alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 24a22
Διαφέρει δὲ ἡ ἀποδεικτικὴ πρότασις τῆς διαλεκτικῆς , ὅτι ἡ μὲν ἀποδεικτικὴ λῆψις θατέρου μορίου τῆς ἀντιφάσεώς ἐστιν . εἰπὼν τὸν κοινὸν λόγον τῆς προτάσεως προστίθησι καὶ τὰς διαφοράς , αἷς διαφέρουσιν ἀλλήλων ἥ τε ἀποδεικτικὴ καὶ ἡ διαλεκτική , ἅμα μὲν δεικνύς , ὅτι ἐν ταύταις ἐστὶν ὁ κοινός τε καὶ ἀποδεδομένος λόγος τῆς προτάσεως καὶ οὐ κατὰ τοῦτό ἐστιν αὐταῖς ἡ διαφορά · ἐν πάσαις γὰρ ταῖς προτάσεσι ταῖς συλλογιστικαῖς ὁ ἀποδεδομένος λόγος · οὐ μὴν καὶ ἐν τῇ ἐρωτήσει · οὐδὲ γὰρ ἁπλῶς ἐκείνη πρότασις , ἀλ|λὰ τὸ ὅλον διαλεκτικὴ 5v πρότασις . ἅμα δὲ καὶ ἐπεὶ ἐν τοῖς τοπικοῖς ὁριζόμενος τὴν πρότασιν λόγον ἀποδέδωκεν αὐτῆς , ὅτι ἐστὶ πρότασις διαλεκτικὴ ἐρώτησις ἔνδοξος , ἵνα μή τις ὑπολάβῃ τῆς καθόλου προτάσεως ἐκεῖνον εἶναι λόγον , καὶ ἐνταῦθα διαστέλλεται καὶ τῶν προτάσεων τὰς διαφορὰς δηλοῖ δεικνύς , ὅτι τῆς κοινῶς λεγομένης προτάσεως τῆς πρὸς τὸ κοινῶς συλλογίσασθαι λαμβανομένης ὁ ἀποδεδομένος νῦν λόγος ἐστὶν ἀλλ’ οὐχ ὁ ἐν τοῖς τοπικοῖς εἰρημένος · ἐκεῖνος γὰρ διαλεκτικῆς ἐστι προτάσεως λόγος καὶ ταύτης οὐδέπω συλλογιστικῆς . κατὰ γὰρ τὰς διαφορὰς τῶν συλλογισμῶν διαφοραὶ καὶ προτάσεων εἰσιν , ὄντος τινὸς κοινοῦ προτάσεως λόγου ὡσπεροῦν καὶ συλλογισμοῦ . ἐπὶ πλέον μὲν οὖν περὶ τῆς ἀποδεικτικῆς προτάσεως , τίνι τῶν ἄλλων διαφέρει , ἐν τοῖς Ὑστέροις ἀναλυτικοῖς διαλαμβάνει · καὶ γὰρ τῇ ὕλῃ διαφέρει αὐτῶν ἀληθὴυς γὰρ καὶ προτέρα καὶ γνώριμος καὶ ἀναγκαία ) καὶ τῇ χρήσει τε καὶ τῇ λήψει , ὅτι μὴ ἐρωτᾷ ὁ ἀποδεικνύς . νῦν δὲ ἐνδείκνυται αὐτῆς τὴν πρὸς τὴν διαλεκτικὴν πρότασιν διαφορὰν ἀπὸ τοῦ τρόπου τῆς λήψεως πρῶτον , ὅτι μὴ ἐν ἐρωτήσει κεῖται ἡ ἀποδεικτικὴ μηδὲ δι’ ἐρωτήσεως λαμβάνεται . ὁ μὲν γὰρ ἐρωτῶν τὴν ἀντίφασιν ὡς παρεσκευασμένος παντὶ τῷ ὑποκειμένῳ ὑπὸ τοῦ ἀποκρινομένου ἐνστῆναι καὶ ἀνελεῖν αὐτὸ διὰ τοῦ ἐσομένου ὑπ’ αὐτοῦ συλλογισμοῦ , δι’ ὧν ἐκεῖνος ἀποκρινόμενος δίδωσιν , οὕτως ἐρωτᾷ . τοιοῦτος δέ ἐστιν ὁ διαλεκτικὸς ὁ ἐξ ἐνδόξων συλλογιζόμενος · εὐπορῆσαι γὰρ οἷόν τε ἐνδόξων καὶ πρὸς τὰ ἀντικείμενα . ὁ δὲ ἀποδεικνὺς οὐκ ἐκ πάντων τῶν δοθέντων ἀποδείξει · οὐ γὰρ οἷόν τε τὰ ἀντικείμενα ἀλλήλοις ἀληθῆ εἶναι . οὐκ ἐρωτᾷ οὖν ὁ ἀποδεικνύς , ἀλλὰ παρ’ ἑαυτοῦ λαμβάνει · τὸ γὰρ ἀκόλουθον ταῖς ἀρχαῖς λαμβάνει καὶ ταῖς ὑποθέσεσιν , ὡς ἐν τῇ γεωμετρίᾳ γινόμενον ὁρῶμεν · οὐ γὰρ ὁ βουλόμενος δεῖξαι τοῦ τριγώνου τὰς τρεῖς γωνίας δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας διὰ προτάσεων δείκνυσιν ἐξ ἐρωτήσεως δοθεισῶν . ἐρώτησιν δὲ ἀντιφάσεως εἶπε τὴν διαλεκτικὴν πρότασιν νῦν ἀντὶ τοῦ ‘δι᾿ ἐρωτήσεως ἀντιφάσεως λαμβανομένην᾿ , ὡς δῆλον ἐκ τοῦ ἐπιφερομένου τοῦ οὐδὲν δὲ διοίσει · οὐδὲ γὰρ ὁ ἐρωτῶν διὰ τῆς ἐρωτήσεως συλλογίζεται ἀλλὰ διὰ τοῦ ληφθέντος διὰ τῆς ἐρωτήσεως . ὑποθέσεις δὲ τῶν ἀποδείξεων αἱ ἀρχαί , ὅτι οὐκ ἔστιν ἀπόδειξις τῶν τοιούτων προτάσεων καὶ τῶν ἀρχῶν , ἀλλ’ ὡς ἐναργεῖς καὶ αὐτόθεν γνώριμοι τίθενται ἢ ὡς τοῖς τοιούτοις ἑπόμεναι · τὸ δὲ μὴ δι’ ἀποδείξεως λαμβανόμενον ὑπόθεσίν τε καὶ ὑποτίθεσθαι καλοῦσι καὶ κοινότερον ἔτι θέσιν . ἐκ τούτων δὴ τὴν ἀπόδειξιν ποιεῖται . εἰπὼν δὲ τὴν κατὰ χρῆσιν διαφορὰν αὐτῶν προστίθησιν ἐφεξῆς καὶ τὴν κατὰ τὴν ὕλην , πρῶτον δείξας , ὅτι κοινὸς ὁ ἀποδεδομένος προτάσεως λόγος καὶ ἐφαρμόζων καὶ τῇ ἀποδεικτικῇ καὶ τῇ διαλεκτικῇ . ὅταν εἰς συλλογισμοῦ γένεσιν λαμβάνηται , εἰπὼν οὐδὲν δὲ διοίσει πρὸς τὸ γενέσθαι τὸν ἑκατέρου συλλογισμόν · καὶ γὰρ ὁ ἀποδεικνύων καὶ ὁ ἐρωτῶν συλλογίζεται λαβών τι κατά τινος ὑπάρχειν ἢ μὴ ὑπάρχειν , ὃς ἦν ἀποδεδομένος προτάσεως λόγος · καὶ γὰρ εἰ ὁ τρόπος τῆς λήψεως αὐτῶν διάφορος , ἀλλὰ τά γε λαμβανόμενα κατὰ τὸν τῆς προτάσεως κοινωνεῖ λόγον . τῇ λαμβανομένῃ οὖν διαλεκτικῇ προτάσει ὁ εἰρημένος κοινὸς τῆς προτάσεως λόγος ἐφαρμόζει , οὐ τῇ ἐρωτωμένῃ · καὶ γὰρ τῇ ἀποδεικτικῶς ληφθείσῃ καὶ τῇ διαλεκτικῶς κοινὸν τὸ κατάφασιν ἢ ἀπόφασιν εἶναί τινος κατά τινος , ᾗ προτάσει πρὸς τὸν κοινῶς καὶ ἀπλῶς συλλογισμὸν χρώμεθα · τὸ γὰρ καταφατικόν τε καὶ ἀποφατικὸν αὐτῶν πρὸς συλλογισμὸν χρήσιμον . ἐδήλωσε δὲ ἡμῖν διὰ τῆς λέξεως ταύτης , ὅπως καὶ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τὸ κατά τινος ἁρμόζει , εἰπὼν τὶ κατά τινος ὑπάρχειν ἢ μὴ ὑπάρχειν . καὶ προσθεὶς δὲ τοῖς ἑξῆς τὸν προειρημένον τρόπον τοῦτο δηλοῦν ἔοικεν , ὅτι | κοινόν ἐστι τὸ κατά τινος . ἢ τὸ τὸν προειρημένον τρόπον δηλωτικόν ἐστι τοῦ καθόλου ἢ ἐν μέρει ἡ ἀδιορίστως . ποιεῖται δέ τινα καὶ τῆς διαλεκτικῆς προτάσεως διαίρεσιν · ἄλλην μὲν γάρ φησιν εἶναι τὴν πυνθανομένου καὶ ἐρωτῶντος ἐρώτησιν γὰρ ἀντιφάσεως ) , ἥτις ἐστὶν ἐν τῇ παρ’ ἄλλου αἰτήσει , ἥτις οὐδέπω λόγος ἀποφαντικὸς οὐδὲ κατάφασις ἢ ἀπόφασις , ἄλλην δὲ τοῦ συλλογιζομένου , ἣ καὶ μέρος ἐστὶ τοῦ συλλογισμοῦ γινομένου , ἥτις ἐστὶν ἀπὸ τῆς ὕλης · ἡ γὰρ ἐρώτησις τῆς ἀντιφάσεως οὐκ ἔστι συλλογισμοῦ μέρος . τί δὲ τὸ φαινόμενόν τε καὶ ἔνδοξον , εἴρηκεν ἐν τοῖς τοπικοῖς .
Lemmas: διαφέρω δέ ὁ ἀποδεικτικός πρότασις ὁ διαλεκτική , ὅτι ὁ μέν ἀποδεικτικός λῆψις θατέρου μόριον ὁ ἀντίφασις εἰμί . εἶπον ὁ κοινός λόγος ὁ πρότασις προστίθημι καί ὁ διαφορά , ὅς διαφέρω ἀλλήλων ὅς τε ἀποδεικτικός καί ὁ διαλεκτική , ἅμα μέν δείκνυμι , ὅτι ἐν οὗτος εἰμί ὁ κοινός τε καί ἀποδίδωμι λόγος ὁ πρότασις καί οὖον κατά οὗτος εἰμί αὐτός ὁ διαφορά · ἐν πᾶς γάρ ὁ πρότασις ὁ συλλογιστική ὁ ἀποδίδωμι λόγος · οὖον μήv καί ἐν ὁ ἐρωτάω · οὐδέ γάρ ἁπλόος ἐκεῖνος πρότασις , ἀλλά ὁ ὅλος διαλεκτικός 5v πρότασις . ἅμα δέ καί ἐπεί ἐν ὁ τοπικός ὁρίζω ὁ πρότασις λόγος ἀποδίδωμι αὐτός , ὅτι εἰμί πρότασις διαλεκτικός ἐρώτησις ἔνδοξος , ἵνα μή τις ὑπολαμβάνω ὁ καθόλου πρότασις ἐκεῖνος εἰμί λόγος , καί ἐνταῦθα διαστέλλω καί ὁ πρότασις ὁ διαφορά δηλόω δείκνυμι , ὅτι ὁ κοινῶς λέγω πρότασις ὁ πρός ὁ κοινῶς συλλογίζομαι λαμβάνω ὁ ἀποδίδωμι νῦν λόγος εἰμί ἀλλά οὐ ὁ ἐν ὁ τοπικός εἴρω · ἐκεῖνος γάρ διαλεκτική εἰμί πρότασις λόγος καί οὗτος οὐδέπω συλλογιστικός . κατά γάρ ὁ διαφορά ὁ συλλογισμός διαφορά καί πρότασις εἰμί , εἰμί τις κοινός πρότασις λόγος ὥσπεροῦν καί συλλογισμός . ἐπί πλέω μέν οὖν περί ὁ ἀποδεικτικός πρότασις , τίς ὁ ἄλλος διαφέρω , ἐν ὁ ὕστερος ἀναλυτικός διαλαμβάνω · καί γάρ ὁ ὕλη διαφέρω αὐτός ἀληθής γάρ καί πρότερος καί γνώριμος καί ἀναγκαῖος ) καί ὁ χρῆσις τε καί ὁ λαμβάνω , ὅτι μή ἐρωτάω ὁ ἀποδείκνυμι . νῦν δέ ἐνδείκνυμι αὐτός ὁ πρός ὁ διαλεκτικός πρότασις διαφορά ἀπό ὁ τρόπος ὁ λῆψις πρῶτος , ὅτι μή ἐν ἐρωτάω κεῖμαι ὁ ἀποδεικτικός μηδέ διά ἐρώτησις λαμβάνω . ὁ μέν γάρ ἐρωτάω ὁ ἀντίφασις ὡς παρασκευάζω πᾶς ὁ ὑπόκειμαι ὑπό ὁ ἀποκρίνω ἐνίστημι καί ἀναιρέω αὐτός διά ὁ εἰμί ὑπό αὐτός συλλογισμός , διά ὅς ἐκεῖνος ἀποκρίνω δίδωμι , οὕτως ἐρωτάω . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ διαλεκτικός ὁ ἐκ ἔνδοξος συλλογίζομαι · εὐπορέω γάρ οἷος τε ἔνδοξος καί πρός ὁ ἀντίκειμαι . ὁ δέ ἀποδείκνυμι οὐ ἐκ πᾶς ὁ δίδωμι ἀποδείκνυμι · οὖον γάρ οἷος τε ὁ ἀντίκειμαι ἀλλήλων ἀληθής εἰμί . οὐ ἐρωτάω οὖν ὁ ἀποδείκνυμι , ἀλλά παρά ἑαυτοῦ λαμβάνω · ὁ γάρ ἀκόλουθος ὁ ἀρχή λαμβάνω καί ὁ ὑπόθεσις , ὡς ἐν ὁ γεωμετρία γίγνομαι ὁράω · οὖον γάρ ὁ βούλομαι δείκνυμι ὁ τρίγωνος ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός ἴσος διά πρότασις δείκνυμι ἐκ ἐρώτησις δίδωμι . ἐρώτησις δέ ἀντίφασις εἶπον ὁ διαλεκτικός πρότασις νῦν ἀντί ὁ ‘δι᾿ ἐρώτησις ἀντίφασις λαμβάνω , ὡς δῆλος ἐκ ὁ ἐπιφέρω ὁ οὐδείς δέ διαφέρω · οὐδέ γάρ ὁ ἐρωτάω διά ὁ ἐρώτησις συλλογίζομαι ἀλλά διά ὁ λαμβάνω διά ὁ ἐρώτησις . ὑπόθεσις δέ ὁ ἀπόδειξις ὁ ἀρχή , ὅτι οὐ εἰμί ἀπόδειξις ὁ τοιοῦτος πρότασις καί ὁ ἀρχή , ἀλλά ὡς ἐναργής καί αὐτόθεν γνώριμος τίθημι ἢ ὡς ὁ τοιοῦτος ἕπομαι · ὁ δέ μή διά ἀπόδειξις λαμβάνω ὑπόθεσις τε καί ὑποτίθημι καλέω καί κοινός ἔτι θέσις . ἐκ οὗτος δή ὁ ἀπόδειξις ποιέω . εἶπον δέ ὁ κατά χρῆσις διαφορά αὐτός προστίθημι ἐφεξῆς καί ὁ κατά ὁ ὕλη , πρῶτος δείκνυμι , ὅτι κοινός ὁ ἀποδίδωμι πρότασις λόγος καί ἐφαρμόζω καί ὁ ἀποδεικτικός καί ὁ διαλεκτική . ὅταν εἰς συλλογισμός γένεσις λαμβάνω , εἶπον οὐδείς δέ διαφέρω πρός ὁ γίγνομαι ὁ ἑκάτερος συλλογισμός · καί γάρ ὁ ἀποδείκνυμι καί ὁ ἐρωτάω συλλογίζομαι λαμβάνω τίς κατά τις ὑπάρχω ἢ μή ὑπάρχω , ὅς εἰμί ἀποδίδωμι πρότασις λόγος · καί γάρ εἰμί ὁ τρόπος ὁ λῆψις αὐτός διάφορος , ἀλλά ὁ γε λαμβάνω κατά ὁ ὁ πρότασις κοινωνέω λόγος . ὁ λαμβάνω οὖν διαλεκτική πρότασις ὁ εἴρω κοινός ὁ πρότασις λόγος ἐφαρμόζω , οὖον ὁ ἐρωτάω · καί γάρ ὁ ἀποδεικτικός λαμβάνω καί ὁ διαλεκτικός κοινός ὁ κατάφασις ἢ ἀπόφασις εἰμί τις κατά τις , ὅς πρότασις πρός ὁ κοινῶς καί ἀπλόος συλλογισμός χράω · ὁ γάρ καταφατικός τε καί ἀποφατικός αὐτός πρός συλλογισμός χρήσιμος . δηλόω δέ ἐγώ διά ὁ λέξις οὗτος , ὅπως καί ἐπί ὁ ἀπόφασις ὁ κατά τις ἁρμόζω , εἶπον τίς κατά τις ὑπάρχω ἢ μή ὑπάρχω . καί προστίθημι δέ ὁ ἑξῆς ὁ προερέω τρόπος οὗτος δηλόω ἔοικα , ὅτι | κοινός εἰμί ὁ κατά τις . ἢ ὁ ὁ προερέω τρόπος δηλωτικός εἰμί ὁ καθόλου ἢ ἐν μέρος ὁ ἀδιορίστως . ποιέω δέ τις καί ὁ διαλεκτική πρότασις διαίρεσις · ἄλλος μέν γάρ φημί εἰμί ὁ πυνθάνομαι καί ἐρωτάω ἐρώτησις γάρ ἀντίφασις ) , ὅστις εἰμί ἐν ὁ παρά ἄλλος αἰτέω , ὅστις οὐδέπω λόγος ἀποφαντικός οὐδέ κατάφασις ἢ ἀπόφασις , ἄλλος δέ ὁ συλλογίζομαι , ὅς καί μέρος εἰμί ὁ συλλογισμός γίγνομαι , ὅστις εἰμί ἀπό ὁ ὕλη · ὁ γάρ ἐρώτησις ὁ ἀντίφασις οὐ εἰμί συλλογισμός μέρος . τίς δέ ὁ φαίνω τε καί ἔνδοξος , εἴρω ἐν ὁ τοπικός .