alexander-philosophy.in-aristotelis-metaphysica-commentaria 10
Ἐπεὶ οἱ τὰς ἰδέας τιθέμενοι καὶ αὐτοὲν ἐδόξαζον , τοῦτο αὐτὸ λέγοντες εἶναι τὴν φύσιν αὐτοῦ καὶ ἐν τούτῳ οὐσιῶσθαι ἐν τῷ ἓν εἶναι ( οὐδὲ γὰρ ὥσπερ ὁ Σωκράτης ἓν ὂν ὑπόκειται αὐτός , κατηγορεῖται δὲ αὐτοῦ τὸ ἕν , οὕτως ἔλεγον καὶ ὡς αὐτοενὶ ὑποχεῖσθαί τινα φύσιν , λέγεσθαι δὲ κατ’ αὐτῆς τὸ αὐτοέν , οὔτε ὡς οἱ φυσικοὶ μίαν λέγοντες τὴν ἀρχὴν ὑπετίθουν αὐτῇ πῦρ ἢ ὕδωρ ἢ ἀέρα , ἀλλ’ οὐσιῶσθαι αὐτὸ ἐν τῷ ἓν εἶναι , καὶ εἶναι αὐτοῦ φύσιν τὸ ἕν , μηδὲ ὂν αὐτὸ λέγοντες ἀλλὰ μόνον ἕν · καὶ ὅτῳ φίλον πῶς ταῦτα λέγουσι μαθεῖν ; ἐντυγχανέτω τὸν ἐπιγραφάμενον Παρμενίδην ἢ Περὶ ἰδεῶν τοῦ Πλάτωνος διάλογον ) — ἐπειδὴ οὖν ταύτην εἶχον περὶ τοῦ ἑνὸς τὴν ἔννοιαν , ζητῆσαι ἐν τῷ παρόντι βιβλίῳ προτίθεται εἰ ἔστι τι τοιοῦτον ἓν ἢ μή . πρότερον δὲ διαίρεσιν ποιεῖται τοῦ ἑνὸς καὶ λέγει τίνα ἐστὶ τὰ κυρίως σημαινόμενα τοῦ ἑνὸς καὶ πῶς τὸ ἓν τέως ἐν τοῖς αἰσθητοῖς εἶναι ὑπολαμβάνομεν . λέγει δὲ ὅτι τῷ ἑνὶ πανταχοῦ ὡς ἀρχῇ μέτρου χρώμεθα καὶ ἐν ἀριθμοῖς καὶ ἐν μεγέθεσι καὶ ἐν μέλεσι · τὴν γὰρ δίεσιν ἀρχὴν τῶν μελῶν ποιούμεθα . περὶ δὴ τούτων καὶ ἄλλων τοιούτων πρότερον τὸν λόγον ποιεῖται , καὶ οὕτω ζητεῖ εἰ δύναται εἶναί τι τοῦτο αὐτὸ ἔχον φύσιν τὸ ἕν , εἶτα ζητεῖ καὶ περὶ τῶν ἐναντίων τίνα ἐστὶ καὶ ὅλως περὶ τῶν ἀντικειμένων καὶ πῶς εἰσι . τὰ μὲν οὖν ἐνταῦθα λεχθησόμενα τοιαῦτα , ἰτέον δὲ ἡμῖν ἐπὶ τὴν τῶν λεγομένων σαφήνειαν . Τὸ ἓν ὅτι μὲν λέγεται πλεοναχῶς , ἐν τοῖς περὶ ποσαχῶς διῃρημένοις εἴρηται πρότερον . Ἐν τῷ Δ τῆσδε τῆς πραγματείας εἴρηκε περὶ τῶν τοῦ ἑνὸς σημαινομένων , ὅτε καὶ περὶ ἰῶν ἄλλων ἁπάντων ὧν ἐκεῖσε ἐμνήσθη ἐπεσκέπτετο ποσαχῶς ἕκαστον λέγεται . καὶ νῦν πάλιν . ὑπομιμνήσκει λέγων τὸ ἓν ὅτι μὲν λέγεται πλεοναχῶς εἴρηται ἐν ἐκείνοις · οἱ συγκεφαλαιού - συγκεφαλαιούμενοι δὲ τρόποι τῶν πρώτων καὶ καθ’ αὑτὰ λέγ’ ομένων ἐν , τουτἐστιν οἱ πρῶτοι τῶν τοῦ ἑνὸς σημαινομένων τρόποι , ἀλλὰ μὴ οἱ κατὰ συμβεβηκὸς λεγόμενοι ( οὗτοι γὰρ πάμπολλοί εἰσιν ) , οἱ πρῶτοι δὴ τέσσῶές εἰσι , καὶ τίνες οὗτοι καταλέγει . τό τε γὰρ συνεχές , φησίν , ἓν λέγεται · τὸ δὲ συνεχὲς ἢ ἁπλῶς καὶ καθόλου λέγεται ( ἁπλῶς συνεχὲς καὶ οὐ κυρίως λέγεται τὸ ἁφῇ καὶ δεσμῷ ἢ κόλλῃ ) , τὸ δὴ συνεχὲς ἓν λέγελέγεται ἢ τὸ ἁπλῶς ὂν συνεχές , ἢ τὸ μάλιστά γε τῇ φύσει συνεχὲς ἕν ἐστιν · | φúσει δὲ συνεχῆ τά τε ζῷα καὶ τὰ φυτὰ καὶ ὅλως τὰ ἐκ φύσεως γινόὦνα ἀλλὰ μὴ ἀπὸ τέχνης . καὶ τούτων πάλιν τῶν φύσει συνεχῶν μάλιστα καὶ κυριώτατα ἓν λέγεται οὗ ἡ κίνησις ἀδιαιρετωτέρα καὶ μᾶλλον ἁ πλῆ . τοιοῦτον δ’ ἄν εἴη τὸ κυκλοφορητικὸν σῶμα · τῶν μὲν γὰρ ζῴων αἱ κινήσεις οὔκ εἰσιν ἁπλαῖ , οὐδ’ ἀδιαίρετοι . ᾗ μὲν γὰρ στάσει διαλαμβἁνονιαι ( ἐν γὰρ ταῖς τῶν ποδῶν ἀντερείσεσιν , ὅτε κινοῦνται , στάσεις γίνονται ) οὔκ εἰσιν άπλαἰ · ᾗ δὲ οὐ πᾶν ἅμα τὸ ζῷσν κινεῖται ἀλλ’ οὐδὲ τὰ μόρια αὐτοῦ ( κινουμένου γὰρ τοῦ δεξιοῦ ποδὸς καὶ προηγουμένου ὁ λαιὸς ἵσταται , πάλιν τούτου προηγεῖσθαι μέλλοντά ἵσταται · ὁ δεξιός ) εἰσὶ διαιρεταί · διαιροῦνται γὰρ ἐν ταrς στάσεσι . τοῦ δ’ οὐρανοῦ ἅτε ἄρθρα μὴ ἔχοντος ἀλλ’ ἑνὸς ὸ́νιος καὶ συνεχοῦς , οὐ δυνατήν ἐστι τὸ μὲν αὐτοῦ κινεῖσθαι τὸ δὲ μή , ἀλλ’ ἅπαντα τὰ μόρια αὐτοῦ ἅμα κινοῦνται · ὥστε κυριώτερον ἓν τῶν ἐνταῦθα τὸ κυκλοφορητικόν ἐστιν . ὅτι δὲ τοῦτο λέγει κυρίως ἕν , μετ’ ὀλίγον καὶ αὐτὸς δηλώσει . ἔτι , φησί , τοιοῦτον καὶ μᾶλλον , τουτέστιν ἔτι ἓν λέγεται καὶ μᾶλλον ἓν τὸ ὅλον καὶ ἔχον τινὰ μορφὴν καὶ εἶδος . καὶ συμπεριείληφε διὰ τούτου τοῦ τρόπου πάντα τὰ φυσικὰ μεγέθη τά τε κ̀υκ̀ὶ‘)φορητικ̓ὰ καὶ τὰ ὑπὸ σελήνην . ἐπειδὴ δὲ εἶδός τί ἐστι καὶ ἡ ναῦς καὶ ἡ οἰκία , λἔ̀ιει μάλιστα δὲ εἴ τι φύσει τοιοῦτόν ἑστι καὶ μἡ βίᾳ , ὥσπερ ὅσα κόλλῃ ἢ γὁμφῳ ἢ συνδέσμῳ . γόμφῳ μέν ἐστιν ἓν ἡ ναῦς , κιβώτιον , συνδέσμῳ ὁ φάκελος κόλλῃ δὲ βιβλίον . ὅ σὰ δὴ ἔχει μορφὴν καὶ εἶδος φύσει ἀλλὰ μὴ βίᾳ , ωασπερ ὅσα γόμφῳ ἐστὶν ὡς ἡ ναῦς , ἀλλ’ ἔχει ἐν ἑαυτοῖς τὸ αἴτιον τοῦ συνεχῆ εἶναι , ἓν λέγεται . ταῦτα δ’ ἐστὶ τὰ ἐν ἑαυτοῖς ἔχοντα τὸ αἴτιον τοῦ συνεχῆ εἶναι , ὧν ἡ κίνησις μία καὶ ἀδιαίρετος τόπῳ καὶ χρόνῳ . εἰ γὰρ ἐν ἄλλῳ θὲν τόπῳ κινεῖταί τι , ἐν ἄλλῳ δὲ ἕτερον , ἐξ ἀνάγκης διαιρετή ἐστιν ἡ κίνησις , ὥσπερ ἔχει ἡ τῶν ζῴων βάδισις · ἐν ἄλλῳ μὲν γὰρ χρόνῳ κινεῖται ὁ δεξιὸς ποὺς καὶ ἐν ἄλλῳ ὁ λαιός . εἰ δὴ ταῦθ’ οὕτως ἔχει , ἔκδηλον ὅτι εἴ τι φύσει κινήσεως ἁ ρχὴν ἔχει τῆς πρώτης τὴν πρώτην , ὅτι τοῦτο πρῶτον μέγεθος ἕν . ὃ δὲ λέγει , τοιοῦτόν ἐστιν . δέδέδεικταί ἐν τῷ Θ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως ὡς ἡ κατὰ τόπον κίνησις προτέρα ἐστὶ τῶν ἄλλων κινήσεων , αὐξήσεως φθίσεως καὶ τῶν ἄλλων , τῆς δὲ κατὰ τόπον πάλιν δέδεικται ἐκεῖσε προτέρα ἡ κύκλῳ . τούτων ἐκεῖσε δειχθέντων λέγει , ἐπειδὴ τὸ κυκλοφορητικὸν σῶμα ἀρχὴν ἔχει ἐν ἑαυτῷ κινήσεως , ἡ δὲ κύκλῳ κίνησις πρώτη ἐστὶ τῆς κατὰ τόπον , ἥτις πάλιν ἡ κατὰ τόπον πρώτη τῶν ἄλλων , τὸ κυκλοφορητικὸν σῶμα δῆλον ὅτι πρῶτόν ἐστι μέγεθος · ἡ γὰρ τῶν μορίων αὐτοῦ κίνησις οὐκ ἐν ἄλλῳ καὶ ἄλλῳ χρόνῳ γίνεται , ἀλλ’ ἅμα πάντα ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ κινοῦνται . ἔστιν οὖν , ὥσπερ εἴρηται , ἡ κυκλοφορία πρώτη τῆς φορᾶς . καὶ τὸ ἔχον ἄρα ταύτην τὴν ἀρχὴν πρῶτόν ἐστι μέγεθος τοῦ ἔχοντος τὴν τῆς φορᾶς ἀρχήν . τὰ μὲν δὴ οὕτως ἓν λέγεται ἢ τὸ συνεχὲς ἢ τὸ ὅλον ὅλον δὲ ποῖον λέγεται εἴρηται ἐν τῷ Δ ) , τὰ δὲ λέγεται ἓν ὧν ἄν ὁ λόγος εἷς ᾖ . καὶ τίνων ὁ λόγος εἷς ἐστιν ἐπάγει · ὧν ἡ νόησις μία καὶ ἡ ἐπιστήμη . τίνων δὲ πάλιν ἡ νόησίς ἐστι μία ἐπιφέρει , ὧν ἁ διαιρετὸς ἡ νόησις . ἡ δὲ τοῦ ἀδιαιρέτου καὶ κυρίως ἑνὸς ἡ ἀδιαίρετος νόησίς ἐστιν ἢ εἴδει ἢ ἀριθμῷ . ὥστε ἐξ ὧν λέγει ὁ μὲν καθόλου ἄνθρωπος καὶ ἵππος καὶ ὅλως τὰ εἰδικώτατα εἴδη , καὶ ὁ Σωκράτης καὶ ὁ Πλάτων’ καὶ ἁπλῶς τὰ ἄτομά εἰσιν ἕν , τὸ δὲ ζῷον τὸ καθόλου ἓν οὐκ ἔστιν , ὅτι διαιρεῖται εἴς τε τὸ ζῷον πτηνὸν καὶ εἰς τὸ ζῷον πεζὸν καὶ εἰς τὸ ζῷον ἔνυδρον , ὧν αἱ νοήσεις καὶ ἐπιστῆμαι διάφοροι · ἄλλη γὰρ νόησις καὶ ἐπιστήμη ζῴου πτηνοῦ καὶ ἄλλη ζῴου πεζοῦ . ὁ δὲ ἄνθρωπος οὐ διαιρεῖται εἰς ἕτερα εἴδη εἰδικώτατον ὂν εἶδος , οὐδὲ οἱ κατὰ μέρος πολλῷ μᾶλλον ἄνθρωποι διαιποῦνται εἰς ἀνθρώπους . εἰ δὴ ἓν λέγομεν ὧν ἡ κίνησις μία καὶ ὧν ἡ νόησις καὶ ἡ ἐπιστήμη ἡ αὐτή , ταῦτα δὲ διὰ τὸ εἶδος συμβαίνει , ἓν ἄν εἴη πρῶτον τὸ ταῖς οὐσίαις αἴτιον τοῦ ἑνός · τοῦτο δ’ ἐστὶ τὸ εἶδος . καὶ ἐπανακεφαλαιοῦται διὰ βραχέων τὰ λεχθέντα λέγων λέγεται μὲν οὖν τὸ ἓν τοσαυταχῶς , τό τε συνεχὲς φύσει καὶ τὸ ὅλον ὁ γὰρ μονόχειρ συνεχὴς μέν ἐσ·τιν , ἀλλ’ οὐ καὶ ὅλος , ὥστε διαφέρει ) , καὶ τὸ καθ’ ἕκαστον καὶ ἄτομον , καὶ τὸ καθόλου καὶ τὸ εἶδος . λέγεται δ’ ἓν πάπα ταῦτα ἐν τῷ ἢ τὴν κίνησιν εἶναι ἀδιαίρετον ἢ τὴν νόησιν ἢ τὸν λόγον καὶ τὸ εἶδος . Δεῖ δὲ κατανοεῖν ὅτι οὐχ ὡσαύτως ληπτέον λέγεσθαι ποῖά τε ἓν λέγεται καὶ τί ἐστι τὸ ἑνὶ εἶναι καὶ τίς αὐτοῦ λόγος . Ἐπειδὴ ἑτέρα ἐστὶν ἡ φύσις τοῦ ἑνὸς καὶ ἕτερα τὰ καθ’ ὧν κατηγορεῖται ἄλλο γὰρ Σωκράτης καὶ ( ἄλλο τὸ ἓν τὸ κατὰ τοῦ Σωκράτους κατηγορούμενον ) , λέγει ὅτι δεῖ κατανοεῖν ὅτι ἑτέρα ἐστὶν ἡ ζητοῦσα ζήτησις ποῖά τε τῶν φυσικῶν πραγμάτων ἓν λέγεται καὶ ἑτέρα ἡ τὸ ἑνὶ εἷναι καὶ τὸν λόγον καὶ τὴν φύσιν τοῦ ἑνὸς ζητοῦσα . τοῦτο δὴ θεὶς ἐπάγει ὅτι τὸ μὲν ἓν λέγεται τοσαυταχῶς ὁσαχῶς διωρίσθη ( διωρίσθη δὲ τετραχῶς ) , καὶ ἕκαστον τῶν ὄντων ἓν λέγεται ᾧ ἄν τις τῶν τοῦ ἑνὸς διορισθέντων τρόπων ὑπάρξῃ . τὸ δὲ | ἑνὶ εἶναι καὶ ἡ φύσις τοῦ ἑνὸς ὁτὲ μὲν τούτων τινὶ ὑπάρξει , λέγων τούτων , τὸ συνεχὲς φύσει , τὸ ὅλον , τὸ ἔχον μορφὴν καὶ εἶδος καὶ ὅσα ἄλλα εἴρηται , ὁτὲ δὲ ἡ φύσις τοῦ ἑνὸς ὑπάρξει ἄλλῳ τινὶ ἑτέρῳ ὄντι τῶν ἀπηριθμημένων , ὅπερ ἕτερον ἐγγὺς τῷ ὀνόματί ἐστι , τουτέστι μᾶλλον τῶν ἄλλων τῷ ἑνὶ ἐγγίζει καὶ πλησιαίτερον ἐκείνων τῇ τοῦ ἑνός ἐστι φύσει καὶ κυριωτέρως τὸ ἓν κατὰ τούτου λέγεται , καὶ ἔστι μεταξὺ τῆς τοῦ ἑνὸς φύσεως καὶ τοῦ συνεχοῦς καὶ τοῦ ὅλου καὶ τῶν τοιούτων . τοῦτο δὲ τὸ μᾶλλον ἐγγίζον τῷ ἑνὶ ὁποῖόν ἐστι μετ’ ὀλίγον εἰσόμεθα , ὅταν καὶ αὐτὸς περὶ αὐτοῦ λέγῃ , ὅταν λέγῃ οὑτωσί μάλιστα δὲ τὸ μέτρον εἶναι πρῶτον ἑκάστου γένους καὶ κυριώττατα τοῦ ποσοῦ . ἔστιν οὖν ἄλλο ὃ καὶ μᾶλλον ἐγγὺς τῷ ὀνόματί ἐστιν , ἐκεῖνα δὲ τὰ ἀπηριθμημένα ἓν δυνάμει εἰσὶν ἕν , ἤτοι φύσεις τινὲς καὶ κατ’ αὐτῶν λέγεται τὸ ἕν . ἀλλὰ μὴν καὶ ἐκεῖνο τὸ παρὰ τὰ ἄλλα , ὃ καὶ μᾶλλον ἐγγὺς τοῦ ὀνόματός ἐστι , φύσις τίς ἐστι καὶ κατηγορεῖται καὶ ἐκείνου τὸ ἕν · οὐ γὰρ οὐσίωται ἐν τῶ ἑνὶ εἶναι . καὶ οἶμαι τὸ δυνάμει ἐκεῖνα ἴσον ἐστὶ τῶ ἐκεῖνα , τό τε συνεχὲς καὶ τὰ λοιπά , ὡς πρὸς τὸ ἄλλο , ὃ καὶ μᾶλλον ἐγγύς ἐστι τῷ ὀνόματι , ἐξεταζόμενα δυνάμει εἰσὶν ἕν , καθ’ αὑτὸ δὲ τοῦτο . μή ποτε δὲ ἐπειδή ὡς ἐρεῖ , τὸ ἕν , ὅ περ ἐγγὺς τῷ ὀνόματί ἐστιν , οὐδὲν ἄλλο τυγχάνει ὂν ἢ τὸ μέτρον καὶ ἀρχὴ τοῦ ποσοῦ ᾗ ποσόν , καὶ τούτου μάλιστα τὸ μέτρον τοῦ διωρισμένου ποσοῦ , ὅπερ ἐστὶν ἡ μονάς , δι’ ἣν λέγεται καὶ ἡ δίεσις ἓν καὶ μέτρον καὶ ἀρχὴ τῶν φθόγγων καὶ τοῦ βάρους ἡ λίτρα , μήποτε οὖν διὰ ταῦτα πόρρω ᾐνίξατο τοῦτο , λέγων , ὅτι ἡ μονὰς ἐγγύς ἐστι τῷ ὀνόματι , τὰ ἄλλα ἥ τε δίεσις καὶ ἡ λίτρα καὶ ἡ ποδιαία γραμμὴ καὶ τὰ ἄλλα ὧν ἐκεῖσε μνημονεύσει δυνάμει εἰσὶν ἓν καὶ οὐ καθ’ αὑτό . τὸ δὲ ὥσπερ περὶ στοιχείου καὶ αἰτίου εἰ δέοι λέγειν ἐπί τε τοῖς πράγμασι δι’ ὁρίζοντα καὶ τὰ ἑξῆς συνεχές ἐστι τοῖς ἄνω τοῖς δεῖ δὲ κατανοεῖν ὅτι οὐχ ὡσαύτως ληπτέον λέγεσθαι ποῖά τε ἓν λέγεται . καὶ ἔστιν ἡ πᾶσα τοῦ λόγου συνέχεια τοιαύτη · δεῖ κατανοεῖν ὅτι ἑτέρα ἐστὶν ἡ ζητοῦσα ζήτησις τὰ ὑποκείμενα , καθ’ ὧν τὸ ἓν λέγεται , καὶ ἑτέρα ἡ τὸ ἑνὶ εἶναι καὶ τὴν φύσιν καὶ τὴν οὐσίαν τοῦ ἑνὸς ζητοῦσα , ὥσπερ καὶ περὶ στοιχείου καὶ αἰτίου · διαφέρει γὰρ τὸ ζητεῖν τίς φύσις καὶ λόγος τοῦ στοιχείου , ὅτι ἐξ οὗ πρώτου φέρε εἰπεῖν ἐλαχίστου καὶ εἰς ὃ ἔσχατον ἐλάχιστον τὰ ἐκ τούτου ἀναλύεται , τῆς ζητήσεως , ἥπερ ζητεῖ τίνων τὸ στοιχεῖον καὶ ἡ τοιαύτη φύσις κατηγορεῖται , καὶ τίνι συνέβη στοιχείῳ εἶναι , πότερον τῷ πυρὶ ἢ ἄλλῳ τινί . ὅτι δὲ διάφοροι αἱ τοιαῦται ζητήσεις δῆλον · ἄλλον γὰρ ἀποδίδομεν τοῦ πράγματος , λέγω δὴ τοῦ πυρός , ὅρον καὶ ἄλλον τοῦ ὀνόματος , ὄνομα λέγων αὐτὸ τὸ κατηγόρημα ἤτοι τὸ στοιχεῖον . κατηγορεῖται γὰρ τὸ στοιχεῖον κατὰ τοῦ πυρός · φαμὲν γὰρ τό πῦρ στοιχεῖον . καὶ ἔστι , φησί , τὸ πῦρ τρόπον μέν τινα στοιχεῖον , τρόπον δέ τινα οὐκ ἔστιν · ὅταν μὲν γὰρ ὡς πῦρ ἐξετάζῃ τις αὐτὸ καὶ τὴν φύσιν αὐτοῦ τίς ἐστιν , ὅτι ξηρὰ καὶ θερμή , μὴ πολυπραγμονῶν εἴτε γίνεταί τι ἐξ αὐτοῦ εἴτε καὶ μή , οὐκ ἔστι στοιχεῖον ·· ὅταν δὲ ὡς πρᾶγμα καὶ φύσιν τινά , ὅτι ἐξ αὐτοῦ γίνεται τὰ ἄλλα καὶ εἰς αὐτὸ ἀναλύεται , ἐστὶ στοιχεῖον . ἢ τὸ ἔστι τὸ πῦρ τρόπον μέν τινα στοιχεῖον , τρόπον δέ τινα οὐκ ἔστι λέγοι ἂν ὅτι ἐπειδὴ κυρίως καὶ πρώτη ἀρχὴ πάντων καὶ στοιχεῖον ἡ ἀνείδεός ἐστιν ὕλη , τρόπον μέν τινα τὸ πῦρ ὡς πρὸς αὐτὴν συγκρινόμενον οὐκ ἔστι στοιχεῖον , τρόπον δέ τινά ἐστιν · τὰ γὰρ σύνθετα πάντα προσεχῶς ἐξ αὐτοῦ καὶ γῆς καὶ ὕδατος κ·αὶ ὕδατος συνίσταται . τὸ δὲ ὄνομα οἷον τὸ στοιχεῖον ὃ κατὰ τοῦ πυρὸς λέγεται , σημαντικόν ἐστιν τοῦ ἔστι τι ὃ γέγονεν ἐκ τούτου πρώτου τοῦ πυρός , ἐνυπάρχοντος τοῦ πυρὸς τῷ γεγονότι ἐξ αὐτοῦ ἤτοι τῷ στοιχειωτῷ , διὰ τὸ συμβεβηκέναι τῷ πυρὶ τοδί , τουτέστι τὸ ἐξ αὐτοῦ ὡς πρώτου ἐνυπάρχοντος εἶναι τὰ ἄλλα . ὅτι γὰρ συμβέβηκε τῷ πυρὶ ἐξ αὐτοῦ πρώτου γίνεσθαί τινα ἐνυπάρχοντι τοῖς ἐξ αὐτοῦ γινομένοις , διὰ τοῦτο λέγεται στοιχεῖον . τὸ δ’ ἔστιν ἴσως καθ’ αὑτὸ καὶ τὸ ἄπειρον πρόσκειται , ἐπειδὴ οἱ ἓν τὸ στοιχεῖον λέγοντες καὶ ἄπειρον αὐτὸ ὑπετίθεντο λέγοι δ’ ἂν ὅτι ἴσως ἐστὶ καὶ τὸ ἄπειρον στοιχεῖον , ὡς εἰ ἔλεγε ‘τοῦτο γὰρ πάνυ πολλὰς εὐθύνας δεδωκὸς λεγέσθω νῦν κατὰ πολλὴν ἄδειαν στοιχεῖον᾿ ὡς οὖν ἐπὶ τοῦ στοιχείου ἔχει , οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ αἰ · τίου καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τῶν τοιούτων ἁπάντων . τὸ δὲ διὸ καὶ τὸ ἑνὶ εἶναι τὸ ἀδιαιρέτῳ ἐστὶν εἶναι , εἴ τι συνίημι , οὐδεμίαν πρὸς τὰ προσεχῶς λεχθέντα ἀκολουθίαν ἔχει , ἀλλ’ οἶμαι ἐπανάληψίς · ἐστι τῶν περὶ τοῦ ἑνός , ἵνα ἀκολούθως εἴποι καὶ ποῖόν ἐστιν ἐκεῖνο τὸ ἕν , ὅπερ μάλιστα ἐγγὺς τῷ ὀνόματί ἐστιν . καὶ εἴη ἄν λέγων διὰ τούτου ὅτι τὸ ἑνὶ εἶναι ἤτοι ἡ φύσις τοῦ ἑνός , τοῦτό ἐστι τὸ ἀδιαίρετον εἶναι · ὅπερ ἓν οὐ καθ’ αὑτό ἐστιν ἀλλὰ τόδε τι , ἄνθρωπος , εἰ τύχοι , μονὰς ἢ λίθος ἣ τι ἄλλο ἰδίᾳ χωριστὸν ὄν , ἤτοι ἀδιαίρετον ἢ τόπῳ ἢ εἴδει ἢ διανοίᾳ ἢ τῷ ὅλῳ καὶ ἀδιαιρέτῳ . τίνα δέ ἐστι ταῦτα , εἴρηται πολλάκις . Μάλιστα δὲ τὸ μέτρον εἶναι πρῷον ἑκάστου γένους καὶ κυριώτατα τοῦ ποσοῦ . εἰπὼν ὅτι τὸ ἑνὶ εἶναί ἐστι τὸ ἀδιαιρέτῳ εἶναι ἢ τόπῳ ἢ εἴδει καὶ τὰ λοιπὰ ὅσα κατελεξάμην , μάλιστα δέ , φησί , τὸ ἑνὶ εἶναι καὶ ἡ φύσις τοῦ ἑνός ἐστι τὸ μέτρον εἶναι πρῶτον ἑκάστου γένους καὶ ὑποκειμένου , κυριώτατα δὲ ἕν ἐστι τὸ πρῶτον μέτρον τοῦ ποσοῦ · ἔστι γὰρ καὶ ψόφων καὶ μελῶν μέτρον , ἀλλὰ κυριώτατα ἓν καὶ μέτρον τοῦ ποσοῦ ἐστι , καὶ τοῦτό ἐστι τὸ ἕν , ὅπερ πρὸ ὀλίγου ἔλεγεν ὅτι μάλιστα ἐλλίζει τῷ ὀνόματι , τὸ πρῶτον μέτρον τοῦ ποσοῦ . ἐντεῦθεν γὰρ καὶ ἐπὶ τὰ ἄλλα ἐλήλυθε , καὶ λέγεται ἓν καὶ μέτρον τὸ στάδιον τῶν ἑκατὸν σταδίων καὶ ἡ δίεσις τῶν φθόγγων καὶ ἡ λίτρα τοῦ βάρους . ἔστιν οὖν μέτρον καὶ κυρίως ἓν ᾧ τὸ ποσὸν γινώσκεται · γινώσκεται δὲ τὸ ποσὸν ᾗ ποσὸν ἢ ἑνί , ὡς ὁ δέκα ἀριθμὸς τῇ μονάδι , ἢ ἀριθμῷ , ὡς ὁ ἑκατὸν τῷ δέκα ἀριθμῷ · μονὰς γάρ ἐστιν ὁ δέκα ἀριθμὸς ὡς πρὸς τὸν ἑκατόν . κυριώτερον δὲ πᾶς ἀριθμὸς τῷ ἑνὶ γινώσκεται · εἰ μὲν οὖν τῇ μονάδι , αὐτόθεν δῆλον ὅτι τῷ ἑνί , εἰ δ’ ἀριθμῷ ὡς ὁ ἑκατὸν ὑπὸ τοῦ δέκα , τῇ δεκάδι ὡς ἑνὶ πάλιν χρώμεθα ὥστε δῆλον ὅτι πᾶν ποσὸν ᾗ ποσὸν τῷ ἑνὶ γινώσκεται , καὶ ᾧ πρώτῳ πόσα ἐστὶ τὰ ἀπηριθμημένα , εἴτε εἴκοσιν εἴτε ἑκατὸν εἴτε ἄλλος ὁστισοῦν ἀριθμός , γινώσκεται , τοῦτο ἕν ἐστιν ἢ ἀνάλογόν γε ἑνί . ὥστε καὶ τὸ στάδιον , εἰ ὑπ’ αὐτοῦ πρώτου τὰ ἑκατὸν ἔγνωμεν στάδια , ἕν ἐστι . καὶ διὰ τοῦ τὸ τὸ ἓν ἀριθμοῦ ἀρχὴ ᾗ ἀριθμός . ἐντεῦθεν δὲ ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τοῖς ἄλλοις μέτρον λέγεται ᾧ πρώτῳ ἕκαστον γινώσκεται , καὶ ἔστιν ἐν ἑκάστῳ τὸ μέτρον ἓν καὶ χρώμεθα ὡς ἑνί . ἐν γὰρ τοῖς μήκεσιν ᾧ πρώτῳ γινώσκεται τὸ μετρηθὲν μῆκος ὡς ἑνὶ χρώμεθα , ὡσαύτως καὶ ἐν πλάτει καὶ ἐν βάρει καὶ ἐν τάχει . εἰπὼν δὲ ὅτι ἐν μήκει , ἐν πλάτει καὶ ἐν βάθει , καὶ προσθεὶς ἐν βάρει , ἐν τάχει , τὴν αἰτίαν τίθησιν τοῦ ὅπως τὰς μὲν τρεῖς διαστάσεις εἴρηκεν , μῆκος πλάτος βάθος , ἐπὶ δὲ τοῦ βάρους εἰπὼν βάρος οὐκ εἶπε καὶ κοῦφον , ὁμοίως εἰπὼν τάχος οὐκ εἶπε καὶ βραδυτῆτα . φησὶ δὴ ὅτι τὸ γὰρ βάρος καὶ τάχος κοινὸν ἐν τοῖς ἐναντίοις , ὡς εἰ ἔλεγε διὰ τοῦτο εἰπὼν βάρος οὐκ εἶπόν καὶ κουφότητα , καὶ τάχος οὐ βραδυτῆτα , ὅτι τὸ βάρος δύναται δηλοῦν καὶ τὸ κοῦφον , καὶ ἔστι κοινὸν ἀμφοῖν τοῦ τε βάρους καὶ τοῦ κούφου · ὡσαύτως καὶ τὸ τάχος τὴν βραδυτῆτα.’ καὶ λέγει ὅπως δηλωτικόν ἐστι τὸ βάρος αὐτοῦ τε τοῦ βάρους καὶ τοῦ κούφου . διττὸν γάρ ἐστιν ἑκάτερον · βαρὺ γὰρ λέγεται καὶ τό τινος βαρύτερον , λέγεται δὲ βαρὺ καὶ τὸ ὁποιανοῦν ἔχον βαρύτητα . ἀλλὰ καὶ ταχὺ λέγεται καὶ τό τινος ταχύτερον , λέγεται δὲ καὶ τὸ ὁποσηνοῦν ἔχον ταχυτῆτα . εἰ δὴ ταῦθ’ οὕτως ἔχει τὸ βαρὺ δηλοῖ καὶ τὴν γῆν , ἥπερ ἐστὶν ἁπλῶς βαρύ , δηλοῖ καὶ τὸν ἀέρα , ὃς ὡς μὲν πρὸς τὸ ὕδωρ κοῦφος , ὡς δὲ πρὸς τὸ πῦρ βαρύς ἐστι . δηλοῖ ἄρα ἀμφότερα τὸ βαρύ , τήν τε γῆν ἀπλῶς οὖσαν βαρεῖαν καὶ τὸν ἀέρα κοῦφον ὄντα ὡς πρὸς αὐτήν . ἀλλὰ καὶ τὸ τάχος δηλοῖ μὲν καὶ τὴν τῆς ἀπλανοῦς κίνησιν , δηλοῖ δὲ καὶ τὴν τοῦ Σωκράτους , ἥτις τοῦ Σωκράτους εἰ καὶ πάνυ λίαν ἐστὶ βραδεῖα καὶ σχεδὸν οὐδὲ κίνησις ὡς πρὸς τὴν τῆς ἀπλανοῦς ἐξεταζομένη , ὅμως ἐστὶν ἄλλης τινὸς ταχυτέρα , οἷον τῆς κινήσεως τῆς χελώνης . δῆλον ἄρα ὡς καὶ τὸ τάχος σημαντικόν ἐστι τῆς βραδυτῆτος . λέγεται δὴ βάρος καὶ τὸ ὁποσηνοῦν ἔχον ῥοπην καὶ βαρύτητα καὶ τὸ ἔχον ὑπεροχὴν καί τινος ὃν βαρύτερον , καὶ τάχος καὶ τὸ ὁπηλικηνοῦν κίνησιν καὶ ταχυτῆτα καὶ τὸ ὑπεροχὴν κινήσεως καὶ τὸ ταχύτερον ὄν τινος . ἔστι γάρ τι τάχος καὶ τοῦ βραδέος , οἷον τοῦ Σωκράτους , καὶ βάρος τοῦ κουφοτέρου , οἷον τοῦ ἀέρος . ’Ev πᾶσι δὴ τούτοις μέτρον καὶ ἀρχὴ ἕν τι καὶ ἀδιαίρετον . εἰπὼν ὅτι ἀρχὴ μέν ἐστι καὶ μέτρον ἐν πλάτει ἐν βάθει ἐν βάρει , καὶ τὴν αἰτίαν θεὶς τοῦ τίνος ἕνεκεν ἐν βάρει εἰπὼν καὶ ἐν τάχει οὐκ εἶπε καὶ ἐν κουφότητι καὶ βραδυτῆτι , λέγει ὅτι ἐν ἅπασι τούτοις τῷ τε βάρει καῖ’ τοῖς λοιποῖς μέτρον καὶ ἀρχὴ τὸ ἕν ἐστι καὶ ἀδιαίρετον , καὶ πιστοῦται τὸ ὡς ἀδιαιρέτῳ τῷ μέτρῳ καὶ τῇ ἀρχῇ ἐν ἅπασι κεχρῆσθαι τῇ τῆς ποδιαίας παραθέσει ἐπεὶ γάρ , φησί , καὶ ἐν ταῖς γραμμαῖς χρῶνται ὡς ἀτόμῳ τῇ ποδιαίᾳ γραμμῇ . καὶ οὐ τοῦτο λέγει ὅτι ἄτομός ἐστι , πᾶσα γὰρ γραμμὴ διαιρετή · οὐδὲ γὰρ σύγκειται ἐκ στιγμῶν ) , ἀλλ’ ὅτι ὡς πρὸς τὸ μέγεθος τῆς μετρουμένης ὑπὸ τῆς ποδιαίας ἄτομον αὐτὴν ὑπολογίζεσθαι χρή . ὡς γὰρ ἡ δεκὰς μονάδι ἔοικε πρὸς τὴν ἑκατοντάδα , οὕτως εἰ καὶ τὴν Ἀθήνηθεν ὡς Δἴγυπτον γραμμὴν ἡ ποδιαία μετρεῖ , ἀδιαίρετός ἐστι καὶ σημείου λόγον ἔχει πρὸς αὐτήν , ὥσπερ καὶ τὴν ὅλην γῆν τηλικαύτην οὖσαν τὸ μέγεθος σημεῖον πρὸς τὴν ἀπλανῆ πιστεύομεν . ὥστε πανταχοῦ τὸ μέτρον ὥσπερ ἕν τι ζητοῦσι καὶ ἀδιαίρετον · τοῦτο δέ , φησί , τὸ ἁπλοῦν , τουτέστι τοῦτο δὲ τὸ μέτρον ὅπερ ὡς ἀδιαίρετον ζητοῦσιν , ἁπλοῦν ἐστιν ἡ τῶ ποιῶ ἢ τῶ ποσῷ , τῶ μὲν ποσῷ ἁπλοῦν ἡ μονάς , δὲ ποιῷ , ἐπειδὴ καὶ ὑγρῶν καὶ ξηρῶν καὶ λευκῶν φύσεις μετροῦμεν , τούτων τὸ μέτρον ἁπλοῦν ἐστι τῷ ποιῷ ἀλλ’ οὐ τῷ ποσῷ · τὸ γὰρ ἁπλοῦν τῷ ποσῷ ἀδιαίρετον , ξηρὰ δὲ καὶ ὑγρὰ διαιρετά . ἀλλὰ καὶ τὸ λευκὸν διαιρετὸν κατὰ συμβεβηκός , τῷ τὸ ἐν ᾧ ἐστι διαιρετὸν εἶναι . ταῦτα εἰπὼν λέγει καὶ ποῖόν ἐστι κυρίως καὶ ἀκριβέστατα ἓν ὡς ἀδιαίρετον καὶ ὁποῖον οὐκ | ἔστι , καί φησιν ὅπου μὲν οὖν δοκεῖ μὴ εἶναι ἀφελεῖν ἢ προσθεῖναι τοῦτο ἀκριβὲς τὸ μέτρον καὶ ἁπλῶς ἓν καὶ ἀδιαίρετον . διὰ τοῦτο δὴ ἀκριβέστατον μέτρον τὸ τοῦ ἀριθμοῦ ἡ μονάς · οὐκ ἔστι γὰρ προσθεῖναι τῇ μονάδι ἢ ἀφελεῖν · ἀδιαίρετον γὰρ αὐτὴν τίθεται . ἀπὸ σταδίου δὲ καὶ ταλάντου καὶ ἀεὶ τοῦ μείζονος μᾶλλον ἂν ἀφέλοι τις ἢ τοῦ ἐλάττονός · μᾶλλον γὰρ ἀπὸ τοῦ μείζονος ἀφελεῖν τις . δύναται ἢ ἀπὸ τοῦ βραχυτάτου · εἰ δὲ μᾶλλον ἀφελεῖν δυνατὸν ἀπὸ τοῦ μείζονος , δῆλον ὡς καὶ μᾶλλον προσθεῖναι · τὸ γὰρ ἀφαιρεθὲν δυνάμεθα πάντως προσθεῖναι . τὸ δὲ ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις μιμοῦ μιμοῦνται τὸ τοιοῦτον μεταξὺ παρεμβέβληται . λέγοι δ’ ἂν δι’ αὐτοῦ ὅτι ἀπὸ τοῦ μέτρου τοῦ ἀριθμοῦ , τοῦτο δ’ ἐστὶν ἡ μονάς , κατὰ μίμησιν δὴ τοὐ μέτρου τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τὰ ἄλλα ἀδιαίρετά φασι καὶ μέτρα , τὴν ποδιαίαν λέγων τἆλλα καὶ τὸ στάδιον . καὶ εἴρηται ὅπως ἀδοαίρετον τὸ στάδιον λέγεται , ὅτι πρὸς τὸ μῆκος ὃ μετρεῖ ἕκαστον τούτων ἀδιαίρετον εἷναι νομίζομεν , ὥσπερ καὶ τὴν ἅπασαν γῆν ὡς πρὸς τὴν ἀπλανῆ . ὥστε ἀφ’ οὗ πρώτου κατὰ τὴν αἴσθησιν μὴ ἐνδέχεται , τουτέστιν ὅπερ πρῶτον ἀναίσθητον καὶ ἀμερὲς καὶ ἀδιαίρετον καὶ ὅλως μὴ ἐνδεχόμενον διαιρεθῆναι νομίζουσι , τοῦτο μέτρον ἐστί . καὶ ἐλέχθη πῶς ἀδιαίρετα λέγεται , ὅτι ὡς πρὸς τὰ μετρούμενα . πρὸς γὰρ τὸν ἐν ‘Pόδῳ κολοσσὸν ἢ τὸν Καύκασον τὸ ὄρος ἡ λίτρα οὐδενὸς βάρους αἴσθησιν ἐμποιεῖ , ἀλλ’ ἀναίσθητος πάντῃ πάντως δοκεῖ · καὶ τότε δὴ ἴσασι τὸ ποσὸν τῆς ξηρότητος ἢ τοῦ βάρους , ὅταν εἰδῶσι διὰ τούτου τοῦ μέτρου τοῦ ἀμεροῦς καὶ ἀναισθήτου δοκοῦντος ὁπόσον ἐστὶ τὸ μετρηθέν . καὶ δὴ τὴν κίνησιν τῇ ἁπλῇ καὶ ταχυτάτη καὶ βραχείᾳ κρίνουσιν . ἐν γὰρ τῇ ἀστρολογίᾳ ἓν καὶ ἀρχὴ καὶ μέτρον ἡ τοιαύτη κίνησίς ἐστιν · ἔστι δὲ κίνησις ἁπλὴ καὶ ταχυτάτη καὶ διὰ τοῦτο βραχεῖα ἡ τῆς ἀπλανοῦς , αὕτη ἄρα μέτρον καὶ ἕν . καὶ ἐν μουσικῇ ἡ δίεσις · ἔστι δὲ ἡ δίεσις ὁ λίαν σμικρότατος φθόγγος τῆς χορδῆς , οὗ δὴ καὶ πρῶιον αἰσθανόμεθα καὶ ἀναίσθητοι τοῦ βραχυτέρου καὶ σμικροτέρου ἐκείνου ἐσμέν , εἰ τέως ἔστι σμικρότερος ἐκείνου . ἀλλὰ καὶ ἐν φωνῇ μέτρον τὸ στοιχεῖον . καὶ ἔστι ταῦτα πάντα ἓν οὕτως ὡς ἀδιαίρετα , οὐχ ὡς κοινὸν δέ τι καὶ γένος τὸ ἓν κατ’ αὐτῶν λέγεται , ἀλλ’ ὡς ὁμώνυμος φωνή , ὥσπερ εἴρηται , ἢ μᾶλλον ὡς τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν . οὐκ ἀεὶ δὲ τῷ ἀριθμῷ ᾦ ἓν τὸ μέτρον , ἀλλ’ ἐνίοτε πλείω , οἷον ἡ δίεσις μὴ κατὰ τὴν ἀκοὴν ἀλλ’ ἐν τοῖς λόγοις . ἐπειδὴ τὸ μέτρον διττόν , ὅ τε λόγος αὐτοῦ καὶ αὐτό , οἷον ὅ τε λόγος τοῦ πήχεος καὶ τὸ εἶδος αὐτοῦ τὸ ἐν τῇ ψυχῇ ἡμῶν καὶ αὐτὸς ὁ ξύλινος πῆχυς , καὶ ἡ δίεσις ὁμοίως διττή , ὅ τε λόγος αὐτῆς καὶ τὸ εἶδος καὶ αὐτὸς ὁ αἰσθητὸς τοῖς ὠσὶ φθόγγος , καὶ ἡ διάμετρος , τό τε εἶδος αὐτῆς καὶ αὐτὴ ἡ γραμμὴ ἡ ἐν τῷδε τῷ τετραγώνῳ οὖσα , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως λέγει ὅτι τὸ μέτρον οὐκ ἀεὶ τῷ ἀριθμῷ ἕν ἐστιν , ἀλλ’ ἐνίοτε πλείω . αἱ διέσεις γάρ , φησί , δύο , ἀλλ’ οὐχὶ κατὰ τὴν ἀκοήν · αὕτη γὰρ μία τῷ ἀριθμῷ ἐστιν · ἀλλὰ μία μὲν αὕτη , ἑτέρα δὲ ἡ κατὰ τὸν λόγον καὶ τὸ εἶδος . καὶ αἱ φωναί λέγων φωνὰς νῦν τὰ στοιχεῖα τῶν φωνῶν , τό τε ἄλφα καὶ τὸ βῆτα καὶ τὰ λοιπά ) πλείονές εἰσιν , αὐτό τε τὸ ἄλφα καὶ τὸ ἐν τῷδε τῷ χάρτῃ γεγραμμένον . ὅτι δὲ ταῖς φωναῖς τῶν στοιχείων ὡς ἀρχαῖς καὶ μέτροις χρώμεθα διὰ τὸ ἐλαχίστοις εἶναι δῆλον . ἡ γὰρ κράτης . περιπατεῖ φωνὴ διαιρεῖται εἴς τε τὴν Σωκράτης καὶ εἰς τὴν περιπατεῖ · ἔστι δὲ ἡ Σωκράτης φωνὴ ἑτέρα τῆς [ Σωκράτης ] περιπατεῖ . ἀλλὰ καὶ ἡ Σωκράτης φωνὴ πάλιν διαιρεῖται εἴς τε τὴν ( ?? ) καὶ ( ?? ) καὶ συλλαβήν , καί εἰσιν ἕτεραι · καὶ ἡ ’γὼ συλλαβὴ εἴς τε τὸ σ καὶ ω , καὶ ἔστιν ὁ ὑπὸ τοῦ ω ἀποτελούμενος φθόγγος ἕτερος τοῦ ὑπὸ τοῦ σ . ὁ δὲ ὑπὸ τοῦ ω φθόγγος εἰς ἕτερον οὐ διαιρεῖται . ὥστε [ ἐν ] τούτοις τὰς φωνὰς μετροῦμεν ἐλαχίστοις τε οὖσι καὶ σημείοις ἐοικόσιν · ὡς γὰρ τὰ σημεῖα ἀδιαίρετα , οὕτω καὶ οἱ ὑπό τούτων φθόγγοι . καὶ ἡ διάμετρος δὲ δυσὶ μετρεῖται . εἰ γὰρ μετρεῖται φέρε εἰπεῖν δακτύλῳ , ὁ δάκτυλος διττὸς τό τε τοῦ δακτύλου τί ἦν εἶναι καὶ τὸ εἶδος καὶ αὐτὸς οὑτοσὶ ὁ μετρῶν αὐτήν · ὁμοίως καὶ ἡ πλευρὰ δυσὶ μετρεῖται μέγεθος οὖσα , εἴτε δάκτυλος εἴη τὸ μετροῦν εἴτε ἄλλο τι · διττὸν γὰρ κἀκεῖνο ἔσται . δῆλον δὴ γέγονεν ἐκ πάντων ὅτι μέτρον πάντων τὸ ἕν ἐστιν · δέδεικται γὰρ ὅτι πᾶν ὧπερ ἄν ὡς μέτρῳ τις χρῷτο ὡς ἑνὶ τούτῳ χρῆται , ὅτι τὸ μετρούμενον διαιροῦντες εἰς αὐτό , οἷον τὸ δεκάπηχυ μέγεθος διαιροῦντες εἰς δέκα πήχεις , γνωρίζομεν τοὺς ἐξ ὧν ἐστι πήχεις ὁπόσοι εἰσίν . διαιρεῖται δὲ τὸ δεκάπηχυ ἢ κατὰ τὸ εἶδος ἡ κατὰ τὸ ποσόν , κατὰ μὲν τὸ εἶδος , ὅταν διέλωμεν αὐτὸ εἰς τὰ ἐξ ὧν συνίσταται , πυρὸς γῆς καὶ τοῖν μεταξύ , ἢ εἰς τὸ μέγεθος τὸ τοιονδί · κατὰ μέγεθος δέ , ὅταν διαιρεθῇ εἰς δέκα πήχεις . οὕτω μὲν οὖν ὁ ἡμέτερος καθηγεμὼν ἐξηγήσατο . μήποτε δὲ ἐπειδὴ , ὡς εἴρηται , ὁ πῆχυς διττὸς λέγεται , τό τε εἶδος αὐτοῦ καὶ ὁ λόγος καὶ οὑτοσὶ ὁ μερικὸς καὶ αἰσθητός , λέγει ὅτι τὸ δεκάπηχυ ἢ εἰς τοὺς λόγους τῶν ἐν αὐτῷ δέκα πηχῶν διαιρεῖται ἄτμητον ὃν κατὰ μέγεθος καὶ ἕν , ἢ οὐκ εἰς τοὺς λόγους ἀλλὰ κατὰ μέγεθος διαιρεθὲν οὐκέτι ἕν ἐστι καὶ συνεχὲς ἀλλὰ πλείω , ὥσπερ ἄν εἰ τὸν Σωκράτην διέλοιμεν εἴς τε τὸ ζῷον καὶ τὸ πεζὸν δίπουν , | ἕνα καὶ συνεχῆ αὐτὸν διατηροῦμεν , εἰ δὲ εἰς κεφαλὴν καὶ χεῖρας διέλοιμεν , οὐ τῇ ἐπινοίᾳ ἀλλὰ κατ’ ἀλήθειαν οὐκέτι εἷς ἐστιν · οὕτως καὶ ἐπὶ τοῦ δεκαπήχεος ἔχει . δῆλον ἄρα ὅτι τὸ ἓν ἀδιαίρετον , ὅτι τὸ πρῶτον καὶ μέτρον ἕκαστον ἀδιαίρετον λαμβάνουσιν . οὐχ ὁμοίως δὲ τὴν ποδιαίαν γραμμὴν καὶ τὴν μονάδα ἀδιαίρετον λαμβάνομεν , ἀλλὰ τὴν μὲν μονάδα πάντη πάντως ἀδιαίρετον , τὴν δὲ ποδιαίαν ὡς πρὸς ὃ μετρεῖ μέγεθος καὶ πρὸς τὴν αἴσθησιν · ἀναίσθητος γὰρ καὶ ἀμερὴς δοκεῖ πρὸς τὸ ὑπ’ αὐτῆς μετρούμενον , καθάπερ εἴρηται καὶ πρότερον , ἐπεὶ καθ’ αὑτὴν ἡ ποδιαία ὡς μέγεθος ἐπ’ ἄπειρόν ἐστι διαιρετή . τὸ δὲ ἴσως πρόσκειται ἢ διὰ τοὺς λέγοντας ἐξ ἀτόμων συγκεῖσθαι τὰ μεγέθη , ἢ διὰ τὴν ἀσθένειαν τοῦ τε ὀργάνου , ᾧ χρῆται εἰς τὴν τμῆσιν , καὶ τοῦ τέμνοντος ζῴου , ἐπεὶ τῇ οἰκείᾳ φύσει πᾶν μέγεθος τμητόν ἐστιν . τὸ δὲ μέτρον , φησίν , ἀεὶ συγγενές ἐστι τῷ μετρουμένῳ οὐ γὰρ μετροῦμεν μέγεθος γλυκύτητι ἀλλὰ μεγέθει καὶ φωνὴν φωνῇ καὶ βάρος βάρει καὶ μονάδας μονάδι . οὕτω γὰρ εἰκός ἐστι λέγειν ἀλλ’ οὐχὶ ὅτι τὸ τῶν ἀριθμῶν μέτρον ἀριθμός ἐστι · συμβήσεται γὰρ λέγειν τὴν μονάδα ἀριθμὸν μέτρον οὖσαν . ὁ δ’ ἀξιῶν τοῦτο , λέγω δὴ τὸ λέγειν ὅτι ὥσπερ τὸ μέτρον τῶν φωνῶν φωνή ἐστιν , οὕτω καὶ τὸ μέτρον τῶν ἀριθμῶν ἀριθμός , οὐχ ὁμοίως ἀξιοῖ . ἀλλ’ ὥσπερ ἄν εἴπερ ἠξίου ὅτι τὸ τῶν μονάδων μέτρον ἔστω μονάδες ἀλλὰ μὴ μονάς , ψεῦδος ἄν ἠξίου , οὕτως καὶ ὁ τὸ τῶν ἀριθμῶν μέτρον ἀξιῶν ἀριθμὸν εἶναι ψεῦδος ἀξιοῖ . οἱ γὰρ ἀριθμοὶ μονάδες εἰσίν , τῶν δὲ μονάδων οὐκ ἄν εἴη μέτρον ὁ ἀριθμός , ἀλλ’ ἡ μονάς . ἐπειδὴ δὲ μέτρον ἐκεῖνό φαμεν τὸ ποιοῦν ἡμᾶς γνωρίζειν τὸ πρᾶγμα , ποιεῖ δὲ ἡμᾶς καὶ ἡ ἐπιστήμη γνωρίζειν τὰ πράγματα ὥσπερ καὶ ἡ αἴσθησις , φαμὲν καὶ αὐτὰς μέτρον , ἐπ’ εἰ κατὰ ἀλήθειαν ἡ τε ἐπιστήμη καὶ ἡ αἴσθησις μετροῦνται ὑπὸ τῶν πραγμάτων ἀλλ’ οὐ μετροῦσιν αὐτά · ὅπου γὰρ ἄν ὁρίσῃ ἤτοι περιορίσῃ καὶ περικλείσῃ τὰ αἰσθητὰ καὶ ἐπιστητά , ἐκεῖσε ἵστανται καὶ περαιτέρω προβαίνειν οὐ δύνανται δυσκόλων γάρ τινων ὄντων πραγμάτων ἄχρι τινὸς αὐτοῖς πρόσεισιν ἡ ἐπιστήμη εἴκουσι καὶ δίοδον διδοῦσιν , εἶτα ὡσπερεὶ ἀποφράττουσιν αὐτὴν καὶ περαιτέρω προβαίνειν οὐκ ἐῶσιν · ὥστε ἐμέτρησαν τὴν δύναμιν αὐτῆς , καὶ ὅσον μὲν ἠδύναντο χωρῆσαι , συνεχώρησαν τούτου ἐφάψασθαι , ὅσον δὲ μή , ἐκώλυσαν . τοῦτο δὴ συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῆς αἰσθήσεως · ὥστε μετροῦνται ἀλλ’ οὐ μετροῦσιν . ἀλλὰ συμβαίνει ὥσπερ ἂν εἴ τινος ἐμὲ μετροῦντος ἔγνων τυχὸν ὅτι δίπηχύς εἰμι , διὰ τὸ δὶς τὸν πῆχυν ἐμοὶ ἐπιβαλεῖν , εἶτα ἔλεγον ὅτι ἐμὲ ἐμέτρησα · καταχρηστικώτερον γὰρ ἄν εἶπον τοῦτο · διότι γὰρ ἔγνων ὁπόσος εἰμί , τοῦτο ἔμελλον λέγειν , ἐπεὶ τῇ ἀληθείᾳ ἐμετρήθην · οὕτω καὶ τὴν ἐπιστήμην φαμὲν μετρεῖν , ὅτι ποιεῖ ἡμᾶς εἰδέναι , ἐπεὶ μετρεῖται ὑπὸ τῶν πραγμάτων . ὁ δὲ Πρωταγόρας μέτρον πάντων τὸν ἄνθρωπόν φησιν , ὥσπερ εἰ τὸν ἐπιστήμονα εἰπὼν ἢ τὸν αἰσθανόμενον μέτρον . τοῦτο εἰπεῖν αὐτῷ συνέβη , ὅτι ἔχουσιν ὁ μὲν αἴσθησιν ὁ δὲ ἐπιστήμην , ἅ φαμεν μέτρα τῶν ὑποκειμένων · ὥστε τὸν ἄνθρωπον μέτρον λέγων ὁ Πρωταγόρας , τὴν ἐπιστήμην φησὶ μέτρον καὶ τὴν αἴσθησιν . οὐδὲν οὖν λέγων περιττὸν καὶ σοφὸν δοκεῖ σοφόν τι λέγειν . τίς οὖν ἀνάγκη ἦν εἰπεῖν ὅτι ὁ ἄνθρωπος μέτρον , ἀλλὰ μὴ ὅτι ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ αἴσθησις ; Ὅτι μὲν οὖν τὸ ἓν εἶναι μάλιστά ἐστι κατὰ τὸ ὄνομα ἀφορίζοντι μέτρον τι , καὶ κυριώτατα τοῦ ποσοῦ , φανερόν . Δείξας ὅτι τῷ ἑνὶ πάντες ὡς μέτρῳ χρῶνται καὶ μάλιστα τῷ ἐν τῷ ποσῷ , ὃ καὶ μᾶλλον τῷ τοῦ ἑνὸς ὀνόματι ἐγγίζειν ἔφησεν , συμπεραίνεται τὸν λόγον λέγων ὅτι μὲν οὖν τὸ ἓν εἶναι μάλιστά ἐστι μέτρον , καὶ κυριώτατα μέτρον τὸ ἐν τῷ ποσῷ ἕν , δῆλον · ὅπερ μέτρον ἀφορίζουσιν ἤτοι ὀνομάζουσιν , ἢ ἀφορίζουσιν ἀντὶ τοῦ γινώσκουσι κατὰ τὸ ὄνομα τοῦ ἑνός . ἢ τὸ ἀφορίζουσιν ἀντὶ τοῦ χωρίζουσιν ἀπὸ τῶν ὐπ’ αὐτοῦ μετρουμένων κατὰ τὸ ὄνομα τοῦ ἑνός · τὰ γὰρ μεμετρημένα ἢ διπήχη κατὰ τὴν δυάδα λέγεται ἢ τριπήχη κατὰ τὴν τριάδα ἢ κατὰ ἄλλον ὁντιναοῦν ἀριθμόν , μόνον δὲ τὸ μετροῦν , αὐτὸ δὴ τὸ μέτρον , κατὰ τὴν μονάδα ὠνόμασται ἐν ἅπασι τοῖς μετρουμένοις . μέτρον δὲ τὸ μὲν ἔσται , ἐὰν ᾖ διαιρετὸν κατὰ τὸ ποσόν , ὡς ἡ ποδιαία , τὸ δὲ κατὰ τὸ ποιόν , ὡς τὸ λευκόν · τὸ γὰρ λευκὸν κατὰ ποιὸν διαιρεῖται . ἐπεὶ οὗν τὸ μὲν μέτρον πῶς μέν ἐστι διαιρετὸν πῶς δὲ ἀδιαίρετον , ἡ μὲν μονὰς πάντῃ πάντως καὶ ἁπλῶς ἐστιν ἀδιαίρετος · τὰ δὲ λοιπὰ ἡ ἓν ἀδιαίρετα , ᾗ δὲ μεγέθη διαιρετά . ἐγὼ γὰρ ᾗ ἕν εἰμι ἀδιαίρετός εἰμι · οὐ γάρ εἰμι εἷς καὶ πολλοὶ ὡς ὁ καθόλου ἄνθρωπος , ὥστε καὶ διαιρεῖσθαί με εἰς ἑτέρους ἀνθρώπους · ὡς δὲ ποσὸν πάντῃ εἰμὶ διαιρετός . οὕτως οὖν τὰ περὶ τοῦ ἑνὸς διορίσας Ζητητέον , φησί , ποτέρως ἔχει , καθάπερ ἐν τοῖς διαπορή μασιν ἐπήλθομεν , τί ἐστι τὸ ἓν καὶ πῶς δεῖ περὶ αὐτοῦ λαβεῖν . Πότερον οὖν οὐσία τίς ἐστι καὶ ἐν τῷ ἓν εἶναι οὐσίωται , καθάπερ οἵ τε Πυθαγόρειοί φασι πρότερον καὶ ὁ Πλάτων’ ὕστερον , ἢ μᾶλλον ὑπόκειται τῷ ἑνὶ φύσις τις , καὶ πῶς δεῖ γνωριμωτέρως λεχθῆναι , ἆρα ὥσπερ οἱ περὶ φύσεως φασιν · ἐκείνων γὰρ ὁ μὲν Ἐμπεδοκλῆς ἓν τὴν φιλίαν εἴρηκεν , Ἀναξιμένης δὲ τὸν ἀέρα , ἄλλοι δὲ τὸ ἄπειρον , ὥστε τούτων ἕκαστος τῷ ἑνὶ φύσιν τινὰ ὑπετίθετο . ταῦτα θεὶς εὐθύνει τὸν λόγον δεικνὺς μὴ εἶναί τι ἓν αὐτὸ καθ’ αὑτὸ καὶ οὐσιωμένον ἐν τούτῳ , συλλογιζόμενος ὧδε · τὸ ἓν καθόλου ἐστίν · οὐδὲν τῶν καθόλου οὐσία τυγχάνει , τὸ ἓν ἄρα οὐκ ἔστιν οὐσία . καὶ ὅτι μὲν τὸ ἓν καθόλου ἐστί πώς φησι κατὰ πάντων γὰρ τῶν ὄντων κατηγορεῖται . ὅτι δὲ καὶ τὰ καθόλου οὔκ εἰσιν οὐσίαι , δέδεικται ἐν τῷ Ζ τῆσδε τῆς πραγματείας , ὅτε ἔλεγε περὶ ὅρου καὶ τῆς οὐσίας . εἰ δὴ ὥσπερ ἐκεῖσε δέδεικται μηθὲν τῶν καθόλου οὐσία ἐστίν , οὐδ’ αὐτὸ τοῦτο τὸ ὡς ἓν καὶ παρὰ τὰ πολλὰ ὑπάρχον οὐσία ἐστί · κοινὸν γάρ ἐστι τὸ παρὰ τὰ πολλὰ καὶ κτὰ τῶν πολλῶν λεγόμενον καὶ μόνον κατηγόρημα καὶ ὄνομα ἀλλ’ οὐ φύσις τις · εἰ δὴ ταῦθ’ οὕτως ἔχει , δῆλον ὅτι οὐδὲ τὸ ἓν οὐσία τίς ἐστιν . εἰ γὰρ τὰ καθόλου οὐκ οὐσίαι , τὸ ἓν καὶ τὸ ὄν , ὅσῳ τῶν ἄλλων ἐστὶ καθολικώτερα κατὰ γὰρ τῶν δέκα γενικωτάτων γενῶν κατηγορεῖται ) , τοσούτῳ οὐκ ἔσονται οὐσίαι · ὥστε οὔτε τὰ γένη λέγων γένη ἢ τὰ δέκα γενικώτατα γένη ἢ ἁπλῶς πᾶν ὃ ἄν εἴη καθόλου ) εἰσὶ φύσεις τινὲς καὶ οὐσίαι χωρισταὶ τῶν κατὰ μέρος , οὔτε τὸ ἓν γένος ἐνδέχεται εἶναι καὶ φύσις τις αὐτὴ καθ’ αὑτήν , δι’ ἅσπερ αἰτίας οὐδὲ τὸ ὃν οὐδ’ ἡ καθόλου οὐσία δύναται εἶναι . αἱ δ’ αἰτίαι εἴρηνται ἐν τῷ Z ταύτης τῆς πραγματείας . Ἔτι δ’ ὁμοίως ἐπὶ πάντων ἀναγκαῖον ἔχειν . λέγεται δ’ ἰσαχῶς τὸ ὂν καὶ τὸ ἕν . Καὶ τοῦτο ἐπιχείρημα δεικτικόν ἐστι τοῦ μὴ ἂν εἶναι τὸ ἓν οὐσίαν , λέγων ὅτι ἐὰν ἐπὶ τῶν ἐννέα κατηγοριῶν τῶν παρὰ τὴν οὐσίαν οὐδέν τι δύναται ἓν εἶναι καὶ καθ’ αὑτὸ ὑφεστὼς ἀλλ’ ἑκάστῳ ἑνὶ ὑπόκειται ἢ λευκὸν ἢ ψόφος ἢ ἄλλο τι , εἰκότως οὐδὲ ἐν τῇ οὐσίᾳ ἔσται τι ἕν , ᾧ μὴ ὑπόκειται ἢ Σωκράτης ἢ θεὸς ἢ ἄλλο τι . ὁμοίως δὴ ἐπὶ πάντων ἀναγκαῖον ἔχειν . τίς γὰρ ἡ αἰτία τοῦ τοῖς μὲν ποιοῖς ἢ ποσοῖς ἢ τοῖς ἄλλοις λέγειν ὡς ὑπόκειταί τις φύσις τῷ ἑνί , τῷ δὲ ἐν τῇ οὐσίᾳ ἑνὶ οὐχ ὑποκείσεταί τι , ἀλλ’ αὐτὸ ἔσται οὐσί . λέγεται δὲ τὸ ἓν καὶ τὸ ὂν ἰσαχῶς , ὅτι καὶ ἀντιστρέφει , ὡς ἐδείχθη ἐν ταύτῃ τῇ πραγματείᾳ · ὥστε εἴπερ ἐν τοῖς ποιοῖς ἐστί τι τὸ ἓν καί τις φύσις ἑτέρα παρὰ τὸ ἕν , ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς ποσοῖς , ζητητέον τί τὸ ἓν ὥσπερ καὶ τὸ ὄν · οὐ γὰρ ἱκανὸν τὸ λέγειν ὅτι τοῦτο αὐτὸ τὸ ἓν εἶναι καὶ ἡ φύσις ἐστὶν αὐτοῦ . ὅτι δὲ ἐν ταῖς παρὰ τὴν οὐσίαν κατηγορίαις ὑπόκειταί τις φύσις τῷ ἑνὶ δῆλον . ἔστι γὰρ ἐν χρώμασί τι τὸ ἓν οἷον τὸ λευκόν , τὰ δ’ ἄλλα ὥσπερ τὸ φαιὸν καὶ ἐρυθρὸν ἐκ τούτου τέ εἰσι καὶ τοῦ μέλανος . τὸ δὲ μέλαν ἐστὶ στέρησις λευκοῦ ὥσπερ καὶ τὸ σκότος φωτός · στέρησις γὰρ φωτὸς τὸ σκότος ἐστίν . ταῦτα δὲ παρέλκοντά ἐστι , τό τε ὅτι ἐκ τοῦ λευκοῦ καὶ τοῦ μέλανός ἐστι τὰ ἄλλα , καὶ τὸ ὅτι τὸ μέλαν στέρησίς ἐστι τοῦ λευκοῦ ὥσπερ καὶ τὸ σκότος φωτός · οὐδεμίαν γὰρ κατ’ ἐμὲ ἀκολουθίαν ἔχει πρὸς τὰ λεγόμενα . ἔστι μὲν οὖν , ὡς εἴρηται , ἐν χρώμασί τι τὸ ἓν οἷον λευκόν · ὥστε εἰ πάντα τὰ ὄντα χρώματα ἦν καὶ μηδὲν ἦν τῶν ἄλλων , ἦν ἄν ἀριθμός τις τὰ ὄντα , τουτέστιν ἦν ἄν ἀριθμός τις τῶν χρωμάτων . αὐτὸς δὲ εἶπεν ἦν ἄν ἀριθμός , εἶτα ἐπήγαγεν ἀλλὰ τίνων ; καὶ ἐρωτήσας διὰ τοῦ ἀλλὰ τίνων ; ἀποκρίνεται λέγων δῆλον ὅτι χρωμάτων , ὡς εἰ ἔλεγεν ὅτι οὐκ αὐτὸ τοῦτο ἀριθμὸς ἦν ἄν , ἀλλ’ ἀριθμὸς χρωμάτων . ὅτι δὲ ἀριθμὸς ἂν ἦν τῶν χρωμάτων , δῆλον . ἢ γὰρ δέκα ἦν ἂν ἢ χίλια ἢ δεκάκις μύρια ἢ ἄλλος ὁστισοῦν ἀριθμός · ὥστε καὶ τὸ ἓν τὸ μέτρον τοῦ τοιούτου ἀριθμοῦ ἦν ἄν τι , οἷον τὸ λευκὸν τὸ μετροῦν τὰ λευκὰ τοῦ τῶν λευκῶν ἀριθμοῦ ἦν ἄν τι , καὶ ἦν ἂν ὡς ἡ μονὰς πρὸς τοὺς ἀριθμοὺς οὕτω τὸ ἐν τῷ λευκῷ ἓν πρὸς τὸν ἐν τοῖς λευκοῖς ἀριθμόν . καὶ εἰ μέλη τὰ ὄντα ἦν , ἀριθμὸς ἄν τις ἦν τῶν μελῶν , καὶ τὸ ἓν ἡ δίεσις μέτρον αὐτῶν , καὶ οὐκ ἂν ἦν ὁ τῶν μελῶν ἀριθμὸς οὐσία καὶ ἐν αὐτῷ τούτῳ , ἐν τῷ ἀριθμὸς εἶναι , οὐσίωτο , ἀλλ’ ἀριθμὸς μελῶν . ἀλλὰ καὶ εἰ πάντα τὰ ὄνια φθόγγοι ἦσαν . ἦν ἂν ἀριθμὸς τῶν στοιχείων , ὧν εἰσιν οἱ φθόγγοι , καὶ τὸ ἓν μέτρον τῶν στοιχείων ἦν ἄν στοιχεῖον φωνῆεν δηλαδὴ ἢ σύμφωνον . καὶ εἰ σχήματα ἦν τὰ ὄντα , ἦν ἂν ἀριθμὸς τῶν σχημάτων , καὶ τὸ ἓν τρίγωνον . ὥστε εἴπερ καὶ ἐν τοῖς πάθεσι καὶ ἐν τοῖς ποσοῖς καὶ ποιοῖς καὶ ἐν κινήσει ἀριθμῶν ὄντων , καὶ ἐν ἅπασιν ἑνός τινος , καὶ ἔστιν ἐπὶ πάντων τῶν τοιούτων ἀριθμὸς καὶ τὸ ἓν τινὸς ἀριθμὸς καὶ τινὸς ἕν , καὶ οὐκ ἐν τούτῳ αὐτῷ ἐν τῷ ἑνὶ εἶναι οὐσίωται , δεδειγμένον ἂν εἴη ἐκ τούτων ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν οὐσιῶν οὕτως ἔχειν ἀνάγκη πᾶσα · ὥσπερ γὰρ ἐπὶ τῶν ἄλλων οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας . οὕτως οὖν δείξας ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς ὅτι τὸ ἓν κατηγόρημά ἐστιν ἀλλ’ οὐκ οὐσία , συμπεραίνεται λέγων ὅτι μὲν οὖν τὸ ἓν ἐν ἅπαντι γένει ἐστί τις φύσις καὶ ὑπόκειταί τι αὐτῷ , ἀλλ’ οὐδενός ἐστι φύσις αὐτὸ τοῦτο τὸ ἓν εἶναι , τουτέστιν οὐκ ἔστι τις φύσις αὐτὸ τὸ ἓν καθ’ αὑτὴν οὖσα , φανερόν , καὶ ὥσπερ ἐν χρώμασιν ἓν ἀκούσαντες τὸ ἓν χρῶμά τι ζητοῦμεν , λευκὸν φέρε ἢ μέλαν , οὕτω καὶ ἐν οὐσίᾳ τὸ ἓν ἢ ἄνθρωπον ἢ ἄλλο τι ζητητέον . ἐπειδὴ δὲ ἀνωτέρω εἴρηκεν ὅτι τὸ ἓν καὶ τὸ ὂν ἰσαχῶς λέγεται . λέγει ὅτι δὲ τὸ αὐτὸ ὅπερ ἐστὶν ἓν καὶ ὄν ἐστι καὶ πάλιν , δῆλον τῷ τε παρακολουθεῖν ἰσαχῶς ταῖς | κατηγορίαις καὶ μὴ εἶναι ἐν μηδεμιᾷ , μήτε ἐν τῇ τί ἐστι , λέγων τί ἐστι τὴν οὐσίαν , μήτε ἐν τῇ ποιόν , ὅπερ ἓν ὑπάρχον οὐ καὶ ὅν ἐστιν ἢ ὂν οὐ καὶ ἕν , ἁλλ’ ὁ μοί ὡς ἔχει , καὶ ὥσπερ τὸ ὂν ἐν πᾶσίν ἐστιν οὕτω καὶ τὸ ἕν . Καὶ οὐ τῷ προσκατηγορεῖσθαι ἕτερόν τι τὸ εἷς ἄν . θρωπος τοῦ ἄνθρωπος . Οἶμαι δ’ ἔνστασίν τινα δυναμένην φέρεσθαι πρὸς τὸν δεικνύντα λόγον ὅτι τὸ ἓν οὐκ ἔστιν αὐτὸ καθ’ αὑτὸ οὐδ’ οὐσία τις , διὰ τούτου λύει . ἡ δὲ ἔνστασις τοιαύτη τις ἄν εἴη . εἰ μή ἐστι τὸ ἓν φύσις τις ἀλλ’ ὄνομα μόνον , πῶς φαμεν ὅτι τὸ ζῷον ἕν ἐστι καὶ κατηγόρηται μὲν τὸ ἔστι κατὰ τοῦ ζῴου , προσκεκατηγόρηται δὲ τῷ ἔστι τὸ ὅν ; ὁμοίως φαμὲν ὅτι ἔστιν ὁ ἄνθρωπος εἷς καὶ γέγονε · κἀνταῦθα τρίτον προσκατηγορούμενον τὸ εἷς . ὥστε ἔστι τὸ ἕν , ὃ κατὰ τοῦ ζῴου ἢ τοῦ ἀνθρώπου ἐκατηγορήθη , ἕτερον αὐτῶν ὂν καὶ φύσις τις καὶ οὐσία . λύει οὖν ταύτην τὴν ἔνστασιν , λέγων οὐ διὰ τὸ προσκατηγορεῖσθαι τὸ εἷς τοῦ ἀνθρώπου δυνατὸν λέγειν ὅτι τὸ εἰπεῖν ἄνθρωπος ἕτερόν ἐστι τοῦ λέγειν εἷς ἄνθρωπος καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἓν ἔστι τι · ὥσπερ γὰρ οὐ τὸ ἔστι φύσις τίς ἐστιν αὐτὴ καθ’ αὑτὴν καὶ οὕτω κατηγορεῖται τοῦ ἀνθρώπου , οὕτως οὐδὲ τὸ ἕν . καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἄνθρωπος ταὐτόν ἐστι τῷ εἷς ἄνθρωπος , καὶ τὸ ἑνὶ εἶναι ταὐτόν ἐστι τῷ ἑκάστῳ εἶναι · τὸ γὰρ ἑνὶ εἶναι ταὐτόν ἐστι τῷ ἑνὶ ἵππῳ . Ἀντίκειται δὲ τὸ ἓν καὶ πολλὰ κατὰ πλείους τρόπους . Καὶ ταῦτα δείκνυσιν ὅτι οὐκ ἔστι τὸ ἓν οὐσία , εἴπερ τῇ οὐσίᾳ οὐδὲν ἀντίκειται · ἅμα τε οὖν τοῦτο δείκνυσι καὶ ἅμα τὰ τῷ ἑνὶ πάντα παρακολουθοῦντα διορίζει , ὧν πρῶτόν ἐστι τὸ ἀντικεῖσθαι αὐτῷ τὰ πολλὰ κτὰ πλείους τρόπους , ὧν , φησί , τρόπων καθ’ ἕνα μὲν ἀντίκειται τὸ ἓν καὶ τὰ πολλὰ ὡς ἀδιαίρετον καὶ διαιρετόν , τὸ μὲν ἓν ὡς ἀδιαίρετον , τὰ δὲ πολλὰ ὡς διαιρετόν · τὸ μὲν γὰρ ἢ διαιρεθὲν ἢ μὴ διαιρεθὲν μὲν διῃρημένον δὲ ὑπονοούμενον πλῆθός τι καὶ πολλὰ λέγεται , τὸ δ’ ἀδιαίρετον , ὡς τὸ σημεῖον καὶ ἡ μονάς , καὶ διαιρετὸν μὲν ὡς ἡ ποδιαία γραμμὴ μὴ διαιρεθὲν δέ , ἓν λέγεται . ἐπεὶ δὲ αἱ ἀντιθέσεις τετραχῶς , τὸ ἓν καὶ τὰ πολλὰ ὡς τὰ ἐναντία ἀντίκειται , καὶ οὗτε ὡς τὰ πρός τι οὔτε ὡς ἕξις καὶ στέρησις οὔτε ὡς κατάφασις καὶ ἀπόφασις . εἰ δὲ τοῦτο , οὐκ ἄν εἴη τὸ ἓν οὐσία , εἴπερ μηδέν ἐστι τῇ οὐσίᾳ ἐναντίον . λέγεται δὲ τὸ ἓν τὸ ἀδιαίρετον ἐκ τοῦ ἐναντίου καὶ δηλοῦται τὸ ἓν τὸ ἀδιαίρετον ἐκ τοῦ ἐναντίου αὐτοῦ τοῦ διαιρετοῦ · δηλοῦται δὲ ἐξ αὐτοῦ διὰ τὸ τὸ διαιρετὸν καὶ τὸ πλῆθος μᾶλλον αἰσθητὸν εἶναι · ἐκ γὰρ τοῦ ταῦτα διαιρεῖν ἡμᾶς καὶ καταντᾶν εἰς βραχύτατόν τι ὃ μὴ δυνάμεθα τεμεῖν , εἰς ἔννοιαν ἥκομεν τοὐ ἑνὸς καὶ ἀδιαιρέτου , ὥστε τῷ λόγῳ καὶ τῇ γνώσει διὰ τὴν αἴσθησιν πρότερον τὸ πλῆθος τοῦ ἑνός , τῇ δὲ φύσει τὸ ἓν τοῦ πλήθους . Ἔστι δὲ τοῦ μὲν ἑνός , φησίν , ὥσπερ καὶ ἐν τῇ διαιέσει διεγράψαμεν . Πεποίηκε γὰρ διαίρεσιν ἐν τοῖς Περὶ τἀγαθοῦ , ὡς καὶ ἐν ἄλλοις εἴπομεν , δι’ ἧς ἅπαντα τὰ ἐναντία εἴς τε τὸ πλῆθος καὶ τὸ ἓν ἀνήγαγεν . ἔστι δὴ τοῦ μὲν ἑνὸς τὸ ταὐτὸν καὶ ὅμοιον καὶ ἴσον , τοῦ δὲ πλήθους τὸ ἕτερον καὶ ἀνόμοιον καὶ ἄνισον . Λεγομένου δὲ τοῦ ταὐτοῦ πολλαχῶς , ἕνα μὲν τρόπον κατ’ ἀριθμόν . ἐπειδή , φησί , τὸ ταὐτὸν πολλαχῶς λέγεται , δῆλον ὅτι καὶ τὸ ἕτερον καὶ τὸ ἀνόμοιον πολλαχῶς λεχθήσεται . ὅτι δὲ τὸ ταὐτὸν πολλαχῶς λέγεται λέγει · ἕνα μὲν τρόπον ταὐτὸν λέγεται τὸ κατ’ ἀριθμόν , ὃ λέγομεν ἐνίοτε ταὐτὸ τοῦτο · λέγομεν γάρ ποτε ὅτι τὸ μουσικὸν ταὐτόν ἐστι τῷ λευκῷ διὰ τὸ τὸν Σωκράτην , ἐν ᾧ εἰσι , τὸν αὐτὸν εἶναι καὶ ἕνα τῷ ἀριθμῷ . ἄλλον δὲ τρόπον τὸ ταὐτὸν λέγεται , ἂν καὶ λόγῳ καὶ ἀριθμῷ ᾖ σὺ γὰρ σαυτῷ καὶ τῷ εἴδει καὶ τῷ ἀριθμῷ τούτου γὰρ δηλωτικόν ἐστι τὸ καὶ τῇ ὕλῃ ταὐτόν ) ὁ αὐτὸς καὶ εἷς εἶ . ἔτι ταὐτὰ λέγεται ὧν ὁ λόγος τῆς πρώτης οὐσίας λέγων πρώτην οὐσίαν τὴν προσεχῆ οὐσίαν ) εἷς ᾖ , οἷον αἱ ἴσαι γραμμαὶ εὐθεῖαι αἱ αὐταὶ λέγονται διὰ τὸ ἴσον . ὁμοίως ταὐτὰ λέγονται τὰ ἴσα καὶ ἰσογώνια τετράγωνα , καίτοι πλείω · ἀλλ’ ἡ ἰσότης ἑνότης τις ἐν τούτοις ἐστὶ καὶ ἑνοῖ αὐτὰ καὶ ταὐτὰ ἀπεργάζεταί τε καὶ ποιεῖ . ὅμοια δὲ λέγονται ἂν ὦσι ταὐτὰ καὶ οὐκ ὦσι · τὸ γὰρ μεῖζον τετράγωνον τῷ ἐλάττονι τετραγώνῳ ἐστὶ ταὐτὸν καὶ οὐκ ἔστιν · ᾗ μὲν γὰρ ὁ λόγος αὐτῶν καὶ τὸ εἶδος οὐ διαφέρει ἀλλὰ τὸ αὐτό ἐστιν , εἰσὶ ταὐτά , ἡ δὲ τὸ μέν ἐστι μεῖζον τὸ δὲ ἔλαττον , οὔκ εἰσι ταὐτά · κατὰ δὴ τὸ μεῖζον καὶ ἔλαττον οὐ λέγοντι ταὐτὰ ἀλλ’ ὅμοια . ὅμοια οὖν , φησί , λέγονται ἂν μὴ ταὐτὰ ἁπλῶς ὄντα ἀλλὰ κατά τι διαφέροντα , τυγχάνοντα δὲ μὴ διάφορα κατὰ τὴν οὐσίαν καὶ τὸ εἶδος , ἀλλὰ τὸ αὐτὸ μὲν ἔχοντα εἶδος , κατὰ δὲ τὰ σύνθετα διαφέροντα · καὶ γὰρ Σωκράτης καὶ Πλάτων’ ὡς ἄνθρωποι ἀδιάφοροι , ὡς δὲ ἄτομοι διάφοροι . τοῦτο γὰρ ἐδήλωσε διὰ τοῦ μηδὲ κατὰ τὴν οὐσίαν ἀδιάφορα τὴν συγκειμένην , κατὰ τὸ εἶδος ταὐτά , ὥσπερ εἴπομεν ἐπὶ τῶν τετραγώνων . ἀλλὰ καὶ αἱ ἄνισοι εὐθεῖαι ὅμοιαι λέγονται , διότι ἁπλῶς οὔκ εἰσιν αἱ αὐταὶ ἀλλὰ διαφέρουσι κατὰ τὸ ἄνισον , κατὰ δὲ τὸν λόγον καὶ τὴν οὐσίαν οὐ διαφέρουσιν εὐθεῖαι γάρ εἰσι . τὰ δὲ ὅμοια λέγεται , ἄν τὸ αὐτὸ εἶδος ἔχοντα , ἐν οἷς τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον ἐγγίνεται , μήτε μᾶλλον μήτε ἧττον ἡ . οἷον ἐν τῷ λευκῷ ἐγγίνεται τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον · ἔστι γὰρ λευκὸν λευκοῦ μᾶλλον καὶ ἧττον · ἄν οὖν δύο τινὰ ἔχοντα λευκόν , ἐν ᾧ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐγγίνεται , μή ἐστι τὰ ἐν αὐτοῖς λευκὰ τὸ μὲν μᾶλλον τὸ δὲ ἧττον ἀλλ’ ὁμοίως ἀμφοῖν ἡ λευκότης ὑπάρχει , λέγεται ὅμοια . ὅμοια οὖν ταῦτα λέγεται , ὅτι τὸ ἐν αὐτοῖς λευκὸν οὐκ ἔστι τὸ μὲν μᾶλλον τὸ δὲ ἧττον , καίτοι δυνατοῦ ὄντος τοῦ τὸ μὲν εἶναι μᾶλλον λευκὸν τὸ δὲ ἧττον . τὰ δὲ ὅμοια λέγεται ἐναντίως τοῖς προσεχῶς λεχθεῖσιν , οἷον εἴ τινα δύο εἴη , ἀμφότερα δὲ λευκά , ἐστὶ δὲ τοῦ μὲν τὸ λευκὸν μᾶλλον τοῦ δὲ ἧττον , ὅμοια λέγεται , ὅτι τὸ αὐτὸ εἶδος ἔχουσι · λευκὰ γὰρ ἀμφότερα . τοῦτο γὰρ ἐσήμανε διὰ τοῦ τὰ δὲ ἄν ᾖ τὸ αὐτὸ πάθος καὶ ἓν τὸ εἶδος καὶ διὰ τῶν ἑξῆς . τὰ δ’ ὅμοια λέγεται ἢ ἄν τὰ πλείω ἔχῃ τὰ αὐτὰ ἢ ἄν τὰ πρόχειρα , λέγων πρόχειρα τὰ μᾶλλον τῇ αἰσθήσει ὑποπίπτοντα . ἀλλ’ ἐπὶ τῶν παραδειγμάτων ἔστω σαφὲς τὸ λεγόμενον . ἔστω δὴ τὸ α καὶ β καὶ γ , καὶ τὸ μὲν α ἔστω λευκὸν καὶ βαρὺ καὶ σκληρόν , τὸ δὲ β λευκὸν καὶ βαρὺ καὶ μαλακόν , τὸ δὲ γ λευκὸν καὶ μαλακόν · μᾶλλον δὴ τὸ β ἐστὶν ὅμοιον τῷ α ἤπερ τὸ γ , διότι τὸ μὲν γ ἓν μόνον ἔχει τοῦ α τὸ λευκόν , τὸ δὲ β δύο τό τε λευκὸν καὶ τὸ βαρύ . τὸ μὲν οὖν β τῷ α ὅμοιον λέγεται καθὸ τὰ πλείω ἔχει · ὁ δὲ καττίτερος τῷ ἀργύρῳ κατὰ τὸ πρόχειρον , οἷον τὸ λευκόν · μᾶλλον γὰρ τὸ ἐν αὐτοῖς λευκὸν ὑποπίπτει τῇ αἰσθήσει ἢ τὸ βαρύ . καὶ ὁ χρυσὸς τῷ πυρὶ κατὰ τὸ ξανθὸν ἢ πυρρόν . ὥστε ἐπεὶ τὸ ταὐτὸν καὶ ὅμοιον πολλαχῶς λέγεται , καὶ τὸ ἕτερον καὶ τὸ ἀνόμοιον πολλαχῶς λεχθήσεται . Καὶ τὸ μὲν ἄλλο ἀντικειμένως καὶ τὸ αὐτό . Διὰ τούτων πρόκειται δεῖξαι ὅπως τὸ ἄλλο καὶ τὸ ἕτερον ἔχει πρὸς τὸ ταὐτόν , καὶ ἐρεῖ ὅτι τὸ μὲν ἄλλο ἀντίκειται τῷ ταὐτῷ , καὶ διὰ τοῦτο ἐπὶ πάντων καὶ ὄντων καὶ μὴ ὄντων λέγονται , καὶ διαιροῦσι τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἀλήθειαν . τοῦτο δέ , λέγω δὴ τὸ ἐπὶ πάντων διαιρεῖν τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος , ἴδιόν ἐστι τῶν ἀντιφατικῶς ἀντικειμένων . τὸ δὲ ἕτερον . καὶ ταὐτὸν οὐ διαιροῦσιν ἐπὶ πάντων τῶν ὄντων καὶ μὴ ὄντων τὸ ἀληθὲς καὶ ψεῦδος , ἀλλ’ ἐπὶ μόνων τῶν ὄντων · εἰ δὲ τοῦτο , οὐκ ἀντιφατικῶς ἀντίκεινται . τὸ μὲν οὖν ἄλλο , φησί καὶ τὸ ταὐτὸ ἀντίκειται , καὶ ἐπὶ τούτῳ ἅπαν πρὸς ἅπαν ἢ ταὐτὸν ἢ ἄλλο · πᾶν γὰρ καὶ ὂν καὶ μὴ ὂν πρὸς ἅπαν ἢ ταὐτόν ἐστιν ἢ ἄλλο εὐθὺς τὸ μὴ ὂν πρὸς τὸ ὂν ἄλλο ἐστίν . εἰπὼν δὲ ὅτι τὸ ἄλλο καὶ τὸ ταὐτὸν ἀντίκειται , πρὸ τοῦ εἰπεῖν πῶς τὸ ἕτερον ἔχει πρὸς τὸ ταὐτό , μεταξὺ πάλιν περὶ τοὺ ὁμοίου λέγει , λέγων τὸ δὲ ἂν μὴ καὶ ἡ ὕλη καὶ ὁ λόγος ἴδιος , λέγων ἴδιον τὸ ἕτερον , ὥσπερ ἄν εἴ τις εἴποι διιὸν εἶναι τὸ τρίγωνον τοῦ κύκλου ἀντὶ τοῦ ἕτερον . καὶ εἴη ἄν λέγων ὅτι εἰ μὴ καὶ ἡ ὕλη καὶ ὁ λόγος , τουτ έστιν εἰ μὴ διάφορός ἐστιν ἢ ὁ λόγος ἢ ἡ ὕλη , οὐ λέγεται ὅμοιον . ἄν γὰρ καὶ ὁ λόγος καὶ ἡ ὕλη εἰσὶ τὰ αὐτά , οὐ λέγονται ὅμοια ἀλλὰ ταὐτά . ταὐτοὶ γὰρ λέγονται οἱ χαλκοῖ ἀνδριάντες , ἀλλ’ οὐχ ὅμοιοι , ἐπ’ εἰ καὶ τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην τὰ αὐτὰ ἔχουσιν . ἄν δὲ ὁ μὲν ᾖ χαλκοῦς ὁ δὲ χρυσοῦς , λέγονται ὅμοιοι διαφέρουσι γὰρ κατὰ τὴν ὕλην . πάλιν εἰ εἴη τρίπους καὶ λέβης ἀμφότεροι ἐκ χαλκοῦ , λέγονται καὶ οὗτοι ὅμοιοι , ὅτι τῷ εἴδει διαφέροντες τῇ ὕλῃ ἀδιάφοροί εἰσιν . λέγεται δὲ ὅμοιον καὶ τὸ πλησιαίτερον · λέγεται γὰρ ὅμοιον τὸ πράσινον χρῶμα τῷ φοινικῷ · πλησιαίτερον γάρ ἐστιν ἤπερ τὸ ἁλουργόν . πάλιν ἡ ῥητὴ εὐθεῖα πρὸς ῥητὴν ὁμοία λέγεται , ὡς ἐν τοῖς μαθηματικοῖς . ταῦτα μεταξὺ περὶ τοῦ ὁμοίου παρεμβαλών , λέγει περὶ τοῦ ἑτέρου καὶ τοῦ ταὐτοῦ . ἢ τὸ μὲν ἕτερον ἢ ταὐτὸν πᾶν πρὸς ἅπαν λέγεται , ὅσα καὶ ἓν καὶ ὄν , τουτέστιν ὅσα εἰσὶ καὶ ἓν καὶ ὄντα , ἢ ταὐτὰ λέγεται ἡ ἕτερα ἐπὶ δὲ τῶν μὴ ὄντων οὐ λέγεται . καὶ τὴν αἰτίαν συντόμως ἐπήγαγεν εἰπὼν οὐ γὰρ ἀντίφασίς ἐστι τοῦ ταὐτοῦ , ἴσον λέγων τῷ οὐ γὰρ ἀντιφατικῶς ἀντίκειται τὸ ταὐτὸν καὶ ἕτερον , ἵνα λέγηται καὶ ἐπὶ τῶν μὴ ὄντων , ἀλλ’ ἐπὶ μόνων τῶν ὄντων , τὸ δὲ μὴ ταὐτὸ λέγεται καὶ ἐπὶ τῶν μὴ ὄντων . ὥστε τὸ ταὐτὸν καὶ ἕτερον ἢ ἓν θέλει εἶναι ἢ οὐχ ἕν , ὑπάρχον καὶ ἓν καὶ ὄν . καὶ συμπεραίνεται λέγων τὸ μὲν οὖν ἕτερον καὶ ταὐτὸν οὕτως ἀντίκεινται ὡς ἐπὶ μόνων τῶν ὄντων τὸ μὲν ἀληθεύεσθαι λεγόμενον τὸ δὲ μή . Διαφορὰ δὲ καὶ ἑτερότης ἄλλο . Διακρίνει καὶ τὴν διαφορὰν ἀπὸ τῆς ἑτερότητος , ἄλλο λέγων εἶναι διαφορὰν καὶ ἄλλο ἑτερότητα . τὸ μὲν γὰρ ἕτερον , φησίν , οὐκ ἀνάγκη κατά τι κοινωνεῖν · ἡ γὰρ οὐσία ἑτέρα οὖσα τοῦ ποιοῦ οὐ κοινωνοῦσιν ἀλλήλοις κτά τι · τέως δὲ πᾶν ὃ ἄν ᾖ ὂν ἢ ταὐτόν ἐστιν ἢ ἕτερον · τὸ δὲ διάφορόν τινος τινὶ διάφορον . ὃ δὲ λέγει , οἶμαι , τοιοῦτόν ἐστιν · τὸ δὲ διάφορόν τινος τινὶ κατά τι κοινωνεῖ · ὁ γὰρ ἵππος τοῦ ἀνθρώπου διαφέρει , καὶ ὅμως κοινωνοῦσι κατὰ τὸ ζῷον . ὥστε ἀνάγκη ταὐτό τι εἶναι , ᾧ κοὶ . νωνοῦσι διαφέροντα ὄντα . τοῦτο δὲ τὸ ταὐτό , τουτέστι τοῦτο δὲ καθ’ ὃ κοινωνοῦσι διάφορα ὄντα , ἢ γένος ἢ εἶδός ἐστιν . ὁ μὲν γὰρ Σωκράτης καὶ Πλάτων διάφοροι ὄντες τῷ εἴδει καὶ τῷ γένει κοινωνοῦσιν , ἵππος δὲ καὶ ἄνθρωπος τῷ γένει μόνῳ . αὐτὸς δέ φησιν ὅτι γένει μὲν ὧν μή ἐστι κοινὴ ἡ ὕλη , ὡς ἔχει ἡ οὐσία καὶ τὸ ποσόν · τούτοιν γὰρ οὐκ ἔστι κοινὴ ὕλη . σημεῖον δὲ ὅτι οὐκ ἔστι γένεσις εἰς ἄλληλα · οὔτε γὰρ ἡ οὐσία ποσὸν γίνεται οὔτε τὸ ποσὸν οὐσία , ὥσπερ ὁ ἀὴρ ὕδωρ καὶ τὸ ὕδωρ ἀήρ . εἴδει δὲ διαφέρουσι , φησίν , ὧν τὸ αὐτὸ γένος . γένος δέ ἐστι , φησίν , ἐν ᾧ ἀμφότερα τὰ διάφορα κατὰ τὴν οὐσίαν ταὐτόν εἰσιν · ἵππος γὰρ καὶ ἄνθρωπος κατὰ τὴν τοῦ ζῴου οὐσίαν οἱ αὐτοί . ὥστε καὶ τἀναντία διάφορα · κοινὸν γὰρ ἔχουσι τὸ ὑποκείμενον τὴν οὐσίαν , ὥσπερ ἄνθρωπος καὶ ἵππος τὸ ζῷον , πορρωτέρω δὲ τὴν οὐσίαν . Ὅτι δὲ καλῶς τοῦτο ὑποτιθέμεθα , δῆλον ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς . Ὅτι , φησί , καλῶς ὑποτιθέμεθα , διάφορα λέγοντες εἶναι τὰ τινὶ κοινωνοῦντα , ἐκ τῶν καθ’ ἕκαστα δῆλον · πάντα γὰρ τὰ διαφέροντα οὐ μόνον ἐστὶν ἕτερα ἀλλὰ καὶ ταὐτά , ὡς ὁ ἵππος καὶ ὁ ἄνθρωπος . ὥστε τὰ μὲν διάφορα καὶ ἕτερα , τὰ δὲ ἕτερα οὐ διάφορα · ἡ γὰρ ἐν Σωκράτει καὶ Πλάτωνι , οὐχ ἡ προσεχὴς ἀλλ’ ἡ πόρρω καὶ ἀνείδεος ὕλη ἕτεραι μέν εἰσι , διάφοροι δὲ οὔκ εἰσι · κατὰ τί γὰρ ἂν διαφέροιεν ἀνείδεοι οὖσι ; ἀλλὰ τὰ μὲν τὸ γένος ἕτερα , λέγων τὰ μὲν τὰ ἕτερα τὰ μὲν οὖν ἕτερα κατὰ τὸ γένος ἐστὶν τε , τὰ δ’ ἐν τῇ αὐτῇ συστοιχία , τουτέστι τὰ δὲ ὅμοια ἐν τῇ αὐτῇ τυγχάνουσι σειρά , ὥστε ἐν τῷ αὐτῷ γένει καὶ τὰ αὐτὰ τῷ γένει . εἴρηται δ’ ἐν τῷ Δ ποῖά φαμεν ταὐτὰ τῷ γένει . Ἐπεὶ δὲ τῶν διαφερόντων τὰ μὲν πλεῖον διαφέρει τὰ δ’ ἔλαττον πλεῖον γὰρ διαφέρει τὸ ἁλουργὸν τοῦ ἐρυθροῦ , ἔλαττον δὲ τοῦ πρασίνου ) , ἔστι τις καὶ μεγίστη διαφορά , καὶ αὕτη ἡ μεγίστη διαφορά ἐστιν ἡ ἐναντίωσις . μεγίστη δὲ διαφορά ἐστιν ἡ τοῦ λευκοῦ πρὸς τὸ μέλαν . ὥστε κατὰ τοῦτο εἴη ἂν τῇ οὐσίᾳ ἐναντίον τὸ ποσόν · πλεῖστον γὰρ ἀλλήλων διεστήκασιν · ἐναντία δὲ οὐχ ὥστε καὶ μεταβάλλειν εἰς ἄλληλα ἢ εἶναι ἀναιρετικὰ ἀλλήλων , ἀλλ’ ἢ μόνον κατὰ τὴν πλείστην ἀπ’ ἀλλήλων διάστασιν . εἰπὼν δὲ ὅτι ‘τὴν μεγίστην διαφορὰν λέγω ἐναντιότητα᾿ λέγει ὅτι δ’ ἡ μεγίστη διαφορὰ ἡ ἐναντιότης ἐστὶ δῆλον ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς . Τὰ μὲν γὰρ γένει διαφέροντα . Οἶμαι δὲ γένος νῦν λέγει τὴν ὕλην , καὶ εἴη ἂν λέγων ὅτι τὰ γένει διαφέροντα , ἀντὶ τοῦ τὰ μὴ τὴν αὐτὴν ἔχοντα ὕλην , ὡς ἡ οὐσία καὶ τὸ ποσόν , οὐκ ἔχει ὁδὸν εἰς ἄλληλα οὐδὲ γίνονται ἐξ ἀλλήλων , ἀλλ ἀπέχει πλεῖστον , καὶ οὐ συμβλητά , τουτέστιν οὐδὲν αὐτοῖς κοινόν · συμβλητὰ γὰρ ἐν τῇ Περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς ἔλεγε τὰ ἔχοντα κοινόν τι . τοῖς δὲ διαφέρουσι τῷ εἴδει αἱ γενέσεις ἐκ τῶν ἐναντίων εἰσὶν ὡς ἐσχάτων . γίνεται μὲν γὰρ ἐκ φαιοῦ λευκόν , ἀλλ’ οὐκ ἔστι τὸ φαιὸν καὶ τὸ λευκὸν ἡ ἐσχάτη καὶ πλεῖστον ἀπέχουσα ἐναντιότης , ἀλλὰ τὸ λευκὸν καὶ μέλαν · ἀλλ’ ὅμως τὸ λευκὸν ἐκ | τοῦ φαιοῦ ὡς ἐξ ἐσχάτου γίνεται . ὥστε τῶν κυρίως ἐσχάτων ἐστὶ τὸ διάστημα μέγιστον . εἰ δὴ τὰ ἐναντία ἔσχατα , τὸ δὲ τῶν ἐσχάτων διάστημα μέγιστον , τῶν ἐναντίων ἄρα τὸ διάστημα μέγιστον . καλῶς ἄρα ἐλέγετο , ὅτι ἡ μεγίστη διαφορά ἐστιν ἡ ἐναντίωσις . οὕτως οὖν δείξας ὅτι ἡ μεγίστη διαφορά ἐστιν ἡ ἐναντίωσις , δείκνυσι καὶ ὅτι ἡ μεγίστη διαφορὰ τέλειος , ὥστε ἂν ἡ ἐναντιότης μεγίστη διαφορά , αὕτη δὲ τέλειος , ἡ ἐναντιότης ἄρα τέλειος . ἀλλ’ εἰ τοῦτο , καὶ ἓν ἑνὶ ἐναντίον · τῷ γὰρ τελείῳ δῆλον ὡς ἓν τέλειον ἀντικείσεται . δείκνυσιν οὖν ὅτι ἡ μεγίστη διαφορὰ τέλειος . τὸ μέγιστον γάρ , φησίν , ἐν ἑκάστῳ γένει καὶ ὑποκειμένῳ τέλειον · μέγιστον γάρ φαμεν , οὗ μὴ ἔστιν ὑπερβολή · μέγιστος γὰρ ὁ κόσμος , ὅτι οὐκ ἔστι τι τὸ ὑπερβάλλον αὐτοῦ . ἀλλὰ καὶ τέλειόν φαμεν οὗ μή ἐστιν ἔξω δυνατόν τι λαβεῖν . ἀλλὰ μὴν καὶ ἡ τελεία διαφορὰ τέλος ἔχει , τοῦ δὲ τέλους οὐδὲν ἔστιν ἔξω λαβεῖν · ἐν παντὶ γὰρ τὸ τέλος ἔσχατον καὶ περιέχει τὸ οὗ ἐστι τέλος · διὸ οὐδέν ἐστιν ἔξω αὐτοῦ οὐδὲ προσδεῖται οὐδενὸς τὸ τέλειον . ὥστε εἰ καὶ τὰ ἄλλα τῷ ἔχε ἱν τέλος λέγεται τέλεια , ἡ δὲ μεγίστη διαφορὰ τέλος ἔχει , καὶ αὕτη ἄρα τέλειός ἐστιν . ἐπειδὴ δὲ πολλαχῶς λέγεται τὰ ἐναντία ( εἴρηται γὰρ ὅτι τὰ ἐναντία λέγεται τὰ ἐν τῷ αὐτῷ γένει ὄντα καὶ τὰ ἐν τῷ αὐτῷ ὑποκειμένῳ καὶ τὰ ὑπὸ τὴν αὐτὴν δύναμιν , καὶ ὅσα ἄλλα εἴρηται ἐν τῷ Δ , ὅτε περὶ τούτων ἔλεγεν ) , ἐπεὶ οὖν πολλαχῶς λέγεται , ἀκολουθήσει αὐτοῖς τὸ τελείως οὕτως , ὡς ἂν καὶ τὸ ἐναντίοις εἶναι ὑπάρχῃ αὐτοῖς · εἰ γὰρ ὑπάρχει αὐτοῖς τὸ ἐναντίοις εἶναι διὰ τὸ ἐν τῇ αὐτῇ δυνάμει εἶναι , καὶ τὸ τέλειον οὕτως ὑπάρξει . οἷον τοῖς μὲν ἐναντίοις καὶ ἐν τῷ αὐτῷ γένει οὖσιν ἀκολουθήσει τὸ τέλειον ὡδί · τέλειος δὲ ἐναντιότης τῶν ἐν τῷ αὐτῷ γένει ὄντων ἐστίν , ἧς μηδὲν ἔστιν ἔξω λαβεῖν . τοῖς δ’ ὑπὸ τὴν αὐτὴν δύναμιν ὡδί · ἔστι γὰρ τέλειος ἐναντιότης τῶν ὑπὸ τὴν αὐτὴν δύναμιν , ἧς μηδὲν ἔστιν ἔξω τι λαβεῖν . πάλιν τέλειος ἐναντιότης ἐστὶ τῶν ὑπὸ διάφορα γένη ὄντων , ἧς μηδὲν ἔστιν ἔξω λαβεῖν τι . καὶ ἐπὶ τῶν θλῶν ὁμοίως . Τούτων δὲ ὄντων φανερὸν ὅτι οὐκ ἐνδέχεται ἑνὶ πλείω ἐναντία εἶναι . Εἴπερ ἐναντιότης ἐστὶν ἡ μεγίστη διαφορὰ καὶ ἧς μηδὲν ἔστιν ἔξω τι λαβεῖν , φανερὸν ὡς ἓν ἑνὶ ἐναντίον . τοῦ γὰρ ἐσχάτου ἐσχατώτερόν τι οὐκ ἔστι , τὰ δὲ ἐναντία τὰ ἔσχατα , ὥστε οὐκ ἄν εἴη πλείω δυοῖν τὰ ἔσχατα . ἄλλως τε πᾶσα ἐναντιότης ἕν ἐστι διάστημα , παντὸς δὲ ἑνὸς διαστήματος δύο τὰ ἔσχατα , ὥστε καὶ πάσης ἐναντιότητος δύο τὰ ἔσχατα . ὅλως δὲ εἰ ἔστιν ἐναντιότης | διαφορά , ἡ δὲ διαφορὰ δυοῖν , καὶ ἡ τέλειος , τουτέστιν ἡ διαφορὰ δυοῖν ἔσται . Ἀνάγκη δὲ καὶ τοὺς ἄλλους ὅρους ἀληθεῖς εἶναι τῶν ἐναντίων . Ὅπερ ἡμεῖς προείπομεν , αὐτὸς νῦν λέγει . φησὶ γὰρ ὅτι ὁ ὁρισμὸς τῶν ἐν τῷ αὐτῷ γένει ἐναντίων ἀληθεύσει καὶ ἐν τοῖς ὑπὸ τὴν αὐτὴν δύναμιν καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις · καὶ γὰρ ἡ ἐν αὐτοῖς τέλειος διαφορὰ πλεῖστον διαφέρει . ὥστε ῥητέον ὡς τέλειος διαφορὰ τῶν ὑπὸ τὴν αὐτὴν δύναμίν ἐστιν , ἧς μηδὲν ἔστιν ἔξω τι λαβεῖν · καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως . τὸ δὲ δέδεικται γὰρ ὅτι πρὸς τὰ ἔξω τοῦ γένους οὐκ ἔστι διαφορά , οἶμαι , λύσις ἐστὶν ἐνστάσεως δυναμένης φέρεσθαι πρὸς τὸν ἓν ἑνὶ ἐναντίον λέγοντα λόγον . εἴποι γὰρ ἄν τις ὡς εἰ διὰ τοῦτο ἓν ἑνὶ ἐναντίον , ὅτι τὰ πλεῖστον ἀλλήλων διεστηκότα δύο εἰσίν , ἰδοὺ πλεῖστον ἀφέστηκε τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν , ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον ἡ γραμμή · τί γὰρ κοινὸν γραμμῆς καὶ λευκοῦ ; ὥστε δύο κατὰ πολὺ ἀφεστηκότα ἐστὶ τοῦ λευκοῦ , τό τε μέλαν καὶ ἡ γραμμή · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ δύο ἐναντία ἐστὸν αὐτῷ . πρὸς ταύτην οὖν οἶμαι τὴν ἔνστασιν τοῦτο ἐπῆκται τὸ λέγον δέδεικται γὰρ ὅτι πρὸς τὰ ἔξω τοῦ γένους οὐκ ἔστι διαφορά , τουτέστι τὰ ὑπὸ ἕτερα γένη καὶ μὴ ὑπάλληλα ὄντα οὐ χρὴ ἀντιτιθέναι , ἀλλὰ τὰ ὑπὸ τὸ αὐτό . ἀλλὰ πῶς αὐτὸς εἴρηκεν ὅτι ἡ οὐσία καὶ τὸ ποσὸν πλεῖστον ἀφεστήκασι γένη ὄντα ἕτερα ; ἢ τὰ μὲν γενικώτατα γένη ἀντιτεθήσονται ὥσπερ εἴπομεν , τὰ δὲ ὑπ’ αὐτὰ οὐδαμῶς . οὐ γὰρ ἀντίκειται ζῷον λευκῷ ἢ τοῦτο γραμμῇ · δέδεικται γὰρ ὅτι πρὸς τὰ ἔξω καὶ ὑπ’ ἀλλότρια γένη ὄντα οὐκ ἔστι διαφορὰ ἤτοι ἐναντιότης . τούτων δὲ αὕτη μεγίστη , τουτέστι τῶν δ’ ἐν τῷ αὐτῷ γένει αὕτη ἡ ἐναντιότης ἡ μεγίστη ἐστὶ διαφορὰ καὶ ἐναντία τὰ ἐν τῷ αὐτῷ γένει πλεῖστον διαφέροντα · ἡ γὰρ τούτων διαφορὰ μεγίστη καὶ τέλειός ἐστιν . ὡσαύτως καὶ τὰ πλεῖστον ἐν τῶ αὐτῶ δεκτικῷ διαφέροντα ἐναντία · ἡ γὰρ ὕλη καὶ τὸ ὑποκείμενον αὐτοῖς τὸ αὐτό . καὶ τὰ ὑπὸ τὴν αὐτὴν δύναμιν · ἡ γὰρ νόσος καὶ ἡ ὑγίεια πλεῖστον ἀφεστήκασιν ἀλλήλων ὄντα ὑπὸ τὴν αὐτὴν δύναμιν τὴν ἰατρικήν · ἡ γὰρ ἰατρικὴ περὶ ἕν τι γένος ἐστὶ τὰ σώματα , περὶ δὲ τὰ σώματά ἐστι τἀναντία ὑγίεια καὶ νόσος · ἡ αὐτὴ ἄρα δύναμίς ἐστι τῶν ἐναντίων . Πρώτη δ’ ἐναντιότης ἐστὶν ἕξις καὶ στέρησις , οὐ πασα δέ . Τὸ γὰρ φαιὸν στέρησίς ἐστι λευκοῦ , καὶ οὐ δήπου τὸ φαιὸν καὶ τὸ λευκὸν πρώτη ἐναντιότης , ἀλλ’ ἡ τέλειος ἐναντιότης αὕτη ἐστὶ πρώτη . τὰ δ’ ἄλλα κατὰ ταῦτα λεχθήσονται ἐναντία . τὸ γὰρ λευκὸν σῶμα ἐναντίον λέγεται τῷ μέλανι σώματι διὰ τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν , καὶ ἡ ὑγίανσις δὲ λῆψις οὖσα ὑγιείας ἐναντία | λέγεται τῇ νοσάνσει ἀποβολῇ οὔσῃ ὑγιείας λήψει δὲ νόσου . καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως . Εἰ δὴ ἀντίκειται μὲν ἀντίφασις καὶ στέρησις καὶ ἐναντιοτης . Τὸ προκείμενόν ἐστι δεῖξαι ὅτι ἡ στέρησις καὶ τὰ ἐναντία ὑπὸ τὴν ἀντίφασίν ἐστι , καὶ τρόπον τινά , ὡς ἐρεῖ ἀντιφάσεις εἰσὶν ἥ τε στέρησις καὶ τὰ ἐναντία . ἀλλ’ εἰ τοῦτο , μᾶλλόν ἐστιν ἀντίθεσις ἡ ἀντίφασις καὶ στερήσεως καὶ τῶν ἐναντίων · καὶ εἰ τοῦτο , πῶς λέγουσιν ὅτι ἐν τῷ πέμπρῳ τμήματι τοῦ Περὶ ἑρμηνείας γυμνάζων τοὺς ἀκροατὰς λέγει ὅτι μᾶλλον ἡ ἀντίφασις ἀντίκειται ἤπερ τὰ ἐναντία , ἐπεὶ αὐτὸς τὴν ἐναντιότητα μᾶλλον ἀντικεῖσθαι τῆς ἀντιφάσεως βούλεται , δείκνυσιν οὖν , ὡς εἴρηται , ὅτι ὑπὸ τὴν ἀντίφασίν εἰσιν ἥ τε στέρησις καὶ τἀναντία · τέως δὲ πρῶτον δείκνυσιν ὅτι τὰ ἐναντία οὐκ ἀντίκειται ὡς τὰ ἀντιφατικῶς ἀντικείμενα , ὃ ταὐτόν ἐστι τῷ ὡς κατάφασις καὶ ἀπόφασις , συλλογιζόμενος ἐν τῷ β σχήματι ὧδε · ἀντιφάσεως οὐδέν ἐστι μεταξύ , τῶν δὲ ἐναντίων ἔστι τι μεταξύ , τὰ ἐναντία ἄρα οὐκ ἀντίκειται ὡς τὰ ἀντιφατικῶς ἀντικείμενα . εἰ οὖν , φησίν , ἀντίκεινται μὲν ἀντίφασις καὶ στέρησις καὶ ἐναντιότης καὶ τὰ πρός τι , τῶν δὲ τριῶν πρώτη ἡ ἀντίφασις , μεταξὺ δὲ ἀντιφάσεως οὐκ ἔστι τι , ἐπί τινων δὲ ἐναντίων ἐνδέχεται εἶναί τι μεταξύ , δῆλον ὡς οὐ ταὐτὸν ἀντίφασις καὶ τὰ ἐναντία . Ἡ δὲ στέρησις ἀντίφασίς τίς ἐστιν . Καὶ τοῦτο θεὶς πρὸ τοῦ πῶς ἐστιν ἀντίφασις εἰπεῖν διαίρεσιν ποιεῖται τῆς στερήσεως λέγων ἢ γὰρ τὸ ἀδύνατον ὅλως ἔχειν λέγεται ἐστερὴσθαι ἢ ὃ ἄν πεφυκὸς ἔχειν μὴ ἔχῃ , ἢ ὅλως ἢ πῶς ἀφορισθέν . ἀδύνατον μὲν γὰρ ὅλως ἔχειν τὸν λίθον ὄψιν καὶ λέγεται καὶ αὐτὸς ἐστερῆσθαι ὄψεως . πέφυκε δὲ ἔχειν τὸ παιδίον ἐν τῇ διετίᾳ ὀδόντας , καὶ εἰ μὴ ἔχει , λέγεται ὀδόντων ἐστερῆσθαι . τὸ δὲ ἢ ὅλως ἢ πῶς ἀφορισθὲν ἐπανάληψίς ἐστιν · καὶ ἔστι τὸ μὲν ἢ ὅλως ἴσον τῷ μηδαμῶς ἔχον ἢ μὴ πεφυκὸς ἔχειν , λεγόμενον δὲ ἐστερῆσθαι · τὸ δὲ ἢ πῶς πρόσκειται , ὅτι ἐλέγετο ἐν τῷ Δ τῆσδε τῆς πραγματείας ὅτι καὶ τὸ ἔχον φαύλους πόδας ἐστερῆσθαι ποδῶν λέγεται , καὶ ἀπύρηνα ὁμοίως τὰ πυρῆνας ἔχοντα βραχυτάτους . ὅτι δὲ τὸ ἐστερῆσθαι πολλαχῶς λέγεται , ὑπομιμνήσκει ἡμᾶς διὰ τῶν ἐν τῷ Δ ῥηθέντων , λέγων πολλαχῶς γὰρ τὸ ὖ τὸ λέγεται , ὥσπερ δι.ῄρηται ἡμῖν ἐν ἄλλοις . εἴπερ οὗν ἡ τὸ ἀδύνατον ἔχειν λέγουσα στέρησις τὸ μὴ δυνατὸν δηλοῖ , τὸ δὲ μὴ δυνατὸν ἀπόφασίς ἐστι τοῦ δυνατοῦ , ὁμοίως δὲ καὶ τὸ μὴ ἴν τοῦ ἔχειν , εἰκότως ἄρα ἐλέγετο ὅτι ἡ στέρησις ἀντίφασίς τίς ἐστιν ἢ ἀδυναμία διορισθεῖσα ἢ συνειλημμένη τῷ δεκτικῷ . ὅταν μὲν γὰρ φῶ τυφλότης , αὐτὴν διωρισάμην καὶ ἐδήλωσα τὴν ἀδυναμίαν ἤτοι αὐτὴν τὴν στέρησιν μόνην · ἄν δὲ τυφλὸν εἴπω , τὴν τυφλότητα μετὰ τοῦ ὑποκειμένου αὐτῇ ἐσήμανα · τὸ γὰρ τυφλὸν αὐτή ἐστιν ἡ στέρησις μετὰ τοῦ ὑποκειμένου , ὥσπερ καὶ ὅταν εἴποι τις λευκότητα , δηλοῖ τὸ εἶδος τῆς λευκότητος καὶ τὴν φύσιν αὐτῆς , ὅταν δὲ λευκόν , τὸ σῶμα τὸ λελευκασμένον . ἀλλὰ πῶς μεταξὺ στερήσεως τινος ἔστι τι ; ὅταν γὰρ λέγω ὅτι οὔτε ἴσον οὔτε ἄνισόν ἐστιν , ἐμφαίνω ὅτι ἔστι τι μεταξύ · ἀντιφάσεως δὲ ὅτι οὐκ ἔστι τι μεταξὺ δέδεικται , ὅτε ἐδείκνυεν ὡς οὐ συναληθεύει ἡ ἀντίφασις . ἢ ὅτι ἡ μὲν ἀντίφασις ἀορισταίνει λέγοντες γὰρ ὅτι ἴσον ἐστίν , ἴσον οὐκ ἔστιν , ἡ ἀπόφασις τὸ ἴσον μόνον ἀναιρεῖ , οὐδὲν δὲ τίθησιν · ἡ δὲ στέρησις , οἷον τὸ ἄνισον , καὶ τὸ ἴσον ἀναιρεῖ καὶ τίθησί τινα καὶ ἐναντιότητα . μεταξὺ δὲ ἐναντίων τινῶν εἶναί τι οὐδὲν κωλύει , εἰ μὴ καὶ ἀνάγκη . διὰ δὴ τοῦτο ἀντιφάσεως μὲν οὐκ ἔστι μεταξύ τι , καὶ ὅτι . ὃ καὶ μᾶλλον ἀληθές , ἡ μὲν ἀντίφασις ἐπὶ πάντων καὶ ὄντων καὶ μὴ ὄντων διαιρεῖ τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἀλήθειαν , διὰ τὸ ὡς εἴρηται τὴν ἀπόφασιν μόνον τὸ ὑπὸ τῆς καταφάσεως δηλωθὲν ἀποφάσκειν , ἡ δὲ στέρησις ἐπὶ τῶν παρὰ τὸ ποσὸν κατηγοριῶν συμψεύδεται · ὡς γὰρ ἡ καταφασις ἡ ὅτι ἡ ψυχὴ ἢ τὸ λευκὸν ἴσα ἐστὶ λέγουσα ψεύδεται , οὕτω καὶ ἡ στέρησις ἡ ὅτι ἡ ψυχὴ ἄνισός ἐστιν ἀποφαινομένη ἢ ὅτι τὸ λευκόν . διὰ οὖν τὸ συμψεύδεσθαι αὐτὰς ἔχει χώραν ἡ μεσότης ἡ λέγουσα ὅτι ἡ ψυχὴ οὔτε ἴση ἐστὶν οὔτε ἄνισος , ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ πάντων τῶν συμψευδομένων · ἐπὶ δὲ τῆς ἀντιφάσεως οὐδαμῶς . τῆς γὰρ καταφάσεως τῆς ὅτι ἡ ψυχὴ ἴση ἐστὶ λεγούσης ψευδομένης , ἡ ἀπόφασις ἡ ὅτι ἡ ψυχὴ ἴση οὐκ ἔστι λέγουσα ἀληθεύει , διὰ τὸ μόνον , ὡς εἴρηται , ἀναιρεῖν τὸ ἴσον , μηθὲν δὲ ἕτερον τιθέναι . διὰ ταῦτα δὴ ἀντιφάσεως μὲν οὐκ ἔστι μεταξύ τι , στερήσεως δέ τινος ἔστι . καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ τῆς στερήσεως εἶναί τι μεταξύ , τῆς δ’ ἀντιφάσεως μὴ εἶναι συντόμως ἐπήγαγεν εἰπὼν ἴσον μὲν γὰρ ἢ οὐκ ἴσον πᾶν , ἴσον δὲ ἢ ἄνισον οὐ πᾶν , ὃ ταὐτόν ἐστι τῷ ἡ μὲν ἀντίφασις ἡ λέγουσα ὅτι πᾶν ἢ ἴσον ἐστὶν ἢ οὐκ ἴσον ἐπὶ πάντων διαιρεῖ τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἀλήθειαν , ἡ δὲ στέρησις , ὡς ἐπὶ τῆς ψυχῆς εἴρηται , συμψεύδεται τῇ ἕξει , καὶ διὰ τοῦτο ἔχει χώραν ἐπὶ ταύταιν ἡ μεσότης . οὐκ ἐπὶ πάντων δὲ συμψεύδεται ἡ στέρησις τῇ ἕξει καὶ αὕτη τῇ στερήσει · ἐπὶ γὰρ τοῦ δεκτικοῦ καὶ ὑποκειμένου αὐταῖν διαιροῦ σί’ τὸ ψεῦδος ἀπὸ τῆς ἀληθείας . ἐπὶ γὰρ τοῦ ποσοῦ τῆς ἕξεως ψευδομένης ἀληθεύει ἡ στέρησις . πᾶν γὰρ ποσὸν ἢ ἴσον ἐστὶν ἢ ἄνισον . ἰ δὴ αἱ μὲν γενέσεις τῇ ὕλῃ ἐκ τῶν ἐναντίων . Δείξας ὅτι ἡ στέρησις ἀντίφασίς τίς ἐστι δείκνυσιν ὅτι καὶ ἡ ἐναντιότης . τοῦτο δὲ δείκνυσι διὰ τοῦ δεῖξαι ὅτι αἱ ἐναντιότητες στερήσεις εἰσίν · εἰ οὖν αἱ ἐναντιότητες στερήσεις , αἱ δὲ στερήσεις ἀντιφάσεις τινές , καὶ αἱ ἐναντιότητες ἄρα ἀντιφάσεις εἰσί . δείκνυσι δ’ ὑποθετικῶς τὸ προκείμενον ὧδε . εἰ οὖν αἱ γενέσεις τῶν ἐναντίων , γίνονται δὲ διὰ τὴν ὑποκειμένην αὐτοῖς ὕλην , εἰ οὖν αἱ γενέσεις ἐν τῇ ὕλῃ τῇ ὑποκειμένῃ ἐκ τῶν ἐναντίων εἰσί , πᾶσα δὲ γένεσις ἢ ἐκ τοῦ εἴδους ἐστὶ καὶ τῆς τοῦ εἴδους ἕξεως τοῦτο δ’ ἐκ παραλλήλου κεῖται ) ἢ ἐκ τῆς τοῦ εἴδους στερήσεως , ἐκδηλότατόν ἐστιν ὅτι ἡ ἐναντιότης στέρησίς ἐστιν . εἰ γὰρ τὸ μουσικὸν ἐκ τοῦ ἀμούσου , ὅπερ ἐστὶ στέρησις , γίνεται , πᾶσα δὲ γένεσις ἐκ τοῦ ἐναντίου , τὸ μουσικὸν ἄρ καὶ τὸ ἄμουσον καὶ ἐναντιότης καὶ στέρησίς ἐστι . τοῦτο δὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων οὕτως εὕροις ἄν . ὅτι δὲ πᾶσα γένεσις ἢ ἐκ τοῦ εἴδους καὶ τῆς ἕξεως ἢ ἐκ τῆς στερήσεώς ἐστι , δέδεικται ἐν τῇ Περὶ γενέσεως , ἀλλὰ καὶ νῦν ὑπομνηστέον . ὅταν γὰρ ἐκ τοῦ μουσικοῦ ἢ τοῦ λευκοῦ γένηται ἄμουσον ἢ μέλαν , ἐξ εἴδους γέγονεν ἡ γένεσις καὶ ἕξεως · διώρισται γὰρ ἐν τῇ Περὶ γενέσεως ὡς τὰ κρείττονα τῶν εἰδῶν καὶ ἕξεις εἰσὶ καὶ μᾶλλον εἴδη , τὰ δὲ χείρονα στερήσεις · ὅταν δὲ ἐξ ἀμούσου ἢ μέλανος γένηται μουσικὸν ἢ λευκόν , ἐκ στερήσεως ἐστιν αὕτη ἡ γένεσις . ὥστε εἰ τὸ μέλαν καὶ τὸ λευκὸν ἐναντία , τὸ δὲ μέλαν στέρησίς ἐστι λευκοῦ καὶ τὸ ἄμουσον μουσικοῦ , φανερὸν ὅτι πᾶσα ἐναντιότης στέρησίς ἐστι καὶ ἕξις . οὐ πᾶσα δὲ στέρησις ἐναντιότης . αἴτιον δὲ τοῦ μὴ πᾶσαν στέρησιν ἐναντιότητα λέγεσθαι ὅτι πολλαχῶς ἡ στέρησις λέγεται · στέρησις γὰρ καὶ τὸ φαιὸν λέγεται τοῦ λευκοῦ , ἐναντίον δ’ οὐκ ἔστι κυρίως · ἐναντία γάρ ἐστιν ἐξ ὧν ἐσχάτων , ὡς ἡ λευκοῦ καὶ μέλανος ἐξ ἀλλήλων ἔχει γένεσις , καὶ ὥσπερ εἴρηται ἔναγχος , ἐναντία ἐστὶν ὧν τὸ διάστημα μέγιστόν ἐστιν , ἡ δὲ τοῦ λευκοῦ καὶ φαιοῦ ἀπ’ ἀλλήλων διάστασις οὐ μεγίστη . ὥστε τὸ φαιὸν στέρησις μέν ἐστι λευκοῦ , ἐναντιότης δὲ τὸ φαιὸν καὶ λευκὸν οὐκ ἔστιν . οὐκ ἄρα πᾶσα στέρησις ἐναντιότης . ὅτι δὲ πᾶσα ἐναντιότης στέρησίς ἐστι , φανερόν , φησίν , ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς . πᾶσα γὰρ ἐναντιότης ἔχει στέρησιν · εὐθὺς γὰρ ἡ ψυχρότης στέρησιν ἔχει θερμοῦ , καὶ ἡ μελανία λευκοῦ , καὶ ἡ ἀνισότης ἰσότητος , καὶ ἡ ἀνομοιότης ὁμοιότητος , καὶ ἡ κακία ἀρετῆς . ἐκ τούτου δὲ ποριζόμεθα ὡς ἡ στέρησις οὐχ ἕτερόν τί ἐστιν ἢ θάτερον τῶν ἐναντίων , ἤτοι τὸ ἓν μόριον τῆς ἐναντιότητος · τὸ γὰρ μέλαν τὸ ἓν τῆς ἐναντιώσεως ἐστιν . εἰ γὰρ ὅλη ἡ ἐναντιότης τὰ δύο ἐστὶ τὸ λευκὸν καὶ μέλαν , τὸ μέλαν ἄρα τὸ ἕτερόν ἐστι τῶν ἐναντίων . πᾶσα δὴ ἐναντιότης στέρησιν ἔχει καὶ ἔστιν ἡ στέρησις τὸ ἕτερον τῶν ἐναντίων . οὐχ ὁμοίως δὲ πάντα ἐστερῆσθαι λέγεται , ἀλλὰ διαφέρει , ὥσπερ εἴρηται . καὶ εἴρηται ὅτι τὸ μὲν ἐστερῆσθαι | λέγεται , ἄν μόνον ᾖ ἐστερημένον . ὁ γὰρ λίθος ἐστερῆσθαι ὄψεως λέγεται οὐχ ὡς τὰ πεφυκότα μὲν ἔχειν καὶ μὴ ἔχοντα , ἀλλ’ ὅτι μόνον οὐκ ἔχει . τὸ δὲ ἐὰν ἢ ποτὲ πεφυκὸς ἔχειν μὴ ἔχῃ ὅτε πέφυκεν ἔχειν , ἢ εἰ ἐπεφύκει ἔν τινι μορίῳ ἔχειν , ὡς ἐν τῷ ὀφθαλμῷ ὄψιν , μὴ ἔχῃ , ἢ τῷ κυρίῳ . ὁ γὰρ τῆς δεξιᾶς χειρὸς στερηθεὶς ἄχειρ λέγεται ὅτι τοῦ κυριωτέρου μέρους ἐστέρηται · κυριώτερον γὰρ ἡ δεξιὰ τῆς λαιᾶς · πάντῃ δὲ ἄχειρ λέγεται ὁ ἀμφοῖν ταῖν χεροῖν στερηθείς . διὸ ὅσων μὲν ἐναντίων ἐστὶ τὸ ὑποκείμενον ὡρισμένον , οἷον περιττοῦ καὶ ἀρτίου ὁ ἀριθμός , τούτων οὐδέν ἐστι μεταξύ · ὅσων δὲ οὐχ ὡρισμένον , τούτων ἔστιν . οὐχ ὡρισμένον δὲ τὸ ὑποκείμενόν ἐστιν ἀγαθῷ καὶ κακῷ · ἐν ἁπάσαις γὰρ ταῖς κατηγορίαις ἐστὶ καὶ ἀγαθὸν καὶ κακόν , ὥστε ἀόριστον αὐτῶν τὸ ὑποκείμενον , καὶ διὰ τοῦτό εἰσί τινα οὔτε ἀγαθὰ οὔτε κακά · καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως . φανερὸν τοίνυν γέγονε διὰ τῆς ἐπαγωγῆς ὅτι ἀεὶ θάτερον τῶν ἐναντίων λέγεται κατὰ στέρησιν καὶ ἔστι πᾶσα ἐναντιότης στέρησις . συλλογιστέον δή · τὰ ἐναντία στερήσεις . πᾶσαι αἱ στερήσεις ἀντιφάσεις εἰσί τινες , καὶ τὰ ἐναντία ἄρα ὑπὸ τὴν ἀντίφασίν φασίν εἰσιν ὥσπερ καὶ αἱ στερήσεις . τὸ δὲ ἀπόχρη δὲ κἂν τὰ πρῶτα καὶ τὰ γένη τῶν ἐναντίων , οἷον τὸ ἓν καὶ πολλὰ τοιοῦτον ἄν εἴη . εἰ πάντα τὰ ἐναντία ὑπὸ τὸ ἓν καὶ τὰ πολλὰ ἀνάγεται καὶ εἴρηταί μοι πολλάκις ὅτι διαίρεσιν πεποίηκε , καθ’ ἣν πάντα τὰ ἐναντία ὑπὸ τὸ ἓν ἀνήγαγε καὶ τὰ πολλά ) , τὸ δὲ ἓν καὶ τὰ πολλὰ ἀντίφασίς τίς ἐστιν , ὡς δειχθήσεται , πάντα ἄρα τὰ ἐναντία ὑπ’ αὐτὴν ἀνάγεται . Ἐπεὶ δὲ ἓν ἑνὶ ἐναντίον , ἀπορήσειεν ἄν τις πῶς ἀντίκειται τὸ ἓν καὶ τὰ πολλά . Ζητεῖ πῶς ἀντίκειται τὸ ἓν καὶ τὰ πολλά , πότερον ὡς τἀναντία , ὡς στέρησις καὶ ἕξις , ὡς τὰ πρός τι , ἢ ὡς κατάφασις καὶ ἀπόφασις . ὁμοίως δὴ τὸ ἴσον τῷ μεγάλῳ καὶ τῷ μικρῷ κατὰ ποῖον τουτωνὶ τῶν τρόπων ἀντίκειται ; καὶ τέως ὅτι τὸ ἓν καὶ τὰ πολλὰ ἀντικείμενά ἐστι δείκνυσι λέγων ‘εἰ γὰρ τὸ πότερον ἐν τοῖς ἀντικειμένοις εἰώθαμεν λέγειν , λέγεται δὲ τὸ πότερον καὶ ἐπὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τῶν πολλῶν , δῆλον ὅτι ἀντικείμενά ἐστιν.’ ἀλλὰ καὶ ὅτι τὸ πότερον ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων λέγεται δῆλον · λέγομεν γὰρ πότερον λευκόν ἐστιν ἢ μέλαν καὶ πότερον λευκὸν ἢ οὐ λευκόν . πότερον δὲ τὸ προκείμενον ἄνθρωπός ἐστιν ἢ οὐ ] λευκόν , οὔ φαμεν διὰ τὸ μὴ ἀντικεῖσθαι | τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸ λευκόν , εἰ μὴ ἐξ ὑποθέσεως · εἰ γὰρ ὑποθοῖτό τις μηδέν τι ἄλλο εἶναι τῶν ἀπάντων εἰ μὴ μόνον ἄνθρωπον καὶ λευκόν , δυνησόμεθα λέγειν τούτου ὑποκειμένου , πότερον τὸ προκείμενον ἄνθρωπός ἐστιν ἢ λευκόν ; καὶ πάλιν εἰ θείημεν ὡς ἔστιν ἐν τῇδε τῇ οἰκίᾳ σήμερον ἐξ ἀνάγκης ἢ ἐλεύσεσθαι Κλέωνα ἢ Καλλίαν , μηδένα δὲ ἕτερον , ἐροῦμεν διὰ τὴν ὑπόθεσιν , πότερον Κλέων ἐστὶν ἢ Καλλίας ὁ ἐληλυθώς ; εἰ δὲ καὶ ἄλλοι τινὲς ἤμελλον ἐλεύσεσθαι , οὐκ ἐροῦμεν τὸ πότερον Καλλίας ἐστὶν ὁ ἐληλυθὼς ἢ Κλέων , διὰ τὸ ἐνδέχεσθαι μηδέτερον εἶναι τούτων τὸν ἐλθόντα , ἀλλ’ ἕτερον οἷον τὸν Σωκράτην . Ἀλλ’ οὐκ ἀνάγκη . ’Ev οὐδενὶ γένει καὶ ὑποκειμένῳ δυνατόν ἐστι τὸ πότερον ἐρωτᾶν ἀλλ’ ἐξ ὑποθέσεως , ἐπὶ δὲ τῶν ἀντικειμένων ἐξ ἀνάγκης . ἀλλὰ καὶ τοῦτο τὸ ἐξ ὑποθέσεως ἐκ τῶν κυρίως ἀντικειμένων ἐλήλυθεν · διὰ γὰρ τὸ μὴ δύασθαι ἅμα τὰ ἀντικείμενα ὑπάρχειν , ὑπόκειται δὲ καὶ ἐνταῦθα μὴ δύνασθαι ἅμα αὐτοὺς ἐληλυθέναι ἀλλὰ τὸν μὲν πρότερον τὸν δὲ ὕστερον ἀλλὰ καὶ οὗτος ὁποῖος ἄν τύχῃ εἴτε Κλέων εἴτε Καλλίας ) διὰ οὖν τὸ μὴ δύνασθαι τὰ ἀντικείμενα ὑπάρχειν , ὑπόκειται δὲ καὶ ἐνταῦθα μὴ ἅμα αὐτοὺς ἐληλυθέναι , λέγεται τὸ πότερος ἦλθεν · εἰ γὰρ ἐνεδέχετο ἅμα αὐτοὺς ἐλθεῖν , γελοῖον τὸ ἐρωτᾶν πότερος ἦλθεν . εἰ δὲ καὶ ἅμα ἐνδεχομένων ἐλθεῖν ἐρωτᾷ τις τὸ πότερος ἦλθεν , εὐθὺς εἰς τὸ ἓν καὶ τὰ πολλὰ ἐμπίπτει , τουτέστιν εἰς τὴν ἀντίφασιν , οἷον ἀμφότεροι ἦλθον ἢ ὁ εἷς . καὶ οὕτω πάλιν τὸ πότερον ἐπὶ ἀντιφάσεως λέγεται . εἰ δὴ ἐν τοῖς ἀντικειμένοις , ὥσπερ εἴρηται , ἡ τοῦ ποτέρου ζήτησις , λέγομεν δὲ καὶ πότερον μεῖζον ἢ ἴσον ἢ ἔλασσον , τίς ἔσται ἡ ἀντίθεσις τοῦ ἴσου πρὸς τὸ μεῖζον καὶ ἔλασσον καὶ κατὰ τίνα τῶν τοῦ ἀντικειμένου τρόπων ἀντίκεινται ; οὔτε γὰρ τὸ ἴσον ἑνὶ μόνῳ οἷον τῷ μείζονι ἢ τῷ ἐλάσσονι ἀντίκειται . τίς γάρ ἐστι λόγος τοῦ τῷ μείζονι μὲν ἀντικεῖσθαι τὸ ἴσον τῷ ἐλάττονι δὲ μή , ἢ ἔμπαλιν τῷ ἐλάττονι μὲν ἀλλ’ οὐ καὶ τῶ μείζονι ; ἀλλὰ μὴν εἴπερ ἀντικείσονται τῷ ἴσῳ καὶ τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλασσον , ἔσονται δύο ἑνὶ ἐναντία , δέδεικται δὲ ὅτι ἓν ἑνὶ ἐναντίον . Ἔτι τῷ ἀνίσῳ ἐναντίον τὸ ἴσον . Ἀλλὰ μὴν τὸ ἄνισον δηλωτικόν ἐστι τοῦ μείζονος καὶ ἐλάσσονος · ὥστε εἰ ἐναντίον τῷ ἴσῳ τὸ ἄνισον , καὶ οὕτως δύο εἰσὶν ἐναντία . εἰ δὲ τὸ ἄνισον ἀμφότερα δηλοῖ , τὸ μεῖζον καὶ ἔλασσον οὐκ εἰκός ἐστι λέγειν ὅτι τὸ ἄνισον χρὴ ὡς ἕν τι ὄνομα λαμβάνειν καὶ ἀντιτιθέναι τῷ ἴσῳ , καὶ οὕτως ἐπάγειν ὅτι ἓν τὸ ἄνισον ἑνὶ τῷ ἴσῳ ἐναντίον . τοῦτο γὰρ τοῖς ὑπὸ τὴν δυάδα τὸ ἄνισον ἀνάγουσι βοηθεῖ · ἐπειδὴ γὰρ τὸ ἄνισον δυοῖν ἐστι δηλωτικόν , εὐλόγως αὐτὸ ὑπὸ τὴν δυάδα ἀνάγουσι . οὐ σί’ . τῷ δὲ λέγοντι ὡς ἐπειδὴ τὸ ἄνισον ἕν ἐστιν ὄνομα καὶ ἀντιτιθέμενον τῷ ἴσῳ , ὡς ἓν ἑνὶ ἀντιτίθεται , οὐδαμῶς βοηθεῖ · οὐ γὰρ τὰ ὀνόματά εἰσι τὰ ἀντικείμενα , ἀλλὰ τὰ ὑπὸ τῶν ὀνομάτων σημαινόμενα πράγματα . ὥστε εἰ καὶ ἕν ἐστι τὸ ἄνισον ὄνομα , ἀλλ’ ἐπειδὴ δυοῖν ἐστι δηλωτικόν , ὁ τοῦτο τῷ ἴσῳ ἀντιτιθεὶς δύο ἑνὶ ἀντέθηκεν · ὥστε ἔσονται τῷ ἑνὶ δύο ἐναντία , ὅπερ ἀδύνατον . ἔτι τὸ μὲν ἴσον μεταξὺ φαίνεται τοῦ τε μεγάλου καὶ τοῦ μικροῦ , ἐναντίωσις δὲ μεταξὺ οὐκ ἔστι , τὸ ἴσον ἄρα οὐκ ἔστιν αὐτοῖς ἐναντίον . ἄλλως τε εἰ ἐναντιότητα λέγομεν τὴν μεγίστην καὶ τελείαν διάστασιν , οὐκ ἂν εἴη μεταξύ τινος · μεταξὺ γάρ τινος οὖσα συμβαίνει αὐτὴν μὴ εἶναι τελείαν . καὶ ἡ μὲν ἐναντιότης μεταξύ τινος , ὡς εἴρηται , οὐκ ἔστιν , αὕτη δὲ μᾶλλον ἔχει ἑαυτῆς τι μεταξύ , ὡς τὸ φαιὸν ἡ λευκότης καὶ μελανία . δέσεολταο ἄρα ὅτι τὸ ἴσον τῷ μείζονι καὶ ἐλάττονι οὐκ ἀντίκειται ὡς τὰ ἐναντία συμβαίνει γὰρ δύο ἑνὶ εἶναι ἐναντία καὶ τὰ λοιπὰ ὡς εἴρηται . Λείπεται δὴ ἢ ὡς ἀπόφασιν ἀντικεῖσθαι ἢ <ὡς> στέρησιν . Δείξας τὴν τοῦ ἴσου πρὸς τὸ μεῖζον καὶ ἔλασσον ἀντίθεσιν μὴ οὖσαν ὡς τὰ ἐναντία , λέγει λειπόμενον εἶναι ἀντικεῖσθαι αὐτὰ ἢ ὡς ἀπόφασιν ἢ ὡς στέρησιν . τέως δὲ τὸ λέγειν ὅτι καθ’ ἕνα τῶν δύο τούτων τρόπων ἢ τῷ μείζονι μόνῳ ἀντίκειται τῷ δὲ ἐλάσσονι μή , ἢ τῷ ἐλάσσονι μὲν μόνῳ τῷ μείζονι δὲ μή , οὐκ ἐνδέχεται . διὰ τί γὰρ ἑνὶ ὁτῳοῦν αὐτοῖν καὶ οὐκ ἀμφοῖν ἀντικείσεται ; ἀπορήσας οὖν λύει λέγων ἀμφοῖν ἄρα ἀπόφασις στερητική , τουτέστιν ἀντίκειται ἄρα τὸ ἴσον τῷ μείζονι καὶ ἐλάσσονι ὡς ἀπόφασις στερητική . τὸ γὰρ ἴσον ἀπόφασίς ἐστι τοῦ μείζονος καὶ ἐλάσσονος · ἴσον γάρ ἐστι τὸ μήτε μεῖζον μήτε ἔλασσον , καὶ ἐπὶ τούτῳ ἀντικεῖσθαι αὐτοῖς ὡς ἀπόφασις στερητικὴ πρὸς ἀμφότερα λέγεται , οἷον πότερον ἴσον ἢ μεῖζον ἢ ἔλασσον . πρὸς θάτερον δὲ οὐ λέγεται μόνον τὸ πότερον · οὐ γὰρ λέγομεν πότερον ἴσον ἢ μεῖζον ἢ ἔμπαλιν πότερον ἴσον ἢ ἔλασσον , ἀλλ’ ἀεὶ τρία , τουτέστιν ἀλλ’ ἀεὶ τὸ πότερον πρὸς τὰ τρία λέγεται , ἀλλ’ οὐ πρὸς τὰ δύο , ἀλλὰ πότερον ἴσον ἢ μεῖζον ἢ ἔλασσον . εἰπὼν δὲ ὅτι τὸ ἴσον ἀπόφασίς ἐστι στερητικὴ τοῦ μείζονος καὶ ἐλάττονος ἐπάγει οὐ στέρησις δὲ ἐξ ἀνάγκης · οὐ γὰρ πᾶν ἴσ’ ὂν ἢ μεῖζον ἢ ἔλασ’ σὸν , ἀπόφασιν στερητικὴν λέγων τὴν ἐπὶ μιᾶς κατηγορίας διαιροῦσαν τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἀλήθειαν , ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων συμψευδομένην τῇ καταφάσει , ὥσπερ τὸ ἴσον ἐπὶ μόνου τοῦ ποσοῦ . πᾶν γὰρ ποσὸν ἢ ἴσον ἐστὶν ἢ μεῖζον ἢ ἔλασσον · ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων ψεύδεται · τὸ γὰρ λευκὸν οὔτε ἴσον ἐστὶν οὔτε μεῖζον ἢ ἔλασσον . ἔστιν οὖν στερητικὴ ἀπόφασις ἢ στερητικὴ στέρησις ἀμφοτέρως γὰρ γράφεται ) αὕτη ἡ ἐπὶ μιᾶς κατηγορίας μετὰ τῆς οἰκείας καταφάσεως τὸ ψεῦδος διαιροῦσα καὶ τὴν ἀλήθειαν . ἀναγκαία δὲ στέρησίς ἐστιν ἢ ἀπόφασις ἡ ἐπὶ πάντων καὶ ὄντων καὶ μὴ ὄντων διαιροῦσα τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἀλήθειαν · αὕτη δέ ἐστιν ἡ κυρίως ἀπόφασις . ἡ γὰρ ἴσον οὐκ ἔστιν ἀπόφασις μετὰ τῆς ἴσον ἐστὶ καταφάσεως · διαιρεῖ ἐπὶ πάντων τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος . τῆς γὰρ ὅτι ἡ ψυχὴ ἴση ἐστὶ καταφάσεως ψευδομένης ἡ ἀπόφασις ἡ ὅτι ἡ ψυχὴ οὐκ ἔστιν ἴση ἀληθής ἐστιν . οὐκ ἔστιν οὖν τὸ ἴσον στέρησις ἀναγκαία · οὐ γὰρ ἐπὶ πάντων διαιρεῖ τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἀλήθειαν · οὐ γὰρ πᾶν ἢ ἴσον ἢ μεῖζον ἢ ἔλασσόν ἐστιν οὐδὲν γὰρ τούτων ἡ ψυχὴ ἢ τὸ λευκόν ) , ἀλλ’ ἐν οἷς πέφυκε τὸ ἴσον εἶναι πέφυκε δ’ ἐν τῷ ποσῷ ἴδιον γὰρ ποσοῦ τὸ ἴσον καὶ ἄνισον ) , ἐν τούτοις διαιρεῖ τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος . ἔστι δὴ τὸ ἴσον τὸ μήτε μέγα μήτε μικρόν , ὥστε τὸ ἴσον στέρησίς ἐστι μεγάλου καὶ μικροῦ . τὸ δὲ πεφυκὸς μέγα ἢ μικρὸν εἶναι πρόσκειται αὐτῷ ὡς εἰ ἔλεγεν ‘οὐ πᾶν λέγω ἴσον ἀλλὰ τὸ πεφυκὸς μέγα εἶναι ἢ μικρόν’ . τὴν γὰρ ψυχὴν ἴσην οὔ φαμεν · οὐδὲ γὰρ πέφυκε μεγάλη εἶναι ἢ μικρά · ἀμερὴς γὰρ καὶ ἄποσος · τὸν δὲ πῆχύν φαμεν , διότι ἴσος μέν ἐστιν ἑτέρῳ πήχει , μείζων δὲ τοῦ ἡμίσεος , ἐλάσσων δὲ τῶν δύο πήχεων . ἔστιν οὖν τὸ ἴσον τὸ μήτε μέγα μήτε μικρόν , καὶ ἀντίκειται ἀμφοῖν ὡς ἀπόφασις στερητική διὸ καὶ μεταξύ ἐστι τοῦ μείζονος καὶ ἐλάσσονος . καὶ τὸ μήτε ἀγαθὸν μήτε κακὸν τῷ τε ἀγαθῷ καὶ τῷ κακῷ ἀντίκειται · ἀνώνυμον δέ ἐστι τὸ μήτε ἀγαθὸν μήτε κακόν . καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ ἀνώνυμον εἶναι ἐπήνεγκεν , εἰπὼν πολλαχῶς γὰρ λέγεται ἑκάτερον τό τε ἀγαθὸν καὶ τὸ κακόν . ἐπὶ γὰρ τῶν δέκα κατηγοριῶν ἐστι καὶ ἀγαθὸν καὶ κακόν · καὶ γὰρ καὶ ἐν οὐσίᾳ ἐστὶ καὶ ἀγαθὸν καὶ κακόν , καὶ ἐν ποσῷ καὶ ἐν ποιῷ καὶ ταῖς ἄλλαις . εἰ δὲ τοῦτο , ἀόριστον ἄρα τὸ μεταξύ , ὥστε καὶ ἀνώνυμον τὰ γὰρ ἀόριστα καὶ ἀνώνυμα . ἀλλὰ μᾶλλον ὠνομασμένον ἐστὶ τὸ μήτε λευκὸν μήτε μέλαν ὅμως οὐδὲ τοῦτο λέγεται ἕν , ἀλλὰ μήτε λευκὸν μήτε μέλαν ἐστὶ καὶ τὸ φαιὸν καὶ τὸ ἁλουργὸν καὶ τὸ πράσινον καὶ τὰ λοιπά . ὅμως ὡρισμένα εἰσὶ τὰ χρώματα καὶ μέτρῳ οὐ πάνυ πολλῷ ἀλλὰ βραχεῖ ὑποπίπτουσιν , ἐφ’ ὧν λέγεται στερητικῶς ἡ ἀπόφασις αὕτη , λέγων ἀπόφασιν ταύτην τὸ μήτε λευκὸν μήτε μέλαν . ταύτην δέ , φησί , τὴν ἀπόφασιν ἀνάγκη ἢ φαιὸν εἶναι ἢ ὠχρὸν ἢ τοιοῦτόν τι ἄλλο . ὥστε ἐπειδὴ ἡ τοιαύτη ἀπόφασις ἐν τοῖς ἐν τῷ αὐτῷ γένει ἢ τῇ αὐτῇ κατηγορίᾳ οὖσι λέγεται τοῖς λέγουσιν ὅτι μεταξὺ χειρὸς καὶ ὑποδήματος οὐκ ἔστι τὸ μήτε χεὶρ μήτε ὑπόδημα ὄν , οὐκ ὀρθῶς αὐτοῖς ἐπιτιμῶσιν οἱ λέγοντες ὅτι ἔστι μεταξὺ χειρὸς καὶ ὑποδήματος τὸ μήτε χεὶρ μήτε ὑπόδημα διὰ τὸ καὶ μεταξὺ ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ εἶναι τὸ μήτε ἀγαθὸν μήτε κακόν . οὐκ ὀρθῶς οὖν ἐκείνοις οὗτοι ἐπιτιμῶσιν · οὐ γάρ ἐστι πάντων μεταξύ , οὐδ’ ἀνάγκη τοῦτο συμβαίνειν . ἡ μὲν γὰρ συναπόφασις λέγων συναπόφασιν τὸ μήτε ἀγαθὸν μήτε κακὸν διὰ τὸ συναποφάσκειν ἀμφότερα , καὶ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακόν ) , ἡ μὲν δὴ συναπόφασις τῶν ὁμολογουμένως ἀντικειμένων ἐστί , καὶ ὧν ἐστί τι μεταξὺ καὶ διάστημα , δι’ οὗ γίνεται ἡ μεταβολὴ ἐκ τοῦδε εἰς τόδε , οἷον ἐκ τοῦ κακοῦ εἰς τὸ ἀγαθὸν καὶ ἔμπαλιν . πάλιν . ἡ δὲ χεὶρ καὶ τὸ ὑπόδημα ὁμολογουμένως μὴ ὄντα ἀντικείμενα πῶς ἄν εἴη τούτων συναπόφασις ; οὔτε γὰρ ἀντικείμενά εἰσιν , οὔτε ἔστιν αὐτῶν διαφορά ἐν ἄλλῳ γὰρ γένει · ὧν δ’ ἐστὶ συναπόφασις , ταῦτα ὁμογενῆ ἐστιν . οὕτω γὰρ τοῦ ῥητοῦ τοῦ ἐν ἄλλῳ γὰρ γένει , ὧν αἱ συναποφάσεις εἰσί , χρὴ ἀκούειν · εἰ γὰρ μὴ οὕτως , ἀδιανόητον ἔσται τὸ λεγόμενον καὶ ἐναντίον τοῖς λεγομένοις . δύναται καὶ ὡς ἐλλιπὲς εἰρῆσθαι τὸ ἐν ἄλλῳ γὰρ γένει ὧν αἱ συναποφάσεις εἰσί , καὶ εἰ προστεθείη τῷ γένει τὸ οὔκ εἰσιν , ἵν’ ᾖ τὸ πᾶν τοιοῦτον ἱέν ἄλλῳ γὰρ γένει οὔκ εἰσιν ὧν αἱ συναποφάσεις εἰσί’ , σαφὲς ἄν εἴη τὸ λεγόμενον . τὸ δὲ ‘οὔτε γὰρ ἀντικείμενά ἐστιν οὔτε ἔστιν αὐτῶν διαφορὰ᾿ λέγοι ἂν διαφορὰν τὴν διαιρετικὴν τοῦ γένους , οἷόν ἐστιν ἐπὶ χρώματος μὲν τὸ διακριτικὸν καὶ συγκριτικόν , ἐπὶ ζῴου δὲ λογικοῦ τὸ θνητὸν καὶ ἀθάνατον . καὶ εἴη ἄν λέγων ὅτι τοῦ ὑποδήματος καὶ τῆς χειρὸς οὐκ ἔστι συναπόφασις , ὅτι οὐδὲ ἔστιν αὐτῶν διαφορά . καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ μὴ εἶναι ἀντιδιῃρημένας ἐν αὐτοῖς διαφορὰς προσέθηκεν , εἰπὼν ἐν ἄλλῳ γὰρ γένει εἰσίν · ὧν δὲ ἔστι συναπόφασις , ἐν τῷ αὐτῷ εἰσι γένει . καὶ ἄλλως , ὧν εἰσιν αἱ συναποφάσεις , φάσεις , ἕν ἐστι τὸ ὑποκείμενον καὶ τὸ αὐτό , τοῦ δὲ ὑποδήματος καὶ τῆς χειρὸς προσεχὲς οὐδέν ἐστιν ὑποκείμενον . Ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τῶν πολλῶν ἀπορήσειεν ἄν τις . Ζητήσας ὅτι τὸ ἓν καὶ τὰ πολλὰ πῶς ἀντίκειται καὶ μνησθεὶς τοῦ ἴσου καὶ μείζονος καὶ ἐλάσσονος μεταξὺ καὶ εἰπὼν ὅπως ἀντίκεινται , ἀνατρέχει ἐπὶ τὸ ἓν καὶ τὰ πολλά , λέγων ‘ὁμοίως τῷ ἴσῳ καὶ μείζονι καὶ ἐλάττονι ἀπορήσειεν ἄν τις πῶς ἀντίκειται τὸ ἓν καὶ τὰ πολλά᾿ , λέγων ἱεῖ γὰρ ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχέ τις ἀντικεῖσθαι ταῦτα νομίσειε , συμβαίνει ἔνια ἀδύνατα.’ τὸ γὰρ ἕν , φησίν , ὀλίγον ἢ ὀλίγα ἔσται , τὸ δὲ ὀλίγον ἢ τὰ ὀλίγα πλῆθός εἰσιν · λέγεται γὰρ καὶ ὀλίγον πλῆθος καὶ ὀλίγα πλήθη . τὸ δὲ πλῆθος διαιρετόν · τὸ ἓν ἄρα ἐστὶ διαιρετόν , ὅπερ ἄτοπον . πῶς δὲ τὸ ἓν ὀλίγον ἐστίν , ἐντεῦθεν δῆλον . τὰ πολλὰ ἀντίκεινται τοῖς ὀλίγοις , τὰ δὲ δύο πολλά · εἰ δὲ τὰ δύο πολλά , τίνι μᾶλλον τοῦ ἑνὸς ὀλίγῳ ἀντικείσονται ; οὐδενὶ δηλονότι ἄλλῳ ἀλλ’ αὐτῷ τῷ ἑνί . τὰ δύο ἄρα πολλὰ ὄντα τῷ ἑνὶ ὡς ὀλίγῳ ἀντίκεινται . ἀλλὰ μὴν τὸ ὀλίγον πλῆθος , τοῦτο δὲ διαιρετόν · τὸ ἓν | ἄρα διαιρετόν . ὅτι δὲ τὰ δύο πολλά ἐστι , δῆλον εἰ γὰρ τὸ διπλάσιον πλασίον πολλαπλάσιον , τὸ δὲ διπλάσιον ἐκ τοῦ δύο ἔσχε τὸ διπλάσιον λέ - γεσθαι , καὶ τὰ δύο ἄρα πολλαπλάσιον . ἀλλὰ τὸ πολλαπλάσιον πολλά ἐστι , καὶ τὰ δύο ἄρα πολλά · εἰ δὲ τὰ δύο πολλά , τὸ ἓν ἔσται ὀλίγον . πρὸς τί γὰρ ἄλλο τὰ δύο πολλὰ λεχθήσεται , εἰ μὴ πρὸς τὸ ἓν καὶ τὸ ὀλίγον ; τοῦ γὰρ < ἑνὸς> οὐκ ἔστιν οὐδὲν ἔλαττον καὶ ὀλιγώτερον · ὥστε εἰ τὰ δύο καὶ τὸ ἓν ὀλίγον . ἔτι ὥσπερ ἐν μήκει τὸ μακρὸν καὶ τὸ βραχύ , οὕτως ἐν πλήθει τὸ πολὺ καὶ ὀλίγον , καὶ ὃ ἂν ᾖ πολὺ καὶ πολλά τὸ γὰρ πολὺ πλῆθος πολλά ἐστι ) , καὶ τὰ πολλὰ πολύ · τὰ γὰρ πολλὰ δένδρα λέγονται πολὺ πλῆθος . εἰ μή τι ἄρα , φησί . διαφέρει ἐπὶ συνεχεῖ ἀορίστῳ , συνεχὲς λέγων ἀόριστον , εἴ τί περ ὑγρόν , ὡς τὸ ὕδωρ καὶ ὁ ἀήρ . ἀόριστα γὰρ οἰκείῳ ὄντα ὅρῳ , ἀλλοτρίῳ εὐόριστά ἐστι , λέγω δὴ τῷ ἐν ᾧ εἰσιν ἀγγείῳ . ὑγρὸν γὰρ ἐν τῇ Περὶ γενέσεως ἐλέγετο , ὃ δυσόριστον ὂν οἰκείῳ ὅρῳ εὐόριστόν ἐστιν ἀλλοτρίῳ . τὸ οὖν ὕδωρ συνεχὲς ἀόριστον ὂν πολὺ λέγεται , πολλὰ δὲ οὕ . εἰ οὖν τὸ ὀλίγον λέγεται ὀλίγα , τὸ ὀλίγον πλῆθός τί ἐστιν · ἀλλ’ εἰ τοῦτο , καὶ ἡ μονὰς πλῆθός τί ἐστιν , ἐπειδὴ καὶ ὀλίγον . ταῦτα εἰπὼν λέγει πῶς τὸ ἓν καὶ τὰ πολλὰ ἀντίκειται , τᾶι , ἅμα δὲ λύει καὶ τὸν παραλογισμόν , ἐξ οὗ συνάγεται ὅτι τὸ ἓν πλῆθός τί ἐστιν . ψευδὴς γάρ ἐστιν ἡ πρότασις ἡ πᾶν πολὺ καὶ πολλὰ λέγουσα , ἐξ ἧς ὁμοιότητος συνήγετο καὶ πᾶν τὸ ὀλίγον ὀλίγα . λέγει οὖν ὅτι ἴσως τὰ πολλὰ λέγεται καὶ πολύ , καὶ ἔμπαλιν , οὐκ ἐπὶ πάντων δέ , ἀλλὰ διαφέρει · τὸ γὰρ ὕδωρ πολὺ μὲν λέγεται , πολλὰ δὲ οὐδαμῶς , ἀλλ’ ὅσα διαιρετά ἐστι λέγεται πολλά , λέγων νῦν διαιρετὰ οὐ τὰ ἀδιαίρετα δυνάμενα δὲ διαιρεθῆναι , ἀλλὰ τὰ ἤδη κατ’ ἐνέργειαν διῃρημένα . ὅσα δὴ οὖν , φησί , διῃρημένα εἰσὶν ἐνεργείᾳ , ἐν τούτοις λέγεται τὰ πολλά · ὥστε ἕνα μὲν τρόπον λέγεται , ἐὰν ᾖ πλῆθος ἔχον ὑπεροχὴν ἢ ἀπλῶς ἢ πρός τι · τοὺς γὰρ ἑκατὸν ἄνδρας πολλούς φαμεν οὐχ ἀπλῶς ἀλλὰ πρὸς τοὺς δέκα , ἁπλῶς δὲ πολλοὶ οἱ ἑκατὸν λέγονται , ὅταν αὐτοὶ καθ’ αὑτοὺς θεωρῶνται μὴ προσλογιζομένων τῶν δέκα . ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ὀλίγον κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον λέγεται , ἐὰν ᾖ πλῆθος ἔχον ἔλλειψιν · οἱ γὰρ δέκα ἄνδρες πλῆθός τί εἰσιν ἔχοντες ἔλλειψιν πρὸς τοὺς ἑκατόν . ἄλλον δὲ τρόπον πολλὰ λέγεται , ὅταν ᾖ πλῆθος ὡς ἀριθμός · αἱ γὰρ ἑκατὸν μονάδες πρὸς τὰς δέκα πολλαὶ λέγονται , ὅπερ πολύ , λέγω δὴ τὺ ὡς ἀριθμὸς πολύ , ἀντίκειται τῷ ἑνὶ ὡς μέτρον μετρητῷ ἑκατοντάκις γὰρ ἡ μονὰς πολλαπλασιασθεῖσα τὸν ἑκατὸν πεποίηκεν . οὕτως γὰρ λέγομεν ἓν καὶ πολλὰ ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ , ὥσπερ εἴ τις εἴποι ἓν καὶ τὰ ἕνα · ὁ γὰρ δέκα ἀριθμὸς δεκάκις ἐστὶ τὸ ἕν , ὥσπερ καὶ τὰ δέκα λευκὰ δεκάκις τὸ ἓν λευκόν . ἔστιν οὖν | τὰ πολλὰ καὶ τὸ ἓν ἐν ἀριθμοῖς ὡς τὰ μεμετρημένα καὶ τὸ μέτρον καὶ τὸ μετρητόν τὸ δὲ μέτρον καὶ τὸ μετρητὸν ἐκ παραλλήλου κεῖται ) · ὥστε τὰ πολλὰ καὶ τὸ ἓν ὡς τὰ πρός τι ἀντίκεινται , λέγω δὴ ὡς τὸ μέτρον καὶ τὸ μεμετρημένον . οὕτω καὶ τὰ πολλαπλάσια λέγεται · ἕκαστος γὰρ ἀριθμὸς πολλά ἐστιν , ὅτι πολλὰ ἕνα · ὁ γὰρ δέκα δέκα ἕνα ἐστίν · μετρητὸς γάρ ἐστι τῷ ἑνί , καὶ ἔστιν ἕκαστος ἀριθμὸς ἢ τὸ ἐν ἀριθμῷ πολλαπλάσιον ὡς τὸ ἀντικείμενον τῷ ἑνί , οὐχ ὡς τῷ ὀλίγῳ · τῶ γὰρ ὀλίγῳ τὸ μὴ ἐν ἀριθμῷ πολὺ ἀντίκειται . οὕτω μὲν οὖν ἐστι καὶ τὰ δύο πολλὰ ὡς μετρηθέντα ὑπὸ τῆς μονάδος , ὡς δὲ πλῆθος ἔχον ὑπεροχὴν ἢ ἀπλῶς ἢ πρός τι οὐκ ἔστιν , ἀλλ’ ἔστι τῶν τοῦ ἀριθμοῦ πολλῶν πρῶτον πολὺ τὸ δύο · καὶ τὰ τρία γὰρ καὶ τὰ πέντε καὶ τὰ εἴκοσι καὶ τὰ λοιπὰ πολλά ἐστιν , ἀλλὰ πρῶτον τὸ δύο ἐν ἀριθμοῖς πολύ ἐστιν . πολὺ μὲν οὖν ἐστι πρῶτον , ὀλίγα δὲ ἀπλῶς · ὀλιγώτερος γὰρ ἀριθμός , εἰ δεῖ τέως ἀριθμὸν τὸν δύο λέγειν , οὐκ ἔστιν · ἡ γὰρ μονὰς οὐδ’ ὅλως ἐστὶν ἀριθμός . εἰ οὖν ἁπλῶς ἡ δυὰς ὀλίγον πλῆθος γάρ ἐστιν ἔλλειψιν ἔχον πρῶτον ) ἡ μονὰς ἄρα οὐκ ἔστιν ὀλίγον · τὸ γὰρ ὀλίγον καὶ πλῆθος . εἰ δὲ μή ἐστιν ὀλίγον , ψεύδεται ἄρα ἡ λέγουσα πρότασις ὅτι τὰ ὀλίγα καὶ ὀλίγον καὶ τὸ ὀλίγον ὀλίγα , ἐξ ἧς συνήγετο ὅτι τὸ ἓν πλῆθός ἐστιν . Διὸ οὐκ ὀρθῶς ἀπέστη Ἀναξαγόρας εἰπὼν ὅτι ὁμοῦ πάντα χρήματα ἦν . Ἐπειδὴ τοῖς πολλοῖς τὸ ὀλίγον δέδεικται ὅτι ἀντίκειται καὶ τὰ πολλὰ τῷ ὀλίγῳ , ἐστὶ δὲ ἁπλῶς ὀλίγον ἡ δυάς , ἔδει , φησί , τὸν Ἀναξαγόραν μὴ οὕτως εἰπόντα ἀπηλλάχθαι ὅτι ἦν ὁμοῦ πάντα χρήματα ἄπειρα καὶ πλήθει καὶ σμικρότητι , ἀλλ’ εἰπεῖν ὅτι καὶ ὀλιγότητι . καὶ τοῦτο εἰπὼν οὐκ ἄν αὐτὰ ἄπειρα ἔφασκε · τὸ γὰρ ὀλίγον ἀπλῶς τὰ δύο ἐστί , τὰ δὲ δύο οὐκ ἄπειρα . τὸ δὴ ὀλίγον ἁπλῶς διὰ τὰ δύο ἐστὶν ἀλλ’ οὐχὶ διὰ τὴν μονάδα , ὥσπερ φασί τινες · ἡ γὰρ μονὰς ἐλάσσων μὲν λέγεται τῆς δυάδος , ὀλίγη δὲ οὐ λέγεται διὰ τὸ ὀλίγον ἐν πλήθει θεωρεῖσθαι . τοῦτο δὲ μεταξὺ τῷ Ἀναξαγόρᾳ ἐγκαλέσας πάλιν ἐπὶ τὸ ἓν καὶ τὰ πολλὰ ἀνατρέχει , λέγων ἀντίκειται δὴ τὸ ἓν καὶ τὸ πολὺ τὰ ἐν ἀριθμοῖς ὡς μέτρον μετρητῷ · ταῦτα δέ , οἷον τὸ μέτρον καὶ τὸ μετρητόν , ἀντίκειται ὡς τὰ πρός τι , οὐ τὰ καθ’ αὑτὰ πρός τι , ἀλλ’ ὡς τὰ πρός τι τὰ μὴ καθ’ αὑτά · εἴρηκε γὰρ ἐν τῷ Δ ὅτι τῶν πρός τι τὰ μέν εἰσι καθ’ αὑτά , τὰ δὲ οὐ καθ’ αὑτά , καὶ καθ’ αὑτὰ μὲν ὡς τὸ διπλάσιον καὶ τὸ ἥμισυ , μὴ καθ’ αὑτὰ δὲ ὄψις καὶ διάνοια . | λέγεται γὰρ ἡ ὄψις τῶν πρός τι , οὐχ ὅτι αὐτὴ ἄλλου λέγεται οἷον τοῦ ὀφθαλμοῦ , ἀλλ’ ὅτι ἄλλο πρὸς αὐτὴν οἷον τὸ ὁρατόν , καὶ ἡ διάνοια λέγεται τῶν πρός τι , οὐχ ὅτι αὕτη ψυχῆς λέγεται διάνοια ἀλλ’ ὅτι πρὸς αὐτὴν λέγεται τὸ διανοητόν . καὶ εἴρηταά μοι περὶ τούτων ἐκεῖσε ἀκριβέστερον . ἀντίκειται οὖν τὸ τοιοῦτον ἓν καὶ τὰ πολλὰ ὡς τὰ μὴ καθ’ αὑτὰ πρός τι . εἴρηται δέ , φησίν , ἐν ἄλλοις , λέγων καὶ αἰνιττόμενος τὸ Δ , ὅτι τὰ πρός τι διχῶς λέγεται , τὰ μὲν ὡς ἐναντία , ὡς τὸ διπλάσιον φέρε καὶ ἥμισυ , τὰ δὲ ὡς ἐπιστήμη πρὸς ἐπιστητόν . ἡ γὰρ ἐπιστήμη τῶν πρός τι λέγεται , οὐχ ὅτι ἄλλου λέγεται οἷον τοῦ ἐπιστήμονος , ἀλλ’ ὅτι τὸ ἐπιστητὸν λέγεται πρὸς αὐτήν . τὸ δὲ ἐν , φησίν , ἔλαττον μὲν τῶν δύο λέγεσθαι οὐδὲν κωλύει , ὀλίγον δ οὐ λέγεται · οὐ γὰρ ἂρ πᾶν ἔλαττον καὶ ὀλίγον . τὸ δὲ πλῆθος οἷον ὡς γένος ἐστὶ τοῦ ἀριθμοῦ · κατηγορεῖται γὰρ καὶ τῶν ἐν τῷ ἀριθμῷ πολλῶν καὶ τῶν μὴ ἐν τῷ ἀριθμῷ . πῶς δὲ οἷον γένος ἐστὶ τοῦ ἀριθμοῦ ἐπάγει . ἐστὶ γὰρ ὁ ἀριθμὸς πλῆθος ἑνὶ μετρητόν · ὁ γὰρ δέκα πλῆθός τι ὢν τῷ ἑνὶ μετρεῖται . καὶ ἀντίκειται τὸ ἓν καὶ ὁ ἀριθμὸς οὐχ ὡς τὰ ἐναντία ἀλλ᾿ ὡς τὰ μὴ καθ’ αὑτὰ πρός τι , ὥσπερ εἴρηται · ᾗ γάρ ἐστι τὸ ἓν μέτρον ὁ δὲ ἀριθμὸς μετρητόν , ταύτῃ ἀντίκεινται . καὶ ἐπὶ τούτῳ οὐ πᾶν , ὃ ἄν ᾖ ἓν καὶ ἀδιαίρετον , ἀριθμός ἐστιν , ἀλλ’ εἰσὶ πολλὰ ἓν καὶ ἀδιαίρετα τὰ ἐν ταῖς ἀκτῖσι τοῦ ἡλίου ὁρώμενα ξύσματα , καὶ οὔκ εἰσιν ἀριθμός , εἰ τάχα καὶ ἔστιν ἀριθμὸς αὐτῶν . ἢ ἴσον ἄν εἴη τὸ διὸ οὐ πᾶν ὃ ἄν ᾖ ἓν ἀριθμός ἐστιν , οἷον εἴ τι ἀδιαίρετον , τῷ οὐκ εἴ τι ἓν ὂν καὶ ἀδιαίρετον , ἀριθμός ἐστιν . ὁ γὰρ δέκα ὡς δέκα ἀριθμὸς ἕν ἐστιν , ἀλλὰ διαιρεῖται εἰς μονάδας · ὥστε τὸ ἓν καὶ ἀδιαίρετον οὐκ ἔστιν ἀριθμός . καλλίων δέ , οἶμαι , ἡ προτέρα ἐξήγησις . ἰστέον δὲ ὅτι ἐν ἀριθμῷ πολλ·ὰ λέγει αὐτὰς καθ’ αὑτὰς τὰς μονάδας νοουμένας , μὴ ἐν ἀριθμῷ δὲ πολλὰ τὰ παρωνύμως ἀπὸ τῶν μονάδων λεγόμενα , οἷον δέκα ἄνδρας καὶ τὰ ὅμοια . Ὁμοίως δὲ λεγομένη ἡ ἐπιστήμη πρὸς τὸ ἐπιστητὸν οὐχ ὁμοίως ἀποδίδωσιν . Ὥσπερ τὸ ἓν πρὸς τὰ πολλὰ λέγεται λέγεται δὲ ὡς μέτρον πρὸς μετρητόν ) , οὕτω καὶ ἡ ἐπιστήμη , φησί , πρὸς τὸ ἐπιστητὸν ὡς μέτρον πρὸς μετρητόν , πλὴν οὐχ ὁμοίως · δοκεῖ γὰρ ὅτι ὡς τὸ ἕν ἐστι μέτρον , οὕτω καὶ ἡ ἐπιστήμη · οὐκ ἔστι δέ , ἀλλὰ μᾶλλον μετρεῖται ὑπὸ τοῦ ἐπιστητοῦ . δόξειε μὲν γὰρ ἄν , φησί , μέτρον ἡ ἐπιστήμη εἶναι , τὸ δὲ ἐπιστητὸν τὸ μετρούμενον , συμβαίνει δὲ πᾶσαν ἐπιστήμην τὸ ἐπιστητὸν εἶναι ὅταν γὰρ ἡ ἐπιστήμη καταλήψηται καὶ γνῷ τὸ ἐπιστητόν , τρόπον τινὰ ἐπιστητὸν γίνεται · ὅπερ γὰρ τὸ ἐπιστητόν , ὥσπερ καὶ ὁ νοῦς τὸ νοητόν · ὑπὸ γὰρ τῶν ἐπιστητῶν ἥ τε ἐπιστήμη καὶ ὁ νοῦς ὑπὸ τῶν νοητῶν τελειοῦνται , ὡς ἐν τῇ Περὶ ψυχῆς δέδεικται ) · τὸ δὲ ἐπιστητὸν ἐπιστήμη οὐκ ἔστιν . καὶ διὰ τοῦτο τρόπον τινὰ μετρεῖται ἡ ἐπιστήμη τῷ ἐπιστητῷ . περὶ τούτου δὲ εἴρηκε καὶ πρότερον · ἔνθα δὴ ἔδει καὶ ταῦτα τετάχθαι , καὶ ἡμεῖς περὶ τούτων ἐκεῖσε εἴπομεν . τὸ δὲ πλῆθος , φησίν , οὔτε τῷ ὀλίγῳ ἐναν·τίον οὔτε τῷ ἑνί · οἷον γὰρ γένος ἐστὶ τοῦτο · ἀλλὰ τούτῳ μέν λέγων τούτῳ τῷ ὀλίγῳ ) τῷ ὀλίγῳ , φησίν , ἀντίκειται τὸ πολὺ ὡς ὑπερέχον πλῆθος ὑπερεχομένῳ πλήθει . τὸ δὲ ἕν , ὥσπερ εἴρηται , τὸ μέν ἐστι διαιρετόν τὸ γὰρ πηχυαῖον μέγεθος ὂν διαιρετόν ἐστιν ) , τὸ δέ ἐστιν ἓν τὸ ὡς πρός τι , ὡς ἡ μονάς · μέτρον γάρ ἐστι τοὐ ἀριθμοῦ , τὸ δὲ μέτρον τῶν πρός τι · ὥστε τὸ τοιοῦτον ἓν τῶν πρός τί ἐστιν . τῷ οὖν ἑνὶ τῷ διαιρετῷ ἀντίκειται τὸ πολὺ ὡς ὀλίγῳ , τῷ δὲ ἀδιαιρέτῳ οὐκ ἀντίκειται . τὸ δὲ ἕτερον ἕν ἐστι τὸ ἀδιαίρετον τὸ ὡς πρός τι . καὶ σαφηνίζει ἐπὶ παραδείγματος ὅπως τὸ ἓν τῶν πρός τί ἐστι , λέγων ὥσπερ ἡ ἐπιστήμη ἐπιστητῷ , ἂν ᾖ ἀριθμὸς τὸ δὲ ἓν μέτρον , τουτέστιν ὥσπερ ἡ ἐπιστήμη καὶ τὸ ἐπιστητὸν τῶν πρός τί ἐστιν , οὕτω καὶ ἐπὶ τοὐ ἀριθμοῦ ὑποληπτέον · ἔστω γὰρ ἡ ἐπιστήμη ἀριθμός , τὸ δὲ ἐπιστητὸν ἓν καὶ μέτρον · ἡ ἐπιστήμη ἄρα ἤτοι ὁ ἀριθμὸς καὶ τὸ ἐπιστητὸν τὸ ἓν τῶν πρός τί εἰσιν .
Lemmas: ἐπεί ὁ ὁ ἰδέα τίθημι καί αὐτοέν δοξάζω , οὗτος αὐτός λέγω εἰμί ὁ φύσις αὐτός καί ἐν οὗτος οὐσιόω ἐν ὁ εἷς εἰμί ( οὐδέ γάρ ὥσπερ ὁ Σωκράτης εἷς εἰμί ὑπόκειμαι αὐτός , κατηγορέω δέ αὐτός ὁ εἷς , οὕτως λέγω καί ὡς αυτοεν ὑποχέω τις φύσις , λέγω δέ κατά αὐτός ὁ αὐτοέν , οὔτε ὡς ὁ φυσικός εἷς λέγω ὁ ἀρχή ὑποτίθημι αὐτός πῦρ ἢ ὕδωρ ἢ ἀήρ , ἀλλά οὐσιόω αὐτός ἐν ὁ εἷς εἰμί , καί εἰμί αὐτός φύσις ὁ εἷς , μηδέ εἰμί αὐτός λέγω ἀλλά μόνος εἷς · καί ὅστις φίλος πῶς οὗτος λέγω μανθάνω ; ἐντυγχάνω ὁ ἐπιγράφω Παρμενίδης ἢ περι ἰδέα ὁ Πλάτων διάλογος ) — ἐπεί οὖν οὗτος ἔχω περί ὁ εἷς ὁ ἔννοια , ζητέω ἐν ὁ πάρειμι βιβλίον προτίθημι εἰμί εἰμί τίς τοιοῦτος εἷς ἢ μή . πρότερος δέ διαίρεσις ποιέω ὁ εἷς καί λέγω τίς εἰμί ὁ κύριος σημαίνω ὁ εἷς καί πῶς ὁ εἷς τέως ἐν ὁ αἰσθητός εἰμί ὑπολαμβάνω . λέγω δέ ὅτι ὁ εἷς πανταχοῦ ὡς ἀρχή μέτρον χράω καί ἐν ἀριθμός καί ἐν μέγεθος καί ἐν μέλος · ὁ γάρ δίεσις ἀρχή ὁ μέλος ποιέω . περί δή οὗτος καί ἄλλος τοιοῦτος πρότερος ὁ λόγος ποιέω , καί οὗτος ζητέω εἰμί δύναμαι εἰμί τίς οὗτος αὐτός ἔχω φύσις ὁ εἷς , εἶτα ζητέω καί περί ὁ ἐναντίος τίς εἰμί καί ὅλως περί ὁ ἀντίκειμαι καί πῶς εἰμί . ὁ μέν οὖν ἐνταῦθα λέγω3 τοιοῦτος , εἶμι δέ ἐγώ ἐπί ὁ ὁ λέγω σαφήνεια . ὁ εἷς ὅτι μέν λέγω πλεοναχός , ἐν ὁ περί ποσαχῶς διαλέγω εἴρω πρότερος . ἐν ὁ δ ὅδε ὁ πραγματεία εἴρω περί ὁ ὁ εἷς σημαίνω , ὅτε καί περί ἰά ἄλλος ἅπας ὅς ἐκεῖσε μιμνήσκω ἐπισκέπτομαι ποσαχῶς ἕκαστος λέγω . καί νῦν πάλιν . ὑπομιμνῄσκω λέγω ὁ εἷς ὅτι μέν λέγω πλεοναχός εἴρω ἐν ἐκεῖνος · ὁ συγκεφαλαιόω - συγκεφαλαιόω δέ τρόπος ὁ πρῶτος καί κατά ἑαυτοῦ λέγω ὄμνυμι ἐν , τουτέστιν ὁ πρῶτος ὁ ὁ εἷς σημαίνω τρόπος , ἀλλά μή ὁ κατά συμβαίνω λέγω ( οὗτος γάρ πάμπολυς εἰμί ) , ὁ πρῶτος δή τίνω εἰμί , καί τίς οὗτος καταλέγω . ὁ τε γάρ συνεχής , φημί , εἷς λέγω · ὁ δέ συνεχής ἢ ἁπλόος καί καθόλου λέγω ( ἁπλόος συνεχής καί οὖον κύριος λέγω ὁ ἁφή καί δεσμός ἢ κόλλα ) , ὁ δή συνεχής εἷς λέγω ἢ ὁ ἁπλόος εἰμί συνεχής , ἢ ὁ μάλα γε ὁ φύσις συνεχής εἷς εἰμί · | φημί δέ συνεχής ὁ τε ζῷον καί ὁ φυτόν καί ὅλως ὁ ἐκ φύσις γινοαναξ ἀλλά μή ἀπό τέχνη . καί οὗτος πάλιν ὁ φύσις συνεχής μάλιστα καί κύριος εἷς λέγω ὅς ὁ κίνησις ἀδιαίρετος καί μᾶλλον ὅς Πλῆ . τοιοῦτος δέ ἄν εἰμί ὁ κυκλοφορητικός σῶμα · ὁ μέν γάρ ζῷον ὁ κινέω οὐ εἰμί ἁπλόος , οὐδέ ἀδιαίρετος . ὅς μέν γάρ στάσις διαλαμβἁνονιαι ( ἐν γάρ ὁ ὁ πούς ἀντέρεισις , ὅτε κινέω , στάσις γίγνομαι ) οὐ εἰμί ἁπλόος · ὅς δέ οὖον πᾶς ἅμα ὁ ζῶ κινέω ἀλλά οὐδέ ὁ μόριον αὐτός ( κινέω γάρ ὁ δεξιός πούς καί προηγούμενος ὁ λαιός ἵστημι , πάλιν οὗτος προηγέομαι μέλλω ἵστημι · ὁ δεξιός ) εἰμί διαιρετός · διαιρέω γάρ ἐν τα στάσις . ὁ δέ οὐρανός ἅτε ἄρθρον μή ἔχω ἀλλά εἷς Ὀνίος καί συνεχής , οὖον δυνατός εἰμί ὁ μέν αὐτός κινέω ὁ δέ μή , ἀλλά ἅπας ὁ μόριον αὐτός ἅμα κινέω · ὥστε κύριος εἷς ὁ ἐνταῦθα ὁ κυκλοφορητικός εἰμί . ὅτι δέ οὗτος λέγω κύριος εἷς , μετά ὀλίγος καί αὐτός δήλωσις . ἔτι , φημί , τοιοῦτος καί μᾶλλον , τουτέστιν ἔτι εἷς λέγω καί μᾶλλον εἷς ὁ ὅλος καί ἔχω τις μορφή καί εἶδος . καί συμπεριλαμβάνω διά οὗτος ὁ τρόπος πᾶς ὁ φυσικός μέγεθος ὁ τε κ̀υκ̀ὶ‘)φορητικ̓ὰ καί ὁ ὑπό σελήνη . ἐπεί δέ εἶδος τίς εἰμί καί ὁ ναῦς καί ὁ οἰκίον , λείω μάλιστα δέ εἰμί τίς φύσις τοιοῦτος εἰμί καί μή βία , ὥσπερ ὅσος κόλλα ἢ γόμφος ἢ σύνδεσμος . γόμφος μέν εἰμί εἷς ὁ ναῦς , κιβώτιον , σύνδεσμος ὁ φάκελος κόλλα δέ βιβλίον . ὅς σός δή ἔχω μορφή καί εἶδος φύσις ἀλλά μή βία , δμώς ὅσος γόμφος εἰμί ὡς ὁ ναῦς , ἀλλά ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ αἴτιος ὁ συνεχής εἰμί , εἷς λέγω . οὗτος δέ εἰμί ὁ ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ὁ αἴτιος ὁ συνεχής εἰμί , ὅς ὁ κίνησις εἷς καί ἀδιαίρετος τόπος καί χρόνος . εἰμί γάρ ἐν ἄλλος τίθημι τόπος κινέω τίς , ἐν ἄλλος δέ ἕτερος , ἐκ ἀνάγκη διαιρετός εἰμί ὁ κίνησις , ὥσπερ ἔχω ὁ ὁ ζῷον βάδισις · ἐν ἄλλος μέν γάρ χρόνος κινέω ὁ δεξιός πούς καί ἐν ἄλλος ὁ λαιός . εἰμί δή αὐτός οὕτως ἔχω , ἔκδηλος ὅτι εἰμί τίς φύσις κίνησις ὅς ρχὴν ἔχω ὁ πρῶτος ὁ πρῶτος , ὅτι οὗτος πρῶτος μέγεθος εἷς . ὅς δέ λέγω , τοιοῦτος εἰμί . δείκνυμι ἐν ὁ Θ ὁ φυσικός ἀκρόασις ὡς ὁ κατά τόπος κίνησις πρότερος εἰμί ὁ ἄλλος κίνησις , αὔξησις φθίσις καί ὁ ἄλλος , ὁ δέ κατά τόπος πάλιν δείκνυμι ἐκεῖσε πρότερος ὁ κύκλος . οὗτος ἐκεῖσε δείκνυμι λέγω , ἐπεί ὁ κυκλοφορητικός σῶμα ἀρχή ἔχω ἐν ἑαυτοῦ κίνησις , ὁ δέ κύκλος κίνησις πρῶτος εἰμί ὁ κατά τόπος , ὅστις πάλιν ὁ κατά τόπος πρῶτος ὁ ἄλλος , ὁ κυκλοφορητικός σῶμα δῆλος ὅτι πρότερος εἰμί μέγεθος · ὁ γάρ ὁ μόριον αὐτός κίνησις οὐ ἐν ἄλλος καί ἄλλος χρόνος γίγνομαι , ἀλλά ἅμα πᾶς ἐν ὁ αὐτός χρόνος κινέω . εἰμί οὖν , ὥσπερ εἴρω , ὁ κυκλοφορία πρῶτος ὁ φορός . καί ὁ ἔχω ἄρα οὗτος ὁ ἀρχή πρότερος εἰμί μέγεθος ὁ ἔχω ὁ ὁ φορός ἀρχή . ὁ μέν δή οὕτως εἷς λέγω ἢ ὁ συνεχής ἢ ὁ ὅλος ὅλος δέ ποῖος λέγω εἴρω ἐν ὁ δ ) , ὁ δέ λέγω εἷς ὅς ἄν ὁ λόγος εἷς εἰμί . καί τίνω ὁ λόγος εἷς εἰμί ἐπάγω · ὅς ὁ νόησις εἷς καί ὁ ἐπιστήμη . τίνω δέ πάλιν ὁ νόησις εἰμί εἷς ἐπιφέρω , ὅς ὅς διαιρετός ὁ νόησις . ὁ δέ ὁ ἀδιαίρετος καί κύριος εἷς ὁ ἀδιαίρετος νόησις εἰμί ἢ εἶδος ἢ ἀριθμός . ὥστε ἐκ ὅς λέγω ὁ μέν καθόλου ἄνθρωπος καί ἵππος καί ὅλως ὁ εἰδικός εἶδος , καί ὁ Σωκράτης καί ὁ Πλάτων καί ἁπλόος ὁ ἄτομος εἰμί εἷς , ὁ δέ ζῷον ὁ καθόλου εἷς οὐ εἰμί , ὅτι διαιρέω εἰς τε ὁ ζῷον πτηνός καί εἰς ὁ ζῷον πεζός καί εἰς ὁ ζῷον ἔνυδρος , ὅς ὁ νοέω καί ἐπιστήμη διάφορος · ἄλλος γάρ νόησις καί ἐπιστήμη ζῷον πτηνός καί ἄλλος ζῷον πεζός . ὁ δέ ἄνθρωπος οὖον διαιρέω εἰς ἕτερος εἶδος εἰδικός εἰμί εἶδος , οὐδέ ὁ κατά μέρος πολύς μᾶλλον ἄνθρωπος διαιποω εἰς ἄνθρωπος . εἰμί δή εἷς λέγω ὅς ὁ κίνησις εἷς καί ὅς ὁ νόησις καί ὁ ἐπιστήμη ὁ αὐτός , οὗτος δέ διά ὁ εἶδος συμβαίνω , εἷς ἄν εἰμί πρῶτος ὁ ὁ οὐσία αἴτιος ὁ εἷς · οὗτος δέ εἰμί ὁ εἶδος . καί ἐπανακεφαλαιόομαι διά βραχύς ὁ λέγω λέγω λέγω μέν οὖν ὁ εἷς τοσαυταχῶς , ὁ τε συνεχής φύσις καί ὁ ὅλος ὁ γάρ μονόχειρ συνεχής μέν ἐσ·τιν , ἀλλά οὖον καί ὅλος , ὥστε διαφέρω ) , καί ὁ κατά ἕκαστος καί ἄτομος , καί ὁ καθόλου καί ὁ εἶδος . λέγω δέ εἷς πάππας οὗτος ἐν ὁ ἢ ὁ κίνησις εἰμί ἀδιαίρετος ἢ ὁ νόησις ἢ ὁ λόγος καί ὁ εἶδος . Δεύς δέ κατανοέω ὅτι οὐ ὡσαύτως ληπτέος λέγω ποῖος τε εἷς λέγω καί τίς εἰμί ὁ εἷς εἰμί καί τίς αὐτός λόγος . ἐπεί ἕτερος εἰμί ὁ φύσις ὁ εἷς καί ἕτερος ὁ κατά ὅς κατηγορέω ἄλλος γάρ Σωκράτης καί ( ἄλλος ὁ εἷς ὁ κατά ὁ Σωκράτης κατηγορέω ) , λέγω ὅτι δεῖ κατανοέω ὅτι ἕτερος εἰμί ὁ ζητέω ζήτησις ποῖος τε ὁ φυσικός πρᾶγμα εἷς λέγω καί ἕτερος ὁ ὁ εἷς ἵημι καί ὁ λόγος καί ὁ φύσις ὁ εἷς ζητέω . οὗτος δή τίθημι ἐπάγω ὅτι ὁ μέν εἷς λέγω τοσαυταχῶς ὁσαχῶς διορίζω ( διορίζω δέ τετραχῶς ) , καί ἕκαστος ὁ εἰμί εἷς λέγω ὅς ἄν τις ὁ ὁ εἷς διορίζω τρόπος ὑπάρχω . ὁ δέ | εἷς εἰμί καί ὁ φύσις ὁ εἷς ὁτὲ μέν οὗτος τις ὑπάρχω , λέγω οὗτος , ὁ συνεχής φύσις , ὁ ὅλος , ὁ ἔχω μορφή καί εἶδος καί ὅσος ἄλλος εἴρω , ὁτὲ δέ ὁ φύσις ὁ εἷς ὑπάρχω ἄλλος τις ἕτερος εἰμί ὁ ἀπαριθμέω , ὅσπερ ἕτερος ἐγγύς ὁ ὄνομα εἰμί , τουτέστι μᾶλλον ὁ ἄλλος ὁ εἷς ἐγγίζω καί πλησίος ἐκεῖνος ὁ ὁ εἷς εἰμί φύσις καί κύριος ὁ εἷς κατά οὗτος λέγω , καί εἰμί μεταξύ ὁ ὁ εἷς φύσις καί ὁ συνεχής καί ὁ ὅλος καί ὁ τοιοῦτος . οὗτος δέ ὁ μᾶλλον ἐγγίζω ὁ εἷς ὁποῖος εἰμί μετά ὀλίγος εἶμι , ὅταν καί αὐτός περί αὐτός λέγω , ὅταν λέγω οὕτως μάλιστα δέ ὁ μέτρον εἰμί πρῶτος ἕκαστος γένος καί κύριος ὁ ποσός . εἰμί οὖν ἄλλος ὅς καί μᾶλλον ἐγγύς ὁ ὄνομα εἰμί , ἐκεῖνος δέ ὁ ἀπαριθμέω εἷς δύναμις εἰμί εἷς , ἤτοι φύσις τις καί κατά αὐτός λέγω ὁ εἷς . ἀλλά μήv καί ἐκεῖνος ὁ παρά ὁ ἄλλος , ὅς καί μᾶλλον ἐγγύς ὁ ὄνομα εἰμί , φύσις τίς εἰμί καί κατηγορέω καί ἐκεῖνος ὁ εἷς · οὖον γάρ οὐσιόω ἐν ὁ εἷς εἰμί . καί οἴομαι ὁ δύναμις ἐκεῖνος ἴσος εἰμί ὁ ἐκεῖνος , ὁ τε συνεχής καί ὁ λοιπός , ὡς πρός ὁ ἄλλος , ὅς καί μᾶλλον ἐγγύς εἰμί ὁ ὄνομα , ἐξετάζω δύναμις εἰμί εἷς , κατά ἑαυτοῦ δέ οὗτος . μή ποτός δέ ἐπειδή ὡς εἴρω , ὁ εἷς , ὅς περ ἐγγύς ὁ ὄνομα εἰμί , οὐδείς ἄλλος τυγχάνω εἰμί ἢ ὁ μέτρον καί ἀρχή ὁ ποσός ὅς ποσός , καί οὗτος μάλιστα ὁ μέτρον ὁ διορίζω ποσός , ὅσπερ εἰμί ὁ μόνος , διά ὅς λέγω καί ὁ δίεσις εἷς καί μέτρον καί ἀρχή ὁ φθόγγος καί ὁ βάρος ὁ λίτρα , μήποτε οὖν διά οὗτος πόρρω αἰνίζω οὗτος , λέγω , ὅτι ὁ μονή ἐγγύς εἰμί ὁ ὄνομα , ὁ ἄλλος ὅς τε δίεσις καί ὁ λίτρα καί ὁ ποδιαῖος γραμμή καί ὁ ἄλλος ὅς ἐκεῖσε μνημονεύω δύναμις εἰμί εἷς καί οὖον κατά ἑαυτοῦ . ὁ δέ ὥσπερ περί στοιχεῖον καί αἴτιος εἰμί δήω λέγω ἐπί τε ὁ πρᾶγμα διά ὁρίζων καί ὁ ἑξῆς συνεχής εἰμί ὁ ἄνω ὁ δεῖ δέ κατανοέω ὅτι οὐ ὡσαύτως ληπτέος λέγω ποῖος τε εἷς λέγω . καί εἰμί ὁ πᾶς ὁ λόγος συνέχεια τοιοῦτος · δεῖ κατανοέω ὅτι ἕτερος εἰμί ὁ ζητέω ζήτησις ὁ ὑπόκειμαι , κατά ὅς ὁ εἷς λέγω , καί ἕτερος ὁ ὁ εἷς εἰμί καί ὁ φύσις καί ὁ οὐσία ὁ εἷς ζητέω , ὥσπερ καί περί στοιχεῖον καί αἴτιος · διαφέρω γάρ ὁ ζητέω τίς φύσις καί λόγος ὁ στοιχεῖον , ὅτι ἐκ ὅς πρῶτος φέρω εἶπον μικρός καί εἰς ὅς ἔσχατος μικρός ὁ ἐκ οὗτος ἀναλύω , ὁ ζήτησις , ὅσπερ ζητέω τίνω ὁ στοιχεῖον καί ὁ τοιοῦτος φύσις κατηγορέω , καί τίς συμβαίνω στοιχεῖον εἰμί , πότερος ὁ πῦρ ἢ ἄλλος τις . ὅτι δέ διάφορος ὁ τοιοῦτος ζητέω δῆλος · ἄλλος γάρ ἀποδίδωμι ὁ πρᾶγμα , λέγω δή ὁ πῦρ , ὅρος καί ἄλλος ὁ ὄνομα , ὄνομα λέγω αὐτός ὁ κατηγόρημα ἤτοι ὁ στοιχεῖον . κατηγορέω γάρ ὁ στοιχεῖον κατά ὁ πῦρ · φημί γάρ ὁ πῦρ στοιχεῖον . καί εἰμί , φημί , ὁ πῦρ τρόπος μέν τις στοιχεῖον , τρόπος δέ τις οὐ εἰμί · ὅταν μέν γάρ ὡς πῦρ ἐξετάζω τις αὐτός καί ὁ φύσις αὐτός τίς εἰμί , ὅτι ξηρός καί θερμός , μή πολυπραγμονέω εἴτε γίγνομαι τίς ἐκ αὐτός εἴτε καί μή , οὐ εἰμί στοιχεῖον ·· ὅταν δέ ὡς πρᾶγμα καί φύσις τις , ὅτι ἐκ αὐτός γίγνομαι ὁ ἄλλος καί εἰς αὐτός ἀναλύω , εἰμί στοιχεῖον . ἢ ὁ εἰμί ὁ πῦρ τρόπος μέν τις στοιχεῖον , τρόπος δέ τις οὐ εἰμί λέγω εἄν ὅτι ἐπεί κύριος καί πρῶτος ἀρχή πᾶς καί στοιχεῖον ὁ ἀνείδεος εἰμί ὕλη , τρόπος μέν τις ὁ πῦρ ὡς πρός αὐτός συγκρίνω οὐ εἰμί στοιχεῖον , τρόπος δέ τις εἰμί · ὁ γάρ σύνθετος πᾶς προσεχῶς ἐκ αὐτός καί γῆ καί ὕδωρ κ·αὶ ὕδωρ συνίστημι . ὁ δέ ὄνομα οἷος ὁ στοιχεῖον ὅς κατά ὁ πυρός λέγω , σημαντικός εἰμί ὁ εἰμί τίς ὅς γίγνομαι ἐκ οὗτος πρῶτος ὁ πῦρ , ἐνυπάρχω ὁ πυρός ὁ γίγνομαι ἐκ αὐτός ἤτοι ὁ στοιχειωτός , διά ὁ συμβαίνω ὁ πῦρ τοδί , τουτέστι ὁ ἐκ αὐτός ὡς πρῶτος ἐνυπάρχω εἰμί ὁ ἄλλος . ὅτι γάρ συμβαίνω ὁ πῦρ ἐκ αὐτός πρῶτος γίγνομαι τις ἐνυπάρχω ὁ ἐκ αὐτός γίγνομαι , διά οὗτος λέγω στοιχεῖον . ὁ δέ εἰμί ἴσως κατά ἑαυτοῦ καί ὁ ἤπειρος πρόσκειμαι , ἐπεί ὁ εἷς ὁ στοιχεῖον λέγω καί ἤπειρος αὐτός ὑποτίθημι λέγω δέ εἄν ὅτι ἴσως εἰμί καί ὁ ἤπειρος στοιχεῖον , ὡς εἰμί λέγω τοῦτος γάρ πάνυ πολύς εὐθύνω δίδωμι λέγω νῦν κατά πολύς ἄδεια στοιχεῖον ὡς οὖν ἐπί ὁ στοιχεῖον ἔχω , οὗτος καί ἐπί ὁ ὁ · τίω καί ὁ εἷς καί ὁ τοιοῦτος ἅπας . ὁ δέ διό καί ὁ εἷς εἰμί ὁ ἀδιαίρετος εἰμί εἰμί , εἰμί τίς συνίημι , οὐδείς πρός ὁ προσεχῶς λέγω ἀκολουθία ἔχω , ἀλλά οἴομαι ἐπανάληψις · εἰμί ὁ περί ὁ εἷς , ἵνα ἀκόλουθος εἶπον καί ποῖος εἰμί ἐκεῖνος ὁ εἷς , ὅσπερ μάλιστα ἐγγύς ὁ ὄνομα εἰμί . καί εἰμί ἄν λέγω διά οὗτος ὅτι ὁ εἷς εἰμί ἤτοι ὁ φύσις ὁ εἷς , οὗτος εἰμί ὁ ἀδιαίρετος εἰμί · ὅσπερ εἷς οὖον κατά ἑαυτοῦ εἰμί ἀλλά ὅδε τίς , ἄνθρωπος , εἰμί τυγχάνω , μονή ἢ λίθος ὅς τίς ἄλλος ἴδιος χωριστός εἰμί , ἤτοι ἀδιαίρετος ἢ τόπος ἢ εἶδος ἢ διάνοια ἢ ὁ ὅλος καί ἀδιαίρετος . τίς δέ εἰμί οὗτος , εἴρω πολλάκις . μάλιστα δέ ὁ μέτρον εἰμί πρώιος ἕκαστος γένος καί κύριος ὁ ποσός . εἶπον ὅτι ὁ εἷς εἰμί εἰμί ὁ ἀδιαίρετος εἰμί ἢ τόπος ἢ εἶδος καί ὁ λοιπάς ὅσος καταλέγω , μάλιστα δέ , φημί , ὁ εἷς εἰμί καί ὁ φύσις ὁ εἷς εἰμί ὁ μέτρον εἰμί πρῶτος ἕκαστος γένος καί ὑπόκειμαι , κύριος δέ εἷς εἰμί ὁ πρῶτος μέτρον ὁ ποσός · εἰμί γάρ καί ψόφος καί μέλος μέτρον , ἀλλά κύριος εἷς καί μέτρον ὁ ποσός εἰμί , καί οὗτος εἰμί ὁ εἷς , ὅσπερ πρό ὀλίγος λέγω ὅτι μάλιστα λίζω ὁ ὄνομα , ὁ πρῶτος μέτρον ὁ ποσός . ἐντεῦθεν γάρ καί ἐπί ὁ ἄλλος ἔρχομαι , καί λέγω εἷς καί μέτρον ὁ στάδιον ὁ ἑκατόν στάδιος καί ὁ δίεσις ὁ φθόγγος καί ὁ λίτρα ὁ βάρος . εἰμί οὖν μέτρον καί κύριος εἷς ὅς ὁ ποσός γιγνώσκω · γιγνώσκω δέ ὁ ποσός ὅς ποσός ἢ εἷς , ὡς ὁ δέκα ἀριθμός ὁ μόνος , ἢ ἀριθμός , ὡς ὁ ἑκατόν ὁ δέκα ἀριθμός · μονή γάρ εἰμί ὁ δέκα ἀριθμός ὡς πρός ὁ ἑκατόν . κύριος δέ πᾶς ἀριθμός ὁ εἷς γιγνώσκω · εἰμί μέν οὖν ὁ μόνος , αὐτόθεν δῆλος ὅτι ὁ εἷς , εἰμί δέ ἀριθμός ὡς ὁ ἑκατόν ὑπό ὁ δέκα , ὁ δεκάς ὡς εἷς πάλιν χράω ὥστε δῆλος ὅτι πᾶς ποσός ὅς ποσός ὁ εἷς γιγνώσκω , καί ὅς πρῶτος πόσος εἰμί ὁ ἀπαριθμέω , εἴτε εἴκοσι εἴτε ἑκατόν εἴτε ἄλλος ὅστις ἀριθμός , γιγνώσκω , οὗτος εἷς εἰμί ἢ ἀνάλογος γε εἷς . ὥστε καί ὁ στάδιον , εἰμί ὑπό αὐτός πρῶτος ὁ ἑκατόν γιγνώσκω στάδιος , εἷς εἰμί . καί διά ὁ ὁ ὁ εἷς ἀριθμός ἀρχή ὅς ἀριθμός . ἐντεῦθεν δέ ἀπό ὁ ἀριθμός καί ὁ ἄλλος μέτρον λέγω ὅς πρῶτος ἕκαστος γιγνώσκω , καί εἰμί ἐν ἕκαστος ὁ μέτρον εἷς καί χράω ὡς εἷς . ἐν γάρ ὁ μῆκος ὅς πρῶτος γιγνώσκω ὁ μετρέω μῆκος ὡς εἷς χράω , ὡσαύτως καί ἐν πλάτος καί ἐν βάρος καί ἐν τάχος . εἶπον δέ ὅτι ἐν μῆκος , ἐν πλάτος καί ἐν βάθος , καί προστίθημι ἐν βάρος , ἐν τάχος , ὁ αἴτιος τίθημι ὁ ὅπως ὁ μέν τρεῖς διάστασις εἴρω , μῆκος πλάτος βάθος , ἐπί δέ ὁ βάρος εἶπον βάρος οὐ εἶπον καί κοῦφος , ὁμοίως εἶπον τάχος οὐ εἶπον καί βραδυτής . φημί δή ὅτι ὁ γάρ βάρος καί τάχος κοινός ἐν ὁ ἐναντίος , ὡς εἰμί λέγω διά οὗτος εἶπον βάρος οὐ εἶπον καί κουφότης , καί τάχος οὖον βραδυτής , ὅτι ὁ βάρος δύναμαι δηλόω καί ὁ κοῦφος , καί εἰμί κοινός ἄμφω ὁ τε βάρος καί ὁ κοῦφος · ὡσαύτως καί ὁ τάχος ὁ βραδύτης καί λέγω ὅπως δηλωτικός εἰμί ὁ βάρος αὐτός τε ὁ βάρος καί ὁ κοῦφος . δισσός γάρ εἰμί ἑκάτερος · βαρύς γάρ λέγω καί ὁ τις βαρύς , λέγω δέ βαρύς καί ὁ ὁποῖος ἔχω βαρύτης . ἀλλά καί ταχύς λέγω καί ὁ τις ταχύς , λέγω δέ καί ὁ ὁπόσης ἔχω ταχυτής . εἰμί δή αὐτός οὕτως ἔχω ὁ βαρύς δηλόω καί ὁ γῆ , ὅσπερ εἰμί ἁπλόος βαρύς , δηλόω καί ὁ ἀήρ , ὅς ὡς μέν πρός ὁ ὕδωρ κοῦφος , ὡς δέ πρός ὁ πῦρ βαρύς εἰμί . δηλόω ἄρα ἀμφότερος ὁ βαρύς , ὁ τε γῆ ἀπλόος εἰμί βαρύς καί ὁ ἀήρ κοῦφος εἰμί ὡς πρός αὐτός . ἀλλά καί ὁ τάχος δηλόω μέν καί ὁ ὁ ἀπλανής κίνησις , δηλόω δέ καί ὁ ὁ Σωκράτης , ὅστις ὁ Σωκράτης εἰμί καί πάνυ λίαν εἰμί βραδύς καί σχεδόν οὐδέ κίνησις ὡς πρός ὁ ὁ ἀπλανής ἐξετάζω , ὅμως εἰμί ἄλλος τις ταχύς , οἷος ὁ κίνησις ὁ χελώνη . δῆλος ἄρα ὡς καί ὁ τάχος σημαντικός εἰμί ὁ βραδυτής . λέγω δή βάρος καί ὁ ὁπόσης ἔχω ῥοπή καί βαρύτης καί ὁ ἔχω ὑπεροχή καί τις ὅς βαρύς , καί τάχος καί ὁ ὁπηλικηνοῦν κίνησις καί ταχυτής καί ὁ ὑπεροχή κίνησις καί ὁ ταχύς εἰμί τις . εἰμί γάρ τίς τάχος καί ὁ βραδύς , οἷος ὁ Σωκράτης , καί βάρος ὁ κοῦφος , οἷος ὁ ἀήρ . ’Ev πᾶς δή οὗτος μέτρον καί ἀρχή εἷς τίς καί ἀδιαίρετος . εἶπον ὅτι ἀρχή μέν εἰμί καί μέτρον ἐν πλάτος ἐν βάθος ἐν βάρος , καί ὁ αἴτιος τίθημι ὁ τίς ἕνεκα ἐν βάρος εἶπον καί ἐν τάχος οὐ εἶπον καί ἐν κουφότης καί βραδυτής , λέγω ὅτι ἐν ἅπας οὗτος ὁ τε βάρος καίω ὁ λοιπός μέτρον καί ἀρχή ὁ εἷς εἰμί καί ἀδιαίρετος , καί πιστόω ὁ ὡς ἀδιαίρετος ὁ μέτρον καί ὁ ἀρχή ἐν ἅπας χράομαι ὁ ὁ ποδιαῖος παράθεσις ἐπεί γάρ , φημί , καί ἐν ὁ γραμμή χράω ὡς ἄτομος ὁ ποδιαῖος γραμμή . καί οὖον οὗτος λέγω ὅτι ἄτομος εἰμί , πᾶς γάρ γραμμή διαιρετός · οὐδέ γάρ σύγκειμαι ἐκ στιγμή ) , ἀλλά ὅτι ὡς πρός ὁ μέγεθος ὁ μετρέω ὑπό ὁ ποδιαῖος ἄτομος αὐτός ὑπολογίζομαι χρή . ὡς γάρ ὁ Δεκὰς μόνος ἔοικα πρός ὁ ἑκατοντάς , οὕτως εἰμί καί ὁ Ἀθήνηθεν ὡς Δἴγυπτον γραμμή ὁ ποδιαῖος μετρέω , ἀδιαίρετος εἰμί καί σημεῖον λόγος ἔχω πρός αὐτός , ὥσπερ καί ὁ ὅλος γῆ τηλικόσδε εἰμί ὁ μέγεθος σημεῖον πρός ὁ ἀπλανῆ πιστεύω . ὥστε πανταχοῦ ὁ μέτρον ὥσπερ εἷς τίς ζητέω καί ἀδιαίρετος · οὗτος δέ , φημί , ὁ ἁπλόος , τουτέστι οὗτος δέ ὁ μέτρον ὅσπερ ὡς ἀδιαίρετος ζητέω , ἁπλόος εἰμί ὁ ὁ ποιέω ἢ ὁ ποσός , ὁ μέν ποσός ἁπλόος ὁ μόνος , δέ ποιός , ἐπεί καί ὑγρός καί ξηρός καί λευκός φύσις μετρέω , οὗτος ὁ μέτρον ἁπλόος εἰμί ὁ ποιός ἀλλά οὖον ὁ ποσός · ὁ γάρ ἁπλόος ὁ ποσός ἀδιαίρετος , ξηρός δέ καί ὑγρός διαιρετός . ἀλλά καί ὁ λευκός διαιρετός κατά συμβεβηκός , ὁ ὁ ἐν ὅς εἰμί διαιρετός εἰμί . οὗτος εἶπον λέγω καί ποῖος εἰμί κύριος καί ἀκριβής εἷς ὡς ἀδιαίρετος καί ὁποῖος οὐ | εἰμί , καί φημί ὅπου μέν οὖν δοκέω μή εἰμί ἀφαιρέω ἢ προστίθημι οὗτος ἀκριβής ὁ μέτρον καί ἁπλόος εἷς καί ἀδιαίρετος . διά οὗτος δή ἀκριβῶς μέτρον ὁ ὁ ἀριθμός ὁ μόνος · οὐ εἰμί γάρ προστίθημι ὁ μόνος ἢ ἀφαιρέω · ἀδιαίρετος γάρ αὐτός τίθημι . ἀπό στάδιος δέ καί τάλαντον καί ἀεί ὁ μείζων μᾶλλον εἄν ἀφαιρέω τις ἢ ὁ ἐλαχύς · μᾶλλον γάρ ἀπό ὁ μείζων ἀφαιρέω τις . δύναμαι ἢ ἀπό ὁ βραχύς · εἰμί δέ μᾶλλον ἀφαιρέω δυνατός ἀπό ὁ μείζων , δῆλος ὡς καί μᾶλλον προστίθημι · ὁ γάρ ἀφαιρέω δύναμαι πάντως προστίθημι . ὁ δέ ἐν δέ ὁ ἄλλος μῖμος μιμέομαι ὁ τοιοῦτος μεταξύ παρεμβάλλω . λέγω δέ εἄν διά αὐτός ὅτι ἀπό ὁ μέτρον ὁ ἀριθμός , οὗτος δέ εἰμί ὁ μόνος , κατά μίμησις δή ὁ μέτρον ὁ ἀριθμός καί ὁ ἄλλος ἀδιαίρετος φημί καί μέτρον , ὁ ποδιαῖος λέγω ἄλλος καί ὁ στάδιον . καί εἴρω ὅπως αδοαειρω ὁ στάδιον λέγω , ὅτι πρός ὁ μῆκος ὅς μετρέω ἕκαστος οὗτος ἀδιαίρετος ἵημι νομίζω , ὥσπερ καί ὁ ἅπας γῆ ὡς πρός ὁ ἀπλανῆ . ὥστε ἀπό ὅς πρῶτος κατά ὁ αἴσθησις μή ἐνδέχομαι , τουτέστιν ὅσπερ πρῶτος ἀναίσθητος καί ἀμερής καί ἀδιαίρετος καί ὅλως μή ἐνδέχομαι διαιρέω νομίζω , οὗτος μέτρον εἰμί . καί λέγω πῶς ἀδιαίρετος λέγω , ὅτι ὡς πρός ὁ μετρέω . πρός γάρ ὁ ἐν ὅδος κολοσσός ἢ ὁ Καύκασος ὁ ὄρος ὁ λίτρα οὐδείς βάρος αἴσθησις ἐμποιέω , ἀλλά ἀναίσθητος πάντῃ πάντως δοκέω · καί τότε δή οἶδα ὁ ποσός ὁ ξηρότης ἢ ὁ βάρος , ὅταν οἶδα διά οὗτος ὁ μέτρον ὁ ἀμερής καί ἀναίσθητος δοκέω ὁπόσος εἰμί ὁ μετρέω . καί δή ὁ κίνησις ὁ ἁπλόος καί ταχύς καί βραχύς κρίνω . ἐν γάρ ὁ ἀστρολογία εἷς καί ἀρχή καί μέτρον ὁ τοιοῦτος κίνησις εἰμί · εἰμί δέ κίνησις ἁπλόος καί ταχύς καί διά οὗτος βραχύς ὁ ὁ ἀπλανής , οὗτος ἄρα μέτρον καί εἷς . καί ἐν μουσικός ὁ δίεσις · εἰμί δέ ὁ δίεσις ὁ λίαν μικρός φθόγγος ὁ χορδή , ὅς δή καί πρώϊος αἰσθάνομαι καί ἀναίσθητος ὁ βραχύς καί μικρός ἐκεῖνος εἰμί , εἰμί τέως εἰμί μικρός ἐκεῖνος . ἀλλά καί ἐν φωνή μέτρον ὁ στοιχεῖον . καί εἰμί οὗτος πᾶς εἷς οὕτως ὡς ἀδιαίρετος , οὐ ὡς κοινός δέ τίς καί γένος ὁ εἷς κατά αὐτός λέγω , ἀλλά ὡς ὁμώνυμος φωνή , ὥσπερ εἴρω , ἢ μᾶλλον ὡς ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς . οὐ ἀεί δέ ὁ ἀριθμός οἶς εἷς ὁ μέτρον , ἀλλά ἐνίοτε πλείων , οἷος ὁ δίεσις μή κατά ὁ ἀκοή ἀλλά ἐν ὁ λόγος . ἐπεί ὁ μέτρον διττός , ὅς τε λόγος αὐτός καί αὐτός , οἷος ὅς τε λόγος ὁ πῆχυς καί ὁ εἶδος αὐτός ὁ ἐν ὁ Ψυχή ἐγώ καί αὐτός ὁ ξύλινος πῆχυς , καί ὁ δίεσις ὁμοίως διττός , ὅς τε λόγος αὐτός καί ὁ εἶδος καί αὐτός ὁ αἰσθητός ὁ οὖς φθόγγος , καί ὁ διάμετρος , ὁ τε εἶδος αὐτός καί αὐτός ὁ γραμμή ὁ ἐν ὅδε ὁ τετράγωνος εἰμί , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως λέγω ὅτι ὁ μέτρον οὐ ἀεί ὁ ἀριθμός εἷς εἰμί , ἀλλά ἐνίοτε πλείων . ὁ δίεσις γάρ , φημί , δύο , ἀλλά οὐ κατά ὁ ἀκοή · οὗτος γάρ εἷς ὁ ἀριθμός εἰμί · ἀλλά εἷς μέν οὗτος , ἕτερος δέ ὁ κατά ὁ λόγος καί ὁ εἶδος . καί ὁ φωνή λέγω φωνή νῦν ὁ στοιχεῖον ὁ φωνή , ὁ τε ἄλφα καί ὁ βῆτα καί ὁ λοιπός ) πλείων εἰμί , αὐτός τε ὁ ἄλφα καί ὁ ἐν ὅδε ὁ χάρτης γράφω . ὅτι δέ ὁ φωνή ὁ στοιχεῖον ὡς ἀρχή καί μέτρον χράω διά ὁ μικρός εἰμί δῆλος . ὁ γάρ Κράτης . περιπατέω φωνή διαιρέω εἰς τε ὁ Σωκράτης καί εἰς ὁ περιπατέω · εἰμί δέ ὁ Σωκράτης φωνή ἕτερος ὁ [ Σωκράτης ] περιπατέω . ἀλλά καί ὁ Σωκράτης φωνή πάλιν διαιρέω εἰς τε ὁ ( ?? ) καί ( ?? ) καί συλλαβή , καί εἰμί ἕτερος · καί ὁ ἐγώ συλλαβή εἰς τε ὁ Σ καί εἰμί , καί εἰμί ὁ ὑπό ὁ εἰμί ἀποτελέω φθόγγος ἕτερος ὁ ὑπό ὁ Σ . ὁ δέ ὑπό ὁ εἰμί φθόγγος εἰς ἕτερος οὖον διαιρέω . ὥστε [ ἐν ] οὗτος ὁ φωνή μετρέω μικρός τε εἰμί καί σημεῖον ἔοικα · ὡς γάρ ὁ σημεῖον ἀδιαίρετος , οὗτος καί ὁ ὑπό οὗτος φθόγγος . καί ὁ διάμετρος δέ δύο μετρέω . εἰμί γάρ μετρέω φέρω εἶπον δάκτυλος , ὁ δάκτυλος δισσός ὁ τε ὁ δάκτυλος τίς εἰμί εἰμί καί ὁ εἶδος καί αὐτός οὗτος ὁ μετρέω αὐτός · ὁμοίως καί ὁ πλευρόν δύο μετρέω μέγεθος εἰμί , εἴτε δάκτυλος εἰμί ὁ μετρέω εἴτε ἄλλος τίς · δισσός γάρ ἐκεῖνος εἰμί . δῆλος δή γίγνομαι ἐκ πᾶς ὅτι μέτρον πᾶς ὁ εἷς εἰμί · δείκνυμι γάρ ὅτι πᾶς ὧπερ ἄν ὡς μέτρον τις χράω ὡς εἷς οὗτος χράω , ὅτι ὁ μετρέω διαιρέω εἰς αὐτός , οἷος ὁ δεκάπηχυς μέγεθος διαιρέω εἰς δέκα πῆχυς , γνωρίζω ὁ ἐκ ὅς εἰμί πῆχυς ὁπόσος εἰμί . διαιρέω δέ ὁ δεκάπηχυς ἢ κατά ὁ εἶδος ὁ κατά ὁ ποσός , κατά μέν ὁ εἶδος , ὅταν διαιρέω αὐτός εἰς ὁ ἐκ ὅς συνίστημι , πυρός γῆ καί ὁ μεταξύ , ἢ εἰς ὁ μέγεθος ὁ τοονδ́ς · κατά μέγεθος δέ , ὅταν διαιρέω εἰς δέκα πῆχυς . οὗτος μέν οὖν ὁ ἡμέτερος καθηγεμών ἐξηγέομαι . μήποτε δέ ἐπεί , ὡς εἴρω , ὁ πῆχυς δισσός λέγω , ὁ τε εἶδος αὐτός καί ὁ λόγος καί οὗτος ὁ μερικός καί αἰσθητός , λέγω ὅτι ὁ δεκάπηχυς ἢ εἰς ὁ λόγος ὁ ἐν αὐτός δέκα πῆχυς διαιρέω ἄτμητος ὅς κατά μέγεθος καί εἷς , ἢ οὐ εἰς ὁ λόγος ἀλλά κατά μέγεθος διαιρέω οὐκέτι εἷς εἰμί καί συνεχής ἀλλά πλείων , ὥσπερ ἄν εἰμί ὁ Σωκράτης διαιρέω εἰς τε ὁ ζῷον καί ὁ πεζός δίπους , | εἷς καί συνεχής αὐτός διατηρέω , εἰμί δέ εἰς κεφαλή καί χείρ διαιρέω , οὖον ὁ ἐπίνοια ἀλλά κατά ἀλήθεια οὐκέτι εἷς εἰμί · οὕτως καί ἐπί ὁ δεκάπηχυς ἔχω . δῆλος ἄρα ὅτι ὁ εἷς ἀδιαίρετος , ὅτι ὁ πρῶτος καί μέτρον ἕκαστος ἀδιαίρετος λαμβάνω . οὐ ὁμοίως δέ ὁ ποδιαῖος γραμμή καί ὁ μόνος ἀδιαίρετος λαμβάνω , ἀλλά ὁ μέν μόνος πάντῃ πάντως ἀδιαίρετος , ὁ δέ ποδιαῖος ὡς πρός ὅς μετρέω μέγεθος καί πρός ὁ αἴσθησις · ἀναίσθητος γάρ καί ἀμερής δοκέω πρός ὁ ὑπό αὐτός μετρέω , καθάπερ εἴρω καί πρότερος , ἐπεί κατά ἑαυτοῦ ὁ ποδιαῖος ὡς μέγεθος ἐπί ἄπειρος2 εἰμί διαιρετός . ὁ δέ ἴσως πρόσκειμαι ἢ διά ὁ λέγω ἐκ ἄτομος σύγκειμαι ὁ μέγεθος , ἢ διά ὁ ἀσθένεια ὁ τε ὄργανον , ὅς χράω εἰς ὁ τμῆσις , καί ὁ τέμνω ζῷον , ἐπεί ὁ οἰκεῖος φύσις πᾶς μέγεθος τμητός εἰμί . ὁ δέ μέτρον , φημί , ἀεί συγγενής εἰμί ὁ μετρέω οὖον γάρ μετρέω μέγεθος γλυκύτης ἀλλά μέγεθος καί φωνή φωνή καί βάρος βάρος καί μόνος μόνος . οὗτος γάρ εἰκός εἰμί λέγω ἀλλά οὐ ὅτι ὁ ὁ ἀριθμός μέτρον ἀριθμός εἰμί · συμβαίνω γάρ λέγω ὁ μόνος ἀριθμός μέτρον εἰμί . ὁ δέ ἄξιος οὗτος , λέγω δή ὁ λέγω ὅτι ὥσπερ ὁ μέτρον ὁ φωνή φωνή εἰμί , οὗτος καί ὁ μέτρον ὁ ἀριθμός ἀριθμός , οὐ ὁμοίως ἀξιόω . ἀλλά ὥσπερ ἄν εἴπερ ἀξιόω ὅτι ὁ ὁ μόνος μέτρον ἵστημι μόνος ἀλλά μή μόνος , ψεῦδος ἄν ἀξιόω , οὕτως καί ὁ ὁ ὁ ἀριθμός μέτρον ἄξιος ἀριθμός εἰμί ψεῦδος ἀξιόω . ὁ γάρ ἀριθμός μόνος εἰμί , ὁ δέ μόνος οὐ ἄν εἰμί μέτρον ὁ ἀριθμός , ἀλλά ὁ μόνος . ἐπεί δέ μέτρον ἐκεῖνος φημί ὁ ποιέω ἐγώ γνωρίζω ὁ πρᾶγμα , ποιέω δέ ἐγώ καί ὁ ἐπιστήμη γνωρίζω ὁ πρᾶγμα ὥσπερ καί ὁ αἴσθησις , φημί καί αὐτός μέτρον , ἐπί εἰμί κατά ἀλήθεια ὁ τε ἐπιστήμη καί ὁ αἴσθησις μετρέω ὑπό ὁ πρᾶγμα ἀλλά οὖον μετρέω αὐτός · ὅπου γάρ ἄν ὁρίζω ἤτοι περιορίζω καί περικλείω ὁ αἰσθητός καί ἐπιστητός , ἐκεῖσε ἵστημι καί περαιτέρω προβαίνω οὖον δύναμαι δύσκολος γάρ τίνω εἰμί πρᾶγμα ἄχρι τις αὐτός πρόσειμι ὁ ἐπιστήμη εἴκω καί δίοδος δίδωμι , εἶτα ὡσπερεί ἀποφράσσω αὐτός καί περαιτέρω προβαίνω οὐ ἐάω · ὥστε μετρέω ὁ δύναμις αὐτός , καί ὅσος μέν δύναμαι χωρέω , συγχωρέω οὗτος ἐφάπτω , ὅσος δέ μή , κωλύω . οὗτος δή συμβαίνω καί ἐπί ὁ αἴσθησις · ὥστε μετρέω ἀλλά οὖον μετρέω . ἀλλά συμβαίνω ὥσπερ εἄν εἰμί τις ἐγώ μετρέω γιγνώσκω τυγχάνω ὅτι δίπηχυς εἰμί , διά ὁ δίς ὁ πῆχυς ἐγώ ἐπιβάλλω , εἶτα λέγω ὅτι ἐγώ μετρέω · καταχρηστικός γάρ ἄν εἶπον οὗτος · διότι γάρ γιγνώσκω ὁπόσος εἰμί , οὗτος μέλλω λέγω , ἐπεί ὁ ἀλήθεια μετρέω · οὗτος καί ὁ ἐπιστήμη φημί μετρέω , ὅτι ποιέω ἐγώ οἶδα , ἐπεί μετρέω ὑπό ὁ πρᾶγμα . ὁ δέ Πρωταγόρας μέτρον πᾶς ὁ ἄνθρωπος φημί , ὥσπερ εἰμί ὁ ἐπιστήμων εἶπον ἢ ὁ αἰσθάνομαι μέτρον . οὗτος εἶπον αὐτός συμβαίνω , ὅτι ἔχω ὁ μέν αἴσθησις ὁ δέ ἐπιστήμη , ὅς φημί μέτρον ὁ ὑπόκειμαι · ὥστε ὁ ἄνθρωπος μέτρον λέγω ὁ Πρωταγόρας , ὁ ἐπιστήμη φημί μέτρον καί ὁ αἴσθησις . οὐδείς οὖν λέγω περισσός καί σοφός δοκέω σοφός τίς λέγω . τίς οὖν ἀνάγκη εἰμί εἶπον ὅτι ὁ ἄνθρωπος μέτρον , ἀλλά μή ὅτι ὁ ἐπιστήμη καί ὁ αἴσθησις ; ὅτι2 μέν οὖν ὁ εἷς εἰμί μάλα εἰμί κατά ὁ ὄνομα ἀφορίζω μέτρον τίς , καί κύριος ὁ ποσός , φανερός . δείκνυμι ὅτι ὁ εἷς πᾶς ὡς μέτρον χράω καί μάλιστα ὁ ἐν ὁ ποσός , ὅς καί μᾶλλον ὁ ὁ εἷς ὄνομα ἐγγίζω φημί , συμπεραίνω ὁ λόγος λέγω ὅτι μέν οὖν ὁ εἷς εἰμί μάλα εἰμί μέτρον , καί κύριος μέτρον ὁ ἐν ὁ ποσός εἷς , δῆλος · ὅσπερ μέτρον ἀφορίζω ἤτοι ὀνομάζω , ἢ ἀφορίζω ἀντί ὁ γιγνώσκω κατά ὁ ὄνομα ὁ εἷς . ἢ ὁ ἀφορίζω ἀντί ὁ χωρίζω ἀπό ὁ ὑπό αὐτός μετρέω κατά ὁ ὄνομα ὁ εἷς · ὁ γάρ μετρέω ἢ δίπηχυς κατά ὁ δυάς λέγω ἢ τρίπηχυς κατά ὁ τριάς ἢ κατά ἄλλος ὅστις ἀριθμός , μόνος δέ ὁ μετρέω , αὐτός δή ὁ μέτρον , κατά ὁ μόνος ὀνομάζω ἐν ἅπας ὁ μετρέω . μέτρον δέ ὁ μέν εἰμί , ἐάν εἰμί διαιρετός κατά ὁ ποσός , ὡς ὁ ποδιαῖος , ὁ δέ κατά ὁ ποιός , ὡς ὁ λευκός · ὁ γάρ λευκός κατά ποιός διαιρέω . ἐπεί ἐν ὁ μέν μέτρον πῶς μέν εἰμί διαιρετός πῶς δέ ἀδιαίρετος , ὁ μέν μονή πάντῃ πάντως καί ἁπλόος εἰμί ἀδιαίρετος · ὁ δέ λοιπάς ὁ εἷς ἀδιαίρετος , ὅς δέ μέγεθος διαιρετός . ἐγώ γάρ ὅς εἷς εἰμί ἀδιαίρετος εἰμί · οὖον γάρ εἰμί εἷς καί πολύς ὡς ὁ καθόλου ἄνθρωπος , ὥστε καί διαιρέω ἐγώ εἰς ἕτερος ἄνθρωπος · ὡς δέ ποσός πάντῃ εἰμί διαιρετός . οὕτως οὖν ὁ περί ὁ εἷς διορίζω ζητητέος , φημί , πότερος ἔχω , καθάπερ ἐν ὁ διαπορέω Μασίν ἐπέρχομαι , τίς εἰμί ὁ εἷς καί πῶς δεῖ περί αὐτός λαμβάνω . πότερος οὖν οὐσία τίς εἰμί καί ἐν ὁ εἷς εἰμί οὐσιόω , καθάπερ ὁ τε Πυθαγόρειος φημί πρότερος καί ὁ Πλάτων ὕστερος , ἢ μᾶλλον ὑπόκειμαι ὁ εἷς φύσις τις , καί πῶς δεῖ γνώριμος λέγω , ἆρα ὥσπερ ὁ περί φύσις φημί · ἐκεῖνος γάρ ὁ μέν Ἐμπεδοκλῆς εἷς ὁ φίλιος εἴρω , Ἀναξιμένης δέ ὁ ἀήρ , ἄλλος δέ ὁ ἤπειρος , ὥστε οὗτος ἕκαστος ὁ εἷς φύσις τις ὑποτίθημι . οὗτος τίθημι εὐθύνω ὁ λόγος δείκνυμι μή εἰμί τίς εἷς αὐτός κατά ἑαυτοῦ καί οὐσιόω ἐν οὗτος , συλλογίζομαι ὧδε · ὁ εἷς καθόλου εἰμί · οὐδείς ὁ καθόλου οὐσία τυγχάνω , ὁ εἷς ἄρα οὐ εἰμί οὐσία . καί ὅτι μέν ὁ εἷς καθόλου εἰμί πως φημί κατά πᾶς γάρ ὁ εἰμί κατηγορέω . ὅτι δέ καί ὁ καθόλου οὐ εἰμί οὐσία , δείκνυμι ἐν ὁ Ζ ὅδε ὁ πραγματεία , ὅτε λέγω περί ὁράω καί ὁ οὐσία . εἰμί δή ὥσπερ ἐκεῖσε δείκνυμι μηδείς ὁ καθόλου οὐσία εἰμί , οὐδέ αὐτός οὗτος ὁ ὡς εἷς καί παρά ὁ πολύς ὑπάρχω οὐσία εἰμί · κοινός γάρ εἰμί ὁ παρά ὁ πολύς καί κτάομαι ὁ πολύς λέγω καί μόνος κατηγόρημα καί ὄνομα ἀλλά οὖον φύσις τις · εἰμί δή αὐτός οὕτως ἔχω , δῆλος ὅτι οὐδέ ὁ εἷς οὐσία τίς εἰμί . εἰμί γάρ ὁ καθόλου οὐ οὐσία , ὁ εἷς καί ὁ εἰμί , ὅσος ὁ ἄλλος εἰμί καθολικός κατά γάρ ὁ δέκα γενικός γένος κατηγορέω ) , τοσοῦτος οὐ εἰμί οὐσία · ὥστε οὔτε ὁ γένος λέγω γένος ἢ ὁ δέκα γενικός γένος ἢ ἁπλόος πᾶς ὅς ἄν εἰμί καθόλου ) εἰμί φύσις τις καί οὐσία χωριστός ὁ κατά μέρος , οὔτε ὁ εἷς γένος ἐνδέχομαι εἰμί καί φύσις τις αὐτός κατά ἑαυτοῦ , διά ὅσπερ αἴτιος οὐδέ ὁ ὅς οὐδέ ὁ καθόλου οὐσία δύναμαι εἰμί . ὁ δέ αἰτία εἴρω ἐν ὁ Z οὗτος ὁ πραγματεία . ἔτι δέ ὁμοίως ἐπί πᾶς ἀναγκαῖος ἔχω . λέγω δέ ἰσαχῶς ὁ εἰμί καί ὁ εἷς . καί οὗτος ἐπιχείρημα δεικτικός εἰμί ὁ μή εἄν εἰμί ὁ εἷς οὐσία , λέγω ὅτι ἐάν ἐπί ὁ ἐννέα κατηγορία ὁ παρά ὁ οὐσία οὐδείς τίς δύναμαι εἷς εἰμί καί κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι ἀλλά ἕκαστος εἷς ὑπόκειμαι ἢ λευκός ἢ ψόφος ἢ ἄλλος τίς , εἰκότως οὐδέ ἐν ὁ οὐσία εἰμί τίς εἷς , ὅς μή ὑπόκειμαι ἢ Σωκράτης ἢ θεός ἢ ἄλλος τίς . ὁμοίως δή ἐπί πᾶς ἀναγκαῖος ἔχω . τίς γάρ ὁ αἰτία ὁ ὁ μέν ποιέω ἢ ποσός ἢ ὁ ἄλλος λέγω ὡς ὑπόκειμαι τις φύσις ὁ εἷς , ὁ δέ ἐν ὁ οὐσία εἷς οὐ ὑπόκειμαι τίς , ἀλλά αὐτός εἰμί ὄντα . λέγω δέ ὁ εἷς καί ὁ εἰμί ἰσαχῶς , ὅτι καί ἀντιστρέφω , ὡς δείκνυμι ἐν οὗτος ὁ πραγματεία · ὥστε εἴπερ ἐν ὁ ποιέω εἰμί τίς ὁ εἷς καί τις φύσις ἕτερος παρά ὁ εἷς , ὁμοίως δέ καί ἐν ὁ ποσός , ζητητέος τίς ὁ εἷς ὥσπερ καί ὁ εἰμί · οὖον γάρ ἱκανός ὁ λέγω ὅτι οὗτος αὐτός ὁ εἷς εἰμί καί ὁ φύσις εἰμί αὐτός . ὅτι δέ ἐν ὁ παρά ὁ οὐσία κατηγορία ὑπόκειμαι τις φύσις ὁ εἷς δῆλος . εἰμί γάρ ἐν χρῶμα τίς ὁ εἷς οἷος ὁ λευκός , ὁ δέ ἄλλος ὥσπερ ὁ φαιός καί ἐρυθρός ἐκ οὗτος τε εἰμί καί ὁ μέλας . ὁ δέ μέλας εἰμί στέρησις λευκός ὥσπερ καί ὁ σκότος φάος · στέρησις γάρ φάος ὁ σκότος εἰμί . οὗτος δέ παρέλκω εἰμί , ὁ τε ὅτι ἐκ ὁ λευκός καί ὁ μέλας εἰμί ὁ ἄλλος , καί ὁ ὅτι ὁ μέλας στέρησις εἰμί ὁ λευκός ὥσπερ καί ὁ σκότος φάος · οὐδείς γάρ κατά ἐγώ ἀκολουθία ἔχω πρός ὁ λέγω . εἰμί μέν οὖν , ὡς εἴρω , ἐν χρῶμα τίς ὁ εἷς οἷος λευκός · ὥστε εἰμί πᾶς ὁ εἰμί χρῶμα εἰμί καί μηδείς εἰμί ὁ ἄλλος , εἰμί ἄν ἀριθμός τις ὁ εἰμί , τουτέστιν εἰμί ἄν ἀριθμός τις ὁ χρῶμα . αὐτός δέ εἶπον εἰμί ἄν ἀριθμός , εἶτα ἐπάγω ἀλλά τίνω ; καί ἐρωτάω διά ὁ ἀλλά τίνω ; ἀποκρίνω λέγω δῆλος ὅτι χρῶμα , ὡς εἰμί λέγω ὅτι οὐ αὐτός οὗτος ἀριθμός εἰμί ἄν , ἀλλά ἀριθμός χρῶμα . ὅτι δέ ἀριθμός εἄν εἰμί ὁ χρῶμα , δῆλος . ἢ γάρ δέκα εἰμί εἄν ἢ χίλιοι ἢ δέκα μύριοι ἢ ἄλλος ὅστις ἀριθμός · ὥστε καί ὁ εἷς ὁ μέτρον ὁ τοιοῦτος ἀριθμός εἰμί ἄν τίς , οἷος ὁ λευκός ὁ μετρέω ὁ λευκόν ὁ ὁ λευκός ἀριθμός εἰμί ἄν τίς , καί εἰμί εἄν ὡς ὁ μονή πρός ὁ ἀριθμός οὗτος ὁ ἐν ὁ λευκός εἷς πρός ὁ ἐν ὁ λευκός ἀριθμός . καί εἰμί μέλος ὁ εἰμί εἰμί , ἀριθμός ἄν τις εἰμί ὁ μέλος , καί ὁ εἷς ὁ δίεσις μέτρον αὐτός , καί οὐ εἄν εἰμί ὁ ὁ μέλος ἀριθμός οὐσία καί ἐν αὐτός οὗτος , ἐν ὁ ἀριθμός εἰμί , οὐσιόω , ἀλλά ἀριθμός μέλος . ἀλλά καί εἰμί πᾶς ὁ ὄνιον φθόγγος εἰμί . εἰμί εἄν ἀριθμός ὁ στοιχεῖον , ὅς εἰμί ὁ φθόγγος , καί ὁ εἷς μέτρον ὁ στοιχεῖον εἰμί ἄν στοιχεῖον φωνήεις δηλαδή ἢ σύμφωνος . καί εἰμί σχῆμα εἰμί ὁ εἰμί , εἰμί εἄν ἀριθμός ὁ σχῆμα , καί ὁ εἷς τρίγωνος . ὥστε εἴπερ καί ἐν ὁ πάθος καί ἐν ὁ ποσός καί ποιέω καί ἐν κινέω ἀριθμός εἰμί , καί ἐν ἅπας εἷς τις , καί εἰμί ἐπί πᾶς ὁ τοιοῦτος ἀριθμός καί ὁ εἷς τις ἀριθμός καί τις εἷς , καί οὐ ἐν οὗτος αὐτός ἐν ὁ εἷς εἰμί οὐσιόω , δείκνυμι εἄν εἰμί ἐκ οὗτος ὅτι καί ἐπί ὁ οὐσία οὕτως ἔχω ἀνάγκη πᾶς · ὥσπερ γάρ ἐπί ὁ ἄλλος οὗτος καί ἐπί ὁ οὐσία . οὕτως οὖν δείκνυμι ἐκ ὁ ἐπαγωγή ὅτι ὁ εἷς κατηγόρημα εἰμί ἀλλά οὐ οὐσία , συμπεραίνω λέγω ὅτι μέν οὖν ὁ εἷς ἐν ἅπας γένος εἰμί τις φύσις καί ὑπόκειμαι τίς αὐτός , ἀλλά οὐδείς εἰμί φύσις αὐτός οὗτος ὁ εἷς εἰμί , τουτέστιν οὐ εἰμί τις φύσις αὐτός ὁ εἷς κατά ἑαυτοῦ εἰμί , φανερός , καί ὥσπερ ἐν χρῶμα εἷς ἀκούω ὁ εἷς χρῶμα τίς ζητέω , λευκός φέρω ἢ μέλας , οὗτος καί ἐν οὐσία ὁ εἷς ἢ ἄνθρωπος ἢ ἄλλος τίς ζητητέος . ἐπεί δέ ἀνωτέρω εἴρω ὅτι ὁ εἷς καί ὁ εἰμί ἰσαχῶς λέγω . λέγω ὅτι δέ ὁ αὐτός ὅσπερ εἰμί εἷς καί εἰμί εἰμί καί πάλιν , δῆλος ὁ τε παρακολουθέω ἰσαχῶς ὁ | κατηγορία καί μή εἰμί ἐν μηδείς , μήτε ἐν ὁ τίς εἰμί , λέγω τίς εἰμί ὁ οὐσία , μήτε ἐν ὁ ποιός , ὅσπερ εἷς ὑπάρχω οὖον καί ὅς εἰμί ἢ εἰμί οὖον καί εἷς , ἀλλά ὁ ἐγώ ὡς ἔχω , καί ὥσπερ ὁ εἰμί ἐν πᾶς εἰμί οὗτος καί ὁ εἷς . καί οὖον ὁ προσκατηγορέω ἕτερος τίς ὁ εἷς ἄν . θρωπος ὁ ἄνθρωπος . οἴμη δέ ἔνστασις τις δύναμαι φέρω πρός ὁ δείκνυμι λόγος ὅτι ὁ εἷς οὐ εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ οὐδέ οὐσία τις , διά οὗτος λύω . ὁ δέ ἔνστασις τοιοῦτος τις ἄν εἰμί . εἰμί μή εἰμί ὁ εἷς φύσις τις ἀλλά ὄνομα μόνος , πῶς φημί ὅτι ὁ ζῷον εἷς εἰμί καί κατηγορέω μέν ὁ εἰμί κατά ὁ ζῷον , προσκατηγορέω δέ ὁ εἰμί ὁ ὅς ; ὁμοίως φημί ὅτι εἰμί ὁ ἄνθρωπος εἷς καί γίγνομαι · ἐνταῦθα τρίτος προσκατηγορέω ὁ εἷς . ὥστε εἰμί ὁ εἷς , ὅς κατά ὁ ζῷον ἢ ὁ ἄνθρωπος κατηγορέω , ἕτερος αὐτός εἰμί καί φύσις τις καί οὐσία . λύω οὖν οὗτος ὁ ἔνστασις , λέγω οὖον διά ὁ προσκατηγορέω ὁ εἷς ὁ ἄνθρωπος δυνατός λέγω ὅτι ὁ εἶπον ἄνθρωπος ἕτερος εἰμί ὁ λέγω εἷς ἄνθρωπος καί διά οὗτος ὁ εἷς εἰμί τίς · ὥσπερ γάρ οὖον ὁ εἰμί φύσις τίς εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ καί οὗτος κατηγορέω ὁ ἄνθρωπος , οὕτως οὐδέ ὁ εἷς . καί διά οὗτος ὁ ἄνθρωπος αὐτός εἰμί ὁ εἷς ἄνθρωπος , καί ὁ εἷς εἰμί αὐτός εἰμί ὁ ἕκαστος εἰμί · ὁ γάρ εἷς εἰμί αὐτός εἰμί ὁ εἷς ἵππος . ἀντίκειμαι δέ ὁ εἷς καί πολύς κατά πλείων τρόπος . καί οὗτος δείκνυμι ὅτι οὐ εἰμί ὁ εἷς οὐσία , εἴπερ ὁ οὐσία οὐδείς ἀντίκειμαι · ἅμα τε οὖν οὗτος δείκνυμι καί ἅμα ὁ ὁ εἷς πᾶς παρακολουθέω διορίζω , ὅς πρότερος εἰμί ὁ ἀντίκειμαι αὐτός ὁ πολύς κτάομαι πλείων τρόπος , ὅς , φημί , τρόπος κατά εἷς μέν ἀντίκειμαι ὁ εἷς καί ὁ πολύς ὡς ἀδιαίρετος καί διαιρετός , ὁ μέν εἷς ὡς ἀδιαίρετος , ὁ δέ πολύς ὡς διαιρετός · ὁ μέν γάρ ἢ διαιρέω ἢ μή διαιρέω μέν διαιρέω δέ ὑπονοέω πλῆθος τίς καί πολύς λέγω , ὁ δέ ἀδιαίρετος , ὡς ὁ σημεῖον καί ὁ μόνος , καί διαιρετός μέν ὡς ὁ ποδιαῖος γραμμή μή διαιρέω δέ , εἷς λέγω . ἐπεί δέ ὁ ἀντίθεσις τετραχῶς , ὁ εἷς καί ὁ πολύς ὡς ὁ ἐναντίος ἀντίκειμαι , καί ὅστε ὡς ὁ πρός τίς οὔτε ὡς ἕξις καί στέρησις οὔτε ὡς κατάφασις καί ἀπόφασις . εἰμί δέ οὗτος , οὐ ἄν εἰμί ὁ εἷς οὐσία , εἴπερ μηδείς εἰμί ὁ οὐσία ἐναντίος . λέγω δέ ὁ εἷς ὁ ἀδιαίρετος ἐκ ὁ ἐναντίος καί δηλόω ὁ εἷς ὁ ἀδιαίρετος ἐκ ὁ ἐναντίος αὐτός ὁ διαιρετός · δηλόω δέ ἐκ αὐτός διά ὁ ὁ διαιρετός καί ὁ πλῆθος μᾶλλον αἰσθητός εἰμί · ἐκ γάρ ὁ οὗτος διαιρέω ἐγώ καί καταντάω εἰς βραχύς τίς ὅς μή δύναμαι τέμνω , εἰς ἔννοια ἥκω ὁ εἷς καί ἀδιαίρετος , ὥστε ὁ λόγος καί ὁ γνῶσις διά ὁ αἴσθησις πρότερος ὁ πλῆθος ὁ εἷς , ὁ δέ φύσις ὁ εἷς ὁ πλῆθος . εἰμί δέ ὁ μέν εἷς , φημί , ὥσπερ καί ἐν ὁ διαιειμι διαγράφω . ποιέω γάρ διαίρεσις ἐν ὁ περι ἀγαθός , ὡς καί ἐν ἄλλος εἶπον , διά ὅς ἅπας ὁ ἐναντίος εἰς τε ὁ πλῆθος καί ὁ εἷς ἀνάγω . εἰμί δή ὁ μέν εἷς ὁ αὐτός καί ὅμοιος καί ἴσος , ὁ δέ πλῆθος ὁ ἕτερος καί ἀνόμοιος καί ἄνισος . λέγω δέ ὁ αὐτός πολλαχῶς , εἷς μέν τρόπος κατά ἀριθμός . ἐπειδή , φημί , ὁ αὐτός πολλαχῶς λέγω , δῆλος ὅτι καί ὁ ἕτερος καί ὁ ἀνόμοιος πολλαχῶς λέγω . ὅτι δέ ὁ αὐτός πολλαχῶς λέγω λέγω · εἷς μέν τρόπος αὐτός λέγω ὁ κατά ἀριθμός , ὅς λέγω ἐνίοτε αὐτός οὗτος · λέγω γάρ ποτός ὅτι ὁ μουσικός αὐτός εἰμί ὁ λευκός διά ὁ ὁ Σωκράτης , ἐν ὅς εἰμί , ὁ αὐτός εἰμί καί εἷς ὁ ἀριθμός . ἄλλος δέ τρόπος ὁ αὐτός λέγω , εἄν καί λόγος καί ἀριθμός εἰμί σύ γάρ σεαυτοῦ καί ὁ εἶδος καί ὁ ἀριθμός οὗτος γάρ δηλωτικός εἰμί ὁ καί ὁ ὕλη αὐτός ) ὁ αὐτός καί εἷς εἰμί . ἔτι αὐτός λέγω ὅς ὁ λόγος ὁ πρῶτος οὐσία λέγω πρῶτος οὐσία ὁ προσεχής οὐσία ) εἷς εἰμί , οἷος ὁ Ἴσαι γραμμή εὐθύς ὁ αὐτός λέγω διά ὁ ἴσος . ὁμοίως αὐτός λέγω ὁ ἴσος καί ἰσογώνιος τετράγωνος , καίτοι πλείων · ἀλλά ὁ Ἰσότης ἑνότης τις ἐν οὗτος εἰμί καί ἑνόω αὐτός καί αὐτός ἀπεργάζομαι τε καί ποιέω . ὅμοιος δέ λέγω εἄν εἰμί αὐτός καί οὐ εἰμί · ὁ γάρ μείζων τετράγωνος ὁ μικρός τετράγωνος εἰμί αὐτός καί οὐ εἰμί · ὅς μέν γάρ ὁ λόγος αὐτός καί ὁ εἶδος οὖον διαφέρω ἀλλά ὁ αὐτός εἰμί , εἰμί αὐτός , ὁ δέ ὁ μέν εἰμί μείζων ὁ δέ μικρός , οὐ εἰμί αὐτός · κατά δή ὁ μείζων καί μικρός οὖον λέγω αὐτός ἀλλά ὅμοιος . ὅμοιος οὖν , φημί , λέγω εἄν μή αὐτός ἁπλόος εἰμί ἀλλά κατά τίς διαφέρω , τυγχάνω δέ μή διάφορος κατά ὁ οὐσία καί ὁ εἶδος , ἀλλά ὁ αὐτός μέν ἔχω εἶδος , κατά δέ ὁ σύνθετος διαφέρω · καί γάρ Σωκράτης καί Πλάτων ὡς ἄνθρωπος ἀδιάφορος , ὡς δέ ἄτομος διάφορος . οὗτος γάρ δηλόω διά ὁ μηδέ κατά ὁ οὐσία ἀδιάφορος ὁ σύγκειμαι , κατά ὁ εἶδος αὐτός , ὥσπερ εἶπον ἐπί ὁ τετράγωνος . ἀλλά καί ὁ ἄνισος εὐθύς ὅμοιος λέγω , διότι ἁπλόος οὐ εἰμί ὁ αὐτός ἀλλά διαφέρω κατά ὁ ἄνισος , κατά δέ ὁ λόγος καί ὁ οὐσία οὖον διαφέρω εὐθύς γάρ εἰμί . ὁ δέ ὅμοιος λέγω , ἄν ὁ αὐτός εἶδος ἔχω , ἐν ὅς ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός ἐγγίγνομαι , μήτε μᾶλλον μήτε κακός ὁ . οἷος ἐν ὁ λευκός ἐγγίγνομαι ὁ μᾶλλον καί κακός · εἰμί γάρ λευκός λευκός μᾶλλον καί κακός · ἄν οὖν δύο τις ἔχω λευκός , ἐν ὅς ὁ μᾶλλον καί κακός ἐγγίγνομαι , μή εἰμί ὁ ἐν αὐτός λευκόν ὁ μέν μᾶλλον ὁ δέ κακός ἀλλά ὁμοίως ἄμφω ὁ λευκότης ὑπάρχω , λέγω ὅμοιος . ὅμοιος οὖν οὗτος λέγω , ὅτι ὁ ἐν αὐτός λευκός οὐ εἰμί ὁ μέν μᾶλλον ὁ δέ κακός , καίτοι δυνατός εἰμί ὁ ὁ μέν εἰμί μᾶλλον λευκός ὁ δέ κακός . ὁ δέ ὅμοιος λέγω ἐναντίος ὁ προσεχῶς λέγω , οἷος εἰμί τις δύο εἰμί , ἀμφότερος δέ λευκός , εἰμί δέ ὁ μέν ὁ λευκός μᾶλλον ὁ δέ κακός , ὅμοιος λέγω , ὅτι ὁ αὐτός εἶδος ἔχω · λευκόν γάρ ἀμφότερος . οὗτος γάρ σημαίνω διά ὁ ὁ δέ ἄν εἰμί ὁ αὐτός πάθος καί εἷς ὁ εἶδος καί διά ὁ ἑξῆς . ὁ δέ ὅμοιος λέγω ἢ ἄν ὁ πλείων ἔχω ὁ αὐτός ἢ ἄν ὁ πρόχειρον , λέγω πρόχειρον ὁ μᾶλλον ὁ αἴσθησις ὑποπίπτω . ἀλλά ἐπί ὁ παράδειγμα ἵστημι σαφής ὁ λέγω . ἵστημι δή ὁ ὅς καί Β καί γ , καί ὁ μέν ὅς ἵστημι λευκός καί βαρύς καί σκληρός , ὁ δέ Β λευκός καί βαρύς καί μαλακός , ὁ δέ γ λευκός καί μαλακός · μᾶλλον δή ὁ Β εἰμί ὅμοιος ὁ ὅς ἤ2 ὁ γ , διότι ὁ μέν γ εἷς μόνος ἔχω ὁ ὅς ὁ λευκός , ὁ δέ Β δύο ὁ τε λευκός καί ὁ βαρύς . ὁ μέν οὖν Β ὁ ὅς ὅμοιος λέγω καθό ὁ πλείων ἔχω · ὁ δέ κασσίτερος ὁ ἄργυρος κατά ὁ πρόχειρον , οἷος ὁ λευκός · μᾶλλον γάρ ὁ ἐν αὐτός λευκός ὑποπίπτω ὁ αἴσθησις ἢ ὁ βαρύς . καί ὁ χρυσός ὁ πῦρ κατά ὁ ξανθός ἢ πυρρός . ὥστε ἐπεί ὁ αὐτός καί ὅμοιος πολλαχῶς λέγω , καί ὁ ἕτερος καί ὁ ἀνόμοιος πολλαχῶς λέγω . καί ὁ μέν ἄλλος ἀντικειμένως καί ὁ αὐτός . Ζεύς οὗτος πρόκειμαι δείκνυμι ὅπως ὁ ἄλλος καί ὁ ἕτερος ἔχω πρός ὁ αὐτός , καί εἴρω ὅτι ὁ μέν ἄλλος ἀντίκειμαι ὁ αὐτός , καί διά οὗτος ἐπί πᾶς καί εἰμί καί μή εἰμί λέγω , καί διαιρέω ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀλήθεια . οὗτος δέ , λέγω δή ὁ ἐπί πᾶς διαιρέω ὁ ἀληθής καί ὁ ψεῦδος , ἴδιος εἰμί ὁ ἀντιφατικός ἀντίκειμαι . ὁ δέ ἕτερος . καί αὐτός οὖον διαιρέω ἐπί πᾶς ὁ εἰμί καί μή εἰμί ὁ ἀληθής καί ψεῦδος , ἀλλά ἐπί μόνος ὁ εἰμί · εἰμί δέ οὗτος , οὐ ἀντιφατικός ἀντίκειμαι . ὁ μέν οὖν ἄλλος , φημί καί ὁ αὐτός ἀντίκειμαι , καί ἐπί οὗτος ἅπας πρός ἅπας ἢ αὐτός ἢ ἄλλος · πᾶς γάρ καί εἰμί καί μή εἰμί πρός ἅπας ἢ αὐτός εἰμί ἢ ἄλλος εὐθύς ὁ μή εἰμί πρός ὁ εἰμί ἄλλος εἰμί . εἶπον δέ ὅτι ὁ ἄλλος καί ὁ αὐτός ἀντίκειμαι , πρό ὁ εἶπον πῶς ὁ ἕτερος ἔχω πρός ὁ αὐτός , μεταξύ πάλιν περί ὅς ὁμοιόω λέγω , λέγω ὁ δέ εἄν μή καί ὁ ὕλη καί ὁ λόγος ἴδιος , λέγω ἴδιος ὁ ἕτερος , ὥσπερ ἄν εἰμί τις εἶπον δίειμι εἰμί ὁ τρίγωνος ὁ κύκλος ἀντί ὁ ἕτερος . καί εἰμί ἄν λέγω ὅτι εἰμί μή καί ὁ ὕλη καί ὁ λόγος , οὗτος εἰμί εἰμί μή διάφορος εἰμί ἢ ὁ λόγος ἢ ὁ ὕλη , οὖον λέγω ὅμοιος . ἄν γάρ καί ὁ λόγος καί ὁ ὕλη εἰμί ὁ αὐτός , οὖον λέγω ὅμοιος ἀλλά αὐτός . αὐτός γάρ λέγω ὁ χάλκεος ἀνδριάς , ἀλλά οὐ ὅμοιος , ἐπί εἰμί καί ὁ εἶδος καί ὁ ὕλη ὁ αὐτός ἔχω . ἄν δέ ὁ μέν εἰμί χάλκεος ὁ δέ χρύσεος , λέγω ὅμοιος διαφέρω γάρ κατά ὁ ὕλη . πάλιν εἰμί εἰμί τρίπους καί λέβης ἀμφότερος ἐκ χαλκός , λέγω καί οὗτος ὅμοιος , ὅτι ὁ εἶδος διαφέρω ὁ ὕλη ἀδιάφορος εἰμί . λέγω δέ ὅμοιος καί ὁ πλησίος · λέγω γάρ ὅμοιος ὁ πράσινος χρῶμα ὁ φοινίκεος · πλησίος γάρ εἰμί ἤ2 ὁ ἁλουργός . πάλιν ὁ ῥητός εὐθύς πρός ῥητός ὅμοιος λέγω , ὡς ἐν ὁ μαθηματικός . οὗτος μεταξύ περί ὁ ὁμοιόω παρεμβάλλω , λέγω περί ὁ ἕτερος καί ὁ αὐτός . ἢ ὁ μέν ἕτερος ἢ αὐτός πᾶς πρός ἅπας λέγω , ὅσος καί εἷς καί εἰμί , τουτέστιν ὅσος εἰμί καί εἷς καί εἰμί , ἢ αὐτός λέγω ὁ ἕτερος ἐπί δέ ὁ μή εἰμί οὖον λέγω . καί ὁ αἴτιος σύντομος ἐπάγω εἶπον οὖον γάρ ἀντίφασις εἰμί ὁ αὐτός , ἴσος λέγω ὁ οὖον γάρ ἀντιφατικός ἀντίκειμαι ὁ αὐτός καί ἕτερος , ἵνα λέγω καί ἐπί ὁ μή εἰμί , ἀλλά ἐπί μόνος ὁ εἰμί , ὁ δέ μή αὐτός λέγω καί ἐπί ὁ μή εἰμί . ὥστε ὁ αὐτός καί ἕτερος ἢ εἷς ἐθέλω εἰμί ἢ οὐ εἷς , ὑπάρχω καί εἷς καί εἰμί . καί συμπεραίνω λέγω ὁ μέν οὖν ἕτερος καί αὐτός οὕτως ἀντίκειμαι ὡς ἐπί μόνος ὁ εἰμί ὁ μέν ἀληθεύω λέγω ὁ δέ μή . διαφορά δέ καί ἑτερότης ἄλλος . διακρίνω καί ὁ διαφορά ἀπό ὁ ἑτερότης , ἄλλος λέγω εἰμί διαφορά καί ἄλλος ἑτερότης . ὁ μέν γάρ ἕτερος , φημί , οὐ ἀνάγκη κατά τίς κοινωνέω · ὁ γάρ οὐσία ἕτερος εἰμί ὁ ποιέω οὖον κοινωνέω ἀλλήλων κτάομαι τίς · τέως δέ πᾶς ὅς ἄν εἰμί εἰμί ἢ αὐτός εἰμί ἢ ἕτερος · ὁ δέ διάφορος τις τις διάφορος . ὅς δέ λέγω , οἴομαι , τοιοῦτος εἰμί · ὁ δέ διάφορος τις τις κατά τίς κοινωνέω · ὁ γάρ ἵππος ὁ ἄνθρωπος διαφέρω , καί ὅμως κοινωνέω κατά ὁ ζῷον . ὥστε ἀνάγκη αὐτός τίς εἰμί , ὅς κοί . νοέω διαφέρω εἰμί . οὗτος δέ ὁ αὐτός , τουτέστι οὗτος δέ κατά ὅς κοινωνέω διάφορος εἰμί , ἢ γένος ἢ εἶδος εἰμί . ὁ μέν γάρ Σωκράτης καί Πλάτων διάφορος εἰμί ὁ εἶδος καί ὁ γένος κοινωνέω , ἵππος δέ καί ἄνθρωπος ὁ γένος μόνος . αὐτός δέ φημί ὅτι γένος μέν ὅς μή εἰμί κοινός ὁ ὕλη , ὡς ἔχω ὁ οὐσία καί ὁ ποσός · οὗτος γάρ οὐ εἰμί κοινός ὕλη . σημεῖον δέ ὅτι οὐ εἰμί γένεσις εἰς ἀλλήλων · οὔτε γάρ ὁ οὐσία ποσός γίγνομαι οὔτε ὁ ποσός οὐσία , ὥσπερ ὁ ἀήρ ὕδωρ καί ὁ ὕδωρ ἀήρ . εἶδος δέ διαφέρω , φημί , ὅς ὁ αὐτός γένος . γένος δέ εἰμί , φημί , ἐν ὅς ἀμφότερος ὁ διάφορος κατά ὁ οὐσία αὐτός εἰμί · ἵππος γάρ καί ἄνθρωπος κατά ὁ ὁ ζῷον οὐσία ὁ αὐτός . ὥστε καί τἀναντία διάφορος · κοινός γάρ ἔχω ὁ ὑπόκειμαι ὁ οὐσία , ὥσπερ ἄνθρωπος καί ἵππος ὁ ζῷον , πρόσω δέ ὁ οὐσία . ὅτι2 δέ καλῶς οὗτος ὑποτίθημι , δῆλος ἐκ ὁ ἐπαγωγή . ὅτι2 , φημί , καλῶς ὑποτίθημι , διάφορος λέγω εἰμί ὁ τις κοινωνέω , ἐκ ὁ κατά ἕκαστος δῆλος · πᾶς γάρ ὁ διαφέρω οὖον μόνος εἰμί ἕτερος ἀλλά καί αὐτός , ὡς ὁ ἵππος καί ὁ ἄνθρωπος . ὥστε ὁ μέν διάφορος καί ἕτερος , ὁ δέ ἕτερος οὖον διάφορος · ὁ γάρ ἐν Σωκράτης καί Πλάτων , οὐ ὁ προσεχής ἀλλά ὁ πόρρω καί ἀνείδεος ὕλη ἕτερος μέν εἰμί , διάφορος δέ οὐ εἰμί · κατά τίς γάρ εἄν διαφέρω ἀνείδεος εἰμί ; ἀλλά ὁ μέν ὁ γένος ἕτερος , λέγω ὁ μέν ὁ ἕτερος ὁ μέν οὖν ἕτερος κατά ὁ γένος εἰμί τε , ὁ δέ ἐν ὁ αὐτός συστοιχία , τουτέστι ὁ δέ ὅμοιος ἐν ὁ αὐτός τυγχάνω σειρά , ὥστε ἐν ὁ αὐτός γένος καί ὁ αὐτός ὁ γένος . εἴρω δέ ἐν ὁ δ ποῖος φημί αὐτός ὁ γένος . ἐπεί δέ ὁ διαφέρω ὁ μέν πλείων διαφέρω ὁ δέ μικρός πλείων γάρ διαφέρω ὁ ἁλουργός ὁ ἐρυθρός , μικρός δέ ὁ πράσινος ) , εἰμί τις καί μέγας διαφορά , καί οὗτος ὁ μέγας διαφορά εἰμί ὁ ἐναντίωσις . μέγας δέ διαφορά εἰμί ὁ ὁ λευκός πρός ὁ μέλας . ὥστε κατά οὗτος εἰμί εἄν ὁ οὐσία ἐναντίος ὁ ποσός · πλεῖστος γάρ ἀλλήλων διΐστημι · ἐναντίος δέ οὐ ὥστε καί μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων ἢ εἰμί ἀναιρετικός ἀλλήλων , ἀλλά ἢ μόνος κατά ὁ πλεῖστος ἀπό ἀλλήλων διάστασις . εἶπον δέ ὅτι τῆ μέγας διαφορά λέγω ἐναντιότης λέγω ὅτι δέ ὁ μέγας διαφορά ὁ ἐναντιότης εἰμί δῆλος ἐκ ὁ ἐπαγωγή . ὁ μέν γάρ γένος διαφέρω . οἴμη δέ γένος νῦν λέγω ὁ ὕλη , καί εἰμί εἄν λέγω ὅτι ὁ γένος διαφέρω , ἀντί ὁ ὁ μή ὁ αὐτός ἔχω ὕλη , ὡς ὁ οὐσία καί ὁ ποσός , οὐ ἔχω ὁδός εἰς ἀλλήλων οὐδέ γίγνομαι ἐκ ἀλλήλων , ἀλλ' ἀπέχω πλεῖστος , καί οὖον συμβλητός , τουτέστιν οὐδείς αὐτός κοινός · συμβλητός γάρ ἐν ὁ περι γένεσις καί φθορά λέγω ὁ ἔχω κοινός τίς . ὁ δέ διαφέρω ὁ εἶδος ὁ γένεσις ἐκ ὁ ἐναντίος εἰμί ὡς ἔσχατος . γίγνομαι μέν γάρ ἐκ φαιός λευκός , ἀλλά οὐ εἰμί ὁ φαιός καί ὁ λευκός ὁ ἔσχατος καί πλεῖστος ἀπέχω ἐναντιότης , ἀλλά ὁ λευκός καί μέλας · ἀλλά ὅμως ὁ λευκός ἐκ | ὁ φαιός ὡς ἐκ ἔσχατος γίγνομαι . ὥστε ὁ κύριος ἔσχατος εἰμί ὁ διάστημα μέγας . εἰμί δή ὁ ἐναντίος ἔσχατος , ὁ δέ ὁ ἔσχατος διάστημα μέγας , ὁ ἐναντίος ἄρα ὁ διάστημα μέγας . καλῶς ἄρα λέγω , ὅτι ὁ μέγας διαφορά εἰμί ὁ ἐναντίωσις . οὕτως οὖν δείκνυμι ὅτι ὁ μέγας διαφορά εἰμί ὁ ἐναντίωσις , δείκνυμι καί ὅτι ὁ μέγας διαφορά τέλειος , ὥστε εἄν ὁ ἐναντιότης μέγας διαφορά , οὗτος δέ τέλειος , ὁ ἐναντιότης ἄρα τέλειος . ἀλλά εἰμί οὗτος , καί εἷς εἷς ἐναντίος · ὁ γάρ τέλειος δῆλος ὡς εἷς τέλειος ἀντίκειμαι . δείκνυμι οὖν ὅτι ὁ μέγας διαφορά τέλειος . ὁ μέγας γάρ , φημί , ἐν ἕκαστος γένος καί ὑπόκειμαι τέλειος · μέγας γάρ φημί , ὅς μή εἰμί ὑπερβολή · μέγας γάρ ὁ κόσμος , ὅτι οὐ εἰμί τίς ὁ ὑπερβάλλω αὐτός . ἀλλά καί τέλειος φημί ὅς μή εἰμί ἔξω δυνατός τίς λαμβάνω . ἀλλά μήv καί ὁ τέλειος διαφορά τέλος ἔχω , ὁ δέ τέλος οὐδείς εἰμί ἔξω λαμβάνω · ἐν πᾶς γάρ ὁ τέλος ἔσχατος καί περιέχω ὁ ὅς εἰμί τέλος · διό οὐδείς εἰμί ἔξω αὐτός οὐδέ προσδέω οὐδείς ὁ τέλειος . ὥστε εἰμί καί ὁ ἄλλος ὁ ἔχω ἐν τέλος λέγω τέλειος , ὁ δέ μέγας διαφορά τέλος ἔχω , καί οὗτος ἄρα τέλειος εἰμί . ἐπεί δέ πολλαχῶς λέγω ὁ ἐναντίος ( εἴρω γάρ ὅτι ὁ ἐναντίος λέγω ὁ ἐν ὁ αὐτός γένος εἰμί καί ὁ ἐν ὁ αὐτός ὑπόκειμαι καί ὁ ὑπό ὁ αὐτός δύναμις , καί ὅσος ἄλλος εἴρω ἐν ὁ δ , ὅτε περί οὗτος λέγω ) , ἐπεί οὖν πολλαχῶς λέγω , ἀκολουθέω αὐτός ὁ τέλειος οὕτως , ὡς εἄν καί ὁ ἐναντίος εἰμί ὑπάρχω αὐτός · εἰμί γάρ ὑπάρχω αὐτός ὁ ἐναντίος εἰμί διά ὁ ἐν ὁ αὐτός δύναμις εἰμί , καί ὁ τέλειος οὕτως ὑπάρχω . οἷος ὁ μέν ἐναντίος καί ἐν ὁ αὐτός γένος εἰμί ἀκολουθέω ὁ τέλειος ὧδε · τέλειος δέ ἐναντιότης ὁ ἐν ὁ αὐτός γένος εἰμί εἰμί , ὅς μηδείς εἰμί ἔξω λαμβάνω . ὁ δέ ὑπό ὁ αὐτός δύναμις ὧδε · εἰμί γάρ τέλειος ἐναντιότης ὁ ὑπό ὁ αὐτός δύναμις , ὅς μηδείς εἰμί ἔξω τίς λαμβάνω . πάλιν τέλειος ἐναντιότης εἰμί ὁ ὑπό διάφορος γένος εἰμί , ὅς μηδείς εἰμί ἔξω λαμβάνω τίς . καί ἐπί ὁ θλάω ὁμοίως . οὗτος δέ εἰμί φανερός ὅτι οὐ ἐνδέχομαι εἷς πλείων ἐναντίος εἰμί . εἴπερ ἐναντιότης εἰμί ὁ μέγας διαφορά καί ὅς μηδείς εἰμί ἔξω τίς λαμβάνω , φανερός ὡς εἷς εἷς ἐναντίος . ὁ γάρ ἔσχατος ἔσχατος τίς οὐ εἰμί , ὁ δέ ἐναντίος ὁ ἔσχατος , ὥστε οὐ ἄν εἰμί πλείων δύο ὁ ἔσχατος . ἄλλως τε πᾶς ἐναντιότης εἷς εἰμί διάστημα , πᾶς δέ εἷς διάστημα δύο ὁ ἔσχατος , ὥστε καί πᾶς ἐναντιότης δύο ὁ ἔσχατος . ὅλως δέ εἰμί εἰμί ἐναντιότης | διαφορά , ὁ δέ διαφορά δύο , καί ὁ τέλειος , τουτέστιν ὁ διαφορά δύο εἰμί . Ἀνάγκη δέ καί ὁ ἄλλος ὅρος ἀληθής εἰμί ὁ ἐναντίος . ὅπερ ἐγώ προεῖπον , αὐτός νῦν λέγω . φημί γάρ ὅτι ὁ ὁρισμός ὁ ἐν ὁ αὐτός γένος ἐναντίος ἀλήθευσις καί ἐν ὁ ὑπό ὁ αὐτός δύναμις καί ἐν ὁ ἄλλος · καί γάρ ὁ ἐν αὐτός τέλειος διαφορά πλεῖστος διαφέρω . ὥστε ῥητέος ὡς τέλειος διαφορά ὁ ὑπό ὁ αὐτός δύναμις εἰμί , ὅς μηδείς εἰμί ἔξω τίς λαμβάνω · καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως . ὁ δέ δείκνυμι γάρ ὅτι πρός ὁ ἔξω ὁ γένος οὐ εἰμί διαφορά , οἴομαι , λύσις εἰμί ἔνστασις δύναμαι φέρω πρός ὁ εἷς εἷς ἐναντίος λέγω λόγος . εἶπον γάρ ἄν τις ὡς εἰμί διά οὗτος εἷς εἷς ἐναντίος , ὅτι ὁ πλεῖστος ἀλλήλων διΐστημι δύο εἰμί , ἰδού πλεῖστος ἀφίστημι ὁ λευκός ὁ μέλας , ἀλλά ἔτι μᾶλλον ὁ γραμμή · τίς γάρ κοινός γραμμή καί λευκός ; ὥστε δύο κατά πολύς ἀφίστημι εἰμί ὁ λευκός , ὁ τε μέλας καί ὁ γραμμή · εἰμί δέ οὗτος , καί δύο ἐναντίος εἰμί αὐτός . πρός οὗτος οὖν οἴομαι ὁ ἔνστασις οὗτος ἐπάγω ὁ λέγω δείκνυμι γάρ ὅτι πρός ὁ ἔξω ὁ γένος οὐ εἰμί διαφορά , τουτέστι ὁ ὑπό ἕτερος γένος καί μή ὑπάλληλος εἰμί οὖον χρή ἀντιτίθημι , ἀλλά ὁ ὑπό ὁ αὐτός . ἀλλά πῶς αὐτός εἴρω ὅτι ὁ οὐσία καί ὁ ποσός πλεῖστος ἀφίστημι γένος εἰμί ἕτερος ; ἢ ὁ μέν γενικός γένος ἀντιτίθημι ὥσπερ εἶπον , ὁ δέ ὑπό αὐτός οὐδαμῶς . οὖον γάρ ἀντίκειμαι ζῷον λευκός ἢ οὗτος γραμμή · δείκνυμι γάρ ὅτι πρός ὁ ἔξω καί ὑπό ἀλλότριος γένος εἰμί οὐ εἰμί διαφορά ἤτοι ἐναντιότης . οὗτος δέ οὗτος μέγας , τουτέστι ὁ δέ ἐν ὁ αὐτός γένος οὗτος ὁ ἐναντιότης ὁ μέγας εἰμί διαφορά καί ἐναντίος ὁ ἐν ὁ αὐτός γένος πλεῖστος διαφέρω · ὁ γάρ οὗτος διαφορά μέγας καί τέλειος εἰμί . ὡσαύτως καί ὁ πλεῖστος ἐν ὁ αὐτός δεκτικός διαφέρω ἐναντίος · ὁ γάρ ὕλη καί ὁ ὑπόκειμαι αὐτός ὁ αὐτός . καί ὁ ὑπό ὁ αὐτός δύναμις · ὁ γάρ νόσος καί ὁ ὑγίεια πλεῖστος ἀφίστημι ἀλλήλων εἰμί ὑπό ὁ αὐτός δύναμις ὁ ἰατρικός · ὁ γάρ ἰατρικός περί εἷς τίς γένος εἰμί ὁ σῶμα , περί δέ ὁ σῶμα εἰμί τἀναντία ὑγίεια καί νόσος · ὁ αὐτός ἄρα δύναμις εἰμί ὁ ἐναντίος . Πρώτη δέ ἐναντιότης εἰμί ἕξις καί στέρησις , οὖον πᾶς δέ . ὁ γάρ φαιός στέρησις εἰμί λευκός , καί οὖον δήπου ὁ φαιός καί ὁ λευκός πρῶτος ἐναντιότης , ἀλλά ὁ τέλειος ἐναντιότης οὗτος εἰμί πρῶτος . ὁ δέ ἄλλος κατά οὗτος λέγω ἐναντίος . ὁ γάρ λευκός σῶμα ἐναντίος λέγω ὁ μέλας σῶμα διά ὁ λευκός καί ὁ μέλας , καί ὁ ὑγίανσις δέ λῆψις εἰμί ὑγίεια ἐναντίος | λέγω ὁ νόσανσις ἀποβολή εἰμί ὑγίεια λαμβάνω δέ νόσος . καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως . εἰμί δή ἀντίκειμαι μέν ἀντίφασις καί στέρησις καί εναντιοτω . ὁ πρόκειμαι εἰμί δείκνυμι ὅτι ὁ στέρησις καί ὁ ἐναντίος ὑπό ὁ ἀντίφασις εἰμί , καί τρόπος τις , ὡς εἴρω ἀντίφασις εἰμί ὅς τε στέρησις καί ὁ ἐναντίος . ἀλλά εἰμί οὗτος , μάλα εἰμί ἀντίθεσις ὁ ἀντίφασις καί στέρησις καί ὁ ἐναντίος · καί εἰμί οὗτος , πῶς λέγω ὅτι ἐν ὁ πέμπρῳ τμῆμα ὁ περι ἑρμηνεία γυμνάζω ὁ ἀκροατής λέγω ὅτι μᾶλλον ὁ ἀντίφασις ἀντίκειμαι ἤ2 ὁ ἐναντίος , ἐπεί αὐτός ὁ ἐναντιότης μᾶλλον ἀντίκειμαι ὁ ἀντίφασις βούλομαι , δείκνυμι οὖν , ὡς εἴρω , ὅτι ὑπό ὁ ἀντίφασις εἰμί ὅς τε στέρησις καί τἀναντία · τέως δέ πρῶτος δείκνυμι ὅτι ὁ ἐναντίος οὐ ἀντίκειμαι ὡς ὁ ἀντιφατικός ἀντίκειμαι , ὅς αὐτός εἰμί ὁ ὡς κατάφασις καί ἀπόφασις , συλλογίζομαι ἐν ὁ Β σχῆμα ὧδε · ἀντίφασις οὐδείς εἰμί μεταξύ , ὁ δέ ἐναντίος εἰμί τίς μεταξύ , ὁ ἐναντίος ἄρα οὐ ἀντίκειμαι ὡς ὁ ἀντιφατικός ἀντίκειμαι . εἰμί οὖν , φημί , ἀντίκειμαι μέν ἀντίφασις καί στέρησις καί ἐναντιότης καί ὁ πρός τίς , ὁ δέ τρεῖς πρῶτος ὁ ἀντίφασις , μεταξύ δέ ἀντίφασις οὐ εἰμί τίς , ἐπί τίνω δέ ἐναντίος ἐνδέχομαι εἰμί τίς μεταξύ , δῆλος ὡς οὖον αὐτός ἀντίφασις καί ὁ ἐναντίος . ὁ δέ στέρησις ἀντίφασις τίς εἰμί . καί οὗτος τίθημι πρό ὁ πῶς εἰμί ἀντίφασις εἶπον διαίρεσις ποιέω ὁ στέρησις λέγω ἢ γάρ ὁ ἀδύνατος ὅλως ἔχω λέγω στερέω ἢ ὅς ἄν φύω ἔχω μή ἔχω , ἢ ὅλως ἢ πῶς ἀφορίζω . ἀδύνατος μέν γάρ ὅλως ἔχω ὁ λίθος ὄψις καί λέγω καί αὐτός στερέω ὄψις . φύω δέ ἔχω ὁ παιδίον ἐν ὁ διετία ὀδούς , καί εἰμί μή ἔχω , λέγω ὀδούς στερέω . ὁ δέ ἢ ὅλως ἢ πῶς ἀφορίζω ἐπανάληψις εἰμί · καί εἰμί ὁ μέν ἢ ὅλως ἴσος ὁ μηδαμῶς ἔχω ἢ μή φύω ἔχω , λέγω δέ στερέω · ὁ δέ ἢ πῶς πρόσκειμαι , ὅτι λέγω ἐν ὁ δ ὅδε ὁ πραγματεία ὅτι καί ὁ ἔχω φαῦλος πούς στερέω πούς λέγω , καί ἀπύρηνος ὁμοίως ὁ πυρήν ἔχω βραχύς . ὅτι δέ ὁ στερέω πολλαχῶς λέγω , ὑπομιμνῄσκω ἐγώ διά ὁ ἐν ὁ δ εἴρω , λέγω πολλαχῶς γάρ ὁ ὒ ὁ λέγω , ὥσπερ διαιρέω ἐγώ ἐν ἄλλος . εἴπερ ἐν ὁ ὁ ἀδύνατος ἔχω λέγω στέρησις ὁ μή δυνατός δηλόω , ὁ δέ μή δυνατός ἀπόφασις εἰμί ὁ δυνατός , ὁμοίως δέ καί ὁ μή εἶμι ὁ ἔχω , εἰκότως ἄρα λέγω ὅτι ὁ στέρησις ἀντίφασις τίς εἰμί ἢ ἀδυναμία διορίζω ἢ συλλαμβάνω ὁ δεκτικός . ὅταν μέν γάρ φημί τυφλότης , αὐτός διορίζω καί δηλόω ὁ ἀδυναμία ἤτοι αὐτός ὁ στέρησις μόνος · ἄν δέ τυφλός εἶπον , ὁ τυφλότης μετά ὁ ὑπόκειμαι αὐτός σημαίνω · ὁ γάρ τυφλός αὐτός εἰμί ὁ στέρησις μετά ὁ ὑπόκειμαι , ὥσπερ καί ὅταν εἶπον τις λευκότης , δηλόω ὁ εἶδος ὁ λευκότης καί ὁ φύσις αὐτός , ὅταν δέ λευκός , ὁ σῶμα ὁ λευκαίνω . ἀλλά πῶς μεταξύ στέρησις τις εἰμί τίς ; ὅταν γάρ λέγω ὅτι οὔτε ἴσος οὔτε ἄνισος εἰμί , ἐμφαίνω ὅτι εἰμί τίς μεταξύ · ἀντίφασις δέ ὅτι οὐ εἰμί τίς μεταξύ δείκνυμι , ὅτε δείκνυμι ὡς οὖον συναληθεύω ὁ ἀντίφασις . ἢ ὅτι ὁ μέν ἀντίφασις ἀορισταίνω λέγω γάρ ὅτι ἴσος εἰμί , ἴσος οὐ εἰμί , ὁ ἀπόφασις ὁ ἴσος μόνος ἀναιρέω , οὐδείς δέ τίθημι · ὁ δέ στέρησις , οἷος ὁ ἄνισος , καί ὁ ἴσος ἀναιρέω καί τίθημι τις καί ἐναντιότης . μεταξύ δέ ἐναντίος τις εἰμί τίς οὐδείς κωλύω , εἰμί μή καί ἀνάγκη . διά δή οὗτος ἀντίφασις μέν οὐ εἰμί μεταξύ τίς , καί ὅτι . ὅς καί μᾶλλον ἀληθής , ὁ μέν ἀντίφασις ἐπί πᾶς καί εἰμί καί μή εἰμί διαιρέω ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀλήθεια , διά ὁ ὡς εἴρω ὁ ἀπόφασις μόνος ὁ ὑπό ὁ κατάφασις δηλόω ἀποφάσκω , ὁ δέ στέρησις ἐπί ὁ παρά ὁ ποσός κατηγορία συμψεύδομαι · ὡς γάρ ὁ κατάφασις ὁ ὅτι ὁ ψυχή ἢ ὁ λευκός ἴσος εἰμί λέγω ψεύδω , οὗτος καί ὁ στέρησις ὁ ὅτι ὁ ψυχή ἄνισος εἰμί ἀποφαίνω ἢ ὅτι ὁ λευκός . διά οὖν ὁ συμψεύδομαι αὐτός ἔχω χώρα ὁ μεσότης ὁ λέγω ὅτι ὁ ψυχή οὔτε ἴσος εἰμί οὔτε ἄνισος , ὁμοίως δέ καί ἐπί πᾶς ὁ συμψεύδομαι · ἐπί δέ ὁ ἀντίφασις οὐδαμῶς . ὁ γάρ κατάφασις ὁ ὅτι ὁ ψυχή ἴσος εἰμί λέγω ψεύδω , ὁ ἀπόφασις ὁ ὅτι ὁ ψυχή ἴσος οὐ εἰμί λέγω ἀληθεύω , διά ὁ μόνος , ὡς εἴρω , ἀναιρέω ὁ ἴσος , μηδείς δέ ἕτερος τίθημι . διά οὗτος δή ἀντίφασις μέν οὐ εἰμί μεταξύ τίς , στέρησις δέ τις εἰμί . καί ὁ αἴτιος ὁ ὁ στέρησις εἰμί τίς μεταξύ , ὁ δέ ἀντίφασις μή εἰμί σύντομος ἐπάγω εἶπον ἴσος μέν γάρ ἢ οὐ ἴσος πᾶς , ἴσος δέ ἢ ἄνισος οὖον πᾶς , ὅς αὐτός εἰμί ὁ ὁ μέν ἀντίφασις ὁ λέγω ὅτι πᾶς ἢ ἴσος εἰμί ἢ οὐ ἴσος ἐπί πᾶς διαιρέω ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀλήθεια , ὁ δέ στέρησις , ὡς ἐπί ὁ Ψυχή εἴρω , συμψεύδομαι ὁ ἔχω , καί διά οὗτος ἔχω χώρα ἐπί οὗτος ὁ μεσότης . οὐ ἐπί πᾶς δέ συμψεύδομαι ὁ στέρησις ὁ ἔχω καί οὗτος ὁ στερέω · ἐπί γάρ ὁ δεκτικός καί ὑπόκειμαι αὐτός διαιρέω θεός ὁ ψεῦδος ἀπό ὁ ἀλήθεια . ἐπί γάρ ὁ ποσός ὁ ἕξις ψεύδω ἀληθεύω ὁ στέρησις . πᾶς γάρ ποσός ἢ ἴσος εἰμί ἢ ἄνισος . εἷς δή ὁ μέν γένεσις ὁ ὕλη ἐκ ὁ ἐναντίος . δείκνυμι ὅτι ὁ στέρησις ἀντίφασις τίς εἰμί δείκνυμι ὅτι καί ὁ ἐναντιότης . οὗτος δέ δείκνυμι διά ὁ δείκνυμι ὅτι ὁ ἐναντιότης στερέω εἰμί · εἰμί οὖν ὁ ἐναντιότης στερέω , ὁ δέ στερέω ἀντίφασις τις , καί ὁ ἐναντιότης ἄρα ἀντίφασις εἰμί . δείκνυμι δέ ὑποθετικός ὁ πρόκειμαι ὧδε . εἰμί οὖν ὁ γένεσις ὁ ἐναντίος , γίγνομαι δέ διά ὁ ὑπόκειμαι αὐτός ὕλη , εἰμί οὖν ὁ γένεσις ἐν ὁ ὕλη ὁ ὑπόκειμαι ἐκ ὁ ἐναντίος εἰμί , πᾶς δέ γένεσις ἢ ἐκ ὁ εἶδος εἰμί καί ὁ ὁ εἶδος ἕξις οὗτος δέ ἐκ παράλληλος κεῖμαι ) ἢ ἐκ ὁ ὁ εἶδος στέρησις , ἔκδηλος εἰμί ὅτι ὁ ἐναντιότης στέρησις εἰμί . εἰμί γάρ ὁ μουσικός ἐκ ὁ ἄμουσος , ὅσπερ εἰμί στέρησις , γίγνομαι , πᾶς δέ γένεσις ἐκ ὁ ἐναντίος , ὁ μουσικός ἄρα καί ὁ ἄμουσος καί ἐναντιότης καί στέρησις εἰμί . οὗτος δή καί ἐπί ὁ ἄλλος οὕτως εὑρίσκω ἄν . ὅτι δέ πᾶς γένεσις ἢ ἐκ ὁ εἶδος καί ὁ ἕξις ἢ ἐκ ὁ στέρησις εἰμί , δείκνυμι ἐν ὁ περι γένεσις , ἀλλά καί νῦν ὑπομνηστέον . ὅταν γάρ ἐκ ὁ μουσικός ἢ ὁ λευκός γίγνομαι ἄμουσος ἢ μέλας , ἐκ εἶδος γίγνομαι ὁ γένεσις καί ἕξις · διά-ὁρίζω γάρ ἐν ὁ περι γένεσις ὡς ὁ ἀγαθός ὁ εἶδος καί ἔχω εἰμί καί μᾶλλον εἶδος , ὁ δέ χείρων στερέω · ὅταν δέ ἐκ ἄμουσος ἢ μέλας γίγνομαι μουσικός ἢ λευκός , ἐκ στέρησις εἰμί οὗτος ὁ γένεσις . ὥστε εἰμί ὁ μέλας καί ὁ λευκός ἐναντίος , ὁ δέ μέλας στέρησις εἰμί λευκός καί ὁ ἄμουσος μουσικός , φανερός ὅτι πᾶς ἐναντιότης στέρησις εἰμί καί ἕξις . οὖον πᾶς δέ στέρησις ἐναντιότης . αἴτιος δέ ὁ μή πᾶς στέρησις ἐναντιότης λέγω ὅτι πολλαχῶς ὁ στέρησις λέγω · στέρησις γάρ καί ὁ φαιός λέγω ὁ λευκός , ἐναντίος δέ οὐ εἰμί κύριος · ἐναντίος γάρ εἰμί ἐκ ὅς ἔσχατος , ὡς ὁ λευκός καί μέλας ἐκ ἀλλήλων ἔχω γένεσις , καί ὥσπερ εἴρω ἔναγχος , ἐναντίος εἰμί ὅς ὁ διάστημα μέγας εἰμί , ὁ δέ ὁ λευκός καί φαιός ἀπό ἀλλήλων διάστασις οὖον μέγας . ὥστε ὁ φαιός στέρησις μέν εἰμί λευκός , ἐναντιότης δέ ὁ φαιός καί λευκός οὐ εἰμί . οὐ ἄρα πᾶς στέρησις ἐναντιότης . ὅτι δέ πᾶς ἐναντιότης στέρησις εἰμί , φανερός , φημί , ἐκ ὁ ἐπαγωγή . πᾶς γάρ ἐναντιότης ἔχω στέρησις · εὐθύς γάρ ὁ ψυχρότης στέρησις ἔχω θερμός , καί ὁ μελανία λευκός , καί ὁ ἀνισότης ἰσότης , καί ὁ ἀνομοιότης ὁμοιότης , καί ὁ κακία ἀρετή . ἐκ οὗτος δέ πορίζω ὡς ὁ στέρησις οὐ ἕτερος τίς εἰμί ἢ ἕτερος ὁ ἐναντίος , ἤτοι ὁ εἷς μόριον ὁ ἐναντιότης · ὁ γάρ μέλας ὁ εἷς ὁ ἐναντίωσις εἰμί . εἰμί γάρ ὅλος ὁ ἐναντιότης ὁ δύο εἰμί ὁ λευκός καί μέλας , ὁ μέλας ἄρα ὁ ἕτερος εἰμί ὁ ἐναντίος . πᾶς δή ἐναντιότης στέρησις ἔχω καί εἰμί ὁ στέρησις ὁ ἕτερος ὁ ἐναντίος . οὐ ὁμοίως δέ πᾶς στερέω λέγω , ἀλλά διαφέρω , ὥσπερ εἴρω . καί εἴρω ὅτι ὁ μέν στερέω | λέγω , ἄν μόνος εἰμί στερέω . ὁ γάρ λίθος στερέω ὄψις λέγω οὐ ὡς ὁ φύω μέν ἔχω καί μή ἔχω , ἀλλά ὅτι μόνος οὐ ἔχω . ὁ δέ ἐάν ἢ ποτέ φύω ἔχω μή ἔχω ὅτε φύω ἔχω , ἢ εἰμί φύω ἐν τις μόριον ἔχω , ὡς ἐν ὁ ὀφθαλμός ὄψις , μή ἔχω , ἢ ὁ κύριος . ὁ γάρ ὁ δεξιός χείρ στερέω ἄχειρ λέγω ὅτι ὁ κύριος μέρος στερέω · κύριος γάρ ὁ δεξιός ὁ λαιός · πάντῃ δέ ἄχειρ λέγω ὁ ἄμφω ὁ χείρ στερέω . διό ὅσος μέν ἐναντίος εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ὁρίζω , οἷος περισσός καί ἄρτιος ὁ ἀριθμός , οὗτος οὐδείς εἰμί μεταξύ · ὅσος δέ οὐ ὁρίζω , οὗτος εἰμί . οὐ ὁρίζω δέ ὁ ὑπόκειμαι εἰμί ἀγαθός καί κακός · ἐν ἅπας γάρ ὁ κατηγορία εἰμί καί ἀγαθός καί κακός , ὥστε ἀόριστος αὐτός ὁ ὑπόκειμαι , καί διά οὗτος εἰμί τις οὔτε ἀγαθός οὔτε κακός · καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως . φανερός τοίνυν γίγνομαι διά ὁ ἐπαγωγή ὅτι ἀεί ἕτερος ὁ ἐναντίος λέγω κατά στέρησις καί εἰμί πᾶς ἐναντιότης στέρησις . συλλογιστέος δή · ὁ ἐναντίος στερέω . πᾶς ὁ στερέω ἀντίφασις εἰμί τις , καί ὁ ἐναντίος ἄρα ὑπό ὁ ἀντίφασις φημί εἰμί ὥσπερ καί ὁ στερέω . ὁ δέ ἀποχράω δέ κἀν ὁ πρῶτος καί ὁ γένος ὁ ἐναντίος , οἷος ὁ εἷς καί πολύς τοιοῦτος ἄν εἰμί . εἰμί πᾶς ὁ ἐναντίος ὑπό ὁ εἷς καί ὁ πολύς ἀνάγω καί εἴρω2 ἐγώ πολλάκις ὅτι διαίρεσις ποιέω , κατά ὅς πᾶς ὁ ἐναντίος ὑπό ὁ εἷς ἀνάγω καί ὁ πολύς ) , ὁ δέ εἷς καί ὁ πολύς ἀντίφασις τίς εἰμί , ὡς δείκνυμι , πᾶς ἄρα ὁ ἐναντίος ὑπό αὐτός ἀνάγω . ἐπεί δέ εἷς εἷς ἐναντίος , ἀπορέω ἄν τις πῶς ἀντίκειμαι ὁ εἷς καί ὁ πολύς . ζητέω πῶς ἀντίκειμαι ὁ εἷς καί ὁ πολύς , πότερος ὡς τἀναντία , ὡς στέρησις καί ἕξις , ὡς ὁ πρός τίς , ἢ ὡς κατάφασις καί ἀπόφασις . ὁμοίως δή ὁ ἴσος ὁ μέγας καί ὁ μικρός κατά ποῖος οὗτος ὁ τρόπος ἀντίκειμαι ; καί τέως ὅτι ὁ εἷς καί ὁ πολύς ἀντίκειμαι εἰμί δείκνυμι λέγω ἰάομαι γάρ ὁ πότερος ἐν ὁ ἀντίκειμαι εἴωθα λέγω , λέγω δέ ὁ πότερος καί ἐπί ὁ εἷς καί ὁ πολύς , δῆλος ὅτι ἀντίκειμαι εἰμί ἀλλά καί ὅτι ὁ πότερος ἐπί ὁ ἀντίκειμαι λέγω δῆλος · λέγω γάρ πότερος λευκός εἰμί ἢ μέλας καί πότερος λευκός ἢ οὖον λευκός . πότερος δέ ὁ πρόκειμαι ἄνθρωπος εἰμί ἢ οὖον ] λευκός , οὖον φημί διά ὁ μή ἀντίκειμαι | ὁ ἄνθρωπος καί ὁ λευκός , εἰμί μή ἐκ ὑπόθεσις · εἰμί γάρ ὑποθέω τις μηδείς τίς ἄλλος εἰμί ὁ ἀπαντάω εἰμί μή μόνος ἄνθρωπος καί λευκός , δύναμαι λέγω οὗτος ὑπόκειμαι , πότερος ὁ πρόκειμαι ἄνθρωπος εἰμί ἢ λευκός ; καί πάλιν εἰμί τίθημι ὡς εἰμί ἐν ὅδε ὁ οἰκίον σήμερον ἐκ ἀνάγκη ἢ ἔρχομαι Κλέων ἢ Καλλίας , μηδείς δέ ἕτερος , εἴρω διά ὁ ὑπόθεσις , πότερος Κλέων εἰμί ἢ Καλλίας ὁ ἔρχομαι ; εἰμί δέ καί ἄλλος τις μέλλω ἔρχομαι , οὐ εἴρω ὁ πότερος Καλλίας εἰμί ὁ ἔρχομαι ἢ Κλέων , διά ὁ ἐνδέχομαι μηδέτερος εἰμί οὗτος ὁ ἔρχομαι , ἀλλά ἕτερος οἷος ὁ Σωκράτης . ἀλλά οὐ ἀνάγκη . ’Ev οὐδείς γένος καί ὑπόκειμαι δυνατός εἰμί ὁ πότερος ἐρωτάω ἀλλά ἐκ ὑπόθεσις , ἐπί δέ ὁ ἀντίκειμαι ἐκ ἀνάγκη . ἀλλά καί οὗτος ὁ ἐκ ὑπόθεσις ἐκ ὁ κύριος ἀντίκειμαι ἔρχομαι · διά γάρ ὁ μή δυάω ἅμα ὁ ἀντίκειμαι ὑπάρχω , ὑπόκειμαι δέ καί ἐνταῦθα μή δύναμαι ἅμα αὐτός ἔρχομαι ἀλλά ὁ μέν πρότερος ὁ δέ ὕστερος ἀλλά καί οὗτος ὁποῖος ἄν τυγχάνω εἴτε Κλέων εἴτε Καλλίας ) διά οὖν ὁ μή δύναμαι ὁ ἀντίκειμαι ὑπάρχω , ὑπόκειμαι δέ καί ἐνταῦθα μή ἅμα αὐτός ἔρχομαι , λέγω ὁ πότερος ἔρχομαι · εἰμί γάρ ἐνδέχομαι ἅμα αὐτός ἔρχομαι , γελοῖος ὁ ἐρωτάω πότερος ἔρχομαι . εἰμί δέ καί ἅμα ἐνδέχομαι ἔρχομαι ἐρωτάω τις ὁ πότερος ἔρχομαι , εὐθύς εἰς ὁ εἷς καί ὁ πολύς ἐμπίπτω , τουτέστιν εἰς ὁ ἀντίφασις , οἷος ἀμφότερος ἔρχομαι ἢ ὁ εἷς . καί οὗτος πάλιν ὁ πότερος ἐπί ἀντίφασις λέγω . εἰμί δή ἐν ὁ ἀντίκειμαι , ὥσπερ εἴρω , ὁ ὁ πότερος ζήτησις , λέγω δέ καί πότερος μείζων ἢ ἴσος ἢ μικρός , τίς εἰμί ὁ ἀντίθεσις ὁ ἴσος πρός ὁ μείζων καί μικρός καί κατά τίς ὁ ὁ ἀντίκειμαι τρόπος ἀντίκειμαι ; οὔτε γάρ ὁ ἴσος εἷς μόνος οἷος ὁ μείζων ἢ ὁ μικρός ἀντίκειμαι . τίς γάρ εἰμί λόγος ὁ ὁ μείζων μέν ἀντίκειμαι ὁ ἴσος ὁ μικρός δέ μή , ἢ ἔμπαλιν ὁ μικρός μέν ἀλλά οὖον καί ὁ μείζων ; ἀλλά μήv εἴπερ ἀντίκειμαι ὁ ἴσος καί ὁ μείζων καί ὁ μικρός , εἰμί δύο εἷς ἐναντίος , δείκνυμι δέ ὅτι εἷς εἷς ἐναντίος . ἔτι ὁ ἄνισος ἐναντίος ὁ ἴσος . ἀλλά μήv ὁ ἄνισος δηλωτικός εἰμί ὁ μείζων καί μικρός · ὥστε εἰμί ἐναντίος ὁ ἴσος ὁ ἄνισος , καί οὕτως δύο εἰμί ἐναντίος . εἰμί δέ ὁ ἄνισος ἀμφότερος δηλόω , ὁ μείζων καί μικρός οὐ εἰκός εἰμί λέγω ὅτι ὁ ἄνισος χρή ὡς εἷς τίς ὄνομα λαμβάνω καί ἀντιτίθημι ὁ ἴσος , καί οὕτως ἐπάγω ὅτι εἷς ὁ ἄνισος εἷς ὁ ἴσος ἐναντίος . οὗτος γάρ ὁ ὑπό ὁ δυάς ὁ ἄνισος ἀνάγω βοηθέω · ἐπεί γάρ ὁ ἄνισος δύο εἰμί δηλωτικός , εὔλογος αὐτός ὑπό ὁ δυάς ἀνάγω . οὖον θεός . ὁ δέ λέγω ὡς ἐπεί ὁ ἄνισος εἷς εἰμί ὄνομα καί ἀντιτίθημι ὁ ἴσος , ὡς εἷς εἷς ἀντιτίθημι , οὐδαμῶς βοηθέω · οὖον γάρ ὁ ὄνομα εἰμί ὁ ἀντίκειμαι , ἀλλά ὁ ὑπό ὁ ὄνομα σημαίνω πρᾶγμα . ὥστε εἰμί καί εἷς εἰμί ὁ ἄνισος ὄνομα , ἀλλά ἐπεί δύο εἰμί δηλωτικός , ὁ οὗτος ὁ ἴσος ἀντιτίθημι δύο εἷς ἀντιτίθημι · ὥστε εἰμί ὁ εἷς δύο ἐναντίος , ὅσπερ ἀδύνατος . ἔτι ὁ μέν ἴσος μεταξύ φαίνω ὁ τε μέγας καί ὁ μικρός , ἐναντίωσις δέ μεταξύ οὐ εἰμί , ὁ ἴσος ἄρα οὐ εἰμί αὐτός ἐναντίος . ἄλλως τε εἰμί ἐναντιότης λέγω ὁ μέγας καί τέλειος διάστασις , οὐ εἄν εἰμί μεταξύ τις · μεταξύ γάρ τις εἰμί συμβαίνω αὐτός μή εἰμί τέλειος . καί ὁ μέν ἐναντιότης μεταξύ τις , ὡς εἴρω , οὐ εἰμί , οὗτος δέ μᾶλλον ἔχω ἑαυτοῦ τίς μεταξύ , ὡς ὁ φαιός ὁ λευκότης καί μελανία . δέσεολταο ἄρα ὅτι ὁ ἴσος ὁ μείζων καί μικρός οὐ ἀντίκειμαι ὡς ὁ ἐναντίος συμβαίνω γάρ δύο εἷς εἰμί ἐναντίος καί ὁ λοιπάς ὡς εἴρω . λείπω δή ἢ ὡς ἀπόφασις ἀντίκειμαι ἢ ὁράω στέρησις . δείκνυμι ὁ ὁ ἴσος πρός ὁ μείζων καί μικρός ἀντίθεσις μή εἰμί ὡς ὁ ἐναντίος , λέγω λείπω εἰμί ἀντίκειμαι αὐτός ἢ ὡς ἀπόφασις ἢ ὡς στέρησις . τέως δέ ὁ λέγω ὅτι κατά εἷς ὁ δύο οὗτος τρόπος ἢ ὁ μείζων μόνος ἀντίκειμαι ὁ δέ μικρός μή , ἢ ὁ μικρός μέν μόνος ὁ μείζων δέ μή , οὐ ἐνδέχομαι . διά τίς γάρ εἷς ὅστις αὐτός καί οὐ ἄμφω ἀντίκειμαι ; ἀπορέω οὖν λύω λέγω ἄμφω ἄρα ἀπόφασις στερητικός , τουτέστιν ἀντίκειμαι ἄρα ὁ ἴσος ὁ μείζων καί μικρός ὡς ἀπόφασις στερητικός . ὁ γάρ ἴσος ἀπόφασις εἰμί ὁ μείζων καί μικρός · ἴσος γάρ εἰμί ὁ μήτε μείζων μήτε μικρός , καί ἐπί οὗτος ἀντίκειμαι αὐτός ὡς ἀπόφασις στερητικός πρός ἀμφότερος λέγω , οἷος πότερος ἴσος ἢ μείζων ἢ μικρός . πρός ἕτερος δέ οὖον λέγω μόνος ὁ πότερος · οὖον γάρ λέγω πότερος ἴσος ἢ μείζων ἢ ἔμπαλιν πότερος ἴσος ἢ μικρός , ἀλλά ἀεί τρεῖς , τουτέστιν ἀλλά ἀεί ὁ πότερος πρός ὁ τρεῖς λέγω , ἀλλά οὖον πρός ὁ δύο , ἀλλά πότερος ἴσος ἢ μείζων ἢ μικρός . εἶπον δέ ὅτι ὁ ἴσος ἀπόφασις εἰμί στερητικός ὁ μείζων καί μικρός ἐπάγω οὖον στέρησις δέ ἐκ ἀνάγκη · οὖον γάρ πᾶς ἴσος εἰμί ἢ μείζων ἢ έλαση σός , ἀπόφασις στερητικός λέγω ὁ ἐπί εἷς κατηγορία διαιρέω ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀλήθεια , ἐπί δέ ὁ ἄλλος συμψεύδομαι ὁ κατάφασις , ὥσπερ ὁ ἴσος ἐπί μόνος ὁ ποσός . πᾶς γάρ ποσός ἢ ἴσος εἰμί ἢ μείζων ἢ μικρός · ἐπί δέ ὁ ἄλλος ψεύδω · ὁ γάρ λευκός οὔτε ἴσος εἰμί οὔτε μείζων ἢ μικρός . εἰμί οὖν στερητικός ἀπόφασις ἢ στερητικός στέρησις ἀμφοτέρως γάρ γράφω ) οὗτος ὁ ἐπί εἷς κατηγορία μετά ὁ οἰκεῖος κατάφασις ὁ ψεῦδος διαιρέω καί ὁ ἀλήθεια . ἀναγκαῖος δέ στέρησις εἰμί ἢ ἀπόφασις ὁ ἐπί πᾶς καί εἰμί καί μή εἰμί διαιρέω ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀλήθεια · οὗτος δέ εἰμί ὁ κύριος ἀπόφασις . ὁ γάρ ἴσος οὐ εἰμί ἀπόφασις μετά ὁ ἴσος εἰμί κατάφασις · διαιρέω ἐπί πᾶς ὁ ἀληθής καί ὁ ψεῦδος . ὁ γάρ ὅτι ὁ ψυχή ἴσος εἰμί κατάφασις ψεύδω ὁ ἀπόφασις ὁ ὅτι ὁ ψυχή οὐ εἰμί ἴσος ἀληθής εἰμί . οὐ εἰμί οὖν ὁ ἴσος στέρησις ἀναγκαῖος · οὖον γάρ ἐπί πᾶς διαιρέω ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀλήθεια · οὖον γάρ πᾶς ἢ ἴσος ἢ μείζων ἢ ἐλαχύς εἰμί οὐδείς γάρ οὗτος ὁ ψυχή ἢ ὁ λευκός ) , ἀλλά ἐν ὅς φύω ὁ ἴσος εἰμί φύω δέ ἐν ὁ ποσός ἴδιος γάρ ποσός ὁ ἴσος καί ἄνισος ) , ἐν οὗτος διαιρέω ὁ ἀληθής καί ὁ ψεῦδος . εἰμί δή ὁ ἴσος ὁ μήτε μέγας μήτε μικρός , ὥστε ὁ ἴσος στέρησις εἰμί μέγας καί μικρός . ὁ δέ φύω μέγας ἢ μικρός εἰμί πρόσκειμαι αὐτός ὡς εἰμί λέγω οὐ πᾶς λέγω ἴσος ἀλλά ὁ φύω μέγας εἰμί ἢ μικρός . ὁ γάρ ψυχή ἴσος οὖον φημί · οὐδέ γάρ φύω μέγας εἰμί ἢ μικρός · ἀμερής γάρ καί ἄποσος · ὁ δέ πῆχυς φημί , διότι ἴσος μέν εἰμί ἕτερος πῆχυς , μείζων δέ ὁ ἥμισυς , μικρός δέ ὁ δύο πῆχυς . εἰμί οὖν ὁ ἴσος ὁ μήτε μέγας μήτε μικρός , καί ἀντίκειμαι ἄμφω ὡς ἀπόφασις στερητικός διό καί μεταξύ εἰμί ὁ μείζων καί μικρός . καί ὁ μήτε ἀγαθός μήτε κακός ὁ τε ἀγαθός καί ὁ κακός ἀντίκειμαι · ἀνώνυμος δέ εἰμί ὁ μήτε ἀγαθός μήτε κακός . καί ὁ αἴτιος ὁ ἀνώνυμος εἰμί ἐπιφέρω , εἶπον πολλαχῶς γάρ λέγω ἑκάτερος ὁ τε ἀγαθός καί ὁ κακός . ἐπί γάρ ὁ δέκα κατηγορία εἰμί καί ἀγαθός καί κακός · καί γάρ καί ἐν οὐσία εἰμί καί ἀγαθός καί κακός , καί ἐν ποσός καί ἐν ποιός καί ὁ ἄλλος . εἰμί δέ οὗτος , ἀόριστος ἄρα ὁ μεταξύ , ὥστε καί ἀνώνυμος ὁ γάρ ἀόριστος καί ἀνώνυμος . ἀλλά μᾶλλον ὀνομάζω εἰμί ὁ μήτε λευκός μήτε μέλας ὅμως οὐδέ οὗτος λέγω εἷς , ἀλλά μήτε λευκός μήτε μέλας εἰμί καί ὁ φαιός καί ὁ ἁλουργός καί ὁ πράσινος καί ὁ λοιπός . ὅμως ὁρίζω εἰμί ὁ χρῶμα καί μέτρον οὖον πάνυ πολύς ἀλλά βραχύς ὑποπίπτω , ἐπί ὅς λέγω στερητικός ὁ ἀπόφασις οὗτος , λέγω ἀπόφασις οὗτος ὁ μήτε λευκός μήτε μέλας . οὗτος δέ , φημί , ὁ ἀπόφασις ἀνάγκη ἢ φαιός εἰμί ἢ ὠχρός ἢ τοιοῦτος τίς ἄλλος . ὥστε ἐπεί ὁ τοιοῦτος ἀπόφασις ἐν ὁ ἐν ὁ αὐτός γένος ἢ ὁ αὐτός κατηγορία εἰμί λέγω ὁ λέγω ὅτι μεταξύ χείρ καί ὑπόδημα οὐ εἰμί ὁ μήτε χείρ μήτε ὑπόδημα εἰμί , οὐ ὀρθῶς αὐτός ἐπιτιμάω ὁ λέγω ὅτι εἰμί μεταξύ χείρ καί ὑπόδημα ὁ μήτε χείρ μήτε ὑπόδημα διά ὁ καί μεταξύ ἀγαθός καί κακός εἰμί ὁ μήτε ἀγαθός μήτε κακός . οὐ ὀρθῶς οὖν ἐκεῖνος οὗτος ἐπιτιμάω · οὖον γάρ εἰμί πᾶς μεταξύ , οὐδέ ἀνάγκη οὗτος συμβαίνω . ὁ μέν γάρ συναπόφασις λέγω συναπόφασις ὁ μήτε ἀγαθός μήτε κακός διά ὁ συναποφάσκω ἀμφότερος , καί ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός ) , ὁ μέν δή συναπόφασις ὁ ὁμολογουμένως ἀντίκειμαι εἰμί , καί ὅς εἰμί τίς μεταξύ καί διάστημα , διά ὅς γίγνομαι ὁ μεταβολή ἐκ ὅδε εἰς ὅδε , οἷος ἐκ ὁ κακός εἰς ὁ ἀγαθός καί ἔμπαλιν . πάλιν . ὁ δέ χείρ καί ὁ ὑπόδημα ὁμολογουμένως μή εἰμί ἀντίκειμαι πῶς ἄν εἰμί οὗτος συναπόφασις ; οὔτε γάρ ἀντίκειμαι εἰμί , οὔτε εἰμί αὐτός διαφορά ἐν ἄλλος γάρ γένος · ὅς δέ εἰμί συναπόφασις , οὗτος ὁμογενής εἰμί . οὗτος γάρ ὁ ῥητός ὁ ἐν ἄλλος γάρ γένος , ὅς ὁ συναπόφασις εἰμί , χρή ἀκούω · εἰμί γάρ μή οὕτως , ἀδιανόητος εἰμί ὁ λέγω καί ἐναντίος ὁ λέγω . δύναμαι καί ὡς ἐλλιπής εἴρω ὁ ἐν ἄλλος γάρ γένος ὅς ὁ συναπόφασις εἰμί , καί εἰμί προστίθημι ὁ γένος ὁ οὐ εἰμί , ἵνα εἰμί ὁ πᾶς τοιοῦτος ἵημι ἄλλος γάρ γένος οὐ εἰμί ὅς ὁ συναπόφασις εἰσέρχομαι , σαφής ἄν εἰμί ὁ λέγω . ὁ δέ ‘οὔτε γάρ ἀντίκειμαι εἰμί οὔτε εἰμί αὐτός διαφορά λέγω εἄν διαφορά ὁ διαιρετικός ὁ γένος , οἷος εἰμί ἐπί χρῶμα μέν ὁ διακριτικός καί συγκριτικόν , ἐπί ζῷον δέ λογικός ὁ θνητός καί ἀθάνατος . καί εἰμί ἄν λέγω ὅτι ὁ ὑπόδημα καί ὁ χείρ οὐ εἰμί συναπόφασις , ὅτι οὐδέ εἰμί αὐτός διαφορά . καί ὁ αἴτιος ὁ μή εἰμί ἀντιδιαιρέω ἐν αὐτός διαφορά προστίθημι , εἶπον ἐν ἄλλος γάρ γένος εἰμί · ὅς δέ εἰμί συναπόφασις , ἐν ὁ αὐτός εἰμί γένος . καί ἄλλως , ὅς εἰμί ὁ συναπόφασις , φάσις , εἷς εἰμί ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ αὐτός , ὁ δέ ὑπόδημα καί ὁ χείρ προσεχής οὐδείς εἰμί ὑπόκειμαι . ὅμοιος δέ καί περί ὁ εἷς καί ὁ πολύς ἀπορέω ἄν τις . ζητέω ὅτι ὁ εἷς καί ὁ πολύς πῶς ἀντίκειμαι καί μιμνήσκω ὁ ἴσος καί μείζων καί μικρός μεταξύ καί εἶπον ὅπως ἀντίκειμαι , ἀνατρέχω ἐπί ὁ εἷς καί ὁ πολύς , λέγω ὅμοιος ὁ ἴσος καί μείζων καί μικρός ἀπορέω ἄν τις πῶς ἀντίκειμαι ὁ εἷς καί ὁ πολύς , λέγω ἵημι γάρ ἁπλόος καί ὡς τυγχάνω τις ἀντίκειμαι οὗτος νομίζω , συμβαίνω ἔνιοι ἀδύνατος ὁ γάρ εἷς , φημί , ὀλίγος ἢ ὀλίγος εἰμί , ὁ δέ ὀλίγος ἢ ὁ ὀλίγος πλῆθος εἰμί · λέγω γάρ καί ὀλίγος πλῆθος καί ὀλίγος πλῆθος . ὁ δέ πλῆθος διαιρετός · ὁ εἷς ἄρα εἰμί διαιρετός , ὅσπερ ἄτοπος . πῶς δέ ὁ εἷς ὀλίγος εἰμί , ἐντεῦθεν δῆλος . ὁ πολύς ἀντίκειμαι ὁ ὀλίγος , ὁ δέ δύο πολύς · εἰμί δέ ὁ δύο πολύς , τίς μᾶλλον ὁ εἷς ὀλίγος ἀντίκειμαι ; οὐδείς δηλονότι ἄλλος ἀλλά αὐτός ὁ εἷς . ὁ δύο ἄρα πολύς εἰμί ὁ εἷς ὡς ὀλίγος ἀντίκειμαι . ἀλλά μήv ὁ ὀλίγος πλῆθος , οὗτος δέ διαιρετός · ὁ εἷς | ἄρα διαιρετός . ὅτι δέ ὁ δύο πολύς εἰμί , δῆλος εἰμί γάρ ὁ διπλάσιος πλασίον πολλαπλάσιον , ὁ δέ διπλάσιος ἐκ ὁ δύο ἔχω ὁ διπλάσιος λεʹ - γίγνομαι , καί ὁ δύο ἄρα πολλαπλάσιον . ἀλλά ὁ πολλαπλάσιον πολύς εἰμί , καί ὁ δύο ἄρα πολύς · εἰμί δέ ὁ δύο πολύς , ὁ εἷς εἰμί ὀλίγος . πρός τίς γάρ ἄλλος ὁ δύο πολύς λέγω , εἰμί μή πρός ὁ εἷς καί ὁ ὀλίγος ; ὁ γάρ < ὅς οὐ εἰμί οὐδείς μικρός καί ὀλίγος · ὥστε εἰμί ὁ δύο καί ὁ εἷς ὀλίγος . ἔτι ὥσπερ ἐν μῆκος ὁ μακρός καί ὁ βραχύς , οὕτως ἐν πλῆθος ὁ πολύς καί ὀλίγος , καί ὅς εἄν εἰμί πολύς καί πολύς ὁ γάρ πολύς πλῆθος πολύς εἰμί ) , καί ὁ πολύς πολύς · ὁ γάρ πολύς δένδρον λέγω πολύς πλῆθος . εἰμί μή τίς ἄρα , φημί . διαφέρω ἐπί συνεχής ἀόριστος , συνεχής λέγω ἀόριστος , εἰμί τίς περ ὑγρός , ὡς ὁ ὕδωρ καί ὁ ἀήρ . ἀόριστος γάρ οἰκεῖος εἰμί ὅρος , ἀλλότριος εὐόριστος εἰμί , λέγω δή ὁ ἐν ὅς εἰμί ἀγγεῖον . ὑγρός γάρ ἐν ὁ περι γένεσις λέγω , ὅς δυσόριστος εἰμί οἰκεῖος ὅρος εὐόριστος εἰμί ἀλλότριος . ὁ οὖν ὕδωρ συνεχής ἀόριστος εἰμί πολύς λέγω , πολύς δέ ἕ . εἰμί οὖν ὁ ὀλίγος λέγω ὀλίγος , ὁ ὀλίγος πλῆθος τίς εἰμί · ἀλλά εἰμί οὗτος , καί ὁ μονή πλῆθος τίς εἰμί , ἐπεί καί ὀλίγος . οὗτος εἶπον λέγω πῶς ὁ εἷς καί ὁ πολύς ἀντίκειμαι , ὁ , ἅμα δέ λύω καί ὁ παραλογισμός , ἐκ ὅς συνάγω ὅτι ὁ εἷς πλῆθος τίς εἰμί . ψευδής γάρ εἰμί ὁ πρότασις ὁ πᾶς πολύς καί πολύς λέγω , ἐκ ὅς ὁμοιότης συνάγω καί πᾶς ὁ ὀλίγος ὀλίγος . λέγω οὖν ὅτι ἴσως ὁ πολύς λέγω καί πολύς , καί ἔμπαλιν , οὐ ἐπί πᾶς δέ , ἀλλά διαφέρω · ὁ γάρ ὕδωρ πολύς μέν λέγω , πολύς δέ οὐδαμῶς , ἀλλά ὅσος διαιρετός εἰμί λέγω πολύς , λέγω νῦν διαιρετός οὖον ὁ ἀδιαίρετος δύναμαι δέ διαιρέω , ἀλλά ὁ ἤδη κατά ἐνέργεια διαιρέω . ὅσος δή οὖν , φημί , διαιρέω εἰμί ἐνέργεια , ἐν οὗτος λέγω ὁ πολύς · ὥστε εἷς μέν τρόπος λέγω , ἐάν εἰμί πλῆθος ἔχω ὑπεροχή ἢ ἀπλόος ἢ πρός τίς · ὁ γάρ ἑκατόν ἀνήρ πολύς φημί οὐ ἀπλόος ἀλλά πρός ὁ δέκα , ἁπλόος δέ πολύς ὁ ἑκατόν λέγω , ὅταν αὐτός κατά ἑαυτοῦ θεωρέω μή προσλογίζομαι ὁ δέκα . ὁμοίως δέ καί ὁ ὀλίγος κατά ὁ αὐτός τρόπος λέγω , ἐάν εἰμί πλῆθος ἔχω ἔλλειψις · ὁ γάρ δέκα ἀνήρ πλῆθος τίς εἰμί ἔχω ἔλλειψις πρός ὁ ἑκατόν . ἄλλος δέ τρόπος πολύς λέγω , ὅταν εἰμί πλῆθος ὡς ἀριθμός · ὁ γάρ ἑκατόν μόνος πρός ὁ δέκα πολύς λέγω , ὅσπερ πολύς , λέγω δή σύ ὡς ἀριθμός πολύς , ἀντίκειμαι ὁ εἷς ὡς μέτρον μετρητός ἑκατοντάκις γάρ ὁ μονή πολλαπλασιάζω ὁ ἑκατόν ποιέω . οὕτως γάρ λέγω εἷς καί πολύς ἐπί ὁ ἀριθμός , ὥσπερ εἰμί τις εἶπον εἷς καί ὁ εἷς · ὁ γάρ δέκα ἀριθμός δέκα εἰμί ὁ εἷς , ὥσπερ καί ὁ δέκα λευκόν δέκα ὁ εἷς λευκός . εἰμί οὖν | ὁ πολύς καί ὁ εἷς ἐν ἀριθμός ὡς ὁ μετρέω καί ὁ μέτρον καί ὁ μετρητός ὁ δέ μέτρον καί ὁ μετρητός ἐκ παράλληλος κεῖμαι ) · ὥστε ὁ πολύς καί ὁ εἷς ὡς ὁ πρός τίς ἀντίκειμαι , λέγω δή ὡς ὁ μέτρον καί ὁ μετρέω . οὗτος καί ὁ πολλαπλάσιος λέγω · ἕκαστος γάρ ἀριθμός πολύς εἰμί , ὅτι πολύς εἷς · ὁ γάρ δέκα δέκα εἷς εἰμί · μετρητός γάρ εἰμί ὁ εἷς , καί εἰμί ἕκαστος ἀριθμός ἢ ὁ ἐν ἀριθμός πολλαπλάσιον ὡς ὁ ἀντίκειμαι ὁ εἷς , οὐ ὡς ὁ ὀλίγος · ὁ γάρ ὀλίγος ὁ μή ἐν ἀριθμός πολύς ἀντίκειμαι . οὗτος μέν οὖν εἰμί καί ὁ δύο πολύς ὡς μετρέω ὑπό ὁ μόνος , ὡς δέ πλῆθος ἔχω ὑπεροχή ἢ ἀπλόος ἢ πρός τίς οὐ εἰμί , ἀλλά εἰμί ὁ ὁ ἀριθμός πολύς πρῶτος πολύς ὁ δύο · καί ὁ τρεῖς γάρ καί ὁ πέντε καί ὁ εἴκοσι καί ὁ λοιπάς πολύς εἰμί , ἀλλά πρῶτος ὁ δύο ἐν ἀριθμός πολύς εἰμί . πολύς μέν οὖν εἰμί πρῶτος , ὀλίγος δέ ἀπλόος · ὀλίγος γάρ ἀριθμός , εἰμί δεῖ τέως ἀριθμός ὁ δύο λέγω , οὐ εἰμί · ὁ γάρ μονή οὐδέ ὅλως εἰμί ἀριθμός . εἰμί οὖν ἁπλόος ὁ δυάς ὀλίγος πλῆθος γάρ εἰμί ἔλλειψις ἔχω πρῶτος ) ὁ μονή ἄρα οὐ εἰμί ὀλίγος · ὁ γάρ ὀλίγος καί πλῆθος . εἰμί δέ μή εἰμί ὀλίγος , ψεύδω ἄρα ὁ λέγω πρότασις ὅτι ὁ ὀλίγος καί ὀλίγος καί ὁ ὀλίγος ὀλίγος , ἐκ ὅς συνάγω ὅτι ὁ εἷς πλῆθος εἰμί . Διὸ οὐ ὀρθῶς ἀφίστημι Ἀναξαγόρας εἶπον ὅτι ὁμοῦ πᾶς χρῆμα εἰμί . ἐπεί ὁ πολύς ὁ ὀλίγος δείκνυμι ὅτι ἀντίκειμαι καί ὁ πολύς ὁ ὀλίγος , εἰμί δέ ἁπλόος ὀλίγος ὁ δυάς , ἐσθίω , φημί , ὁ Ἀναξαγόρας μή οὕτως εἶπον ἀπαλλάσσω ὅτι εἰμί ὁμοῦ πᾶς χρῆμα ἤπειρος καί πλῆθος καί μικρότης , ἀλλά εἶπον ὅτι καί ὀλιγότης . καί οὗτος εἶπον οὐ ἄν αὐτός ἤπειρος φάσκω · ὁ γάρ ὀλίγος ἀπλόος ὁ δύο εἰμί , ὁ δέ δύο οὐ ἤπειρος . ὁ δή ὀλίγος ἁπλόος διά ὁ δύο εἰμί ἀλλά οὐ διά ὁ μόνος , ὥσπερ φημί τις · ὁ γάρ μονή μικρός μέν λέγω ὁ δυάς , ὀλίγος δέ οὖον λέγω διά ὁ ὀλίγος ἐν πλῆθος θεωρέω . οὗτος δέ μεταξύ ὁ Ἀναξαγόρας ἐγκαλέω πάλιν ἐπί ὁ εἷς καί ὁ πολύς ἀνατρέχω , λέγω ἀντίκειμαι δή ὁ εἷς καί ὁ πολύς ὁ ἐν ἀριθμός ὡς μέτρον μετρητός · οὗτος δέ , οἷος ὁ μέτρον καί ὁ μετρητός , ἀντίκειμαι ὡς ὁ πρός τίς , οὖον ὁ κατά ἑαυτοῦ πρός τίς , ἀλλά ὡς ὁ πρός τίς ὁ μή κατά ἑαυτοῦ · εἴρω γάρ ἐν ὁ δ ὅτι ὁ πρός τίς ὁ μέν εἰμί κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ οὖον κατά ἑαυτοῦ , καί κατά ἑαυτοῦ μέν ὡς ὁ διπλάσιος καί ὁ ἥμισυς , μή κατά ἑαυτοῦ δέ ὄψις καί διάνοια . | λέγω γάρ ὁ ὄψις ὁ πρός τίς , οὐ ὅτι αὐτός ἄλλος λέγω οἷος ὁ ὀφθαλμός , ἀλλά ὅτι ἄλλος πρός αὐτός οἷος ὁ ὁρατός , καί ὁ διάνοια λέγω ὁ πρός τίς , οὐ ὅτι οὗτος Ψυχή λέγω διάνοια ἀλλά ὅτι πρός αὐτός λέγω ὁ διανοητός . καί εἴρω ἐγώ περί οὗτος ἐκεῖσε ἀκριβής . ἀντίκειμαι οὖν ὁ τοιοῦτος εἷς καί ὁ πολύς ὡς ὁ μή κατά ἑαυτοῦ πρός τίς . εἴρω δέ , φημί , ἐν ἄλλος , λέγω καί αἰνίσσομαι ὁ δ , ὅτι ὁ πρός τίς διχῶς λέγω , ὁ μέν ὡς ἐναντίος , ὡς ὁ διπλάσιος φέρω καί ἥμισυς , ὁ δέ ὡς ἐπιστήμη πρός ἐπιστητός . ὁ γάρ ἐπιστήμη ὁ πρός τίς λέγω , οὐ ὅτι ἄλλος λέγω οἷος ὁ ἐπιστήμων , ἀλλά ὅτι ὁ ἐπιστητός λέγω πρός αὐτός . ὁ δέ ἐν , φημί , μικρός μέν ὁ δύο λέγω οὐδείς κωλύω , ὀλίγος δ οὖον λέγω · οὖον γάρ ἄρα πᾶς μικρός καί ὀλίγος . ὁ δέ πλῆθος οἷος ὡς γένος εἰμί ὁ ἀριθμός · κατηγορέω γάρ καί ὁ ἐν ὁ ἀριθμός πολύς καί ὁ μή ἐν ὁ ἀριθμός . πῶς δέ οἷος γένος εἰμί ὁ ἀριθμός ἐπάγω . εἰμί γάρ ὁ ἀριθμός πλῆθος εἷς μετρητός · ὁ γάρ δέκα πλῆθος τίς εἰμί ὁ εἷς μετρέω . καί ἀντίκειμαι ὁ εἷς καί ὁ ἀριθμός οὐ ὡς ὁ ἐναντίος ἀλλά ὡς ὁ μή κατά ἑαυτοῦ πρός τίς , ὥσπερ εἴρω · ὅς γάρ εἰμί ὁ εἷς μέτρον ὁ δέ ἀριθμός μετρητός , οὗτος ἀντίκειμαι . καί ἐπί οὗτος οὖον πᾶς , ὅς ἄν εἰμί εἷς καί ἀδιαίρετος , ἀριθμός εἰμί , ἀλλά εἰμί πολύς εἷς καί ἀδιαίρετος ὁ ἐν ὁ ἀκτίς ὁ ἥλιος ὁράω ξύσμα , καί οὐ εἰμί ἀριθμός , εἰμί τάχα καί εἰμί ἀριθμός αὐτός . ἢ ἴσος ἄν εἰμί ὁ διό οὖον πᾶς ὅς ἄν εἰμί εἷς ἀριθμός εἰμί , οἷος εἰμί τίς ἀδιαίρετος , ὁ οὐ εἰμί τίς εἷς εἰμί καί ἀδιαίρετος , ἀριθμός εἰμί . ὁ γάρ δέκα ὡς δέκα ἀριθμός εἷς εἰμί , ἀλλά διαιρέω εἰς μόνος · ὥστε ὁ εἷς καί ἀδιαίρετος οὐ εἰμί ἀριθμός . καλός δέ , οἴομαι , ὁ πρότερος ἐξήγησις . ἰστέον δέ ὅτι ἐν ἀριθμός πολά λέγω αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ μόνος νοέω , μή ἐν ἀριθμός δέ πολύς ὁ παρώνυμος ἀπό ὁ μόνος λέγω , οἷος δέκα ἀνήρ καί ὁ ὅμοιος . ὅμοιος δέ λέγω ὁ ἐπιστήμη πρός ὁ ἐπιστητός οὐ ὁμοίως ἀποδίδωμι . ὥσπερ ὁ εἷς πρός ὁ πολύς λέγω λέγω δέ ὡς μέτρον πρός μετρητός ) , οὗτος καί ὁ ἐπιστήμη , φημί , πρός ὁ ἐπιστητός ὡς μέτρον πρός μετρητός , πλήν οὐ ὁμοίως · δοκέω γάρ ὅτι ὡς ὁ εἷς εἰμί μέτρον , οὗτος καί ὁ ἐπιστήμη · οὐ εἰμί δέ , ἀλλά μᾶλλον μετρέω ὑπό ὁ ἐπιστητός . δοκέω μέν γάρ ἄν , φημί , μέτρον ὁ ἐπιστήμη εἰμί , ὁ δέ ἐπιστητός ὁ μετρέω , συμβαίνω δέ πᾶς ἐπιστήμη ὁ ἐπιστητός εἰμί ὅταν γάρ ὁ ἐπιστήμη καταλαμβάνω καί γιγνώσκω ὁ ἐπιστητός , τρόπος τις ἐπιστητός γίγνομαι · ὅσπερ γάρ ὁ ἐπιστητός , ὥσπερ καί ὁ νόος ὁ νοητός · ὑπό γάρ ὁ ἐπιστητός ὅς τε ἐπιστήμη καί ὁ νόος ὑπό ὁ νοητός τελειόω , ὡς ἐν ὁ περι Ψυχή δείκνυμι ) · ὁ δέ ἐπιστητός ἐπιστήμη οὐ εἰμί . καί διά οὗτος τρόπος τις μετρέω ὁ ἐπιστήμη ὁ ἐπιστητός . περί οὗτος δέ εἴρω καί πρότερος · ἔνθα δή ἐσθίω καί οὗτος τάσσω , καί ἐγώ περί οὗτος ἐκεῖσε εἶπον . ὁ δέ πλῆθος , φημί , οὔτε ὁ ὀλίγος ἐναντίος οὔτε ὁ εἷς · οἷος γάρ γένος εἰμί οὗτος · ἀλλά οὗτος μέν λέγω οὗτος ὁ ὀλίγος ) ὁ ὀλίγος , φημί , ἀντίκειμαι ὁ πολύς ὡς ὑπερέχω πλῆθος ὑπερέχω πλῆθος . ὁ δέ εἷς , ὥσπερ εἴρω , ὁ μέν εἰμί διαιρετός ὁ γάρ πηχυαῖος μέγεθος εἰμί διαιρετός εἰμί ) , ὁ δέ εἰμί εἷς ὁ ὡς πρός τίς , ὡς ὁ μόνος · μέτρον γάρ εἰμί ὁ ἀριθμός , ὁ δέ μέτρον ὁ πρός τίς · ὥστε ὁ τοιοῦτος εἷς ὁ πρός τίς εἰμί . ὁ οὖν εἷς ὁ διαιρετός ἀντίκειμαι ὁ πολύς ὡς ὀλίγος , ὁ δέ ἀδιαίρετος οὐ ἀντίκειμαι . ὁ δέ ἕτερος εἷς εἰμί ὁ ἀδιαίρετος ὁ ὡς πρός τίς . καί σαφηνίζω ἐπί παράδειγμα ὅπως ὁ εἷς ὁ πρός τίς εἰμί , λέγω ὥσπερ ὁ ἐπιστήμη ἐπιστητός , εἄν εἰμί ἀριθμός ὁ δέ εἷς μέτρον , τουτέστιν ὥσπερ ὁ ἐπιστήμη καί ὁ ἐπιστητός ὁ πρός τίς εἰμί , οὗτος καί ἐπί ὁ ἀριθμός ὑποληπτέον · ἵστημι γάρ ὁ ἐπιστήμη ἀριθμός , ὁ δέ ἐπιστητός εἷς καί μέτρον · ὁ ἐπιστήμη ἄρα ἤτοι ὁ ἀριθμός καί ὁ ἐπιστητός ὁ εἷς ὁ πρός τίς εἰμί .