ammonius-philosophy.in-aristotelis-categorias-commentarius 1.4.12
Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐνίοτε οὐ δόξει ἀντιστρέφειν , ἐὰν μὴ οἰκείως . Τὰ πρός τι , φησίν , ἰσότητα τηρεῖν ὀφείλει πρὸς ἄλληλα , ἵνα καὶ ἀντιστρέφῃ , ὥσπερ ἀντιστρέφει ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸ γελαστικόν . ἐὰν δὲ ὦσιν ἄνισα , τῷ μὲν ἐλάττονι τὸ πλέον ἀκολουθεῖ ὡς τῷ ἀνθρώπῳ τὸ ζῷον , τῷ δὲ πλείονι τὸ ἔλαττον οὐχ ἕπεται · οὐκέτι γὰρ τῷ ζῴω ὁ ἄνθρωπος ἀκολουθεῖ . οὗτος οὖν ὁ κανὼν ἔστω τῶν πρός τι . ἔστι δὲ ἰσότης , ὡς πατὴρ υἱοῦ , διπλάσιον ἡμίσεος , <ἅπερ> καὶ ἀντιστρέφει . ἐὰν δὲ ἄνισα ὦσιν , οὐκέτι · ἐὰν γὰρ ἀποδοθῇ ὄρνις πτεροῦ , ὡς εἶναι πτερὸν ὄρνιθος , οὐκ οἰκείως ἀποδίδοται · οὐ γὰρ ἐροῦμεν τὴν ὄρνιν πτερῷ ὄρνιν , ἐπειδὴ οὐ πᾶν πτερὸν ὄρνιθός ἐστι πτερόν · εἰσὶ γὰρ πτηνά , ἃ οὐκ εἰσὶν ὄρνιθες · τῶν γὰρ πτηνῶν τὰ μέν εἰσι σχιζόπτερα ὡς τὰ παρ’ ἡμῖν , ἃ καὶ μόνα ὄρνιθες καλοῦνται , ὡς καὶ αὐτὸς ἔφησε ἐν τῷ Περὶ ζῴων ἱστοριῶν ‘τὰ σχιζόπτερα ὄρνεις καλεῖσθαι’ , τὰ δέ εἰσι δερμόπτερα ὡς αἱ νυκτερίδες , τὰ δὲ κολεόπτερα ὡς οἱ κάνθαροι , ἅπερ οὐκ εἰσὶν ὄρνιθες . ἐπεὶ οὖν τὸ πτερὸν καὶ ἡ ὄρνις οὐκ ἐξισάζει , ἀλλ’ ἐπὶ πλέον τὸ πτερὸν τῆς ὄρνιθος , ἐὰν αὐξήσωμεν τὸ ἔλαττον , τοῦτ’ ἔστιν τὴν ὄρνιν , εἰρηκότες πτερωτὸν καὶ ποιήσωμεν οὕτω τὸ πτερὸν πτερωτοῦ πτερόν , οὕτω γὰρ ἀντιστρέφει · λέγομεν γὰρ καὶ τὸ πτερωτὸν πτερῷ πτερωτόν . ἐν τούτῳ μὲν οὖν τῷ παραδείγματι ἔλαττον ἦν ἡ ὄρνις τοῦ πτεροῦ , ὅπερ ηὐξήσαμεν , ἐν δὲ τῷ ῥηθήσεσθαι μέλλοντι ἐπὶ πλέον ἐστί · καὶ γὰρ τὸ πηδάλιον ἐὰν ἀποδοθῇ πλοίου πηδάλιον , οὐκέτι ἀντιστρέφει · οὐ γὰρ ἐροῦμεν τὸ πλοῖον πηδαλίου πλοῖον · πολλὰ γὰρ πλοῖ πηδάλια οὐκ ἔχει ὡς τὰ ἀκάτια . ἐπειδὴ οὖν ἄνισά εἰσι , δεῖ ταῦτα ἐξισῶσαι . ἐξισοῦται δὲ τὰ ἄνισα ἢ τοῦ πλείονος ἐλαττωθέντος ἢ τοῦ ἐλάττονος αὐξηθέντος . εἴ τοίνυν τὸ πλοῖον μὲν ἐπὶ πλέον , τὸ δὲ πηδάλιον ἐπ’ ἔλαττον , ἐξισώσαιμεν ἄν , εἰ τὸ πλέον ἐλαττώσομεν εἰρηκότες πηδαλιωτόν , ὅπως καὶ ἀντιστρέφῃ ἐξισωθέν . οὐκοῦν εἴπωμεν τὸ πηδάλιον πηδαλιωτοῦ πηδάλιον καὶ πάλιν τὸ πηδαλιωτὸν πηδαλίῳ πηδαλιωτόν . οὕτως οὖν ἐν μὲν τῷ πρώτῳ παραδείγματι ἐπ’ ἔλαττον ἦν ἡ ὄρνις τοῦ πτεροῦ , ὅπερ ηὐξήσαμεν , ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ ἐπὶ πλέον ἦν τὸ πλοῖον τοῦ πηδαλίου , ὅπερ ἠλαττώσαμεν .
Lemmas: οὖον μήv ἀλλά καί ἐνίοτε οὖον δοκέω ἀντιστρέφω , ἐάν μή οἰκεῖος . ὁ πρός τίς , φημί , ἰσότης τηρέω ὀφείλω πρός ἀλλήλων , ἵνα καί ἀντιστρέφω , ὥσπερ ἀντιστρέφω ὁ ἄνθρωπος καί ὁ γελαστικός . ἐάν δέ εἰμί ἄνισος , ὁ μέν μικρός ὁ πλέω ἀκολουθέω ὡς ὁ ἄνθρωπος ὁ ζῷον , ὁ δέ πλείων ὁ μικρός οὐ ἕπω · οὐκέτι γάρ ὁ ζῷον ὁ ἄνθρωπος ἀκολουθέω . οὗτος οὖν ὁ κανών ἵστημι ὁ πρός τίς . εἰμί δέ Ἰσότης , ὡς πατήρ υἱός , διπλάσιος ἥμισυς , <ἅπερ> καί ἀντιστρέφω . ἐάν δέ ἄνισος εἰμί , οὐκέτι · ἐάν γάρ ἀποδίδωμι ὄρνις πτερόν , ὡς εἰμί πτερόν ὄρνις , οὐ οἰκεῖος ἀποδίδωμι · οὖον γάρ εἴρω ὁ ὄρνις πτερόν ὄρνις , ἐπεί οὖον πᾶς πτερόν ὄρνις εἰμί πτερόν · εἰμί γάρ πτηνός , ὁ οὐ εἰμί ὄρνις · ὁ γάρ πτηνός ὁ μέν εἰμί σχιζόπτερος ὡς ὁ παρά ἐγώ , ὁ καί μόνος ὄρνις καλέω , ὡς καί αὐτός φημί ἐν ὁ περι ζῷον ἱστορία τάτος σχιζόπτερος ὄρνις καλέω , ὁ δέ εἰμί δερμόπτερος ὡς ὁ νυκτερίς , ὁ δέ κολεόπτερος ὡς ὁ κάνθαρος , ὅσπερ οὐ εἰμί ὄρνις . ἐπεί οὖν ὁ πτερόν καί ὁ ὄρνις οὐ ἐξισάζω , ἀλλά ἐπί πλέω ὁ πτερόν ὁ ὄρνις , ἐάν αὐξάνω ὁ μικρός , οὗτος εἰμί ὁ ὄρνις , ἐρῶ πτερωτός καί ποιέω οὗτος ὁ πτερόν πτερωτός πτερόν , οὗτος γάρ ἀντιστρέφω · λέγω γάρ καί ὁ πτερωτός πτερόν πτερωτός . ἐν οὗτος μέν οὖν ὁ παράδειγμα μικρός εἰμί ὁ ὄρνις ὁ πτερόν , ὅσπερ αὐξάνω , ἐν δέ ὁ εἴρω μέλλω ἐπί πλέω εἰμί · καί γάρ ὁ πηδάλιον ἐάν ἀποδίδωμι πλοῖον πηδάλιον , οὐκέτι ἀντιστρέφω · οὖον γάρ εἴρω ὁ πλοῖον πηδάλιον πλοῖον · πολύς γάρ πλόος πηδάλιον οὐ ἔχω ὡς ὁ ἀκάτιον . ἐπεί οὖν ἄνισος εἰμί , δεῖ οὗτος ἐξισόω . ἐξισόω δέ ὁ ἄνισος ἢ ὁ πλείων ἐλασσόω ἢ ὁ μικρός αὐξάνω . εἰμί τοίνυν ὁ πλοῖον μέν ἐπί πλέω , ὁ δέ πηδάλιον ἐπί μικρός , ἐξισόω ἄν , εἰμί ὁ πλέω ἐλασσόω ἐρῶ πηδαλιωτός , ὅπως καί ἀντιστρέφω ἐξισόω . οὐκοῦν εἶπον ὁ πηδάλιον πηδαλιωτός πηδάλιον καί πάλιν ὁ πηδαλιωτός πηδάλιον πηδαλιωτός . οὕτως οὖν ἐν μέν ὁ πρῶτος παράδειγμα ἐπί μικρός εἰμί ὁ ὄρνις ὁ πτερόν , ὅσπερ αὐξάνω , ἐν δέ ὁ δύο ἐπί πλέω εἰμί ὁ πλοῖον ὁ πηδάλιον , ὅσπερ ἐλασσόω .