ammonius-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 1
Ὁ φιλόσοφος ὅτε περὶ φωνῶν διαλέγεται , οὐ περὶ τῶν ἀσήμων διαλέγεται , ἀλλὰ περὶ τῶν σημαντικῶν . σκοπὸς γάρ ἐστιν αὐτῷ ἡ τῶν πραγμάτων ἐξέτασις · πρὸς δὲ τοῦτο οὐδὲν αὐτῷ συντελοῦσιν αἱ ἄσημοι φωναὶ ἀλλ’ αἱ σημαντικαὶ τῶν πραγμάτων . τί γὰρ αὐτῷ συντελεῖ περὶ τοῦ βλίτυρι καὶ τοῦ σκινδαψὸς καὶ τῶν τοιούτων διαλαβεῖν ; περὶ φωνῶν οὖν διέλαβεν ἐν ταῖς Κατηγορίαις , οὐκ ἀσήμων ἀλλὰ περὶ φωνῶν σημαντικῶν τῶν πραγμάτων διὰ μέσων τῶν νοημάτων . καὶ καλῶς Θεόδωρος λέγει δύνασθαι διττὸν εἶναι τὸν σκοπὸν τῶν Κατηγοριῶν , καὶ περὶ φωνῶν καὶ περὶ πραγμάτων . ᾗ μὲν γὰρ πρόκειται αὐτῷ διδάξαι ἡμᾶς περὶ ἁπλῶν φωνῶν καὶ ἀρχή ἐστιν πάσης τῆς λογικῆς πραγματείας , περὶ φωνῶν ἐροῦμεν τὸν σκοπόν · ᾗ δὲ οὐ περὶ ἁπλῶν φωνῶν πρόκειται αὐτῷ λέγειν ἀλλὰ περὶ σημαντικῶν τῶν πραγμάτων καὶ ἀρχή ἐστιν πάσης φιλοσοφίας τὸ βιβλίον , περὶ πραγμάτων ἐροῦμεν τὸν σκοπόν . εἰ δὲ περὶ φωνῶν καὶ πραγμάτων , πρόδηλον ὅτι καὶ περὶ τῶν μέσων τούτων , τῶν νοημάτων . ὥστε ἐν μὲν ταῖς Κατηγορίαις διέλαβεν περὶ ἁπλῶν φωνῶν σημαντικῶν τῶν πραγμάτων διὰ μέσων τῶν νοημάτων , ἐν δὲ τῷ Περὶ ἑρμηνείας ἀκολούθως μετὰ τὰς ἁπλᾶς φωνὰς διέλαβεν πρῶτον περὶ ὀνόματος καὶ ῥήματος , καὶ τούτων οὐκ ἀσήμων ἀλλὰ σημαντικῶν · ἀκόλουθον γὰρ ἦν μετὰ τὰς ἁπλᾶς φωνὰς διαλαβεῖν περὶ ὀνόματος καὶ ῥήματος † δὲ κατὰ δευτέραν θέσιν τεθεῖσθαι λέγεται . πρῶτον γὰρ ἔθεντο τοῖς πράγμασιν κατὰ πρώτην θέσιν τὰς ἁπλᾶς φωνάς · εἶτα τούτων τῶν ἁπλῶν φωνῶν κατὰ δευτέραν θέσιν ἔθεντο τὰς μὲν ὀνοματικὰς τὰς δὲ ῥηματικάς . ἀκολούθως οὖν μετὰ τὸ διαλαβεῖν ἐν ταῖς Κατηγορίαις περὶ ἁπλῶν φωνῶν διέλαβεν ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας πρῶτον | μὲν περὶ ὀνόματος καὶ ῥήματος , ἔπειτα δὲ ἀκολούθως μετὰ τὸ ὄνομα καὶ τὸ ῥῆμα περὶ λόγου , ὅς ἐστιν ἐξ ὀνόματος καὶ ῥήματος , καὶ περὶ λόγου οὐ παντὸς ἀλλὰ τοῦ ἀποφαντικοῦ . καὶ σαφῶς λέγει · “ ὁ δὲ ἀποφαντικὸς λόγος τῆς νῦν θεωρίας ἐστίν · ” “ ἀποφαντικὸς δὲ οὐ πᾶς , ἀλλ’ ἐν ᾧ τὸ ἀληθεύειν ἢ ψεύδεσθαι ὑπάρχει ” . ὥστε οὐ περὶ παντὸς λόγου ἐκεῖ διαλαμβάνει , οὔτε περὶ τοῦ εὐκτικοῦ οὔτε περὶ τοῦ προστακτικοῦ οὔτε ἄλλου τινὸς ἤτοι τῶν πέντε κατὰ τοὺς Περιπατητικοὺς ἢ τῶν δέκα κατὰ τοὺς Στωικοὺς πλὴν τοῦ ἀποφαντικοῦ . ἀκόλουθον λουθον δέ ἐστιν μετὰ τὸ διαλαβεῖν περὶ ἑνὸς λόγου διαλαβεῖν καὶ περὶ δύο λόγων καὶ τριῶν καὶ ἀπλῶς συλλογῆς λόγων . ἡ δὲ τῶν λόγων συλλογὴ συλλογισμός ἐστιν · ἀκολούθως οὖν μετὰ τὸ εἰπεῖν περὶ λόγου ἐρεῖ περὶ συλλογισμοῦ . καὶ εἰ μὲν μὴ διάφορα ἦν τὰ εἴδη τῶν συλλογισμῶν ἀλλὰ πάντων ἓν ἦν εἶδος , ἤρκεσεν ἂν μία πραγματεία . νῦν δὲ διάφορά ἐστιν εἴδη συλλογισμῶν · οἱ μὲν γάρ εἰσιν ἀποδεικτικοί , οἱ δὲ διαλεκτικοί , οἱ δὲ σοφιστικοί . καὶ ἀποδεικτικοὶ μέν εἰσιν οἱ ἐπιστημονικοί , οἷς οἱ ἀπιστήμονες κέχρηνται πρὸς τὰς ἀποδείξεις , ἀληθέστατοι ὄντες καὶ δι’ ἀληθεστάτων ὁδεύοντες · διαλεκτικοὶ δέ εἰσιν οἱ ποτὲ μὲν ἀληθεῖς ποτὲ δὲ ψευδεῖς δι’ ἐνδόξων ὁδεύοντες , οἷς κέχρηνται πρὸς γυμνασίαν · σοφιστικοὶ δέ εἰσιν οἱ ψευδεῖς , δι’ ὧν οἱ σοφισταὶ ἀπατῶσιν . καὶ περὶ μὲν τῶν ἀποδεικτικῶν διαλαμβάνει ἐν τοῖς Ὑστέροις ἀναλυτικοῖς , περὶ δὲ τῶν διαλεκτικῶν ἐν τοῖς τόποις , περὶ δὲ τῶν σοφιστικῶν ἐν τοῖς Σοφιστικοῖς ἐλέγχοις . ἔστιν δὲ καὶ ἄλλο εἶδος συλλογισμῶν τὸ καλούμενον πειραστικόν , ᾧ αὐτὸς μὲν οὐ κέχρηται , ὁ δὲ Πλατῶν κέχρηται καὶ αὐτῷ . φασὶν δὲ τὸν πειραστικὸν περιέχεσθαι ἐν τῷ σοφιστικῷ · τῇ γὰρ προαιρέσει μόνῃ διαφέρειν τὸν αὐτὸν ὄντα . ὁ μὲν γὰρ σοφιστικὸς μοχθηρὰν ἔχει προαίρεσιν , ὁ δὲ πειραστικὸς βελτίστην · ὁ γὰρ κεχρημένος αὐτῷ πειρᾶται τοῦ προσδιαλεγομένου , οὐχ ὡς ὁ σοφιστικὸς | ἵνα ἀπατήσῃ , ἀλλ’ ἵνα διδάξῃ μὴ ἀπατᾶσθαι , καὶ τούτου πεῖραν λαμβάνει , εἴτε δύναται ἀπατᾶσθαι εἴτε μή , ἵνα διδάξῃ αὐτὸν μὴ ἀπατᾶσθαι , ὡς ὁ Εὐκλείδης διδάσκει ἡμᾶς διὰ τῶν ψευδαρίων μὴ ἀπατᾶσθαι ἐν τοῖς Θεωρήμασιν . οὕτως μὲν οὖν τοῖς διαφόροις εἴδεσι τῶν συλλογισμῶν συνδιεῖλεν τὰς πραγματείας ὁ Ἀριστοτέλης , ὧν ἡ διαφορὰ ὡς τύπῳ εἰπεῖν εἴρηται . λάβοις δ’ ἂν ἀκριβῶς τὰς διαφορὰς αὐτῶν , εἰ λαβὼν τὰ τρία ταῦτα , τὸ γιγνῶσκον , τὸ γιγνωσκόμενον , τὴν μεταξὺ τούτων γνῶσιν , ἀπὸ ἑκάστου δείξειας τὴν τῶν συλλογισμῶν διαφοράν . οἷον τὸ γιγνῶσκον ἐνταῦθα τὰ πράγματα διὰ τῶν συλλογισμῶν ἡ ψυχή ἐστιν τριδύναμος οὖσα · ἔχει γὰρ τὸ διανοητικόν , τὸ δοξαστικόν , τὸ φανταστικόν . καὶ τῷ μὲν διανοητικῷ ἐπιστημονικῶς καὶ ἀπταίστως πάντα μετ’ αἰτίας γιγνώσκει · τῷ δὲ δοξαστικῷ τινὰ μὲν ὀρθῶς τινὰ δὲ οὐκ ὀρθῶς · ἡ γὰρ δόξα οὐκ ἔχουσα τὸ σταθερὸν τῆς διανοίας ἀλλὰ καὶ πλησιάζουσα τῇ φαντασίᾳ ποτὲ καὶ πταίει · ἡ δὲ φαντασία περὶ τὰ φαινόμενα ἔχει καὶ πταίει . κατὰ τὰς διαφορὰς τούτων τῶν γνωστικῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς λάμβανε τὰς διαφορὰς τῶν συλλογισμῶν . οἱ μὲν γὰρ ἀποδεικτικοὶ ἐπιστημονικοί εἰσιν δι’ ἀληθῶν ἀποδείξεων ἐπιστημονικῶς ὁδεύοντες · οἷον θέλω ἀποδεῖξαι ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατός ἐστιν , καὶ λέγω · ἡ ψυχὴ αὐτοκίνητός ἐστιν · πᾶν αὐτοκίνητον ἀεικίνητον · πᾶν ἀεικίνητον ἀθάνατον · ἡ ψυχὴ ὄρα ἀθάνατος . οἱ δὲ διαλεκτικοὶ δοξαστικοί εἰσιν δι’ ἐνδόξων ὁδεύοντες · οἷον ἡ δεῖνα ὠχρά ἐστιν · πᾶσα ὠχρὰ τέτοκεν · ἡ δεῖνα ἄρα τέτοκεν . τοῦτο εἰκός ἐστιν ἀληθές , εἰκὸς δὲ καὶ ψευδές · εἰκὸς μὲν γὰρ αὐτὴν τετοκυῖαν ὠχρὰν εἶναι , εἰκὸς δὲ καὶ μὴ τετοκυῖαν ὑπὸ ἄλλης τινὸς αἰτίας . καὶ ἐπὶ τούτου · ὁ δεῖνα καλλωπιστής ἐστι · πᾶς καλλωπιστὴς μοιχός · ὁ δεῖνα ἄρα μοιχός · εἰκὸς γὰρ τινὰ καὶ καλλωπιζόμενον μὴ εἶναι μοιχόν . οἱ δὲ σοφιστικοὶ φαντα|σιώδεις εἰσὶν μηδὲ τὸ φαινόμενον ἔχοντες · οἷον ὃ ὁρᾷ τις , τοῦτο ὁρᾷ · τὸν τοῖχον ὁρᾷ τις · ὁ τοῖχος ἄρα ὁρᾷ . ὁ ἐτερόφθαλμος ὁρᾷ · πᾶς ὁρῶν ὀφθαλμοὺς ἔχει · ὁ ἑτερόφθαλμος ἄρα ὀφθαλμοὺς ἔχει . αὕτη μὲν οὖν ἡ διαφορὰ αὐτῶν ἔστω εἰλημμένη ἀπὸ τοῦ γιγνώσκοντος · εἴληπται γὰρ ἀπὸ τῶν τῆς ψυχῆς δυνάμεων , ἥτις ἐνταῦθα διὰ συλλογισμῶν γιγνώσκει τὰ πράγματα . οὐ παρείληπται δὲ ἡ νοερὰ δύναμις τῆς ψυχῆς , ἐπειδὴ ἐκείνη οὐ διὰ συλλογισμῶν ἀλλ’ ἁπλαῖς ἐπιβολαῖς γινώσκει ἃ γινώσκει . ἀπὸ δὲ τοῦ γινωσκομένου εἰλήφθω · ἢ ὄντα ἐστὶν καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντα , ὡς τὰ νοητά , τὰ οὐράνια , ἢ μὴ ὄντα ἐστίν , ὡς ὁ τραγέλαφος καὶ ὁ σκινδαψὸς καὶ τὸ βλίτυρι καὶ ὅσα τοιαῦτα , ἢ πῇ μὲν ὄντα πῇ δὲ οὐκ ὄντα , ὡς τὰ ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ . ὁ μὲν οὖν ἀποδεικτικὸς συλλογισμὸς περὶ τὰ ὄντα καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντά ἐστιν · ὁ δὲ σοφιστικὸς περὶ τὰ μὴ ὄντα , ὡς καὶ ὁ θεῖος Πλατῶν λέγει ἐν τῷ Σοφιστῇ ὅτι περὶ τὸ μὴ ὃν ἔχει · ὁ δὲ διαλεκτικὸς ἔχει περὶ τὰ ποτὲ μὲν ὄντα ποτὲ δὲ μὴ ὄντα . λάμβανε δὲ καὶ ἀπὸ τῆς γνώσεως · πᾶσα γνῶσις ἢ ἀεὶ ἀληθής ἐστιν ἡ ἀεὶ ψευδὴς ἢ ποτὲ μὲν ἀληθὴς ποτὲ δὲ ψευδής · ὁ ἀποδεικτικὸς συλλογισμὸς ἀεὶ ἀληθής ἐστιν , ὁ σοφιστικὸς ἀεὶ ψευδής , ὁ διαλεκτικὸς ποτὲ ἀληθὴς ποτὲ ψευδής . ἔχομεν οὖν τὴν διαφορὰν αὐτῶν ἀπὸ τοῦ γινώσκοντος , ἀπὸ τοῦ γινωσκομένου , ἀπὸ τῆς γνώσεως . λέγει δὲ καὶ ἄλλω ἀπὸ τῶν πραγμάτων · πάντα τὰ πράγματα ἢ αὐτόθεν αἱρετά ἐστιν καὶ ἀγαθά , ἢ αὐτόθεν κακὰ καὶ φευκτά , ἢ ἀναγκαῖα · ὁ ἀποδεικτικὸς αἱρετός ἐστιν · ὁ σοφιστικὸς φευκτός · διὸ καὶ διδασκόμεθα αὐτόν , ἵνα φύγωμεν αὐτόν · τὰ μὲν γὰρ ἀγαθὰ μανθάνομεν , ἵνα κεχρήμεθα αὐτοῖς , τὰ δὲ κακά , ἵνα φύγωμεν , ὡς ὁ ἰατρὸς τὰ νοσώδη · ὁ δὲ διαλεκτικὸς ἀναγκαῖος · γυμναζόμεθα γὰρ ἐν αὐτοῖς καὶ ἀπ’ αὐτῶν διαβιβαζόμεθα ἐπὶ τὸν ἀποδεικτικόν . ἐπειδὴ οὖν , ὡς εἴρηται , περὶ μὲν ἀποδεικτικοῦ συλλογισμοῦ λέγει | ἐν τοῖς δύο τοῖς Ὑστέροις ἀναλυτικοῖς , περὶ δὲ διαλεκτικοῦ ἐν τοῖς τόποις , περὶ δὲ τοῦ σοφιστικοῦ ἐν τοῖς Σοφιστικοῖς ἐλέγχοις , τὰ δύο τὰ Πρῶτα ἀναλυτικὰ ποῦ χοροῦ τάξομεν ; τί ἐροῦμεν λείαν αὐτὸν ἐν αὐτοῖς ; λέγοῳν ὅτι ἐν τούτοις περὶ ἁπλῶς συλλογισμοῦ λέγει . ἄλλο γάρ ἐστιν ἀλλῶς άμπεῖν περὶ ζῴου . τοῦ γένους , καὶ ἄλλο περὶ τοῦδε τοῦ ζῴου , τοῦ εἴδους · ὥσπερ γὰρ ὁ ἁπλῶς εἰδὼς περὶ τοῦ ζῴου , ὄτι οὐσία ἐστὶν ἔμψυχος αἰψῳκή , οἶὸεν τὰ κοινῶς ὑπάρχοντα πᾶσιν τοῖς ζῴοις , οὕτως ἐνταῦθα λέγει περὶ ἁπλῶς συλλογισμοῦ τοῦ ὡς γένους , καὶ ὅσα λέγει ἐνταῦθα , πα συλλο γισμιῷ ὑπάρχει , καὶ τῷ ἀποδεικτικῷ καὶ τῷ δικτικῷ καὶ τῷ σοφιστικῷ . Ἀλλὰ διὰ τί μὴ ἓν βιβλίον ενγμψεν περὶ τοῦ ἁπλῶς συλλογισμοῦ ; λέγομεν ὅτι ὲν παντὶ συλλογισμῷ τὸ μέν τί ἐστιν ὰνλλογον ὕλῃ τὸ δὲ εἴδει . ὕαῃ μὲν οὗν ὰνλλογεῖ τὰ πράγματα αὐτὰ δι’ ὧν ὁ συλλογισμὸς πλέtα̣ται , εἴδει δὲ τὰ σχἡματα · οἱ μὲν γὰρ ἐν πρώτῳ σχήματί εἰσιν , οἱ δὲ ἐν δευτέρῳ , οἱ δὲ ἐν τρίτῳ . οἷον θέλω δεῖξαι ὅτι ἄνθρωπος κεχώρισται τοῦ ἵππου , u καὶ λέγω · πᾶς ἄνθρωπος λογικόν · οὐδὲν λογικὸν ἵππος · οὐδεὶς ἄρα ἇνθρωπος ἵππος . ἐν τούτῳ τῷ συλλογισμῷ ὕλῃ μὲν ἀνλλογεῖ τὸ ἄνθρωπος καὶ τὸ λογικὸν καὶ τὸ ἵππος , εἴδει δὲ τὸ πχῆῳ · ἐν πρωίω γὰρ σχήματί ἐστιν . ἐν δευτέρῳ δὲ σχήματί ἐστιν οὕτως · πᾶς ἄνθρωπος λογικός · οὐὲὶς ἵππος λογικός · οὐδεὶς ἄρα ἄνθρωπος ἵπποζ̣ . ἐν μὲν οὖν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ διαλλαμβάνει περὶ τῶν ἀνλλογοὑντων τῷ εἴδει , ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ περὶ τῶν ἀνλλογούντων τῇ ὕλῃ . ἀπὸ τοῦ πλείονος δέ ἐrιν ἡ διαῴεας αὕτη · <οὐ> γὰρ τελείως αὐτὰ διέστειλεν , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ πρώτῳ περὶ τῶν ἀναλογούντων τῇ ὕγη διαλαμβάνει καὶ ἐν τῷ δευπ́Lοῳ περὶ τῶν ἀνλλογούντων τῷ εἴδει , ἀπὸ τοῦ πλείονός ἐστιν ἡ διαίρεσις · μᾶλλον γὰρ περὶ τῶν τῷ εἴδει ἄναλογούντων διλλαμβἁνει ἐν τῷ πρώτῳ ἢ ἐν τῷ δευτέρῳ , καὶ τὸ ὰνάπλιν ἐν τῷ δευτέρῳ μᾶλλον διαλμβάνει περὶ τῶν ἀνλλογούτων τῶν τῇ ὕλῃ ἢ ἐν τῷ πρώτῳ . ἐπειδὴ οὖν τιμιώτερόν ἐστιν τὸ εἶδος ὸς τῆς υγης . | ἐν τῷ πρώτῳ διλλαμΝνει περὶ τοῦ ὡς ειῶυς , ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ περὶ τῆς ὕλης . πρὸς δὲ ιούτοις καὶ τοῦτο λέγει , ὅτι τὰ ἐν τῷ πρώτῳ λεγόμενα οἰκεῖά ἐστιν τῇ ἀποδεικτικῇ πραγματείᾳ , τὰ δ’ ἐν τῷ δευτέρῳ τῇ , διλλεκτικῇ · εἰκότως οὖν τὸ μὲν πρῶτόν ὑτιν , τὸ δὲ δεύτερον · καὶ γὰρ πρώτη ἐστὶν ἡ περὶ τοῦ ἀποδεικτικοῦ συλλογισμοῦ φγιuαἀταῃ δευτέρα δὲ ἡ περὶ τοῦ διαλεκτικοῦ . ὅτι δὲ ἐν τοῖς δύο τούτοις ἀπλῶς περὶσυλλογισμοῦ πρόκειται αὐτῷ εἰπεῖν , καὶ αὐτὸζ πολύς ἐστιν μαρτυρῶν τὰ κοινῶς ὑπἁρχοντα παντὶ συλλογισμῷ · πολλαχοῦ γὰρ καὶ ἐν τοῖς Ὑστέροιζ ἀνλλυτικοῖς καὶ ἐν τοῖς Τόποις λέγει 'ὡς εἴρηται ἡμῖν ἐν τοῖς περὶ συλλογισμοῦ’ τὰ δύο ῦ , βιβλία λέγων . ἔχομεν οὖν τὸν σκοπὸν τοῦ βιβλίου , ὅτι περὶ συλλογισμοῦ ἀλλῶς , τὴν τάξιν , ὅτι εἰκότως μετὰ τὸ Περὶ ἑρμηνείας τέτακται , ἐν ᾧ περὶ ἑνὸς λόγω εἶπεν , περὶ συλλ̀ογῆς λόγων , καὶ ὅτι δεῖ πρότερον μαθεῖν τὰ κοινῶς ὑπάρχοντα πᾶσιν τοῖς συλλορσμοῖς , εἶτα τὰ ἰδίως τῷδε καὶ τῷδε ὑπάρχο τὸ χρήσιμον , ὅτι συντελεῖ ἡμῖν εἰς γνῶσιν παντὸς συλλογισμοῦ δι’ ὧν τὰ πράγματα γνῶναι δυνησόμεθα , ὅτι γνήσια τὰ βιβλία , εἴ γε αὐτὸς αὐτῶν πολλαχοῦ μέμνηται καὶ ἀτελὴς ἦν ἡ λογικὴ τούτων ἐστερημένη , καὶ τὰ ἑξῆς , ὑπὸ ποῖον μέρος ἢ ὄργανον ἀνάγεται , ὅτι ὑπὸ τὴν λογικήν , ἥτις ἐστὶν ὄργανον τῆς φιλοσοφίας . ὑπόλοιπον περὶ τῆς ἐπιγραφῆς εἰπεῖν , διὰ τί Ἀναλυτικὰ ἐπιγέγραπται ἀλλ’ οὐχὶ Περὶ συλλογισμοῦ , περὶ οὗ καὶ πρόκειται αὐτῷ λέγειν , ὡς εἴρηται , καὶ διὰ τί ταῦτα μὲν τὰ δύο βιβλία , περὶ ὧν νῦν πρόκειται αὐτῷ λέγειν , Πρότερα ἀναλυτικὰ ἐπιγέγραπται , τὰ δὲ μετὰ ταῦτα , ἐν οἷς περὶ ἀποδεικτικοῦ συλλογισμοῦ διαλαμβάνει , “ Υστερα ἀναλυτικὰ ἀπιγέγραπται . καὶ λέγομεν ὅτι ἔστιν ἐν τοῖς συλλογισμοῖς σύνθεσις , ἔστιν δὲ καὶ ἀνάλυσις , ὥσπερ καὶ παρὰ τοῖς γραμματικοῖς ἔστιν σύνθεσις καὶ ἀνάλυσις , σύνθεσις μὲν καθ’ ἣν ἀπὸ τῶν στοιχείων ἢ τῶν συλλαβῶν συντιθέασιν ὀνόματα ἢ ῥήματα , ἀνάλυσις δὲ καθ’ ἣν τὰ συντεθέντα | ἀναλύουσιν ἐπὶ τὰ ἁπλᾶ ἐξ ὧν συνετέθη , εἰς τὰς συλλαβὰς καὶ τὰ στοιχεῖα . ἔστιν δὲ καὶ παρὰ τοῖς φυσιολόγοις σύνθεσις καὶ ἀνάλυσις , σύνθεσις μὲν ἡ γένεσις καθ’ ἣν ἀπὸ τῶν ἁπλῶν ἐπὶ τὰ σύνθετα ἔρχονται , δεικνύντες ὅτι ἀπὸ τῶν δ στοιχείων οἱ δ χυμιὶ ἀφ’ ὧν ἄνθρωποι , ἀνάλυσις δὲ καθ’ ἣν ἀπὸ τῶν συνθέτων ἐπὶ τὰ ἁπλᾶ ἔρχονιαι , οἷον ὁ ἄνθρωπος ἐκ τῶν δ χυμῶν , οἱ δ χυμοὶ ἐκ τῶν δ στοιχείων . καὶ παρὰ τοῖς φιλοσόφοις δὲ ἔστιν σύνθεσις καὶ ἀνάλυσις , σύνθεσις μέν , ὅταν ἀπὸ τῶν ἁπλῶν εἰδῶν ἔλθωσιν ἐπὶ τὰ σύνθετα , οἷον ἀπὸ τοῦ καθ’ αὑτὸ καλοῦ ἐπὶ τὸ ἐν τῶ νῷ καλόν , ἐπὶ τὸ ἐν τῇ ψυχῇ , ἐπὶ τὸ ἐν τοῖς σώμασιν · ἀνάλυσις δέ ἐστιν , ὅταν ἀπὸ τῶν ἐν τοῖς αἰσθητοῖς εἰδῶν ἀναδράμωσιν ἐπὶ τὰ ἐν ἰοῖς νοητοῖς . ἔστιν δὲ καὶ ἐρωτικὴ ἀνάλυσις , ᾗ κέχρηται ἐν τῷ Συμποσίῳ ἀπὸ · ἰοῦ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς κάλλους ἀνατρέχων ἐπὶ τὸ νοητὸν νοητὸν ἔστιν δὲ καὶ γεωμετρικὴ ἀνάλυσις † ἡ πῶς τὸ δεύτερον τῶν Εὐκλείδου ἀναλύεται ὅλον . καὶ τήν τοιαύτην ἀνάλυσιν ὁ Γεμῖνος ὁριζόμενός φησιν “ ἀνάλυσίς ἐστιν ἀποδείξεως εὕρεσις ” · ἀπὸ γὰρ τοῦ συμπεράσματος ἔρχονται οἱ ἀναλύοντες · καὶ ἐὰν εὕρωσιν ἀναλῦσαι , εὐχερῶς ἃ ἀναλύοντες εὑρήκασιν συνθέντες ποιοῦνται τὴν ἀπόδειξιν · ὥστε καλῶς ὡρίσατο τὴν ἀνάλυσιν ἀποδείξεως εὕρεσιν εἶναι . ἔστιν δὲ καὶ παρὰ τοῖς ἀστρονόμοις σύνθεσις καὶ ἀνάλυσις . ἔστιν οὖν καὶ ἐν τοῖς συλλογισμοῖς . καὶ σύνθεσις μέν ἐστιν ἡ συναγωγὴ τῶν λημμάτων καὶ ἡ γένεσις αὐτοῦ τοῦ συλλογισμοῦ · οἷον θέλω ἀποδεῖξαι ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατός ἐστιν , καὶ συνάγω λήμματά τινα , ἐξ ὧν πλέκω συλλογισμὸν οὕτω · ἡ ψυχὴ αὐτοκίνητον · πᾶν αὐτοκίνητον ἀεικίνητον · πᾶν ἀεικίνητον ἀθάνατον · ἡ ψυχὴ ἄρα ἀθά . αὕτη αὕτη σύνθεσίς ἐστιν . ἀνάλυσις δέ , ὅταν τὸν συλλογισμὸν εὑρόντες κείμενον παρά τινι τῶν παλαιῶν ζητῶμεν ὑπὸ ποῖον σχῆμα ἀνάγεται , καὶ οὕτως αὐτὸν ἀναλύωμεν εἰς τὰ λήμματα τὰ ἐξ ὧν συνετέθη · οἷον τοῦτον αὐτὸν τὸν εἰρημένον συλλογισμὸν ἐὰν βουληθῶ ἀναλῦσαι εὑρὼν παρὰ Πλάτωνι | κείμενον , ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ συμπεράσματος καὶ λέγω · ἡ ψυχὴ ἀθάνατός ἐστιν · πόθεν δὲ τοῦτο κατεσκευάσθη ; ἐκ τοῦ ᾿πᾶν ἀεικίνητον ἀθάνατόν ἐστιν᾿ καὶ ᾿πᾶν αὐτοκίνητον ἀεικίνητον᾿ . καὶ οὕτως ἀναλύω τὸν συλλογισμὸν εἰς τὰ λήμματα ἐξ ὧν συνετέθη . καὶ αὐτὰ δὲ τὰ λήμματα ἐὰν βουληθῶ ἀναλῦσαι , ἀναλύω αὐτὰ εἰς τοὺς ὅρους · πᾶν γὰρ λῆμμα ἔχει πάντως τὸν μὲν ὑποκείμενον τὸν δὲ κατηγορούμενον ὅρον . λέγει δὲ ἐν τοῖς βιβλίοις τούτοις καὶ περὶ ἀναλύσεως · οὐ γὰρ ὁ εἰδὼς μὲν συνθεῖναι μὴ εἰδὼς δὲ ἀναλῦσαι οὗτος ἐπιστήμων ἐστὶν τῆς συλλογιστικῆς μεθόδου . αὐτὸς γοῦν εἰπὼν περὶ γενέσεως συλλογισμοῦ πρότερον , τουτέστιν περὶ συνθέσεως , εἶτα περὶ εὑρέσεως τῶν λημμάτων , ποίᾳ μεθόδῳ κεχρημένον δυνατὸν εὑρίσκειν λήμματα ἐξ ὧν ἡ τῶν συλλογισμῶν γένεσις , ἐπάγει καὶ περὶ ἀναλύσεως καὶ λέγει πῶς δεῖ ἀναλύειν . ἀρχόμενος δὲ τοῦ περὶ ἄνα · λύσεως τμήματος λέγει ὅτι ἀναγκαῖόν ἐστιν καὶ περὶ ἀναλύσεως εἰπεῖν · ὁ γὰρ εἰδὼς τὴν σύνθεσιν τῶν συλλογισμῶν καὶ δύναμιν ἔχων εὑρετικὴν τῶν λημμάτων καὶ ἀναλύειν ἐπιστάμενος κατωρθωκὼς ἄν εἴη τὸ προκείμενον , τουτέστιν ἐπιστήμων ἔσται τῆς συλλογιστικῆς μεθόδου , ὡς ἂν μὴ ἀρχοῦντος τοῦ μόνον εἰδέναι τὴν σύνθεσιν ἀλλὰ καὶ ἀνάλυσιν , ἥτις τῇ συνθέσει ἀντίκειται · ἡ μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν ἁπλῶν ἐπὶ τὰ σύνθετα ἔρχεται , ἡ δὲ τὸ ἀνάπαλιν ἀπὸ τῶν συνθέτων ἐπὶ τὰ ἁπλᾶ . λέγει δὲ αὐτὸς ἀρχόμενος τοῦ περὶ ἀναλύσεως λόγου ‘εἰ γὰρ συντιθέναι γιγνώσκοιμεν καὶ δύναμιν τοὐ εὑρίσκειν ἔχοιμεν , ἔτι μέντοι καὶ ἀναλύοιμεν , πέρας ἄν ἔχοι ἡ ἐξ ἀρχῆς πρόθεσις' ὡς ἂν <οὖν> οὐ περὶ συνθέσεως μόνης προτεθὲν αὐτῷ ἀλλὰ καὶ περὶ ἀναλύσεως συλλογισμοῦ διδάσκειν ἐν τοῖς προκειμένοις δύο βιβλίοις καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις δύο τοῖς μετὰ ταῦτα Ἀναλυτικὰ αὐτὰ ἀπέγραψεν . ἀλλ’ εἴποι τις , οὗ καὶ περὶ συνθέσεως διδάσκει καὶ περὶ εὑρέσεως , τί δήποτε οὐ Συνθετικὰ ἐπέγραψεν οὐδὲ εὑρετικὰ ἀλλὰ Ἀναλυτικά ; τίς ἡ ἀποκλήρωσις ; καὶ λέγομεν ὅτι ἀπὸ τοῦ ἀπιστημονικωτέρου καὶ | τοῦ τιμιωτέρου · ὁ γὰρ εἰδὼς ἐπιστημονικῶς ἀναλῦσαι καὶ συνθεῖναι οἶδεν , οὐ πάντως δὲ ὁ εἰδὼς συνθεῖναι καὶ ἀναλῦσαι · οἷον ὁ οἰκοδόμος ὁ ἀναλῦσαι εἰδὼς ὥστε τὰς ὕλας ἀπαθεῖς φυλάξαι πάντως καὶ συνθεῖναι οἶδεν · <οἶδε> γὰρ τί πρῶτον , τί μέσον , τί τελευταῖον συνετέθη , καὶ οὕτως ἀναλύει . ἐπειδὴ οὖν ἡ ἀνάλυσις τιμιωτέρα ἐστὶν καὶ ἐπιστημονικωτέρα καὶ περιληπτικωτέρα καὶ τελειοτέρα ὁ γὰρ ἀναλῦσαι εἰδώς , ὡς εἴρηται , πάντως καὶ συνθεῖναι οἶδεν ) , ἀπὸ τῆς ἀναλύσεως Ἀναλυτικὰ αὐτὰ ἐπέγραψεν ὁ φιλόσοφος . συντόμως δὲ ἠρκέσθη ἀπὸ τοῦ τελειοτέρου αὐτὰ ἐπιγράψαι , καὶ οὐκ ἀπὸ τῶν δύο αὐτὰ ἐπέγραψεν . λέγω δὲ καὶ ἄλλως , ὅτι συλλογισμοῖς μὲν καὶ ἄλλοι πρὸ τοῦ Ἀριστοτέλους ἐχρήσαντο , ὥσπερ οὖν καὶ ὁ Πλατῶν καὶ πάντες † οἷς καὶ ἄλλοι πλεῖστοι , καὶ οἱ ἰδιῶται δὲ ἐν τῷ διαλέγεσθαι καὶ ἐν τῷ πράττειν τι συλλογισμοῖς κέχρηνται · οὐδεὶς μέντοι πρὸ τοῦ Ἀριστοτέλους παρδέδωκεν τὴν συλλογιστικὴν μέθοδον οὐδὲ εὗρεν τὰ τρία σχήματα ὑφ’ ἃ πάντες οἱ συλλογισμοὶ ἀνάγονται . καὶ μεγάλα φρονεῖ , καὶ εἰκότβς μεγάλα φρονεῖ ἐπὶ τῇ εὑρέσει τῶν τριῶν σχημάτων καὶ τῷ κατανοῆσαι ὅτι τρία σχήματά ἐστιν καὶ οὔτε πλέον οὔτε ἧττον , ὑφ’ ἃ πάντες οἱ συλλογισμοὶ ἀνάγονται , καὶ πᾶσα πίστις , εἴτε ἐπαγωγικὴ εἴη εἴτε οἱαδήποτε , ὑπὸ ἓν τῶν σχημάτων τούτων ἀνάγεται · δείκνυσιν γὰρ ὅτι πᾶσα πίστις , καὶ ᾗ ὁ φυσιολόγος κέχρηται καὶ ᾗ ὁ φυσιογνώμων καὶ ᾗ ὁ θεολόγος καὶ πᾶσα ἁπλῶς , ὑπὸ ἓν τῶν σχημάτων τούτων ἀνάγεται . ἐπειδὴ οὗν τῇ ἀναλύσει κέχρηται πάντα συλλογισμὸν καὶ πᾶσαν πίστιν ὑπὸ ἓν τῶν τριῶν τούτων σχημάτων ἀνάγων , Ἀναλυτικὰ ἐπιγέγραπται . ἐπειδὴ δέ , ὡς εἴρηται , εὔτακτόν ἐστιν καὶ ἀκόλουθον πρότερον διδάξαι τὰ κοινῶς ὑπάρχοντα παντὶ συλλογισμῷ , εἶτα τὰ ἰδίως τῷδε καὶ τῷδε , διὰ τοῦτο ταῦτα μὲν τὰ δύο βιβλία , ἐν οἷς διδάσκει περὶ τοῦ κοινοῦ συλλογισμοῦ , Πρότερα ἀναλυτικὰ ἐπιγέγραπται , <τὰ> δὲ ἄλλα δύο , ἐν οἷς οὐκέτι ἁπλῶς περὶ καθόλου συλλογισμοῦ δισλαμβάνει , ἀλλὰ | περὶ ἀποδεικτικοῦ συλλογισμοῦ διαλαμβάνει , Ἀναλυτικὰ ὕστερα ἐπιγέγραπται . τοσαῦτα μὲν περὶ τῆς ἐπιγραφῆς . ἆρα δὲ ἡ ἀνάλυσις μόνῃ τῇ συνθέσει ἀντίκειται ἢ καὶ ἄλλοις τισίν ; λέγομεν ὅτι καὶ ἄλλοις τισίν · τῆς γὰρ διαλεκτικῆς δ εἰσὶν μέθοδοι δυνάμεις οὖσαι καὶ οἱονεὶ βλαστήματα αὐτῆς , διαιρετική , ὁριστική , ἀποδεικτική , ἀναλυτική · ταύταις ταῖς τρισὶ μεθόδοις ἀντίκειται ἡ ἀναλυτική . ἴδωμεν δὲ ἑκάστης τὴν δύναμιν , ἵνα μάθωμεν πῶς ἀντίκειται αὐταῖς . ἡ διαιρετικὴ τὸ ἓν εἰς πολλὰ διαιρεῖ · ἡ ὁριστικὴ τὰ πολλὰ τὰ ὑπάρχοντά τινι συναγαγοῦσα ἀποκλείει αὐτὸ ἀπὸ τῶν ἄλλων πάντων · ἡ ἀποδεικτικὴ ἄλλῳ ἄλλο ὑπάρχον ἀποδείκνὒσιν · ἡ δὲ ἀναλυτικὴ ἀπὸ τῶν συνθέτων ἐπὶ τὰ ἁπλᾶ ἀνατρέχει . καὶ ὅτι μὲν τέως τῇ διαιρετικῇ ἀντίκειται , πρόδηλον · ἡ μὲν γὰρ τὸ ἓν εἰς πολλὰ διαιρεῖ , ἡ δὲ τὰ πολλὰ εἰς ἓν συνάγει . ἀντίκειται δὲ καὶ τῇ ὁριστικῇ · ἡ μὲν γὰρ ἐκ πολλῶν ὑπαρχόντων , οἷον γένους καὶ διαφορῶν , σύνθετον ὅρον ἀποτελεῖ ἀποκλείουσα αὐτὰ τῶν ἄλλων , οἷον σύνθεσίς τις οὖσα · ἡ δὲ τὸ σύνθετον εἰς τὰ ἁπλᾶ ἀναλύει · ἐπισκοοἶδε πεῖ γὰρ τὸ γένος καὶ τὰς διαφορὰς ἐξ ὧν συνετέθη . ἀντίκειται δὲ καὶ τῇ ἀποδεικτικῇ · ἡ μὲν γὰρ ἄλλο ἄλλῳ συνάπτει , οἷον τῇ ψυχῇ τὸ ἀθά · νατον δείκνυσιν ὑπάρχον συλλογιστικῶς συντιθεῖσα συλλογισμόν · ἡ δὲ τὰ συναφθέντα διίστησιν . συντόμως δὲ εἰπεῖν ἡ μὲν διαιρετικὴ τὰ γένη εἰς τὰ εἴδη τέμνει , ἡ δὲ ἀναλυτικὴ τὰ εἴδη συνάγει εἰς τὰ γένη . πάλιν ἡ μὲν ὁριστικὴ ἐκ μερῶν ὅλον τι ποιεῖ , ἡ δὲ ἀναλυτικὴ ἀπὸ τῶν ὅλων εἰς τὰ μέρη μεταβαίνει ἐξ ὧν τὸ ὅλον γέγονεν . πάλιν ἡ μὲν ἀποδεικταὴ ἀπὸ τῶν αἰτιῶν τὰ αἰτιατὰ δείκνυσιν , ἡ δὲ ἀναλυτικὴ ἀπὸ τῶν αἰτιατῶν ἐπὶ τὰ αἴτια μεταβαίνει . πάσαις ἄρα ἀντίκειται . ταύταις δὲ πάσαις κέχρηται ταῖς μεθόδοις ὁ θεῖος Πλατῶν πολλαχοῦ , καὶ ἀνυμνεῖ αὐτὰς ἐν διαφόροις , ὡς ἐν τῷ Φαιδρῷ τὴν διαιρετικὴν | καὶ τὴν ὁριστικήν , ὡς ἐν τῷ Φιλήβῳ τὴν ἀναλυτικὴν καὶ ἄλλοθί που τὴν ἀποδεικτικήν . ταῦτα καὶ περὶ τῆς ἀναλυτικῆς , ὅτι ἀντίκειται καὶ ταῖς ἄλλαις τρισὶ μεθόδοις τῆς διαλεκτικῆς . ἐπειδὴ δέ , ὡς εἴρηται , ὑπὸ τὴν λογικὴν ἀνάγεται ἡ προκειμένη πραγματεία , ἥτις κατὰ τοὺς Hεριπατητικοὺς ὄργανόν ἐστιν φιλοσοφίας , οὐ πάντες δὲ οὕτως ἐδόξασαν περὶ τῆς λογικῆς , ὅτι ὄργανόν ἐστιν φιλοσοφίας , ἀλλὰ ἄλλοι ἄλλως , φέρε τούς τε διαφόρως δοξάσαντας περὶ τούτου εἴπωμεν τά τε δόγματα αὐτῶν καὶ τοὺς λόγους οἷς κεχρημένοι τὰ ἑαυτῶν , ὡς οἴονται , δόγματα κρατύνουσιν . οἱ μὲν Στωϊκοὶ τὴν λογικὴν οὐ μόνον ὄργανον οὐκ ἀξιοῦσι καλεῖσθαι φιλοσοφίας , ἀλλ’ οὐδὲ μόριον τὸ τυχὸν ἀλλὰ μέρος . καὶ τινὲς δὲ τῶν Πλατωνικῶν ταύτης ἐγένοντο τῆς δόξης , ὅτι κατὰ Πλάτωνα οὐκ ὄργανον ἡ λογικὴ ἀλλὰ μέρος καὶ τιμιώτατον μέρος ἐστὶν φιλοσοφιοίας . οἱ δὲ Περιπατητικοὶ ὄργανον αὐτὴν λέγουσιν ἀλλ’ οὐ μέρος . λεκτέον δὲ τὰ ἐπιUο ῥήματα τὰ οἷς κεχρημένοι κατασκευάζουσιν οἱ μὲν ὅτι ὄργανον , οἱ δὲ ὅτι μέρος ἐστὶν φιλοσοφίας . πρὸ δὲ τούτου λεκτέον τί διαφέρει ὄργανον μέρους . ὄργανον μὲν οὖν ἐστιν ὃ μὴ συντελεῖ τινι πρὸς τὸ εἶναι καὶ οὗ ἀναιρεθέντος τὸ ὅλον μένει · μέρος δὲ ὃ συντελεῖ τινι πρὸς τὸ εἶναι καὶ οὗ ἀναιρεθέντος συναναιρεῖται τὸ ὅλον . οἷον τὸ σκυτέως ὄργανόν ἐστιν σμίλη · οὐ γὰρ ἡ σμίλη συμπληρωτική ἐστιν τῆς οὐσίας αὐτοῦ , οὐδὲ ταύτης ἀφανισθείσης συναπόλλυται ὁ σκυτεύς · ἡ χεὶρ δὲ μέρος ἐστὶν τοῦ ἀνθρώπου , καὶ τῆς χειρὸς ἀναιρεθείσης συναπόλλυται καὶ ὅλος ὁ ἄνθρωπος · οὐκέτι γὰρ ὅλος ἐστίν , ἀλλὰ κολοβὸς καὶ ἀτελής ἐστιν . μέρος δὲ μορίου διαφέρει , ὅτι τὸ μέρος μέγα μέρος ἐστίν , τὸ δὲ μόριον μικρὸν μέρος ἐστὶν καὶ τοῦ μέρους μέρος · οἷον μέρος μέν ἐστιν φιλοσοφίας τὸ θεωρητικόν , μόριον δὲ τὸ θεολογικόν . τούτων προδιωρισμένων λεκτέον οἷς κρατύνουσιν τὰ ἑαυτῶν δόγματα οἵ τε Στωϊκοὶ καὶ οἱ Περιπατητικοί . οἱ μὲν οὖν Στωικοί φασιν ὅτι αὐτὴ ἡ φιλοσοφία τὴν λογικὴν ἀπογεννᾷ | καὶ ταύτῃ μέρος ἂν εἴη αὐτῆς . καὶ ἄλλους δὲ πολλοὺς τοιούτους λέγουσι λόγους σαθρούς , δι’ ὧν , ὡς οἴονται , κατασκευάζουσιν ὅτι μέρος ἐστὶν ἡ λογικὴ τῆς φιλοσοφίας . διὸ τοὺς μὲν πολλοὺς ἐατέον , ἐκεῖνον δὲ λεκτέον ὃν οἴονται κατασκευαστικώτατον καὶ δριμύτατον εἷναι . συλλογίζονται γὰρ οὕτως · ἐάν τις τέχνη κέχρηταί τινι ὃ μηδεμιᾶς ἄλλης τέχνης μέρος ἐστὶν ἢ μόριον , τοῦτο πάντως ταύτης τῆς τέχνης ἢ μέρος ἐστὶν μόριον · οἷον τῇ χειρουργικῇ , φασίν , κέχρηται ἡ ἰατρική , καὶ ἐπειδὴ οὐδεμία ἄλλη τέχνη κέχρηται τῇ χειρουργικῇ ὡς μέρει ἢ μορίῳ , ἡ χειρουργικὴ τῆς ἰατρικῆς οὐκ ἔστιν ὄργανον . ἡ δὲ φιλοσοφία , φασίν , κέχρηται τῇ λογικῇ , ἥτις οὐδεμιᾶς ἄλλης τέχνης * * * τῆς φιλοσοφίας ἀλλ’ ἢ μέρος ἢ μόριον . εἰ δέ τις λέγει ὅτι καὶ ἄλλαι τέχναι κέχρηνται τῇ λογικῇ , ὡς ἡ ἰατρικὴ κέχρηται συλλογισμοῖς καὶ ἄλλαι πᾶσαι κέχρηνται συλλογισμοῖς , ἐροῦμεν ὅτι κέχρηνται μὲν κἀκεῖναι , ἀλλ’ οὐκ εἰσὶν τῶν μεθόδων ἐπιστήμονες καὶ οὐ προηγουμένως περὶ τοῦτο σπουδάζονσιν · οἷον ὁ ἰατρὸς οὐ προηγουμένως περὶ τὴν συλλογιστικὴν μέθοδον σπουδάζει , οὐδὲ εἴποις μέρος ἢ μόριον ἰατρικῆς εἶναι αὐτήν , ἀλλ’ ὅσον ἐστὶν αὐτῷ χρήσιμον πρὸς ἀπόδειξιν τῶν ἰατρικῶν θεωρημάτων , τοσοῦτον παραλαμβάνει παρὰ τοῦ διαλεκτικοῦ ὡς ὄργανον · ὁ δὲ φιλόσοφος ἐπιστήμων ἐστὶν ὡς ἔνι μάλιστα τῆς τοιαύτης μεθόδου . ταύτῃ μὲν οὖν οἱ Στωικοί , ὡς οἴονται , κατασκευάζουσιν ὅτι οὐκ ὄργανόν ἐστιν ἡ λογική . λοιπὸν δὲ ὅτι μόριον , λέγουσιν ὅτι τῶν τριῶν μορίων τοῦ πρακτικοῦ ὕλη μέν ἐστιν τὰ ἀνθρώπινα , τέλος δὲ ἡ τοῦ ἀνθρωπίνου βίου εὐδαιμονία , ἣν ὁ πολιτικὸς σπουδάζει περιποιεῖν · πάλιν δὲ τῶν τοῦ θεωρητικοῦ μορίων ὕλη μέν ἐστι τὰ θεῖα πράγματα , τέλος δὲ ἡ θεωρητικὴ εὐδαιμονία · ἡ δὲ λογικὴ πραγματεία οὔτε ὕλην τὴν αὐτὴν ἔχει οὔτε τέλος · ὕλη μὲν γὰρ αὐτῆς ἐστιν οἱ λόγοι , τέλος δὲ ἡ γνῶσις τῶν ἀποδεικτικῶν μεθόδων · καὶ τὰ ἄλλα γὰρ πάντα εἰς τοῦτο συντελεῖ , εἰς τὸ ἐπιστημονικῶς ἀποδεικνύναι . ὥστε ὑπ’ οὐδέτερον μέρος φιλοσοφίας δύναται τετάχθαι · εἰ γὰρ καὶ περὶ ἀνθρωπίνων καὶ θείων πραγμάτων ἡ λογικὴ πραγματεύεται κεχρήμεθα γὰρ αὐτὴ ἢ περὶ ἀνθρωπίνων ἢ θείων πραγμάτων διαλεγόμενοι ) , ἀλλ’ οὐ περὶ ἀνθρώπινα μόνα ἔχει ὡς τὰ τοῦ πρακτικοῦ μόρια , οὐδὲ περὶ θεῖα μόνα ὡς τὰ τοῦ θεωρητικοῦ · ὥστε οὐ μόριον ἀλλὰ τρίτον μέρος ἐστὶν φιλοσοφίας . οὕτως οἴονται κατασκευάζειν οἱ Στωικοὶ ὅτι μέρος ἐστὶν φιλοσοφίας . ἔστιν δὲ τὰ ἐπιχειρήματα αὐτῶν εὐδιάσειστα · πρὸς μὲν γὰρ τὸ πρῶτον ἐροῦμεν ὅτι , εἰ καὶ φιλοσοφία ἀποτελεῖ τὴν λογικήν , οὐκ ἀνάγκη αὐτὴν μέρος εἶναι · οὐ γάρ , ἐπειδὴ ὁ χαλκεὺς ἀποοὖν τελεῖ τὸν ἄκμονα , ὁ ἄκμων μέρος ἐστὶν τῆς χαλκευτικῆς ἀλλ’ ὄργανον . πρὸς δὲ τὸ δεύτερον ἐροῦμεν ὅτι παρελογίσαντο · οὐ γὰρ ἔδει εἰπεῖν ὅτι , ἐὰν τέχνη κέχρηταί τινι ὃ μή ἐστιν ἄλλης τέχνης μέρος ἢ μόριον , τοῦτο ἐκείνης τῆς χρωμένης ἡ μέρος ἐστὶν ἢ μόριον , ἀλλ’ ἔδει προσθεῖναι καὶ τὸ ὄργανον καὶ εἰπεῖν ‘δ ἐὰν μὴ ᾖ ἄλλης τέχνης ἢ μέρος ἢ μόριον ἢ ὄργανον᾿ . οἱ δὲ τοῦ ὀργάνου μνήμην οὐκ ἐποιήσαντο ὡς μὴ δυναμένου τινὸς ὀργάνου μόνως εἶναι . ταῦτα καὶ πρὸς τὸ ἀνατρέψαι τοὺς λόγους δι’ ὧν , ὡς οἴονται , οἱ Στωικοὶ κατασκευάζουσιν ὅτι μέρος ἐστὶν ἡ λογικὴ τῆς φιλοσοφίας . Οἰ δὲ Περιπατητικοὶ ὄργανον αὐτὴν λέγουσιν · φασὶν γὰρ ὅτι <οὐ> συντελεῖ τῇ φιλοσοφίᾳ πρὸς τὸ εἶναι · καὶ τῆς λογικῆς οὖν πραγματείας ἀνῃρημένης μένει τελεία ἡ φιλοσοφία . πρὸς δὲ τούτοις φασὶν ὅτι , ἐάν τι ᾖ πρᾶγμα ἄλλης μὲν τέχνης ἀποτέλεσμα ἄλλης δὲ ὄργανον , ἡ χρωμένη αὐτῷ ὡς ὀργάνῳ κρείττων ἐστὶν τῆς ἀποτελούσης αὐτό · οἷον ἡ χαλινοποιικὴ καταδεεστέρα ἐστὶν τῆς ἱππικῆς · τῆς μὲν γὰρ ἀποτέλεσμά ἐστιν ὁ χαλινός , τῆς δὲ ὄργανον . εἰ οὖν ἡ λογικὴ μέρος ἐστὶν καὶ ἀποτέλεσμα φιλοσοφίας , κέχρηται δὲ | αὐτῇ καὶ ἰατρικὴ καὶ ἄλλαι τέχναι , ὡς εἴρηται , κέχρηνται τῇ συλλογιστικῇ ὡς ὀργάνῳ , συμβαίνει αὐτὰς κρείττονας καὶ ὑπερτέρας εἶναι φιλοσοφίας , ὅπερ ἄτοπον · τέχνη γὰρ τεχνῶν ἐστιν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν ἡ φιλοσοφία . οὐκ ἄρα μέρος ἐστὶν ἀλλ’ ὄργανον φιλοσοφίας ἡ λογική . ταῦτα καὶ οἱ ἐκ τοῦ Περιπάτου . τινὲς δὲ τῶν Πλατωνικῶν εἰρήκασιν ὅτι κατὰ Πλάτωνα μέρος ἐστὶν ἡ λογικὴ τιμιώτατον τῆς φιλοσοφίας . καὶ παραφέρουσιν τὰ ἐν Φαιδρῷ ῥηθέντα περὶ τῆς διαλεκτικῆς , ἐν οἷς ἀνυμνεῖ αὐτήν , καὶ τὰ ἐν Φιλήβῳ καὶ τὰ ἐν ἄλλοις ὡς ἀνάγουσαν τὰς ψυχὰς ἄχρι τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τῆς γνώσεως τῶν πραγμάτων αἰτίαν . ἡμεῖς δέ φαμεν πρὸς τούτους , ὅτι ἔστω μέρος αὐτὴν εἶναι , οὐ μέντοι δύναται εἶναι τὸ τιμιώτατον · ὁρῶμεν γὰρ ὅτι αὐτῇ κεχρήμεθα πρὸς κατασκευὴν καὶ ἀπό - δειξιν τῶν τῆς φιλοσοφίας μερῶν , τοῦ θεωρητικοῦ καὶ τοῦ πρακτικοῦ . ὥστε κἄν ᾖ μέρος , οὐ τὸ τιμιώτατον ἔσται ἀλλὰ τῶν ἄλλων ἕνεκα μερῶν εὑρημένον , ὡς καὶ ὑπὸ τῆς φύσεως ὁρῶμεν μέρη ἕνεκα μερῶν εὑρημένα · οἷον ὁ πνεύμων λέγεται διὰ τὴν καρδίαν ὑπὸ τῆς φύσεως εὑρῆσθαι , ἵνα παρακείμενος αὐτῇ τὴν ὑπερβάλλουσαν αὐτῆς θερμότητα καταψύχῃ καὶ εὐκρασίαν ἀπεργάζηται , καὶ ὁ σπλὴν διὰ τὸ ἧπαρ , ἵνα τὸ ὅσον παχύτερον καὶ οὐ πάνυ καθαρὸν τῆς τροφῆς ὑποδέχηται · ὅθεν καὶ σπλὴν καλεῖται παρὰ τὸ σπᾶν εἰς ἑαυτόν . ταῦτα καὶ πρὸς τούτους . καὶ τῷ ἀληθεῖ λέγουσιν μέν τι οὗτοι , οὐ μέντοι τελείως καταδράττονται τῆς ἀληθείας . κατὰ γὰρ Πλάτωνα καὶ τὸν ἀληθῆ λόγον οὔτε μέρος ἐστίν , ὡς οἱ Στωικοί φασιν καὶ τινὲς τῶν Πλατωνικῶν , οὔτε μόνως ὄργανον , ὡς οἱ ἐκ τοῦ Περιπάτου φασίν , ἀλλὰ καὶ μέρος ἐστὶν καὶ ὄργανον φιλοσοφίας · ἐὰν μὲν γὰρ μετὰ τῶν πραγμάτων τῶν ὑποκειμένων | αὐτοῖς , μέρος ἐστίν , ἐὰν δὲ ψιλοὺς τοὺς κανόνας ἄνευ τῶν πραγμάτων , ὄργανον . ὥστε καλῶς οἱ ἐκ τοῦ Περιπάτου τὰ παρὰ Ἀριστοτέλει ἀφορῶντες ὄργανον αὐτήν φασιν · ψιλοὺς γὰρ κανόνας παραδίδωσιν , οὐ πράγματα λαμβάνων ὑποκείμενα ἀλλὰ τοῖς στοιχείοις τοὺς κανόνας ἐφαρμόζων · οἷον τὸ Α κατὰ παντὸς τοῦ Β , τὸ Β κατὰ παντὸς τοῦ Γ , τὸ Α ἄρα κατὰ παντὸς τοὐ Γ . ὁ δὲ Πλάτων κέχρηται αὐτῇ καὶ ὡς μέρει καὶ ὡς ὀργάνῳ · ὅτε μὲν γὰρ τοὺς κανόνας τούτους τοῖς πράγμασιν ἐφαρμόζει καὶ κέχρηται συλλογισμοῖς ἐπὶ τῶν πραγμάτων , οἷον ὅτε λέγει ἰὴ ψυχὴ αὐτοκίνητον , τοῦτο δὲ ἀεικίνητον , τοῦτο δὲ ἀθάνατον , ἡ ψυχὴ ἄρα Ἀθάνατο᾿ , τότε κεχρημένος τῇ λογικῇ μετὰ τῶν ὑποκειμένων αὐτῇ πραγμάτων ὡς μέρει αὐτῇ κέχρηται · ὅτε δὲ καὶ αὐτὸς μεθόδους μόνας καὶ κανόνας ψιλοὺς ἄνευ τῶν πραγμάτων παραδίδωσιν , ὡς ὀργάνῳ αὐτῇ κέχρηται . οὐδὲν δὲ θαυμαστὸν εἰ καὶ τὸ ὡς ὄργανον καὶ τὸ ὡς μέρος ὁμωνύμως καλεῖται · πολλὰ γάρ ἐστιν τοι · αὐτὰ · οἷον πῆχυς καλεῖται καὶ τὸ μέτρον καὶ τὸ μετρηθὲν τὸ πηχυαῖον ἢ ξύλον ἢ ἄλλο ὁτιοῦν πῆχυν καλοῦμεν καὶ τὸ μέτρον καὶ τὸ μετρηθέν ] , εἴτε ὑγρόν τι εἴη εἴτε ξηρόν . οὕτω καὶ τὴν λογικὴν πραγματείαν μετὰ μὲν πραγμάτων ὑποκειμένων σκοπῶν λέγε μέρος φιλοσοφίας , ἄνευ δὲ πραγμάτων ψιλοὺς τοὺς κανόνας λέγε ὄργανον . ταῦτα καὶ περὶ τούτου . Ἐπειδὴ δὲ εἴρηται ὅτι τρία ἐστὶν εἴδη συλλογισμοῦ , ἀποδεικτικόν , διαλεκτι - κόν , σοφιστικόν , καὶ περὶ μὲν τοῦ ἀποδεικτικοῦ διδάσκει ἐν τοῖς Ὑστέροις ἀναλυτικοῖς , περὶ δὲ διαλεκτικοῦ ἐν τοῖς τόποις , περὶ δὲ τοὐ σοφιστικοῦ ἐν τοῖς Σοφιστικοῖς ἐλέγχοις , τὰς ᾿Ρητορικὰς τέχνας καὶ τὰ Περὶ τῆς ποιητικῆς ποῦ χοροῦ τάξομεν ; βούλεται γὰρ αὐτὰ τῆς λογικῆς εἶναι πραγματείας · ἢ λεκτέον τοῦτο , ὅπερ καὶ ἀληθέστατόν ἐστιν , ὅτι ἄλλο ἐστὶν ἡ πραγματεία καὶ ἄλλο λογική . εἰ μὲν οὖν τῆς συλλογιστικῆς | τὴν διαίρεσιν ποιοῖμεν , διαιροῦμεν , ὡς εἴρηται , εἰς τρία εἴδη τοῦ συλλογισμοῦ · ὁ γὰρ πειραστικὸς ὁ αὐτός πώς ἐστιν τῷ σοφιστικῷ · ἀμφότεροι γὰρ ψευδῆ συλλογίζονται , ἀλλ’ ὁ μὲν μοχθηρᾷ συμποδίζων προαιρέσει , ὁ δὲ βελτίστη ὠφελῶν , ὡς ὁ Εὐκλείδης διὰ τῶν ψευδαρίων πειρᾶται καὶ γυμνάζει · καὶ οὐ παραληψόμεθα τὰς ᾿Ρητορικὰς τέχνας οὐδὲ τὸ Περὶ ποιητικῆς · ἀσυλλόγιστα γὰρ ἐκεῖνα . εἰ δὲ τῆς λογικῆς τὴν διαίρεσιν ποιοῦμεν , διαιροῦμεν οὕτως · τῆς λογικῆς τὸ μέν ἐστιν συλλογιστικόν , τὸ δὲ ἀσυλλόγιστον · τοῦ συλλογιστικοῦ τὸ μὲν ἀποδεικτικόν , τὸ δὲ διαλεκτικόν , τὸ δὲ σοφιστικόν · τοὺ ἀσυλλογίστου τὸ μὲν ἔμμετρον , τὸ δὲ ἄμετρον , ἔμμετρον μὲν τὸ Περὶ ποιητικῆς , ἄμετρον δὲ τὸ Περὶ τῶν ῥητορικῶν τεχνῶν .
Lemmas: ὁ φιλόσοφος ὅτε περί φωνή διαλέγω , οὖον περί ὁ ἄσημος διαλέγω , ἀλλά περί ὁ σημαντικός . σκοπός γάρ εἰμί αὐτός ὁ ὁ πρᾶγμα ἐξέτασις · πρός δέ οὗτος οὐδείς αὐτός συντελέω ὁ ἄσημος φωνή ἀλλά ὁ σημαντικός ὁ πρᾶγμα . τίς γάρ αὐτός συντελής περί ὁ βλίτυρι καί ὁ σκινδαψός καί ὁ τοιοῦτος διαλαμβάνω ; περί φωνή οὖν διαλαμβάνω ἐν ὁ κατηγορία , οὐ ἄσημος ἀλλά περί φωνή σημαντικός ὁ πρᾶγμα διά μέσος ὁ νόημα . καί καλῶς Θεόδωρος λέγω δύναμαι δισσός εἰμί ὁ σκοπός ὁ κατηγορία , καί περί φωνή καί περί πρᾶγμα . ὅς μέν γάρ πρόκειμαι αὐτός διδάσκω ἐγώ περί ἁπλόος φωνή καί ἀρχή εἰμί πᾶς ὁ λογικός πραγματεία , περί φωνή εἴρω ὁ σκοπός · ὅς δέ οὖον περί ἁπλόος φωνή πρόκειμαι αὐτός λέγω ἀλλά περί σημαντικός ὁ πρᾶγμα καί ἀρχή εἰμί πᾶς φιλοσοφία ὁ βιβλίον , περί πρᾶγμα εἴρω ὁ σκοπός . εἰμί δέ περί φωνή καί πρᾶγμα , πρόδηλος ὅτι καί περί ὁ μέσος οὗτος , ὁ νόημα . ὥστε ἐν μέν ὁ κατηγορία διαλαμβάνω περί ἁπλόος φωνή σημαντικός ὁ πρᾶγμα διά μέσος ὁ νόημα , ἐν δέ ὁ περι ἑρμηνεία ἀκόλουθος μετά ὁ ἁπλόος φωνή διαλαμβάνω πρῶτος περί ὄνομα καί ῥῆμα , καί οὗτος οὐ ἄσημος ἀλλά σημαντικός · ἀκόλουθος γάρ εἰμί μετά ὁ ἁπλόος φωνή διαλαμβάνω περί ὄνομα καί ῥῆμα † δέ κατά δύο θέσις τίθημι λέγω . πρῶτος γάρ τίθημι ὁ πρᾶγμα κατά πρῶτος θέσις ὁ ἁπλόος φωνή · εἶτα οὗτος ὁ ἁπλόος φωνή κατά δύο θέσις τίθημι ὁ μέν ὀνοματικός ὁ δέ ῥηματικός . ἀκόλουθος οὖν μετά ὁ διαλαμβάνω ἐν ὁ κατηγορία περί ἁπλόος φωνή διαλαμβάνω ἐν ὁ περι ἑρμηνεία πρῶτος | μέν περί ὄνομα καί ῥῆμα , ἔπειτα δέ ἀκόλουθος μετά ὁ ὄνομα καί ὁ ῥῆμα περί λόγος , ὅς εἰμί ἐκ ὄνομα καί ῥῆμα , καί περί λόγος οὖον πᾶς ἀλλά ὁ ἀποφαντικός . καί σαφῶς λέγω · “ ὁ δέ ἀποφαντικός λόγος ὁ νῦν θεωρία εἰμί · ” “ ἀποφαντικός δέ οὖον πᾶς , ἀλλά ἐν ὅς ὁ ἀληθεύω ἢ ψεύδω ὑπάρχω ” . ὥστε οὖον περί πᾶς λόγος ἐκεῖ διαλαμβάνω , οὔτε περί ὁ εὐκτικός οὔτε περί ὁ προστακτικός οὔτε ἄλλος τις ἤτοι ὁ πέντε κατά ὁ περιπατητικός ἢ ὁ δέκα κατά ὁ στωϊκός πλήν ὁ ἀποφαντικός . ἀκόλουθος λουθον δέ εἰμί μετά ὁ διαλαμβάνω περί εἷς λόγος διαλαμβάνω καί περί δύο λόγος καί τρεῖς καί ἀπλόος συλλογή λόγος . ὁ δέ ὁ λόγος συλλογή συλλογισμός εἰμί · ἀκόλουθος οὖν μετά ὁ εἶπον περί λόγος εἴρω περί συλλογισμός . καί εἰμί μέν μή διάφορος εἰμί ὁ εἶδος ὁ συλλογισμός ἀλλά πᾶς εἷς εἰμί εἶδος , ἀρκέω εἄν εἷς πραγματεία . νῦν δέ διάφορος εἰμί εἶδος συλλογισμός · ὁ μέν γάρ εἰμί ἀποδεικτικός , ὁ δέ διαλεκτικός , ὁ δέ σοφιστικός . καί ἀποδεικτικός μέν εἰμί ὁ επιστημονικός , ὅς ὁ ἀπιστέω χράομαι πρός ὁ ἀποδείκνυμι , ἀληθής εἰμί καί διά ἀληθής ὁδεύω · διαλεκτικός δέ εἰμί ὁ ποτέ μέν ἀληθής ποτέ δέ ψευδής διά ἔνδοξος ὁδεύω , ὅς χράομαι πρός γυμνασία · σοφιστικός δέ εἰμί ὁ ψευδής , διά ὅς ὁ σοφιστής ἀπατάω . καί περί μέν ὁ ἀποδεικτικός διαλαμβάνω ἐν ὁ ὕστερος ἀναλυτικός , περί δέ ὁ διαλεκτική ἐν ὁ τόπος , περί δέ ὁ σοφιστικός ἐν ὁ σοφιστικός ἐλέγχω . εἰμί δέ καί ἄλλος εἶδος συλλογισμός ὁ καλέω πειραστικός , ὅς αὐτός μέν οὖον χράομαι , ὁ δέ Πλάτος χράομαι καί αὐτός . φημί δέ ὁ πειραστικός περιέχω ἐν ὁ σοφιστικός · ὁ γάρ προαίρεσις μόνος διαφέρω ὁ αὐτός εἰμί . ὁ μέν γάρ σοφιστικός μοχθηρός ἔχω προαίρεσις , ὁ δέ πειραστικός ἀγαθός · ὁ γάρ χράομαι αὐτός πειράω ὁ προσδιαλέγομαι , οὐ ὡς ὁ σοφιστικός | ἵνα ἀπατάω , ἀλλά ἵνα διδάσκω μή ἀπατάω , καί οὗτος πείρω λαμβάνω , εἴτε δύναμαι ἀπατάω εἴτε μή , ἵνα διδάσκω αὐτός μή ἀπατάω , ὡς ὁ Εὐκλείδης διδάσκω ἐγώ διά ὁ ψευδάριον μή ἀπατάω ἐν ὁ θεώρημα . οὕτως μέν οὖν ὁ διάφορος εἶδος ὁ συλλογισμός συνδιαιρέω ὁ πραγματεία ὁ Ἀριστοτέλης , ὅς ὁ διαφορά ὡς τύπος εἶπον εἴρω . λαμβάνω δέ εἄν ἀκριβῶς ὁ διαφορά αὐτός , εἰμί λαμβάνω ὁ τρεῖς οὗτος , ὁ γιγνώσκω , ὁ γιγνώσκω , ὁ μεταξύ οὗτος γνῶσις , ἀπό ἕκαστος δείκνυμι ὁ ὁ συλλογισμός διαφορά . οἷος ὁ γιγνώσκω ἐνταῦθα ὁ πρᾶγμα διά ὁ συλλογισμός ὁ ψυχή εἰμί τριδύναμος εἰμί · ἔχω γάρ ὁ διανοητικός , ὁ δοξαστικόν , ὁ φανταστικός . καί ὁ μέν διανοητικός ἐπιστημονικός καί ἄπταιστος πᾶς μετά αἴτιος γιγνώσκω · ὁ δέ δοξαστικός τις μέν ὀρθῶς τις δέ οὐ ὀρθῶς · ὁ γάρ δόξα οὐ ἔχω ὁ σταθερός ὁ διάνοια ἀλλά καί πλησιάζω ὁ φαντασία ποτέ καί πταίω · ὁ δέ φαντασία περί ὁ φαίνω ἔχω καί πταίω . κατά ὁ διαφορά οὗτος ὁ γνωστικός δύναμις ὁ Ψυχή λαμβάνω ὁ διαφορά ὁ συλλογισμός . ὁ μέν γάρ ἀποδεικτικός επιστημονικός εἰμί διά ἀληθής ἀπόδειξις ἐπιστημονικός ὁδεύω · οἷος ἐθέλω ἀποδείκνυμι ὅτι ὁ ψυχή ἀθάνατος εἰμί , καί λέγω · ὁ ψυχή αὐτοκίνητος εἰμί · πᾶς αὐτοκίνητον ἀεικίνητος · πᾶς ἀεικίνητος ἀθάνατος · ὁ ψυχή σύργαστρος ἀθάνατος . ὁ δέ διαλεκτικός δοξαστικός εἰμί διά ἔνδοξος ὁδεύω · οἷος ὁ Δεῖνα ὠχρός εἰμί · πᾶς ὠχρός τίκτω · ὁ Δεῖνα ἄρα τίκτω . οὗτος εἰκός εἰμί ἀληθής , εἰκός δέ καί ψευδής · εἰκός μέν γάρ αὐτός τίκτω ὠχρός εἰμί , εἰκός δέ καί μή τίκτω ὑπό ἄλλος τις αἴτιος . καί ἐπί οὗτος · ὁ Δεῖνα καλλωπιστής εἰμί · πᾶς καλλωπιστής μοιχός · ὁ Δεῖνα ἄρα μοιχός · εἰκός γάρ τις καί καλλωπίζω μή εἰμί μοιχός . ὁ δέ σοφιστικός φαντασιώδης εἰμί μηδέ ὁ φαίνω ἔχω · οἷος ὅς ὁράω τις , οὗτος ὁράω · ὁ τοῖχος ὁράω τις · ὁ τοῖχος ἄρα ὁράω . ὁ ἑτερόφθαλμος ὁράω · πᾶς ὁράω ὀφθαλμός ἔχω · ὁ ἑτερόφθαλμος ἄρα ὀφθαλμός ἔχω . οὗτος μέν οὖν ὁ διαφορά αὐτός ἵστημι λαμβάνω ἀπό ὁ γιγνώσκω · λαμβάνω γάρ ἀπό ὁ ὁ Ψυχή δύναμις , ὅστις ἐνταῦθα διά συλλογισμός γιγνώσκω ὁ πρᾶγμα . οὖον παραλαμβάνω δέ ὁ νοερός δύναμις ὁ Ψυχή , ἐπεί ἐκεῖνος οὖον διά συλλογισμός ἀλλά ἁπλόος ἐπιβολή γιγνώσκω ὁ γιγνώσκω . ἀπό δέ ὁ γιγνώσκω λαμβάνω · ἢ εἰμί εἰμί καί ἀεί ὡσαύτως ἔχω , ὡς ὁ νοητός , ὁ οὐράνιος , ἢ μή εἰμί εἰμί , ὡς ὁ τραγέλαφος καί ὁ σκινδαψός καί ὁ βλίτυρι καί ὅσος τοιοῦτος , ἢ πῇ μέν εἰμί πῇ δέ οὐ εἰμί , ὡς ὁ ἐν γένεσις καί φθορά . ὁ μέν οὖν ἀποδεικτικός συλλογισμός περί ὁ εἰμί καί ἀεί ὡσαύτως ἔχω εἰμί · ὁ δέ σοφιστικός περί ὁ μή εἰμί , ὡς καί ὁ θεῖος Πλάτος λέγω ἐν ὁ σοφιστής ὅτι περί ὁ μή ὅς ἔχω · ὁ δέ διαλεκτικός ἔχω περί ὁ ποτέ μέν εἰμί ποτέ δέ μή εἰμί . λαμβάνω δέ καί ἀπό ὁ γνῶσις · πᾶς γνῶσις ἢ ἀεί ἀληθής εἰμί ὁ ἀεί ψευδής ἢ ποτέ μέν ἀληθής ποτέ δέ ψευδής · ὁ ἀποδεικτικός συλλογισμός ἀεί ἀληθής εἰμί , ὁ σοφιστικός ἀεί ψευδής , ὁ διαλεκτικός ποτέ ἀληθής ποτέ ψευδής . ἔχω οὖν ὁ διαφορά αὐτός ἀπό ὁ γιγνώσκω , ἀπό ὁ γιγνώσκω , ἀπό ὁ γνῶσις . λέγω δέ καί ἄλλος ἀπό ὁ πρᾶγμα · πᾶς ὁ πρᾶγμα ἢ αὐτόθεν αἱρετός εἰμί καί ἀγαθός , ἢ αὐτόθεν κακός καί φευκτός , ἢ ἀναγκαῖος · ὁ ἀποδεικτικός αἱρετός εἰμί · ὁ σοφιστικός φευκτός · διό καί διδάσκω αὐτός , ἵνα φεύγω αὐτός · ὁ μέν γάρ ἀγαθός μανθάνω , ἵνα χράομαι αὐτός , ὁ δέ κακός , ἵνα φεύγω , ὡς ὁ ἰατρός ὁ νοσώδης · ὁ δέ διαλεκτικός ἀναγκαῖος · γυμνάζω γάρ ἐν αὐτός καί ἀπό αὐτός διαβιβάζω ἐπί ὁ ἀποδεικτικός . ἐπεί οὖν , ὡς εἴρω , περί μέν ἀποδεικτικός συλλογισμός λέγω | ἐν ὁ δύο ὁ ὕστερος ἀναλυτικός , περί δέ διαλεκτικός ἐν ὁ τόπος , περί δέ ὁ σοφιστικός ἐν ὁ σοφιστικός ἐλέγχω , ὁ δύο ὁ Πρότερος ἀναλυτικός ποῦ χορός τάσσω ; τίς εἴρω λεῖος αὐτός ἐν αὐτός ; λέγος ὅτι ἐν οὗτος περί ἁπλόος συλλογισμός λέγω . ἄλλος γάρ εἰμί ἀναλόω ἅπτω περί ζῷον . ὁ γένος , καί ἄλλος περί ὅδε ὁ ζῷον , ὁ εἶδος · ὥσπερ γάρ ὁ ἁπλόος εἰδοί περί ὁ ζῷον , ὅστις οὐσία εἰμί ἔμψυχος αἰψῳκή , οἴομαι ὁ κοινῶς ὑπάρχω πᾶς ὁ ζῷον , οὕτως ἐνταῦθα λέγω περί ἁπλόος συλλογισμός ὁ ὡς γένος , καί ὅσος λέγω ἐνταῦθα , πῃ Συλλός γισμιῷ ὑπάρχω , καί ὁ ἀποδεικτικός καί ὁ δεικτικός καί ὁ σοφιστικός . ἀλλά διά τίς μή εἷς βιβλίον ενγμψεν περί ὁ ἁπλόος συλλογισμός ; λέγω ὅτι εἰμί πᾶς συλλογισμός ὁ μέν τίς εἰμί ανλλογος ὕλη ὁ δέ εἶδος . ὕω μέν ἐν ὰνλλογεῖ ὁ πρᾶγμα αὐτός διά ὅς ὁ συλλογισμός πλέας , εἶδος δέ ὁ σχῆμα · ὁ μέν γάρ ἐν πρῶτος σχῆμα εἰμί , ὁ δέ ἐν δύο , ὁ δέ ἐν τρίτος . οἷος ἐθέλω δείκνυμι ὅτι ἄνθρωπος χωρίζω ὁ ἵππος , u καί λέγω · πᾶς ἄνθρωπος λογικός · οὐδείς λογικός ἵππος · οὐδείς ἄρα ἄνθρωπος ἵππος . ἐν οὗτος ὁ συλλογισμός ὕλη μέν ἀνλλογεῖ ὁ ἄνθρωπος καί ὁ λογικός καί ὁ ἵππος , εἶδος δέ ὁ πῆχυς · ἐν πρῷος γάρ σχῆμα εἰμί . ἐν δύο δέ σχῆμα εἰμί οὕτως · πᾶς ἄνθρωπος λογικός · Ουέις ἵππος λογικός · οὐδείς ἄρα ἄνθρωπος ἵππος . ἐν μέν οὖν ὁ πρῶτος βιβλίον διαλαμβάνω περί ὁ ἀνλλογοὑντων ὁ εἶδος , ἐν δέ ὁ δύο περί ὁ ἀνλλογούντων ὁ ὕλη . ἀπό ὁ πλείων δέ εἰμί ὁ διαῴεας οὗτος · οὐ γάρ τέλειος αὐτός διαστέλλω , ἀλλά καί ἐν ὁ πρῶτος περί ὁ ἀναλογέω ὁ ὕγη διαλαμβάνω καί ἐν ὁ δευπ́Lοῳ περί ὁ ἀνλλογούντων ὁ εἶδος , ἀπό ὁ πολύς εἰμί ὁ διαίρεσις · μᾶλλον γάρ περί ὁ ὁ εἶδος ἀναλογέω διλλαμβἁνει ἐν ὁ πρῶτος ἢ ἐν ὁ δύο , καί ὁ Ἀνάπλιν ἐν ὁ δύο μᾶλλον διαλαμβάνω περί ὁ ανλλογουτος ὁ ὁ ὕλη ἢ ἐν ὁ πρῶτος . ἐπεί οὖν τίμιος εἰμί ὁ εἶδος ὅς ὁ υγης . | ἐν ὁ πρῶτος διλλαμΝνει περί ὁ ὡς εἰσέρχομαι , ἐν δέ ὁ δύο περί ὁ ὕλη . πρός δέ ἰόω καί οὗτος λέγω , ὅτι ὁ ἐν ὁ πρῶτος λέγω οἰκεῖος εἰμί ὁ ἀποδεικτικός πραγματεία , ὁ δέ ἐν ὁ δύο ὁ , διλεκτικός · εἰκότως οὖν ὁ μέν πρότερος ὑτιν , ὁ δέ δύο · καί γάρ πρῶτος εἰμί ὁ περί ὁ ἀποδεικτικός συλλογισμός φγιuαἀταῃ δύο δέ ὁ περί ὁ διαλεκτικός . ὅτι δέ ἐν ὁ δύο οὗτος ἀπλόος περισυλλογισμος πρόκειμαι αὐτός εἶπον , καί αὐτός πολύς εἰμί μαρτυρέω ὁ κοινῶς ὑπάρχω πᾶς συλλογισμός · πολλαχοῦ γάρ καί ἐν ὁ Ὑστέροιζ ανλλυτικοιξ καί ἐν ὁ τόπος λέγω ὡς εἴρω ἐγώ ἐν ὁ περί συλλογισμός ὁ δύο ὗ , βιβλίον λέγω . ἔχω οὖν ὁ σκοπός ὁ βιβλίον , ὅτι περί συλλογισμός ἀναλόω , ὁ τάξις , ὅτι εἰκότως μετά ὁ περι ἑρμηνεία τάσσω , ἐν ὅς περί εἷς λόγος εἶπον , περί συλλογή λόγος , καί ὅτι δεῖ πρότερος μανθάνω ὁ κοινῶς ὑπάρχω πᾶς ὁ συλλορσμοῖς , εἶτα ὁ ἰδίως ὅδε καί ὅδε ύπαρχος ὁ χρήσιμος , ὅτι συντελής ἐγώ εἰς γνῶσις πᾶς συλλογισμός διά ὅς ὁ πρᾶγμα γιγνώσκω δύναμαι , ὅτι γνήσιος ὁ βιβλίον , εἰμί γε αὐτός αὐτός πολλαχοῦ μιμνήσκω καί ἀτελής εἰμί ὁ λογικός οὗτος στερέω , καί ὁ ἑξῆς , ὑπό ποῖος μέρος ἢ ὄργανον ἀνάγω , ὅτι ὑπό ὁ λογικός , ὅστις εἰμί ὄργανον ὁ φιλοσοφία . ὑπόλοιπος περί ὁ ἐπιγραφή εἶπον , διά τίς ἀναλυτικός ἐπιγράφω ἀλλά οὐ περι συλλογισμός , περί ὅς καί πρόκειμαι αὐτός λέγω , ὡς εἴρω , καί διά τίς οὗτος μέν ὁ δύο βιβλίον , περί ὅς νῦν πρόκειμαι αὐτός λέγω , Πρότερος ἀναλυτικός ἐπιγράφω , ὁ δέ μετά οὗτος , ἐν ὅς περί ἀποδεικτικός συλλογισμός διαλαμβάνω , “ ὕστερος ἀναλυτικός ἀπογράφω . καί λέγω ὅτι εἰμί ἐν ὁ συλλογισμός σύνθεσις , εἰμί δέ καί ἀνάλυσις , ὥσπερ καί παρά ὁ γραμματικός εἰμί σύνθεσις καί ἀνάλυσις , σύνθεσις μέν κατά ὅς ἀπό ὁ στοιχεῖον ἢ ὁ συλλαβή συντίθημι ὄνομα ἢ ῥῆμα , ἀνάλυσις δέ κατά ὅς ὁ συντίθημι | ἀναλύω ἐπί ὁ ἁπλόος ἐκ ὅς συντίθημι , εἰς ὁ συλλαβή καί ὁ στοιχεῖον . εἰμί δέ καί παρά ὁ φυσιόλογος σύνθεσις καί ἀνάλυσις , σύνθεσις μέν ὁ γένεσις κατά ὅς ἀπό ὁ ἁπλόος ἐπί ὁ σύνθετος ἔρχομαι , δείκνυμι ὅτι ἀπό ὁ δ στοιχεῖον ὁ δ χυμιὶ ἀπό ὅς ἄνθρωπος , ἀνάλυσις δέ κατά ὅς ἀπό ὁ συντίθημι ἐπί ὁ ἁπλόος ἔρχονιαι , οἷος ὁ ἄνθρωπος ἐκ ὁ δ χυμός , ὁ δ χυμός ἐκ ὁ δ στοιχεῖον . καί παρά ὁ φιλόσοφος δέ εἰμί σύνθεσις καί ἀνάλυσις , σύνθεσις μέν , ὅταν ἀπό ὁ ἁπλόος εἶδος ἔρχομαι ἐπί ὁ σύνθετος , οἷος ἀπό ὁ κατά ἑαυτοῦ καλός ἐπί ὁ ἐν ὁ νάω καλός , ἐπί ὁ ἐν ὁ Ψυχή , ἐπί ὁ ἐν ὁ σῶμα · ἀνάλυσις δέ εἰμί , ὅταν ἀπό ὁ ἐν ὁ αἰσθητός εἶδος ἀνατρέχω ἐπί ὁ ἐν ἰός νοητός . εἰμί δέ καί ἐρωτικός ἀνάλυσις , ὅς χράομαι ἐν ὁ συμπόσιον ἀπό · ἰός ἐν ὁ αἰσθητός κάλλος ἀνατρέχω ἐπί ὁ νοητός νοητός εἰμί δέ καί γεωμετρικός ἀνάλυσις † ὁ πῶς ὁ δύο ὁ Εὐκλείδης ἀναλύω ὅλος . καί ὁ τοιοῦτος ἀνάλυσις ὁ Γεμῖνος ὁρίζω φημί “ ἀνάλυσις εἰμί ἀπόδειξις εὕρεσις ” · ἀπό γάρ ὁ συμπέρασμα ἔρχομαι ὁ ἀναλύω · καί ἐάν εὑρίσκω ἀναλύω , εὐχερής ὁ ἀναλύω εὑρίσκω συντίθημι ποιέω ὁ ἀπόδειξις · ὥστε καλῶς ὁρίζω ὁ ἀνάλυσις ἀπόδειξις εὕρεσις εἰμί . εἰμί δέ καί παρά ὁ ἀστρονόμος σύνθεσις καί ἀνάλυσις . εἰμί οὖν καί ἐν ὁ συλλογισμός . καί σύνθεσις μέν εἰμί ὁ συναγωγή ὁ λῆμμα καί ὁ γένεσις αὐτός ὁ συλλογισμός · οἷος ἐθέλω ἀποδείκνυμι ὅτι ὁ ψυχή ἀθάνατος εἰμί , καί συνάγω λῆμμα τις , ἐκ ὅς πλέκω συλλογισμός οὗτος · ὁ ψυχή αὐτοκίνητον · πᾶς αὐτοκίνητον ἀεικίνητος · πᾶς ἀεικίνητος ἀθάνατος · ὁ ψυχή ἄρα ἀθά . οὗτος οὗτος σύνθεσις εἰμί . ἀνάλυσις δέ , ὅταν ὁ συλλογισμός εὑρίσκω κεῖμαι παρά τις ὁ παλαιός ζητέω ὑπό ποῖος σχῆμα ἀνάγω , καί οὕτως αὐτός ἀναλύω εἰς ὁ λῆμμα ὁ ἐκ ὅς συντίθημι · οἷος οὗτος αὐτός ὁ εἴρω συλλογισμός ἐάν βούλομαι ἀναλύω εὑρίσκω παρά Πλάτων | κεῖμαι , ἄρχω ἀπό ὁ συμπέρασμα καί λέγω · ὁ ψυχή ἀθάνατος εἰμί · πόθεν δέ οὗτος κατασκευάζω ; ἐκ ὁ πᾶς ἀεικίνητος ἀθάνατος εἰμί καί πᾶς αὐτοκίνητον ἀεικίνητος . καί οὕτως ἀναλύω ὁ συλλογισμός εἰς ὁ λῆμμα ἐκ ὅς συντίθημι . καί αὐτός δέ ὁ λῆμμα ἐάν βούλομαι ἀναλύω , ἀναλύω αὐτός εἰς ὁ ὅρος · πᾶς γάρ λῆμμα ἔχω πάντως ὁ μέν ὑπόκειμαι ὁ δέ κατηγορέω ὅρος . λέγω δέ ἐν ὁ βιβλίον οὗτος καί περί ἀνάλυσις · οὖον γάρ ὁ εἰδοί μέν συντίθημι μή εἰδοί δέ ἀναλύω οὗτος Ἐπιστήμων εἰμί ὁ συλλογιστικός μέθοδος . αὐτός γοῦν εἶπον περί γένεσις συλλογισμός πρότερος , τουτέστιν περί σύνθεσις , εἶτα περί εὕρεσις ὁ λῆμμα , ποῖος μέθοδος χράομαι δυνατός εὑρίσκω λῆμμα ἐκ ὅς ὁ ὁ συλλογισμός γένεσις , ἐπάγω καί περί ἀνάλυσις καί λέγω πῶς δεῖ ἀναλύω . ἄρχω δέ ὁ περί ἄναξ · λύσις τμῆμα λέγω ὅτι ἀναγκαῖον εἰμί καί περί ἀνάλυσις εἶπον · ὁ γάρ εἰδοί ὁ σύνθεσις ὁ συλλογισμός καί δύναμις ἔχω εὑρετικός ὁ λῆμμα καί ἀναλύω ἐπίσταμαι κατορθόω ἄν εἰμί ὁ πρόκειμαι , τουτέστιν Ἐπιστήμων εἰμί ὁ συλλογιστικός μέθοδος , ὡς εἄν μή ἄρχω ὁ μόνος οἶδα ὁ σύνθεσις ἀλλά καί ἀνάλυσις , ὅστις ὁ σύνθεσις ἀντίκειμαι · ὁ μέν γάρ ἀπό ὁ ἁπλόος ἐπί ὁ σύνθετος ἔρχομαι , ὁ δέ ὁ ἀνάπαλιν ἀπό ὁ συντίθημι ἐπί ὁ ἁπλόος . λέγω δέ αὐτός ἄρχω ὁ περί ἀνάλυσις λόγος ἰάομαι γάρ συντίθημι γιγνώσκω καί δύναμις ὁ εὑρίσκω ἔχω , ἔτι μέντοι καί ἀναλύω , πέρας ἄν ἔχω ὁ ἐκ ἀρχή πρόθεσις ὡς εἄν οὖν οὖον περί σύνθεσις μόνος προτίθημι αὐτός ἀλλά καί περί ἀνάλυσις συλλογισμός διδάσκω ἐν ὁ πρόκειμαι δύο βιβλίον καί ἐν ὁ ἄλλος δύο ὁ μετά οὗτος ἀναλυτικός αὐτός ἀπογράφω . ἀλλά εἶπον τις , ὅς καί περί σύνθεσις διδάσκω καί περί εὕρεσις , τίς δήποτε οὖον συνθετικός ἐπιγράφω οὐδέ εὑρετικός ἀλλά ἀναλυτικός ; τίς ὁ ἀποκλήρωσις ; καί λέγω ὅτι ἀπό ὁ ἀπιστημονικωτέρου καί | ὁ τίμιος · ὁ γάρ εἰδοί ἐπιστημονικός ἀναλύω καί συντίθημι οἶδα , οὖον πάντως δέ ὁ εἰδοί συντίθημι καί ἀναλύω · οἷος ὁ οἰκοδόμος ὁ ἀναλύω εἰδοί ὥστε ὁ Ὕλας ἀπαθής φυλάσσω πάντως καί συντίθημι οἶδα · οἶδα γάρ τίς πρῶτος , τίς μέσος , τίς τελευταῖος συντίθημι , καί οὕτως ἀναλύω . ἐπεί οὖν ὁ ἀνάλυσις τίμιος εἰμί καί ἐπιστημονικός καί περιληπτικός καί τέλειος ὁ γάρ ἀναλύω οἶδα , ὡς εἴρω , πάντως καί συντίθημι οἶδα ) , ἀπό ὁ ἀνάλυσις ἀναλυτικός αὐτός ἐπιγράφω ὁ φιλόσοφος . σύντομος δέ ἀρκέω ἀπό ὁ τέλειος αὐτός ἐπιγράφω , καί οὐ ἀπό ὁ δύο αὐτός ἐπιγράφω . λέγω δέ καί ἄλλως , ὅτι συλλογισμός μέν καί ἄλλος πρό ὁ Ἀριστοτέλης χράω , ὥσπερ οὖν καί ὁ Πλάτος καί πᾶς † ὅς καί ἄλλος πλεῖστος , καί ὁ ἰδιώτης δέ ἐν ὁ διαλέγω καί ἐν ὁ πράσσω τίς συλλογισμός χράομαι · οὐδείς μέντοι πρό ὁ Ἀριστοτέλης παραδίδωμι ὁ συλλογιστικός μέθοδος οὐδέ εὑρίσκω ὁ τρεῖς σχῆμα ὑπό ὁ πᾶς ὁ συλλογισμός ἀνάγω . καί μέγας φρονέω , καί εἰκότβς μέγας φρονέω ἐπί ὁ εὕρεσις ὁ τρεῖς σχῆμα καί ὁ κατανοέω ὅτι τρεῖς σχῆμα εἰμί καί οὔτε πλέω οὔτε κακός , ὑπό ὁ πᾶς ὁ συλλογισμός ἀνάγω , καί πᾶς πίστις , εἴτε επαγωγικός εἰμί εἴτε ὁράω , ὑπό εἷς ὁ σχῆμα οὗτος ἀνάγω · δείκνυμι γάρ ὅτι πᾶς πίστις , καί ὅς ὁ φυσιολόγος χράομαι καί ὅς ὁ φυσιογνώμων καί ὅς ὁ θεολόγος καί πᾶς ἁπλόος , ὑπό εἷς ὁ σχῆμα οὗτος ἀνάγω . ἐπεί ἐν ὁ ἀνάλυσις χράομαι πᾶς συλλογισμός καί πᾶς πίστις ὑπό εἷς ὁ τρεῖς οὗτος σχῆμα ἀνάγω , ἀναλυτικός ἐπιγράφω . ἐπεί δέ , ὡς εἴρω , εὔτακτος εἰμί καί ἀκόλουθος πρότερος διδάσκω ὁ κοινῶς ὑπάρχω πᾶς συλλογισμός , εἶτα ὁ ἰδίως ὅδε καί ὅδε , διά οὗτος οὗτος μέν ὁ δύο βιβλίον , ἐν ὅς διδάσκω περί ὁ κοινός συλλογισμός , Πρότερος ἀναλυτικός ἐπιγράφω , <τὰ> δέ ἄλλος δύο , ἐν ὅς οὐκέτι ἁπλόος περί καθόλου συλλογισμός δισλαμβάνει , ἀλλά | περί ἀποδεικτικός συλλογισμός διαλαμβάνω , ἀναλυτικός ὕστερος ἐπιγράφω . τοσοῦτος μέν περί ὁ ἐπιγραφή . ἆρα δέ ὁ ἀνάλυσις μόνος ὁ σύνθεσις ἀντίκειμαι ἢ καί ἄλλος τις ; λέγω ὅτι καί ἄλλος τις · ὁ γάρ διαλεκτική δ εἰμί μέθοδος δύναμις εἰμί καί οἱονεί βλάστημα αὐτός , διαιρετικός , ὁριστική , ἀποδεικτικός , ἀναλυτικός · οὗτος ὁ τρεῖς μέθοδος ἀντίκειμαι ὁ ἀναλυτικός . ὁράω δέ ἕκαστος ὁ δύναμις , ἵνα μανθάνω πῶς ἀντίκειμαι αὐτός . ὁ διαιρετικός ὁ εἷς εἰς πολύς διαιρέω · ὁ ὁριστικός ὁ πολύς ὁ ὑπάρχω τις συνάγω ἀποκλείω αὐτός ἀπό ὁ ἄλλος πᾶς · ὁ ἀποδεικτικός ἄλλος ἄλλος ὑπάρχω ἀποδείκνυμι · ὁ δέ ἀναλυτικός ἀπό ὁ συντίθημι ἐπί ὁ ἁπλόος ἀνατρέχω . καί ὅτι μέν τέως ὁ διαιρετικός ἀντίκειμαι , πρόδηλος · ὁ μέν γάρ ὁ εἷς εἰς πολύς διαιρέω , ὁ δέ ὁ πολύς εἰς εἷς συνάγω . ἀντίκειμαι δέ καί ὁ ὁριστικός · ὁ μέν γάρ ἐκ πολύς ὑπάρχω , οἷος γένος καί διαφορά , συντίθημι ὅρος ἀποτελέω ἀποκλείω αὐτός ὁ ἄλλος , οἷος σύνθεσις τις εἰμί · ὁ δέ ὁ συντίθημι εἰς ὁ ἁπλόος ἀναλύω · επισκοοιδα πεῖ γάρ ὁ γένος καί ὁ διαφορά ἐκ ὅς συντίθημι . ἀντίκειμαι δέ καί ὁ ἀποδεικτικός · ὁ μέν γάρ ἄλλος ἄλλος συνάπτω , οἷος ὁ Ψυχή ὁ ἀθά · νάω δείκνυμι ὑπάρχω συλλογιστικός συντίθημι συλλογισμός · ὁ δέ ὁ συνάπτω διίστημι . σύντομος δέ εἶπον ὁ μέν διαιρετικός ὁ γένος εἰς ὁ εἶδος τέμνω , ὁ δέ ἀναλυτικός ὁ εἶδος συνάγω εἰς ὁ γένος . πάλιν ὁ μέν ὁριστικός ἐκ μέρος ὅλος τίς ποιέω , ὁ δέ ἀναλυτικός ἀπό ὁ ὅλος εἰς ὁ μέρος μεταβαίνω ἐκ ὅς ὁ ὅλος γίγνομαι . πάλιν ὁ μέν ἀποδεικταὴ ἀπό ὁ αἰτία ὁ αἰτιατός δείκνυμι , ὁ δέ ἀναλυτικός ἀπό ὁ αἰτιατός ἐπί ὁ αἴτιος μεταβαίνω . πᾶς ἄρα ἀντίκειμαι . οὗτος δέ πᾶς χράομαι ὁ μέθοδος ὁ θεῖος Πλάτος πολλαχοῦ , καί ἀνυμνέω αὐτός ἐν διάφορος , ὡς ἐν ὁ Φαιδρός ὁ διαιρετικός | καί ὁ ὁριστικός , ὡς ἐν ὁ Φίληβος ὁ ἀναλυτικός καί ἄλλοθι ποῦ ὁ ἀποδεικτικός . οὗτος καί περί ὁ ἀναλυτικός , ὅτι ἀντίκειμαι καί ὁ ἄλλος τρεῖς μέθοδος ὁ διαλεκτική . ἐπεί δέ , ὡς εἴρω , ὑπό ὁ λογικός ἀνάγω ὁ πρόκειμαι πραγματεία , ὅστις κατά ὁ hεριπατητικα ὄργανον εἰμί φιλοσοφία , οὖον πᾶς δέ οὕτως δοξάζω περί ὁ λογικός , ὅτι ὄργανον εἰμί φιλοσοφία , ἀλλά ἄλλος ἄλλως , φέρω ὁ τε διάφορος δοξάζω περί οὗτος εἶπον ὁ τε δόγμα αὐτός καί ὁ λόγος ὅς χράομαι ὁ ἑαυτοῦ , ὡς οἴομαι , δόγμα κρατύνω . ὁ μέν στωϊκός ὁ λογικός οὖον μόνος ὄργανον οὐ ἀξιόω καλέω φιλοσοφία , ἀλλά οὐδέ μόριον ὁ τυγχάνω ἀλλά μέρος . καί τις δέ ὁ πλατωνικός οὗτος γίγνομαι ὁ δόξα , ὅτι κατά Πλάτων οὐ ὄργανον ὁ λογικός ἀλλά μέρος καί τίμιος μέρος εἰμί φιλοσοφία . ὁ δέ περιπατητικός ὄργανον αὐτός λέγω ἀλλά οὖον μέρος . λεκτέος δέ ὁ ἐπιφέρω ῥῆμα ὁ ὅς χράομαι κατασκευάζω ὁ μέν ὅτι ὄργανον , ὁ δέ ὅτι μέρος εἰμί φιλοσοφία . πρό δέ οὗτος λεκτέος τίς διαφέρω ὄργανον μέρος . ὄργανον μέν οὖν εἰμί ὅς μή συντελής τις πρός ὁ εἰμί καί ὅς ἀναιρέω ὁ ὅλος μένω · μέρος δέ ὅς συντελής τις πρός ὁ εἰμί καί ὅς ἀναιρέω συναναιρέω ὁ ὅλος . οἷος ὁ σκυτεύς ὄργανον εἰμί σμίλη · οὖον γάρ ὁ σμίλη συμπληρωματικός εἰμί ὁ οὐσία αὐτός , οὐδέ οὗτος ἀφανίζω συναπόλλυμι ὁ σκυτοτόμος · ὁ χείρ δέ μέρος εἰμί ὁ ἄνθρωπος , καί ὁ χείρ ἀναιρέω συναπόλλυμι καί ὅλος ὁ ἄνθρωπος · οὐκέτι γάρ ὅλος εἰμί , ἀλλά κολοβός καί ἀτελής εἰμί . μέρος δέ μόριον διαφέρω , ὅτι ὁ μέρος μέγας μέρος εἰμί , ὁ δέ μόριον μικρός μέρος εἰμί καί ὁ μέρος μέρος · οἷος μέρος μέν εἰμί φιλοσοφία ὁ θεωρητικός , μόριον δέ ὁ θεολογικός . οὗτος προδιορίζω λεκτέος ὅς κρατύνω ὁ ἑαυτοῦ δόγμα ὁ τε στωϊκός καί ὁ περιπατητικός . ὁ μέν οὖν στωϊκός φημί ὅτι αὐτός ὁ φιλοσοφία ὁ λογικός ἀπογεννάω | καί οὗτος μέρος εἄν εἰμί αὐτός . καί ἄλλος δέ πολύς τοιοῦτος λέγω λόγος σαθρός , διά ὅς , ὡς οἴομαι , κατασκευάζω ὅτι μέρος εἰμί ὁ λογικός ὁ φιλοσοφία . διό ὁ μέν πολύς ἐατέος , ἐκεῖνος δέ λεκτέος ὅς οἴομαι κατασκευαστικός καί δριμύς ἵημι . συλλογίζομαι γάρ οὕτως · ἐάν τις τέχνη χράω τις ὅς μηδείς ἄλλος τέχνη μέρος εἰμί ἢ μόριον , οὗτος πάντως οὗτος ὁ τέχνη ἢ μέρος εἰμί μόριον · οἷος ὁ χειρουργικός , φημί , χράομαι ὁ Ἰατρική , καί ἐπεί οὐδείς ἄλλος τέχνη χράομαι ὁ χειρουργικός ὡς μέρος ἢ μόριον , ὁ χειρουργικός ὁ ἰατρικός οὐ εἰμί ὄργανον . ὁ δέ φιλοσοφία , φημί , χράομαι ὁ λογικός , ὅστις οὐδείς ἄλλος τέχνη * * * ὁ φιλοσοφία ἀλλά ἢ μέρος ἢ μόριον . εἰμί δέ τις λέγω ὅτι καί ἄλλος τέχνη χράομαι ὁ λογικός , ὡς ὁ ἰατρικός χράομαι συλλογισμός καί ἄλλος πᾶς χράομαι συλλογισμός , εἴρω ὅτι χράομαι μέν κἀκείνης , ἀλλά οὐ εἰμί ὁ μέθοδος ἐπιστήμων καί οὖον προηγουμένως περί οὗτος σπουδάζω · οἷος ὁ ἰατρός οὖον προηγουμένως περί ὁ συλλογιστικός μέθοδος σπουδάζω , οὐδέ εἶπον μέρος ἢ μόριον ἰατρικός εἰμί αὐτός , ἀλλά ὅσος εἰμί αὐτός χρήσιμος πρός ἀπόδειξις ὁ ἰατρικός θεώρημα , τοσοῦτος παραλαμβάνω παρά ὁ διαλεκτικός ὡς ὄργανον · ὁ δέ φιλόσοφος Ἐπιστήμων εἰμί ὡς ἐν μάλιστα ὁ τοιοῦτος μέθοδος . οὗτος μέν οὖν ὁ στωϊκός , ὡς οἴομαι , κατασκευάζω ὅτι οὐ ὄργανον εἰμί ὁ λογικός . λοιπός δέ ὅτι μόριον , λέγω ὅτι ὁ τρεῖς μόριον ὁ πρακτικός ὕλη μέν εἰμί ὁ ἀνθρώπινος , τέλος δέ ὁ ὁ ἀνθρώπινος βίος εὐδαιμονία , ὅς ὁ Πολιτικὸς σπουδάζω περιποιέω · πάλιν δέ ὁ ὁ θεωρητικός μόριον ὕλη μέν εἰμί ὁ θεῖον πρᾶγμα , τέλος δέ ὁ θεωρητικός εὐδαιμονία · ὁ δέ λογικός πραγματεία οὔτε ὕλη ὁ αὐτός ἔχω οὔτε τέλος · ὕλη μέν γάρ αὐτός εἰμί ὁ λόγος , τέλος δέ ὁ γνῶσις ὁ ἀποδεικτικός μέθοδος · καί ὁ ἄλλος γάρ πᾶς εἰς οὗτος συντελής , εἰς ὁ ἐπιστημονικός ἀποδείκνυμι . ὥστε ὑπό οὐδέτερος μέρος φιλοσοφία δύναμαι τάσσω · εἰμί γάρ καί περί ἀνθρώπινος καί θεῖον πρᾶγμα ὁ λογικός πραγματεύομαι χράομαι γάρ αὐτός ἢ περί ἀνθρώπινος ἢ θεῖον πρᾶγμα διαλέγω ) , ἀλλά οὖον περί ἀνθρώπινος μόνος ἔχω ὡς ὁ ὁ πρακτικός μόριον , οὐδέ περί θεῖον μόνος ὡς ὁ ὁ θεωρητικός · ὥστε οὖον μόριον ἀλλά τρίτος μέρος εἰμί φιλοσοφία . οὕτως οἴομαι κατασκευάζω ὁ στωϊκός ὅτι μέρος εἰμί φιλοσοφία . εἰμί δέ ὁ ἐπιχείρημα αὐτός εὐδιάσειστος · πρός μέν γάρ ὁ πρῶτος εἴρω ὅτι , εἰμί καί φιλοσοφία ἀποτελέω ὁ λογικός , οὐ ἀνάγκη αὐτός μέρος εἰμί · οὖον γάρ , ἐπεί ὁ χαλκεύς ἀπολύω τελέω ὁ ἄκμων , ὁ ἄκμων μέρος εἰμί ὁ χαλκευτικός ἀλλά ὄργανον . πρός δέ ὁ δύο εἴρω ὅτι παραλογίζομαι · οὖον γάρ ἐσθίω εἶπον ὅτι , ἐάν τέχνη χράω τις ὅς μή εἰμί ἄλλος τέχνη μέρος ἢ μόριον , οὗτος ἐκεῖνος ὁ χράω ὁ μέρος εἰμί ἢ μόριον , ἀλλά ἐσθίω προστίθημι καί ὁ ὄργανον καί εἶπον ‘δ ἐάν μή εἰμί ἄλλος τέχνη ἢ μέρος ἢ μόριον ἢ ὄργανος . ὁ δέ ὁ ὄργανον μνήμη οὐ ποιέω ὡς μή δύναμαι τις ὄργανον μόνος εἰμί . οὗτος καί πρός ὁ ἀνατρέπω ὁ λόγος διά ὅς , ὡς οἴομαι , ὁ στωϊκός κατασκευάζω ὅτι μέρος εἰμί ὁ λογικός ὁ φιλοσοφία . ὁ δέ περιπατητικός ὄργανον αὐτός λέγω · φημί γάρ ὅτι οὐ συντελής ὁ φιλοσοφία πρός ὁ εἰμί · καί ὁ λογικός οὖν πραγματεία ἀναιρέω μένω τέλειος ὁ φιλοσοφία . πρός δέ οὗτος φημί ὅτι , ἐάν τίς εἰμί πρᾶγμα ἄλλος μέν τέχνη ἀποτέλεσμα ἄλλος δέ ὄργανον , ὁ χράω αὐτός ὡς ὄργανον ἀγαθός εἰμί ὁ ἀποτελέω αὐτός · οἷος ὁ χαλινοποιική καταδεής εἰμί ὁ ἱππικός · ὁ μέν γάρ ἀποτέλεσμα εἰμί ὁ χαλινός , ὁ δέ ὄργανον . εἰμί οὖν ὁ λογικός μέρος εἰμί καί ἀποτέλεσμα φιλοσοφία , χράομαι δέ | αὐτός καί ἰατρικός καί ἄλλος τέχνη , ὡς εἴρω , χράομαι ὁ συλλογιστικός ὡς ὄργανον , συμβαίνω αὐτός ἀγαθός καί ὑπέρτερος εἰμί φιλοσοφία , ὅσπερ ἄτοπος · τέχνη γάρ τέχνη εἰμί καί ἐπιστήμη ἐπιστήμη ὁ φιλοσοφία . οὐ ἄρα μέρος εἰμί ἀλλά ὄργανον φιλοσοφία ὁ λογικός . οὗτος καί ὁ ἐκ ὁ περίπατος . τις δέ ὁ πλατωνικός εἴρω ὅτι κατά Πλάτων μέρος εἰμί ὁ λογικός τίμιος ὁ φιλοσοφία . καί παραφέρω ὁ ἐν Φαιδρός εἴρω περί ὁ διαλεκτική , ἐν ὅς ἀνυμνέω αὐτός , καί ὁ ἐν Φίληβος καί ὁ ἐν ἄλλος ὡς ἀνάγω ὁ ψυχή ἄχρι ὁ ἀγαθός καί ὁ γνῶσις ὁ πρᾶγμα αἴτιος . ἐγώ δέ φημί πρός οὗτος , ὅτι ἵστημι μέρος αὐτός εἰμί , οὖον μέντοι δύναμαι εἰμί ὁ τίμιος · ὁράω γάρ ὅτι αὐτός χράομαι πρός κατασκευή καί ἀπό - δεῖξις ὁ ὁ φιλοσοφία μέρος , ὁ θεωρητικός καί ὁ πρακτικός . ὥστε ἄν εἰμί μέρος , οὖον ὁ τίμιος εἰμί ἀλλά ὁ ἄλλος ἕνεκα μέρος εὑρίσκω , ὡς καί ὑπό ὁ φύσις ὁράω μέρος ἕνεκα μέρος εὑρίσκω · οἷος ὁ πνεύμων λέγω διά ὁ Καρδία ὑπό ὁ φύσις εὑρίσκω , ἵνα παράκειμαι αὐτός ὁ ὑπερβάλλω αὐτός θερμότης καταψύχω καί εὐκρασία ἀπεργάζομαι , καί ὁ σπλήν διά ὁ ἧπαρ , ἵνα ὁ ὅσος παχύς καί οὖον πάνυ καθαρός ὁ τροφή ὑποδέχομαι · ὅθεν καί σπλήν καλέω παρά ὁ σπάω εἰς ἑαυτοῦ . οὗτος καί πρός οὗτος . καί ὁ ἀληθής λέγω μέν τίς οὗτος , οὖον μέντοι τέλειος κατατρέχω ὁ ἀλήθεια . κατά γάρ Πλάτων καί ὁ ἀληθής λόγος οὔτε μέρος εἰμί , ὡς ὁ στωϊκός φημί καί τις ὁ πλατωνικός , οὔτε μόνος ὄργανον , ὡς ὁ ἐκ ὁ περίπατος φημί , ἀλλά καί μέρος εἰμί καί ὄργανον φιλοσοφία · ἐάν μέν γάρ μετά ὁ πρᾶγμα ὁ ὑπόκειμαι | αὐτός , μέρος εἰμί , ἐάν δέ ψιλός ὁ κανών ἄνευ ὁ πρᾶγμα , ὄργανον . ὥστε καλῶς ὁ ἐκ ὁ περίπατος ὁ παρά Ἀριστοτέλης ἀφοράω ὄργανον αὐτός φημί · ψιλός γάρ κανών παραδίδωμι , οὖον πρᾶγμα λαμβάνω ὑπόκειμαι ἀλλά ὁ στοιχεῖον ὁ κανών ἐφαρμόζω · οἷος ὁ Α κατά πᾶς ὁ Β , ὁ Β κατά πᾶς ὁ Γ , ὁ Α ἄρα κατά πᾶς ὁ Γ . ὁ δέ Πλάτων χράομαι αὐτός καί ὡς μέρος καί ὡς ὄργανον · ὅτε μέν γάρ ὁ κανών οὗτος ὁ πρᾶγμα ἐφαρμόζω καί χράομαι συλλογισμός ἐπί ὁ πρᾶγμα , οἷος ὅτε λέγω ἰή ψυχή αὐτοκίνητον , οὗτος δέ ἀεικίνητος , οὗτος δέ ἀθάνατος , ὁ ψυχή ἄρα ἀθάνατος , τότε χράομαι ὁ λογικός μετά ὁ ὑπόκειμαι αὐτός πρᾶγμα ὡς μέρος αὐτός χράομαι · ὅτε δέ καί αὐτός μέθοδος μόνος καί κανών ψιλός ἄνευ ὁ πρᾶγμα παραδίδωμι , ὡς ὄργανον αὐτός χράομαι . οὐδείς δέ θαυμαστός εἰμί καί ὁ ὡς ὄργανον καί ὁ ὡς μέρος ὁμώνυμος καλέω · πολύς γάρ εἰμί ὅς · αὐτός · οἷος πῆχυς καλέω καί ὁ μέτρον καί ὁ μετρέω ὁ πηχυαῖος ἢ ξύλον ἢ ἄλλος ὁστισοῦν πῆχυς καλέω καί ὁ μέτρον καί ὁ μετρέω ] , εἴτε ὑγρός τίς εἰμί εἴτε ξηρός . οὗτος καί ὁ λογικός πραγματεία μετά μέν πρᾶγμα ὑπόκειμαι σκοπός λέγω μέρος φιλοσοφία , ἄνευ δέ πρᾶγμα ψιλός ὁ κανών λέγω ὄργανον . οὗτος καί περί οὗτος . ἐπεί δέ εἴρω ὅτι τρεῖς εἰμί εἶδος συλλογισμός , ἀποδεικτικός , διαλεκτικός - Κον , σοφιστικός , καί περί μέν ὁ ἀποδεικτικός διδάσκω ἐν ὁ ὕστερος ἀναλυτικός , περί δέ διαλεκτικός ἐν ὁ τόπος , περί δέ ὁ σοφιστικός ἐν ὁ σοφιστικός ἐλέγχω , ὁ Ρητορικός τέχνη καί ὁ περι ὁ ποιητικός ποῦ χορός τάσσω ; βούλομαι γάρ αὐτός ὁ λογικός εἰμί πραγματεία · ἢ λεκτέος οὗτος , ὅσπερ καί ἀληθής εἰμί , ὅτι ἄλλος εἰμί ὁ πραγματεία καί ἄλλος λογικός . εἰμί μέν οὖν ὁ συλλογιστικός | ὁ διαίρεσις ποιέω , διαιρέω , ὡς εἴρω , εἰς τρεῖς εἶδος ὁ συλλογισμός · ὁ γάρ πειραστικός ὁ αὐτός πως εἰμί ὁ σοφιστικός · ἀμφότερος γάρ ψευδής συλλογίζομαι , ἀλλά ὁ μέν μοχθηρός συμποδίζω προαίρεσις , ὁ δέ ἀγαθός ὠφελέω , ὡς ὁ Εὐκλείδης διά ὁ ψευδάριον πειράω καί γυμνάζω · καί οὖον παραλαμβάνω ὁ Ρητορικός τέχνη οὐδέ ὁ περι ποιητικός · ἀσυλλόγιστος γάρ ἐκεῖνος . εἰμί δέ ὁ λογικός ὁ διαίρεσις ποιέω , διαιρέω οὕτως · ὁ λογικός ὁ μέν εἰμί συλλογιστικός , ὁ δέ ἀσυλλόγιστος · ὁ συλλογιστικός ὁ μέν ἀποδεικτικός , ὁ δέ διαλεκτικός , ὁ δέ σοφιστικός · ὅς Ασυλλογίστου ὁ μέν ἔμμετρος , ὁ δέ ἄμετρος , ἔμμετρος μέν ὁ περι ποιητικός , ἄμετρος δέ ὁ περι ὁ ῥητορικός τέχνη .