alexander-philosophy.in-aristotelis-metaphysica-commentaria 6
Πολλάκις τὴν προκειμένην ἐπιστήμην τὸ ὂν ᾗ ὂν εἰδέναι ἀποφηνάμενος αἱ γὰρ ἄλλαι μέρος τι τοῦ ὄντος ἀποτεμόμεναι περὶ ἐκεῖνο πραγματεύονται , οὐχὶ τὴν φύσιν ἐκείνου ζητοῦσαι , οὐδὲ θεωροῦσαι αὐτὸ ὡς ὄν , ἀλλ’ ὃ συνέβη αὐτῷ · ἡ γὰρ ἀστρονομία οὐ τὴν φύσιν τῶν ἀστέρων ζητεῖ καὶ θεωρεῖ , ἀλλὰ κινήσεις αὐτῶν καὶ προποδισμοὺς καὶ ἀναποδισμούς ) — πολλαχοῦ δή , ὡς εἴρηται , τὴν προκειμένην ἐπιστήμην τὸ ὂν ᾗ ὂν γιγνώσκειν εἰπών , ἐξ ὧν ἐν τῷ παρόντι βιβλίῳ σκιωδῶς ἐμφαίνει καὶ ἐν τῷ μετὰ τοῦτο ἐμφανέστερον καὶ ἐν τοῖς ἐφεξῆς λαμπρότερον . ἐκείνην λέγει τὴν ἐπιστήμην εἰδέναι τὸ ὂν ᾗ ὂν τὴν ἑκάστου ὁρισμὸν εἰδυῖαν καὶ ὅπως ἕκαστον ὁρίζεσθαι προσήκει διορίζουσαν , εἴτε νοητὸν εἴτε ἄλλο τι , καὶ τίνων μέν εἰσιν ὁρισμοὶ τίνων δὲ οὔκ εἰσιν . εἰ δὲ ἡ προκειμένη πραγματεία τοιαύτη τις ἀναφανείη , αὕτη ἂν εἴη ἡ τὸ ὂν ἡ ὂν γινώσκουσα . καὶ εἴπερ ἔστιν ὁποίαν αὐτήν φαμεν εἶναι , εἴτε μή , ἐν τοῖς ἑξῆς ἅπασι βιβλίοις εἰσόμεθα . ἐπὶ δὲ τὴν τῶν λεγομένων ἐξήγησιν ἰτέον . p . 1025b3 Αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ αἴτια ζητεῖται τῶν ὄντων . Ὑπομιμνήσκει πάλιν ἡμᾶς τῶν πολλάκις ῥηθέντων ὅτι τῇ προκειμένῃ πραγματείᾳ ζητεῖται τὰ αἴτια καὶ αἱ ἀρχαὶ τῶν ὄντων . ζητεῖται δὲ τὰ αἴτια τῶν ὄντων δηλαδὴ ᾗ ὄνια εἰσίν . ἀλλ’ ὅτι μὲν ἡ ἀρχὴ καθολικωτέρα ἐστὶ τοῦ αἰτίου καὶ διὰ τί καὶ πῶς καθολικωτέρα πολλάκις εἴρηται · ὅτι δὲ τὰ αἴτια τῶν ὄντων ἡ ὄντα ἐστὶν ἡ προκειμένη πραγματεία σκοπεῖται , δείκνυσιν ἐκ τοῦ μηδεμίαν τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν τοῦτο ποιεῖν , ἀλλὰ πάσας παραχωρεῖν τῇ προκειμένῃ τῆς τοιαύτης ζητήσεως , ὡς κυρίᾳ καὶ δεσποίνῃ αὐτῶν . ἔστι γάρ , φησίν , αἴτιον ὑγιείας καὶ εὐεξίας , ὑγιείας φέρε εἰπεῖν καθάρσεις καὶ φλεβοτομίαι , εὐεξίας δὲ εἰ τύχοι γυμνάσια · καὶ τῶν μάθη ματικῶν εἰσιν ἀρχαὶ καὶ αἴτια καὶ στοιχεῖα , καὶ ὅλως πᾶσα ἐπίστη μὴ διανοητικὴ ἢ πρακτική ( ταύτην γὰρ ἐδήλωσε διὰ ἢ μετέχουσά τι διανοίας · οὐ γὰρ ἄνευ διανοίας τὰ πρακτὰ πράττεται ) περὶ αἰτίας καὶ ἀρχάς ἐστιν , ἢ ἀκριβεστέρας ἢ ἁπλουστέρας . ἀκρι - βέστεραι μὲν γὰρ αἱ ἀρχαὶ γεωμετρίας τῶν τῆς ἀστρονομίας ἀρχῶν , εἰ καὶ τὸ ὑποκείμενον αὐτῆς τοῦ τῆς γεωμετρίας τιμιώτερον , ὡς ἐν τῇ Περὶ ψυχῆς ἡμῖν εἴρηται . ἀκριβέστεραι μὲν οὖν αἱ τῆς γεωμε|τρίας , ὅτι ἐξ ὧν αἱ ἀποδείξεις αὐτῆς λίαν εἰσὶν ἀναντίρρητοι · πᾶσαι δέ , ὥσπερ λέγομεν , περὶ ἀρχὰς καὶ αἰτίας . ἀλλὰ πᾶσαι αὗται περὶ ὄν τι , ἀλλ’ οὐχὶ τοῦ ὄντος ᾗ ὄν , ἀλλὰ τὶ τοῦ ὄντος καὶ γένος τι καὶ ὑποκείμενον περιγραψάμεναί τε καὶ ἀποτεμόμεναι περὶ τὰς αἰτίας τούτου πραγματεύονται , ἀλλ’ οὐ περὶ τὰς τοῦ ὄντος ἁπλῶς , οὐδὲ τὸ ὂν ᾗ ὂν ζητοῦσιν · οὐδὲ τοῦ τί ἐστι καὶ τῆς οὐσίας οὐδένα λόγον ποιοῦνται , ἀλλ’ ἐκ τούτου αἱ μὲν αἰσθήσει ποιήσασαι αὐτὸ δῆλον , ὥσπερ ἡ ἰατρικὴ τὰ αἴτια τῶν συνθέτων σωμάτων καὶ τὰ στοιχεῖα τῇ αἰσθήσει πεποίηκε δῆλα . ὁρῶσα γὰρ εἰς τὰ τέτταρα ἁπλᾶ σώματα διαλυόμενα ἔγνω ὅτι ἐξ αὐτῶν συνίστανται . ἀλλὰ δὴ ὅτι καὶ τὸ πῦρ καὶ τὸ ὕδωρ τὸ μὲν ψυχρὸν καὶ ὑγρόν , τὸ δὲ πῦρ ξηρὸν καὶ θερμόν , καὶ ταῦτα τῇ αἰσθήσει δῆλα ποιεῖται , οὐ τῷ λόγῳ . φυσικοῦ γάρ ἐστιν ἢ καὶ τοῦ ὑπὲρ ἐκεῖνον τὸ τῷ λόγῳ καὶ τῇ ἀποδείξει δείκνυσθαι τὸ πῦρ ξηρὸν καὶ θερμὸν ἢ τὴν γῆν ξηρὰν καὶ ψυχράν , τὸν δ’ ἀέρα θερμὸν καὶ ὑγρόν . ἀλλ’ ἡ μὲν ἰατρική , ὥσπερ εἴρηται , αἰσθήσει ταῦτα δῆλα ποιήσασα ἀποδείκνυσι τὰ ὑποβεβλημένα αὐτῇ . ἡ δὲ ἀριθμητικὴ οὔτε τῆ αἰσθήσει οὔτε τῷ λόγῳ δῆλον ποιεῖ τί ἐστι μονάς , ἀλλ’ ὑποτίθεται ὅτι μονάς ἐστιν οὐσία ἄθετος , καὶ ἡ γεωμετρία ὅτι τὸ σημεῖόν ἐστιν οὐσία θετὴ ἢ οὗ μέρος οὐθέν · καὶ τὰ τῷ αὐτῷ ἴσα καὶ ἀλλήλοις ἐστὶν ἴσα . καὶ τὰ λοιπὰ δὲ διὰ τούτων οὕτως ἀποδεικνύουσι τὰ καθ’ αὑτὰ ὑπάρχοντα τῷ γένει καὶ τῷ ὑποκειμένῳ περὶ ὅ εἰσιν · ἀριθμητικὴ μὲν γὰρ τὰ τῶν ἀριθμῶν πάθη περὶ οὕς ἐστι , γεωμετρία δὲ τὰ τῶν μεγεθῶν , καὶ ὅλως τὰ καθ’ αὑτὰ ὑπάρχοντα τοῖς μεγέθεσι πάθη . ὁμοίως δὲ ταύταις καὶ ἡ ἰατρικὴ τὰ οἰκεῖα . διὰ δὴ τούτων ἑκάστη τὰ οἰκεῖα δείκνυσιν ἢ ἀναγκαιότερον ἢ μαλακώτερον . ὧν μὲν γὰρ αἱ ἀρχαὶ ἀκριβέστεραι , καὶ αἱ ἀποδείξεις ἀναγκαιότεραι , ὡς αἱ τῆς γεωμετρίας · ὧν δὲ αἱ ἀρχαὶ τὴν ἀκρίβειαν ἐκπεφεύγασι , τούτων καὶ αἱ ἀποδείξεις μαλακώτεραι , ὡς αἱ τῆς ἀστρονομίας καὶ τῆς ἰατρικῆς . οὕτω μὲν οὖν τὸ τί ἐστι καὶ τὴν οὐσίαν καὶ τὸν ὁρισμὸν τῶν οἰκείων ἑκάστη ἀρχῶν δῆλον ποιήσασα ἢ τῇ αἰσθήσει ἢ ὑπόθεσιν λαβοῦσα δείκνυσι τὰ ὑπ’ αὐτήν . ἀλλ’ ἡ ἐκ τῆς αἰσθήσεως καὶ τῆς ἐπαγωγῆς πίστις οὐκ ἔστιν ἀπόδειξις , ὡς ἐν τῇ Ἀποδεικτικῇ δέδεικται · πρὸς πᾶσαν γὰρ ἐπαγωγὴν δύναταί τις ἐνίστασθαι καὶ μὴ ἐᾶν τὸ καθόλου συμπεραίνειν · διόπερ φανερὸν ὅτι ἀπόδειξις οὐσίας καὶ τοῦ τί ἐστι καὶ τοῦ ὁρισμοῦ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς τοιαύτης ἐπαγωγῆς , ἀλλ’ ἔστιν ἄλλος τις τρόπος , ὃν ἐν τῷ μετὰ τοῦτο βιβλίῳ παραδώσει . οὐ μόνον δὲ τὸ τί ἐστι τοῦ πυρὸς ἡ ἰατρική φέρε γὰρ ἐπὶ ταύτης τὸν λόγον ποιήσωμεν ) οὐκ ἀποδείκνυσιν , ἀλλ’ οὐδ’ εἰ ἔστιν ἢ μή ἐστιν ἄνθρωπος περὶ ὃν πραγματεύεται οὐδὲν λέγει . καὶ τοῦτο εἰκότως · ἐπειδὴ γὰρ οὐκ ἄλλως ἦν δυνατὸν δειχθῆναι ὅτι ἔστιν ἄνθρωπος , εἰ μὴ ἐδείχθη ὅτι ἔστι ζῷον πεζὸν δίπουν , ἀδύνατον δὲ τοῦτο δειχθῆναι τοῦ γὰρ ὁρισμοῦ ἀπόδειξις μὲν οὐκ ἔστι , δι’ ἀποδείξεως δὲ δηλοῦται , ὡς αὐτὸς αὐτοῖς ῥήμασιν ἐν τῷ Β τῶν Ὑστέρων ἀναλυτικῶν εἴρηκεν ) , φανερὸν ὅτι οὐδ’ ὡς ἔστιν ἄνθρωπος δειχθήσεται . ἐπεὶ δέ , ὡς εἴρηται , τῆς αὐτῆς ἐστι διανοίας τὸ τί ἐστι δῆλον ποιεῖν καὶ τὸ εἰ ἔστι , τὸ δὲ τί ἐστι δῆλον οὐ ποιεῖ οὐδ’ ἀποδείκνυσιν , δῆλον ὡς οὐδὲ τὸ εἰ ἔστιν ἀποδείξει . ὅτι δὲ ἐξ ἀνάγκης τῇ τοῦ εἰ ἔστι δείξει ἕπεται καὶ τὸ τί ἐστι δεικνύναι , καὶ ἀδύνατόν ἐστι τὸν τὸ εἰ ἔστι δεικνύντα μὴ καὶ τὸ τί ἐστι δεικνύναι , δῆλον . εἰ γάρ τις ὅτι ἔστιν ἄνθρωπος ἡμῖν παρακελεύεται δεῖξαι , εἰ λέγοιμεν πρὸς αὐτόν , ἆρά γε εἴ τις δείξειεν ὡς ἔστι ζῷον , δώσεις ὅτι ἔστι καὶ ἄνθρωπος , φανερόν ἐστιν ὅτι οὐ συμφήσει · ἐρεῖ γὰρ προχείρως ὅτι καὶ ὁ ἵππος ζῷόν ἐστι · πῶς δὴ ἐκ τοῦ ὅτι ζῷον ἔστι δεῖξαι δειχθήσεται ὅτι ἔστιν ἄνθρωπος ; εἰ δὲ λέγοιμεν ‘τί δέ , εἴπερ δειχθείη ὡς ἔστι ζῷον πεζὸν δίπουν , ὁμολογήσεις ὅτι ἔστιν ἄνθρωπος;’ φανερόν ἐστιν ὡς δώσει τοῦτο καὶ ὁμολογήσει . εἰ δὲ τοῦτο , καλῶς ἄρα ἐλέγετο ὅτι τῷ εἰ ἔστιν ἄνθρωπος δεικνύναι μέλλοντι ἕπεται τὸ καὶ τὸ τί ἐστι καὶ τὸν ὁρισμὸν αὐτοῦ δεικνύναι . Ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ φυσικὴ ἐπιστήμη τυγχάνει οὖσα περὶ γένος τι του ὄντος . Πρόκειται αὐτῷ δεῖξαι ὅτι ἡ φυσικὴ θεωρητική τίς ἐστιν ἀλλ’ οὐ πρακτική , καὶ ὅτι περὶ τοιοῦτον ὂν ἀναστρέφεται ἔχον ἀρχὴν κινήσεως καὶ ἠρεμίας ἐν ἑαυτῷ , τοῦτο δέ ἐστι τὸ φυσικὸν σῶμα . ἀλλ’ εἰ περὶ σῶμα ἔχον ἀρχὴν κινήσεως καὶ ἠρεμίας καταγίνεται , τὸ δὲ κυκλοφορικὸν ἅπαν καὶ οὐράνιον σῶμα ἀρχὴν τοῦ κινεῖσθαι ἔχει τοῦ δ’ ἠρεμεῖν ἀρχὴν οὐκ ἔχει , τὸ οὐράνιον οὐκ ἔστι σῶμα φυσικόν . ἢ καὶ αὐτὸ τοῦ ἠρεμεῖν ἔχει ἀρχήν . αὐτὸ γὰρ τὸ ἀεὶ περὶ τὸ αὐτὸ περιστρέφεσθαι καὶ μὴ ἀμείβειν τόπον ἠρεμεῖν ἐστι , καὶ κινεῖται ἀκινήτως καὶ ἠρεμεῖ θαυμαστῶς κινούμενον . ἀναγκαίως δὲ τὴν τοῦ ὅτι ἡ φυσικὴ θεωρητική τίς ἐστι δεῖξιν ποιεῖται · διὰ γὰρ τοῦ δεῖξαι ὅτι θεωρητική τις τυγχάνει οὖσα δείκνυσιν ὅτι τῆς ὕλης καὶ μᾶλλον τὸ εἶδος ἐπισκέπτεται , τὸ δὲ εἶδός ἐστι τὸ τί ἦν εἶναι ἑκάστῳ . εἰ δὲ μᾶλλον τὸ τί ἦν εἶναι ἑκάστου θεωρεῖ , δεῖ μὴ λᾶν θανεῖν τὸ τί ποτέ ἐστι τὸ τί ἦν εἶναι , ὃ καὶ πρόκειται ζητηθῆναι . ἀλλὰ καὶ ἡ τοῦ τί ἦν εἶναι ζήτησις ἀναγκαίως ἀναφαίνεται . ἐπειδὴ γὰρ ἡ παροῦσα ἐπιστήμη τὸ ὂν ᾗ ὂν ζητεῖ καὶ τὰς | τούτου ἀρχάς , τὸ δὲ τὸ ὂν ᾗ ὂν γιγνώσκειν ἐστὶ τὸ δύνασθαι παντὸς τὸ τί ἦν εἶναι δῆλον ποιὲ φανερὸν ὅτι καὶ ἡ τούτου ζήτησις ἀναγκαία ἐστί . δείκνυσι δὲ ὅτι ἡ φυσικὴ θεωρητική ἐστι δυνάμει συλλογιζόμενος ὧδε · ἡ φυσικὴ ἐπιστήμη ἐστί , πᾶσα ἐπιστήμη ἢ θεωρητικὴ ἢ πρακτικὴ ἢ ποιητική ἐστιν · καὶ ἡ φυσικὴ ἔσται ] ἐπιστήμη ἢ θεωρητικὴ ἢ πρακτικὴ ἢ ποιητικὴ ἔσται · ἀλλὰ μὴν οὔτε πρακτικὴ οὔτε ποιητική ἐστι · θεωρητικὴ ἄρα . καὶ ὅτι μὲν ἡ φυσικὴ ἐπιστήμη ἐστὶ καὶ ὅτι πᾶσα ἐπιστήμη ἢ πρακτικὴ ἢ θεωρητικὴ ἢ ποιητική ἐστιν , ὡς σαφὲς καὶ λίαν ἐναργὲς παρείασε καὶ οὐκ ἀποδείκνυσι · τὴν δὲ πρόσληψιν τὴν ‘ἀλλὰ μὴν οὔτε πρακτικὴ οὔτε ποιητικὴ’ δείκνυσιν ὧδε . σημειωτέον δὲ ὅτι κοινότερον καὶ τὰς τέχνας ἐπιστήμας λέγει . δείκνυσιν οὖν τὴν πρόσληψιν ὧδε . τῶν πρακτῶν καὶ ποιουμένων αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ αἴτια τῆς κινήσεως καὶ τῆς ἠρεμίας οὔκ εἰσιν ἐν αὐτοῖς . τῶν φυσικῶν αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ αἴτια ἐν αὐτοῖς εἰσι · τὰ φυσικὰ ἄρα οὔτε πρακτά εἰσιν οὔτε ποιητά . καὶ ἡ περὶ τὰ φυσικὰ ἄρα ἐπιστήμη οὔτε πρακτική ἐστιν οὔτε ποιητική . καὶ ἡ μὲν συναγωγὴ τοῦ λόγου καὶ ἡ ἔφοδος τοιαύτη τις ἄν εἴη . αὐτὸς δὲ εἰπὼν τῶν μὲν γὰρ ποιητικῶν ἐν τῷ ποιοῦντι ἡ ἀρχὴ ἐπήγαγεν ἢ νοῦς ἢ τέχνη ἢ δύναμίς τις · τὰ γὰρ ποιοῦντα ἢ νοὶ ἢ τέχνῃ ἢ τῇ ἀπὸ τοῦ νοὸς καὶ τῆς τέχνης δυνάμει τὸ ποιούμενον ποιεῖ . μήποτε δὲ τοῦ τῶν μὲν γὰρ ποιητικῶν οὐκ ἐνεργητικῶς δεῖ ἀκούειν , ἵνα ἐπὶ τῶν αἰτίων ἐξακούηται , ἀλλὰ παθητικῶς , ἵν’ ᾖ τῶν μὲν γὰρ ποιητικῶν ἀντὶ τοῦ τῶν ποιουμένων . καὶ ὅτι τοῦτο ἀρχὴν οὕτως αὐτῷ εἴληπται , τεκμαίρομαι ἐκ τοῦ ἐπαγομένου τοὐ τῶν δὲ πρακτῶν ἐν τῷ πράττοντι ἡ προαίρεσις , καὶ εἴπερ οὕτως ἀκούειν αὐτοῦ χρή , σαφὲς ἂν εἴη τὸ λεγόμενον καὶ μάτην τὸ ἐν τῷ ποιοῦντι ἀντὶ τοῦ ἐν αὐτοῖς ἐξελάβομεν . δεῖ οὖν , εἴ τι χρὴ τῇ ἐμῇ μαντείᾳ προσέχειν , οὕτως ἀκούειν τοῦ ῥητοῦ . ὥσπερ γὰρ ἡ ἀρχὴ τῶν ποιουμένων , εἴτε νοῦς ἐστιν εἴτε τέχνη εἴτε δύναμίς τις , ἐν τῷ ποιοῦντί ἐστιν ἀλλ’ οὐκ ἐν τοῖς ποιουμένοις , οὕτως καὶ τῶν πρακτῶν ἀρχὴ οὖσα ἡ προαίρεσις οὐκ ἐν τῷ πρακτῷ ἀλλὰ ἐν τῷ πράττοντι . εἰ γὰρ ταὐτὸν τὸ πρακτὸν καὶ τὸ προαιρετόν , οὐκ ἔστι δὲ ἐν τῷ προαιρετῷ ἡ προαίρεσις , δῆλον ὡς οὐδ’ ἐν τῷ πρακτῷ . ἔστι | δὲ ποιητικὴ μὲν ἐπιστήμη , ὡς ἐν τοῖς Νικομαχείοις ἐπιγραφομένοις 409 ἠθικοῖς εἴρηκε πλατύτερον , ἧς τὸ ἔργον καὶ μετὰ τὴν ἐνέργειαν μένει , ὡς ἡ οἰκοδομική ( μετὰ γὰρ τὴν οἰκοδόμησιν ἔστι τὸ ἔργον αὐτῆς οἰκία ) , πρακτικὴ δὲ ἡ ὀρχηστική · οὐδὲν γὰρ μετὰ τὴν ὄρχησιν λείπεται . δείξας οὖν ὅτι ἡ φυσικὴ θεωρητική τίς ἐστι , συμπεραίνεται καί φησιν ὥστε εἰ πᾶσα διάνοια ἢ πρακτικὴ ἢ ποιητικὴ ἢ θεωρητική , ἡ φυσική , εἰ μήτε πρακτικὴ μήτε ποιητική ἐστι τοῦτο γὰρ δεῖ προσυπακούειν ) , θεωρητική τις ἂν εἴη , ἀλλὰ θεωρητικὴ περὶ φυσικὸν πρᾶγμα · τοῦτο γὰρ ἐδήλωσε διὰ τοῦ περὶ τοιοῦτον ὄν , ὅ ἐστι δυνατὸν κινεῖσθαι . ἐπεὶ δὲ ὡς ἐν τῇ Φυσικῇ εἴρηται ὅτι καὶ ἡ ὕλη οὐσία ἐστὶ καὶ μάλιστα τὸ εἶδος , εἰπὼν ὅτι θεωρητική ἐστι περὶ τοιοῦτον ὄν , ὅ ἐστι δυνατὸν κινεῖσθαι , ἐπήγαγε καὶ περὶ οὐσίαν τὴν κατὰ τὸν λόγον ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , ἴσον λέγων , ὅτι ἔστι μὲν ἡ φυσικὴ καὶ περὶ τὴν ὑλικὴν οὐσίαν , ἀλλ’ ἐπ’ ἔλαττον , ἐπὶ πλέον δὲ καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ἐστι περὶ οὐσίαν τὴν κατὰ τὸν λόγον καὶ τὸ εἶδος . εἰπὼν δὲ ὅτι περὶ οὐσίαν τὴν κατὰ τὸν λόγον ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , καὶ προσθεὶς τὸ οὐ χωριστὴν μόνον , δοκεῖ λέγειν ὅτι περὶ εἶδός ἐστιν οὐ χωριστὸν μόνον ἀλλὰ καὶ ἀχώριστον . οὐ τοῦτο δὲ λέγει ὅτι καὶ περὶ χωριστόν ἐστι καὶ περὶ ἀχώριστον , ἀλλὰ τὸ οὐ χωριστὸν μόνον ἀντὶ τοῦ μόνον οὐ χωριστὸν εἶπεν · ἤτοι περὶ οὐσίαν μόνον ἀχώριστον καὶ μὴ δυναμένην χωρίζεσθαι τῆς ὕλης . Ταῦτα εἰπὼν ἐπάγει δεῖ δὲ τὸ τί ἦν εἶναι καὶ τὸν λόγον πῶς ἐστι μὴ λανθάνειν , τουτέστι δεῖ μὴ λανθάνειν πῶς ἐν τοῖς φυσικοῖς δεῖ ζητεῖν τὸ τί ἐστι καὶ τὸν λόγον , ἆρα δεῖ ὁριζομένους φυσικὸν πρᾶγμα καὶ τὴν ὑποκειμένην τῷ ὁριστῷ ὕλην περιλαμβάνειν ἐν τῷ ὁρισμῷ ἢ οὔ . εἰ γὰρ περὶ τοῦ τί ἦν εἶναι καὶ περὶ τοῦ ὁρισμοῦ τὴν ζήτησιν ποιούμενοι ἀγνοοῦμεν εἴτε μετὰ τῆς ὕλης εἴτε ἄνευ αὐτῆς χρὴ ὁρίζεσθαι , μηδέν ἐστι ποιεῖν . εἰπὼν οὖν ὡς ἄνευ τούτου τὸ ζητεῖν οὐδὲν ποιεῖν ἐστι , διαίρεσιν ποιεῖται , δεικνὺς ὅτι ἀνάγκη τὸν ὁριζόμενον φυσικόν τι πρᾶγμα καὶ τὴν ὕλην ἐν τῷ ὁρισμῷ παραλαμβάνειν καὶ ὅτι ἀδύνατόν ἐστιν ἄνευ αὐτῆς ὁρίζεσθαι . ταῦτα δὲ πάντα προοπλίζει τε καὶ προκατασκευάζει , ἵνα ἐκ τούτων δείξῃ ὅτι φυσικὸν εἶδος χωριστὸν αὐτὸ καθ’ αὑτὸ ἄνευ ὕλης οὐ δύναται εἶναι , ὡς οἱ τὰς ἰδέας τιθέμενοι ἔλεγον . ποιεῖται δὲ διαίρεσιν λέγων ἔστι δὲ τῶν ὁριζομένων καὶ τῶν τί ἐστι , τουτέστι τῶν ὁριζομένων καὶ ὧν τὸ τί ἐστιν ἀποδίδομεν , τὰ μέν ἐστιν ὡς τὸ σιμόν · ὥσπερ γὰρ τὸ σιμὸν ἀδύνατόν ἐστιν ὁρίσασθαι μὴ λαμβάνοντας τὴν ῥῖνα τὴν ὡς ὕλην ὑποκειμένην αὐτῷ , οὕτω καὶ τὰ φυσικὰ εἴδη ἀδύνατον ὁρίζεσθαι χωρὶς ὕλης , ὕλην λέγων , ὡς ἐν τῷ μετὰ τοῦτο βιβλίῳ ἐρεῖ , τὸ γένος καὶ τὰς πρὸ τῆς τελευταίας διαφορᾶς διαφοράς . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὅπως λέγεται ἐροῦμεν ὅταν καὶ αὐτὸς προηγουμένως περὶ τούτου λέγῃ . τὰ μὲν οὖν εἰσιν ὡς τὸ σιμὸν τὰ δ’ ὡς τὸ κοῖλον . διαφέρει δὲ τὸ σιμὸν καὶ τὸ κοῖλον ὅτι τοῦ μὲν σιμοῦ τὸ ὑποκείμενον ὡρισμένον ἐστίν , ἡ ῥίς ἄνευ γὰρ ῥινὸς τὸ σιμὸν οὐκ ἔστι · σιμὸν γὰρ λέγοντες ῥῖνά φαμεν κοίλην ) , ἡ δὲ κοιλότης οὐχ ὡρισμένον ἔχει τὸ ὑποκείμενον , ἀλλ’ ἔστι καὶ ἐν αἰσθητῇ καὶ φυσικῇ ὕλῃ , ἔστι δὲ καὶ χωρὶς ὕλης αἰσθητῆς . καὶ ἐν μὲν αἰσθητῇ ὕλῃ ὅτι ἔστι δῆλον · ἔστι γὰρ καὶ γῆ κοίλη καὶ σίδηρος καὶ ξύλον καὶ ἄλλα πολλά . ἀλλὰ καὶ ἐν μὴ αἰσθητῇ ἐστι · δυνάμεθα γὰρ νοεῖν κοῖλον μ ἐν σιδήρῳ ὂν μήτε ἐν ξύλῳ μήτε ἔν τινι τῶν ὄντων καὶ αἰσθητῶν · σιμὸν δὲ ἄνευ ὑποκειμένου οὐ δύναταί τις νοεῖν . εἰπὼν οὗν ὅτι τῶν ὁριζομένων τὰ μέν ἐστιν ὡς τὸ σιμὸν τὰ δὲ ὡς τὸ κοῖλον ἐπάγει εἰ δὴ πάντα τὰ φυσικὰ ὁμοίως τῷ σιμῷ λέγονται , τουτέστιν ὥσπερ ἐκεῖνο , οὕτως καὶ ταῦτα ἄνευ ὑποκειμένου καὶ ὕλης οὐ δύναται νοεῖσθαι τοῦτο γὰρ ἐδήλωσε διὰ τοῦ οὐδενὸς γὰρ ἄνευ κινήσεως αὐτῶν ὁ λόγος , κίνησιν εἰπὼν τὴν ὕλην ) , δῆλον ὅτι ἐν τοῖς φυσικοῖς τὸ τί ἐστι καὶ τὸ ὁρίζεσθαι μετὰ τῆς ὕλης δεῖ ζητεῖν . τοσοῦτον δὲ χρεία τῷ φυσικῷ τῆς ὕλης εἰς τὸ ὁρίζεσθαι , ὥστε καὶ τὰς ἀλόγους ψυχὰς θεωρεῖ καὶ ὁρίζεται ὁ φυσικὸς διὰ τὸ μὴ ἄνευ ὕλης εἶναι , μηδὲ χωριστοὺς τοῦ ὑποκειμένου αὐταῖς · εἰ δὲ καὶ τὰς λογικὰς θεωρεῖ , ἐν τῇ Περὶ ψυχῆς ἡ αἰτία ἡμῖν εἴρηται . εἰπὼν δὴ ἀνωτέρω εἰ δὴ πάντα τὰ φυσικὰ ὁμοίως τῷ σιμῷ λέγονται , τίνα ἐστὶν ὁμοίως τῷ σιμῷ λεγόμενα φυσικὰ σαφῶς κατέλεξεν , οἷον ῥίς , ὀφθαλμὸς καὶ τὰ λοιπά . Ὅτι μὲν οὖν ἡ φυσικὴ θεωρητική τίς ἐστι φανερὸν ἐκ τούτου . ἀλλ’ ἔστι καὶ ἡ μαθηματικὴ θεωρητική . Διακρίνας τὴν φυσικὴν ἀπὸ τῆς πρακτικῆς καὶ ποιητικῆς τῷ ταύτην μὲν δεῖξαι θεωρητικὴν οὖσαν ἐκείνας δὲ μή , νῦν διακρίνει αὐτὴν καὶ τῆς μαθηματικῆς , δυνάμει κἀνταῦθα οὑτωσὶ συλλογιζόμενος · ἡ μαθηματικὴ διανοητικὴ οὖσα περὶ ἀκίνητα καὶ χωριστά ἐστιν . ἡ φυσικὴ διανοητικὴ οὖσα οὔτε περὶ ἀκίνητα οὔτε περὶ χωριστά ἐστιν · ἡ φυσικὴ ἄρα οὐκ ἔστι μαθηματική . καὶ ὁ μὲν συλλογισμὸς τοιοῦτός τις ἄν εἴη . τῶν δὲ προτάσεων τὴν μὲν ὅτι ἡ φυσικὴ οὔτε περὶ ἀκίνητα οὔτε περὶ χωριστά , ἀλλὰ 30 περὶ κινούμενα καὶ ἀχώριστα ἔδειξε πολλαχοῦ . τὴν δ’ ὅτι ἡ μαθηματικὴ περὶ ἀκίνητά ἐστι καὶ χωριστὰ οὐκ ἔδειξεν , ἀλλὰ δείξει ἐν τοῖς ἐφεξῆς βιβλίοις ὅπως ἔχει . τέως δ’ οὖν εἶπε τὸ ἀλλ’ εἰ ἀκινήτων καὶ χωριστῶν ἐστιν ἄδηλον νῦν , ἴσον | λέγων ὅτι ἡμεῖς μὲν ὡς περὶ ἀκίνητα καὶ χωριστὰ τὴν μαθηματικὴν οὖσαν λαμβάνομεν , ἀλλ’ εἰ περὶ τοιαῦτά ἐστιν ἀληθῶς νῦν μὲν ἄδηλον , ὅτι δὲ ἔνια , ἵνα μὴ πάντα λέγωμεν , μαθήματα ᾗ ἀκίνητά ἐστι καὶ ᾗ χωριστὰ θεωρεῖ ἡ μαθηματική , δῆλον . οὕτως οὖν τὴν φυσικὴν τῶν ἄλλων διακρίνας νῦν διακρίνει τὴν πρώτην φιλοσοφίαν τῆς φυσικῆς καὶ μαθηματικῆς λέγων εἰ δ’ ἔστιν ἀίδιον καὶ ἀκίνητον καὶ χωριστόν , φανερὸν ὅτι θεωρητικῆς τὸ γνῶναι , ἀλλὰ θεωρῇ · τικῆς οὗτε φυσικῆς οὔτε μαθηματικῆς . οὐκ εἶπε δὲ ὅτι ἔστιν ἀίδιον καὶ ἀκίνητον , ἀλλ’ εἰ ἔστιν , ἐπειδὴ οὔπω δέδεικται τοῦτο . εἴπερ οὖν ἔστιν ἀίδιον καὶ ἀκίνητον , οὔτε φυσικῆς οὔτε μαθηματικῆς ἐστι τὸ περὶ αὐτοῦ θεωρῆσαι , ὅτι ἡ μὲν φυσικὴ περὶ κινητὰ καὶ ἀχώριστά ἐστιν , οὖσα δὲ περὶ τοιαῦτα οὐ θεωρήσει τὰ ἀκίνητα καὶ χωριστά . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ μαθηματικῆς ἐστι τὸ περὶ τοιούτων θεωρεῖν , ὅτι εἰ καὶ περὶ ἀκίνητά ἐστιν , ἀλλ’ οὖν οὐ χωριστά , ὡς δείξει , ἐστίν ἀλλ’ ἐν ὑποκειμένῳ καὶ ὕλῃ . τὸ δὲ ἔνια πρόσκειται διὰ τὰ ὀπτικὰ καὶ ἁρμονικὰ καὶ ἀστρονομικά · ὁ γὰρ ὀπτικὸς οὐ περὶ χωριστὰς γραμμὰς καταγίνεται , ἀλλὰ περὶ ἐνύλους , ὁμοίως καὶ ὁ μουσικὸς καὶ οἱ τοιοῦτοι . καὶ τὸ ἴσως κεῖται διὰ τὸ μήπω καθόλου δειχθῆναι ὅτι οὐδὲν τῶν μαθηματικῶν χωριστόν ἐστι καὶ καθ’ αὑτό . Ἀνάγκη δὲ πάντα τὰ αἴτια ἀίδια < εἶναι> , μάλιστα ταύτα . εἰπὼν ὅτι εἰ ἔστιν ἀίδιον καὶ ἀκίνητον καὶ χωριστόν , φανερὸν ὅτι θεωρητικῆς τὸ γνῶναι , τοῦτο δέ , ὁποῖον ἄν εἴη , ἐξ ἅπαντος αἴτιον ἔσται τῶν ἄλλων , λέγει ὅτι πᾶσαν αἰτίαν καὶ ἀρχὴν ἀνάγκη ἀίδιον εἶναι . εἰ γὰρ πᾶν αἴτιον γίγνεται , ἐξ ἄλλου γενήσεται , καὶ τοῦτο εἰς ἄπειρον . μάλιστα δέ , φησί , τὰ αἴτια ταῦτα ἀίδια εἶναι ἀνάγκη , ταῦτα λέγων τὰ χωριστὰ καὶ ἀκίνητα . καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ ταῦτα ἀίδια εἶναι ἐπήγαγε , ταῦτα γὰρ αἴτια τοῖς φανεροῖς τῶν θείων · ὃ δὴ διὰ τὴν βραχυλογίαν ἀσαφέστερον εἴρηται . ἔστι δέ , οἶμαι , τὸ λεγόμενον τοιοῦτον . ταῦτα γὰρ τὰ ἀκίνητα καὶ χωριστὰ αἴτια τῶν θείων ἤτοι τῶν σφαιρῶν καὶ θείων σωμάτων , αἵτινες σφαῖραι αἴτιαι τοῖς φανεροῖς , τουτέστι τοῖς ὑπὸ γένεσιν , τοῦ γίνεσθαι καὶ φθείρεσθαί εἰσιν · ἡ γὰρ τούτων κίνησις τὴν γένεσιν καὶ φθορὰν ἀπεργάζεται . ἀλλ’ εἰ τὸ κυκλοφορητικὸν ἀίδιον δέδεικται ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ , τὸ αἴτιον τοῦ κυκλοφορητικοῦ σώματος πολλῷ μᾶλλον ἔσται ἀίδιον . ἢ τὸ ταῦτα γὰρ αἴτια τοῖς φανεροῖς τῶν θείων τὸ ταῦτα ἀντὶ τοῦ τοῦτο εἴρηται , καὶ εἴη ἄν λέγων , ἐπειδὴ καὶ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς εἰσι θεῖα τὸ γὰρ κυκλοφορητικὸν πᾶν σῶμα ) , αἴτιόν ἐστι τὸ πρῶτον αἴτιον τῶν τοιούτων αἰσθητῶν καὶ θείων , ἴσον λέγων , ὅτι εἰ καί τισι τῶν νοητῶν καὶ θείων αἴτιόν ἐστι τὸ πρῶτον καὶ ἀκίνητον αἴτιον , ἄδηλον · τέως | δ’ οὖν ὅτι τοῖς αἰσθητοῖς καὶ θείοις καὶ κυκλοφορητικοῖς σώμασιν αἴτιόν ἐστι , δῆλον τυγχάνει . γράφεται δὲ καὶ ταῦτα γὰρ αἴτια τοῖς φανεροῖς τῶν αἰσθητῶν τυγχάνει · καὶ εἴη ἄν ὃ λέγει τοιοῦτον , ὅτι ταῦτα τὰ ἀκίνητα καὶ χωριστὰ αἴτιά ἐστι τοῖς φανεροῖς τῶν αἰσθητῶν , ἀντὶ τοῦ τοῖς φανεροῖς τῇ αἰσθήσει αἰτίοις . αἴτιον γὰρ καὶ ἡ ὕλη καὶ τὸ εἶδος , ἀλλ’ οὔκ εἰσι τῇ αἰσθήσει φανερά · τὰ δὲ κυκλοφορητικὰ σώματα τῇ αἰσθήσει εἰσὶ φανερά , ὅτι γενέσεως εἰσι καὶ φθορᾶς αἴτια · βορειότερος γὰρ 35 γινόμενος ὁ ἥλιος γενέσεως ἐστιν αἴτιος , νοτιώτερος δὲ φθορᾶς . εἰ δὴ τῶν ὅτων τὰ μέν ἐστιν ἀχώριστα καὶ κινούμενα , τὰ δὲ ἀχώριστα καὶ ἀκίνητα , τὰ δὲ χωριστὰ καὶ πάντῃ ἀκίνητα , δῆλον ὡς τρεῖς ἔσονται αἱ πραγματοῖαι , ἡ μὲν φυσικὴ περὶ τὸ ἀχώριστον καὶ κινούμενον , ἡ δὲ μαθηματικὴ περὶ τὸ ἀχώριστον καὶ ἀκίνητον , ἡ δὲ θεολογικὴ περὶ τὸ χωρισ καὶ ἀκίνητον . οὐ γὰρ ἄδηλον , φησίν , ὅτι εἴ που τὸ θεῖον ὑπάρχει , ἐν τῇ τοιαύτῃ φύσει ὑπάρχει , ἤτοι οὐ γὰρ ἄδηλον ὅτι τὸ θεῖον τῆς χωριστῆς καὶ ἀκινήτου φύσεως ἐστιν . εἰ δέ ἐστιν , ὥσπερ δὴ καὶ ἔστι , τὸ θεῖον ἀπάντων τιμιώτατον , ὁμοίως καὶ ἡ θεολογικὴ τῶν ἄλλων ἐστὶ τιμιωτάτη ἐπιστημῶν , περὶ τὸ θεῖον γένος ἔσται , ἡ τιμιωτάτη περὶ τὸ τιμιώτατον . ὥσπερ γὰρ αἱ θεωρητικαὶ αἱρετώτεραι τῶν πρακτικῶν καὶ ποιητικῶν εἰσιν , οὕτω καὶ ἡ θεολογικὴ τῶν θεωρητικῶν , φυσικῆς καὶ μαθηματικῆς . ὅτι δὲ τῶν ἄλλων αἱρετωτάτη ἐπάγει ἀπορήσειε γὰρ ἄν τις πότερόν ποθ’ ἡ πρώτη φιλοσοφία καθόλου ἐστίν , ὥστε περιέχειν ἁπάσας καὶ ὑπ’ αὐτὴν εἶναι ὡς τὰ κατὰ μέρος ὑπὸ τὰ καθόλου , ἢ οὐκ ἔστι καθόλου , ἀλλ’ ὥσπερ ἡ ἰατρικὴ καὶ ἡ ἀστρονομία καὶ αἱ λοιπαὶ μέρος τι τοῦ ὄντος καὶ φύσιν τινὰ μίαν ἀποτεμόμεναι τοῦτο θεωροῦσιν , οὕτως καὶ αὕτη . ὥσπερ γὰρ καὶ ἐν τοῖς μαθηματικοῖς τοῦτο εὑρίσκεται , καὶ ἡ μὲν γεωμετρία περὶ μεγέθη , ἡ δὲ ἀστρονομία περὶ ἀστέρας , ἄλλη δὲ περὶ ἄλλο , ἡ δὲ ἁπλῶς μαθηματικὴ κοινή ἐστι πασῶν , οὕτως τί κωλύει καὶ τὴν φυσικὴν μὲν περί τι τοῦ ὄντος εἶναι καὶ τὴν μαθηματικὴν περὶ ἄλλο , καὶ τὴν θεολογικὴν εἶναι κοινὴν ἁπασῶν ; οὕτως οὖν ἀπορητικῶς τὸν λόγον ἐρωτήσας ἀποκρίνεται καί φησιν ὅτι , εἰ μὲν οὖν μή ἐστί τις ἑτέρα οὐσία παρὰ τὰς φύσει συνεστηκυίας , ἤτοι εἰ μὲν οὖν μή ἐστί τις οὐσία παρὰ τὰς φυσικὰς καὶ αἰσθητάς , ἡ φυσικὴ πρώτη ἄν εἴη καὶ καθόλου . εἰ δὲ ἔστι καὶ ἄλλη τις οὐσία ἀκίνητος καὶ χωριστή , αὕτη ἡ οὐσία προτέρα ἔσται τῆς φυσικῆς , καὶ ἡ περὶ ταύτην ἐπιστήμη ἔσται φιλοσοφία καὶ πρώτη πάντων καὶ καθόλου ὡς πρὸς τὰς ἄλλας , οὐχ ὡς περιέχουσα ἐκείνας ἀλλ’ ὡς πρώτη , καὶ ταύτης ἂν εἴη τὸ ζητῆσαι καὶ | θεωρῆσαι περὶ τοῦ ὄντος ᾗ ὄν , καὶ τί ἐστιν ἡ φύσις τοῦ ὄντος καὶ τίνα τὰ ὑπάρχοντα τῷ ὄντι ᾗ ὄν . εἰ δὴ καθόλου ἐστὶν ὡς πρὸς τὰς ἄλλας , τὰ δὲ καθόλου καὶ τιμιώτερα αἱρετώτερα τῶν μὴ τοιούτων , αἱρετωτέρα ἄρα αὕτη τῶν ἄλλων . καὶ οἶμαι ὅτε ἠρώτα ὅτι πότερόν ποθ’ ἡ πρώτη φιλοσοφία καθόλου ἐστί , τὸ καθόλου οὐ τοιοῦτον ἠρώτα οἷον ἡμεὶς ἐξεδεξάμεθα ἀντὶ τοῦ περιέχον τὰς ἄλλας , ἀλλὰ τὸ καθόλου ἀντὶ τοῦ βελτίων καὶ τιμιωτέρα . καὶ εἰ μέλλει τοῖς ἑξῆς συνᾴδειν οὕτω χρὴ ἐρωτᾶν καὶ ἀκούειν , πότερόν ποθ’ ἡ πρώτη φιλοσοφία καθόλου ἐστὶ καὶ τιμιωτέρα καὶ τῶν ἄλλων αἱρετωτέρα , καὶ ἔστι κατάλληλος αὕτη ἡ ἔννοια καὶ συνᾴδουσα τῇ ἀποκρίσει , τῇ εἰ μὲν οὖν μή ἐστί τις ἑτέρα οὐσία παρὰ τὰς φύσει συνεστηκυίας . Ἀλλ᾿ ἐπεὶ τὸ ὂν τὸ ἁπλῶς λεγόμενον λἑγεται πολλαχῶς . εἰπὼν ὅτι πρώτη τῶν ἄνων ἐπιστημῶν ἐστιν ἡ θεολογικὴ καὶ ταύτης μόνης ἐστὶ τὸ θεωρῆσαι τὸ ὂν ᾗ ὂν · καὶ τὰ τούτῳ συμβεβηκότα , λέγει · ἐπειδὴ τὸ ὂν πολλαχῶς λέγεται , ἕνα μὲν τρόπον , ὡς εἴρηται , τὸ κατὰ συμβεβηκός , ὥσπερ ὁ Πολύκλειτος τοῦ ἀνδριάντος αἴτιος καθ᾿ αὑτὸ μὲν γὰρ αἴτιος τῷ ἀνδριάντι ὁ ἀνδριαντοποιός ἐστιν , ὁ δὲ Πολύκλειτος κατὰ συμβεβηκός · συνέβη γὰρ τῷ ἀνδριαντοποιῷ Πολυκλείτῳ εἶναι ) , ἄλλον δὲ τρόπον ὂν λέγεται τὸ ἀληθές , ὥσπερ ἔμπαλιν τὸ ψεῦδος μὴ ὄν τὸ γὰρ καθημένου τοῦ Σωκράτους λέγειν ὅτι Σωκράτης κάθηται , ἀληθὲς ὑπάρχον , ὂν λέγεται · τὸ γὰρ ὄν , τοῦτο δ’ ἐστὶ τὸ καθῆσθαι , φαμὲν ὅτι ἔστιν ) , ἄλλον δὲ τρόπον ὂν λέγεται τὰ σχῆ μάτα τῆς κατηγορίας , οἷον τὸ μὲν τί , τουτέστιν οὐσία , τὸ δὲ ποσόν , τὸ δὲ ποιόν , καὶ εἴ τι ἄλλο σημαίνει τὸν τρόπον τοῦ ’τον , ἔτι παρὰ πάντα ταῦτα ὃν λέγεται τὸ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ λέγομεν γὰρ τὸ ἐνεργείᾳ ὕδωρ ὅτι ὕδωρ ἐστίν , ἀλλὰ καὶ τὸν ἀέρα καὶ τὸ πῦρ φαμεν ὕδωρ ὅτι δύναται ὕδωρ γενέσθαι ) · ἐπειδὴ οὖν , ὡς εἴρηται , πολλαχῶς λέγεται τὸ ὄν , πρῶτον περὶ τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς ὄντος ῥητέον ὅτι οὐδεμία ἐστὶν αὐτοῦ ἐπιστήμη , οὐδὲ θεωρεῖ τις περὶ αὐτοῦ . σημεῖον τὸ μηδεμιᾷ ἐπιστήμῃ ἐπιμελὲς εἶναι περὶ αὐτοῦ , οὔτε πρακτικῇ οὔτε ποιητικῇ οὔτε θεωρητικῇ . οὐδεὶς γὰρ ποιῶν οἰκίαν ποιεῖ ἢ ὅλως σκοπεῖ τίνα συμβαίνει τῇ γινομένῃ οἰκίᾳ · ἄπειρα γάρ ἐστι , τῶν δ’ ἀπείρων οὐθεὶς φροντίζει . οὐδεὶς γὰρ τῶν οἰκοδόμων φροντίζει , εἰ ἡ γινομένη οἰκία τῷ Σωκράτει φέρε εἰπεῖν νοσώδης ἐστὶ καὶ τῷ Πλάτωνι ὑγιεινή , ἢ Θεοφράστῳ μὲν ἡδεῖα Ἀλεξάνδρῳ δὲ λυπηρά . ὁμοίως δὲ οὐ σκοπεῖ εἴπερ ἡ γινομένη οἰκία ἑτέρα ἐστὶν ἢ ἡ αὐτὴ τῷ ἀνθρώπῳ , καὶ ἁπλῶς εἰ ὑπάρχει ἑτέρα ἀπάντων τῶν | ὄντων αἰσθητῶν καὶ νοητῶν , οὐδὲν ἐννοεῖ . ὥστε δῆλον ὡς , εἴπερ καὶ τῶν εἰρημένων οὐ φροντίζει , οὔτε τοῦ νοσώδη εἶναι τὴν οἰκίαν ἐστὶν ἡ οἰκοδομικὴ ποιητικὴ οὔτε τοῦ ὑγιεινὴν οὗτε ἄλλου οὐδενὸς τῶν συμβαινόντων τῇ γενομένῃ οἰκίᾳ . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον οὐδὲ ὁ γεωμέτρης τὰ κατὰ συμβεβηκὸς ὑπάρχοντα τοῖς σχήμασι σκοπεῖ · οὐ θεωρεῖ γὰρ εἴτε ξύλινά ἐστιν εἴτε λίθινα τὰ σχήματα , οὐδὲ εἰ ἔστι , φησίν , ἕτερον τρίγωνον καὶ τρίγωνον δύο ὀρθὰς ἔχον , σκοπεῖ . τοῦτο δὲ ἐλλιπῶς εἴρηται , δεῖ δὲ προσυπακούειν τὸ ξύλινον ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον , ἵνα τὸ πᾶν ᾖ τοιοῦτον · οὐδ’ εἰ ἕτερόν ἐστι τὸ ξύλινον τρίγωνον καὶ ἕτερον αὐτὸ τὸ τρίγωνον καὶ ἡ φύσις αὐτοῦ , ἀντὶ τοῦ τὸ ἔχον τὰς τρεῖς δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας , θεωρεῖ , ἀλλὰ τοῦτο μόνον ζητεῖ , εἰ παντὸς τριγώνου αἱ τρεῖς γωνίαι δυσὶν ὀρθαῖς ἴσαι εἰσίν · εἴτε δὲ ξύλινά εἰσιν εἴτε λίθινα , οὐδαμῶς θεωρεῖ . Καὶ τοῦτο , φησί , λέγων τοῦτο τὸ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς μηδένα θεωρεῖν , εὐλόγως συμπίπτει · ὥσπερ γὰρ ὄνομά τι μόνον τὸ κατὰ συμβεβηκός ἐστιν . ὥσπερ γὰρ ὁ τραγέλαφος ὄνομα μέν ἐστι , πρᾶγμα δὲ καὶ φύσις τις καὶ ὅλως τι ὂν οὐδαμῶς ἐστιν , οὕτω καὶ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς ὂν ὄνομα μόνον ἐστί . τὸ γὰρ τὴν οἰκίαν νοσώδη ἢ ὑγιεινὴν λέγειν ὄνομα μόνον , πρᾶγμα δὲ οὐδαμῶς . εἰ γὰρ ἦν πῦρ παντὸς τοῦ εἰς αὐτὸ ἐμπίπτοντός ἐστι καυστικόν , οὕτω καὶ ἡ οἰκία πάντων τῶν εἰς αὐτὴν εἰσιόντων ἦν ἄν ἢ νοσώδης ἢ ὑγιεινή · νῡν δὲ οὐκ ἔστιν , ἀλλὰ τῶν μέν ἐστιν ὑγιεινὴ τῶν δὲ νοσώδης · ὥστε ὄνομα μόνον ἐστὶν ἀλλ’ οὐ πρᾶγμα · οὐδεὶς δὲ περὶ τῶν μὴ ὄντων σκοπεῖ , ὥστε εὐλόγως συμπίπτει μηδένα περὶ αὐτοῦ σκοπεῖν . καὶ διὰ τοῦτο , φημὶ δὴ διὰ τὸ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς ὄνομα μόνον εἶναι , οὐ μὴν καὶ ὄν τι , ἄνας φεται δὲ ἡ σοφιστικὴ πε·ρὶ τὸ κατὰ συμβεβηκός , ἔταξεν αὐτὴν ὁ Πλάτων περὶ τὸ μὴ ὄν , ὡς ὄντος τοῦ συμβεβηκότος μὴ ὄντος . ὅτι δὲ οἱ τῶν σοφιστῶν λόγοι πάντες περὶ τὸ συμβεβηκὸς καὶ τὸ μὴ ὄν εἰσι , δῆλον . ἐρωτῶσι γάρ , πότερον ταὐτόν ἐστι τὸ γραμματικὸν τῷ μουσικῷ ἢ οὗ ; εἰ μὲν οὖν ἐρεῖς ὅτι οὔ , ἀποκρίνονται λέγοντες ‘ὁ Σωκράτης γραμματικός ἐστιν · ἔστι δὲ ὁ γραμματικὸς Σωκράτης ὁ αὐτὸς τῷ Σωκράτει · ἀλλ’ ὁ Σωκράτης καὶ μουσικός ἐστιν · ἔστιν ἄρα ὁ μουσικὸς Σωκράτης ὁ αὐτὸς τῷ Σωκράτει · ὁ μουσικὸς ἄρα Σωκράτης ὁ αὐτός ἐστι τῷ γραμματικῷ Σωκράτει · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ τὸ μουσικὸν ταὐτόν ἐστι τῷ γραμματικῷ . ψεῦδος ἄρα ὅτι τὸ μουσικὸν οὐ ταὐτόν ἐστι τῷ γραμματικῷ · ταὐτὸν ἄρα . καὶ πάλιν , εἰ τὸ μουσικὸν ἕτερόν ἐστι τοῦ γραμματικοῦ , καὶ ὁ γραμματικὸς Σω|κράτης 415 ἕτερος ἔσται τοῦ μουσικοῦ Σωκράτους · ὁ Σωκράτης ἄρα ἕτερός ἐστιν αὐτὸς ἑαυτοῦ.’ ἐγγίνεται δὲ ὁ παραλογισμὸς ἐκ τοῦ εἶναι ταὐτὸν τὸν μουσικὸν Σωκράτη τῷ γραμματικῷ Σωκράτει καὶ μὴ εἶναι , τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ταὐτόν , τῷ λόγῳ δὲ ἕτερον . εἰ μὲν οὗν ἕτερον ἐρεῖς τὸ μουσικὸν τοῦ γραμματικοῦ , οὕτω παραλογίζονται · εἰ δὲ ταὐτόν , ἀποκρίνονται ὡς εἰ ταὐτόν ἐστι τὸ γραμματικὸν τῷ μουσικῷ , ὅπου γραμματικός , ἐκεῖ ἔστα . καὶ μουσικός , ὥσπερ καὶ ὅπου βροτός , ἐκεῖ καὶ ἄνθρωπος . ἀλλ’ ὁ μὲν Ἀρίσταρχος γραμματικὸς μέν ἐστι , μουσικὸς δὲ οὐκ ἔστιν · οὐκ ἄρα ταὐτὸν τῷ μουσικῷ τὸ γραμματικόν . πάλιν κοινῶς πάντων δοξαζόντων ὅτι πᾶν τὸ ὂν ἤτοι ἀίδιόν ἐστιν ἢ γεγονός , οἱ σοφισταὶ τοῦτο ἀναιρεῖν πειρῶνται διὰ λόγου τινός , παρασχόμενοί τινα ἅ ἐστιν οὔτε ἀεὶ ὄντα οὔτε γεγονότα . λαμβάνοντες γὰρ τὸ τῶν ὄντων τι εἶναι τὸ μουσικὸν ὄντα γραμματικὸν εἶναι , δεικνύουσιν ὅτι τοῦτο οὔτε ἀίδιόν ἐστιν οὐ γὰρ ἀεὶ ἦν ὁ γραμματικὸς μουσικός , ἀλλ’ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν ) . ἀλλ’ οὐδὲ γενόμενον · οὐ γὰρ γίνεται ὁ μουσικὸς γραμματικός . εἰ γὰρ γίνεται , ἤτοι ὡς ἐξ ὕλης τοῦ μουσικοῦ γίνοιτο ἄν ὁ γραμματικός , ὡς ἐκ τοῦ χαλκοῦ ὁ ἀνδριάς · ἀλλ’ οὐκ ἔστιν ὕλη τὸ μουσικὸν τοῦ γραμματικοῦ · ἢ ὡς ἐξ ἐναντίου , ὡς ἐκ τοῦ λευκοῦ τὸ μέλαν · οὐκ ἔστι δὲ ἐναντίον τὸ γραμματικὸν τῷ μουσικῷ , ὅ γε καὶ συνυπάρχει αὐτῷ . οὐκ ἄρα τὸ μουσικὸν γραμματικὸν γίνεται . ἐξ ὧν συνάγουσι τὸ οὐ πὰν ἄρα τὸ ὂν η γενόμενον ἐστιν η αιοιον . ετι εἰ μήτε ὁ γραμματικὸς γενόμενος μουσικὸς γραμματικὸς μουσικὸς ἐγένετο μήτε ὁ μουσικὸς γενόμενος γραμματικὸς μουσικὸς γραμματικὸς ἐγένετο , ἔστι δὲ μουσικὸς γραμματικός , ὃ μὴ γέγονεν ἔστιν . ἔτι οὐδεμία τέχνη ἐστὶν ἢ ἐπιστήμη ἣ διδάσκει τὸν μουσικὸν γραμματικόν · οὐδεὶς γὰρ καθὸ μουσικός ἐστι γραμματικὸς γίνεται · οὐ γὰρ ἀπὸ τούτου εἰς ἐκεῖνο ἡ μεταβολή , ἀλλ’ ἀμφότερα καθὸ ἄνθρωπος . δύναται τὸ λεγόμενον ὑπὸ τῶν σοφιστῶν καὶ οὕτω λέγεσθαι . ἂν ᾖ γεγονώς τις γραμματικὸς πρῶτον , εἶτα μουσικός , οὗτος οὐ γέγονε μὲν μουσικὸς ὢν γραμματικος , ἐστι δὲ μουσικὸς ὢν γραμματικός . ὁ οὖν λέγων ‘μουσικὸς ὢν γραμματικός ἐστι’ λέγει καὶ μουσικός ἐστι γραμματικός . περὶ δὲ τῶν καθ’ αὑτὰ ὄντων ἦν λεγόμενον τὸ ἀίδια αὐτὰ ἢ γενόμενα εἶναι . ἔτι ὡς ἔστι , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ἔστιν , οὕτω καὶ ἐγένετο · ὁ γὰρ μουσικὸς γενόμενος εἰ προϋπῆρχεν ὢν γραμματικός οὐ γὰρ δὴ ἄμφω ἅμα ἐγέ|νετο καὶ γραμματικὸς καὶ μουσικός ) , κατὰ συμβεβηκὸς ὁ γραμματικὸς μουσικὸς ἐγένετο . ὡς οὖν τὰ τοιαῦτα ἔστιν , οὕτω καὶ γίνεται . τὰ μὲν οὖν ὑπὸ τῶν σοφιστῶν τοιαῦτα , ὁ δ’ Ἀριστοτέλης τὸν λόγον αὐτῶν οὕτως ἐξήνεγκεν · ἐρωτῶσι γάρ , φησίν , εἰ πᾶν ὃ ἂν ᾐ , μὴ ἀεὶ δέ , γέγονε , τουτεστιν εἰ πὰν ὅπερ ἤδη ἐστίν , ἦν δέ ποτε ὅτε οὐκ ἦν , ἄρα γέγονεν · εἰ γὰρ πρότερον μὴ ὂν νῦν ἐστι , φανερὸν ὅτι γέγονεν · ὥστε εἰ ὁ Κορίσκος μουσικὸς ὢν γραμματικός ἐστι , πρότερον μὴ ὤν , γέγονεν ὁ μουσικὸς γραμματικὸς καὶ ἔμπαλιν ὁ γραμματικὸς μουσικὸς · κἂν ἄλλο τι ἐρωτῶσι τοιοῦτόν ἐστιν · ὥστε τὸ συμβεβηκός , ὥσπερ λέγομεν , ἐγγὺς τοὐ μὴ ὄντος ἐστίν . ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἤδη ῥηθησομένων φανερὸν ὅτι τὸ συμβεβηκὸς ἐγγύς ἐστι τοῦ μὴ ὄντος . τῶν μὲν γἁρ ἄλλον τρόπον νὄντων , ἤτοι τῶν μὴ κατὰ συμβεβηκὸς ὄντων ἀλλὰ κυρίως ὄντων , ἔστι γένεσις καὶ φθορά , τῶν δὲ κατὰ συμβεβηκὸς ὄντων γένεσις καὶ φθορὰ οὐκ ἔστι · τὰ ἄρα κατὰ συμβεβηκὸς ὄντα μὴ ὄντα ἐστί . πῶς δὲ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς ὄντων γένεσις καὶ φθορὰ οὐκ ἔστιν αὐτὸς μετ’ ὀλίγον ἐρεῖ , καὶ ἐγὼ ἐκεῖσε γενόμενος ἐρῶ . Ἀλλ’ ὅμως λεκτέον ἔτι περὶ τοῦ συμβεβηκότος ἐφ’ ὅσον ἐνδέχεται , τίς ἡ φύσις αὐτοῦ . εἰπὼν ὅτι τὸ συμβεβηκὸς ἐγγύς ἐστι τοῦ μὴ ὄντος , νῦν λέγει τὴν αἰτίαν τοῦ πῶς , εἰ καὶ τῶν μὴ ὄντων ὄν , ὅλως μετὰ τῶν ὄντων συνηρίθμηται . λέγει δὲ ὅτι εἰ καὶ τῶν μὴ ὄντων τρόπον τινά ἐστιν , ὅμως , ᾗ μὲν ὅλως ὅταν γένηται ἔστι , ἐπὶ τούτῳ λέγεταί ὄν , ᾗ δέ , ὡς ἐρεῖ , τῶν ἐπ’ ἔλαττόν ἐστι καὶ σπανίως γινομένων , ἐστὶ μὴ ὄν . καὶ διὰ τοῦτο οὐδ’ ἔστιν αὑτοῦ ἐπιστήμη · αἱ γὰρ ἐπιστῆμαι ἢ τῶν ἀεὶ ἢ τέως τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ εἰσιν . ὅμως , φησίν , λεκτέον ἔτι περὶ τοῦ συμβεβηκότος ὅσον ἐνδέχεται , τίς ἡ φύσις αὐτοῦ καὶ διὰ τίνα αἰτίαν ἔστι , καὶ διὰ τί ἐστί τι τῶν ὄντων καὶ ὅλως ὄν · ἅμα δὲ εἰποῦσι τὴν φύσιν αὐτοῦ δῆλον ἔσται καὶ διὰ τί οὐκ ἔστιν αὐτοῦ ἐπιστήμη . καὶ λέγει ὅτι ἐπ’ ὄντων τὰ μὲν ἀεὶ καὶ ἐξ ἀνάγκης ἐστίν ἀεὶ γὰρ καὶ ἐξ ἀνάγκης ὁ ἄνθρωπος ζῷόν ἐστιν · ἐπειδὴ δὲ ἀναγκαῖον λέγεται καὶ τὸ βίαιον , ὡς ἐν τῷ πρὸ τούτου εἴρηται βιβλίῳ , προσέθηκεν οὐ τῆς κατὰ τὸ βίαιον ἀνάγκης · ἀεὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος καὶ ἐξ ἀνάγκης ζῷόν ἐστιν , ἀλλ’ οὐχ ὅτι βία ζῷόν ἐστι , τοῦτό φαμεν , ἀλλ’ ὅτι οὐκ ἐνδέχεται μὴ εἷναι ζῷον ) , ἐπειδὴ οὖν τὰ μὲν ἀεὶ καὶ ἐξ ἀνάγκης ἐστί , τὰ δὲ ἐξ ἀνάγκης μὲν οὐκ ἔστιν οὐδὲ ἀεί , ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ δέ ( οὔτε γὰρ ἐξ ἀνάγκης εἰσὶν οἱ πενταδάκτυλοι οὔτε ἀεί , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ) , τοῦτο δὴ ἀρχή ἐστι καὶ αἴτιον τοῦ εἶναι τὸ συμβεβηκός . τὸ γὰρ τοῦ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ διάλειμμα τοῦτό | ἐστι τὸ συμβεβηκός . ὑπὸ κύνα γὰρ ἀεὶ πνίγους γινομένου εἴ ποτε γένηται ψῦχος , τοῦτο δὴ τὸ τὴν συνέχειαν τοῦ ὡς ἐπὶ πολὺ ἐκκόψαν λέγει συμβεβηκός , καί φαμεν ὅτι συνέβη ψῦχος ὑπὸ κύνα γενέσθαι . ὥσπερ εἰ νοήσαις γραμμὰς δύο συνεχῶς αὐξομένας , ἀλλὰ τὴν μὲν μίαν ἀεὶ συνεχῶς καὶ ἐπ’ ἄπειρον αὐξομένην , τὴν δὲ λοιπὴν καὶ αὐτὴν μὲν συνεχῶς ἄχρι δέ τινος αὐξομένην , εἶτα στᾶσαν καὶ πάλιν ἀρξαμένην γίνεσθαι · ἡ μὲν οὖν προτέρα ἡ συνεχῶς ἀεὶ γινομένη ἢ αὐξομένη ἀναλογεῖ τῷ ἀεὶ ὄντι καὶ ἀναγκαίῳ , ἡ δὲ λοιπὴ τῷ ὡς ἐπὶ πολὺ γινομένῳ , οὐκ ἀεὶ δὲ ὄντι . ὥστε ἄν ὑπὸ κύνα χειμὼν γένηται ἢ ψῦχος , φαμὲν ὅτι συνέβη χειμῶνα ἢ ψῦχος γενέσθαι , ἄν δὲ ἀλέα ἢ πνῖγος , οὔ φαμεν ὅτι συνέβη · ἀεὶ γὰρ ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὑπὸ κύνα πνῖγος γίνεται . ἀλλὰ καὶ τὸ ὑγιάζειν τὸν οἰκοδόμον συμβεβηκὸς λέγει · οὔτε γὰρ ἀεὶ ὁ οἰκοδόμος ὑγιάζει οὔθ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ · οὐ γὰρ πέφυκεν ὁ οἰκοδόμος ὑγιάζειν ἀλλ’ ὁ ἰατρός . ἀλλὰ καὶ ὁ ὀψοποιός , ἡδονὴν ποιῆσαι διὰ τῶν βρωμάτων στοχαζόμενος , ποιήσειεν ἄν τινι τὸ τοιόνδε βρῶμα ὑγιεινὸν κατὰ συμβεβηκός · συνέβη γὰρ ὑγίειαν ποιῆσαι τὸ τοιόνδε βρῶμα . καὶ τρόπον μέν τινα ποιεῖ ὑγιεινόν , ἁπλῶς δ’ οὔ · ᾗ μὲν γὰρ ὑπὸ τοῦ ὀψοποιοῦ γέγονεν ἡ τοιάδε τροφὴ δι’ ἧς ὑγίανεν ὁ νοσῶν , ἐποίησεν ὑγιεινὸν ὁ ὀψοποιός · ᾗ δὲ οὐ τοῦ ποιῆσαι ὑγιεινὸν ἐστοχάζετο ἀλλὰ μόνον ποιητικὸν ἡδονῆς , οὐ ποιεῖ ὑγιεινόν . καὶ τῶν μὲν ἄλλων , ἤτοι τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ ἐξ ἀνάγκης , εἰσὶν αἰτίαι καὶ δυνάμεις ποιητικαὶ ὡρισμέναι , τῶν δὲ κατὰ συμβεβηκὸς γινομένων οὐδεμία τέχνη ἢ δύναμίς ἐστιν ὡρισμένη . τοῦ γὰρ ἐντυχεῖν ὅπερ ἐπόθεις καὶ πάλαι ἐζήτεις βιβλίον οὐδεμία τέχνη ἢ δύναμίς ἐστιν ὡρισμένη , ἀλλ’ αἴτια μυρία ἄν εἴη · καὶ γὰρ τὸ εἰς ἀγορὰν ἐλθεῖν καὶ τὸ διώκεσθαι ἢ διώκειν καὶ ἄλλα μυρία · τῶν γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς ὄντων ἢ γινομένων καὶ τὰ αἴτια κατὰ συμβεβηκὸς καὶ ἀόριστα . ὥστε ἐπεὶ οὐ πάντα ἐστὶν ἐξ ἀνάγκης καὶ ἀεὶ ὄντα ἢ γινόμενα , ἀλλ’ εἰσὶ τὰ πλεῖστα τῶν ὡς ἐπὶ πολύ , φησὶν εἶναι τὸ κατὰ συμβεβηκὸς ὄν · ἐπεὶ γὰρ οὔτ’ ἀεὶ οὔθ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ἐστι λευκὸς ὁ ἄνθρωπος , ἀλλὰ γίγνεταί ποτε , κατὰ συμβεβηκός ἐστιν · ἢ μᾶλλον ἐπειδὴ οὔτ’ ἀεὶ οὔθ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ γίνεται θησαυροῦ εὕρεσις , κατὰ συμβεβηκός ἐστιν . εἰ δ’ οὐ λέγει τις τὴν θησαυ - ροῦ εὕρεσιν καὶ τὰ τοιαῦτα κατὰ συμβεβηκὸς ὄντα , ἐξ ἀνάγκης αὐτὰ ἐρεῖ · καὶ ἔσονται πάντα ἐξ ἀνάγκης . ἀλλὰ τῶν ἐξ ἀνάγκης ὄντων καὶ τὰ αἴτια ὡρισμένα , τούτων δ’ οὐδενός ἐστι τὸ αἴτιον ὡρισμένον . ἄλλως τε δέδεικται κἀν τῷ δευτέρῳ τμήματι τοῦ Περὶ ἑρμηνείας ὅτι οὐ πάντα ἐξ ἀνάγκης εἰσὶν ἀλλ’ ἔστι | τὸ ἐνδεχόμενον . ἀλλὰ τί αἴτιον τοῦ εἶναι τὸ συμβεβηκός ; ἡ ἡ ὕλη ἡ ἐνδεχομένη ἄλλως ἔχειν παρὰ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . ἐπειδὴ γὰρ ἡ ὕλη αὕτη μὲν ἐπιτηδεία γέγονε δέξασθαι τὸ γενέσθαι τουτουσὶ πενταδακτύλους , αὕτη δ’ οὔ , καὶ ἔχει τοιαύτην φύσιν τοῦ ποτὲ μὲν τοῦτο δύνασθαι , τὸ πενταδακτύλους γίνεσθαι , ποτὲ δὲ καὶ ἄλλως , ἤτοι τὸ τετραδάκτυλον ἢ ἑξαδάκτυλον ἡ ἄλλον τινὰ ἀριθμόν , αὕτη ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ὑπάρχειν τὸ συμβεβηκός . εἰπὼν δὲ τί ποτέ ἐστι τὸ συμβεβηκός , δίδωσιν ἡμῖν μέθοδον ἢ κανόνα , πῶς ἂν ἀποδεικνύοιμεν ὅτι ἔστι τὸ συμβεβηκός . καί φησιν ὅτι εἰ μέλλοι τις δεικνύναι ὅτι ἔστι τὸ συμβεβηκός , ὡς ἀρχὴν λαμβανέτω τὸ εἶναί τι παρὰ τὸ ἀεὶ καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . τοῦτο δὲ λάβοι ἄν , εἴπερ ἐρωτᾶ τὸν προσδιαλεγόμενον , ἀρά γε ἔστι τι παρὰ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ ἀεί , ἢ οὔ ; ἐκεῖνος δὲ ὑπὸ τῆς ἐναργείας πειθόμενος πάντως δώσει τὸ εἶναί τι παρὰ ταῦτα · τοῦτο δέ ἐστι τὸ ὁπότερον ἔτυχεν ἤτοι τὸ συμβεβηκός . τοῦτο εἰπὼν ἐρωτᾷ πότερον τὸ μὲν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ ἐστιν ἐν τοῖς οὖσι , τὸ δὲ ἀεὶ καὶ ἐξ ἀνάγκης οὐκ ἔστιν , ἢ ἔστιν ἄττα ἀίδια , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τὸ πολύ ; καὶ ἐρωτήσας ἀποκρίνεται ὅτι περὶ τούτων ὕστερον ἔσται ἐπισκέψασθαι · καὶ ἐρεῖ ἐν τῷ Κ μὲν ἀμυδρότερον τῆσδε τῆς πραγματείας , τελείως δὲ ἐν τῶ Λ . ταῦτα εἰπὼν λέγει ὅτι φανερόν ἐστιν ἐκ τούτων ὡς τοῦ συμβεβηκότος οὐκ ἔστιν ἐπιστήμη . αἱ ἐπιστῆμαι γὰρ ἢ τῶν ἀεί εἰσιν ἢ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , καὶ δεῖ ὧν ἐστιν ἐπιστήμη ὡρίσθαι ταῦτα καὶ ἐν αὐτοῖς εἶναι , λέγω δὴ ἢ ἐν τῷ ἀεὶ ἢ ἐν τῷ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ , καὶ μὴ ὑπερβαίνειν αὐτά . τὸ γὰρ ὑπὲρ αὐτὰ τὸ συμβεβηκός ἐστιν · οἷον διδάξει τίς τινα ὅτι τὸ μελίκρατον τῷ πυρέττοντι ὠφέλιμόν ἐστιν , ὅτι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὠφελεῖ τοὺς πυρέττοντας · τὸ δὲ παρὰ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ οὐχ ἕξει διδάξαι , ὅτι τῇ νουμηνίᾳ φέρε ἔσται ὠφέλιμον · τοῦτο γὰρ ἐπ’ ἔλαττον γίνεται . οὐ γὰρ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὠφελεῖται ὁ ἐν τῇ νουμηνίᾳ τὸ μελίκρατον πίνων , ἀλλὰ μᾶλλον διὰ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ πίνων ὠφελεῖσθαι συμβαίνει εἶναι καὶ τῇ νουμηνίᾳ ὠφέλιμον . ὥστε καὶ ἔμπαλιν τὸ ἐν τῇ νουμηνίᾳ ὠφέλιμον ἢ ἀεί ἐστιν ὠφέλιμον ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . τὸ δὲ συμβεβηκός ἐστι παρὰ τὸ καὶ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ · ὥστε τοῦ συμβεβηκότος ἐπιστήμην οὐκ ἔχομεν . Τί μὲν οὗν ἐστι τὸ συμβεβηκὸς καὶ διὰ τίνα αἰτίαν καὶ ὅτι ἔπιστήμη οὐκ ἔστιν αὐτοῦ εἴρηται . Εἰπὼν τίς ἡ φύσις τοῦ συμβεβηκότος ὅτι τὸ ἐπίσης καὶ τὸ ἐπ’ ἔλαττον ἐνδεχόμενον , καὶ διὰ τίνα αἰτίαν ἐστίν , ὅτι διὰ τὴν ὕλην τὴν δυναμένην καὶ παρὰ τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἄλλως ἔχειν , καὶ ὅτι ἐπιστήμη ( ?? ) οὐκ ἔστιν αἱ γὰρ ἐπιστῆμαι ἢ τῶν ἀεὶ ἢ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ εἰσι , τοῦτο δὲ παρὰ ταῦτα εἴρηται ) , ἐπιφέρει | Ὅτι δέ εἰσιν ἀρχαὶ καὶ αἴτια ἄνευ τοῦ γίγνεσθαι φανερὀν . Πρόκειται αὐτῷ δεῖξαι ὅτι τῶν κατὰ συμβεβηκὸς ὄντων καὶ τὰ αἴτια κατὰ συμβεβηκός εἰσι , καὶ ἄνευ γενέσεως καὶ φθορᾶς εἰσι καὶ οὗκ εἰσιν , ὥσπερ καὶ αἱ ἁφαὶ καὶ τὰ νῦν τὰ τῶν χρόνων πέρατα . ὡς γὰρ αἱ ἁφαὶ καὶ τὰ νῦν ἄνευ γενέσεως εἰσι καὶ πάλιν ἄνευ φθορᾶς οὔκ εἰσιν , οὕτω καὶ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς ὄντων καὶ τὰ αἴτια κατὰ συμβεβηκὸς ὄντα ἄνευ τοῦ γίνεσθαί εἰσι καὶ ἄνευ τοῦ φθείρεσθαι οὔκ εἰσιν . ἡ γὰρ οἰκοδομηθεῖσα οἰκία τῷ μέν ἐστιν ἡδεῖα τῷ δὲ βλαβερά , καὶ τῷδε μὲν τῷ γειτονοῦντι σκιὰν ποιεῖ τῷδε δὲ οὐ ποιεῖ . ὁ μὲν οὖν οἰκοδόμος , ὅς ἐστι καθ’ αὑτὸ ἀρχὴ καὶ αἴτιον τῆς οἰκίας , καὶ τοῦ συμβάντος τῇ οἰκίᾳ ἢ τοῦ λυπηρὰν εἶναι ἢ τοὺ σκιάζειν αἴτιος μέν ἐστιν , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · ὥστε ὁ οἰκοδόμος ὡς μὲν αἴτιος τῆς οἰκίας γέγονε διὰ γενέσεως ἤτοι μαθήσεως εἰς τὸ εἶναι οἰκοδόμος ἤχθη ) , καὶ φθείρεται πάλιν ὡς αἴτιος τῆς οἰκίας . ἐπεὶ γὰρ συνέβη τῷ οἰκοδόμῳ τῷ αἰτίῳ ὄντι καθ’ αὑτὸ τῆς οἰκίας γενέσθαι αἰτίῳ καὶ τοῦ σκιάζειν αὐτὴν τὸν γείτονα ἢ λυπεῖν , ἔστι μὲν αἴτιος καὶ τοῦ σκιάζειν αὐτήν , ἀλλ’ οὐ διὰ γενέσεως καὶ μαθήσεως εἰς τοῦτο ἤχθη , ὥσπερ εἰς τὸ εἶναι οἰκοδόμος . ὡς γὰρ ἐκ μὴ ἀνθρώπου διὰ γενέσεως εἰς τὸ εἶναι ἄνθρωπος ἤχθη , οὕτω καὶ ἐκ μὴ οἰκοδόμου διὰ γενέσεως τινος καὶ μαθήσεως καὶ ὅλως χρονικῆς παρατάσεως εἰς τὸ εἶναι οἰκοδόμος καὶ δύνασθαι ποιεῖν οἰκίαν ἧκεν · εἰς δὲ τὸ τῷ μὲν ἡδεῖαν εἶναι τὴν οἰκίαν , τῷ δὲ λυπηράν , οὐδαμῶς διὰ τοιούτου τινὸς ἧκεν . ὅλως γὰρ οὐδ’ ἐσπούδασεν οὐδ’ ἐφρόντισε περὶ τούτου ὥσπερ περὶ τοῦ ποιεῖν οἰκίαν , ἀλλ’ ἀχρόνως συνέβη αὐτῷ τὸ γίνεσθαι αἴτιον αὐτὸν τοῦ λυπεῖν τὴν οἰκίαν . διὰ γὰρ τὸ τὸν λυπηθέντα οὕτω διακεῖσθαι ὥστε ῥᾳδίως καὶ ὑπὸ τῶν τυχόντων πάσχειν , ἐπὶ τούτῳ γέγονεν ὁ οἰκοδόμος ὁ ταύτην ποιήσας αἴτιος τοῦ λυπηρὰν αὐτὴν εἶναι , ἐπεὶ εἴ τις ἕτερος τῶν ὑγιεινῶς διακειμένων εἰσέλθοι , οὐκ ἄν λυπηθείη . καὶ περὶ τούτου ἐρεῖ πάλιν ἐν τῷ Κ ταύτης τῆς πραγματείας . ὥσπερ δὲ αἴτιος ὢν καθ’ αὑτὸ ὁ οἰκοδόμος τῆς οἰκίας διὰ γενέσεως τοῦτο ἐγένετο , οὕτως πάλιν ὡς μὲν αἴτιος τῆς οἰκίας διὰ φθοράς φθαρήσεται , καὶ ὡς ἀχρόνως αἴτιος γέγονε τοῦ λυπηρὰν αὐτὴν εἶναι , οὕτω πάλιν καὶ ἀχρόνως φθείρεται . αὐτὸς δὲ δείκνυσι τοῦτο πρότερον μὲν ὡς ὁμολογούμενον λαβὼν ὅτι ὧν τὰ αἴτια καὶ αἱ ἀρχαὶ διὰ γενέσεως γέγονε , ταῦτα ἐξ ἀνάγκης ἐστίν . εἰ οὖν ὧν τὰ αἴτια , ὥσπερ ἐπὶ τῆς οἰκίας , διὰ γενέσεως | γέγονε , ταῦτα ἐξ ἀνάγκης εἰσίν , ἅπερ ἄρα οὐκ ἐξ ἀνάγκης εἰσί , τούτων τὰ αἴτια ἄνευ γενέσεως εἰσι καὶ ἄνευ φθορᾶς οὔκ εἰσιν . εἰ γὰρ μὴ τοῦτο , φησί , τουτέστιν εἰ μὴ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς ὄντων τὰ αἴτια κατὰ συμβεβηκός ἐστι καὶ γενητὰ καὶ φθαρτὰ τυγχάνει ἄνευ τοῦ γίνεσθαι καὶ φθείρεσθαι , ἀλλ’ ἀναγκαῖά ἐστι καὶ καθ’ αὑτὸ τὰ αἴτια αὐτῶν , καὶ γενητὰ καὶ φθαρτὰ διὰ γενέσεως καὶ φθορᾶς , εἰ οὖν μὴ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς ὄντων τὰ αἴτια κατὰ συμβεβηκὸς ἀλλ’ ἐξ ἀνάγκης , καὶ αὐτὰ ἐξ ἀνάγκης ἔσται · κεῖται γὰρ ὅτι ὧν τὰ αἴτια ἐξ ἀνάγκης , καὶ αὐτὰ ἐξ ἀνάγκης . ἀλλ’ εἰ τοῦτο , πάντα ἐξ ἀνάγκης ἔσται , ὅπερ ἀδύνατον . ὅτι δὲ ὧν τὰ αἴτια ἐξ ἀνάγκης , καὶ αὐτὰ ἐξ ἀνάγκης εἰσὶ δῆλον . τῆς γὰρ οἰκίας τῆς οἰκοδομουμένης ἡ τῆς ἣν ᾠκοδόμησεν αἴτιος ὢν ἐξ ἀνάγκης καὶ καθ’ αὑτὸ ὁ οἰκοδομῶν καὶ ὃς ᾠκοδόμησεν , ὅταν οἰκοδομῆται ἐξ ἀνάγκης ἐστὶ καὶ ὁ οἰκοδομῶν , καὶ τοῦ οἰκοδομοῦντος ὄντος ἐξ ἀνάγκης οἰκοδομεῖται , καὶ ἡ ἤδη οὖσα οἰκία ἐξ ἀνάγκης ᾠκοδομήθη . τὸ γὰρ ὂν ὅτε ἔστιν ἐξ ἀνάγκης ἔστιν . ἐπειδὴ δέ ἐστιν ἡ οἰκία ἐξ ἀνάγκης , ἕπεται αὐτῇ τὸ οἰκοδομηθῆναι · εἰ γὰρ μὴ ᾠκοδομήθη , οὐκ ἄν ἦν . πάντα δή , φησίν , ἐξ ἀνάγκης ἔσται , εἰ τοῦ γινομένου καὶ φθειρομένου μὴ κατὰ συμβεβηκὸς ἀνάγκη αἴτιόν τι εἶναι . δεῖ δὲ προσυπακούειν τὸ παντός , ἴνα ᾖ , εἰ παντὸς τοῦ γιγνομένου καὶ τοῦ φθειρομένου μὴ κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιόν τι ἀνάγκη εἶναι . καὶ εἴη ἄν τὸ λεγόμενον τοιοῦτον · εἰ πάντων τῶν γινομένων καὶ φθειρομένων οὐκ ἔστιν αἴτιον κατὰ συμβεβηκός , ἵνα ἐκ τούτου ὑπάρχῃ τινὰ γενητὰ καὶ φθαρτὰ ἄνευ τοῦ γίγνεσθαι καὶ φθείρεσθαι , ἤτοι ἄνευ γενέσεως καὶ φθορᾶς , ἀλλ’ ἐστὶ παντὸς τοῦ γινομένου καὶ φθειρομένου τὸ αἴτιον καθ’ αὑτό , ἐξ ἀνάγκης πάντα ἔσται καὶ οὐδὲν ὅλως ἔστι συμβεβηκός . ὧν γάρ , ὡς πολλάκις εἴρηται , τὰ αἴτια ἐξ ἀνάγκης , καὶ αὐτὰ ἀναγκαῖα . ταῦτα εἰπὼν τρέπεται εἰς τὴν δεῖξιν τοῦ ὅτι ἔστιν αἴτια κατὰ συμβεβηκὸς ἄνευ τοῦ γίγνεσθαι καὶ φθείρεσθαι , καί φησι πότερον ἔσται τοδὶ ἢ οὔ ; οἷον εἰ παρακαθημένων μένων τὴν πόλιν πολεμίων λέγομεν πότερον ἔσται τοδὶ ἢ οὔ , ἤτοι πότερον ἀποθανεῖται Νικόστρατος ἢ οὔ ; φαμὲν ὡς ἐὰν τοδὶ γένηται , τουτέστιν εἴπερ ἐξέλθῃ καὶ κρατηθῇ ὑπὸ τῶν πολεμίων , θανεῖται · ἐστὶ δὴ αἴτιον τοῦ θανεῖν αὐτὸν τὸ ἐξελθεῖν . τοῦ δ’ ἐξελθεῖν πάλιν ἐστὶν αἴτιον τὸ πιεῖν ὕδωρ , τούτου δὲ τὸ διψῆσαι , τοῦ διψῆσαι δὲ τὸ δριμέα φαγεῖν , τοῦτο δὲ κατὰ συμβεβηκός ἐστιν αἴτιον καὶ οὐ καθ’ αὑτὸ · ἐνδέχεται γὰρ διψῆσαι καὶ ᾶνευ τοῦ δριμέα φαγεῖν · καὶ γὰρ ἐκ τοῦ | πολλὰ κινηθῆναι καὶ ἐκ τοῦ πλεῖστον οἶνον πιεῖν καὶ ξ ἄλλων πολλῶν . εἰ δ’ ἣν τὸ τὰ δριμέα φαγεῖν τοῦ διψῆσαι καθ’ αὑτὸ αἴτιον , εἰ μὴ ἔφαγε δριμἰ οὐκ ἂν ἐδίψησεν , ὥσπερ εἰ μὴ ἔστιν οἰκοδόμος οὐκ ἔσται οἰκία · νῦν δὲ καὶ ἄνευ τοῦ φαγεῖν τὰ δριμέα διψῇ · οὐκ ἔστιν ἄρα κα0 αὗ αἴτιον τοῦ διψῆσαι τὸ φαγεῖν ταῦτα . γέγονε δὴ τὸ διψῆσαι , αἴτιον ὂν καὶ αὐτὸ τοῦ ἐξελθεῖν , ἄνευ γενέσεως . εἰ μὲν γὰρ ὑπέκειτό τις ὕλη τῇ δέψῃ , ἥτις ἀλλοιουμένη γίνεται ὅπερ ἡ δίψα , ὥσπερ τὸ καταμήνιον ἀλλοιούμενον γίνεται ὅπερ τὸ ζῷον , τότε ἢν εἰκός μᾶλλον δ’ ἀναγκαῖον λέγειν ὅτι διὰ γενέσεως ἡ δίψα γέγονεν · ἐπεὶ δὲ οὐ τοῦτο γίνεται , οὐκ εἰκός ἐστι τοῦτο λέγειν . ἀλλὰ πῶς ὅλως γίγνεται ; ἢ γινομένων τινῶν περὶ τὸ σῶμα πα . θῶν ἐπιγ ίνεται αὐτοῖς ἀχρόνως ἡ δίψα ὥσπερ καὶ τὸ εἶὸος τ - ἱι ὕλῃ . εἰπὼν οὖν ὅτι ἐάν γ ε τὸ δὶ γένηται , εἰ δὲ μ ἡ , οὓ , τοῦτο δ ἄν ἄλλο , ἐπήγαγε καὶ οὕτω δῆλον ὅτι ἁεἰ χρόνου ἀφαιτουμένου ἀπὸ πεπερασμένου ἥξει ἐπὶ τὸ νῦν , τουτέστιν ἀναλυομένου τοῦ χρόνου τοῦὸε εἰς τόνδε καὶ τοῦδε εἰς τόνδε ἥξει ἐπὶ τὸ νῦν , τουτέστιν εἰς ὃ νῦν ὑπάρχει , ποῦ δὲ ὑπάρχει ὁ διψῶν , ὸηλονότι εἰς τὸ διψῆν . εἶτα καὶ παράδειγμα τοῦ ἀποθανεῖν βία τίθησι τὸ ἄν ἐξέλθῃ . τοῦ δὲ ἀποθανεῖν νόσῳ οὐ τίθησιν , ἡμεῖς δ’ ἐροῦμεν μετ’ ὀλίγον , ὅταν πάλιν αὐτοῦ μν ἡσθῇ · μνησθήσεται γάρ . εἰπὼν οὗν ὅτι καὶ οὕτως ἥξει εἰς ὃ νῦν ὑπάρχει , ἐπήγαγε παράδειγμα τοῦ εἰς ὃ νὺν ὒ πάρχει τὸ ἀποθανεῖται εἰ ἐξέλθοι · τοῦτο δὲ ἄν ἄλλο · καὶ οὕτως ἥξει εἰς ὃ νῦν ὑπάρχει , καὶ τοῦτο εἰπὼν προστίθησι τὸ ἢ εἰς τῶν γεγονότων τι . δοκεῖ δὲ τὸ ἑπόμενον παρά̣δειγμα , τὸ οἷον ἐὰν διψήσῃ · τοῦτο δὲ εἰ ἐσθίει δριμέα , τοῦ ἢ εἰς τῶν γ εγονότων τι εἶναι , οὐκ ἔστι δὲ αὐτοῦ , ἀλλὰ τοῦ προτέρου ἐστὶ καὶ τοῦτο . ὃ δὴ καὶ συννενοηκὼς ἐπαναλαμβάνει πάλιν μετ’ ὀλίγον τὸν λόγον , ἵνα καὶ αὐτοῦ θήσει παράδειγμα , ὅταν λέγῃ ὁμοίως δὲ κἂν ὑπερπηδήσῃ τις εἰς τὰ γενόμενα . τὸ γὰρ γενόμενα καὶ τὸ γενομενων παρεληλυθότων εἰσὶ δηλωτικά . τέως δ οὗν εἰπὼν οἷον ἐὰν διψήσῃ , τοῦτο δ’ εἰ ἐσθίει δριμέα , ἐπήγαγε τοῦτο δὲ τὸ ἐσθίειν δριμέα ἢ ὒ πάρχει ἢ οὐχ ὑπάρχει . τὸ δὲ ὥστε ἐξ ἀνάγκης ἀποθανεῖται ἢ οὐκ ἄπο θάν’ εἶτα ι συμπέρασμά ἐστι τῶν εἰρημένων , ἴσον λέγων τῷ ὥστε τούτων οὕτως ἐχόντων , εἰ μὲν ἐξέλθοι πιεῖν , ἐξ ἀνάγκης ἀποθανεῖται , εἰ δὲ μὴ ἐξέλθοι , οὐκ ἀποθανεῖται . οὕτω ταῦτα εἰπὼν ἐπαναλαμβάνει , ὥσπερ εἴρητα·ι , τὸν λόγον , καὶ τίθησι κα.̀ τῶν γεγονότων παραδείγματα . ὁμοίως δὲ κἂν ἀπὸ τῶν παρεληλυθότων ἄρξηταί τις καὶ πρὸς τὰ μέλλοντα καταντήσῃ , ἀλλὰ μὴ ἀπὸ τῶν μελλόντων , ὥσπερ καὶ πρός προν , | καὶ ἐπὶ τὸν ἐνεστῶτα , τὸ αὐτὸ γενήσεται . ἤδη γὰρ τὸ γεγονὸς ὑπάρχει ἔν τινι . εἰ δὴ ἀπὸ τούτου ἀρξόμεθα , ὡς εἴρηται , ἥξομεν ἐπὶ τὸ νῦν , ὅπερ ἔσται κατὰ συμβεβηκὸς αἴτιον . ἀλλὰ τί ποτέ ἐστι τὸ ἤδη γὰρ γεγονὸς γονὸς ὑπάρχει ἔν τινι ; ἢ τὸ τὰ στοιχεῖα εἶναι ἐν τῆ ζῶντι · ἐπειδὴ γὰρ ἤδη ζῇ , ὑπάρχει ἐν αὐτῷ τὰ στοιχεῖα . ὅδε οὖν ζῇ , ὅτι τὰ ἐναντία πῦρ καὶ γῆ καὶ τὰ μεταξὺ ἐν τῷ αὐτῷ γέγονε · καὶ εἰ τοῦτο , ἀποθανεῖται . ἐξ ἀνάγκης ἄρα τὸ ἐξ ἐναντίων γεγονὸς ἀποθανεῖται . ἀλλὰ τὸ αἴτιον τοῦ θανάτου ἄδηλον , διότι ἐστὶ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ οὐ καθ’ αὑτό · ἐνδέχεται γὰρ καὶ νόσῳ καὶ βίᾳ ἀποθανεῖν . ἔσται δὴ ὁ λόγος , ἵνα πάλιν ἐπαναλάβωμεν , τοιοῦτος · ὁδὶ ἀποθανεῖται , ὅτι τὰ ἐναντία ἐν αὐτῷ γέγονεν · ἀποθανεῖται δὲ εἰ νοσήσει · ἕπεται γὰρ τοῖς ἐξ ἐναντίων οὖσι διὰ τὴν τούτων μάχην τὸ νοσεῖν · νοσήσει δὲ φέρε εἰπεῖν ὕδρωπα , τοῦτο δὲ ἢν ὕδωρ πίῃ · ὥστε εἰ πίοι ὕδωρ ὕδρωπι περιπεσεῖται , τοῦτο δὲ παθὼν θανεῖται . καὶ ἔστι τὸ ὕδωρ πιεῖν αἴτιον τοῦ ὕδρωπος , ὥσπερ καὶ οὗτος τοῦ θανεῖν ; ἀλλ’ οὐ καθ’ αὑτό · ἐνδέχεται γὰρ καὶ μὴ πιόντα ὕδωρ ὕδρωπα νοσῆσαι . ταῦτα οὗν ἐστιν ἅπερ ἀνωτέρω ἐπηγγειλάμεθα εἰπεῖν παραδείγματα περὶ τοῦ ὅπως νόσῳ θανεῖται · εἴρηται δὲ ἀνωτέρω καὶ τοῦ βίᾳ , ἦν δὲ τὸ ὑπὸ πολεμίων κρατηθῆναι . δῆλον οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι οὐκ ἐπ’ ἄπειρον βαδίζομεν ἄλλο ἄλλου αἴτιον ἀποδιδόντες , ἀλλὰ καταντῶμεν εἴς τι αἴτιον , οἷον τὸ δριμέα φαγεῖν , καὶ ἀρχὴν ἧς οὐκ ἔστιν ἄλλο αἴτιον · καὶ ἔστιν αὕτη ἀρχὴ τοῦ ὁπότερ’ ἔτυχε , λέγω δὴ τοῦ ἀποθανεῖν . εἰ μὲν γὰρ ἐξέλθῃ , θανεῖται , εἰ δὲ μή , οὐ θανεῖται · ἐστὶ δὴ τοῦ ὁπότερ’ ἔτυχεν , ἤτοι τοῦ συμβεβηκότος , καὶ τὸ αἴτιον κατὰ συμβεβηκός · συνέβη γὰρ δριμέα φαγόντα διψῆσαι . ταῦτα εἰπὼν λέγει ὅτι τὸ τοιοῦτον αἴτιον , λέγει δὲ τὸ κατὰ συμβεβηκός , πότερον ὑλικὸν χρὴ λέγειν ἢ τελικὸν ἢ κινητικὸν ἤτοι ποιητικόν ; καὶ ἐρωτήσας οὐκ ἐπικρίνει διὰ τὸ δῆλον εἶναι ὅτι τοῖς 25 ποιητικοῖς αἰτίοις συναριθμεῖν αὐτὸ χρὴ καὶ οὐδενὶ τῶν ἄλλων . Περὶ μὲν οὖν τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς ὄντος ἀφείσθω · διώρισται γὰρ · τὸ δὲ ὡς ἀληθὲς ὄν . Εἰπὼν περὶ τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς ὄντος ὅσα εἰκὸς ἦν εἰπεῖν ὡς πρὸς τὴν παροῦσαν χρείαν λέγει ὅτι τὸ μὲν κατὰ συμβεβηκὸς ὂν ἀφείσθω · ἱκανῶς γὰρ περὶ τούτου διώρισται . ἐπεὶ δὲ λέγεται καὶ τὸ ἀληθὲς ὂν καὶ τὸ ψεῦδος μὴ ὄν , λέγει ὅτι παρὰ σύνθεσιν καὶ διαίρεσίν ἐστιν . ὅταν γὰρ τὸ ὑπάρχον τινὶ συνθῶμεν αὑτῷ , οἷον εἰ τὸ καθῆσθαι ὑπάρχει Σωκράτει καὶ λέγομεν ὅτι Σωκράτης κάθηται , τουτὶ ὂν λέγεται ἀληθὲς ὄν , διὰ τὸ τὸ ὑπάρχον συνθεῖναι | ἤτοι κατηγορῆσαι τοῦ ὑποκειμένου . εἰ δὲ καθημένου λέγομεν ὅτι οὐ κάθηται , ψεῦδος · ὂν μὴ ὂν λέγεται , διὰ τὸ ψευδῶς διελεῖν ἤτοι ἀποφῆσαι τοῦ Σωκράτους τὸ καθῆσθαι . ἐπειδὴ οὖν παρὰ σύνθεσιν καὶ διαίρεσίν ἐστι τὸ ὡς ἀληθὲς ὂν καὶ τὸ μὴ ὂν ὡς ψεῦδος , τὸ δὲ σύν ὀλὸν , τουτέστιν ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν τὸ ὡς ἀληθὲς ὂν καὶ τὸ ὡς ψεῦδος μὴ ὄν , περὶ μερισμόν ἐστιν ἀντιφάσεως · τὸ μὲν γὰρ ἀληθὲς ὂν ἔχει τὴν κατάφασιν ἐπὶ τῷ συγκειμένῳ , ἤτοι τὸ ἀληθὲς ὂν συνίσταται , ὅταν τὸν κατηγορούμενον ἀληθῶς συνθῶμεν , καθ’ οὗ κατηγορεῖται , τὸ δὲ ὡς ψεῦδος μὴ ὄν ἐστιν , ὅταν ψευδῶς ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου διαιρῶμεν , καὶ ὅλως τὸ ψεῦδος τούτου τοῦ μερισμοῦ τὴν ἀντίφασιν εἰσάγει , τουτέστι θάτερον μόριον τῆς ἀντιφάσεως ἐστιν . ἀλλὰ τὸ μὲν ὡς ἀληθὲς ὄν ἐστιν , ὅταν ἀληθῶς συνάπτωμεν τὸ κατηγορούμενον τῷ ὑποκειμένῳ , τὸ δὲ ψεῦδος τοὐναντίον εἰ δ’ ἔστιν ἄττα ἅπερ χωρὶς λεγόμενα δύναται καὶ ἅμα νοεῖσθαι , ὡς τὸ ζῷον καὶ τὸ πεζὸν καὶ τὸ δίπουν ταῦτα γὰρ · καὶ χωρὶς λεγόμενα δύναται καὶ ὡς ἓν νοεῖσθαι ) , περὶ τούτου , φησίν , ἄλλος λόγος . ἐρεῖ γὰρ ἐν τῷ μετὰ τοῦτο βιβλίῳ , καὶ ἐπὶ τούτῳ νῦν ὑπερτίθεται τὴν τούτου ζήτησιν . εἰπὼν δὲ πῶς δὲ τὸ ἅμα ἢ τὸ χωρὶς συμβαίνει νοεῖν ἄλλος λόγος , ἑρμηνεύει πῶς τὸ ἅμα καὶ χωρὶς εἴρηκε λέγων λέγω δὲ τὸ ἄμα καὶ χωρὶς ὥστε μὴ τὸ ἐφεξῆς ἀλλ’ ἕν τι γίγνεσθαι . τουτέστιν οὐχ ἅμα μὲν λέγω τὰ ἐφεξῆς , ὥσπερ ἡ Ἰλιάς ἐφεξῆς γὰρ τῷ α΄ τὸ β΄ καὶ τὰ λοιπὰ ὁμοίως ) , μὴ ἅμα δὲ τὰ μὴ ἐφεξῆς , ἀλλὰ τὰ μὲν δυνάμενα ἓν γίνεσθαι λέγω ἅμα , τὰ δὲ μὴ δυνάμενα μὴ ἅμα . εἰπὼν δὲ ἀνωτέρω ὅτι τὸ ὡς ἀληθὲς ὂν καὶ τὸ μὴ ὂν ὡς ψεῦδος ἐπειδὴ παρὰ σύνθεσίν ἐστι καὶ διαίρεσιν , καὶ μεταξὺ ἐπεμβαλών τινα , ἐπήγαγε τὴν αἰτίαν τοῦ ὅπως παρὰ σύνθεσιν καὶ διαίρεσίν ἐστι τό τε ὡς ἀληθὲς ὂν καὶ τὸ μὴ ὂν ὡς ψεῦδος διὰ τοῦ οὐ γάρ ἐστι τὸ ψεῦδος καὶ τὸ ἀληθὲς ἐν τοῖς πράγμασιν . ὥστε ἡ τοῦ λόγου συνέχεια τοιαύτη τίς ἐστι · τὸ δὲ ὡς ἀληθὲς ὃν καὶ τὸ μὴ ὂν ὡς ψεῦδος ἐπειδὴ παρὰ σύνθεσιν καὶ διαίρεσίν ἐστιν · οὐ γάρ ἐστι τὸ ψεῦδος καὶ τὸ ἀληθὲς ἐν τοῖς πράγμασιν . εἰ γὰρ μὴ πάθος τι τῆς ἡμετέρας διανοίας καὶ παρὰ σύνθεσιν ἢ διαίρεσιν τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος ἀλλ’ ἐν τοῖς πράγμασιν ἦν , ὡς αὐτός φησι , τῷ μὲν ἀγαθὸν εἰπεῖν εὐθὺς ἔδει λέγειν ἀληθές , καὶ ἦν ἂν τὸ ἀγαθὸν ἀληθές , τῷ δὲ κακὸν ψεῦδος . καὶ ἔμπαλιν , τῷ μὲν κακὸν εἰπεῖν εὐθὺς ἀληθὲς ἔδει λέγειν , τῷ δὲ ἀγαθὸν ψεῦδος . ἀλλὰ μὴν οὔτε ἀγαθὸν εἰπόντες ἀληθὲς λέγομεν ἢ ψεῦδος , οὔτε κακόν . οὐκ ἄρα ἐν τοῖς πράγμασι τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδός ἐστιν , ἀλλ’ ἐν τῇ διανοίᾳ . οὐ μόνον δ’ ἐν τοῖς πράγμασιν οὐκ ἔστι τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος ἀλλ’ οὐδ’ ἐν τοῖς ἁπλοῖς τοῖς ἐν τῇ διανοίᾳ , ἁπλᾶ λέγων τὰ πράγματα αὐτὰ καθ’ αὑτὰ νοούμενα ἄνευ συνθέσεως καὶ διαιρέσεως . ταῦτα εἰπὼν ἀποδίδωσι τὸν λόγον , λέγων ὅσα μὲν οὖν δεῖ θεωρῆσαι περὶ τὸ οὕτως ὂν καὶ μὴ ὄν , ἴσον λέγων τῷ ἐπειδὴ εἴρηται ὅτι τὸ ὡς ἀληθὲς ὂν καὶ τὸ ὡς ψεῦδος μὴ ὂν παρὰ σύνθεσίν ἐστι καὶ διαίρεσιν , ὅσα δὴ περὶ τὸ οὕτως ὄν , ἤτοι τὸ ὡς ἄλη θές , καὶ τὸ μὴ ὂν ὡς ψεῦδος θεωρῆσαι δεῖ , ὕστερον ἐπισκεπτέον . ἐπεὶ δ’ , ὡς δέδεικται , ἡ συμπλοκή ἐστι καὶ ἡ διαίρεσις ἐν τῇ διανοία ἀλλ᾿ οὐκ ἐν τοῖς πράγμασι , συμπλοκὴν καὶ διαίρεσιν λέγων τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος , τὸ δ’ οὕτως , ἤτοι τὸ ὡς ἀληθές , τὸ παρὰ σύνθεσιν καὶ διαίρεσιν , ἕτερον ὄν ἐστι τῶν κυρίως ὄντων , κυρίως ὄντα λέγων τὰς ἀτόμους οὐσίας , ὡς ἐν τῷ μετὰ τοῦτο βιβλίῳ ἐρεῖ · περὶ γὰρ τῶν νοητῶν ἄλλος λόγος . εἶτα καὶ πῶς ἕτερόν ἐστι τὸ ὡς ἀληθὲς ὂν τῶν κυρίως ὄντων λέγει . ἢ γάρ , φησίν , ἡ διάνοια τὸ τί ἐστι καὶ οὐσίαν μετὰ οὐσίας συνάπτει ἢ διαιρεῖ , ἢ πάλιν ποιὸν μετὰ οὐσίας ἢ ποσὸν ἢ ἄλλην τινὰ τῶν κατηγοριῶν . ἐπειδὴ οὖν ταῦθ’ οὕτως ἔχει , τὸ μὲν ὡς συμβεβηκὸς ὄν , ἐπειδὴ ἱκανῶς εἴρηται περὶ αὐτοῦ , ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ ὡς ἀληθές ῥηθήσεται γάρ ) νῦν ἀφετέον . αὐτὸς δὲ τοῦ ταῦτα νῦν παραλιπεῖν αἰτίαν ἀπέδωκε τὸ τὸ γἁρ αἴτιον τοῦ μὲν κατὰ συμβεβηκὸς ὄντος ἀόριστον , τῶν δ’ ἀορίστων οὐ φροντιστέον · τὸ δ’ ὡς ἀληθὲς ὄν τι πάθος ἐστὶ καὶ βούλημα διανοίας , τὸ δὲ ζητεῖν τὸ ἑκάστω δοκοῦν οὐ σφόδρα ἀναγκαῖον . ἄλλως τε καὶ ἀμφότερα περὶ τὸ λοιπὸν γένος ὄντα τοῦ ὄντος . λέγοι δ’ ἄν λοιπὸν τοῦ ὄντος γένος τὸ κυρίως ἀλλ’ οὐ τὸ κατὰ συμβεβηκός . καὶ ἐπεὶ περὶ τὸ λοιπὸν τοῦ ὄντος εἰσὶ γένος , καὶ οὐ δηλοῦσι φύσιν τινὰ ἔω οὖσαν καὶ ὑπερεκπίπτουσαν τὸ ὂν ἀλλ’ ὑπ’ αὐτό εἰσιν , ἡ δὲ ζήτησίς ἐστι περὶ τὰ αἴτια τοῦ ὄντος ᾗ ὄν , δῆλον ὡς καὶ περὶ αὐτῶν ἐστι , καὶ οὐ χρεία ἀποτεμόντας ἰδίᾳ περὶ αὐτῶν σκοπεῖν . τότε γὰρ ἂν τοῦτο ἐποιοῦμεν , εἴπερ περὶ τοῦ ὄντος ᾗ ὂν ζητοῦντες ταῦτα οὐκ ἦν ὑπ’ αὐτό · ἐπειδὴ δ’ εἰσίν , ἀφετέον καὶ τὰ αἴτια τοῦ ὄντος ζητητέον . τὸ δὲ ὂν ὅτι πολλαχῶς λέγεται εἴρηται , ὅτε διωρισάμεθα ποσαχῶς ἕκαστον λέγεται . |
Lemmas: πολλάκις ὁ πρόκειμαι ἐπιστήμη ὁ εἰμί ὅς εἰμί οἶδα ἀποφαίνω ὁ γάρ ἄλλος μέρος τίς ὁ εἰμί ἀποτέμνω περί ἐκεῖνος πραγματεύομαι , οὐ ὁ φύσις ἐκεῖνος ζητέω , οὐδέ θεωρέω αὐτός ὡς εἰμί , ἀλλά ὅς συμβαίνω αὐτός · ὁ γάρ ἀστρονομία οὖον ὁ φύσις ὁ ἀστήρ ζητέω καί θεωρέω , ἀλλά κινέω αὐτός καί προποδισμός καί ἀναποδισμός ) — πολλαχοῦ δή , ὡς εἴρω , ὁ πρόκειμαι ἐπιστήμη ὁ εἰμί ὅς εἰμί γιγνώσκω εἶπον , ἐκ ὅς ἐν ὁ πάρειμι βιβλίον σκιωδῶς ἐμφαίνω καί ἐν ὁ μετά οὗτος ἐμφανής καί ἐν ὁ ἐφεξῆς λαμπρός . ἐκεῖνος λέγω ὁ ἐπιστήμη οἶδα ὁ εἰμί ὅς εἰμί ὁ ἕκαστος ὁρισμός οἶδα καί ὅπως ἕκαστος ὁρίζω προσήκω διορίζω , εἴτε νοητός εἴτε ἄλλος τίς , καί τίνω μέν εἰμί ὁρισμός τίνω δέ οὐ εἰμί . εἰμί δέ ὁ πρόκειμαι πραγματεία τοιοῦτος τις ἀναφαίνω , οὗτος εἄν εἰμί ὁ ὁ εἰμί ὁ εἰμί γιγνώσκω . καί εἴπερ εἰμί ὁποῖος αὐτός φημί εἰμί , εἴτε μή , ἐν ὁ ἑξῆς ἅπας βιβλίον εἶμι . ἐπί δέ ὁ ὁ λέγω ἐξήγησις εἶμι . p . 1025b3 ὁ ἀρχή καί ὁ αἴτιος ζητέω ὁ εἰμί . ὑπομιμνῄσκω πάλιν ἐγώ ὁ πολλάκις εἴρω ὅτι ὁ πρόκειμαι πραγματεία ζητέω ὁ αἴτιος καί ὁ ἀρχή ὁ εἰμί . ζητέω δέ ὁ αἴτιος ὁ εἰμί δηλαδή ὅς ὄνιον εἰμί . ἀλλά ὅτι μέν ὁ ἀρχή καθολικός εἰμί ὁ αἴτιος καί διά τίς καί πῶς καθολικός πολλάκις εἴρω · ὅτι δέ ὁ αἴτιος ὁ εἰμί ὁ εἰμί εἰμί ὁ πρόκειμαι πραγματεία σκοπέω , δείκνυμι ἐκ ὁ μηδείς ὁ ἄλλος ἐπιστήμη οὗτος ποιέω , ἀλλά πᾶς παραχωρέω ὁ πρόκειμαι ὁ τοιοῦτος ζήτησις , ὡς κύριος καί δέσποινα αὐτός . εἰμί γάρ , φημί , αἴτιος ὑγίεια καί εὐεξία , ὑγίεια φέρω εἶπον κάθαρσις καί φλεβοτομία , εὐεξία δέ εἰμί τυγχάνω γυμνάσιον · καί ὁ μανθάνω ματικως εἰμί ἀρχή καί αἴτιος καί στοιχεῖον , καί ὅλως πᾶς ἐπίσταμαι μή διανοητικός ἢ πρακτικός ( οὗτος γάρ δηλόω διά ἢ μετέχω τίς διάνοια · οὖον γάρ ἄνευ διάνοια ὁ πρακτός πράσσω ) περί αἴτιος καί ἀρχή εἰμί , ἢ ἀκριβής ἢ ἁπλόος . ἄκρις - βέστεραι μέν γάρ ὁ ἀρχή γεωμετρία ὁ ὁ ἀστρονομία ἀρχή , εἰμί καί ὁ ὑπόκειμαι αὐτός ὁ ὁ γεωμετρία τίμιος , ὡς ἐν ὁ περι Ψυχή ἐγώ εἴρω . ἀκριβής μέν οὖν ὁ ὁ γεωμετρία , ὅτι ἐκ ὅς ὁ ἀποδείκνυμι αὐτός λίαν εἰμί ἀναντίρρητος · πᾶς δέ , ὥσπερ λέγω , περί ἀρχή καί αἴτιος . ἀλλά πᾶς οὗτος περί εἰμί τίς , ἀλλά οὐ ὁ εἰμί ὅς εἰμί , ἀλλά τίς ὁ εἰμί καί γένος τίς καί ὑπόκειμαι περιγράφω τε καί ἀποτέμνω περί ὁ αἴτιος οὗτος πραγματεύομαι , ἀλλά οὖον περί ὁ ὁ εἰμί ἁπλόος , οὐδέ ὁ εἰμί ὅς εἰμί ζητέω · οὐδέ ὁ τίς εἰμί καί ὁ οὐσία οὐδείς λόγος ποιέω , ἀλλά ἐκ οὗτος ὁ μέν αἴσθησις ποιέω αὐτός δῆλος , ὥσπερ ὁ ἰατρικός ὁ αἴτιος ὁ συντίθημι σῶμα καί ὁ στοιχεῖον ὁ αἴσθησις ποιέω δῆλος . ὁράω γάρ εἰς ὁ τέσσαρες ἁπλόος σῶμα διαλύω γιγνώσκω ὅτι ἐκ αὐτός συνίστημι . ἀλλά δή ὅτι καί ὁ πῦρ καί ὁ ὕδωρ ὁ μέν ψυχρός καί ὑγρός , ὁ δέ πῦρ ξηρός καί θερμός , καί οὗτος ὁ αἴσθησις δῆλος ποιέω , οὖον ὁ λόγος . φυσικός γάρ εἰμί ἢ καί ὁ ὑπέρ ἐκεῖνος ὁ ὁ λόγος καί ὁ ἀποδείκνυμι δείκνυμι ὁ πῦρ ξηρός καί θερμός ἢ ὁ γῆ ξηρός καί ψυχρός , ὁ δέ ἀήρ θερμός καί ὑγρός . ἀλλά ὁ μέν Ἰατρική , ὥσπερ εἴρω , αἴσθησις οὗτος δῆλος ποιέω ἀποδείκνυμι ὁ ὑποβάλλω αὐτός . ὁ δέ ἀριθμητικός οὔτε τῆ αἴσθησις οὔτε ὁ λόγος δῆλος ποιέω τίς εἰμί μόνος , ἀλλά ὑποτίθημι ὅτι μόνος εἰμί οὐσία ἄθετος , καί ὁ γεωμετρία ὅτι ὁ σημεῖον εἰμί οὐσία θετός ἢ ὅς μέρος οὐδείς · καί ὁ ὁ αὐτός ἴσος καί ἀλλήλων εἰμί ἴσος . καί ὁ λοιπάς δέ διά οὗτος οὕτως ἀποδείκνυμι ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ γένος καί ὁ ὑπόκειμαι περί ὅς εἰμί · ἀριθμητικός μέν γάρ ὁ ὁ ἀριθμός πάθος περί ὅς εἰμί , γεωμετρία δέ ὁ ὁ μέγεθος , καί ὅλως ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ μέγεθος πάθος . ὁμοίως δέ οὗτος καί ὁ ἰατρικός ὁ οἰκεῖος . διά δή οὗτος ἕκαστος ὁ οἰκεῖος δείκνυμι ἢ ἀναγκαῖος ἢ μαλακός . ὅς μέν γάρ ὁ ἀρχή ἀκριβής , καί ὁ ἀποδείκνυμι ἀναγκαῖος , ὡς ὁ ὁ γεωμετρία · ὅς δέ ὁ ἀρχή ὁ ἀκρίβεια ἐκφεύγω , οὗτος καί ὁ ἀποδείκνυμι μαλακός , ὡς ὁ ὁ ἀστρονομία καί ὁ ἰατρικός . οὗτος μέν οὖν ὁ τίς εἰμί καί ὁ οὐσία καί ὁ ὁρισμός ὁ οἰκέω ἕκαστος ἀρχή δῆλος ποιέω ἢ ὁ αἴσθησις ἢ ὑπόθεσις λαμβάνω δείκνυμι ὁ ὑπό αὐτός . ἀλλά ὁ ἐκ ὁ αἴσθησις καί ὁ ἐπαγωγή πίστις οὐ εἰμί ἀπόδειξις , ὡς ἐν ὁ ἀποδεικτικός δείκνυμι · πρός πᾶς γάρ ἐπαγωγή δύναμαι τις ἐνίστημι καί μή ἐάω ὁ καθόλου συμπεραίνω · διόπερ φανερός ὅτι ἀπόδειξις οὐσία καί ὁ τίς εἰμί καί ὁ ὁρισμός οὐ εἰμί ἐκ ὁ τοιοῦτος ἐπαγωγή , ἀλλά εἰμί ἄλλος τις τρόπος , ὅς ἐν ὁ μετά οὗτος βιβλίον παραδίδωμι . οὖον μόνος δέ ὁ τίς εἰμί ὁ πυρός ὁ Ἰατρική φέρω γάρ ἐπί οὗτος ὁ λόγος ποιέω ) οὐ ἀποδείκνυμι , ἀλλά οὐδέ εἰμί εἰμί ἢ μή εἰμί ἄνθρωπος περί ὅς πραγματεύομαι οὐδείς λέγω . καί οὗτος εἰκότως · ἐπεί γάρ οὐ ἄλλως εἰμί δυνατός δείκνυμι ὅτι εἰμί ἄνθρωπος , εἰμί μή δείκνυμι ὅτι εἰμί ζῷον πεζός δίπους , ἀδύνατος δέ οὗτος δείκνυμι ὁ γάρ ὁρισμός ἀπόδειξις μέν οὐ εἰμί , διά ἀπόδειξις δέ δηλόω , ὡς αὐτός αὐτός ῥῆμα ἐν ὁ Β ὁ ὕστερος ἀναλυτικός εἴρω ) , φανερός ὅτι οὐδέ ὡς εἰμί ἄνθρωπος δείκνυμι . ἐπεί δέ , ὡς εἴρω , ὁ αὐτός εἰμί διάνοια ὁ τίς εἰμί δῆλος ποιέω καί ὁ εἰμί εἰμί , ὁ δέ τίς εἰμί δῆλος οὖον ποιέω οὐδέ ἀποδείκνυμι , δῆλος ὡς οὐδέ ὁ εἰμί εἰμί ἀποδείκνυμι . ὅτι δέ ἐκ ἀνάγκη ὁ ὁ εἰμί εἰμί δείκνυμι ἕπω καί ὁ τίς εἰμί δείκνυμι , καί ἀδύνατος εἰμί ὁ ὁ εἰμί εἰμί δείκνυμι μή καί ὁ τίς εἰμί δείκνυμι , δῆλος . εἰμί γάρ τις ὅτι εἰμί ἄνθρωπος ἐγώ παρακελεύομαι δείκνυμι , εἰμί λέγω πρός αὐτός , ἆρα γε εἰμί τις δείκνυμι ὡς εἰμί ζῷον , δίδωμι ὅτι εἰμί καί ἄνθρωπος , φανερός εἰμί ὅτι οὖον σύμφημι · εἴρω γάρ προχείρως ὅτι καί ὁ ἵππος ζώιον εἰμί · πῶς δή ἐκ ὁ ὅτι ζῷον εἰμί δείκνυμι δείκνυμι ὅτι εἰμί ἄνθρωπος ; εἰμί δέ λέγω τίς δέ , εἴπερ δείκνυμι ὡς εἰμί ζῷον πεζός δίπους , ὁμολογέω ὅτι εἰμί ἄνθρωπος φανερός εἰμί ὡς δίδωμι οὗτος καί ὁμολογέω . εἰμί δέ οὗτος , καλῶς ἄρα λέγω ὅτι ὁ εἰμί εἰμί ἄνθρωπος δείκνυμι μέλλω ἕπω ὁ καί ὁ τίς εἰμί καί ὁ ὁρισμός αὐτός δείκνυμι . ἐπεί δέ καί ὁ φυσικός ἐπιστήμη τυγχάνω εἰμί περί γένος τίς ὁ εἰμί . πρόκειμαι αὐτός δείκνυμι ὅτι ὁ φυσικός θεωρητικός τίς εἰμί ἀλλά οὖον πρακτικός , καί ὅτι περί τοιοῦτος εἰμί ἀναστρέφω ἔχω ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία ἐν ἑαυτοῦ , οὗτος δέ εἰμί ὁ φυσικός σῶμα . ἀλλά εἰμί περί σῶμα ἔχω ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία καταγίγνομαι , ὁ δέ κυκλοφορικός ἅπας καί οὐράνιος σῶμα ἀρχή ὁ κινέω ἔχω ὁ δέ ἠρεμέω ἀρχή οὐ ἔχω , ὁ οὐράνιος οὐ εἰμί σῶμα φυσικός . ἢ καί αὐτός ὁ ἠρεμέω ἔχω ἀρχή . αὐτός γάρ ὁ ἀεί περί ὁ αὐτός περιστρέφω καί μή ἀμείβω τόπος ἠρεμέω εἰμί , καί κινέω ἀκίνητος καί ἠρεμέω θαυμαστός κινέω . ἀναγκαῖος δέ ὁ ὁ ὅτι ὁ φυσικός θεωρητικός τίς εἰμί δεῖξις ποιέω · διά γάρ ὁ δείκνυμι ὅτι θεωρητικός τις τυγχάνω εἰμί δείκνυμι ὅτι ὁ ὕλη καί μᾶλλον ὁ εἶδος ἐπισκέπτομαι , ὁ δέ εἶδος εἰμί ὁ τίς εἰμί εἰμί ἕκαστος . εἰμί δέ μᾶλλον ὁ τίς εἰμί εἰμί ἕκαστος θεωρέω , δεῖ μή λᾶν θνῄσκω ὁ τίς ποτός εἰμί ὁ τίς εἰμί εἰμί , ὅς καί πρόκειμαι ζητέω . ἀλλά καί ὁ ὁ τίς εἰμί εἰμί ζήτησις ἀναγκαῖος ἀναφαίνω . ἐπεί γάρ ὁ πάρειμι ἐπιστήμη ὁ εἰμί ὅς εἰμί ζητέω καί ὁ | οὗτος ἀρχή , ὁ δέ ὁ εἰμί ὅς εἰμί γιγνώσκω εἰμί ὁ δύναμαι πᾶς ὁ τίς εἰμί εἰμί δῆλος ποιός φανερός ὅτι καί ὁ οὗτος ζήτησις ἀναγκαῖος εἰμί . δείκνυμι δέ ὅτι ὁ φυσικός θεωρητικός εἰμί δύναμις συλλογίζομαι ὧδε · ὁ φυσικός ἐπιστήμη εἰμί , πᾶς ἐπιστήμη ἢ θεωρητικός ἢ πρακτικός ἢ ποιητικός εἰμί · καί ὁ φυσικός εἰμί ] ἐπιστήμη ἢ θεωρητικός ἢ πρακτικός ἢ ποιητικός εἰμί · ἀλλά μήv οὔτε πρακτικός οὔτε ποιητικός εἰμί · θεωρητικός ἄρα . καί ὅτι μέν ὁ φυσικός ἐπιστήμη εἰμί καί ὅτι πᾶς ἐπιστήμη ἢ πρακτικός ἢ θεωρητικός ἢ ποιητικός εἰμί , ὡς σαφής καί λίαν ἐναργής παρίημι καί οὐ ἀποδείκνυμι · ὁ δέ πρόσληψις ὁ ἀλλά μήv οὔτε πρακτικός οὔτε ποιητικός δείκνυμι ὧδε . σημειωτέος δέ ὅτι κοινός καί ὁ τέχνη ἐπιστήμη λέγω . δείκνυμι οὖν ὁ πρόσληψις ὧδε . ὁ πράκτης καί ποιέω ὁ ἀρχή καί ὁ αἴτιος ὁ κίνησις καί ὁ ἠρεμία οὐ εἰμί ἐν αὐτός . ὁ φυσικός ὁ ἀρχή καί ὁ αἴτιος ἐν αὐτός εἰμί · ὁ φυσικός ἄρα οὔτε πρακτός εἰμί οὔτε ποιητής . καί ὁ περί ὁ φυσικός ἄρα ἐπιστήμη οὔτε πρακτικός εἰμί οὔτε ποιητικός . καί ὁ μέν συναγωγή ὁ λόγος καί ὁ ἔφοδος τοιοῦτος τις ἄν εἰμί . αὐτός δέ εἶπον ὁ μέν γάρ ποιητικός ἐν ὁ ποιέω ὁ ἀρχή ἐπάγω ἢ νόος ἢ τέχνη ἢ δύναμις τις · ὁ γάρ ποιέω ἢ νόος ἢ τέχνη ἢ ὁ ἀπό ὁ νόος καί ὁ τέχνη δύναμις ὁ ποιέω ποιέω . μήποτε δέ ὁ ὁ μέν γάρ ποιητικός οὐ ἐνεργητικός δεῖ ἀκούω , ἵνα ἐπί ὁ αἴτιος ἐξακούω , ἀλλά παθητικός , ἵνα εἰμί ὁ μέν γάρ ποιητικός ἀντί ὁ ὁ ποιέω . καί ὅτι οὗτος ἀρχή οὕτως αὐτός λαμβάνω , τεκμαίρομαι ἐκ ὁ ἐπάγω ὁ ὁ δέ πράκτης ἐν ὁ πράσσω ὁ προαίρεσις , καί εἴπερ οὕτως ἀκούω αὐτός χρή , σαφής εἄν εἰμί ὁ λέγω καί μάτην ὁ ἐν ὁ ποιέω ἀντί ὁ ἐν αὐτός ἐκλαμβάνω . δεῖ οὖν , εἰμί τίς χρή ὁ ἐμέω μαντεῖος προσέχω , οὕτως ἀκούω ὁ ῥητός . ὥσπερ γάρ ὁ ἀρχή ὁ ποιέω , εἴτε νόος εἰμί εἴτε τέχνη εἴτε δύναμις τις , ἐν ὁ ποιέω εἰμί ἀλλά οὐ ἐν ὁ ποιέω , οὕτως καί ὁ πράκτης ἀρχή εἰμί ὁ προαίρεσις οὐ ἐν ὁ πρακτός ἀλλά ἐν ὁ πράσσω . εἰμί γάρ αὐτός ὁ πρακτός καί ὁ προαιρετός , οὐ εἰμί δέ ἐν ὁ προαίρω ὁ προαίρεσις , δῆλος ὡς οὐδέ ἐν ὁ πρακτός . εἰμί | δέ ποιητικός μέν ἐπιστήμη , ὡς ἐν ὁ Νικομαχεῖον ἐπιγράφω 409 ἠθικός εἴρω πλατύς , ὅς ὁ ἔργον καί μετά ὁ ἐνέργεια μένω , ὡς ὁ οἰκοδομικός ( μετά γάρ ὁ οἰκοδόμησις εἰμί ὁ ἔργον αὐτός οἰκίον ) , πρακτικός δέ ὁ ὀρχηστικός · οὐδείς γάρ μετά ὁ ὄρχησις λείπω . δείκνυμι οὖν ὅτι ὁ φυσικός θεωρητικός τίς εἰμί , συμπεραίνω καί φημί ὥστε εἰμί πᾶς διάνοια ἢ πρακτικός ἢ ποιητικός ἢ θεωρητικός , ὁ φυσικός , εἰμί μήτε πρακτικός μήτε ποιητικός εἰμί οὗτος γάρ δεῖ προσυπακούω ) , θεωρητικός τις εἄν εἰμί , ἀλλά θεωρητικός περί φυσικός πρᾶγμα · οὗτος γάρ δηλόω διά ὁ περί τοιοῦτος εἰμί , ὅς εἰμί δυνατός κινέω . ἐπεί δέ ὡς ἐν ὁ φυσικός εἴρω ὅτι καί ὁ ὕλη οὐσία εἰμί καί μάλιστα ὁ εἶδος , εἶπον ὅτι θεωρητικός εἰμί περί τοιοῦτος εἰμί , ὅς εἰμί δυνατός κινέω , ἐπάγω καί περί οὐσία ὁ κατά ὁ λόγος ὡς ἐπί ὁ πολύς , ἴσος λέγω , ὅτι εἰμί μέν ὁ φυσικός καί περί ὁ ὑλικός οὐσία , ἀλλά ἐπί μικρός , ἐπί πλέω δέ καί ὡς ἐπί ὁ πολύς εἰμί περί οὐσία ὁ κατά ὁ λόγος καί ὁ εἶδος . εἶπον δέ ὅτι περί οὐσία ὁ κατά ὁ λόγος ὡς ἐπί ὁ πολύς , καί προστίθημι ὁ οὖον χωριστός μόνος , δοκέω λέγω ὅτι περί εἶδος εἰμί οὖον χωριστός μόνος ἀλλά καί ἀχώριστος . οὖον οὗτος δέ λέγω ὅτι καί περί χωριστός εἰμί καί περί ἀχώριστος , ἀλλά ὁ οὖον χωριστός μόνος ἀντί ὁ μόνος οὖον χωριστός εἶπον · ἤτοι περί οὐσία μόνος ἀχώριστος καί μή δύναμαι χωρίζω ὁ ὕλη . οὗτος εἶπον ἐπάγω δεῖ δέ ὁ τίς εἰμί εἰμί καί ὁ λόγος πῶς εἰμί μή λανθάνω , τουτέστι δεῖ μή λανθάνω πῶς ἐν ὁ φυσικός δεῖ ζητέω ὁ τίς εἰμί καί ὁ λόγος , ἆρα δεῖ ὁρίζω φυσικός πρᾶγμα καί ὁ ὑπόκειμαι ὁ ὁριστός ὕλη περιλαμβάνω ἐν ὁ ὁρισμός ἢ οὖον . εἰμί γάρ περί ὁ τίς εἰμί εἰμί καί περί ὁ ὁρισμός ὁ ζήτησις ποιέω ἀγνοέω εἴτε μετά ὁ ὕλη εἴτε ἄνευ αὐτός χρή ὁρίζω , μηδείς εἰμί ποιέω . εἶπον οὖν ὡς ἄνευ οὗτος ὁ ζητέω οὐδείς ποιέω εἰμί , διαίρεσις ποιέω , δείκνυμι ὅτι ἀνάγκη ὁ ὁρίζω φυσικός τίς πρᾶγμα καί ὁ ὕλη ἐν ὁ ὁρισμός παραλαμβάνω καί ὅτι ἀδύνατος εἰμί ἄνευ αὐτός ὁρίζω . οὗτος δέ πᾶς προοπλίζω τε καί προκατασκευάζω , ἵνα ἐκ οὗτος δείκνυμι ὅτι φυσικός εἶδος χωριστός αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἄνευ ὕλη οὖον δύναμαι εἰμί , ὡς ὁ ὁ ἰδέα τίθημι λέγω . ποιέω δέ διαίρεσις λέγω εἰμί δέ ὁ ὁρίζω καί ὁ τίς εἰμί , τουτέστι ὁ ὁρίζω καί ὅς ὁ τίς εἰμί ἀποδίδωμι , ὁ μέν εἰμί ὡς ὁ σιμός · ὥσπερ γάρ ὁ σιμός ἀδύνατος εἰμί ὁρίζω μή λαμβάνω ὁ ῥίς ὁ ὡς ὕλη ὑπόκειμαι αὐτός , οὗτος καί ὁ φυσικός εἶδος ἀδύνατος ὁρίζω Χωρὶς ὕλη , ὕλη λέγω , ὡς ἐν ὁ μετά οὗτος βιβλίον εἴρω , ὁ γένος καί ὁ πρό ὁ τελευταῖος διαφορά διαφορά . ἀλλά οὗτος μέν ὅπως λέγω εἴρω ὅταν καί αὐτός προηγουμένως περί οὗτος λέγω . ὁ μέν οὖν εἰμί ὡς ὁ σιμός ὁ δέ ὡς ὁ κοῖλος . διαφέρω δέ ὁ σιμός καί ὁ κοῖλος ὅτι ὁ μέν σιμός ὁ ὑπόκειμαι ὁρίζω εἰμί , ὁ ῥίς ἄνευ γάρ ῥίς ὁ σιμός οὐ εἰμί · σιμός γάρ λέγω ῥίς φημί κοῖλος ) , ὁ δέ κοιλότης οὐ ὁρίζω ἔχω ὁ ὑπόκειμαι , ἀλλά εἰμί καί ἐν αἰσθητής καί φυσικός ὕλη , εἰμί δέ καί Χωρὶς ὕλη αἰσθητός . καί ἐν μέν αἰσθητής ὕλη ὅτι εἰμί δῆλος · εἰμί γάρ καί γῆ κοῖλος καί σίδηρος καί ξύλον καί ἄλλος πολύς . ἀλλά καί ἐν μή αἰσθητής εἰμί · δύναμαι γάρ νοέω κοῖλος μ ἐν σίδηρος εἰμί μήτε ἐν ξύλον μήτε ἐν τις ὁ εἰμί καί αἰσθητής · σιμός δέ ἄνευ ὑπόκειμαι οὖον δύναμαι τις νοέω . εἶπον ἐν ὅτι ὁ ὁρίζω ὁ μέν εἰμί ὡς ὁ σιμός ὁ δέ ὡς ὁ κοῖλος ἐπάγω εἰμί δή πᾶς ὁ φυσικός ὁμοίως ὁ σιμός λέγω , τουτέστιν ὥσπερ ἐκεῖνος , οὕτως καί οὗτος ἄνευ ὑπόκειμαι καί ὕλη οὖον δύναμαι νοέω οὗτος γάρ δηλόω διά ὁ οὐδείς γάρ ἄνευ κίνησις αὐτός ὁ λόγος , κίνησις εἶπον ὁ ὕλη ) , δῆλος ὅτι ἐν ὁ φυσικός ὁ τίς εἰμί καί ὁ ὁρίζω μετά ὁ ὕλη δεῖ ζητέω . τοσοῦτος δέ χρεία ὁ φυσικός ὁ ὕλη εἰς ὁ ὁρίζω , ὥστε καί ὁ ἄλογος ψυχή θεωρέω καί ὁρίζω ὁ φυσικός διά ὁ μή ἄνευ ὕλη εἰμί , μηδέ χωριστός ὁ ὑπόκειμαι αὐτός · εἰμί δέ καί ὁ λογικός θεωρέω , ἐν ὁ περι Ψυχή ὁ αἰτία ἐγώ εἴρω . εἶπον δή ἀνωτέρω εἰμί δή πᾶς ὁ φυσικός ὁμοίως ὁ σιμός λέγω , τίς εἰμί ὁμοίως ὁ σιμός λέγω φυσικός σαφῶς καταλέγω , οἷος ῥίς , ὀφθαλμός καί ὁ λοιπός . ὅτι2 μέν οὖν ὁ φυσικός θεωρητικός τίς εἰμί φανερός ἐκ οὗτος . ἀλλά εἰμί καί ὁ μαθηματικός θεωρητικός . διακρίνω ὁ φυσικός ἀπό ὁ πρακτικός καί ποιητικός ὁ οὗτος μέν δείκνυμι θεωρητικός εἰμί ἐκεῖνος δέ μή , νῦν διακρίνω αὐτός καί ὁ μαθηματικός , δύναμις ἐνταῦθα οὑτωσί συλλογίζομαι · ὁ μαθηματικός διανοητικός εἰμί περί ἀκίνητος καί χωριστής εἰμί . ὁ φυσικός διανοητικός εἰμί οὔτε περί ἀκίνητος οὔτε περί χωριστής εἰμί · ὁ φυσικός ἄρα οὐ εἰμί μαθηματικός . καί ὁ μέν συλλογισμός τοιοῦτος τις ἄν εἰμί . ὁ δέ πρότασις ὁ μέν ὅτι ὁ φυσικός οὔτε περί ἀκίνητος οὔτε περί χωριστής , ἀλλά 30 περί κινέω καί ἀχώριστος δείκνυμι πολλαχοῦ . ὁ δέ ὅτι ὁ μαθηματικός περί ἀκίνητος εἰμί καί χωριστός οὐ δείκνυμι , ἀλλά δείκνυμι ἐν ὁ ἐφεξῆς βιβλίον ὅπως ἔχω . τέως δέ οὖν εἶπον ὁ ἀλλά εἰμί ἀκίνητος καί χωριστής εἰμί ἄδηλος νῦν , ἴσος | λέγω ὅτι ἐγώ μέν ὡς περί ἀκίνητος καί χωριστός ὁ μαθηματικός εἰμί λαμβάνω , ἀλλά εἰμί περί τοιοῦτος εἰμί ἀληθής νῦν μέν ἄδηλος , ὅτι δέ ἔνιοι , ἵνα μή πᾶς λέγω , μάθημα ὅς ἀκίνητος εἰμί καί ὅς χωριστός θεωρέω ὁ μαθηματικός , δῆλος . οὕτως οὖν ὁ φυσικός ὁ ἄλλος διακρίνω νῦν διακρίνω ὁ πρῶτος φιλοσοφία ὁ φυσικός καί μαθηματικός λέγω εἰμί δέ εἰμί ἀίδιος καί ἀκίνητος καί χωριστός , φανερός ὅτι θεωρητικός ὁ γιγνώσκω , ἀλλά θεωρέω · Τίκης ὅστε φυσικός οὔτε μαθηματικός . οὐ εἶπον δέ ὅτι εἰμί ἀίδιος καί ἀκίνητος , ἀλλά εἰμί εἰμί , ἐπεί οὔπω δείκνυμι οὗτος . εἴπερ οὖν εἰμί ἀίδιος καί ἀκίνητος , οὔτε φυσικός οὔτε μαθηματικός εἰμί ὁ περί αὐτός θεωρέω , ὅτι ὁ μέν φυσικός περί κινητός καί ἀχώριστος εἰμί , εἰμί δέ περί τοιοῦτος οὖον θεωρέω ὁ ἀκίνητος καί χωριστής . ἀλλά μήv οὐδέ μαθηματικός εἰμί ὁ περί τοιοῦτος θεωρέω , ὅτι εἰμί καί περί ἀκίνητος εἰμί , ἀλλά οὖν οὖον χωριστής , ὡς δείκνυμι , εἰμί ἀλλά ἐν ὑπόκειμαι καί ὕλη . ὁ δέ ἔνιοι πρόσκειμαι διά ὁ ὀπτικός καί ἁρμονικός καί ἀστρονομικός · ὁ γάρ ὀπτικός οὖον περί χωριστός γραμμή καταγίγνομαι , ἀλλά περί ἔνυλος , ὁμοίως καί ὁ μουσικός καί ὁ τοιοῦτος . καί ὁ ἴσως κεῖμαι διά ὁ μήπω καθόλου δείκνυμι ὅτι οὐδείς ὁ μαθηματικός χωριστός εἰμί καί κατά ἑαυτοῦ . Ἀνάγκη δέ πᾶς ὁ αἴτιος ἀίδιος < εἶμαι , μάλιστα οὗτος . εἶπον ὅτι εἰμί εἰμί ἀίδιος καί ἀκίνητος καί χωριστός , φανερός ὅτι θεωρητικός ὁ γιγνώσκω , οὗτος δέ , ὁποῖος ἄν εἰμί , ἐκ ἅπας αἴτιος εἰμί ὁ ἄλλος , λέγω ὅτι πᾶς αἴτιος καί ἀρχή ἀνάγκη ἀίδιος εἰμί . εἰμί γάρ πᾶς αἴτιος γίγνομαι , ἐκ ἄλλος γίγνομαι , καί οὗτος εἰς ἤπειρος . μάλιστα δέ , φημί , ὁ αἴτιος οὗτος ἀίδιος εἰμί ἀνάγκη , οὗτος λέγω ὁ χωριστός καί ἀκίνητος . καί ὁ αἴτιος ὁ οὗτος ἀίδιος εἰμί ἐπάγω , οὗτος γάρ αἴτιος ὁ φανερόω ὁ θεῖον · ὅς δή διά ὁ βραχυλογία ἀσαφής εἴρω . εἰμί δέ , οἴομαι , ὁ λέγω τοιοῦτος . οὗτος γάρ ὁ ἀκίνητος καί χωριστός αἴτιος ὁ θεῖον ἤτοι ὁ σφαῖρα καί θεῖον σῶμα , ὅστις σφαῖρα αἴτιος ὁ φανερόω , τουτέστι ὁ ὑπό γένεσις , ὁ γίγνομαι καί φθείρω εἰμί · ὁ γάρ οὗτος κίνησις ὁ γένεσις καί φθορά ἀπεργάζομαι . ἀλλά εἰμί ὁ κυκλοφορητικός ἀίδιος δείκνυμι ἐν ὁ περι οὐρανός , ὁ αἴτιος ὁ κυκλοφορητικός σῶμα πολύς μᾶλλον εἰμί ἀίδιος . ἢ ὁ οὗτος γάρ αἴτιος ὁ φανερόω ὁ θεῖον ὁ οὗτος ἀντί ὁ οὗτος εἴρω , καί εἰμί ἄν λέγω , ἐπεί καί ἐν ὁ αἰσθητός εἰμί θεῖον ὁ γάρ κυκλοφορητικός πᾶς σῶμα ) , αἴτιος εἰμί ὁ πρῶτος αἴτιος ὁ τοιοῦτος αἰσθητής καί θεῖον , ἴσος λέγω , ὅτι εἰμί καί τις ὁ νοητός καί θεῖον αἴτιος εἰμί ὁ πρῶτος καί ἀκίνητος αἴτιος , ἄδηλος · τέως | δέ οὖν ὅτι ὁ αἰσθητός καί θεῖον καί κυκλοφορητικός σῶμα αἴτιος εἰμί , δῆλος τυγχάνω . γράφω δέ καί οὗτος γάρ αἴτιος ὁ φανερόω ὁ αἰσθητής τυγχάνω · καί εἰμί ἄν ὅς λέγω τοιοῦτος , ὅτι οὗτος ὁ ἀκίνητος καί χωριστός αἴτιος εἰμί ὁ φανερόω ὁ αἰσθητής , ἀντί ὁ ὁ φανερόω ὁ αἴσθησις αἴτιος . αἴτιος γάρ καί ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος , ἀλλά οὐ εἰμί ὁ αἴσθησις φανερός · ὁ δέ κυκλοφορητικός σῶμα ὁ αἴσθησις εἰμί φανερός , ὅτι γένεσις εἰμί καί φθορά αἴτιος · βόρειος γάρ 35 γίγνομαι ὁ ἥλιος γένεσις εἰμί αἴτιος , νότιος δέ φθορά . εἰμί δή ὁ ὅστις ὁ μέν εἰμί ἀχώριστος καί κινέω , ὁ δέ ἀχώριστος καί ἀκίνητος , ὁ δέ χωριστός καί πάντῃ ἀκίνητος , δῆλος ὡς τρεῖς εἰμί ὁ πραγματοια , ὁ μέν φυσικός περί ὁ ἀχώριστος καί κινέω , ὁ δέ μαθηματικός περί ὁ ἀχώριστος καί ἀκίνητος , ὁ δέ θεολογικός περί ὁ χωρίς καί ἀκίνητος . οὖον γάρ ἄδηλος , φημί , ὅτι εἰμί ποῦ ὁ θέω ὑπάρχω , ἐν ὁ τοιοῦτος φύσις ὑπάρχω , ἤτοι οὖον γάρ ἄδηλος ὅτι ὁ θέω ὁ χωριστός καί ἀκίνητος φύσις εἰμί . εἰμί δέ εἰμί , ὥσπερ δή καί εἰμί , ὁ θέω ἀπαντάω τίμιος , ὁμοίως καί ὁ θεολογικός ὁ ἄλλος εἰμί τίμιος ἐπιστήμη , περί ὁ θέω γένος εἰμί , ὁ τίμιος περί ὁ τίμιος . ὥσπερ γάρ ὁ θεωρητικός αἱρετός ὁ πρακτικός καί ποιητικός εἰμί , οὗτος καί ὁ θεολογικός ὁ θεωρητικός , φυσικός καί μαθηματικός . ὅτι δέ ὁ ἄλλος αἱρετός ἐπάγω ἀπορέω γάρ ἄν τις πότερον πρός ὁ πρῶτος φιλοσοφία καθόλου εἰμί , ὥστε περιέχω ἅπας καί ὑπό αὐτός εἰμί ὡς ὁ κατά μέρος ὑπό ὁ καθόλου , ἢ οὐ εἰμί καθόλου , ἀλλά ὥσπερ ὁ ἰατρικός καί ὁ ἀστρονομία καί ὁ λοιπός μέρος τίς ὁ εἰμί καί φύσις τις εἷς ἀποτέμνω οὗτος θεωρέω , οὕτως καί οὗτος . ὥσπερ γάρ καί ἐν ὁ μαθηματικός οὗτος εὑρίσκω , καί ὁ μέν γεωμετρία περί μέγεθος , ὁ δέ ἀστρονομία περί ἀστήρ , ἄλλος δέ περί ἄλλος , ὁ δέ ἁπλόος μαθηματικός κοινός εἰμί πᾶς , οὕτως τίς κωλύω καί ὁ φυσικός μέν περί τίς ὁ εἰμί εἰμί καί ὁ μαθηματικός περί ἄλλος , καί ὁ θεολογικός εἰμί κοινός ἅπας ; οὕτως οὖν ἀπορητικός ὁ λόγος ἐρωτάω ἀποκρίνω καί φημί ὅτι , εἰμί μέν οὖν μή εἰμί τις ἕτερος οὐσία παρά ὁ φύσις συνίστημι , ἤτοι εἰμί μέν οὖν μή εἰμί τις οὐσία παρά ὁ φυσικός καί αἰσθητής , ὁ φυσικός πρῶτος ἄν εἰμί καί καθόλου . εἰμί δέ εἰμί καί ἄλλος τις οὐσία ἀκίνητος καί χωριστός , οὗτος ὁ οὐσία πρότερος εἰμί ὁ φυσικός , καί ὁ περί οὗτος ἐπιστήμη εἰμί φιλοσοφία καί πρῶτος πᾶς καί καθόλου ὡς πρός ὁ ἄλλος , οὐ ὡς περιέχω ἐκεῖνος ἀλλά ὡς πρῶτος , καί οὗτος εἄν εἰμί ὁ ζητέω καί | θεωρέω περί ὁ εἰμί ὅς εἰμί , καί τίς εἰμί ὁ φύσις ὁ εἰμί καί τίς ὁ ὑπάρχω ὁ εἰμί ὅς εἰμί . εἰμί δή καθόλου εἰμί ὡς πρός ὁ ἄλλος , ὁ δέ καθόλου καί τίμιος αἱρετός ὁ μή τοιοῦτος , αἱρετός ἄρα οὗτος ὁ ἄλλος . καί οἴομαι ὅτε ἐρωτάω ὅτι πότερον πρός ὁ πρῶτος φιλοσοφία καθόλου εἰμί , ὁ καθόλου οὖον τοιοῦτος ἐρωτάω οἷος ἡμεῖς ἐκδέχομαι ἀντί ὁ περιέχω ὁ ἄλλος , ἀλλά ὁ καθόλου ἀντί ὁ ἀγαθός καί τίμιος . καί εἰμί μέλλω ὁ ἑξῆς συνᾴδω οὗτος χρή ἐρωτάω καί ἀκούω , πότερον πρός ὁ πρῶτος φιλοσοφία καθόλου εἰμί καί τίμιος καί ὁ ἄλλος αἱρετός , καί εἰμί κατάλληλος οὗτος ὁ ἔννοια καί συνᾴδω ὁ ἀπόκρισις , ὁ εἰμί μέν οὖν μή εἰμί τις ἕτερος οὐσία παρά ὁ φύσις συνίστημι . ἀλλά ἐπεί ὁ εἰμί ὁ ἁπλόος λέγω λέγω πολλαχῶς . εἶπον ὅτι πρῶτος ὁ Ἄνων ἐπιστήμη εἰμί ὁ θεολογικός καί οὗτος μόνος εἰμί ὁ θεωρέω ὁ εἰμί ὅς εἰμί · καί ὁ οὗτος συμβεβηκός , λέγω · ἐπεί ὁ εἰμί πολλαχῶς λέγω , εἷς μέν τρόπος , ὡς εἴρω , ὁ κατά συμβεβηκός , ὥσπερ ὁ Πολύκλειτος ὁ ἀνδριάς αἴτιος κατά ἑαυτοῦ μέν γάρ αἴτιος ὁ ἀνδριάς ὁ ἀνδριαντοποιός εἰμί , ὁ δέ Πολύκλειτος κατά συμβεβηκός · συμβαίνω γάρ ὁ ἀνδριαντοποιός Πολύκλειτος εἰμί ) , ἄλλος δέ τρόπος εἰμί λέγω ὁ ἀληθής , ὥσπερ ἔμπαλιν ὁ ψεῦδος μή εἰμί ὁ γάρ κάθημαι ὁ Σωκράτης λέγω ὅτι Σωκράτης κάθημαι , ἀληθής ὑπάρχω , εἰμί λέγω · ὁ γάρ εἰμί , οὗτος δέ εἰμί ὁ κάθημαι , φημί ὅτι εἰμί ) , ἄλλος δέ τρόπος εἰμί λέγω ὁ ἔχω μάτη ὁ κατηγορία , οἷος ὁ μέν τίς , τουτέστιν οὐσία , ὁ δέ ποσός , ὁ δέ ποιός , καί εἰμί τίς ἄλλος σημαίνω ὁ τρόπος ὁ ’τον , ἔτι παρά πᾶς οὗτος ὅς λέγω ὁ δύναμις καί ἐνέργεια λέγω γάρ ὁ ἐνέργεια ὕδωρ ὅτι ὕδωρ εἰμί , ἀλλά καί ὁ ἀήρ καί ὁ πῦρ φημί ὕδωρ ὅτι δύναμαι ὕδωρ γίγνομαι ) · ἐπεί οὖν , ὡς εἴρω , πολλαχῶς λέγω ὁ εἰμί , πρῶτος περί ὁ κατά συμβαίνω εἰμί ῥητέος ὅτι οὐδείς εἰμί αὐτός ἐπιστήμη , οὐδέ θεωρέω τις περί αὐτός . σημεῖον ὁ μηδείς ἐπιστήμη ἐπιμελής εἰμί περί αὐτός , οὔτε πρακτικός οὔτε ποιητικός οὔτε θεωρητικός . οὐδείς γάρ ποιέω οἰκίον ποιέω ἢ ὅλως σκοπέω τίς συμβαίνω ὁ γίγνομαι οἰκίον · ἤπειρος γάρ εἰμί , ὁ δέ ἤπειρος οὐδείς φροντίζω . οὐδείς γάρ ὁ οἰκοδόμος φροντίζω , εἰμί ὁ γίγνομαι οἰκίον ὁ Σωκράτης φέρω εἶπον νοσώδης εἰμί καί ὁ Πλάτων ὑγιεινός , ἢ Θεόφραστος μέν ἡδύς Ἀλέξανδρος δέ λυπηρός . ὁμοίως δέ οὖον σκοπέω εἴπερ ὁ γίγνομαι οἰκίον ἕτερος εἰμί ἢ ὁ αὐτός ὁ ἄνθρωπος , καί ἁπλόος εἰμί ὑπάρχω ἕτερος ἀπαντάω ὁ | εἰμί αἰσθητής καί νοητός , οὐδείς ἐννοέω . ὥστε δῆλος ὡς , εἴπερ καί ὁ εἴρω οὖον φροντίζω , οὔτε ὁ νοσώδης εἰμί ὁ οἰκίον εἰμί ὁ οἰκοδομικός ποιητικός οὔτε ὁ ὑγιεινός ὅστε ἄλλος οὐδείς ὁ συμβαίνω ὁ γίγνομαι οἰκίον . ὁ αὐτός δέ τρόπος οὐδέ ὁ γεωμέτρης ὁ κατά συμβαίνω ὑπάρχω ὁ σχῆμα σκοπέω · οὖον θεωρέω γάρ εἴτε ξύλινος εἰμί εἴτε λίθινος ὁ σχῆμα , οὐδέ εἰμί εἰμί , φημί , ἕτερος τρίγωνος καί τρίγωνος δύο ὀρθός ἔχω , σκοπέω . οὗτος δέ ἐλλιπῶς εἴρω , δεῖ δέ προσυπακούω ὁ ξύλινος ἢ ἄλλος τίς τοιοῦτος , ἵνα ὁ πᾶς εἰμί τοιοῦτος · οὐδέ εἰμί ἕτερος εἰμί ὁ ξύλινος τρίγωνος καί ἕτερος αὐτός ὁ τρίγωνος καί ὁ φύσις αὐτός , ἀντί ὁ ὁ ἔχω ὁ τρεῖς δύο ὀρθός ἴσος , θεωρέω , ἀλλά οὗτος μόνος ζητέω , εἰμί πᾶς τρίγωνος ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός Ἴσαι εἰμί · εἴτε δέ ξύλινος εἰμί εἴτε λίθινος , οὐδαμῶς θεωρέω . καί οὗτος , φημί , λέγω οὗτος ὁ ὁ κατά συμβαίνω μηδείς θεωρέω , εὔλογος συμπίπτω · ὥσπερ γάρ ὄνομα τίς μόνος ὁ κατά συμβεβηκός εἰμί . ὥσπερ γάρ ὁ τραγέλαφος ὄνομα μέν εἰμί , πρᾶγμα δέ καί φύσις τις καί ὅλως τίς εἰμί οὐδαμῶς εἰμί , οὗτος καί ὁ κατά συμβαίνω εἰμί ὄνομα μόνος εἰμί . ὁ γάρ ὁ οἰκίον νοσώδης ἢ ὑγιεινός λέγω ὄνομα μόνος , πρᾶγμα δέ οὐδαμῶς . εἰμί γάρ εἰμί πῦρ πᾶς ὁ εἰς αὐτός ἐμπίπτω εἰμί καυστικός , οὗτος καί ὁ οἰκίον πᾶς ὁ εἰς αὐτός εἰσέρχομαι εἰμί ἄν ἢ νοσώδης ἢ ὑγιεινός · νῦν δέ οὐ εἰμί , ἀλλά ὁ μέν εἰμί ὑγιεινός ὁ δέ νοσώδης · ὥστε ὄνομα μόνος εἰμί ἀλλά οὖον πρᾶγμα · οὐδείς δέ περί ὁ μή εἰμί σκοπέω , ὥστε εὔλογος συμπίπτω μηδείς περί αὐτός σκοπέω . καί διά οὗτος , φημί δή διά ὁ ὁ κατά συμβαίνω ὄνομα μόνος εἰμί , οὖον μήv καί εἰμί τίς , Άνας φημί δέ ὁ σοφιστικός πε·ρὶ ὁ κατά συμβεβηκός , τάσσω αὐτός ὁ Πλάτων περί ὁ μή εἰμί , ὡς εἰμί ὁ συμβεβηκός μή εἰμί . ὅτι δέ ὁ ὁ σοφιστής λόγος πᾶς περί ὁ συμβαίνω καί ὁ μή εἰμί εἰμί , δῆλος . ἐρωτάω γάρ , πότερος αὐτός εἰμί ὁ γραμματικός ὁ μουσικός ἢ ὅς ; εἰμί μέν οὖν εἴρω ὅτι οὖον , ἀποκρίνω λέγω ὅς Σωκράτης γραμματικός εἰμί · εἰμί δέ ὁ γραμματικός Σωκράτης ὁ αὐτός ὁ Σωκράτης · ἀλλά ὁ Σωκράτης καί μουσικός εἰμί · εἰμί ἄρα ὁ μουσικός Σωκράτης ὁ αὐτός ὁ Σωκράτης · ὁ μουσικός ἄρα Σωκράτης ὁ αὐτός εἰμί ὁ γραμματικός Σωκράτης · εἰμί δέ οὗτος , καί ὁ μουσικός αὐτός εἰμί ὁ γραμματικός . ψεῦδος ἄρα ὅτι ὁ μουσικός οὖον αὐτός εἰμί ὁ γραμματικός · αὐτός ἄρα . καί πάλιν , εἰμί ὁ μουσικός ἕτερος εἰμί ὁ γραμματικός , καί ὁ γραμματικός Σωκράτης 415 ἕτερος εἰμί ὁ μουσικός Σωκράτης · ὁ Σωκράτης ἄρα ἕτερος εἰμί αὐτός ἑαυτοῦ ἐγγίγνομαι δέ ὁ παραλογισμός ἐκ ὁ εἰμί αὐτός ὁ μουσικός Σωκράτης ὁ γραμματικός Σωκράτης καί μή εἰμί , ὁ μέν ὑπόκειμαι αὐτός , ὁ λόγος δέ ἕτερος . εἰμί μέν ἐν ἕτερος εἴρω ὁ μουσικός ὁ γραμματικός , οὗτος παραλογίζομαι · εἰμί δέ αὐτός , ἀποκρίνω ὡς εἰμί αὐτός εἰμί ὁ γραμματικός ὁ μουσικός , ὅπου γραμματικός , ἐκεῖ εἶμαι . καί μουσικός , ὥσπερ καί ὅπου βροτός , ἐκεῖ καί ἄνθρωπος . ἀλλά ὁ μέν Ἀρίσταρχος γραμματικός μέν εἰμί , μουσικός δέ οὐ εἰμί · οὐ ἄρα αὐτός ὁ μουσικός ὁ γραμματικός . πάλιν κοινῶς πᾶς δοξάζω ὅτι πᾶς ὁ εἰμί ἤτοι ἀίδιος εἰμί ἢ γίγνομαι , ὁ σοφιστής οὗτος ἀναιρέω πειράω διά λόγος τις , παρέχω τις ὅς εἰμί οὔτε ἀεί εἰμί οὔτε γίγνομαι . λαμβάνω γάρ ὁ ὁ εἰμί τίς εἰμί ὁ μουσικός εἰμί γραμματικός εἰμί , δείκνυμι ὅτι οὗτος οὔτε ἀίδιος εἰμί οὖον γάρ ἀεί εἰμί ὁ γραμματικός μουσικός , ἀλλά εἰμί ποτός ὅτε οὐ εἰμί ) . ἀλλά οὐδέ γίγνομαι · οὖον γάρ γίγνομαι ὁ μουσικός γραμματικός . εἰμί γάρ γίγνομαι , ἤτοι ὡς ἐκ ὕλη ὁ μουσικός γίγνομαι ἄν ὁ γραμματικός , ὡς ἐκ ὁ χαλκός ὁ ἀνδριάς · ἀλλά οὐ εἰμί ὕλη ὁ μουσικός ὁ γραμματικός · ἢ ὡς ἐκ ἐναντίος , ὡς ἐκ ὁ λευκός ὁ μέλας · οὐ εἰμί δέ ἐναντίος ὁ γραμματικός ὁ μουσικός , ὅς γε καί συνυπάρχω αὐτός . οὐ ἄρα ὁ μουσικός γραμματικός γίγνομαι . ἐκ ὅς συνάγω ὁ οὖον πούς ἄρα ὁ εἰμί ὁ γίγνομαι εἰμί ὁ αιοιος . ἔτι εἰμί μήτε ὁ γραμματικός γίγνομαι μουσικός γραμματικός μουσικός γίγνομαι μήτε ὁ μουσικός γίγνομαι γραμματικός μουσικός γραμματικός γίγνομαι , εἰμί δέ μουσικός γραμματικός , ὅς μή γίγνομαι εἰμί . ἔτι οὐδείς τέχνη εἰμί ἢ ἐπιστήμη ὅς διδάσκω ὁ μουσικός γραμματικός · οὐδείς γάρ καθό μουσικός εἰμί γραμματικός γίγνομαι · οὖον γάρ ἀπό οὗτος εἰς ἐκεῖνος ὁ μεταβολή , ἀλλά ἀμφότερος καθό ἄνθρωπος . δύναμαι ὁ λέγω ὑπό ὁ σοφιστής καί οὗτος λέγω . εἄν εἰμί γίγνομαι τις γραμματικός πρῶτος , εἶτα μουσικός , οὗτος οὖον γίγνομαι μέν μουσικός εἰμί γραμματικός , εἰμί δέ μουσικός εἰμί γραμματικός . ὁ οὖν λέγω μουσικός εἰμί γραμματικός ἑστία λέγω καί μουσικός εἰμί γραμματικός . περί δέ ὁ κατά ἑαυτοῦ εἰμί εἰμί λέγω ὁ ἀίδιος αὐτός ἢ γίγνομαι εἰμί . ἔτι ὡς εἰμί , κατά συμβαίνω δέ εἰμί , οὗτος καί γίγνομαι · ὁ γάρ μουσικός γίγνομαι εἰμί προϋπάρχω εἰμί γραμματικός οὖον γάρ δή ἄμφω ἅμα γίγνομαι καί γραμματικός καί μουσικός ) , κατά συμβαίνω ὁ γραμματικός μουσικός γίγνομαι . ὡς οὖν ὁ τοιοῦτος εἰμί , οὗτος καί γίγνομαι . ὁ μέν οὖν ὑπό ὁ σοφιστής τοιοῦτος , ὁ δέ Ἀριστοτέλης ὁ λόγος αὐτός οὕτως ἐκφέρω · ἐρωτάω γάρ , φημί , εἰμί πᾶς ὅς εἄν ὁ , μή ἀεί δέ , γίγνομαι , τουτέστιν εἰμί πούς ὅσπερ ἤδη εἰμί , εἰμί δέ ποτός ὅτε οὐ εἰμί , ἄρα γίγνομαι · εἰμί γάρ πρότερος μή εἰμί νῦν εἰμί , φανερός ὅτι γίγνομαι · ὥστε εἰμί ὁ Κορίσκος μουσικός εἰμί γραμματικός εἰμί , πρότερος μή εἰμί , γίγνομαι ὁ μουσικός γραμματικός καί ἔμπαλιν ὁ γραμματικός μουσικός · κἀν ἄλλος τίς ἐρωτάω τοιοῦτος εἰμί · ὥστε ὁ συμβεβηκός , ὥσπερ λέγω , ἐγγύς ὁ μή εἰμί εἰμί . ἀλλά καί ἐκ ὁ ἤδη ἐρῶ φανερός ὅτι ὁ συμβαίνω ἐγγύς εἰμί ὁ μή εἰμί . ὁ μέν γάρ ἄλλος τρόπος νὄντων , ἤτοι ὁ μή κατά συμβαίνω εἰμί ἀλλά κύριος εἰμί , εἰμί γένεσις καί φθορά , ὁ δέ κατά συμβαίνω εἰμί γένεσις καί φθορά οὐ εἰμί · ὁ ἄρα κατά συμβαίνω εἰμί μή εἰμί εἰμί . πῶς δέ ὁ κατά συμβαίνω εἰμί γένεσις καί φθορά οὐ εἰμί αὐτός μετά ὀλίγος εἴρω , καί ἐγώ ἐκεῖσε γίγνομαι εἴρω . ἀλλά ὅμως λεκτέος ἔτι περί ὁ συμβεβηκός ἐπί ὅσος ἐνδέχομαι , τίς ὁ φύσις αὐτός . εἶπον ὅτι ὁ συμβαίνω ἐγγύς εἰμί ὁ μή εἰμί , νῦν λέγω ὁ αἴτιος ὁ πῶς , εἰμί καί ὁ μή εἰμί εἰμί , ὅλως μετά ὁ εἰμί συναριθμέω . λέγω δέ ὅτι εἰμί καί ὁ μή εἰμί τρόπος τις εἰμί , ὅμως , ὅς μέν ὅλως ὅταν γίγνομαι εἰμί , ἐπί οὗτος λέγω3 εἰμί , ὅς δέ , ὡς εἴρω , ὁ ἐπί ἐλάσσων εἰμί καί σπανίως γίγνομαι , εἰμί μή εἰμί . καί διά οὗτος οὐδέ εἰμί αὐτός ἐπιστήμη · ὁ γάρ ἐπιστήμη ἢ ὁ ἀεί ἢ τέως ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς εἰμί . ὅμως , φημί , λεκτέος ἔτι περί ὁ συμβεβηκός ὅσος ἐνδέχομαι , τίς ὁ φύσις αὐτός καί διά τίς αἴτιος εἰμί , καί διά τίς εἰμί τίς ὁ εἰμί καί ὅλως εἰμί · ἅμα δέ εἶπον ὁ φύσις αὐτός δῆλος εἰμί καί διά τίς οὐ εἰμί αὐτός ἐπιστήμη . καί λέγω ὅτι ἐπί εἰμί ὁ μέν ἀεί καί ἐκ ἀνάγκη εἰμί ἀεί γάρ καί ἐκ ἀνάγκη ὁ ἄνθρωπος ζώιον εἰμί · ἐπεί δέ ἀναγκαῖος λέγω καί ὁ βίαιος , ὡς ἐν ὁ πρό οὗτος εἴρω βιβλίον , προστίθημι οὖον ὁ κατά ὁ βίαιος ἀνάγκη · ἀεί γάρ ὁ ἄνθρωπος καί ἐκ ἀνάγκη ζώιον εἰμί , ἀλλά οὐ ὅτι βία ζώιον εἰμί , οὗτος φημί , ἀλλά ὅτι οὐ ἐνδέχομαι μή ἵημι ζῷον ) , ἐπεί οὖν ὁ μέν ἀεί καί ἐκ ἀνάγκη εἰμί , ὁ δέ ἐκ ἀνάγκη μέν οὐ εἰμί οὐδέ ἀεί , ὡς ἐπί ὁ πολύς δέ ( οὔτε γάρ ἐκ ἀνάγκη εἰμί ὁ πενταδάκτυλος οὔτε ἀεί , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ πολύς ) , οὗτος δή ἀρχή εἰμί καί αἴτιος ὁ εἰμί ὁ συμβεβηκός . ὁ γάρ ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς διάλειμμα οὗτος | εἰμί ὁ συμβεβηκός . ὑπό κύω γάρ ἀεί πνῖγος γίγνομαι εἰμί ποτός γίγνομαι ψῦχος , οὗτος δή ὁ ὁ συνέχεια ὁ ὡς ἐπί πολύς ἐκκόπτω λέγω συμβεβηκός , καί φημί ὅτι συμβαίνω ψῦχος ὑπό κύω γίγνομαι . ὥσπερ εἰμί νοέω γραμμή δύο συνεχῶς αὐξάνω , ἀλλά ὁ μέν εἷς ἀεί συνεχῶς καί ἐπί ἤπειρος αὐξάνω , ὁ δέ λοιπός καί αὐτός μέν συνεχῶς ἄχρι δέ τις αὐξάνω , εἶτα ἵστημι καί πάλιν ἄρχω γίγνομαι · ὁ μέν οὖν πρότερος ὁ συνεχῶς ἀεί γίγνομαι ἢ αὐξάνω ἀναλογέω ὁ ἀεί εἰμί καί ἀναγκαῖος , ὁ δέ λοιπός ὁ ὡς ἐπί πολύς γίγνομαι , οὐ ἀεί δέ εἰμί . ὥστε ἄν ὑπό κύω χειμών γίγνομαι ἢ ψῦχος , φημί ὅτι συμβαίνω χειμών ἢ ψῦχος γίγνομαι , ἄν δέ ἀλέα ἢ πνῖγος , οὖον φημί ὅτι συμβαίνω · ἀεί γάρ ἢ ὡς ἐπί ὁ πολύς ὑπό κύω πνῖγος γίγνομαι . ἀλλά καί ὁ ὑγιάζω ὁ οἰκοδόμος συμβαίνω λέγω · οὔτε γάρ ἀεί ὁ οἰκοδόμος ὑγιάζω οὔτε ὡς ἐπί ὁ πολύς · οὖον γάρ φύω ὁ οἰκοδόμος ὑγιάζω ἀλλά ὁ ἰατρός . ἀλλά καί ὁ ὀψοποιός , ἡδονά ποιέω διά ὁ βρῶμα στοχάζομαι , ποιέω ἄν τις ὁ τοιόσδε βρῶμα ὑγιεινός κατά συμβεβηκός · συμβαίνω γάρ ὑγίεια ποιέω ὁ τοιόσδε βρῶμα . καί τρόπος μέν τις ποιέω ὑγιεινός , ἁπλόος δέ οὖον · ὅς μέν γάρ ὑπό ὁ ὀψοποιός γίγνομαι ὁ τοιόσδε τροφή διά ὅς ὑγιαίνω ὁ νοσέω , ποιέω ὑγιεινός ὁ ὀψοποιός · ὅς δέ οὖον ὁ ποιέω ὑγιεινός στοχάζομαι ἀλλά μόνος ποιητικός ἡδονή , οὖον ποιέω ὑγιεινός . καί ὁ μέν ἄλλος , ἤτοι ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς καί ἐκ ἀνάγκη , εἰμί αἰτία καί δύναμις ποιητικός ὁρίζω , ὁ δέ κατά συμβαίνω γίγνομαι οὐδείς τέχνη ἢ δύναμις εἰμί ὁρίζω . ὁ γάρ ἐντυγχάνω ὅσπερ ποθέω καί πάλαι ζητέω βιβλίον οὐδείς τέχνη ἢ δύναμις εἰμί ὁρίζω , ἀλλά αἴτιος μυρίος ἄν εἰμί · καί γάρ ὁ εἰς ἀγορά ἔρχομαι καί ὁ διώκω ἢ διώκω καί ἄλλος μυρίος · ὁ γάρ κατά συμβαίνω εἰμί ἢ γίγνομαι καί ὁ αἴτιος κατά συμβαίνω καί ἀόριστος . ὥστε ἐπεί οὖον πᾶς εἰμί ἐκ ἀνάγκη καί ἀεί εἰμί ἢ γίγνομαι , ἀλλά εἰμί ὁ πλεῖστος ὁ ὡς ἐπί πολύς , φημί εἰμί ὁ κατά συμβαίνω εἰμί · ἐπεί γάρ οὔτε ἀεί οὔτε ὡς ἐπί ὁ πολύς εἰμί λευκός ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά γίγνομαι ποτός , κατά συμβεβηκός εἰμί · ἢ μᾶλλον ἐπεί οὔτε ἀεί οὔτε ὡς ἐπί ὁ πολύς γίγνομαι θησαυρός εὕρεσις , κατά συμβεβηκός εἰμί . εἰμί δέ οὖον λέγω τις ὁ θησαυ - ῥόος εὕρεσις καί ὁ τοιοῦτος κατά συμβαίνω εἰμί , ἐκ ἀνάγκη αὐτός εἴρω · καί εἰμί πᾶς ἐκ ἀνάγκη . ἀλλά ὁ ἐκ ἀνάγκη εἰμί καί ὁ αἴτιος ὁρίζω , οὗτος δέ οὐδείς εἰμί ὁ αἴτιος ὁρίζω . ἄλλως τε δείκνυμι ἐν ὁ δύο τμῆμα ὁ περι ἑρμηνεία ὅτι οὖον πᾶς ἐκ ἀνάγκη εἰμί ἀλλά εἰμί | ὁ ἐνδέχομαι . ἀλλά τίς αἴτιος ὁ εἰμί ὁ συμβεβηκός ; ὁ ὁ ὕλη ὁ ἐνδέχομαι ἄλλως ἔχω παρά ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς . ἐπεί γάρ ὁ ὕλη οὗτος μέν ἐπιτήδειος γίγνομαι δέχομαι ὁ γίγνομαι οὗτος πενταδάκτυλος , οὗτος δέ οὖον , καί ἔχω τοιοῦτος φύσις ὁ ποτέ μέν οὗτος δύναμαι , ὁ πενταδάκτυλος γίγνομαι , ποτέ δέ καί ἄλλως , ἤτοι ὁ τετραδάκτυλος ἢ ἑξαδάκτυλος ὁ ἄλλος τις ἀριθμός , οὗτος εἰμί ὁ αἰτία ὁ ὑπάρχω ὁ συμβεβηκός . εἶπον δέ τίς ποτός εἰμί ὁ συμβεβηκός , δίδωμι ἐγώ μέθοδος ἢ κανών , πῶς εἄν ἀποδείκνυμι ὅτι εἰμί ὁ συμβεβηκός . καί φημί ὅτι εἰμί μέλλω τις δείκνυμι ὅτι εἰμί ὁ συμβεβηκός , ὡς ἀρχή λαμβάνω ὁ εἰμί τίς παρά ὁ ἀεί καί ὡς ἐπί ὁ πολύς . οὗτος δέ λαμβάνω ἄν , εἴπερ ἐρωτάω ὁ προσδιαλέγομαι , ἀρά γε εἰμί τίς παρά ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς καί ἀεί , ἢ οὖον ; ἐκεῖνος δέ ὑπό ὁ ἐνάργεια πείθω πάντως δίδωμι ὁ εἰμί τίς παρά οὗτος · οὗτος δέ εἰμί ὁ ὁπότερος τυγχάνω ἤτοι ὁ συμβεβηκός . οὗτος εἶπον ἐρωτάω πότερος ὁ μέν ὡς ἐπί ὁ πολύς εἰμί ἐν ὁ εἰμί , ὁ δέ ἀεί καί ἐκ ἀνάγκη οὐ εἰμί , ἢ εἰμί τις ἀίδιος , ὥσπερ καί ἐπί ὁ πολύς ; καί ἐρωτάω ἀποκρίνω ὅτι περί οὗτος ὕστερος εἰμί ἐπισκοπέω · καί εἴρω ἐν ὁ Κ μέν ἀμυδρός ὅδε ὁ πραγματεία , τέλειος δέ ἐν ὁ Λ . οὗτος εἶπον λέγω ὅτι φανερός εἰμί ἐκ οὗτος ὡς ὁ συμβεβηκός οὐ εἰμί ἐπιστήμη . ὁ ἐπιστήμη γάρ ἢ ὁ ἀεί εἰμί ἢ ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς , καί δεῖ ὅς εἰμί ἐπιστήμη ὁρίζω οὗτος καί ἐν αὐτός εἰμί , λέγω δή ἢ ἐν ὁ ἀεί ἢ ἐν ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς , καί μή ὑπερβαίνω αὐτός . ὁ γάρ ὑπέρ αὐτός ὁ συμβεβηκός εἰμί · οἷος διδάσκω τίς τις ὅτι ὁ μελίκρατον ὁ πυρέσσω ὠφέλιμος εἰμί , ὅτι ὡς ἐπί ὁ πολύς ὠφελέω ὁ πυρέσσω · ὁ δέ παρά ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς οὐ ἔχω διδάσκω , ὅτι ὁ νουμηνία φέρω εἰμί ὠφέλιμος · οὗτος γάρ ἐπί μικρός γίγνομαι . οὖον γάρ ὡς ἐπί ὁ πολύς ὠφελέω ὁ ἐν ὁ νουμηνία ὁ μελίκρατον πίνω , ἀλλά μᾶλλον διά ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς πίνω ὠφελέω συμβαίνω εἰμί καί ὁ νουμηνία ὠφέλιμος . ὥστε καί ἔμπαλιν ὁ ἐν ὁ νουμηνία ὠφέλιμος ἢ ἀεί εἰμί ὠφέλιμος ἢ ὡς ἐπί ὁ πολύς . ὁ δέ συμβεβηκός εἰμί παρά ὁ καί ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς · ὥστε ὁ συμβεβηκός ἐπιστήμη οὐ ἔχω . τις μέν ἐν εἰμί ὁ συμβαίνω καί διά τίς αἴτιος καί ὅτι ἐπιστήμη οὐ εἰμί αὐτός εἴρω . εἶπον τίς ὁ φύσις ὁ συμβεβηκός ὅτι ὁ ἐπίσης καί ὁ ἐπί μικρός ἐνδέχομαι , καί διά τίς αἴτιος εἰμί , ὅτι διά ὁ ὕλη ὁ δύναμαι καί παρά ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς ἄλλως ἔχω , καί ὅτι ἐπιστήμη ( ?? ) οὐ εἰμί ὁ γάρ ἐπιστήμη ἢ ὁ ἀεί ἢ ὁ ὡς ἐπί ὁ πολύς εἰμί , οὗτος δέ παρά οὗτος εἴρω ) , ἐπιφέρω | ὅτι2 δέ εἰμί ἀρχή καί αἴτιος ἄνευ ὁ γίγνομαι φανερός . πρόκειμαι αὐτός δείκνυμι ὅτι ὁ κατά συμβαίνω εἰμί καί ὁ αἴτιος κατά συμβεβηκός εἰμί , καί ἄνευ γένεσις καί φθορά εἰμί καί ἐκ εἰμί , ὥσπερ καί ὁ ἁφή καί ὁ νῦν ὁ ὁ χρόνος πέρας . ὡς γάρ ὁ ἁφή καί ὁ νῦν ἄνευ γένεσις εἰμί καί πάλιν ἄνευ φθορά οὐ εἰμί , οὗτος καί ὁ κατά συμβαίνω εἰμί καί ὁ αἴτιος κατά συμβαίνω εἰμί ἄνευ ὁ γίγνομαι εἰμί καί ἄνευ ὁ φθείρω οὐ εἰμί . ὁ γάρ οἰκοδομέω οἰκίον ὁ μέν εἰμί ἡδύς ὁ δέ βλαβερός , καί ὅδε μέν ὁ γειτονέω σκιά ποιέω ὅδε δέ οὖον ποιέω . ὁ μέν οὖν οἰκοδόμος , ὅς εἰμί κατά ἑαυτοῦ ἀρχή καί αἴτιος ὁ οἰκίον , καί ὁ συμβαίνω ὁ οἰκίον ἢ ὁ λυπηρός εἰμί ἢ ὅς σκιάζω αἴτιος μέν εἰμί , ἀλλά κατά συμβεβηκός · ὥστε ὁ οἰκοδόμος ὡς μέν αἴτιος ὁ οἰκίον γίγνομαι διά γένεσις ἤτοι μάθησις εἰς ὁ εἰμί οἰκοδόμος ἄγω ) , καί φθείρω πάλιν ὡς αἴτιος ὁ οἰκίον . ἐπεί γάρ συμβαίνω ὁ οἰκοδόμος ὁ αἴτιος εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὁ οἰκίον γίγνομαι αἴτιος καί ὁ σκιάζω αὐτός ὁ γείτων ἢ λυπέω , εἰμί μέν αἴτιος καί ὁ σκιάζω αὐτός , ἀλλά οὖον διά γένεσις καί μάθησις εἰς οὗτος ἄγω , ὥσπερ εἰς ὁ εἰμί οἰκοδόμος . ὡς γάρ ἐκ μή ἄνθρωπος διά γένεσις εἰς ὁ εἰμί ἄνθρωπος ἄγω , οὗτος καί ἐκ μή οἰκοδόμος διά γένεσις τις καί μάθησις καί ὅλως χρονικός παράτασις εἰς ὁ εἰμί οἰκοδόμος καί δύναμαι ποιέω οἰκίον ἵημι · εἰς δέ ὁ ὁ μέν ἡδύς εἰμί ὁ οἰκίον , ὁ δέ λυπηρός , οὐδαμῶς διά τοιοῦτος τις ἵημι . ὅλως γάρ οὐδέ σπουδάζω οὐδέ φροντίζω περί οὗτος ὥσπερ περί ὁ ποιέω οἰκίον , ἀλλά ἄχρονος συμβαίνω αὐτός ὁ γίγνομαι αἴτιος αὐτός ὁ λυπέω ὁ οἰκίον . διά γάρ ὁ ὁ λυπέω οὗτος διάκειμαι ὥστε ῥᾳδίως καί ὑπό ὁ τυγχάνω πάσχω , ἐπί οὗτος γίγνομαι ὁ οἰκοδόμος ὁ οὗτος ποιέω αἴτιος ὁ λυπηρός αὐτός εἰμί , ἐπεί εἰμί τις ἕτερος ὁ ὑγιεινός διάκειμαι εἰσέρχομαι , οὐ ἄν λυπέω . καί περί οὗτος εἴρω πάλιν ἐν ὁ Κ οὗτος ὁ πραγματεία . ὥσπερ δέ αἴτιος εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὁ οἰκοδόμος ὁ οἰκίον διά γένεσις οὗτος γίγνομαι , οὕτως πάλιν ὡς μέν αἴτιος ὁ οἰκίον διά φθορά φθείρω , καί ὡς ἄχρονος αἴτιος γίγνομαι ὁ λυπηρός αὐτός εἰμί , οὗτος πάλιν καί ἄχρονος φθείρω . αὐτός δέ δείκνυμι οὗτος πρότερος μέν ὡς ὁμολογέω λαμβάνω ὅτι ὅς ὁ αἴτιος καί ὁ ἀρχή διά γένεσις γίγνομαι , οὗτος ἐκ ἀνάγκη εἰμί . εἰμί οὖν ὅς ὁ αἴτιος , ὥσπερ ἐπί ὁ οἰκίον , διά γένεσις | γίγνομαι , οὗτος ἐκ ἀνάγκη εἰμί , ὅσπερ ἄρα οὐ ἐκ ἀνάγκη εἰμί , οὗτος ὁ αἴτιος ἄνευ γένεσις εἰμί καί ἄνευ φθορά οὐ εἰμί . εἰμί γάρ μή οὗτος , φημί , τουτέστιν εἰμί μή ὁ κατά συμβαίνω εἰμί ὁ αἴτιος κατά συμβεβηκός εἰμί καί γενητός καί φθαρτός τυγχάνω ἄνευ ὁ γίγνομαι καί φθείρω , ἀλλά ἀναγκαῖος εἰμί καί κατά ἑαυτοῦ ὁ αἴτιος αὐτός , καί γενητός καί φθαρτός διά γένεσις καί φθορά , εἰμί οὖν μή ὁ κατά συμβαίνω εἰμί ὁ αἴτιος κατά συμβαίνω ἀλλά ἐκ ἀνάγκη , καί αὐτός ἐκ ἀνάγκη εἰμί · κεῖμαι γάρ ὅτι ὅς ὁ αἴτιος ἐκ ἀνάγκη , καί αὐτός ἐκ ἀνάγκη . ἀλλά εἰμί οὗτος , πᾶς ἐκ ἀνάγκη εἰμί , ὅσπερ ἀδύνατος . ὅτι δέ ὅς ὁ αἴτιος ἐκ ἀνάγκη , καί αὐτός ἐκ ἀνάγκη εἰμί δῆλος . ὁ γάρ οἰκίον ὁ οἰκοδομέω ὁ ὁ ὅς οἰκοδομέω αἴτιος εἰμί ἐκ ἀνάγκη καί κατά ἑαυτοῦ ὁ οἰκοδομέω καί ὅς οἰκοδομέω , ὅταν οἰκοδομέω ἐκ ἀνάγκη εἰμί καί ὁ οἰκοδομέω , καί ὁ οἰκοδομέω εἰμί ἐκ ἀνάγκη οἰκοδομέω , καί ὁ ἤδη εἰμί οἰκίον ἐκ ἀνάγκη οἰκοδομέω . ὁ γάρ εἰμί ὅτε εἰμί ἐκ ἀνάγκη εἰμί . ἐπεί δέ εἰμί ὁ οἰκίον ἐκ ἀνάγκη , ἕπω αὐτός ὁ οἰκοδομέω · εἰμί γάρ μή οἰκοδομέω , οὐ ἄν εἰμί . πᾶς δή , φημί , ἐκ ἀνάγκη εἰμί , εἰμί ὁ γίγνομαι καί φθείρω μή κατά συμβαίνω ἀνάγκη αἴτιος τίς εἰμί . δεῖ δέ προσυπακούω ὁ πᾶς , ἵνα εἰμί , εἰμί πᾶς ὁ γίγνομαι καί ὁ φθείρω μή κατά συμβαίνω αἴτιος τίς ἀνάγκη εἰμί . καί εἰμί ἄν ὁ λέγω τοιοῦτος · εἰμί πᾶς ὁ γίγνομαι καί φθείρω οὐ εἰμί αἴτιος κατά συμβεβηκός , ἵνα ἐκ οὗτος ὑπάρχω τις γενητός καί φθαρτός ἄνευ ὁ γίγνομαι καί φθείρω , ἤτοι ἄνευ γένεσις καί φθορά , ἀλλά εἰμί πᾶς ὁ γίγνομαι καί φθείρω ὁ αἴτιος κατά ἑαυτοῦ , ἐκ ἀνάγκη πᾶς εἰμί καί οὐδείς ὅλως εἰμί συμβεβηκός . ὅς γάρ , ὡς πολλάκις εἴρω , ὁ αἴτιος ἐκ ἀνάγκη , καί αὐτός ἀναγκαῖος . οὗτος εἶπον τρέπω εἰς ὁ δεῖξις ὁ ὅτι εἰμί αἴτιος κατά συμβαίνω ἄνευ ὁ γίγνομαι καί φθείρω , καί φημί πότερος εἰμί ὅδε ἢ οὖον ; οἷος εἰμί παρά-κάθημαι Μένων ὁ πόλις πολέμιος λέγω πότερος εἰμί ὅδε ἢ οὖον , ἤτοι πότερος ἀποθνῄσκω Νικόστρατος ἢ οὖον ; φημί ὡς ἐάν ὅδε γίγνομαι , τουτέστιν εἴπερ ἐξέρχομαι καί κρατέω ὑπό ὁ πολέμιος , θνῄσκω · εἰμί δή αἴτιος ὁ θνῄσκω αὐτός ὁ ἐξέρχομαι . ὁ δέ ἐξέρχομαι πάλιν εἰμί αἴτιος ὁ πίνω ὕδωρ , οὗτος δέ ὁ διψάω , ὁ διψάω δέ ὁ δριμύς ἐσθίω , οὗτος δέ κατά συμβεβηκός εἰμί αἴτιος καί οὖον κατά ἑαυτοῦ · ἐνδέχομαι γάρ διψάω καί ἄνευ ὁ δριμύς ἐσθίω · καί γάρ ἐκ ὁ | πολύς κινέω καί ἐκ ὁ πλεῖστος οἶνος πίνω καί ξ ἄλλος πολύς . εἰμί δέ ὅς ὁ ὁ δριμύς ἐσθίω ὁ διψάω κατά ἑαυτοῦ αἴτιος , εἰμί μή ἐσθίω δρίμιον οὐ εἄν διψάω , ὥσπερ εἰμί μή εἰμί οἰκοδόμος οὐ εἰμί οἰκίον · νῦν δέ καί ἄνευ ὁ ἐσθίω ὁ δριμύς διψάω · οὐ εἰμί ἄρα καʹ αὗ αἴτιος ὁ διψάω ὁ ἐσθίω οὗτος . γίγνομαι δή ὁ διψάω , αἴτιος εἰμί καί αὐτός ὁ ἐξέρχομαι , ἄνευ γένεσις . εἰμί μέν γάρ ὑπόκειμαι τις ὕλη ὁ δέψη , ὅστις ἀλλοιόω γίγνομαι ὅσπερ ὁ δίψα , ὥσπερ ὁ καταμήνιος ἀλλοιόω γίγνομαι ὅσπερ ὁ ζῷον , τότε εἄν εἰκός μᾶλλον δέ ἀναγκαῖος λέγω ὅτι διά γένεσις ὁ δίψα γίγνομαι · ἐπεί δέ οὖον οὗτος γίγνομαι , οὐ εἰκός εἰμί οὗτος λέγω . ἀλλά πῶς ὅλως γίγνομαι ; ἢ γίγνομαι τις περί ὁ σῶμα πῃ . Θῶν ἐπιγ ἰνέω αὐτός ἄχρονος ὁ δίψα ὥσπερ καί ὁ εἶμι τ - ἱ ὕλη . εἶπον οὖν ὅτι ἐάν γ ε ὁ δί γίγνομαι , εἰμί δέ μ ὁ , ἕ , οὗτος δ ἄν ἄλλος , ἐπάγω καί οὗτος δῆλος ὅτι ἄημι χρόνος ἀφίημι ἀπό περαίνω ἥκω ἐπί ὁ νῦν , τουτέστιν ἀναλύω ὁ χρόνος τοῦτος εἰς ὅδε καί ὅδε εἰς ὅδε ἥκω ἐπί ὁ νῦν , τουτέστιν εἰς ὅς νῦν ὑπάρχω , ποῦ δέ ὑπάρχω ὁ διψάω , ὸηλονότι εἰς ὁ διψάω . εἶτα καί παράδειγμα ὁ ἀποθνῄσκω βία τίθημι ὁ ἄν ἐξέρχομαι . ὁ δέ ἀποθνῄσκω νόσος οὖον τίθημι , ἐγώ δέ εἴρω μετά ὀλίγος , ὅταν πάλιν αὐτός μν ἥδομαι · μιμνήσκω γάρ . εἶπον ἐν ὅτι καί οὕτως ἥκω εἰς ὅς νῦν ὑπάρχω , ἐπάγω παράδειγμα ὁ εἰς ὅς νῦν ὒ παρέχω ὁ ἀποθνῄσκω εἰμί ἐξέρχομαι · οὗτος δέ ἄν ἄλλος · καί οὕτως ἥκω εἰς ὅς νῦν ὑπάρχω , καί οὗτος εἶπον προστίθημι ὁ ἢ εἰς ὁ γίγνομαι τίς . δοκέω δέ ὁ ἕπω παράδειγμα , ὁ οἷος ἐάν διψάω · οὗτος δέ εἰμί ἐσθίω δριμύς , ὁ ἢ εἰς ὁ γ γονάω τίς εἰμί , οὐ εἰμί δέ αὐτός , ἀλλά ὁ πρότερος εἰμί καί οὗτος . ὅς δή καί συννοέω ἐπαναλαμβάνω πάλιν μετά ὀλίγος ὁ λόγος , ἵνα καί αὐτός τίθημι παράδειγμα , ὅταν λέγω ὁμοίως δέ κἀν ὑπερπηδάω τις εἰς ὁ γίγνομαι . ὁ γάρ γίγνομαι καί ὁ γίγνομαι παρέρχομαι εἰμί δηλωτικός . τέως δ ἐν εἶπον οἷος ἐάν διψάω , οὗτος δέ εἰμί ἐσθίω δριμύς , ἐπάγω οὗτος δέ ὁ ἐσθίω δριμύς ἢ ὒ παρέχω ἢ οὐ ὑπάρχω . ὁ δέ ὥστε ἐκ ἀνάγκη ἀποθνῄσκω ἢ οὐ ἀπό θνῄσκω εἶτα ι συμπέρασμα εἰμί ὁ εἴρω , ἴσος λέγω ὁ ὥστε οὗτος οὕτως ἔχω , εἰμί μέν ἐξέρχομαι πίνω , ἐκ ἀνάγκη ἀποθνῄσκω , εἰμί δέ μή ἐξέρχομαι , οὐ ἀποθνῄσκω . οὗτος οὗτος εἶπον ἐπαναλαμβάνω , ὥσπερ εἴρω , ὁ λόγος , καί τίθημι καί ὁ γίγνομαι παράδειγμα . ὁμοίως δέ κἀν ἀπό ὁ παρέρχομαι ἄρχω τις καί πρός ὁ μέλλω καταντάω , ἀλλά μή ἀπό ὁ μέλλω , ὥσπερ καί πρός πρόειμι , | καί ἐπί ὁ ἐνίστημι , ὁ αὐτός γίγνομαι . ἤδη γάρ ὁ γίγνομαι ὑπάρχω ἐν τις . εἰμί δή ἀπό οὗτος ἄρχω , ὡς εἴρω , ἥκω ἐπί ὁ νῦν , ὅσπερ εἰμί κατά συμβαίνω αἴτιος . ἀλλά τίς ποτός εἰμί ὁ ἤδη γάρ γίγνομαι γονός ὑπάρχω ἐν τις ; ἢ ὁ ὁ στοιχεῖον εἰμί ἐν τῆ ζῶ · ἐπεί γάρ ἤδη ζῶ , ὑπάρχω ἐν αὐτός ὁ στοιχεῖον . ὅδε οὖν ζῶ , ὅτι ὁ ἐναντίος πῦρ καί γῆ καί ὁ μεταξύ ἐν ὁ αὐτός γίγνομαι · καί εἰμί οὗτος , ἀποθνῄσκω . ἐκ ἀνάγκη ἄρα ὁ ἐκ ἐναντίος γίγνομαι ἀποθνῄσκω . ἀλλά ὁ αἴτιος ὁ θάνατος ἄδηλος , διότι εἰμί κατά συμβαίνω καί οὖον κατά ἑαυτοῦ · ἐνδέχομαι γάρ καί νόσος καί βία ἀποθνῄσκω . εἰμί δή ὁ λόγος , ἵνα πάλιν ἐπαναλαμβάνω , τοιοῦτος · ὅδε ἀποθνῄσκω , ὅτι ὁ ἐναντίος ἐν αὐτός γίγνομαι · ἀποθνῄσκω δέ εἰμί νοσέω · ἕπω γάρ ὁ ἐκ ἐναντίος εἰμί διά ὁ οὗτος μάχη ὁ νοσέω · νοσέω δέ φέρω εἶπον ὕδρωψ , οὗτος δέ εἄν ὕδωρ πίνω · ὥστε εἰμί πίνω ὕδωρ ὕδρωψ περιπίπτω , οὗτος δέ πάσχω θνῄσκω . καί εἰμί ὁ ὕδωρ πίνω αἴτιος ὁ ὕδρωψ , ὥσπερ καί οὗτος ὁ θνῄσκω ; ἀλλά οὖον κατά ἑαυτοῦ · ἐνδέχομαι γάρ καί μή πίνω ὕδωρ ὕδρωψ νοσέω . οὗτος ἐν εἰμί ὅσπερ ἀνωτέρω ἐπαγγέλλω εἶπον παράδειγμα περί ὁ ὅπως νόσος θνῄσκω · εἴρω δέ ἀνωτέρω καί ὁ βία , εἰμί δέ ὁ ὑπό πολέμιος κρατέω . δῆλος οὖν ἐκ ὁ εἴρω ὅτι οὐ ἐπί ἤπειρος βαδίζω ἄλλος ἄλλος αἴτιος ἀποδίδωμι , ἀλλά κατανθίημι εἰς τίς αἴτιος , οἷος ὁ δριμύς ἐσθίω , καί ἀρχή ὅς οὐ εἰμί ἄλλος αἴτιος · καί εἰμί οὗτος ἀρχή ὁ ὁπότερος τυγχάνω , λέγω δή ὁ ἀποθνῄσκω . εἰμί μέν γάρ ἐξέρχομαι , θνῄσκω , εἰμί δέ μή , οὖον θνῄσκω · εἰμί δή ὁ ὁπότερος τυγχάνω , ἤτοι ὁ συμβεβηκός , καί ὁ αἴτιος κατά συμβεβηκός · συμβαίνω γάρ δριμύς ἐσθίω διψάω . οὗτος εἶπον λέγω ὅτι ὁ τοιοῦτος αἴτιος , λέγω δέ ὁ κατά συμβεβηκός , πότερος ὑλικός χρή λέγω ἢ τελικός ἢ κινητικός ἤτοι ποιητικός ; καί ἐρωτάω οὐ ἐπικρίνω διά ὁ δῆλος εἰμί ὅτι ὁ 25 ποιητικός αἴτιος συναριθμέω αὐτός χρή καί οὐδείς ὁ ἄλλος . περι μέν οὖν ὁ κατά συμβαίνω εἰμί ἀφίημι · διά-ὁρίζω γάρ · ὁ δέ ὡς ἀληθής εἰμί . εἶπον περί ὁ κατά συμβαίνω εἰμί ὅσος εἰκός εἰμί εἶπον ὡς πρός ὁ πάρειμι χρεία λέγω ὅτι ὁ μέν κατά συμβαίνω εἰμί ἀφίημι · ἱκανῶς γάρ περί οὗτος διά-ὁρίζω . ἐπεί δέ λέγω καί ὁ ἀληθής εἰμί καί ὁ ψεῦδος μή εἰμί , λέγω ὅτι παρά σύνθεσις καί διαίρεσις εἰμί . ὅταν γάρ ὁ ὑπάρχω τις συντίθημι ἑαυτοῦ , οἷος εἰμί ὁ κάθημαι ὑπάρχω Σωκράτης καί λέγω ὅτι Σωκράτης κάθημαι , οὗτος εἰμί λέγω ἀληθής εἰμί , διά ὁ ὁ ὑπάρχω συντίθημι | ἤτοι κατηγορέω ὁ ὑπόκειμαι . εἰμί δέ κάθημαι λέγω ὅτι οὖον κάθημαι , ψεῦδος · εἰμί μή εἰμί λέγω , διά ὁ ψευδής διαιρέω ἤτοι ἀπόφημι ὁ Σωκράτης ὁ κάθημαι . ἐπεί οὖν παρά σύνθεσις καί διαίρεσις εἰμί ὁ ὡς ἀληθής εἰμί καί ὁ μή εἰμί ὡς ψεῦδος , ὁ δέ σῦς ὀλός , τουτέστιν ὡς ἁπλόος εἶπον ὁ ὡς ἀληθής εἰμί καί ὁ ὡς ψεῦδος μή εἰμί , περί μερισμός εἰμί ἀντίφασις · ὁ μέν γάρ ἀληθής εἰμί ἔχω ὁ κατάφασις ἐπί ὁ σύγκειμαι , ἤτοι ὁ ἀληθής εἰμί συνίστημι , ὅταν ὁ κατηγορέω ἀληθής συντίθημι , κατά ὅς κατηγορέω , ὁ δέ ὡς ψεῦδος μή εἰμί εἰμί , ὅταν ψευδής ἀπό ὁ ὑπόκειμαι διαιρέω , καί ὅλως ὁ ψεῦδος οὗτος ὁ μερισμός ὁ ἀντίφασις εἰσάγω , τουτέστι ἕτερος μόριον ὁ ἀντίφασις εἰμί . ἀλλά ὁ μέν ὡς ἀληθής εἰμί εἰμί , ὅταν ἀληθής συνάπτω ὁ κατηγορέω ὁ ὑπόκειμαι , ὁ δέ ψεῦδος ἐναντίος εἰμί δέ εἰμί τις ὅσπερ Χωρὶς λέγω δύναμαι καί ἅμα νοέω , ὡς ὁ ζῷον καί ὁ πεζός καί ὁ δίπους οὗτος γάρ · καί Χωρὶς λέγω δύναμαι καί ὡς εἷς νοέω ) , περί οὗτος , φημί , ἄλλος λόγος . εἴρω γάρ ἐν ὁ μετά οὗτος βιβλίον , καί ἐπί οὗτος νῦν ὑπερτίθημι ὁ οὗτος ζήτησις . εἶπον δέ πῶς δέ ὁ ἅμα ἢ ὁ Χωρὶς συμβαίνω νοέω ἄλλος λόγος , ἑρμηνεύω πῶς ὁ ἅμα καί Χωρὶς εἴρω λέγω λέγω δέ ὁ ἄμη καί Χωρὶς ὥστε μή ὁ ἐφεξῆς ἀλλά εἷς τίς γίγνομαι . τουτέστιν οὐ ἅμα μέν λέγω ὁ ἐφεξῆς , ὥσπερ ὁ Ἰλιάς ἐφεξῆς γάρ ὁ Α΄ ὁ Β΄ καί ὁ λοιπάς ὁμοίως ) , μή ἅμα δέ ὁ μή ἐφεξῆς , ἀλλά ὁ μέν δύναμαι εἷς γίγνομαι λέγω ἅμα , ὁ δέ μή δύναμαι μή ἅμα . εἶπον δέ ἀνωτέρω ὅτι ὁ ὡς ἀληθής εἰμί καί ὁ μή εἰμί ὡς ψεῦδος ἐπεί παρά σύνθεσις εἰμί καί διαίρεσις , καί μεταξύ ἐπεμβάλλω τις , ἐπάγω ὁ αἴτιος ὁ ὅπως παρά σύνθεσις καί διαίρεσις εἰμί ὁ τε ὡς ἀληθής εἰμί καί ὁ μή εἰμί ὡς ψεῦδος διά ὁ οὖον γάρ εἰμί ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀληθής ἐν ὁ πρᾶγμα . ὥστε ὁ ὁ λόγος συνέχεια τοιοῦτος τίς εἰμί · ὁ δέ ὡς ἀληθής ὅς καί ὁ μή εἰμί ὡς ψεῦδος ἐπεί παρά σύνθεσις καί διαίρεσις εἰμί · οὖον γάρ εἰμί ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀληθής ἐν ὁ πρᾶγμα . εἰμί γάρ μή πάθος τίς ὁ ἡμέτερος διάνοια καί παρά σύνθεσις ἢ διαίρεσις ὁ ἀληθής καί ὁ ψεῦδος ἀλλά ἐν ὁ πρᾶγμα εἰμί , ὡς αὐτός φημί , ὁ μέν ἀγαθός εἶπον εὐθύς ἐσθίω λέγω ἀληθής , καί εἰμί εἄν ὁ ἀγαθός ἀληθής , ὁ δέ κακός ψεῦδος . καί ἔμπαλιν , ὁ μέν κακός εἶπον εὐθύς ἀληθής ἐσθίω λέγω , ὁ δέ ἀγαθός ψεῦδος . ἀλλά μήv οὔτε ἀγαθός εἶπον ἀληθής λέγω ἢ ψεῦδος , οὔτε κακός . οὐ ἄρα ἐν ὁ πρᾶγμα ὁ ἀληθής καί ὁ ψεῦδος εἰμί , ἀλλά ἐν ὁ διάνοια . οὖον μόνος δέ ἐν ὁ πρᾶγμα οὐ εἰμί ὁ ἀληθής καί ὁ ψεῦδος ἀλλά οὐδέ ἐν ὁ ἁπλόος ὁ ἐν ὁ διάνοια , ἁπλόος λέγω ὁ πρᾶγμα αὐτός κατά ἑαυτοῦ νοέω ἄνευ σύνθεσις καί διαίρεσις . οὗτος εἶπον ἀποδίδωμι ὁ λόγος , λέγω ὅσος μέν οὖν δεῖ θεωρέω περί ὁ οὕτως εἰμί καί μή εἰμί , ἴσος λέγω ὁ ἐπεί εἴρω ὅτι ὁ ὡς ἀληθής εἰμί καί ὁ ὡς ψεῦδος μή εἰμί παρά σύνθεσις εἰμί καί διαίρεσις , ὅσος δή περί ὁ οὕτως εἰμί , ἤτοι ὁ ὡς ἄλη τίθημι , καί ὁ μή εἰμί ὡς ψεῦδος θεωρέω δεῖ , ὕστερος ἐπισκεπτέος . ἐπεί δέ , ὡς δείκνυμι , ὁ συμπλοκή εἰμί καί ὁ διαίρεσις ἐν ὁ διάνοια ἀλλά οὐ ἐν ὁ πρᾶγμα , συμπλοκή καί διαίρεσις λέγω ὁ ἀληθής καί ὁ ψεῦδος , ὁ δέ οὕτως , ἤτοι ὁ ὡς ἀληθής , ὁ παρά σύνθεσις καί διαίρεσις , ἕτερος εἰμί εἰμί ὁ κύριος εἰμί , κύριος εἰμί λέγω ὁ ἄτομος οὐσία , ὡς ἐν ὁ μετά οὗτος βιβλίον εἴρω · περί γάρ ὁ νοητός ἄλλος λόγος . εἶτα καί πῶς ἕτερος εἰμί ὁ ὡς ἀληθής εἰμί ὁ κύριος εἰμί λέγω . ἢ γάρ , φημί , ὁ διάνοια ὁ τίς εἰμί καί οὐσία μετά οὐσία συνάπτω ἢ διαιρέω , ἢ πάλιν ποιός μετά οὐσία ἢ ποσός ἢ ἄλλος τις ὁ κατηγορία . ἐπεί οὖν αὐτός οὕτως ἔχω , ὁ μέν ὡς συμβαίνω εἰμί , ἐπεί ἱκανῶς εἴρω περί αὐτός , ἀλλά μήv καί ὁ ὡς ἀληθής εἴρω γάρ ) νῦν ἀφετέον . αὐτός δέ ὁ οὗτος νῦν παραλείπω αἴτιος ἀποδίδωμι ὁ ὁ γάρ αἴτιος ὁ μέν κατά συμβαίνω εἰμί ἀόριστος , ὁ δέ ἀόριστος οὖον φροντιστέον · ὁ δέ ὡς ἀληθής εἰμί τίς πάθος εἰμί καί βούλημα διάνοια , ὁ δέ ζητέω ὁ ἕκαστος δοκέω οὖον σφόδρα ἀναγκαῖος . ἄλλως τε καί ἀμφότερος περί ὁ λοιπός γένος εἰμί ὁ εἰμί . λέγω δέ ἄν λοιπός ὁ εἰμί γένος ὁ κύριος ἀλλά οὖον ὁ κατά συμβεβηκός . καί ἐπεί περί ὁ λοιπός ὁ εἰμί εἰμί γένος , καί οὖον δηλόω φύσις τις εἰμί εἰμί καί ὑπερεκπίπτω ὁ εἰμί ἀλλά ὑπό αὐτός εἰμί , ὁ δέ ζήτησις εἰμί περί ὁ αἴτιος ὁ εἰμί ὅς εἰμί , δῆλος ὡς καί περί αὐτός εἰμί , καί οὖον χρεία ἀποτέμνω ἴδιος περί αὐτός σκοπέω . τότε γάρ εἄν οὗτος ποιέω , εἴπερ περί ὁ εἰμί ὅς εἰμί ζητέω οὗτος οὐ εἰμί ὑπό αὐτός · ἐπεί δέ εἰμί , ἀφετέον καί ὁ αἴτιος ὁ εἰμί ζητητέος . ὁ δέ εἰμί ὅτι πολλαχῶς λέγω εἴρω , ὅτε διορίζω ποσαχῶς ἕκαστος λέγω . |