ammonius-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 8
Ἐπειδὴ πᾶσα πρότασίς ἐστιν ἢ τοῦ ὑπάρχειν ὥως τοῦ καὶ τὸ ζῷον οὐχ ὑπάρχει τινὶ ἀνθρώπῳ . Περὶ πάντων ὧν προέθετο ἄνω εἰπεῖν εἶπεν , περὶ προτάσεως , περὶ ὅρου , περὶ συλλογισμοῦ , ἔτι τε πρὸς τούτοις τίς ὁ τέλειος ὅρος καὶ τίς ὁ ἀτελής , καὶ τί τὸ ἐν ὅλῳ εἶναι ἢ μὴ εἶναι , καὶ τί τὸ κατὰ παντὸς ἢ μηθενὸς κατηγορεῖσθαι . εἶτα ἐπειδὴ εἶπεν ἄνω ὅτι “ τέλειον καλῶ συλλο - γισμὸν τὸν μηδενὸς προσδεόμενον πρὸς τὸ φανῆναι τὸ ἀναγκαῖον , ἀτελῆ δὲ τὸν δεόμενον ἑνὸς ἢ καὶ πλειόνων ” ( εἰρήκαμεν δὲ ὅτι ἐν ᾧ λέγει , τὰς βοηθείας λέγει δι’ ὧν ἀνάγονται εἰς τὸ πρῶιον σχῆμα οἱ ἐν δευτέρῳ καὶ τρίτῳ σχήματι · εἰσὶν δὲ τρεῖς , ἀντιστροφή , ἔκθεσις , ἡ εἰς ἀδύνατον ἀπαγωγή ) , δῆλον ὅτι ἀναγκαίως καὶ περὶ τῶν βοηθειῶν τούτων διαλήψεται πρὸ τοῦ περὶ τῶν συλλογισμῶν διαλεχθῆναι . οὐ λέγει δὲ ἐνταῦθα περὶ τῶν τριῶν βοηθειῶν ἀλλὰ περὶ μόνης τῆς ἀντιστροφῆς , ἐπειδὴ καὶ ἀσαφεστέρα ἐστὶν καὶ οἱ πλείους συλλογισμοὶ διὰ ταύτης βοηθοῦνται · διὸ καὶ ὡς ἀσαφεστέραν καὶ ὡς μάλιστα χρείαν ἔχων ταύτης προλαμβάνει καὶ λέγει περὶ αὐτῆς . περὶ δὲ τῆς ἐκθέσεως ἐρεῖ τούτου τοῦ βιβλίου πρὸς τῷ τέλει · ἐν δὲ τοῖς μέσοις περὶ τῆς εἰς ἀδύνατον ἀπαγωγῆς · σαφέστεραι γάρ εἰσιν αὗται αἱ δύο βοήθειαι . ἡ μὲν γὰρ διὰ τῆς εἰς ἀδύνατον ἀπαγωγῆς καὶ διὰ τοῦ ὀνόματος δείκνυται τί σημαίνει , ὅτι αὐτόθεν μὲν τὸ προκείμενον οὐκ ἀποδείκνυσιν , ὑποθεμένη δὲ τὸ ἀντικείμενον εἰς ἄτοπόν τι καὶ ἀδύνατον καταντᾷ , ὡς ἔχομεν καὶ ἐπὶ τῶν γραμμικῶν θεωρημάτων . ἔκθεσις δέ ἐστιν ἡ λῆψις καὶ προβολὴ μερικοῦ τινος καὶ ἀπ’ αὐτοῦ τὸ ὅλον πιστουμένη · οἷον λέγω ‘οὐδεὶς ἄνθρωπος τετράπους᾿ , | καὶ ἐκτίθεμαι μερικόν τι , τὸν Σωκράτην , καὶ λέγω ‘εἰ γὰρ ὑπῆρχεν τῷ ἀνθρώπῳ <τὸ> τετράπουν , καὶ Σωκράτει ὑπῆρχεν᾿ · ὥστε συντόμως εἰπεῖν ἡ παράδειγμά ἐστιν . οὐκ ἐσπούδασεν οὖν καὶ περὶ τούτων τῶν δύο βοηθειῶν ἐνταῦθα εἰπεῖν διά τε τὸ σαφέστερα εἶναι αὐτάς , ὡς εἴρηται , καὶ μὴ ἐπὶ τοσούτων δεῖσθαι αὐτῶν ἐφ’ ὅσων τῆς ἀντιστροφῆς δεῖται . ἐπειδὴ δὲ ἔστιν καὶ ὅρων ἀντιστροφὴ καὶ προτάσεων καὶ συλλογισμῶν , περὶ ποίας ἐνταῦθα διαλαμβάνει ; λέγομεν ὅτι οὔτε περὶ τῆς τοῦ ὅρου οὔτε περὶ τῆς τοῦ συλλογισμοῦ · περὶ μὲν γὰρ τῆς τοῦ ὅρου εἶπέν πως ἐν ταῖς Κατηγο - ρίαις , οὐκ αὐτόθεν μὲν εἰπὼν ὅτι ὅρων ἐστὶν ἀντιστροφή · ἐπὶ γὰρ τῶν πρός τι εἶπεν αὐτήν , ἔνθα λέγει ‘πάντα δὲ τὰ πρός τι πρὸς ἀντιστέφοντα λέγεται · ὁ γὰρ δοῦλος πρὸς τὸν δεσπότην ἀντιστρέφει , καὶ ὁ δεσπότης πρὸς τὸν δοῦλον · δοῦλος δεσπότου δοῦλος καὶ δεσπότης δούλου δεσπότης , καὶ ἐπιστητὸν ἐπιστήμῃ ἐπιστητόν᾿ · περὶ δὲ τῆς τοῦ συλλογισμοῦ ἀντιστροφῆς ἐρεῖ πρὸς τῷ τέλει τοῦ δευτέρου βιβλίου τῶν Προτέρων ἀναλυτικῶν . ἐνταῦθα δὲ περὶ τῆς τῶν προτάσεων λέγει ἀντιστροφῆς . ἐπειδὴ δὲ οὐ πᾶσαι αἱ προτάσεις ἀντιστρέφουσιν , λεκτέον ποῖαί εἰσιν αἱ ἀντιστρεφό - μεναι , καὶ πρότερον τί σημαίνει αὐτὸ τοῦτο τὸ ὄνομα ἡ ἀντιστροφή . οὐ γάρ , ὡς νῦν οἱ πολλοὶ λέγουσιν , ἀντιστροφή ἐστιν ἡ καταστροφή , ἀλλ’ ἀντιστροφή ἐστιν ἡ ἰσοστροφή · πολλάκις γὰρ τὸ ‘ἀντί᾿ τοῦ ἴσου τί - θεται , οἷον ἀντίθεος ἰσόθεος . ἔχομεν δὲ τοῦτο πιστώσασθαι καὶ ἀπὸ τῶν παρ᾿ αὐτῷ κειμένων · ἀρχόμενος γὰρ τῶν Ῥητορικῶν τεχνῶν φησιν “ ἡ ῥητορικὴ τῇ διαλεκτικῇ ἀντίστροφός ἐστιν ” ἀντὶ τοῦ ‘ἰσόστροφος᾿ · ἑκατέρα γὰρ αὐτῶν ὁμοίως ἐξ ἐνδόξων ἐπιχειρεῖ καὶ ἐφ’ ἑκάτερα κατασκευάζει · περὶ γὰρ τὸ φαινόμενον ἑκατέρα ἔχει . ἀντιστροφὴ οὖν ἐστιν ἡ ἰσοστροφή . τὸ δὲ ἴσον | οὐ δύναται εἶναι ἕν τι · σχέσιν γὰρ σημαίνει καὶ τῶν πρός τί ἐστιν τὸ ἴσον · <τὸ γὰρ ἴσον> ἴσῳ ἴσον ἐστίν . ὥστε οὐ δύναται μιᾶς προτάσεως εἶναι , εἴ γε τὴν στροφὴν σημαίνει ἴσων τινῶν καὶ κοινωνίαν ἐχόντων · τὰ γὰρ ἴσα κοινωνεῖ ἀλλήλοις κατὰ τὴν ἰσότητα καὶ ἐν δύο τισὶν τὸ ἐλάχιστον θεωρεῖται . ὥστε πάντως δύο προτάσεων ἐστιν ἡ ἀντιστροφή . λοιπὸν δὲ λεκτέον ποίων προτάσεων ἐστιν ἡ ἀντιστροφή . τοῦτο δὲ εὑρήσομεν , εἰ διαίρεσίν τινα τῶν προτάσεων τελείαν ποιησαίμεθα ἐκ τῶν ὅρων οὕτως · ἐπειδὴ πᾶσα πρότασις ἔχει ὑποκείμενον ὅρον , ἔχει καὶ κατηγορούμενον , ἢ κτὰ ἀμφοτέρους τοὺς ὅρους αἱ προτάσεις κοινωνοῦσιν ἢ κατ’ οὐδέτερον , ἢ κατὰ μὲν τὸν ἕτερον κοιἄτοπόν ] νωνοῦσιν , κατὰ δὲ τὸν ἕτερον διαφέρουσιν , καὶ τοῦτο διχῶς · ἢ γὰρ κατὰ μὲν τὸν ὑποκείμενον κοινωνοῦσιν , κατὰ δὲ τὸν κατηγορούμενον διαφέρουσιν , ἢ τὸ ἀνάπαλιν . λέγω ὅτι οὐ δύναται ἡ ἀντιστροφὴ εἶναι οὔτε τῶν προτάσεων τάσεων τῶν κατὰ μηδέτερον κοινωνουσῶν ( ποία γὰρ ἰσότης δύναται εἶναι ἐν τοῖς κατὰ πάντα διαφέρουσιν ; ) οὔτε τῶν κατὰ τὸν ἕτερον μὲν κοινωνου - σῶν κατὰ δὲ τὸν ἕτερον διαφερουσῶν · οὐδὲ γὰρ ἐν ταύταις δύναται εἶναι ἰσότης διὰ τὸ διαφέρειν τὸν ἕτερον · λείπεται τὴν ἀντιστροφὴν εἶναι τῶν προτάτεων τῶν κατ’ ἀμφότερα κοινωνουσῶν . λέγει δὲ πάλιν ἄλλην διαί · ρεσιν · ἐπειδὴ πᾶσα πρότασις ἔχει † ὅρον ἢ γὰρ καταφατική ἐστιν ἢ ἀποφατική ) , ἔχει δὲ καὶ τάξιν καθ’ ἣν τεταγμένοι εἰσὶν οἱ ὅροι , ὅδε μὲν πρῶτος , ὅδε <δὲ> δεύτερος , λέγει οὖν ὅτι οὕτως αἱ προτάσεις αἱ νοῦσαι ἢ οὕτως κοινωνοῦσιν ὥστε καὶ τὴν αὐτὴν ποιότητα φυλάττειν καὶ τὴν αὐτὴν τάξιν , ἢ οὐδέτερον τούτων φυλάττουσιν , ἢ τὸ μὲν ἕτερον φυ - λάττουσιν , τὸ δὲ ἕτερον ἐναλλάττουσιν , καὶ τοῦτο διχῶς · ἢ γὰρ τὴν τάξιν ἐναλλάττουσι τὴν ποιότητα φυλάξασαι , ἢ τὸ ἀνάπαλιν |
Lemmas: ἐπεί πᾶς πρότασις εἰμί ἢ ὁ ὑπάρχω ὅς ὁ καί ὁ ζῷον οὐ ὑπάρχω τις ἄνθρωπος . περι πᾶς ὅς προτίθημι ἄνω εἶπον εἶπον , περί πρότασις , περί ὁράω , περί συλλογισμός , ἔτι τε πρός οὗτος τίς ὁ τέλειος ὅρος καί τίς ὁ ἀτελής , καί τίς ὁ ἐν ὅλος εἰμί ἢ μή εἰμί , καί τίς ὁ κατά πᾶς ἢ μηθενός κατηγορέω . εἶτα ἐπεί εἶπον ἄνω ὅτι “ τέλειος καλέω Συλλός - γισμὸν ὁ μηδείς προσδέω πρός ὁ φαίνω ὁ ἀναγκαῖος , ἀτελής δέ ὁ δήω εἷς ἢ καί πλείων ” ( εἴρω δέ ὅτι ἐν ὅς λέγω , ὁ βοήθεια λέγω διά ὅς ἀνάγω εἰς ὁ πρώϊος σχῆμα ὁ ἐν δύο καί τρίτος σχῆμα · εἰμί δέ τρεῖς , ἀντιστροφή , ἔκθεσις , ὁ εἰς ἀδύνατος ἀπαγωγή ) , δῆλος ὅτι ἀναγκαῖος καί περί ὁ βοήθεια οὗτος διαλαμβάνω πρό ὁ περί ὁ συλλογισμός διαλέγω . οὖον λέγω δέ ἐνταῦθα περί ὁ τρεῖς βοήθεια ἀλλά περί μόνος ὁ ἀντιστροφή , ἐπεί καί ἀσαφής εἰμί καί ὁ πλείων συλλογισμός διά οὗτος βοηθέω · διό καί ὡς ἀσαφής καί ὡς μάλιστα χρεία ἔχω οὗτος προλαμβάνω καί λέγω περί αὐτός . περί δέ ὁ ἔκθεσις εἴρω οὗτος ὁ βιβλίον πρός ὁ τέλος · ἐν δέ ὁ μέσος περί ὁ εἰς ἀδύνατος ἀπαγωγή · σαφής γάρ εἰμί οὗτος ὁ δύο βοήθεια . ὁ μέν γάρ διά ὁ εἰς ἀδύνατος ἀπαγωγή καί διά ὁ ὄνομα δείκνυμι τίς σημαίνω , ὅτι αὐτόθεν μέν ὁ πρόκειμαι οὐ ἀποδείκνυμι , ὑποτίθημι δέ ὁ ἀντίκειμαι εἰς ἄτοπος τίς καί ἀδύνατος καταντάω , ὡς ἔχω καί ἐπί ὁ γραμμικός θεώρημα . ἔκθεσις δέ εἰμί ὁ λῆψις καί προβολή μερικός τις καί ἀπό αὐτός ὁ ὅλος πιστόω · οἷος λέγω οὐδείς ἄνθρωπος τέτραπος , | καί ἐκτίθημι μερικός τίς , ὁ Σωκράτης , καί λέγω ἰάομαι γάρ ὑπάρχω ὁ ἄνθρωπος ὅς τετράπους , καί Σωκράτης ὑπάρχω · ὥστε σύντομος εἶπον ὁ παράδειγμα εἰμί . οὐ σπουδάζω οὖν καί περί οὗτος ὁ δύο βοήθεια ἐνταῦθα εἶπον διά τε ὁ σαφής εἰμί αὐτός , ὡς εἴρω , καί μή ἐπί τοσοῦτος δήω αὐτός ἐπί ὅσος ὁ ἀντιστροφή δήω . ἐπεί δέ εἰμί καί ὁράω ἀντιστροφή καί πρότασις καί συλλογισμός , περί Ποίας ἐνταῦθα διαλαμβάνω ; λέγω ὅτι οὔτε περί ὁ ὁ ὁράω οὔτε περί ὁ ὁ συλλογισμός · περί μέν γάρ ὁ ὁ ὁράω εἶπον πως ἐν ὁ κατηγο - ρία , οὐ αὐτόθεν μέν εἶπον ὅτι ὁράω εἰμί ἀντιστροφή · ἐπί γάρ ὁ πρός τίς εἶπον αὐτός , ἔνθα λέγω πάντης δέ ὁ πρός τίς πρός ἀντιστέφω λέγω · ὁ γάρ δοῦλος πρός ὁ δεσπότης ἀντιστρέφω , καί ὁ δεσπότης πρός ὁ δοῦλος · δοῦλος δεσπότης δοῦλος καί δεσπότης δοῦλος δεσπότης , καί ἐπιστητός ἐπιστήμη ἐπιστητός · περί δέ ὁ ὁ συλλογισμός ἀντιστροφή εἴρω πρός ὁ τέλος ὁ δύο βιβλίον ὁ Πρότερος ἀναλυτικός . ἐνταῦθα δέ περί ὁ ὁ πρότασις λέγω ἀντιστροφή . ἐπεί δέ οὖον πᾶς ὁ πρότασις ἀντιστρέφω , λεκτέος ποῖος εἰμί ὁ ἀντιστρέφω - Μεναί , καί πρότερος τίς σημαίνω αὐτός οὗτος ὁ ὄνομα ὁ ἀντιστροφή . οὖον γάρ , ὡς νῦν ὁ πολύς λέγω , ἀντιστροφή εἰμί ὁ καταστροφή , ἀλλά ἀντιστροφή εἰμί ὁ ἰσοστροφή · πολλάκις γάρ ὁ ἀντίς ὁ ἴσος τίς - θέτης , οἷος ἀντίθεος ἰσόθεος . ἔχω δέ οὗτος πιστόω καί ἀπό ὁ παρά αὐτός κεῖμαι · ἄρχω γάρ ὁ ῥητορικόν τέχνη φημί “ ὁ ῥητορικός ὁ διαλεκτική ἀντίστροφος εἰμί ” ἀντί ὁ ἰσόστροφος · ἑκάτερος γάρ αὐτός ὁμοίως ἐκ ἔνδοξος ἐπιχειρέω καί ἐπί ἑκάτερος κατασκευάζω · περί γάρ ὁ φαίνω ἑκάτερος ἔχω . ἀντιστροφή οὖν εἰμί ὁ ἰσοστροφή . ὁ δέ ἴσος | οὖον δύναμαι εἰμί εἷς τίς · σχέσις γάρ σημαίνω καί ὁ πρός τίς εἰμί ὁ ἴσος · ὅς γάρ ἴσος ἴσος ἴσος εἰμί . ὥστε οὖον δύναμαι εἷς πρότασις εἰμί , εἰμί γε ὁ στροφή σημαίνω ἴσος τις καί κοινωνία ἔχω · ὁ γάρ ἴσος κοινωνέω ἀλλήλων κατά ὁ ἰσότης καί ἐν δύο τις ὁ μικρός θεωρέω . ὥστε πάντως δύο πρότασις εἰμί ὁ ἀντιστροφή . λοιπός δέ λεκτέος ποῖος πρότασις εἰμί ὁ ἀντιστροφή . οὗτος δέ εὑρίσκω , εἰμί διαίρεσις τις ὁ πρότασις τέλειος ποιέω ἐκ ὁ ὁράω οὕτως · ἐπεί πᾶς πρότασις ἔχω ὑπόκειμαι ὅρος , ἔχω καί κατηγορέω , ἢ κτάομαι ἀμφότερος ὁ ὅρος ὁ πρότασις κοινωνέω ἢ κατά οὐδέτερος , ἢ κατά μέν ὁ ἕτερος κοιατοπος ] νοέω , κατά δέ ὁ ἕτερος διαφέρω , καί οὗτος διχῶς · ἢ γάρ κατά μέν ὁ ὑπόκειμαι κοινωνέω , κατά δέ ὁ κατηγορέω διαφέρω , ἢ ὁ ἀνάπαλιν . λέγω ὅτι οὖον δύναμαι ὁ ἀντιστροφή εἰμί οὔτε ὁ πρότασις τάσις ὁ κατά μηδέτερος κοινωνέω ( ποῖος γάρ Ἰσότης δύναμαι εἰμί ἐν ὁ κατά πᾶς διαφέρω ; ) οὔτε ὁ κατά ὁ ἕτερος μέν κοινωνός - σός κατά δέ ὁ ἕτερος διαφέρω · οὐδέ γάρ ἐν οὗτος δύναμαι εἰμί Ἰσότης διά ὁ διαφέρω ὁ ἕτερος · λείπω ὁ ἀντιστροφή εἰμί ὁ πρός ὁ κατά ἀμφότερος κοινωνέω . λέγω δέ πάλιν ἄλλος διά · Ρέσιν · ἐπεί πᾶς πρότασις ἔχω † ὅρος ἢ γάρ καταφατικός εἰμί ἢ ἀποφατικός ) , ἔχω δέ καί τάξις κατά ὅς τάσσω εἰμί ὁ ὅρος , ὅδε μέν πρῶτος , ὅδε <δὲ> δύο , λέγω οὖν ὅτι οὕτως ὁ πρότασις ὁ νοέω ἢ οὕτως κοινωνέω ὥστε καί ὁ αὐτός ποιότης φυλάσσω καί ὁ αὐτός τάξις , ἢ οὐδέτερος οὗτος φυλάσσω , ἢ ὁ μέν ἕτερος φύω - λάζω , ὁ δέ ἕτερος ἐναλλάσσω , καί οὗτος διχῶς · ἢ γάρ ὁ τάξις ἐναλλάσσω ὁ ποιότης φυλάσσω , ἢ ὁ ἀνάπαλιν |