πᾶς ἐπί ὁ αὐτός δόξα μένω , ὁ δέ λέγω εἰμί ἀσώματος , ἐπεί ὁ ἀσώματος , ὡς διαιρέω , ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι ὡς ἄγγελος καί θεός , ὁ δέ ἐν ἕτερος ὡς ὁ λευκότης καί ὁ σχῆμα · οὗτος οὖν ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ ἐν ὁ αἰσθητός ὑφίστημι λέγω . πάλιν δέ ἐπεί ὁ ἐν ὁ αἰσθητός ὑφίστημι ἀσώματος ἢ διά ὅλος εἰμί ὡς ὁ ἐν ὁ ψιμύθιον Λευ - Κότης ἢ κατά ὁ ἐπιφάνεια ὡς ὁ σφαιροειδής σχῆμα , ὁ λέγω ἐν ὁ αἰσθητός ὑφίστημι ὁ μέν αὐτός διά ὅλος λέγω εἰμί , ὁ δέ κατά ὁ ἐπιφάνεια . ἕτερος δέ πάλιν περί ὁ ὑφίστημι λέγω αὐτός ὑφίστημι . τίς δέ εἰμί περί ὁ ὑφίστημι ; οἷος ὡς ὅς τε τόπος ( οὗτος γάρ περιέχω ὁ αἰσθητής ) καί ὁ χρόνος . τοσοῦτος οὖν εἰμί αἵρεσις περί ὁ εἰμί οὗτος καί μή εἰμί φημί δυνατός εἰμί ζητέω περί γένος τε καί εἶδος ἔτι εἰμί εἴτε ἐν ψιλός ἐπίνοια κεῖμαι · οὗτος γάρ ὁ Ἀντισθένης οἴομαι . καί εὑρίσκω δέ αὐτός ὑφίστημι δύναμαι πάλιν ζητέω , εἴτε σῶμα εἰμί εἴτε ἀσώματος · γίγνομαι γάρ ἑκάτερος ὁ διαίρεσις τμῆμα προστάτης . στατός . πάλιν δέ εὑρίσκω αὐτός , εἰμί τυγχάνω , ἀσώματος ζητέω δύναμαι , εἰμί ἀχώριστος εἰμί ὁ ὕλη καί ἐν ὁ πολύς ἢ πρό οὗτος καί χωρίζω . ἵνα δέ σαφής ὁ ὁ λέγω , διά ὑπόδειγμα διεξέρχομαι ὁ λόγος . οὐδέ γάρ ἀπλόος οὕτως καί ὡς τυγχάνω ὁ μέν σῶμα αὐτός λέγω ὁ δέ ἀσώματος , ἀλλά μετά λογισμός τις , οὐδέ ἐναντιόομαι ἀλλήλων · εἰκός γάρ ἕκαστος λέγω . ἐννοέω τοίνυν δακτύλιος τις ἐκτύπωμα ἔχω , εἰμί τυγχάνω , Ἀχιλλεύς καί κειρία πολύς παράκειμαι , ὁ δέ δακτύλιος σφραγίζω ὁ κηρός πᾶς . ὕστερος δέ τις εἰσέρχομαι καί θεάομαι ὁ κειρία , ἐφίστημι ὅτι πᾶς ἐκ εἷς εἰμί ἐκτύπωμα , ἔχω παρά ἑαυτοῦ ὁ ὁ τύπος ὅς εἰμί ὁ ἐκτύπωμα ἐν ὁ διάνοια . ὁ τοίνυν σφραγίς ὁ ἐν ὁ δακτυλίδιον λέγω πρό ὁ πολύς εἰμί , ὁ δέ ἐν ὁ κηρίον ἐν ὁ πολύς , ὁ δέ ἐν ὁ διάνοια ὁ ἀπομάσσω ἐπί ὁ πολύς καί ὑστερογενής . οὗτος οὖν ἐννοέω καί ἐπί ὁ γένος καί εἶδος · ὁ γάρ δημιουργός πᾶς ἔχω παρά ἑαυτοῦ ὁ πᾶς παράδειγμα , οἷος ποιέω ἄνθρωπος ἔχω παρά ἑαυτοῦ ὁ εἶδος ὁ ἄνθρωπος , πρός ὅς ἀφοράω πᾶς ποιέω . εἰμί δέ τις ἐνίστημι λέγω , ὡς οὐ εἰμί ἐν ὁ δημιουργός ὁ εἶδος , ἀκούω οὗτος , ὡς ὁ δημιουργός δημιουργέω ἢ εἰδοί ὁ ὑπό αὐτός δημιουργέω ἢ μή οἶδα · ἀλλά εἰμί μέν μή οἶδα , οὐ ἄν δημιουργέω · τίς γάρ ποιέω τίς ἀγνοέω ὅς μέλλω ποιέω ; οὖον γάρ ὡς ὁ φύσις ἄλογος δύναμις ποιέω , ὅθεν καί ποιέω ὁ φύσις οὐ ἐφιστάνω γνωστικός ὁ γίγνομαι . εἰμί δέ τίς κατά ἕξις λογικός ποιέω , οἶδα ποῦ πάντως ὁ γίγνομαι . εἰμί τοίνυν μή χείρων ἢ κατά ἄνθρωπος ὁ θεός ποιέω , οἶδα ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι . εἰμί δέ οἶδα ὅς ποιέω , αὐτόθεν δῆλος , ὡς εἰμί ἐν ὁ δημιουργός ὁ εἶδος . εἰμί δέ ὁ εἶδος ἐν ὁ δημιουργός ὡς ὁ ἐν ὁ δακτυλίδιον ὅς - πούς , καί λέγω οὗτος ὁ εἶδος πρό ὁ πολύς καί χωριστός ὁ ὕλη . εἰμί δέ ὁ εἶδος ὁ ἄνθρωπος καί ἐν ὁ κατά ἕκαστος ἄνθρωπος , ὡς ὁ ἐν ὁ κῆρ ἐκτύπωμα , καί λέγω ὁ τοιοῦτος ἐν ὁ πολύς εἰμί καί ἀχώριστος ὁ ὕλη . θεάομαι δέ ὁ κατά μέρος ἄνθρωπος ὅτι πᾶς ὁ αὐτός εἶδος ὁ ἄνθρωπος | ἔχω , ὡς ἐπί ὁ ὕστερος ἔρχομαι καί θεάομαι ὁ κειρία . ἀναμάσσω αὐτός ἐν ὁ διάνοια , καί λέγω οὗτος ἐπί ὁ πολύς ἢ μετά ὁ πολύς καί ὑστερογενής . εἰμί δέ ὁ τοιοῦτος σῶμα μέν χωριστής ( οὐδέ γάρ ἐν σῶμα ὑφίστημι , ἐν Ψυχή ) , οὐ ἁπλόος δέ χωριστής · οὐδέ γάρ αὐτός κατά ἑαυτοῦ γνωρίζω δύναμαι , οἷος ὁ πρό ὁ πολύς εἶδος ὑποτίθημι ὁ Πλάτος · οὐδέ γάρ ἀπλόος νοέω αὐτός εἰμί ὁ δημιουργός βούλομαι , ἀλλά πάντως οὐσία νοητός , πρός ὅς ἀφοράω ὁ δημιουργός ὡς πρός ἀρχέτυπος εἰκών ὁ ὅδε ποιέω . οὗτος οὖν φημί ζητέω εἰμί , εἴτε ἀσώματος εἰμί χωριστής εἰμί ὡς ὁ παρά ὁ δημιουργός , ἢ ἀχώριστος ὡς ὁ ἐν ὁ πολύς , ἢ μετά ὁ αἰσθητής , οὗτος εἰμί ὁ ἐπί ὁ πολύς . οὗτος δέ πᾶς παραιτέομαι τ́ζομαι λέγω . ἰστέον δέ ὅτι περί οὗτος δοκέω διαφωνέω Ἀριστοτέλης καί Πλάτος · ὁ μέν γάρ Ἀριστοτέλης ἀχώριστος αὐτός εἰμί φημί ὁ ὕλη , ὁ δέ Πλάτος χωριστής . εἴτε δέ διαφωνέω πρός ἑαυτοῦ ὁ φιλόσοφος εἴτε μή δοκέω γάρ οὗτος Ἀριστοτέλης ὡς φυσικός χράομαι ) , ἐπισκοπέω οὖον ὁ πάρειμι καιρός .