ammonius-philosophy.in-aristotelis-categorias-commentarius 1.4.introduction
Πρὸ τῆς τῶν πρός τι διδασκαλίας πέντε ταῦτα χρὴ ζητεῖν · τὴν τάξιν αὐτῶν τὴν αἰτίαν τῆς ἐπιγραφῆς τὴν ὑπόστασιν τὸν τροπὸν τῆς οιοασκαλίας τὴν εἰς τὰ εἴδη διαίρεσιν . καὶ πρῶτον τὴν τάξιν . δία ποίαν αἰτίαν τὰ πρός τι προτέτακται τοῦ ποιοῦ , εἴπερ ἁπλὴ τίς ἐστι κατηγορία , ἡ δὲ τῶν πρός τι σύνθετος , ῥᾷον δὲ τὰ ἁπλᾶ μανθάνομεν τῶν πολυσχεδῶν ; φαμὲν οὖν ὅτι ἐπειδὴ ἐν τῇ τοῦ ποσοῦ διδασκαλίᾳ ἐμνήσθη τῶν πρός τι , ἵνα μὴ ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐάσῃ τὸν ἀκροατὴν ἀγνοοῦντα περὶ αὐτῶν , διὰ τοῦτο εὐθέως περὶ αὐτῶν ποιεῖται τὴν διδασκαλίαν , ὥσπερ καὶ ὲν τῇ οὐσίᾳ μνησθεὶς τοὐ ποσοῦ μετὰ τὴν οὐσίαν εὐθὺς περὶ τούτου διαλέγεται . διὰ τί δὲ Περὶ τῶν πρός τι ἐπιγέγραπται , καὶ οὐχὶ περὶ του πρὸς τι ἑνικῶς . , λέγομεν ὅτι ἐπειδὴ οὐχ οἷόν τε ἓν πρᾶγμα αὐτὸ καθ’ αὑτὸ εἶναι τῶν πρός τι , ἀλλὰ πάντως ἐν δυσὶ θεωρεῖται τὰ πρός τι · τὸ γὰρ δεξιὸν ἀριστεροῦ ἐστι δεξιόν , οὐκ ἂν δὲ εἴποις αὐτὸ καθ’ αὑτὸ δεξιόν · καὶ διὰ τοῦτο πληθυντικῶς Περὶ τῶν πρός τι ἐπέγραψεν , ἐπὶ ἰδὲ τῆς οὐσίας ἑνικῶς . δυνατὸν γὰρ ἓν πρᾶγμα οἷον ἄνθρωπον ξύλον εἶναι οὐσίαν , ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ δυνατὸν τὸ δίπηχυ μόνον ποσὸν λέγεσθαι · ἐπὶ δὲ τῶν πρός τι οὐχ ὁμοίως . περὶ δὲ τῆς ὑποστάσεως αὐτῶν τινὲς μὲν ἔλεγον μηδὲν εἶναι τῶν πρός τι φύσει ἀλλὰ θέσει , οἷον τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν καὶ ὅσα τοιαῦτα , οἵτινες οὐκ ὀρθῶς λέγουσιν · οὕτω γὰρ ἔγνωσται ταῦτα τῇ φύσει , ὡς καὶ τὰ μόρια τοῦ σώματος σχέσει τινὶ πρὸς ἄλληλα θεωρεῖται , οἷον τὸ μὲν ἧπαρ δεξιὸν ὁ δὲ σπλὴν ἀριστεφός , καὶ οὒκ ἄν ποτε γένοιτο οὔτε τὸ ἧπαρ ἀριστερὸν οὔτε ὁ σπλὴν δέξιος · τινες δὲ πάντα πρός τι ἔλεγον , ὧν εἷς ἐστι Πρωταγόρας ὁ σοφιστής · οὗτος γὰρ ἔλεγεν ὅτι πᾶς ὁ ὁτιοῦν λέγων ἀληθεύει · ὁ γὰρ λέγων ὅτι τὸ μέλι γλυκύ ἐστιν ἀληθεύει πρός τινας γὰρ γλυκύ ἐστι ) , καὶ ὁ λέγων αὐτὸ πικρὸν ἀληθεύει · πρὸς γὰρ τοὺς ἰκτεριῶντας πικρόν ἐστι . τοῦτον οὖν Πλατῶν ἐλέγχων φησὶν ὅτι ῾ ὦ Πρωταγόρα , ἀληθεύεις λέγων , ὅτι πᾶς ὁ ὁτιοῦν λέγων ἀληθεύει , ἢ ψεύδῃ · εἰ μὲν οὗν ψεύδῃ , εἰκότως διὰ τοῦτό σοι οὐ , πιστεύσομεν , εἰ δ᾿ ἀληθεύεις λέγων ὅτι πᾶς ὁ ὁτιοῦν λέγων ἀληθεύει , λέγομεν δὲ περὶ σου ὅτι ψεύδῃ , ἀληθεύομεν ἄρα , ὥστε πάλιν ψεύδῃ , καὶ οὐ παντᾶ τῶν πρός τί ἐστι.᾿ τινὲς δὲ ὀρθῶς εἶπον ὅτι τῶν πραγμάτων τὰ μὲν ἐστι π,ρός τι , τὰ δὲ αὐτὰ καθ’ αὑτά , πρός τι μὲν οἷον δεξιὸν ἀριστερόν , ἀυτὰ δὲ καθ’ αὑτὰ οἷον σῶμα ἄνθρωπος · καὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος καθὸ ἄνθρωπος οὐκ ἔστι τῶν πρός τι . καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς ὑποστάσεως πρό‘ς τι · τρόπῳ δὲ διδασκαλίας κέχρηται τοιῷδε · πρότερον αποοιοωσι τὸν ὁρισμὸν αὐτῶν , ὃν οἱ παλαιοὶ ἔθεντο , εἶτα δείκνυσιν ἄτοπα πολλὰ τῷ ὁρισμῷ τούτῳ ἑπόμενα , καὶ οὕτως ἕτερον αὐτὸς ἴδιον αὐτῶν ἀποδίδωσιν , ὃ καὶ μόνοις καὶ πᾶσιν ὑπάρχει . ἵνα δὲ μὴ δόξῃ τῶν παλαιῶν κατατρέχειν , | πρότερον τὸν αὐτῶν ὁρισμὸν ὡς ἴδιον τῶν πρός τι ἀποδίδωσιν . ἡ δὲ διαίρεσις τῶν πρός τί ἐστιν αὕτη · τῶν πρός τι τά μὲν καθ᾿ ὁμωνυμίαν ὡς τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ ὅμοιον , τὰ δὲ καθ’ ἑτερωνυμίαν ὣς τὸ δεξιὸν ἀριστεροῦ δεξιόν . καὶ τούτων τὰ μὲν κατὰ τὸ περιέχον καὶ περιεχόμενον ὡς τὸ διπλάσιον ἡμίσεος διπλάσιον , τὰ δὲ κατὰ τὸ ἄρχον καὶ ἀρχόμενον ὡς ὁ δεσπότης δούλου δεσπότης , τὰ δὲ κατὰ τὸ κρίνον καὶ κρινόμενον ὡς τὸ αἰσθητὸν αἰσθήσει αἰσθητόν , τὰ δὲ κατὰ τὸ μετέχον καὶ μετεχόμενον ὡς ὁ ἐπιστήμων τῷ μετέχειν ἐπιστήμης λέγεται έπιστήμων , τὰ δὲ κατὰ τὸ αἴτιον καὶ αἰτιατὸν ὡς ὁ πατὴρ υἱοῦ πατήρ , τὰ δὲ κατὰ τὸ ποιοῦν καὶ πάσχον ὡς ὁ τύπτων τυπτόμενον τύπτει , τὰ δὲ κατὰ τὴν ἐν τόπῳ διαφορὰν ὡς ἀριστερὸς δεξιοῦ ἀριστερὸς καὶ δεξιὸς ἀριστεροῦ δεξιός .
Lemmas: πρό ὁ ὁ πρός τίς διδασκαλία πέντε οὗτος χρή ζητέω · ὁ τάξις αὐτός ὁ αἴτιος ὁ ἐπιγραφή ὁ ὑπόστασις ὁ τροπός ὁ οιοασκαλίας ὁ εἰς ὁ εἶδος διαίρεσις . καί πρῶτος ὁ τάξις . δῖος ποῖος αἴτιος ὁ πρός τίς προτάσσω ὁ ποιέω , εἴπερ ἁπλόος τίς εἰμί κατηγορία , ὁ δέ ὁ πρός τίς σύνθετος , ῥᾳδίως δέ ὁ ἁπλόος μανθάνω ὁ πολυσχεδής ; φημί οὖν ὅτι ἐπεί ἐν ὁ ὁ ποσός διδασκαλία μιμνήσκω ὁ πρός τίς , ἵνα μή ἐπί πολύς χρόνος ἐάω ὁ ἀκροατής ἀγνοέω περί αὐτός , διά οὗτος εὐθύς περί αὐτός ποιέω ὁ διδασκαλία , ὥσπερ καί εἰμί ὁ οὐσία μιμνήσκω ὁ ποσός μετά ὁ οὐσία εὐθύς περί οὗτος διαλέγω . διά τίς δέ περι ὁ πρός τίς ἐπιγράφω , καί οὐ περί ὁ πρός τίς ἑνικός . , λέγω ὅτι ἐπεί οὐ οἷος τε εἷς πρᾶγμα αὐτός κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ πρός τίς , ἀλλά πάντως ἐν δύο θεωρέω ὁ πρός τίς · ὁ γάρ δεξιός ἀριστερός εἰμί δεξιός , οὐ εἄν δέ εἶπον αὐτός κατά ἑαυτοῦ δεξιός · καί διά οὗτος πληθυντικός περι ὁ πρός τίς ἐπιγράφω , ἐπί ἰδέ ὁ οὐσία ἑνικός . δυνατός γάρ εἷς πρᾶγμα οἷος ἄνθρωπος ξύλον εἰμί οὐσία , ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ποσός δυνατός ὁ δίπηχυς μόνος ποσός λέγω · ἐπί δέ ὁ πρός τίς οὐ ὁμοίως . περί δέ ὁ ὑπόστασις αὐτός τις μέν λέγω μηδείς εἰμί ὁ πρός τίς φύσις ἀλλά θέσις , οἷος ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός καί ὅσος τοιοῦτος , ὅστις οὐ ὀρθῶς λέγω · οὗτος γάρ γιγνώσκω οὗτος ὁ φύσις , ὡς καί ὁ μόριον ὁ σῶμα σχέσις τις πρός ἀλλήλων θεωρέω , οἷος ὁ μέν ἧπαρ δεξιός ὁ δέ σπλήν ἀριστεφός , καί οὐ ἄν ποτός γίγνομαι οὔτε ὁ ἧπαρ ἀριστερός οὔτε ὁ σπλήν Δέξιος · τις δέ πᾶς πρός τίς λέγω , ὅς εἷς εἰμί Πρωταγόρας ὁ σοφιστής · οὗτος γάρ λέγω ὅτι πᾶς ὁ ὁστισοῦν λέγω ἀληθεύω · ὁ γάρ λέγω ὅτι ὁ μέλι γλυκύς εἰμί ἀληθεύω πρός τις γάρ γλυκύς εἰμί ) , καί ὁ λέγω αὐτός πικρός ἀληθεύω · πρός γάρ ὁ ἰκτεριάω πικρός εἰμί . οὗτος οὖν Πλάτος ἐλέγχω φημί ὅτι ῾ εἰμί Πρωταγόρας , ἀληθεύω λέγω , ὅτι πᾶς ὁ ὁστισοῦν λέγω ἀληθεύω , ἢ ψεύδω · εἰμί μέν ἐν ψεύδω , εἰκότως διά οὗτος σύ οὖον , πιστεύω , εἰμί δέ ἀληθεύω λέγω ὅτι πᾶς ὁ ὁστισοῦν λέγω ἀληθεύω , λέγω δέ περί σύ ὅτι ψεύδω , ἀληθεύω ἄρα , ὥστε πάλιν ψεύδω , καί οὖον πάντῃ ὁ πρός τίς ἐστι.᾿ τις δέ ὀρθῶς εἶπον ὅτι ὁ πρᾶγμα ὁ μέν εἰμί πρός τίς , ὁ δέ αὐτός κατά ἑαυτοῦ , πρός τίς μέν οἷος δεξιός ἀριστερός , αὐτός δέ κατά ἑαυτοῦ οἷος σῶμα ἄνθρωπος · καί γάρ ὁ ἄνθρωπος καθό ἄνθρωπος οὐ εἰμί ὁ πρός τίς . καί οὗτος μέν περί ὁ ὑπόστασις πρός τίς · τρόπος δέ διδασκαλία χράομαι τοιόσδε · πρότερος αποοιοω ὁ ὁρισμός αὐτός , ὅς ὁ παλαιός τίθημι , εἶτα δείκνυμι ἄτοπος πολύς ὁ ὁρισμός οὗτος ἕπομαι , καί οὕτως ἕτερος αὐτός ἴδιος αὐτός ἀποδίδωμι , ὅς καί μόνος καί πᾶς ὑπάρχω . ἵνα δέ μή δόξα ὁ παλαιός κατατρέχω , | πρότερος ὁ αὐτός ὁρισμός ὡς ἴδιος ὁ πρός τίς ἀποδίδωμι . ὁ δέ διαίρεσις ὁ πρός τίς εἰμί οὗτος · ὁ πρός τίς ὁ μέν κατά ὁμωνυμία ὡς ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος ὅμοιος , ὁ δέ κατά ἑτερωνυμία ὡς ὁ δεξιός ἀριστερός δεξιός . καί οὗτος ὁ μέν κατά ὁ περιέχω καί περιέχω ὡς ὁ διπλάσιος ἥμισυς διπλάσιος , ὁ δέ κατά ὁ ἄρχω καί ἄρχω ὡς ὁ δεσπότης δοῦλος δεσπότης , ὁ δέ κατά ὁ κρίνον καί κρίνω ὡς ὁ αἰσθητός αἴσθησις αἰσθητός , ὁ δέ κατά ὁ μετέχω καί μετέχω ὡς ὁ Ἐπιστήμων ὁ μετέχω ἐπιστήμη λέγω ἐπιστήμη , ὁ δέ κατά ὁ αἴτιος καί αἰτιατός ὡς ὁ πατήρ υἱός πατήρ , ὁ δέ κατά ὁ ποιέω καί πάσχω ὡς ὁ τύπτω τύπτω τύπτω , ὁ δέ κατά ὁ ἐν τόπος διαφορά ὡς Ἀριστερὸς δεξιός Ἀριστερὸς καί δεξιός ἀριστερός δεξιός .