ammonius-philosophy.in-aristotelis-categorias-commentarius 1.1.9
Τὸ ζῴῳ εἶανι , ἴδιον ἑκατέρῳ . Καὶ διὰ τί οὐκ εἶπε ζῷον εἶναι ἀλλὰ ζῴῳ ; καὶ λέγομεν ὅτι τὰ πραγματα ἢ ἀπὸ τῆς ὕλης χαρακτηρίζεται ἢ ἀπὸ τοῦ εἴδους ἢ ἀπὸ τοὺ συναμφοτέφου , τοῦτ’ ἔστιν ἀπὸ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους · εἰ οὖν εἶπε ζῷον , ἐσήμανεν ἂν τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος , εἰπὼν δὲ τὸ ζῴῳ εἶναι ἐσήμανε καθ’ ὃ χαρακτηρίζεται , τοῦτ’ ἔστι τὸ εἶδος · τὸ γὰρ εἶναί τινος τὸ εἶδος αὐτοῦ ἐστιν , καὶ οἱ κυρίως ὁρισμοὶ ἐκ τούτου λαμβάνονται , εἴ γε ἐκ γένους δεῖ αὐτοὺς εἶναι καὶ τῶν συστατικῶν διαφορῶν . Ἔστι δὲ ἡ διαίρεσις τῶν ὁμωνύμων αὕτη · τῶν ὁμωνύμων τὰ μὲν ἀπὸ τύχης καὶ λέγεται ταῦτα κατὰ συμβεβηκός ) , οἷον εἴ τις κατὰ τύχην εὑρεθείη ἐνταῦθα λεγόμενος Σωκράτης καὶ ἐν τῷ Βυζαντίῳ . καὶ ταῦτα μὲν μένουσιν ἀδιαίρετα . τὰ δέ εἰσιν ἀπὸ διανοίας , ὧν τὰ μὲν καὶ ἀλλήλοις εἰσὶν ὁμώνυμα <καὶ> ἀφ’ οὗ παρώνυμα λέγεται . καὶ ἐκ τούτων τὰ ἀπὸ ποιητικοῦ λέγεται αἰτίου ὡς τὸ ἰατρικὸν σμιλίον ἢ βιβλίον ταῦτα δέ ἐστι τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν · ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀπὸ τοῦ ποιητικοῦ , πρὸς ἓν δὲ πρὸς τὸ τελικόν ) , τὰ δὲ ἀπὸ τοῦ τελικοῦ οἷον τὸ ὑγιεινὸν φάρμακον . τὰ δὲ καὶ ἀλλήλοις ὁμώνυμα καὶ ἀφ’ ὧν λέγεται ὁμώνυμα , ὧν τὰ μὲν διαφέρει κατὰ χρόνον ἐκείνου ἀφ’ οὗ λέγεται καὶ τούτων τὰ μὲν | λέγεται κατὰ μνήμην , οἷον μεμνημένος τις ἰδίου πατρὸς ἢ διδασκάλου ἤ τινος τοιούτου καλέσῃ τὸν ἑαυτοῦ παῖδα τῷ ἐκείνου ὀνόματι , τὰ δὲ κατὰ τύχην , ὡς ὅταν τις τὸν παῖδα Εὐτυχῆ εἴπῃ , τὰ δὲ κατ’ ἐλπίδα , ὡς * ἐλπίζων γενέσθαι ὠνόμασεν ) , τὰ δέ εἰσιν οὐ διαφέροντα κατὰ χρόνον τοῦ ἀφ’ οὗ λέγεται . καὶ τούτων πάλιν τὰ μὲν κατὰ τὴν τῶν πραγμάτων ὁμοιότητα λέγεται , 〈 ὡς ὅταν λέγωμεν τὸν φρόνιμον ἄνθρωπον φρόνησιν 〉 , τὰ δὲ κατὰ μέθεξιν οἷον μουσικὴ γυνὴ καὶ μουσικὴ ἐπιστήμη , γραμματικὴ γυνὴ καὶ γραμματικὴ ἐπιστήμη , τὰ δὲ κατὰ ἀναλογίαν , οἷον ὡς ἔχει τόδε πρὸς τόδε , οὕτω τόδε πρὸς τόδε , ὡς πόδες κλίνης καὶ πόδες ὄρους . καὶ τῶν μὲν κατὰ τὴν τῶν πραγμάτων ὁμοιότητα 〈 τὰ μὲν διὰ τὴν τῆς ἐνεργείας ὁμοιότητα> οἷον Γοργίας ἀπὸ τοῦ γοργεύεσθαι τόνδε τινά , τὰ δὲ διὰ τὴν τῆς μορφῆς ὁμοιότητα οἷον ἐπὶ τῆς εἰκόνος καὶ τοὐ παραδείγματος , τὰ δὲ κατὰ μεταφορὰν ὡς πόδες Ἴδης καὶ κορυφή .
Lemmas: ὁ ζῷον εἶμι , ἴδιος ἑκάτερος . καί διά τίς οὐ εἶπον ζῷον εἰμί ἀλλά ζῷον ; καί λέγω ὅτι ὁ πρᾶγμα ἢ ἀπό ὁ ὕλη χαρακτηρίζω ἢ ἀπό ὁ εἶδος ἢ ἀπό ὅς συναμφοτέφου , οὗτος εἰμί ἀπό ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος · εἰμί οὖν εἶπον ζῷον , σημαίνω εἄν ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος , εἶπον δέ ὁ ζῷον εἰμί σημαίνω κατά ὅς χαρακτηρίζω , οὗτος εἰμί ὁ εἶδος · ὁ γάρ εἰμί τις ὁ εἶδος αὐτός εἰμί , καί ὁ κύριος ὁρισμός ἐκ οὗτος λαμβάνω , εἰμί γε ἐκ γένος δεῖ αὐτός εἰμί καί ὁ συστατικός διαφορά . εἰμί δέ ὁ διαίρεσις ὁ ὁμώνυμος οὗτος · ὁ ὁμώνυμος ὁ μέν ἀπό τυγχάνω καί λέγω οὗτος κατά συμβεβηκός ) , οἷος εἰμί τις κατά Τύχη εὑρίσκω ἐνταῦθα λέγω Σωκράτης καί ἐν ὁ Βυζάντιον . καί οὗτος μέν μένω ἀδιαίρετος . ὁ δέ εἰμί ἀπό διάνοια , ὅς ὁ μέν καί ἀλλήλων εἰμί ὁμώνυμος <καὶ> ἀπό ὅς παρώνυμος λέγω . καί ἐκ οὗτος ὁ ἀπό ποιητικός λέγω αἴτιος ὡς ὁ ἰατρικός σμιλίον ἢ βιβλίον οὗτος δέ εἰμί ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς · ἀπό εἷς μέν ἀπό ὁ ποιητικός , πρός εἷς δέ πρός ὁ τελικός ) , ὁ δέ ἀπό ὁ τελικός οἷος ὁ ὑγιεινός φάρμακον . ὁ δέ καί ἀλλήλων ὁμώνυμος καί ἀπό ὅς λέγω ὁμώνυμος , ὅς ὁ μέν διαφέρω κατά χρόνος ἐκεῖνος ἀπό ὅς λέγω καί οὗτος ὁ μέν | λέγω κατά μνήμη , οἷος μιμνήσκω τις ἴδιος πατήρ ἢ διδάσκαλος ἤ τις τοιοῦτος καλέω ὁ ἑαυτοῦ παῖς ὁ ἐκεῖνος ὄνομα , ὁ δέ κατά Τύχη , ὡς ὅταν τις ὁ παῖς Εὐτυχής εἶπον , ὁ δέ κατά ἐλπίς , ὡς * ἐλπίζω γίγνομαι ὀνομάζω ) , ὁ δέ εἰμί οὖον διαφέρω κατά χρόνος ὁ ἀπό ὅς λέγω . καί οὗτος πάλιν ὁ μέν κατά ὁ ὁ πρᾶγμα ὁμοιότης λέγω , 〈 ὡς ὅταν λέγω ὁ Φρόνιμον ἄνθρωπος φρόνησις 〉 , ὁ δέ κατά μέθεξις οἷος μουσική γυνή καί μουσική ἐπιστήμη , γραμματικός γυνή καί γραμματικός ἐπιστήμη , ὁ δέ κατά ἀναλογία , οἷος ὡς ἔχω ὅδε πρός ὅδε , οὗτος ὅδε πρός ὅδε , ὡς πούς κλίνη καί πούς ὄρος . καί ὁ μέν κατά ὁ ὁ πρᾶγμα ὁμοιότης 〈 ὁ μέν διά ὁ ὁ ἐνέργεια ὁμοιότης οἷος Γοργίας ἀπό ὁ γοργεύω ὅδε τις , ὁ δέ διά ὁ ὁ μορφή ὁμοιότης οἷος ἐπί ὁ εἰκών καί ὁ παράδειγμα , ὁ δέ κατά μεταφορά ὡς πούς Ἴδη καί κορυφή .