alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 39a28
Εἰ δ’ ὁ μέν ἐστι καθόλου τῶν ὅρων ὁ δ’ ἐν μέρει . Ὅταν , φησίν , ἡ ἑτέρα τῶν προτάσεων [ ἢ ] ἐν μέρει ᾖ , ὅσαι ἐξ ὑπαρχουσῶν λαμβανόμεναι προτάσεων συζυγίαι ἐν τῷ τρίτῳ σχήματι συλλογιστικὰς ἐποίουν συμπλοκάς , τοσαύτας καὶ ἐπὶ τῶν ἐνδεχομένων , ὅταν ὁμοίως ληφθῶσιν , ἔσεσθαι συλλογιστικάς . ὁμοίως δὲ καὶ αἱ ἀσυλλόγιστοι ἐπὶ τῶν ἐνδεχομένων ἕξουσι ταῖς ἐπὶ τῶν ὑπαρχουσῶν · καὶ γὰρ αἱ μεταλαμβανόμεναι ἐκ τῶν ἀποφάσεων εἰς τὰς καταφάσεις ὡς ἴσον δυνάμεναι ταῖς 35 καταφατικαῖς μεταλαμβάνονται . ἄν τε γὰρ ἡ μὲν μείζων ληφθῇ καθόλου καταφατικὴ ἐνδεχομένη ἡ δὲ ἐλάττων ἐπὶ μέρους καὶ αὐτὴ καταφατικὴ ἐνδεχομένη , συλλογιστικὴ ἡ συζυγία γίνεται ( γίνεται δὲ ἡ δεῖξις ἀντιστραφείσης τῆς ἐλάττονος προτάσεως τῆς ἐπὶ μέρους ἐνδεχομένης καταφατικῆς · γίνεται γὰρ οὕτως τὸ πρῶτον πάλιν σχῆμα ) , ἄν τε ἡ μὲν μείζων ᾖ ἐπὶ μέρους καταφατικὴ ἐνδεχομένη ἡ δὲ ἐλάττων καθόλου καταφατικὴ ἐνδεχομένη , συλλογιστικὴ καὶ οὕτως ἡ συζυγία · ἀντιστραφείσης γὰρ τῆς μείζονος τῆς ἐπὶ μέρους ἐνδεχομένης καταφατικῆς γίνεται πάλιν τὸ πρῶτον σχῆμα . δεήσει δὲ ἐν ταύτῃ τῇ συζυγίᾳ καὶ τὸ συμπέρασμα ἀντιστρέφειν · οὕτως γὰρ ἔσται τοῦ προκειμένου ὁ συλλογισμός . ἀλλὰ κἄν ἡ μὲν μείζων ληφθῇ καθόλου ἀποφατικὴ ἐνδεχομένη ἡ δὲ ἐλάττων ἐπὶ μέρους καταφατική , συλλογιστικὴ ἡ συζυγία · ἀντιστραφείσης γὰρ τῆς ἐλάττονος ἐπὶ μέρους οὔσης ἐνδεχομένης καταφατικῆς | γίνεται πάλιν τὸ πρῶτον σχῆμα καθόλου ἀποφατικὴν ἐνδεχομένην ἔχον τὴν μείζονα καὶ ἐνδεχομένην ἐπὶ μέρους καταφατικὴν τὴν ἐλάττονα , ἐξ ὧν ἐδείχθη ἐπὶ μέρους ἀποφατικὸν ἐνδεχόμενον γινόμενον τὸ συμπέρασμα . εἰ δὲ εἶεν ἀμφότεραι ἀποφατικαὶ ἐνδεχόμεναι , ἡ μὲν καθόλου ἡ δὲ ἐπὶ μέρους , μεταληφθείσης τῆς ἐπὶ μέρους ἀποφατικῆς εἰς τὴν ἐπὶ μέρους καταφατικὴν καὶ ἀντιστραφείσης γίνεται τοῦ πρώτου σχήματος ἡ προειρημένη συζυγία · μεταληφθεῖσα γὰρ ἡ ἀποφατικὴ εἰς τὴν καταφατικὴν ποιήσει τὰς προτάσεις ὁμοίας , ὁποῖαι οὖσαι καὶ ἐπὶ τῶν ὑπαρχουσῶν ἦσαν συλλογιστικαί . τῆς μὲν οὖν ἐλάττονος ληφθείσης ἐπὶ μέρους ἀποφατικῆς μιᾶς δεησόμεθα ἀντιστροφῆς , τῆς δὲ μείζονος δύο · δεήσει γὰρ καὶ τὸ συμπέρασμα ἀντιστρέψαι ὂν ἐπὶ μέρους ἀποφατικὸν ἐνδεχόμενον · ἀντιστρέφει δὲ τὸ ἀποφατικὸν ἐνδεχόμενον ὁμοίως τῷ καταφατικῷ . <ὃ> οὐκέθ’ οἷόν τε ἐπὶ τῶν ὑπαρχουσῶν προτάσεων ἐν τῷ τρίτῳ σχήματι γίνεσθαι τῆς ἐλάττονος οὔσης ἀποφατικῆς καθόλου τῆς δὲ μείζονος ἐπὶ μέρους ἀποφατικῆς τῷ μὴ ἀντιστρέφειν τὴν ἐπὶ μέρους ἀποφατικὴν ὑπάρχουσαν · οὐ γίνεται δὴ τοῦ προκειμένου συλλογισμός . διὸ καὶ ἐπιζητήσαι τις ἄν , πῶς ἀληθὲς τὸ εἰ δ᾿ ὁ μέν ἐστιν καθόλου τῶν ὅρων ὁ δ᾿ ἐν μέρει , τὸν αὐτὸν τρόπον ἐχόντων τῶν ὅρων , ὅνπερ ἐπὶ τοῦ ὑπάρχειν , ἔσται καὶ οὐκ ἔσται συλλογισμός . ἢ δεῖ μεταλαμβάνειν τὸ ἐνδεχόμενον καθόλου ἀποφατικὸν εἰς τὸ καταφατικὸν καὶ ἐπὶ τοῦ ἐνδέχεσθαι . οὐκέτι δὲ ὡς ἐπὶ τοῦ ‘ἐνδέχεται᾿ , οὕτως ἕξει καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπάρχειν διὰ τὸ προειρημένον . ἄν δὲ ἀμφότεραι ἢ ἐπὶ μέρους ἢ ἀδιόριστοι ληφθῶσιν ἐνδεχόμεναι , ἄν τε καταφατικαὶ ἄν τε ἀποφατικαὶ ἄν τε παραλλάξ , ἀσυλλόγιστοι αἱ συζυγίαι . καὶ τοῦτο πάλιν ἔδειξε τῇ τῶν ὅρων παραθέσει δείξας καὶ παντὶ καὶ μηδενί , τὸ μὲν παντὶ διὰ ζῴου καὶ ἀνθρώπου καὶ λευκοῦ · τὸ γὰρ ζῷον καὶ ὁ ἄνθρωπος καὶ τινὶ λευκῷ ἑκάτερον αὐτῶν ἐνδέχεται , καὶ ἐνδέχεται τινὶ μὴ ἑκάτερον , καὶ τὸ μὲν ἐνδέχεται ὑπάρχειν αὐτῷ , τῷ λευκῷ , τὸ δὲ ἐνδέχεται μὴ ὑπάρχειν , καὶ τὸ ζῷον ἐξ ἀνάγκης παντὶ ἀνθρώπῳ . τοῦ δὲ μὴ ὑπάρχειν ἵππον , ἄνθρωπον , λευκόν · ὁμοίως γὰρ ἐχουσῶν τῶν προτάσεων ὁ ἵππος ἐξ ἀνάγκης οὐδενὶ ἀνθρώπῳ .
Lemmas: εἰμί δέ ὁ μέν εἰμί καθόλου ὁ ὁράω ὁ δέ ἐν μέρος . ὅταν , φημί , ὁ ἕτερος ὁ πρότασις [ ἢ ] ἐν μέρος εἰμί , ὅσος ἐκ ὑπάρχω λαμβάνω πρότασις συζυγία ἐν ὁ τρίτος σχῆμα συλλογιστικός ποιέω συμπλοκή , τοσοῦτος καί ἐπί ὁ ἐνδέχομαι , ὅταν ὁμοίως λαμβάνω , εἰμί συλλογιστική . ὁμοίως δέ καί ὁ ἀσυλλόγιστος ἐπί ὁ ἐνδέχομαι ἔχω ὁ ἐπί ὁ ὑπάρχω · καί γάρ ὁ μεταλαμβάνω ἐκ ὁ ἀπόφασις εἰς ὁ κατάφασις ὡς ἴσος δύναμαι ὁ 35 καταφατικός μεταλαμβάνω . ἄν τε γάρ ὁ μέν μείζων λαμβάνω καθόλου καταφατικός ἐνδέχομαι ὁ δέ μικρός ἐπί μέρος καί αὐτός καταφατικός ἐνδέχομαι , συλλογιστικός ὁ συζυγία γίγνομαι ( γίγνομαι δέ ὁ δεῖξις ἀντιστρέφω ὁ μικρός πρότασις ὁ ἐπί μέρος ἐνδέχομαι καταφατικός · γίγνομαι γάρ οὕτως ὁ πρῶτος πάλιν σχῆμα ) , ἄν τε ὁ μέν μείζων εἰμί ἐπί μέρος καταφατικός ἐνδέχομαι ὁ δέ μικρός καθόλου καταφατικός ἐνδέχομαι , συλλογιστικός καί οὕτως ὁ συζυγία · ἀντιστρέφω γάρ ὁ μείζων ὁ ἐπί μέρος ἐνδέχομαι καταφατικός γίγνομαι πάλιν ὁ πρῶτος σχῆμα . δήω δέ ἐν οὗτος ὁ συζυγία καί ὁ συμπέρασμα ἀντιστρέφω · οὕτως γάρ εἰμί ὁ πρόκειμαι ὁ συλλογισμός . ἀλλά ἄν ὁ μέν μείζων λαμβάνω καθόλου ἀποφατικός ἐνδέχομαι ὁ δέ μικρός ἐπί μέρος καταφατικός , συλλογιστικός ὁ συζυγία · ἀντιστρέφω γάρ ὁ μικρός ἐπί μέρος εἰμί ἐνδέχομαι καταφατικός | γίγνομαι πάλιν ὁ πρῶτος σχῆμα καθόλου ἀποφατικός ἐνδέχομαι ἔχω ὁ μείζων καί ἐνδέχομαι ἐπί μέρος καταφατικός ὁ μικρός , ἐκ ὅς δείκνυμι ἐπί μέρος ἀποφατικός ἐνδέχομαι γίγνομαι ὁ συμπέρασμα . εἰμί δέ ἄγω ἀμφότερος ἀποφατικός ἐνδέχομαι , ὁ μέν καθόλου ὁ δέ ἐπί μέρος , μεταλαμβάνω ὁ ἐπί μέρος ἀποφατικός εἰς ὁ ἐπί μέρος καταφατικός καί ἀντιστρέφω γίγνομαι ὁ πρῶτος σχῆμα ὁ προερέω συζυγία · μεταλαμβάνω γάρ ὁ ἀποφατικός εἰς ὁ καταφατικός ποιέω ὁ πρότασις ὅμοιος , ὁποῖος εἰμί καί ἐπί ὁ ὑπάρχω εἰμί συλλογιστική . ὁ μέν οὖν μικρός λαμβάνω ἐπί μέρος ἀποφατικός εἷς δήω ἀντιστροφή , ὁ δέ μείζων δύο · δήω γάρ καί ὁ συμπέρασμα ἀντιστρέφω εἰμί ἐπί μέρος ἀποφατικός ἐνδέχομαι · ἀντιστρέφω δέ ὁ ἀποφατικός ἐνδέχομαι ὁμοίως ὁ καταφατικός . ὅς οὐκέτι οἷος τε ἐπί ὁ ὑπάρχω πρότασις ἐν ὁ τρίτος σχῆμα γίγνομαι ὁ μικρός εἰμί ἀποφατικός καθόλου ὁ δέ μείζων ἐπί μέρος ἀποφατικός ὁ μή ἀντιστρέφω ὁ ἐπί μέρος ἀποφατικός ὑπάρχω · οὖον γίγνομαι δή ὁ πρόκειμαι συλλογισμός . διό καί ἐπιζητέω τις ἄν , πῶς ἀληθής ὁ εἰμί δέ ὁ μέν εἰμί καθόλου ὁ ὁράω ὁ δέ ἐν μέρος , ὁ αὐτός τρόπος ἔχω ὁ ὁράω , ὅσπερ ἐπί ὁ ὑπάρχω , εἰμί καί οὐ εἰμί συλλογισμός . ἢ δεῖ μεταλαμβάνω ὁ ἐνδέχομαι καθόλου ἀποφατικός εἰς ὁ καταφατικός καί ἐπί ὁ ἐνδέχομαι . οὐκέτι δέ ὡς ἐπί ὁ ἐνδέχομαι , οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ ὑπάρχω διά ὁ προερέω . ἄν δέ ἀμφότερος ἢ ἐπί μέρος ἢ ἀδιόριστος λαμβάνω ἐνδέχομαι , ἄν τε καταφατικός ἄν τε ἀποφατικός ἄν τε παραλλάξ , ἀσυλλόγιστος ὁ συζυγία . καί οὗτος πάλιν δείκνυμι ὁ ὁ ὁράω παράθεσις δείκνυμι καί πᾶς καί μηδείς , ὁ μέν πᾶς διά ζῷον καί ἄνθρωπος καί λευκός · ὁ γάρ ζῷον καί ὁ ἄνθρωπος καί τις λευκός ἑκάτερος αὐτός ἐνδέχομαι , καί ἐνδέχομαι τις μή ἑκάτερος , καί ὁ μέν ἐνδέχομαι ὑπάρχω αὐτός , ὁ λευκός , ὁ δέ ἐνδέχομαι μή ὑπάρχω , καί ὁ ζῷον ἐκ ἀνάγκη πᾶς ἄνθρωπος . ὁ δέ μή ὑπάρχω ἵππος , ἄνθρωπος , λευκός · ὁμοίως γάρ ἔχω ὁ πρότασις ὁ ἵππος ἐκ ἀνάγκη οὐδείς ἄνθρωπος .