ammonius-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 7
Τέλειον μὲν οὖν καλῶ συλλογισμὸν ἕως τοῦ καὶ τὸ κατὰ μηδενὸς ὡσαύτως . Ἀκολούθως τοῖς προειρημένοις μετὰ τὸ ὁρίσαι τί ἐστιν συλλογισμὸς ὁρίζει τίς ἐστιν ὁ τέλειος καὶ τίς ὁ ἀτελής · οὕτως γὰρ προέθετο . καὶ πάλιν οὐ λέγει ‘τέλειος δέ ἐστιν᾿ , ἀλλὰ τέλειον δὲ καλῶ καὶ ἀτελῆ ὡς αὐτὸς ὤν φησιν τούτων ἀνοματοθέτης . τέλειον δέ , φησίν , κλῶ τὸν μηδενὸς ἄλλου προσδεόμενον ἔξωθεν πρὸς τὸ φανῆναι τὸ ἀναγκαῖον , τουτέστιν τὸ συμπέρασμα . ὅρα δὲ πῶς εἶπεν τὸν μὴ δεόμενον πρὸς τὸ φανῆναι τὸ ἀναγκαῖον ἀντὶ τοῦ ‘τὸν σαφῆ καὶ διηρθρωμένα ἔχοντα τὰ λήμματα᾿ , ὥστε ἀτελῆ λέγει τὸν προσδεόμενον ἔξωθέν τινος πρὸς τὸ φανῆναι τὸ ἀναγκαῖον , οὐ πρὸς τὸ γενέσθαι . οὐκ ἄρα λείπει τις αὐτῷ ὅρος , ὡς καὶ ἄνω εἴρηται , ἀλλ’ εἰσὶν ἐν αὐτῷ οἱ ἀρκοῦν · τες ὅροι τὸ γενέσθαι τὸ ἀναγκαῖον ” · οὐ φαίνεται δὲ διὰ τὸ συγκεχύσθαι τοὺς ὅρους , καὶ χρείαν ἔχει οὐ προσθήκης ἀλλὰ τάξεως πρὸς τὸ φανῆναι τὸ ἀναγκαῖον τὸ ὂν μὲν ἐν αὐτῷ κεκρυμμένον δὲ διὰ τὴν σύγχυσιν . καὶ αὐτὸς δέ φησιν τοῦτο σαφῶς . κατὰ κοινοῦ δὲ ἀκουστέον τὸ πρὸς τὸ φανῆναι . ἀτελῆ δέ , φησίν , λέγω | συλλογισμὸν ἐκεῖνον τὸν προσδεόμενον ἢ ἑνὸς ἢ πλειόνων , τουτέστιν τὸν δεόμενον ἢ μιᾶς βοηθείας ἢ πλειόνων · εἰσὶν γὰρ οἱ καὶ δευτέρας βοηθείας δεόμενοι πρὸς τὸ ἀναχθῆναι εἰς τὸ πρῶτον σχῆμα · οἷον εἰσὶν μὲν οἱ μόνη τῆς ἀντιστροφῆς δεόμενοι , εἰσὶν δὲ οἱ καὶ τῆς ἀντιστροφῆς δεόμενοι καὶ ἄλλης πρὸς ταύτῃ , οἷον τῆς ἐκθέσεως , θέσεως , πρὸς τὸ φανῆναι ἐκεῖνα ἅ ἐστιν μὲν ἀναγκαῖα διὰ τῶν ὑποκει - μένων ὅρων , τουτέστιν ἃ οὐκ ἔξωθεν ὅρου προσδέεται πρὸς τὸ συμβῆναι , ἀλλὰ διὰ τῶν ὑποκειμένων μὲν ὅρων συμβαίνει , οὐ μὴν σαφῶς εἴληπται διὰ προτάσεων . διὰ γὰρ τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ λογικοῦ καὶ τοῦ ἵππου συμβαίνει τὸ μηδένα ἵππον ἄνθρωπον εἶναι · οὐ μὴν σαφῶς εἴληπται διὰ τῶν προτάσεων , ὅταν ᾖ ὁ συλλογισμὸς ἐν δευτέρω σχήματι . δῆλον μὲν γὰρ ὅτι , <εἰ> οὐδεὶς ἵππος λογικός , καὶ τὸ ἀνάπαλιν οὐδὲν λογικὸν ἵππος , καὶ οἱ ὅροι εἰσίν , οὐκ ἔστιν δὲ ἑλεῖν τὸ συμβαῖνον διὰ τῆς προτάσεως · διὸ ἡ ἀντιστροφὴ ἀντιστρέψασα τοὺς ὅρους ποιεῖ αὐτὴν ‘οὐδὲν λογικὸν ἵππος᾿ . ὥστε οὐχ ὅρου ἔξωθεν προσδεῖ , οὐδὲ πρὸς διαστολὴν τῶν τοιούτων συλλογισμῶν εἶπεν ἐν τῷ ὅρῳ ἄνω τὸ “ <τῷ> ταῦτα εἶναι ” , ὡς ὑπέλαβον · οὐ γὰρ ὅρου αὐτοῖς προσδεῖ , ἀλλὰ σύγχυσις τῶν ὅρων ἐστὶν ἐν αὐτοῖς . ὥστε καὶ παρὰ τῶν λεγομένων παρ’ αὐτῷ τῷ Ἀριστοτέλει λάβοις ἂν ὅτι οὐκ εἰσὶν οὗτοι οἱ συλλογισμοὶ ἀτελεῖς , ὡς αὐτῷ δοκεῖ τοὺς γὰρ ὅρους τελείους ἔχουσιν ) , ἀλλὰ μόνον συγκεχυμένοι εἰσὶν ἐν αὐτοῖς οἱ ὅροι . Μετὰ δὲ τὸ εἰπεῖν , τίνα λέγει τέλειον συλλογισμὸν καὶ τίνα ἀτελῆ , ἀκολούθως τοῖς προκειμένοις λέγει , τί λέγει τὸ ἐν ὅλῳ εἶναι ἢ μὴ εἶναι καὶ τί τὸ κατὰ παντὸς ἢ μηθενὸς κατηγορεῖσθαι · οὕτως γὰρ προέθετο , ὅπερ δὲ καὶ ἄνω εἴρηται , δοκεῖ ταῦτα τέτταρα εἶναι περὶ ὧν λέγει , τὸ ἐν ὅλῳ εἶναι , τὸ ἐν μηδενὶ εἶναι , τὸ κατὰ παντὸς κατηγορεῖσθαι , τὸ κατὰ μηθενὸς κατηγορεῖσθαι . τῇ δὲ ἀληθείᾳ δύο ἐστὶν | περὶ ὧν λέγει · περὶ γὰρ τῆς καθόλου καταφατικῆς λέγει καὶ τῆς καθόλου ἀποφατικῆς διχόθεν ἐπιχειρῶν ἐπὶ ἑκατέρας ἀπό τε τοῦ κατηγορουμένου ὅρου καὶ τοῦ ὑποκειμένου . καὶ αὐτὸς δὲ τοῦτο αὐτὸ σαφῶς λέγει · τὸ ἐν ὅλῳ τῷ ἑτέρῳ , φησίν , τὸ ἕτερον εἶναι καὶ κατὰ παντὸς τοῦ ἑτέρου τὸ ἕτερον κατηγορεῖσθαι ταὐτόν ἐστιν · ἑκάτερον γὰρ περὶ τῆς καθόλου καταφατικῆς εἴρηται · οἷον πᾶς ἄνθρωπος δίπους . τὸ μὲν γὰρ ἐν ὅλῳ τῷ ἑτέρῳ τὸ ἕτερον εἶναι εἶπεν ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου ἐπιγχειρῶν · ἐν γὰρ τῷ ἑτέρῳ , τῷ δίποδι , ὅλῳ ὄντι τὸ ἕτερόν ἐστιν , ὁ ἄνθρωπος · ὁλικώτερον γάρ ἐστιν τοῦ ἀνθρώπου τὸ δίπουν καὶ περιλαμβάνει αὐτόν . τὸ δὲ τὸ ἕτερον κατὰ παντὸς τοῦ ἑτέρου κατηγορεῖσθαι εἶπεν ἐπιχειρῶν ἀπὸ τοῦ κατηγορουμένου · κατὰ παντὸς γὰρ τοῦ ἑτέρου , τοῦ ἀνθρώπου , τὸ ἕτερον κατηγορεῖται , τὸ δίπουν . εἶτα ἐπειδὴ ταὐτὸν εἶπεν τό τε ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου καὶ τὸ ἀπὸ τοῦ κατηγορουμένου ἐπιχείρημα ἑκάτερον γὰρ περὶ τῆς καθόλου καταφατικῆς εἴρηται ) , τὸ ἓν μόνον ἐξηγεῖται , τὸ ἀπὸ τοῦ κατηγορουμένου ἐπιχείρημα , καὶ ἀρκεῖται τούτῳ ἐάσας ἡμῖν τὰ ἄλλα ἐννοῆσαι . καὶ λέγει ἐκεῖνο κατὰ παντὸς κατηγορεῖσθαι λέγομεν , ὅταν μηδὲν ἡ λαβεῖν τοῦ ὑποκειμένου καθ’ οὗ τὸ κατηγορούμενον οὐ λεχθήσεται . ἐπάγει καὶ τὸ κτὰ μηδενὸς ὡσαύτως ἀντὶ τοὐ ‘καὶ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τὰ αὐτὰ νοείσθω᾿ . δῆλον δὲ ὅτι οὐ λέγει τὰ αὐτὰ τῇ καταφάσει · οὐ γὰρ ταὐτόν ἐστιν κατάφασις καὶ ἀπόφασις , ἀλλὰ καὶ ἀντίκειται ἀλλήλοις · ἀλλὰ τὰ αὐτὰ ἀντὶ τοῦ ‘κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν᾿ . πάλιν γὰρ τὸ ἐν μηδενὶ τῷ ἑτέρῳ τὸ ἕτερον εἶναι καὶ τὸ κατὰ μηδενὸς κατηγορεῖσθαι θατέρου θάτερον ταὐτόν ἐστιν · ἑκάτερον γὰρ περὶ τῆς καθόλου ἀποφατικῆς εἴρηται . κατὰ μηδενὸς τοῦ ἑτέρου τὸ ἕτερον κατηγορεῖσθαι λέγομεν , ὅταν μηδὲν ᾖ λαβεῖν τοῦ ὑποκειμένου καθ’ οὗ θάτερον 1 λεχθήσεται · οἷον οὐδεὶς ἄνθρωπος τετράπους , κατ’ οὐδενὸς ἀνθρώπου τὸ τετράπουν κατηγορεῖται , καὶ ἐν οὐδενὶ τετράποδί ἐστιν ὁ ἄνθρωπος .
Lemmas: τέλειος μέν οὖν καλέω συλλογισμός ἠώς ὁ καί ὁ κατά μηδείς ὡσαύτως . ἀκόλουθος ὁ προερέω μετά ὁ ὁρίζω τίς εἰμί συλλογισμός ὁρίζω τίς εἰμί ὁ τέλειος καί τίς ὁ ἀτελής · οὕτως γάρ προτίθημι . καί πάλιν οὖον λέγω τέλειος δέ εἰμί , ἀλλά τέλειος δέ καλέω καί ἀτελής ὡς αὐτός εἰμί φημί οὗτος ἀνοματοθέτης . τέλειος δέ , φημί , κλάω ὁ μηδείς ἄλλος προσδέω ἔξωθεν πρός ὁ φαίνω ὁ ἀναγκαῖος , τουτέστιν ὁ συμπέρασμα . ὁράω δέ πῶς εἶπον ὁ μή δήω πρός ὁ φαίνω ὁ ἀναγκαῖος ἀντί ὁ ‘τὸν σαφής καί διαρθρόω ἔχω ὁ λῆμμα , ὥστε ἀτελής λέγω ὁ προσδέω ἔξωθεν τις πρός ὁ φαίνω ὁ ἀναγκαῖος , οὖον πρός ὁ γίγνομαι . οὐ ἄρα λείπω τις αὐτός ὅρος , ὡς καί ἄνω εἴρω , ἀλλά εἰμί ἐν αὐτός ὁ ἀρκέω · αἱρέω ὅρος ὁ γίγνομαι ὁ ἀναγκαῖος ” · οὖον φαίνω δέ διά ὁ συγχέω ὁ ὅρος , καί χρεία ἔχω οὖον προσθήκη ἀλλά τάξις πρός ὁ φαίνω ὁ ἀναγκαῖος ὁ εἰμί μέν ἐν αὐτός κρύπτω δέ διά ὁ σύγχυσις . καί αὐτός δέ φημί οὗτος σαφῶς . κατά κοινός δέ ἀκούω ὁ πρός ὁ φαίνω . ἀτελής δέ , φημί , λέγω | συλλογισμός ἐκεῖνος ὁ προσδέω ἢ εἷς ἢ πλείων , τουτέστιν ὁ δήω ἢ εἷς βοήθεια ἢ πλείων · εἰμί γάρ ὁ καί δύο βοήθεια δήω πρός ὁ ἀνάγω εἰς ὁ πρῶτος σχῆμα · οἷος εἰμί μέν ὁ μόνος ὁ ἀντιστροφή δήω , εἰμί δέ ὁ καί ὁ ἀντιστροφή δήω καί ἄλλος πρός οὗτος , οἷος ὁ ἔκθεσις , θέσις , πρός ὁ φαίνω ἐκεῖνος ὅς εἰμί μέν ἀναγκαῖος διά ὁ ὑποκει - Μένων ὁράω , τουτέστιν ὁ οὐ ἔξωθεν ὁράω προσδέω πρός ὁ συμβαίνω , ἀλλά διά ὁ ὑπόκειμαι μέν ὁράω συμβαίνω , οὖον μήv σαφῶς λαμβάνω διά πρότασις . διά γάρ ὁ ἄνθρωπος καί ὁ λογικός καί ὁ ἵππος συμβαίνω ὁ μηδείς ἵππος ἄνθρωπος εἰμί · οὖον μήv σαφῶς λαμβάνω διά ὁ πρότασις , ὅταν εἰμί ὁ συλλογισμός ἐν δύο σχῆμα . δῆλος μέν γάρ ὅτι , εἰμί οὐδείς ἵππος λογικός , καί ὁ ἀνάπαλιν οὐδείς λογικός ἵππος , καί ὁ ὅρος εἰμί , οὐ εἰμί δέ αἱρέω ὁ συμβαίνω διά ὁ πρότασις · διό ὁ ἀντιστροφή ἀντιστρέφω ὁ ὅρος ποιέω αὐτός ‘οὐδὲν λογικός ἵππος . ὥστε οὐ ὁράω ἔξωθεν προσδέω , οὐδέ πρός διαστολή ὁ τοιοῦτος συλλογισμός εἶπον ἐν ὁ ὅρος ἄνω ὁ “ ὅς οὗτος εἰμί ” , ὡς ὑπολαμβάνω · οὖον γάρ ὁράω αὐτός προσδέω , ἀλλά σύγχυσις ὁ ὁράω εἰμί ἐν αὐτός . ὥστε καί παρά ὁ λέγω παρά αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης λαμβάνω εἄν ὅτι οὐ εἰμί οὗτος ὁ συλλογισμός ἀτελής , ὡς αὐτός δοκέω ὁ γάρ ὅρος τέλειος ἔχω ) , ἀλλά μόνος συγχέω εἰμί ἐν αὐτός ὁ ὅρος . μετά δέ ὁ εἶπον , τίς λέγω τέλειος συλλογισμός καί τίς ἀτελής , ἀκόλουθος ὁ πρόκειμαι λέγω , τίς λέγω ὁ ἐν ὅλος εἰμί ἢ μή εἰμί καί τίς ὁ κατά πᾶς ἢ μηθενός κατηγορέω · οὕτως γάρ προτίθημι , ὅσπερ δέ καί ἄνω εἴρω , δοκέω οὗτος τέσσαρες εἰμί περί ὅς λέγω , ὁ ἐν ὅλος εἰμί , ὁ ἐν μηδείς εἰμί , ὁ κατά πᾶς κατηγορέω , ὁ κατά μηθενός κατηγορέω . ὁ δέ ἀλήθεια δύο εἰμί | περί ὅς λέγω · περί γάρ ὁ καθόλου καταφατικός λέγω καί ὁ καθόλου ἀποφατικός διχόθεν ἐπιχειρέω ἐπί ἑκάτερος ἀπό τε ὁ κατηγορέω ὁράω καί ὁ ὑπόκειμαι . καί αὐτός δέ οὗτος αὐτός σαφῶς λέγω · ὁ ἐν ὅλος ὁ ἕτερος , φημί , ὁ ἕτερος εἰμί καί κατά πᾶς ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος κατηγορέω αὐτός εἰμί · ἑκάτερος γάρ περί ὁ καθόλου καταφατικός εἴρω · οἷος πᾶς ἄνθρωπος δίπους . ὁ μέν γάρ ἐν ὅλος ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος εἰμί εἶπον ἀπό ὁ ὑπόκειμαι επιγχειροος · ἐν γάρ ὁ ἕτερος , ὁ δίπους , ὅλος εἰμί ὁ ἕτερος εἰμί , ὁ ἄνθρωπος · ὁλικός γάρ εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὁ δίπους καί περιλαμβάνω αὐτός . ὁ δέ ὁ ἕτερος κατά πᾶς ὁ ἕτερος κατηγορέω εἶπον ἐπιχειρέω ἀπό ὁ κατηγορέω · κατά πᾶς γάρ ὁ ἕτερος , ὁ ἄνθρωπος , ὁ ἕτερος κατηγορέω , ὁ δίπους . εἶτα ἐπεί αὐτός εἶπον ὁ τε ἀπό ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ ἀπό ὁ κατηγορέω ἐπιχείρημα ἑκάτερος γάρ περί ὁ καθόλου καταφατικός εἴρω ) , ὁ εἷς μόνος ἐξηγέομαι , ὁ ἀπό ὁ κατηγορέω ἐπιχείρημα , καί ἀρκέω οὗτος ἐάω ἐγώ ὁ ἄλλος ἐννοέω . καί λέγω ἐκεῖνος κατά πᾶς κατηγορέω λέγω , ὅταν μηδείς ὁ λαμβάνω ὁ ὑπόκειμαι κατά ὅς ὁ κατηγορέω οὖον λέγω . ἐπάγω καί ὁ κτάομαι μηδείς ὡσαύτως ἀντί ὁ καί ἐπί ὁ ἀπόφασις ὁ αὐτός νοέω . δῆλος δέ ὅτι οὖον λέγω ὁ αὐτός ὁ κατάφασις · οὖον γάρ αὐτός εἰμί κατάφασις καί ἀπόφασις , ἀλλά καί ἀντίκειμαι ἀλλήλων · ἀλλά ὁ αὐτός ἀντί ὁ κατά ὁ αὐτός ἀναλογία . πάλιν γάρ ὁ ἐν μηδείς ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος εἰμί καί ὁ κατά μηδείς κατηγορέω θατέρου ἕτερος αὐτός εἰμί · ἑκάτερος γάρ περί ὁ καθόλου ἀποφατικός εἴρω . κατά μηδείς ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος κατηγορέω λέγω , ὅταν μηδείς εἰμί λαμβάνω ὁ ὑπόκειμαι κατά ὅς ἕτερος 1 λέγω · οἷος οὐδείς ἄνθρωπος τετράπους , κατά οὐδείς ἄνθρωπος ὁ τετράπους κατηγορέω , καί ἐν οὐδείς τετράπους εἰμί ὁ ἄνθρωπος .