ammonius-philosophy.in-aristotelis-categorias-commentarius 1.2.1
Οὐσία δέ ἐστιν ἡ κυριώτατά τε καὶ πρώτως καὶ μάλιστα λεγομένη . Πρώτην τάξιν ἔχει ἡ οὐσία ἐν ταῖς κατηγορίαις καὶ διὰ τοῦτο εἰκότως τῶν ἄλλων αὐτὴν προέταξεν · αὕτη γὰρ συνεισφέρεται μὲν ταῖς λοιπαῖς κατηγορίαις , οὐ συνεισφέρει δὲ αὐτάς , καὶ συναιρεῖ μὲν αὐτάς , οὐ συναιρεῖται δὲ ὑπ’ αὐτῶν , ὅτι αὕτη αὐθυπόστατός ἐστιν , ἐν αὐτῇ δὲ αἱ ἄλλαι κατηγορίαι τὸ εἶναι ἔχουσιν · οὐσίας γὰρ οὔσης οὐκ ἀνάγκη τὰς ἄλλας εἶναι κατηγορίας , ταύτης δὲ μὴ οὔσης οὐ δυνατὸν τὰς ἄλλας ὑποστῆναι . τῆς δὲ οὐσίας ἡ μέν ἐστιν ἁπλῆ ἡ δὲ σύνθετος , καὶ τῆς ἁπλῆς ἡ μὲν κρείττων τῆς συνθέτου ἡ δὲ χείρων . ἔστι δὲ σύνθετος μὲν οὐσία ἄνθρωπος καὶ τὰ τοιαῦτα , ἁπλῆ δὲ καὶ κρείττων τῆς συνθέτου ἡ τῶν θείων οὐσία , ἁπλῆ δὲ καὶ χείρων τῆς συνθέτου ἡ ὕλη ἡ πρώτη καὶ τὸ εἶδος · ταῦτα γὰρ τῶν συνθέτων ἕνεκα παραλαμβάνονται , ἀεὶ δὲ ἰὰ δι’ ἕτερόν τι παραλαμβανόμενα χείρονά εἰσιν ἐκείνου οὗ ἕνεκα παραλαμβάνοντι · οὕτω γὰρ κἀπὶ τῶν τεχνῶν χείρονά φαμεν εἶναι τὴν χαλινοποιγτικὴν τῆς ἱππικῆς , ὅτι τῷ τῆς χαλινοποιητικῆς ἀποτελέσματι ὡς ὀργάνῳ κέχρηται ἡ ἱππική , καὶ ἔστιν ὁ μὲν χαλινὸς ἕνεκά του , ἡ δὲ ἱππικὴ οὗ ἕνεκα . καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως . διαλέξεται δὲ ἐνταῦθα ὁ Ἀριστοτέλης οὐ περὶ τῆς ἁπλῆς καὶ κρείττονος τῆς συνθέτου τοῦτο γὰρ θεολογίας ) οὐδὲ περὶ τῆς ἁπλῆς καὶ χείρονος τῆς συνθέτου τοῦτο γὰρ φυσιολογίας ) , ἀλλὰ περὶ τῆς συνθέτου καὶ σχετικῆς , καθὸ τοιώσδε σημαίνεται . λέγει δὲ ταύτης τῆς οὐσίας τὴν μὲν εἶναι πρώτην τὴν δὲ δευτέραν , πρώτην μὲν τὴν μερικὴν καλῶν , δευτέραν δὲ τὴν καθόλου . ὅθεν ἄξιον ζητῆσαι διὰ τί οὕτω φησίν , εἴπερ τῶν μερικῶν τὰ καθόλου τιμιώτερα . φαμὲν οὖν ὅτι τὰ φύσει πρότερα ἡμῖν δεύτερά ἐστι καὶ τὰ ἡμῖν πρότερα τῇ φύσει δεύτερα , οἷον ἡ ὕλη καὶ τὸ εἶδος εἶτα τὰ κοινὰ στοιχεῖα πρότερα τῇ φύσει , ἐκ τούτων δὲ τὸ σπέρμα καὶ τὸ αἷμα καὶ εἶθ’ οὕτως ὁ ἄνθρωπος · ἡμῖν δὲ πρότερος ὁ ἄνθρωπος · γνωρίζομεν γὰρ ἡμεῖς πρότερον τὸν ἄνθρωον , εἶτα τὰ προειρημένα τὰ ἕνεκά του παραλαμβανόμενα . ἐπεὶ οὖν ὁ λόγος αὐτῷ ὡς πρὸς εἰσαγομένους , τοῖς δὲ εἰσαγομένοις σαφέστερα τὰ προσεχῆ , εἰκότως τὴν μερικὴν πρώτην εἶπεν ἐν τῷ παρόντι · ἀπὸ γὰρ τῶν μερικῶν ἀναγόμεθα ἐπὶ τὰ καθόλου . διὸ ὡς μὴ ἀρέσκοντα αὐτῷ λέγων οὐκ εἶπε ‘καὶ πρώτως καὶ μάλιστά ἐστιν᾿ , ἀλλὰ λεγομένη . ἐπιστῆσαι δὲ χρὴ πῶς αὐτὰ φράζει ὁ Ἀριστοτέλης · ἐπειδὴ γάρ , ὡς εἴπομεν , ἀπαρεσκόντως λέγει τὴν μερικὴν οὐσίαν πρώτην , φησὶν ἣ μήτε καθ’ ὑπο - κειμένου τινὸς λέγεται · ἡ γὰρ ὄντως πρώτη οὐσία , τοῦτ’ ἔστιν ἡ καθόλου , καθ’ ὑποκειμένου τινός ἐστιν . ὡς ἀπαρεσκόμενος οὖν λέγεται εἶπεν . ἐπειδὴ δὲ οἶδεν ὅτι κἀν ᾖ πρώτη οὐσία κὰν ᾖ δευτέρα , οὐκ ἔστιν ἐν ὑποκειμένῳ , εἶπε τὸ ἔστιν · ἐν ὑποκειμένῳ δὲ οὐδενί ἐστιν . ἐνταῦθα οὖν τὸ ἔστι προσέθηκεν , ἐπεὶ καὶ αὐτῷ ἤρεσκεν .
Lemmas: οὐσία δέ εἰμί ὁ κύριος τε καί πρῶτος καί μάλιστα λέγω . πρότερος τάξις ἔχω ὁ οὐσία ἐν ὁ κατηγορία καί διά οὗτος εἰκότως ὁ ἄλλος αὐτός προτάσσω · οὗτος γάρ συνεισφέρω μέν ὁ λοιπός κατηγορία , οὖον συνεισφέρω δέ αὐτός , καί συναιρέω μέν αὐτός , οὖον συναιρέω δέ ὑπό αὐτός , ὅτι οὗτος αυθυπόστατος εἰμί , ἐν αὐτός δέ ὁ ἄλλος κατηγορία ὁ εἰμί ἔχω · οὐσία γάρ εἰμί οὐ ἀνάγκη ὁ ἄλλος εἰμί κατηγορία , οὗτος δέ μή εἰμί οὖον δυνατός ὁ ἄλλος ὑφίστημι . ὁ δέ οὐσία ὁ μέν εἰμί ἁπλόος ὁ δέ σύνθετος , καί ὁ ἁπλόος ὁ μέν ἀγαθός ὁ σύνθετος ὁ δέ χείρων . εἰμί δέ σύνθετος μέν οὐσία ἄνθρωπος καί ὁ τοιοῦτος , ἁπλόος δέ καί ἀγαθός ὁ σύνθετος ὁ ὁ θεῖον οὐσία , ἁπλόος δέ καί χείρων ὁ σύνθετος ὁ ὕλη ὁ πρῶτος καί ὁ εἶδος · οὗτος γάρ ὁ συντίθημι ἕνεκα παραλαμβάνω , ἀεί δέ ἰός διά ἕτερος τίς παραλαμβάνω κακός εἰμί ἐκεῖνος ὅς ἕνεκα παραλαμβάνω · οὗτος γάρ ἐπί ὁ τέχνη κακός φημί εἰμί ὁ χαλινοποιγτικὴν ὁ ἱππικός , ὅτι ὁ ὁ χαλινοποιητικος ἀποτέλεσμα ὡς ὄργανον χράομαι ὁ Ἱππική , καί εἰμί ὁ μέν χαλινός ἕνεκα ὁ , ὁ δέ ἱππικός ὅς ἕνεκα . καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως . διαλέγω δέ ἐνταῦθα ὁ Ἀριστοτέλης οὖον περί ὁ ἁπλόος καί ἀγαθός ὁ σύνθετος οὗτος γάρ θεολογία ) οὐδέ περί ὁ ἁπλόος καί χείρων ὁ σύνθετος οὗτος γάρ φυσιολογία ) , ἀλλά περί ὁ σύνθετος καί σχετικός , καθό τοῖος σημαίνω . λέγω δέ οὗτος ὁ οὐσία ὁ μέν εἰμί πρῶτος ὁ δέ δύο , πρῶτος μέν ὁ μερικός καλός , δύο δέ ὁ καθόλου . ὅθεν ἄξιος ζητέω διά τίς οὗτος φημί , εἴπερ ὁ μερικός ὁ καθόλου τίμιος . φημί οὖν ὅτι ὁ φύσις πρότερος ἐγώ δεύτερος εἰμί καί ὁ ἐγώ πρότερος ὁ φύσις δύο , οἷος ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος εἶτα ὁ κοινός στοιχεῖον πρότερος ὁ φύσις , ἐκ οὗτος δέ ὁ σπέρμα καί ὁ αἷμα καί εἶτα οὕτως ὁ ἄνθρωπος · ἐγώ δέ πρότερος ὁ ἄνθρωπος · γνωρίζω γάρ ἐγώ πρότερος ὁ ἄνθρωον , εἶτα ὁ προερέω ὁ ἕνεκα ὁ παραλαμβάνω . ἐπεί οὖν ὁ λόγος αὐτός ὡς πρός εἰσάγω , ὁ δέ εἰσάγω σαφής ὁ προσεχής , εἰκότως ὁ μερικός πρῶτος εἶπον ἐν ὁ πάρειμι · ἀπό γάρ ὁ μερικός ἀνάγω ἐπί ὁ καθόλου . διό ὡς μή ἀρέσκω αὐτός λέγω οὐ εἶπον καί πρῶτος καί μάλα εἰμί , ἀλλά λέγω . ἐφίστημι δέ χρή πῶς αὐτός φράζω ὁ Ἀριστοτέλης · ἐπεί γάρ , ὡς εἶπον , ἀπαρέσκω λέγω ὁ μερικός οὐσία πρῶτος , φημί ὅς μήτε κατά ὑπο - κεῖμαι τις λέγω · ὁ γάρ εἰμί πρῶτος οὐσία , οὗτος εἰμί ὁ καθόλου , κατά ὑπόκειμαι τις εἰμί . ὡς ἀπαρέσκω οὖν λέγω εἶπον . ἐπεί δέ οἶδα ὅτι ἐν εἰμί πρῶτος οὐσία κάν εἰμί δύο , οὐ εἰμί ἐν ὑπόκειμαι , εἶπον ὁ εἰμί · ἐν ὑπόκειμαι δέ οὐδείς εἰμί . ἐνταῦθα οὖν ὁ εἰμί προστίθημι , ἐπεί καί αὐτός ἀρέσκω .