ammonius-philosophy.in-aristotelis-categorias-commentarius 1.5.introduction
Τῷ αὐτῷ τρόπῳ τῆς διδασκαλίας | ἐπὶ τῆς ποιότητος κεχρήμεθα , ᾧ καὶ ἐπὶ τῶν πρός τι . δεῖ οὖν ἡμᾶς καὶ ἐνταῦθα προλαβεῖν τινα τῆς διδασκαλίας καὶ ζητῆσαι πρότερον τὴν τάξιν τῆς κατηγορίας , δεύτερον τὸν ὁρισμόν , εἶτα τὴν ἐπιγραφὴν περὶ ποιοῦ καὶ ποιότητος , τέταρτον δὲ ἐπὶ τούτοις καὶ περὶ τῆς διαιρέσεως αὐτῆς . καὶ ἡ μὲν τάξις τῆς κατηγορίας ἤδη ἡμῖν δήλη ἐκ τῶν εἰρημένων ἐν τοῖς πρός τι . περὶ δὲ τοῦ ὁρισμοῦ ζητοῦμεν διὰ τί τῆς ποιότητος τὸν ὁρισμὸν ἀποδιδούς φησιν ὅτι καθ’ ἣν οἱ μετέχοντες αὐτῆς ποιοὶ λέγονται , αὐτὸ δὲ ὅπερ ἐζητοῦμεν ὡς σαφὲς παρέλαβε καὶ ὁμολογούμενον . ἐροῦμεν ὅτι οὗτος ὁ λόγος εἰς ἔννοιαν ἡμάς ἄγει τῆς ποιότητος διὰ τοῦ ποιοῦ · σαφέστερον γάρ ἐστι τὸ ποιὸν ἅτε δὴ αἰσθήσει ληπτόν , καὶ ὅλως ἀπ’ αὐτοῦ εἰς ἔννοιαν τῆς ποιότητος ἐρχόμεθα · θεασάμενοι γὰρ τὸ ἐν γάλακτι λευκὸν καὶ τὸ ἐν χιόνι καὶ τὸ ἐν ψιμυθίῳ εἰς ἔννοιαν ἐρχόμεθα λευκότητος , ὁμοίως γευσάμενοι μέλιτος καὶ φοίνικος καὶ ἰσχάδος εἰς ἔννοιαν ἐρχόμεθα τῆς γλυκύτήτος . ἐκ τοῦ ποιοῦ οὖν τοῦ δεδεγμένου τὰς προειρημένας ποιότητας , λευκότητα λέγω καὶ γλυκύτητα , ὡς σαφεστέρου ὄντος τὴν διδασκαλίαν ποιμαθήσεως ] εἷται . ἔστι δὲ ποιὸν μὲν αὐτὸ τὸ μετέχον ποιότητος , τὸ δὲ μετεχόμενον ἡ ποιότης · διὰ γὰρ τοῦτο καὶ προέταξε τὸ ποιὸν ἐν τῇ ἐπιγραφῇ ὡς ἐν τούτῳ τῆς ποιότητος θεωρουμένης . Δεῖ δὲ ἐπὶ τούτοις καὶ τὴν διαίρεσιν τῆς κατηγορίας εἰπεῖν . ἰστέον ὅτι τῆς ποιότητος ὁ Ἀριστοτέλης τέσσαρα ἡμῖν παραδίδωσιν εἴδη , πρῶτον ἕξιν καὶ διάθεσιν , δεύτερον δύναμιν καὶ ἀδυναμίαν , τρίτον παθητικὴν ποιότητα καὶ πάθος , τέταρτον σχῆμα καὶ μορφήν . καὶ ἕξις μέν ἐστιν , ὡς ὅταν λέγωμεν τὸν γεωμέτρην ἕξιν ἔχειν εἰς τὰ γεωμετρικὰ θεωρήματα , διάθεσις δέ ἐστιν , ὡς ὅταν εἴπωμέν τινα παρακούσματα ἔχειν γεωμετρικῶν θεωρημάτων . καὶ τοῦτο μὲν τὸ πρῶτον εἶδος τῆς ποιότητος . τὸ δὲ δεύτερον δύναμις καὶ ἀδυναμία , ὅ ἐστιν ἐπιτηδειότης καὶ ἀνεπιτηδειότης πρὸς τὰ φυσικὰ πράγματα , καὶ τὴν μὲν δύναμιν ἐπιτηδειότητα τὴν δὲ ἀδυναμίαν ἀνεπιτηδειότητα καλοῦμεν . τρίτον δὲ εἶδος παθητικὴ ποιότης καὶ πάθος · ἔστι δὲ παθητικὴ ποιότης ὡς ἡ ἐν τῇ χιόνι ψυχρότης καὶ ἡ ἐν τῷ πυρὶ θερμότης . αὕτη δέ ἐστι διττή , ἢ ὡς πάθος ποιοῦσα ἢ ὡς ἀπὸ πάθους ἐγγινομένη · ἡ μὲν οὖν ψῦξις τῆς χιόνος καὶ ἡ τοῦ πυρὸς θερμασία λέγεται παθητικὴ ποιότης , οὐχ ὡς ἀπὸ πάθους ἐγγινομένη ἀλλ’ ὡς πάθος ἐμποιοῦσα ( οὔτε γὰρ τροπή τις ἐγένετο περὶ τὸ ὑποκείμενον , ἵνα δέξωνται ταύτας τὰς ποιότητας τό τε πῦρ καὶ ἡ χιών , ἀλλὰ μᾶλλον ταῦτα ἐν ἄλλοις ἐντιθέασι πάθη , θερμότητα καὶ ψυχρότητα ) , ἡ δὲ ἐν τῷ τεθερμασμένῳ σιδήρῳ θερμασία λέγεται παθητικὴ ποιότης ὡς ἀπὸ πάθους ἐγγινομένη . πάθος δὲ λέγομεν , ἡνίκα τὸν πρότερόν τις χρόνον ὠχρὸς ὢν δι’ αἰδῶ ἐρυθριάσῃ · τὸ ἔρευθος τοῦτο ἐροῦμεν εἶναι πάθος . | τέταρτον δὲ εἶδος τὸ σχῆμα καὶ ἡ μορφή . καὶ εἰδέναι δεῖ ὅτι τὸ μὲν σχῆμα ἐπὶ τῶν ἀψύχων λέγεται , ἡ δὲ μορφὴ ἐπὶ τῶν ἐμψύχων . εἰδέναι δὲ δεῖ ὅτι καὶ ὁ Πλάτων ἐχρήσατο τῷ τῆς ποιότητος ὀνόματι ἐν τῷ διαλόγῳ τῷ Θεαιτήτῳ καὶ αὐτὸς γέγονε πρῶτος δημιουργὸς τοῦ ὀνόματος · φησὶ γὰρ ὅτι ‘δοκεῖς μοι ἀγνοεῖν τί σημαίνει τὸ τῆς ποιότητος ὄνομα διὰ τὸ ἀθρόως εἰρῆσθαι’ . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης ἐπέτεινε τὸ τῆς ποιότητος ὄνομα οὐ μόνον ἄχρι σωμάτων ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τὴν ψυχήν , λέγων ποιότητας εἶναι ἐν ψυχῇ ἐπιστήμην καὶ ἀρετήν . Ἔστι δὲ † ἀπορῆσαι τῷ Ἀριστοτέλει λέγοντας μὴ δεόντως αὐτὸν πεποιῆσθαι τὴν διαίρεσιν · λέγομεν γὰρ ἕξιν οὐ μόνον ἐπὶ τῆς ψυχῆς ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ σώματος · τὴν γὰρ ὑγείαν ἕξιν λέγομεν εἶναι τοῦ σώματος , καὶ πάλιν ἑκτικὸν πυρετόν . ταύτας οὖν τὰς ποιότητας ὑπὸ ποῖον τῶν τεττάρων εἰδῶν τῆς ποιότητος τῶν ὑπὸ Ἀριστοτέλους εἰρημένων ἀνάμέν ἐστι κατ’ ἐπιτηδειότητα ἡ δὲ κατ’ ἐνέργειαν , καὶ αὕτη μὲν ἡ κατ’ ἐπιτηδειότητα ποιεῖ τὸ δεύτερον εἶδος τὸ ὑπὸ Ἀριστοτέλους εἰρημένον τὸ κατὰ δύναμιν καὶ ἀδυναμίαν . ἡ δὲ κατ’ ἐνέργειαν ἢ τελειωτική ἐστιν ἢ κακωτικὴ ἢ οὔτε τελειωτικὴ οὔτε κακωτική . τῆς δὲ τελειωτικῆς ἡ μὲν πάθος ἐμποιεῖ περὶ τὴν ἡμετέραν αἴσθησιν ἡ δὲ οὐ ποιεῖ πάθος . αὕτη ἡ μὴ ποιοῦσα πάθος ἢ δυσαπόβλητός ἐστιν ἢ εὐαπόβλητος . καὶ εἰ μὲν δυσαπόβλητός ἐστι , γίνεται ἕξις , καὶ γίνεται ἢ ἐν ψυχῇ ἢ ἐν σώματι , εἰ δὲ εὐαπόβλητος , γίνεται διάθεσις . ἕξις δὲ ἐν ψυχῇ μὲν ἐπιστήμη ἀρετή , ἐν σώματι δὲ ὡς ὑγεία . εἰ δέ τις εἴποι τὴν ὑγείαν πάθος ἐμποιεῖν ( αἰσθανόμεθα γὰρ αὐτῆς ) , ἐροῦμεν ὅτι οὐ τῆς ὑγείας αἰσθανόμεθα , ἀλλὰ τῶν παθητικῶν ποιοτήτων τῶν ἡγουμένων τῆς ὑγείας · οἱ μὲν γὰρ πυρέττοντες αἰσθάνονται τῆς παρὰ φύσιν θερμασίας παρούσης καὶ πάλιν ἀπούσης , τῆς μέντοι ὑγείας αὐτῆς οὐκ αἰσθάνονται · διὸ καὶ ὅσοι ἀνίατοι , νόσου παρούσης ἀμυδράς οὐκ αἰσθάνονται · οὐ γάρ ἐστι τότε κατάδηλος ἡ νόσος εἰ μὴ μόνοις τοῖς ἰατροῖς , καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ ἰατροὶ διαγνώσεως σημεῖά τινα ἔχουσι , δι’ ὧν θηρῶνται τὴν νόσον καὶ τὴν ὑγείαν . τῆς δὲ πάθος ἐμποι - ούσης ἡ μὲν δυσαπόβλητός ἐστιν ἡ δὲ εὐαπόβλητος , καὶ εἰ μὲν εὐαπόβλητος εἴη , τὸ ἓν τμῆμα τοῦ τρίτου εἴδους ποιεῖ τοῦ ὑπὸ Ἀριστοτέλους εἰρημένου , φημὶ δὴ τὸ πάθος , οἷόν ἐστι τὸ ἔρευθος τοῦ δι’ αἰδῶ ἐρυθριάσαντος · ἡ γὰρ φύσις τοῦ ἀνθρώπου συνειδυῖα τῷ ἑαυτῆς πταίσματι μὴ βουλομένη | ἄτιμα μηδ’ ἔρημα εἶναι τὰ ἐπιπολῆς τὰ τιμιώτερα ἑαυτῆς εἰς προκάλυμμα πέμπει τοῦ πάθους · τιμιώτερα δὲ πάντων τῇ φύσει τό τε πνεῦμα καὶ τὸ αἷμα . καὶ ἡ μὲν φύσις ἀποστέλλει τὸ αἷμα εἰς τὰ ἐπιπολῆς , τὸ δὲ χρῶμα τοῦ χυμοῦ ποιεῖ τὸ ἔρευθος . εἰ δὲ δυσαπόβλητος εἴη , ποιεῖ τὸ ἕτερον τμῆμα τοῦ τρίτου εἴδους , τὴν παθητικὴν ποιότητα τὴν πάθος ἐμποιοῦσαν . εἰ δὲ μήτε τελειωτικὴ εἴη μήτε κακωτική , ἢ περὶ τὴν ἐπιφάνειαν θεωρεῖται ἢ διὰ βάθους κεχώρηκε τοῦ ὑποκειμένου . καὶ εἰ διὰ τοῦ βάθους κεχώρηκεν , ἢ εὐαπόβλητός ἐστιν ἢ δυσαπόβλητος · καὶ εἰ μὲν εὐαπόβλητος εἴη , ποιεῖ πάλιν πάθος τοῦ τρίτου εἴδους τῆς ποιότητος , εἰ δὲ δυσαπόβλητος εἴη , ποιεῖ παθητικὴν ποιότητα , οὐ τὴν πάθος ἐμποιοῦσαν ἀλλὰ τὴν ἀπὸ πάθους ἐγγινομένην , καθάπερ ἐπὶ τοῦ ἐκ γενετῆς ἐρυθροῦ · ὃν γὰρ τρόπον ὁ δι’ αἰδῶ ἐρυθριάσας κατὰ πάθος ἔσχε τὸ τοιοῦτον χρῶμα , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ ἐκ φύσεως ἐρυθρὸς κατὰ φυσικὸν πάθος τοιοῦτον ἔσχε χρῶμα . Ἰστέον δ’ ὅτι ὁ Ἀριστοτέλης τὴν ἀλλοίωσιν γενέσθαι λέγει ἐν τῷ ἑβδόμῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως οὐκ ἀπὸ πάσης ποιότητος ἀλλὰ μόνον τῶν παθητικῶν · αἱ γὰρ κατὰ τὴν ἕξιν ποιότητες οὐ ποιοῦσι , φησίν , ἀλλοίωσιν ἀλλ’ ὁδόν τινα ἢ ἐπὶ φθορὰν ἢ ἐπὶ γένεσιν · ἡ γὰρ τῆς ἕξεως μεταβολὴ ἐναλλαγὴ τῆς οὐσίας ἐστίν . ἐπιζητῶν γὰρ ὁ φιλόσοφος τὰ εἴδη τῆς μεταβολῆς ἔλεγεν ἓξ εἶναι , γένεσιν φθορὰν αὔξησιν μείωσιν ἀλλοίωσιν τὴν κατὰ τόπον μεταβολήν . θεωροῦνται δὲ αὗται αἱ μεταβολαὶ ἐν τέτρασι κατηγορίαις , ἐν οὐσίᾳ ἐν ποσῷ ἐν ποιῷ ἐν τῇ ποῦ . καὶ ἡ μὲν μεταβολή , φησίν , ἡ γινομένη περὶ τὴν οὐσίαν ἡ μὲν ἀπὸ τοὐ μὴ ὄντος εἰς τὸ ὂν γινομένη λέγεται γένεσις , ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ ὄντος εἰς τὸ μὴ ὂν λέγεται φθορά . ἡ δὲ περὶ τὴν τοῦ ποσοῦ κατηγορίαν γινομένη μεταβολὴ καλεῖται αὔξησις καὶ μείωσις , ἡ δὲ ἐν τῇ τοῦ ποῦ κατηγορίᾳ ἡ κατὰ τόπον μεταβολή , ἡ δέ γε ἀλλοίωσις οὐ κατὰ πᾶν εἶδος ποιότητος γίνεται · αἱ γὰρ κατὰ τὴν ἕξιν οὐκ ἂν λέγοιντο ἀλλοιώσεις , ἀλλ’ οἷον γενέσεις τινὲς καὶ φθοραί · εἴτε γὰρ ἐν τῇ ψυχὴ εἴη ἕξις , ὡς ἐπιστήμη ἢ ἀρετὴ ἔσται , εἴτε ἐν σώματι , ὡς ὑγεία , καὶ ἐὰν μία τούτων μεταβληθῇ , εἰ μὲν ἀπὸ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ ὄν , γίνεται γένεσίς τις , εἰ δὲ ἀπὸ τοῦ ὄντος εἰς τὸ μὴ ὄν , φθορὰ λέγεται . καὶ ταύτας , φησίν , οὐ δεῖ καλεῖν ἀλλοιώσεις . οὐκοῦν ἐροῦμεν τὴν ἀλλοίωσιν γίνεσθαι , ἡνίκα μεταβολὴ κατὰ τὰς παθητικὰς ποιότητας γένηται , τοῦτ’ ἔστιν οὐ κατὰ τὰς οὐσιώδεις ἀλλὰ κατὰ τὰς συμβεβηκυίας τῷ πράγματι . | καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτων εἰρήσθω . Εἰ δὲ μὴ δι’ ὅλης τῆς οὐσίας κεχώρηκεν , ἀλλὰ περὶ τὴν ἐπιφάνειαν μόνην θεωρεῖται , εἰ μὲν ἐν ἀψύχοις εἴη , λέγεται σχῆμα , εἰ δὲ ἐν ἐμψύχοις , λέγεται μορφή · ταύτην γὰρ ἴσμεν διαφορὰν σχήματος καὶ μορφῆς , ἢ ὅτι τὸ μὲν σχῆμα ἐν τῇ φαντασίᾳ τῇ ἡμετέρα θεωρεῖται , ἡ δὲ μορφὴ ἐν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν , ὡς φέρειν τὸ τῆς μορφῆς ὄνομα καὶ κατὰ παντὸς ἀψύχου , φημὶ δὴ λίθου καὶ ξύλου καὶ σιδήρου καὶ εἴ τι ἄλλο τῶν φυσικῶν σωμάτων μετέχει σχήματος . εἰ δέ τις εἴποι δι’ ἣν αἰτίαν μὴ καὶ τὰ χρώματα λέγομεν εἶναι μορφήν , ἐπειδὴ καὶ αὐτὰ περὶ τὴν ἐπιφάνειαν θεωροῦνται , ἐροῦμεν ὅτι τὰ χρώματα οὐχ ἁπλῶς ἐν τῇ μεταβολῇ τῆς ἐπιφανείας θεωροῦνται , ἀλλὰ πάντως ἀμείβεται καὶ περὶ τὴν κρᾶσιν τὸ σῶμα , ἐπὶ δὲ τῆς μορφῆς καὶ τοῦ σχήματος τῆς οὐσίας πάντῃ ἀτρέπτου κηρὸν ποιήσωμεν αὐτῷ τρίγωνον σχῆμα , εἶτα πάλιν μεταλλάξαντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ τριγώνου ποιήσωμεν σφαῖραν , οὐδεμίαν μεταβολὴν τῆς οὐσίας ποιήσαντες τὸ σχῆμα μόνον ἠμείψαμεν · οὐδὲν γὰρ ἧττον ἔσται κηρὸς καὶ τριγώνου ἔχων σχῆμα καὶ σφαιρικόν .
Lemmas: ὁ αὐτός τρόπος ὁ διδασκαλία | ἐπί ὁ ποιότης χράομαι , ὅς καί ἐπί ὁ πρός τίς . δεῖ οὖν ἐγώ καί ἐνταῦθα προλαμβάνω τις ὁ διδασκαλία καί ζητέω πρότερος ὁ τάξις ὁ κατηγορία , δύο ὁ ὁρισμός , εἶτα ὁ ἐπιγραφή περί ποιέω καί ποιότης , τέταρτος δέ ἐπί οὗτος καί περί ὁ διαίρεσις αὐτός . καί ὁ μέν τάξις ὁ κατηγορία ἤδη ἐγώ δῆλος ἐκ ὁ εἴρω ἐν ὁ πρός τίς . περί δέ ὁ ὁρισμός ζητέω διά τίς ὁ ποιότης ὁ ὁρισμός ἀποδίδωμι φημί ὅτι κατά ὅς ὁ μετέχω αὐτός ποιός λέγω , αὐτός δέ ὅσπερ ζητέω ὡς σαφής παραλαμβάνω καί ὁμολογέω . εἴρω ὅτι οὗτος ὁ λόγος εἰς ἔννοια ἡμέτερος ἄγω ὁ ποιότης διά ὁ ποιέω · σαφής γάρ εἰμί ὁ ποιός ἅτε δή αἴσθησις ληπτός , καί ὅλως ἀπό αὐτός εἰς ἔννοια ὁ ποιότης ἔρχομαι · θεάομαι γάρ ὁ ἐν γάλα λευκός καί ὁ ἐν χιών καί ὁ ἐν ψίμυθος εἰς ἔννοια ἔρχομαι λευκότης , ὁμοίως γεύω μέλι καί Φοῖνιξ καί ἰσχάς εἰς ἔννοια ἔρχομαι ὁ γλυκύτης . ἐκ ὁ ποιέω οὖν ὁ δέχομαι ὁ προερέω ποιότης , λευκότης λέγω καί γλυκύτης , ὡς σαφής εἰμί ὁ διδασκαλία ποιμαθησις ] ἵημι . εἰμί δέ ποιός μέν αὐτός ὁ μετέχω ποιότης , ὁ δέ μετέχω ὁ ποιότης · διά γάρ οὗτος καί προτάσσω ὁ ποιός ἐν ὁ ἐπιγραφή ὡς ἐν οὗτος ὁ ποιότης θεωρέω . Δεύς δέ ἐπί οὗτος καί ὁ διαίρεσις ὁ κατηγορία εἶπον . ἰστέον ὅτι ὁ ποιότης ὁ Ἀριστοτέλης τέσσαρες ἐγώ παραδίδωμι εἶδος , πρῶτος ἕξις καί διάθεσις , δύο δύναμις καί ἀδυναμία , τρίτος παθητικός ποιότης καί πάθος , τέταρτος σχῆμα καί μορφή . καί ἕξις μέν εἰμί , ὡς ὅταν λέγω ὁ γεωμέτρης ἕξις ἔχω εἰς ὁ γεωμετρικός θεώρημα , διάθεσις δέ εἰμί , ὡς ὅταν λέγω τις παράκουσμα ἔχω γεωμετρικός θεώρημα . καί οὗτος μέν ὁ πρῶτος εἶδος ὁ ποιότης . ὁ δέ δύο δύναμις καί ἀδυναμία , ὅς εἰμί ἐπιτηδειότης καί ἀνεπιτηδειότης πρός ὁ φυσικός πρᾶγμα , καί ὁ μέν δύναμις ἐπιτηδειότης ὁ δέ ἀδυναμία ἀνεπιτηδειότης καλέω . τρίτος δέ εἶδος παθητικός ποιότης καί πάθος · εἰμί δέ παθητικός ποιότης ὡς ὁ ἐν ὁ χιών ψυχρότης καί ὁ ἐν ὁ πῦρ θερμότης . οὗτος δέ εἰμί διττός , ἢ ὡς πάθος ποιέω ἢ ὡς ἀπό πάθος ἐγγίγνομαι · ὁ μέν οὖν ψῦξις ὁ χιών καί ὁ ὁ πυρός θερμασία λέγω παθητικός ποιότης , οὐ ὡς ἀπό πάθος ἐγγίγνομαι ἀλλά ὡς πάθος ἐμποιέω ( οὔτε γάρ τροπή τις γίγνομαι περί ὁ ὑπόκειμαι , ἵνα δέχομαι οὗτος ὁ ποιότης ὁ τε πῦρ καί ὁ χιών , ἀλλά μᾶλλον οὗτος ἐν ἄλλος ἐντίθημι πάθος , θερμότης καί ψυχρότης ) , ὁ δέ ἐν ὁ θερμάζω σίδηρος θερμασία λέγω παθητικός ποιότης ὡς ἀπό πάθος ἐγγίγνομαι . πάθος δέ λέγω , ἡνίκα ὁ πρότερος τις χρόνος ὠχρός εἰμί διά αἰδώς ερυθρίαση · ὁ ἔρευθος οὗτος εἴρω εἰμί πάθος . | τέταρτος δέ εἶδος ὁ σχῆμα καί ὁ μορφή . καί οἶδα δεῖ ὅτι ὁ μέν σχῆμα ἐπί ὁ ἄψυχος λέγω , ὁ δέ μορφή ἐπί ὁ ἔμψυχος . οἶδα δέ δεῖ ὅτι καί ὁ Πλάτων χράω ὁ ὁ ποιότης ὄνομα ἐν ὁ διάλογος ὁ Θεαίτητος καί αὐτός γίγνομαι πρῶτος δημιουργός ὁ ὄνομα · φημί γάρ ὅτι δοκέω ἐγώ ἀγνοέω τίς σημαίνω ὁ ὁ ποιότης ὄνομα διά ὁ ἀθρόος εἴρω . ὁ δέ Ἀριστοτέλης ἐπιτείνω ὁ ὁ ποιότης ὄνομα οὖον μόνος ἄχρι σῶμα ἀλλά καί ἐπί ὁ Ψυχή , λέγω ποιότης εἰμί ἐν Ψυχή ἐπιστήμη καί ἀρετή . εἰμί δέ † ἀπορέω ὁ Ἀριστοτέλης λέγω μή δήω αὐτός ποιέω ὁ διαίρεσις · λέγω γάρ ἕξις οὖον μόνος ἐπί ὁ Ψυχή ἀλλά καί ἐπί ὁ σῶμα · ὁ γάρ ὑγεία ἕξις λέγω εἰμί ὁ σῶμα , καί πάλιν ἑκτικός πυρετός . οὗτος οὖν ὁ ποιότης ὑπό ποῖος ὁ τέσσαρες εἶδος ὁ ποιότης ὁ ὑπό Ἀριστοτέλης εἴρω ἀνάμέν εἰμί κατά ἐπιτηδειότης ὁ δέ κατά ἐνέργεια , καί οὗτος μέν ὁ κατά ἐπιτηδειότης ποιέω ὁ δύο εἶδος ὁ ὑπό Ἀριστοτέλης εἴρω ὁ κατά δύναμις καί ἀδυναμία . ὁ δέ κατά ἐνέργεια ἢ τελειωτικός εἰμί ἢ κακωτικός ἢ οὔτε τελειωτικός οὔτε κακωτικός . ὁ δέ τελειωτικός ὁ μέν πάθος ἐμποιέω περί ὁ ἡμέτερος αἴσθησις ὁ δέ οὖον ποιέω πάθος . οὗτος ὁ μή ποιέω πάθος ἢ δυσαπόβλητος εἰμί ἢ εὐαπόβλητος . καί εἰμί μέν δυσαπόβλητος εἰμί , γίγνομαι ἕξις , καί γίγνομαι ἢ ἐν Ψυχή ἢ ἐν σῶμα , εἰμί δέ εὐαπόβλητος , γίγνομαι διάθεσις . ἕξις δέ ἐν Ψυχή μέν ἐπιστήμη ἀρετή , ἐν σῶμα δέ ὡς ὑγεία . εἰμί δέ τις εἶπον ὁ ὑγεία πάθος ἐμποιέω ( αἰσθάνομαι γάρ αὐτός ) , εἴρω ὅτι οὖον ὁ ὑγεία αἰσθάνομαι , ἀλλά ὁ παθητικός ποιότης ὁ ἡγέομαι ὁ ὑγεία · ὁ μέν γάρ πυρέσσω αἰσθάνομαι ὁ παρά φύσις θερμασία πάρειμι καί πάλιν ἄπειμι , ὁ μέντοι ὑγεία αὐτός οὐ αἰσθάνομαι · διό καί ὅσος ἀνίατος , νόσος πάρειμι ἀμυδρός οὐ αἰσθάνομαι · οὖον γάρ εἰμί τότε κατάδηλος ὁ νόσος εἰμί μή μόνος ὁ ἰατρός , καί αὐτός δέ ὁ ἰατρός διάγνωσις σημεῖον τις ἔχω , διά ὅς θηράω ὁ νόσος καί ὁ ὑγεία . ὁ δέ πάθος ἐμποιέω - εἰμί ὁ μέν δυσαπόβλητος εἰμί ὁ δέ εὐαπόβλητος , καί εἰμί μέν εὐαπόβλητος εἰμί , ὁ εἷς τμῆμα ὁ τρίτος εἶδος ποιέω ὁ ὑπό Ἀριστοτέλης εἴρω , φημί δή ὁ πάθος , οἷος εἰμί ὁ ἔρευθος ὁ διά αἰδώς ἐρυθριάω · ὁ γάρ φύσις ὁ ἄνθρωπος σύνοιδα ὁ ἑαυτοῦ πταῖσμα μή βούλομαι | ἄτιμος μηδέ ἐρῆμος εἰμί ὁ ἐπιπολή ὁ τίμιος ἑαυτοῦ εἰς προκάλυμμα πέμπω ὁ πάθος · τίμιος δέ πᾶς ὁ φύσις ὁ τε πνεῦμα καί ὁ αἷμα . καί ὁ μέν φύσις ἀποστέλλω ὁ αἷμα εἰς ὁ ἐπιπολή , ὁ δέ χρῶμα ὁ χυμός ποιέω ὁ ἔρευθος . εἰμί δέ δυσαπόβλητος εἰμί , ποιέω ὁ ἕτερος τμῆμα ὁ τρίτος εἶδος , ὁ παθητικός ποιότης ὁ πάθος ἐμποιέω . εἰμί δέ μήτε τελειωτικός εἰμί μήτε κακωτικός , ἢ περί ὁ ἐπιφάνεια θεωρέω ἢ διά βάθος χωρέω ὁ ὑπόκειμαι . καί εἰμί διά ὁ βάθος χωρέω , ἢ εὐαπόβλητος εἰμί ἢ δυσαπόβλητος · καί εἰμί μέν εὐαπόβλητος εἰμί , ποιέω πάλιν πάθος ὁ τρίτος εἶδος ὁ ποιότης , εἰμί δέ δυσαπόβλητος εἰμί , ποιέω παθητικός ποιότης , οὖον ὁ πάθος ἐμποιέω ἀλλά ὁ ἀπό πάθος ἐγγίγνομαι , καθάπερ ἐπί ὁ ἐκ γενετή ἐρυθρός · ὅς γάρ τρόπος ὁ διά αἰδώς ἐρυθριάω κατά πάθος ἔχω ὁ τοιοῦτος χρῶμα , κατά ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ ἐκ φύσις ἐρυθρός κατά φυσικός πάθος τοιοῦτος ἔχω χρῶμα . ἰστέον δέ ὅτι ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ἀλλοίωσις γίγνομαι λέγω ἐν ὁ ἕβδομος ὁ φυσικός ἀκρόασις οὐ ἀπό πᾶς ποιότης ἀλλά μόνος ὁ παθητικός · ὁ γάρ κατά ὁ ἕξις ποιότης οὖον ποιέω , φημί , ἀλλοίωσις ἀλλά ὁδός τις ἢ ἐπί φθορά ἢ ἐπί γένεσις · ὁ γάρ ὁ ἕξις μεταβολή ἐναλλαγή ὁ οὐσία εἰμί . ἐπιζητέω γάρ ὁ φιλόσοφος ὁ εἶδος ὁ μεταβολεύς λέγω ἓξ εἰμί , γένεσις φθορά αὔξησις μείωσις ἀλλοίωσις ὁ κατά τόπος μεταβολή . θεωρέω δέ οὗτος ὁ μεταβολή ἐν τέσσαρες κατηγορία , ἐν οὐσία ἐν ποσός ἐν ποιός ἐν ὁ ποῦ . καί ὁ μέν μεταβολή , φημί , ὁ γίγνομαι περί ὁ οὐσία ὁ μέν ἀπό ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί γίγνομαι λέγω γένεσις , ὁ δέ ἀπό ὁ εἰμί εἰς ὁ μή εἰμί λέγω φθορά . ὁ δέ περί ὁ ὁ ποσός κατηγορία γίγνομαι μεταβολή καλέω αὔξησις καί μείωσις , ὁ δέ ἐν ὁ ὁ ποῦ κατηγορία ὁ κατά τόπος μεταβολή , ὁ δέ γε ἀλλοίωσις οὖον κατά πᾶς εἶδος ποιότης γίγνομαι · ὁ γάρ κατά ὁ ἕξις οὐ εἄν λέγω ἀλλοιόω , ἀλλά οἷος γένεσις τις καί φθορά · εἴτε γάρ ἐν ὁ ψυχή εἰμί ἕξις , ὡς ἐπιστήμη ἢ ἀρετή εἰμί , εἴτε ἐν σῶμα , ὡς ὑγεία , καί ἐάν εἷς οὗτος μεταβάλλω , εἰμί μέν ἀπό ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί , γίγνομαι γένεσις τις , εἰμί δέ ἀπό ὁ εἰμί εἰς ὁ μή εἰμί , φθορά λέγω . καί οὗτος , φημί , οὖον δεῖ καλέω ἀλλοιόω . οὐκοῦν εἴρω ὁ ἀλλοίωσις γίγνομαι , ἡνίκα μεταβολή κατά ὁ παθητικός ποιότης γίγνομαι , οὗτος εἰμί οὖον κατά ὁ οὐσιώδης ἀλλά κατά ὁ συμβαίνω ὁ πρᾶγμα . | καί οὗτος μέν περί οὗτος εἴρω . εἰμί δέ μή διά ὅλος ὁ οὐσία χωρέω , ἀλλά περί ὁ ἐπιφάνεια μόνος θεωρέω , εἰμί μέν ἐν ἄψυχος εἰμί , λέγω σχῆμα , εἰμί δέ ἐν ἔμψυχος , λέγω μορφή · οὗτος γάρ οἶδα διαφορά σχῆμα καί μορφή , ἢ ὅτι ὁ μέν σχῆμα ἐν ὁ φαντασία ὁ ἡμέτερος θεωρέω , ὁ δέ μορφή ἐν ὁ φυσικός πρᾶγμα , ὡς φέρω ὁ ὁ μορφή ὄνομα καί κατά πᾶς ἄψυχος , φημί δή λίθος καί ξύλον καί σίδηρος καί εἰμί τίς ἄλλος ὁ φυσικός σῶμα μετέχω σχῆμα . εἰμί δέ τις εἶπον διά ὅς αἴτιος μή καί ὁ χρῶμα λέγω εἰμί μορφή , ἐπεί καί αὐτός περί ὁ ἐπιφάνεια θεωρέω , εἴρω ὅτι ὁ χρῶμα οὐ ἁπλόος ἐν ὁ μεταβολή ὁ ἐπιφάνεια θεωρέω , ἀλλά πάντως ἀμείβω καί περί ὁ κρᾶσις ὁ σῶμα , ἐπί δέ ὁ μορφή καί ὁ σχῆμα ὁ οὐσία πάντῃ ἄτρεπτος κηρός ποιέω αὐτός τρίγωνος σχῆμα , εἶτα πάλιν μεταλήγω αὐτός ἀπό ὁ τρίγωνος ποιέω σφαῖρα , οὐδείς μεταβολή ὁ οὐσία ποιέω ὁ σχῆμα μόνος ἀμείβω · οὐδείς γάρ κακός εἰμί κηρός καί τρίγωνος ἔχω σχῆμα καί σφαιρικός .