ammonius-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 3
Περὶ προτάσεως . Πρότασις μὲν οὖν ἐστιν λόγος καταφατικὸς καταφατικὸς ἢ τὸ τὴν ἡδονὴν μὴ εἶναι ἀγαθόν . Τρία ἐστὶν ταῦτα , λόγος , ἀπόφανσις , πρότασις . καὶ δοκεῖ τὰ τρία κατὰ τοῦ αὐτοῦ λέγεσθαι · οὐκ ἔστιν δὲ τὰ τρία κατὰ τοῦ αὐτοῦ , ἀλλ’ ἔστιν τις αὐτῶν διαφορά . ὁμοίως δέ ἐστιν τούτοις ἄλλα τρία ἀνάλογον , ὄνομά ἢ ῥῆμα ( οὐδὲν γάρ μοι διαφέρει ) , φάσις , ὅρος . καὶ πάλιν δὲ τὰ τρία δοκεῖ κατὰ τοῦ αὐτοῦ λέγεσθαι · οὐκ ἔστιν δὲ τὰ τρία κατὰ τοῦ αὐτοῦ , ἀλλ’ ἔχει τινὰ διαφοράν . πᾶσα μὲν γὰρ πρότασις καὶ ἀπόφανσίς ἐστιν , καὶ πᾶσα ἀπόφανσις καὶ λόγος ἐστίν · οὐκέτι δὲ τὸ ἀνάπαλιν · οὐ γὰρ πᾶς λόγος ἀπόφανσίς ἐστιν . τί δέ ἐστιν | ἀπόφανσις ; λόγος “ ἐν ᾧ τὸ ἀληθεύειν ἢ ψεύδεσθαι ὑπάρχει ” , ὡς εἶπεν ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας . ἔστιν δὲ λόγος ἐν ᾧ οὐκ ἔστιν τὸ ἀληθεύειν ἢ ψεύδεσθαι , οἷον ὁ εὐκτικός , ὁ προστακτικός · ὥστε ἔστιν λόγος μὴ ὢν ἀπόφανσις . πᾶσα ἄρα ἀπόφανσις καὶ λόγος , οὐ πᾶς δὲ λόγος καὶ ἀπόφανσις · περιληπτικώτερος γάρ ἐστιν καὶ ἐπὶ πλέον ὁ λόγος τῆς ἀποφάνσεως . πάλιν ἀπόφανσις μέν ἐστιν πᾶς λόγος ἐν ᾧ ἐστιν τὸ ἀληθεύειν ἢ ψεύδεσθαι · πρότασις δέ ἐστιν , ὅταν μὴ καθ’ ἑαυτὸν ᾖ ὁ λόγος ἀποφαντικός , ἀλλὰ μέρος τοῦ συλλογισμοῦ νοῆται . οἷον ἐὰν εἴπω ὡς δογματίζων λόγον τινὰ καθ’ αὑτόν , ‘ἡ ψυχὴ αὐτοκίνητός ἐστιν’ , ἀπόφανσιν μὲν λέγω , πρότασιν δὲ οὔ · ἐὰν δὲ συλλογιζόμενος μέρος τοῦ συλλογισμοῦ εἴπω ‘ἡ ψυχὴ αὐτοκίνητός ἀστιν’ ὡς ἐπάξων τὰ ἄλλα λήμματα καὶ τὸ συμπέρασμα , ἵνα τὸν συλλογισμὸν πληρώσω , τότε τὴν ἀπόφανσιν καὶ πρότασιν ἐποίησα , μέρος αὐτὴν τοῦ συλλογισμοῦ ποιή - σας . ὥστε ἡ ἀπόφανσις περιληπτικωτέρα ἐστὶν καὶ ἐπὶ πλέον τῆς προτάσεως · πᾶσα ἄρα πρότασις καὶ ἀπόφανσις , οὐ πᾶσα δὲ ἀπόφανσις πρότασις . διὸ καί , ὡς εἴρηται , ἐνταῦθα ὁρίζει τί ποτέ ἐστιν πρότασις . ἐν γὰρ τῷ Περὶ ἑρμηνείας οὐ περὶ προτάσεως ἐδίδαξεν ἀλλὰ περὶ ἀποφαντικοῦ λόγου · καθ’ ἑαυτοὺς γὰρ τοὺς λόγους ἐλάμβανεν , οὐχ ὡς μέρη συλλογισμῶν . ἐνταῦθα δὲ τοὺς ἀποφαντικοὺς λόγους λαμβάνων μέρη τῶν συλλογισμῶν δῆλον ὅτι προτάσεις αὐτοὺς ποιεῖ , καὶ εἰκότως ὁρίζεται τί ποτέ ἐστιν πρότασις . πάλιν δὲ ἐπὶ τῶν ἄλλων · πᾶς μὲν γὰρ ὅρος φάσις ἐστίν , καὶ πᾶσα φάσις ὄνομα ἢ ῥῆμα · οὐκέτι δὲ ἀνάπαλιν · οὐ γὰρ πᾶν ὄνομα ἢ ῥῆμα φάσις ἐστίν . τί γάρ ἐστιν φάσις ; τὰ μόρια τοῦ ἀποφαντικοῦ λόγου φάσεις εἰσίν , ὡς καὶ ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας λέγων περὶ ἀποφαντικοῦ λόγου σαφῶς εἶπεν “ τὸ μὲν οὖν ὄνομα ἢ ῥῆμα φάσις ἔστω μόνον ” . ἔστιν δὲ ὄνομα ἢ ῥῆμα τὰ μόρια τοῦ εὐκτικοῦ ἢ τοῦ προστακτικοῦ λόγου , ἃ οὐκ εἰσὶν φάσεις · περιληπτικώτερον ἄρα ἐστὶν τὸ ὄνομα καὶ τὸ ῥῆμα καὶ ἐπὶ πλέον τῆς φάσεως , ὥστε πᾶσα μὲν φάσις καὶ ὄνομα ἢ ῥῆμα , οὐ πᾶν δὲ ὄνομα ἢ ῥῆμα καὶ φάσις . πάλιν φάσεις μέν εἰσιν τὰ μόρια τῆς ἀποφάν - σεως , | ὅροι δὲ τὰ μόρια τῆς προτάσεως , τὸ ὑποκείμενον καὶ κατηγορούμενον ὥστε ταύτῃ διαφέρει φάσις ὅρου , ᾗ διαφέρει ἀπόφανσις προτάσεως · τότε γὰρ ἡ φάσις ὅρος γίνεται , ὅταν ἡ ἀπόφανσις πρότασις γένηται . ἐπὶ πλέον ἄρα ἐστὶν καὶ περιληπτικωτέρα ἡ φάσις τοῦ ὅρου · ἡ μὲν γὰρ μόριόν ἐστιν παντὸς ἀποφαντικοῦ λόγου , ὁ δὲ μόριον προτάσεως ἐστιν . τούτων διωρισμένων ἔλθωμεν ἐπὶ τὸ ῥητόν . πρόκειται αὐτῷ τὴν πρότασιν ὁρίσαι · τοῦτο γὰρ προέθετο πρότερον , ὁρίσαι τί ἐστιν πρότασις , τί ὅρος , τί συλλογισμός . ἐπεὶ οὖν πᾶς ὅρος ἐκ γένους ἐστὶν καὶ διαφορῶν , ὡς γένος μὲν τῆς προτάσεως λαμβάνει τὸν λόγον · ὡς εἴρηται γάρ , περιληπτικός ἐστιν τῆς ἀποφάνσεως , ἥτις περιληπτική ἐστιν τῆς προτάσεως · ἀνάλογον δὲ διαφοραῖς λαμβάνει τὸ καταφατικὸν καὶ τὸ ἀποφατικὸν καὶ τὰ ἑξῆς . ὥσπερ δὲ ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας μεμαθήκαμεν , τὸ μέν τί ἐστιν ποσὸν τῶν προτάσεων , τὸ δὲ ποιόν · ἀφ’ ἑκατέρου οὖν ὁρίζεται τὴν πρότασιν , καὶ ἀπὸ τοῦ ποσοῦ καὶ ἀπὸ τοῦ ποιοῦ · ἀπὸ μὲν τοῦ ποιοῦ εἰπὼν λόγος ταταφατικὸς ἢ ἀποφατικός τινος κατὰ τινος κατά τινος ἢ τινὸς ἀπό τινος . ὀλίγον δὲ μεθυπερβατῶς αὐτοῦ ἀκουστέον , ἵν’ ᾖ † τί λόγος καταφατικός τινος κατά τινος ἢ τινὸς ἀπό τινος · ἐν μὲν γὰρ τῇ καταφάσει καταφάσκομέν τι κατά τινος · οἷον Σωκράτης δίκαιός ἐστιν , καὶ τοῦ Σωκράτους τι , τὸ δίκαιος · ἐν δὲ τῇ ἀποφάσει ἀποφάσκομέν τι ἀπό τινος · ‘ὁ Σωκράτης ἄδικος οὐκ ἔστιν‘ ἀποφάσκομεν καὶ ἀπαγορεύομεν καὶ ἀποχωρίζομεν τοῦ Σωκράτους τὸ ἄδικον · πᾶσα γὰρ πρότασις ἢ καταφατική ἐστιν ἢ ἀποφατική . καὶ ταύτῃ διαφέρουσιν κατὰ τὸ ποιόν . ἀπὸ δὲ τοὐ ποσοῦ ὁρίζεται αὐτὴν λέγων ὅτι οὗτος ὁ λόγος ἢ καθόλου ἐστὶν ἢ ἐν μέρει ἡ ἀδιόριστος · πᾶσα γὰρ πρότασις ἢ καθόλου ἐστὶν ἢ μερικὴ ἡ ἀδιάριστος · στος · ἢ γάρ τινα τῶν καθόλου προσδιορισμῶν ἔχει ἤ τινα τῶν μερικῶν ἢ ἀπροσδιόριστός ἐστιν . οὗτός ἐστιν ὃν ἀποδίδωσιν ὅρον τῆς προτάσεως . ἰστέον δὲ ὅτι τὰ μὲν νεώτερα βιβλία | ἔχει τὸ τινὸς κατά τινος ἢ τινὸς ἀπό τινος · καὶ σαφῆ ποιεῖ τὸν ὅρον ἡ τοιαύτη γραφή · τὸ μὲν γὰρ τινὸς κατά τινος περὶ τῆς καταφάσεως ἂν εἴη κείμενον , τὸ δὲ τινὸς ἀπό τινος περὶ ἀποφάσεως . τὰ δὲ ἀρχαῖα βιβλία καὶ ἡ ἀρχαία γραφὴ οὐκ ἔχει τὸ ἢ τινὸς ἀπό τινος · ὕστερον γὰρ προσετέθη σαφηνείας χάριν · ἀλλὰ μόνον τὸ τινὸς κατά τινος ἔχουσιν . καὶ εἴη ἄν τὸ τινὸς κατά τινος λεγόμενον καὶ ἐπὶ τῆς καταφάσεως καὶ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως . ἢ ἐπειδὴ περὶ μόνων κατηγορικῶν συλλογισμῶν ἀνταῦθα διαλαμβάνει καὶ προτάσεων δῆλον ὅτι ὁμοίως τῶν γὰρ προτάσεων αἰ μέν εἰσιν κατηγορικαί , αἱ τελείως καὶ ἀδιστάκτως ἀποφαινόμεναι , οἷον ἡ ψυχὴ αὐτοκίνητός ἐστιν , αἱ δὲ ὑποθετικαί , αἱ μὴ τελείως ἀποφαινόμεναι ἀλλ’ ἐν ὑποθέσει , οἷον εἰ ἡμέρα ἐστίν , φῶς ἐστιν · ὁ γὰρ οὕτως λέγων οὐ τελείως ἀποφαίνεται ὅτι φῶς ἐστιν , ἀλλ’ ὑπόθεσιν λαβὼν τὸ ‘εἰ ἡμέρα ἐστίν’ λέγει ὅτι εἰ ἡμέρα ἐστίν , φῶς ἐστιν ) , ἐπειδὴ οὖν πᾶσαι αἱ προτάσεις , ἃς παραλαμβάνει ἐνταῦθα , κατηγορικαί εἰσιν καὶ οἱ συλλογισμοὶ πάντες , περὶ ὧν ἐνταῦθα διαλαμβάνει , κατηγορικοί εἰσιν , τὸ τινὸς κατά τινος εἶπεν καὶ ἐπὶ τῆς καταφάσεως καὶ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως , ὡς ἄν εἰ εἶπεν ‘πρότασίς ἐστιν , ἣν νῦν ὁρίζομαι , λόγος καταφατικὸς ἢ ἀποφατικός’ , ἵν’ ᾖ τὸ τινὸς κατά τινος ἀντὶ τοῦ ‘κατηγορικός’ . ἢ τὸ τινὸς κατά τινος ἀκουστέον ἀντὶ τοῦ περί τινος’ · κοινότερον γάρ ἐστιν τὸ περί τινος καὶ καταφάσεως καὶ ἀποφάσεως · καὶ γὰρ καὶ ὁ τὴν κατάφασιν λέγων περί τινος λέγει καὶ ὁ τὴν ἀπόφασιν . Εἶτα ἐξηγεῖται τί ἐστιν τὸ ἐν τῷ ὅρῳ εἰρημένον καθόλου καὶ τί τὸ ἐν μέρει καὶ τί τὸ ἀδιόριστον . καὶ λέγει καθόλου λέγειν τὸ παντὶ ἢ μηθενὶ ὑπάρχειν . τοῦτο δὲ περὶ τῆς καθόλου καταφατικῆς εἶπεν καὶ τῆς καθόλου ἀποφατικῆς · ἐὰν μὲν γὰρ εἴπω ‘πᾶς ἄνθρωπος δίπους ἀστίν’ , παντὶ τῷ ἀνθρώπῳ λέγω ὑπάρχειν τὸ δίπουν · ἐὰν δὲ εἴπω ‘οὐδεὶς ἄνθρωπος τετράπουν ἐστίν’ , οὐθενὶ ἀνθρώπῳ λέγω ὑπάρχειν τὸ τετράπουν . | ἐν μέρει δέ , φησίν , λέγω τὸ τινὶ καὶ μήτινί ἢ μὴ παντὶ ὑπάρχειν . καὶ ἐπὶ μὲν τῶν καθόλου μίαν ηὗρεν ἀποφατικήν · ἐπὶ δὲ τῶν μερικῶν δύο εὑρίσκει ἀποφατικάς · ἥ τε γὰρ καθόλου καταφατικὴ προσλαβοῦσα <τὸ> ‘οὐ’ γίνεται μερικὴ ἀποφατική , οἷον οὐ πᾶς δίκαιός ἐστιν , ἥ τε μερικὴ καταφατικὴ προσλαβοῦσα τὸ ‘οὐ’ γίνεται μερικὴ ἀποφατική , οἷον τὶς ἄνθρωπος δίκαιος οὐκ ἔστιν . ὁ γὰρ λέγων ‘τὶς ἄνθρωπος δίκαιός ἐστιν’ τινὶ ἀνθρώπῳ λέγει ὑπάρχειν τὸ δίκαιον · ὁ δὲ λέγων ‘οὐ πᾶς ἄνθρωπος δίκαιος’ οὐ παντὶ ἀνθρώπῳ λέγει ὑπάρχειν τὸ δίκαιον · πάλιν ὁ λέγων ‘τὶς ἄνθρωπος δίκαιος οὐκ ἔστιν’ τινὶ ἀνθρώπῳ λέγει μὴ ὑπάρχειν τὸ δίκαιον · ὥστε καὶ αὕτη μερική ἐστιν ἀποφατική · μέρους γάρ τινος τῶν ἀνθρώπων ἀποφάσκει τὸ δίκαιον . τοῦτο οὖν σημαίνει , διὰ μὲν τοῦ τινὶ ὑπάρχειν τὴν κατάφασιν , διὰ δὲ τοῦ μὴ τινὶ ἢ μὴ παντὶ ὑπάρχειν τὰς δύο ἀποφάσεις . ἀμφότεραι δὲ ὑπεναντίως ἀντίκεινται τῇ μερικῇ καταφατικῇ · ἑκατέρα γοῦν αὐτῶν συναληθεύει μετ’ αὐτῆς ἐπὶ τῆς ἐνδεχομένης ὕλης . ἀδιόριστον δέ , φησίν , λέγω τὸ ὑπάρχειν ἢ μὴ ὑπάρχειν ἄνευ τοῦ καθόλου ἢ κατὰ μέρος ἀντὶ τοῦ ‘τὸ καταφάσκειν τι κατά τινος ἢ ἀποφάσκειν τι ἀπό τινος ἄνευ τοῦ ποιεῖν ἢ καθόλου ἢ μερικὴν τὴν πρότασιν’ . οἷον ἐὰν εἴπω ‘ἄνθρωπος δίκαιός ἐστιν’ , τῷ ἀνθρώπῳ λέγω ὑπάρχειν τὸ δίκαιον · ἐὰν δὲ εἴπω ‘ἄνθρωπος δίκαιος οὐκ ἔστιν’ , τῷ ἀνθρώπῳ λέγω μὴ ὑπάρχειν τὸ δίκαιον . καὶ ἀδιορίστβς προάγω τὰς προτάσεις · οὔτε γὰρ τοῖς καθόλου οὔτε τοῖς μερικοῖς προσδιορισμοῖς κέχρημαι . αὐτὸς δὲ καὶ παραδείγμασιν κέχρηται <ἃ> ἀδιορίστως προενέγκασθαι · οἷόν ἐστιν πρότασις τοιαύτη ‘τῶν ἐναντίων ἡ αὐτὴ ἐπιστήμη’ , καὶ ἔστιν ἀληθής · ὁ γὰρ ἰατρὸς οὐ μόνον τὰ ὑγιεινὰ οἶδεν ἀλλὰ καὶ τὰ νοσώδη , τοῖς μὲν ἵνα χρήσηται , τὰ δὲ ἵνα φύγῃ . ὁμοίως ὁ μουσικὸς καὶ τὰ εὐάρμοστα καὶ τὰ ἀνάρμοστα οἶδεν · καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως ἀληθές ἐστιν εἰπεῖν ὅτι τῶν ἐναντίων ἡ αὐτή ἐστιν | ἐπιστήμη . ἐὰν μέντοι εἴπω μετὰ προσδιορισμοῦ ‘πάντων τῶν ἐναντίων ἡ αὐτή ἐστιν ἐπιστήμη’ , ψεύδομαι · οὐ γὰρ πάντων τῶν ἐναντίων ἡ αὐτή ἐστιν ἐπιστήμη , ἀλλ’ ἑκάστης μὲν ἀντιθέσεως τῶν ἐναντίων ἡ αὐτή ἐστιν ἐπιστήμη , οὐ πάντων δὲ ἅμα τῶν ἐναντίων · οὐ γὰρ ἡ αὐτή ἐστιν ἐπιστήμη εὐαρμόστου καὶ ἀναρμόστου καὶ ὑγιεινοῦ ἅμα καὶ νοσώδους . ὥστε ἀνάγκη ταύτην τὴν πρότασιν ἀδιορίστως προφέρεσθαι , εἰ μέλλοιμεν ἀληθεύειν . πάλιν ἐὰν εἴπω ‘πᾶσα ἡδονὴ ἀγαθὸν οὐκ ἔστιν‘ , ψεύδομαι · οὐ γὰρ πᾶσα ἡδονὴ οὐκ ἀγαθόν ἐστιν , ἀλλ’ αἱ μὲν ἀκόλαστοι καὶ ἀκάθαρτοι οὐκ ἀγαθαί , αἱ δὲ ἐπὶ ταῖς ἀρεταῖς <καὶ> καθαραὶ ἀγαθαί . ὥστε ἀδιορίστως λεκτέον καὶ ταύτην τὴν πρότασιν , εἰ μέλλοιμεν ἀληθεύειν , οἷον ἡδονὴ ἀγαθὸν οὐκ ἔστιν · αἱ γὰρ μὴ αἱρεταὶ μηδὲ ἀναγκαῖαι οὐκ ἀγαθαί .
Lemmas: περι πρότασις . πρότασις μέν οὖν εἰμί λόγος καταφατικός καταφατικός ἢ ὁ ὁ ἡδονά μή εἰμί ἀγαθός . τρία εἰμί οὗτος , λόγος , ἀπόφασις , πρότασις . καί δοκέω ὁ τρεῖς κατά ὁ αὐτός λέγω · οὐ εἰμί δέ ὁ τρεῖς κατά ὁ αὐτός , ἀλλά εἰμί τις αὐτός διαφορά . ὁμοίως δέ εἰμί οὗτος ἄλλος τρεῖς ἀνάλογος , ὄνομα ἢ ῥῆμα ( οὐδείς γάρ ἐγώ διαφέρω ) , φάσις , ὅρος . καί πάλιν δέ ὁ τρεῖς δοκέω κατά ὁ αὐτός λέγω · οὐ εἰμί δέ ὁ τρεῖς κατά ὁ αὐτός , ἀλλά ἔχω τις διαφορά . πᾶς μέν γάρ πρότασις καί ἀπόφανσις εἰμί , καί πᾶς ἀπόφασις καί λόγος εἰμί · οὐκέτι δέ ὁ ἀνάπαλιν · οὖον γάρ πᾶς λόγος ἀπόφανσις εἰμί . τίς δέ εἰμί | ἀπόφασις ; λόγος “ ἐν ὅς ὁ ἀληθεύω ἢ ψεύδω ὑπάρχω ” , ὡς εἶπον ἐν ὁ περι ἑρμηνεία . εἰμί δέ λόγος ἐν ὅς οὐ εἰμί ὁ ἀληθεύω ἢ ψεύδω , οἷος ὁ εὐκτικός , ὁ προστακτικός · ὥστε εἰμί λόγος μή εἰμί ἀπόφασις . πᾶς ἄρα ἀπόφασις καί λόγος , οὖον πᾶς δέ λόγος καί ἀπόφασις · περιληπτικός γάρ εἰμί καί ἐπί πλέω ὁ λόγος ὁ ἀπόφανσις . πάλιν ἀπόφασις μέν εἰμί πᾶς λόγος ἐν ὅς εἰμί ὁ ἀληθεύω ἢ ψεύδω · πρότασις δέ εἰμί , ὅταν μή κατά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ λόγος ἀποφαντικός , ἀλλά μέρος ὁ συλλογισμός νοέω . οἷος ἐάν εἶπον ὡς δογματίζω λόγος τις κατά ἑαυτοῦ , ἡʹ ψυχή αὐτοκίνητος ἐστιν’ , ἀπόφανσις μέν λέγω , πρότασις δέ οὖον · ἐάν δέ συλλογίζομαι μέρος ὁ συλλογισμός εἶπον ἡʹ ψυχή αὐτοκίνητος ἀστιν’ ὡς ἐπάγω ὁ ἄλλος λῆμμα καί ὁ συμπέρασμα , ἵνα ὁ συλλογισμός πληρόω , τότε ὁ ἀπόφανσις καί πρότασις ποιέω , μέρος αὐτός ὁ συλλογισμός ποιέω - σός . ὥστε ὁ ἀπόφασις περιληπτικός εἰμί καί ἐπί πλέω ὁ πρότασις · πᾶς ἄρα πρότασις καί ἀπόφασις , οὖον πᾶς δέ ἀπόφασις πρότασις . διό καί , ὡς εἴρω , ἐνταῦθα ὁρίζω τίς ποτός εἰμί πρότασις . ἐν γάρ ὁ περι ἑρμηνεία οὖον περί πρότασις διδάσκω ἀλλά περί ἀποφαντικός λόγος · κατά ἑαυτοῦ γάρ ὁ λόγος λαμβάνω , οὐ ὡς μέρος συλλογισμός . ἐνταῦθα δέ ὁ ἀποφαντικός λόγος λαμβάνω μέρος ὁ συλλογισμός δῆλος ὅτι πρότασις αὐτός ποιέω , καί εἰκότως ὁρίζω τίς ποτός εἰμί πρότασις . πάλιν δέ ἐπί ὁ ἄλλος · πᾶς μέν γάρ ὅρος φάσις εἰμί , καί πᾶς φάσις ὄνομα ἢ ῥῆμα · οὐκέτι δέ ἀνάπαλιν · οὖον γάρ πᾶς ὄνομα ἢ ῥῆμα φάσις εἰμί . τίς γάρ εἰμί φάσις ; ὁ μόριον ὁ ἀποφαντικός λόγος φάσις εἰμί , ὡς καί ἐν ὁ περι ἑρμηνεία λέγω περί ἀποφαντικός λόγος σαφῶς εἶπον “ ὁ μέν οὖν ὄνομα ἢ ῥῆμα φάσις ἵστημι μόνος ” . εἰμί δέ ὄνομα ἢ ῥῆμα ὁ μόριον ὁ εὐκτικός ἢ ὁ προστακτικός λόγος , ὁ οὐ εἰμί φάσις · περιληπτικός ἄρα εἰμί ὁ ὄνομα καί ὁ ῥῆμα καί ἐπί πλέω ὁ φάσις , ὥστε πᾶς μέν φάσις καί ὄνομα ἢ ῥῆμα , οὖον πᾶς δέ ὄνομα ἢ ῥῆμα καί φάσις . πάλιν φάσις μέν εἰμί ὁ μόριον ὁ ἀποφαίνω - σέως , | ὅρος δέ ὁ μόριον ὁ πρότασις , ὁ ὑπόκειμαι καί κατηγορέω ὥστε οὗτος διαφέρω φάσις ὁράω , ὅς διαφέρω ἀπόφασις πρότασις · τότε γάρ ὁ φάσις ὅρος γίγνομαι , ὅταν ὁ ἀπόφασις πρότασις γίγνομαι . ἐπί πλέω ἄρα εἰμί καί περιληπτικός ὁ φάσις ὁ ὁράω · ὁ μέν γάρ μόριον εἰμί πᾶς ἀποφαντικός λόγος , ὁ δέ μόριον πρότασις εἰμί . οὗτος διά-ὁρίζω ἔρχομαι ἐπί ὁ ῥητός . πρόκειμαι αὐτός ὁ πρότασις ὁρίζω · οὗτος γάρ προτίθημι πρότερος , ὁρίζω τίς εἰμί πρότασις , τίς ὅρος , τίς συλλογισμός . ἐπεί οὖν πᾶς ὅρος ἐκ γένος εἰμί καί διαφορά , ὡς γένος μέν ὁ πρότασις λαμβάνω ὁ λόγος · ὡς εἴρω γάρ , περιληπτικός εἰμί ὁ ἀπόφανσις , ὅστις περιληπτικός εἰμί ὁ πρότασις · ἀνάλογος δέ διαφορά λαμβάνω ὁ καταφατικός καί ὁ ἀποφατικός καί ὁ ἑξῆς . ὥσπερ δέ ἐν ὁ περι ἑρμηνεία μανθάνω , ὁ μέν τίς εἰμί ποσός ὁ πρότασις , ὁ δέ ποιός · ἀπό ἑκάτερος οὖν ὁρίζω ὁ πρότασις , καί ἀπό ὁ ποσός καί ἀπό ὁ ποιέω · ἀπό μέν ὁ ποιέω εἶπον λόγος ταταφατικὸς ἢ ἀποφατικός τις κατά τις κατά τις ἢ τις ἀπό τις . ὀλίγος δέ μεθυπερβατῶς αὐτός ἀκούω , ἵνα εἰμί † τίς λόγος καταφατικός τις κατά τις ἢ τις ἀπό τις · ἐν μέν γάρ ὁ κατάφασις καταφάσκω τίς κατά τις · οἷος Σωκράτης δίκαιος εἰμί , καί ὁ Σωκράτης τίς , ὁ δίκαιος · ἐν δέ ὁ ἀπόφασις ἀποφάσκω τίς ἀπό τις · ὅς Σωκράτης ἄδικος οὐ εἰμί ἀποφάσκω καί ἀπαγορεύω καί ἀποχωρίζω ὁ Σωκράτης ὁ ἄδικος · πᾶς γάρ πρότασις ἢ καταφατικός εἰμί ἢ ἀποφατικός . καί οὗτος διαφέρω κατά ὁ ποιός . ἀπό δέ ὁ ποσός ὁρίζω αὐτός λέγω ὅτι οὗτος ὁ λόγος ἢ καθόλου εἰμί ἢ ἐν μέρος ὁ ἀδιόριστος · πᾶς γάρ πρότασις ἢ καθόλου εἰμί ἢ μερικός ὁ αδιαγαθος · Στος · ἢ γάρ τις ὁ καθόλου προσδιορισμός ἔχω ἤ τις ὁ μερικός ἢ απροσδιόριστος εἰμί . οὗτος εἰμί ὅς ἀποδίδωμι ὅρος ὁ πρότασις . ἰστέον δέ ὅτι ὁ μέν νέος βιβλίον | ἔχω ὁ τις κατά τις ἢ τις ἀπό τις · καί σαφής ποιέω ὁ ὅρος ὁ τοιοῦτος γραφεύς · ὁ μέν γάρ τις κατά τις περί ὁ κατάφασις εἄν εἰμί κεῖμαι , ὁ δέ τις ἀπό τις περί ἀπόφασις . ὁ δέ ἀρχαῖος βιβλίον καί ὁ ἀρχαῖος γραφή οὐ ἔχω ὁ ἢ τις ἀπό τις · ὕστερος γάρ προστίθημι σαφήνεια χάρις · ἀλλά μόνος ὁ τις κατά τις ἔχω . καί εἰμί ἄν ὁ τις κατά τις λέγω καί ἐπί ὁ κατάφασις καί ἐπί ὁ ἀπόφασις . ἢ ἐπεί περί μόνος κατηγορικός συλλογισμός ἐνταῦθα διαλαμβάνω καί πρότασις δῆλος ὅτι ὁμοίως ὁ γάρ πρότασις ὁ μέν εἰμί κατηγορικός , ὁ τέλειος καί ἀδιστάκτως ἀποφαίνω , οἷος ὁ ψυχή αὐτοκίνητος εἰμί , ὁ δέ ὑποθετικός , ὁ μή τέλειος ἀποφαίνω ἀλλά ἐν ὑπόθεσις , οἷος εἰμί ἡμέρα εἰμί , φάος εἰμί · ὁ γάρ οὕτως λέγω οὖον τέλειος ἀποφαίνω ὅτι φάος εἰμί , ἀλλά ὑπόθεσις λαμβάνω ὁ ἰάομαι ἡμέρα εἰμί λέγω ὅτι εἰμί ἡμέρα εἰμί , φάος εἰμί ) , ἐπεί οὖν πᾶς ὁ πρότασις , ὅς παραλαμβάνω ἐνταῦθα , κατηγορικός εἰμί καί ὁ συλλογισμός πᾶς , περί ὅς ἐνταῦθα διαλαμβάνω , κατηγορικός εἰμί , ὁ τις κατά τις εἶπον καί ἐπί ὁ κατάφασις καί ἐπί ὁ ἀπόφασις , ὡς ἄν εἰμί εἶπον πρότασις εἰμί , ὅς νῦν ὁρίζω , λόγος καταφατικός ἢ ἀποφατικός , ἵνα εἰμί ὁ τις κατά τις ἀντί ὁ κατηγορικός . ἢ ὁ τις κατά τις ἀκούω ἀντί ὁ περί τίνω · κοινός γάρ εἰμί ὁ περί τις καί κατάφασις καί ἀπόφασις · καί γάρ καί ὁ ὁ κατάφασις λέγω περί τις λέγω καί ὁ ὁ ἀπόφασις . εἶτα ἐξηγέομαι τίς εἰμί ὁ ἐν ὁ ὅρος εἴρω καθόλου καί τίς ὁ ἐν μέρος καί τίς ὁ ἀδιόριστος . καί λέγω καθόλου λέγω ὁ πᾶς ἢ μηθεν́ς ὑπάρχω . οὗτος δέ περί ὁ καθόλου καταφατικός εἶπον καί ὁ καθόλου ἀποφατικός · ἐάν μέν γάρ εἶπον πᾶς ἄνθρωπος δίπους ἀστίς , πᾶς ὁ ἄνθρωπος λέγω ὑπάρχω ὁ δίπους · ἐάν δέ εἶπον οὐδείς ἄνθρωπος τετράπους εἰμί , οὐδείς ἄνθρωπος λέγω ὑπάρχω ὁ τετράπους . | ἐν μέρος δέ , φημί , λέγω ὁ τις καί μῆτις ἢ μή πᾶς ὑπάρχω . καί ἐπί μέν ὁ καθόλου εἷς εὑρίσκω ἀποφατικός · ἐπί δέ ὁ μερικός δύο εὑρίσκω ἀποφατικός · ὅς τε γάρ καθόλου καταφατικός προσλαμβάνω ὅς οὐ γίγνομαι μερικός ἀποφατικός , οἷος οὖον πᾶς δίκαιος εἰμί , ὅς τε μερικός καταφατικός προσλαμβάνω ὁ οὐ γίγνομαι μερικός ἀποφατικός , οἷος τις ἄνθρωπος δίκαιος οὐ εἰμί . ὁ γάρ λέγω τίς ἄνθρωπος δίκαιος ἐστιν’ τις ἄνθρωπος λέγω ὑπάρχω ὁ Δίκαιος · ὁ δέ λέγω οὐ πᾶς ἄνθρωπος δίκαιος οὖον πᾶς ἄνθρωπος λέγω ὑπάρχω ὁ Δίκαιος · πάλιν ὁ λέγω τίς ἄνθρωπος δίκαιος οὐ ἵστημι τις ἄνθρωπος λέγω μή ὑπάρχω ὁ Δίκαιος · ὥστε καί οὗτος μερικός εἰμί ἀποφατικός · μέρος γάρ τις ὁ ἄνθρωπος ἀποφάσκω ὁ Δίκαιος . οὗτος οὖν σημαίνω , διά μέν ὁ τις ὑπάρχω ὁ κατάφασις , διά δέ ὁ μή τις ἢ μή πᾶς ὑπάρχω ὁ δύο ἀπόφασις . ἀμφότερος δέ ὑπεναντίος ἀντίκειμαι ὁ μερικός καταφατικός · ἑκάτερος γοῦν αὐτός συναληθεύω μετά αὐτός ἐπί ὁ ἐνδέχομαι ὕλη . ἀδιόριστος δέ , φημί , λέγω ὁ ὑπάρχω ἢ μή ὑπάρχω ἄνευ ὁ καθόλου ἢ κατά μέρος ἀντί ὁ τότος καταφάσκω τίς κατά τις ἢ ἀποφάσκω τίς ἀπό τις ἄνευ ὁ ποιέω ἢ καθόλου ἢ μερικός ὁ προτάσσω . οἷος ἐάν εἶπον ἄνθρωπος δίκαιος ἐστιν’ , ὁ ἄνθρωπος λέγω ὑπάρχω ὁ Δίκαιος · ἐάν δέ εἶπον ἄνθρωπος δίκαιος οὐ ἵστημι , ὁ ἄνθρωπος λέγω μή ὑπάρχω ὁ Δίκαιος . καί ἀδιορίστβς προάγω ὁ πρότασις · οὔτε γάρ ὁ καθόλου οὔτε ὁ μερικός προσδιορισμός χράομαι . αὐτός δέ καί παράδειγμα χράομαι ὅς ἀδιορίστως προφέρω · οἷος εἰμί πρότασις τοιοῦτος τῶς ἐναντίος ὁ αὐτός ἐπιστήμη , καί εἰμί ἀληθής · ὁ γάρ ἰατρός οὖον μόνος ὁ ὑγιεινός οἶδα ἀλλά καί ὁ νοσώδης , ὁ μέν ἵνα χράω , ὁ δέ ἵνα φεύγω . ὁμοίως ὁ μουσικός καί ὁ εὐάρμοστος καί ὁ ἀνάρμοστος οἶδα · καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως ἀληθής εἰμί εἶπον ὅτι ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός εἰμί | ἐπιστήμη . ἐάν μέντοι εἶπον μετά προσδιορισμός πάντω ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός εἰμί ἐπιστήμη , ψεύδω · οὖον γάρ πᾶς ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός εἰμί ἐπιστήμη , ἀλλά ἕκαστος μέν ἀντίθεσις ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός εἰμί ἐπιστήμη , οὖον πᾶς δέ ἅμα ὁ ἐναντίος · οὖον γάρ ὁ αὐτός εἰμί ἐπιστήμη εὐάρμοστος καί ἀνάρμοστος καί ὑγιεινός ἅμα καί νοσώδης . ὥστε ἀνάγκη οὗτος ὁ πρότασις ἀδιορίστως προφέρω , εἰμί μέλλω ἀληθεύω . πάλιν ἐάν εἶπον πάσσω ἡδονή ἀγαθός οὐ εἰμί , ψεύδω · οὖον γάρ πᾶς ἡδονή οὐ ἀγαθός εἰμί , ἀλλά ὁ μέν ἀκόλαστος καί ἀκάθαρτος οὐ ἀγαθός , ὁ δέ ἐπί ὁ ἀρετή <καὶ> καθαρός ἀγαθός . ὥστε ἀδιορίστως λεκτέος καί οὗτος ὁ πρότασις , εἰμί μέλλω ἀληθεύω , οἷος ἡδονή ἀγαθός οὐ εἰμί · ὁ γάρ μή αἱρετός μηδέ ἀναγκαῖος οὐ ἀγαθός .