alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 43a20
Πῶς δ’ εὐπορήσομεν αὐτοὶ πρὸς τὸ τιθέμενον ἀεὶ συλλογισμῶν , καὶ διὰ ποίας ὁδοῦ ληψόμεθα τὰς περὶ ἕκαστον ἀρχάς , νῦν ἤδη λεκτέον . Διδάξας ἡμᾶς , τί τέ ἐστι συλλογισμὸς καὶ πῶς γίνεται καὶ ἐν τίσι σχήμασι καὶ διὰ πόσων ὅρων τε καὶ προτάσεων προσεχῶν ἕκαστος καὶ πῶς πρὸς ἀλλήλας ἐχουσῶν , διδάξας δὲ καὶ περὶ τῶν προβλημάτων , ποῖον ἐν ποίῳ σχήματι δείκνυται , καὶ ποῖον μὲν αὐτῶν ἐν πλείοσι σχήμασίν ἐστι καὶ εὐεπιχειρητότερον καὶ εὐκολώτερον , ποῖον δὲ ἐν ἐλάττοσι , ποῖον δὲ ἐν ἑνὶ μόνῳ , ὃ καὶ χαλεπώτατον δειχθῆναι , μεταβαίνει ἀπὸ τούτων εἰς τὸ μέθοδον ἡμῖν ὑπογράψαι , ᾗ χρώμενοι δυνησόμεθα πρὸς τὸ τιθέμενον πρόβλημα συλλογισμῶν εὐπορεῖν καὶ προτάσεων τῶν οἰκείων τοῦ δειχθησομένου συμπεράσματος · ἀρχὰς γὰρ τὰς προτάσεις λέγει . ὄργανον δή τι πρὸς τὴν εὕρεσιν ἡμῖν τὴν τούτων παραδίδωσιν . τὸν γὰρ μέλλοντα χρῆσθαι συλλογισμῷ τε καὶ ἀποδείξει οὐ μόνον εἰδέναι δεῖ , τί ποτέ ἐστι συλλογισμὸς καὶ πῶς γίνεται , ἀλλὰ καὶ δύναμιν ἔχειν αὐτὸν τοῦ ποιεῖν τε συλλογισμοὺς καὶ συλλογίζεσθαι · τοῦτο γάρ ἐστι μάλιστα τοῦ συλλογιστικοῦ . πρὸς δὴ τὴν παραδοθησομένην ὑπ’ αὐτοῦ μέθοδον πρῶτον λαμβάνει τινὰ καὶ τίθησι , δι’ ὧν δείκνυσιν , ὅτι μὴ πάντα περὶ πάντων δεῖ ζητεῖν . ἐπεὶ γὰρ τῶν ὄντων τὰ μὲν ἔσχατα καὶ ἄτομά ἐστι καὶ μηδενὸς κατηγορούμενα τὰ δὲ πρῶτα γένη καὶ μηδὲν ἔχοντα αὐτῶν κατηγορούμενον , οὔτε τὰ ἄτομα δεῖ ζητεῖν ἀποδεικνύναι ὑπάρχοντά τισι καὶ κατηγορούμενα οὔτε τοῖς πρώτοις γένεσιν ἄλλα τινὰ ὑπάρχοντα καὶ κατηγορούμενα αὐτῶν . τῶν γὰρ ὄντων , φησί , πάντων τὰ μὲν τοιαῦτά ἐστιν ὡς κατὰ μηδενὸς κατηγορεῖσθαι καθόλου ἀληθῶς , τὸ μὲν ἀληθῶς προσθείς , ὅτι ἡ ζήτησις ἡμῖν οὐ περὶ τῶν ψευδῶς κατηγορουμένων πάντα γὰρ οὕτως πάντων οἷόν τε κατηγορεῖσθαι ) ἀλλὰ περὶ τῶν ἀληθῶς , τοῦτ’ ἔστι φύσιν ἐχόντων κατηγορεῖσθαι . τὸ δὲ καθόλου εἶπεν ἤτοι ὡς καθόλου τούτου ὑγιοῦς ὄντος τοῦ εἶναί τινα τῶν ὄντων , ἃ κατὰ μηδενὸς κατηγορεῖται τὰς γὰρ ἀτόμους οὐσίας καθόλου καὶ ἀπλῶς ἔστιν εἰπεῖν κατ’ οὐδενὸς κατηγορεῖσθαι , ἢ ἐπεὶ δοκοῦσί ποτε κατά τινων κατηγορεῖσθαι κατὰ γὰρ τινὸς ἀνθρώπου τὸν Καλλίαν οἷόν τε κατηγορεῖν ποτε λέγοντας ῾ τὶς ἄνθρωπος Καλλίας ἐστί᾿ , παρὰ φύσιν μέν · ἀνάπαλιν γὰρ ὑγιὲς τὸ τὸν Καλλίαν λέγειν τινὰ ἄνθρωπον ) , διὰ τοῦτο τὸ καθόλου προσέθηκε . καὶ γὰρ εἴ τινός ποτε ἡ ἄτομος οὐσία παρὰ φύσιν κατηγορεῖται , ἀλλὰ καθόλου γε οὐδέποτε οὐδενὸς κατὰ φύσιν ἀτόμου · ἄτομον γάρ τι τὸ ὑποτιθέμενον τῇ οὐσίᾳ τῇ ἀτόμῳ ἐν ταῖς κατὰ συμβεβηκὸς κατηγορίαις · λέγομεν γὰρ ἐκεῖνο τὸ προσιὸν ἢ ἐκεῖνο τὸ λευκὸν Καλλίαν εἶναι , ὅτι τὸ ἄτομον οὐχ οἷόν τε ἀληθῶς ἄλλου τινὸς ἢ ἀτόμου κατηγορῆσαι · χρήσιμον δὲ πρὸς τὸ συλλογίσασθαί τι ἄλλῳ ὑπάρχον τὸ καθόλου τινὸς αὐτὸ λαβεῖν κατηγορούμενον ; ὡς ἐρεῖ . εἰπὼν δὲ παράδειγμα τῆς ἐσχάτης καὶ ἀτόμου οὐσίας τὸν Κλέωνα καὶ Καλλίαν προσέθηκε καὶ τὸ καθ’ ἕκαστον καὶ αἰσθητόν , καθόλου πᾶσαν ἄτομον καὶ αἰσθητὴν οὐσίαν ταύτης λέγων τῆς φύσεως εἶναι · τὰ γὰρ αἰσθητὰ καὶ καθ’ ἕκαστα . αἱ δὴ ἄτομοι οὐσίαι αὐταὶ μὲν ἀληθῶς καὶ ] κατ’ ἄλλων οὐ κατηγοροῦνται , κατὰ δὲ τούτων ἄλλα · τὰ γὰρ εἴδη καὶ τὰ γένη τῶν ἀτόμων οὐσιῶν κατηγορεῖται αὐτῶν , ἀλλὰ καὶ τὰ συμβεβηκότα αὐταῖς . τὰ μὲν οὖν τοιαῦτα τῶν ὄντων ἐστί , τὰ δὲ ἔμπαλιν αὐτὰ μὲν ἄλλων κατηγορεῖται , αὐτῶν δὲ οὐδέν · εἴη δ’ ἄν ταῦτα τὰ ἀνωτάτω καὶ πρῶτα | καὶ κοινότατα γένη , εἰς ἃ ἡ τοῦ ὄντος διαίρεσις ἐν ταῖς δέκα κατηγορίαις γέγονεν αὐτῷ πολλαχῶς λεγομένου . τὰ δὲ καὶ αὐτὰ ἄλλων κατηγορεῖται καὶ αὐτῶν ἄλλα , ὁποῖά ἐστι τὰ ἐν μέσῳ τῶν τε πρώτων γενῶν καὶ τῶν ἀτόμων τε καὶ ἐσχάτων · τοιαῦτά ἐστιν ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸ ζῷον . Λέγων δὲ περὶ τῶν ἀτόμων οὐσιῶν , ὅτι μηδενὸς κατηγοροῦνται , προσέθηκε πλὴν ὡς κατὰ συμβεβηκός , καὶ πῶς ἡ κατὰ συμβεβηκὸς ἁπάντων γίνεται κατηγορία , ἐδήλωσεν εἰπὼν φαμὲν γάρ ποτε τὸ λευκὸν ἐκεῖνο Σωκράτη εἶναι κα.ὶ τὸ προσιὸν Καλλίαν κατὰ συμβεβηκὸς καὶ παρὰ φύσιν ποιούμενοι τὴν κατηγορίαν · τὸ γὰρ ὑποκείμενον τοῦ συμβεβηκότος ἐν τοῖς τοιούτοις κατηγοροῦμεν δέον ἀνάπαλιν τὸ συμβεβηκὸς τοῦ ὑποκειμένου · τοῦτο γὰρ ἐν τῇ οὐσίᾳ ἐστίν , ἀλλ’ οὐχ ἡ οὐσία ἐν τῷ συμβεβηκότι . γίνεται δὲ ἡ τοιαύτη κατηγορία ἡ κατὰ συμβεβηκός , ὅταν τὸ ὑποκείμενον ἀγνωστότερον ᾖ τινι τοῦ συμβεβηκότος αὐτῷ · διὰ γὰρ τοῦ συμβεβηκότος γνώριμον ποιοῦμεν τό , ᾧ συμβέβηκεν , διὰ τοὐ λευκοῦ τό , ᾧ τὸ λευκὸν συμβέβηκεν , ὅταν εἴπωμεν ‘τὸ λευκὸν Σωκράτης ἐστί᾿ , πάλιν διὰ τοῦ προσιέναι τό , ᾧ τὸ προσιέναι συμβέβηκεν , ὅταν εἴπωμεν τὸ προσιὸν Καλλίαν . ἀλλ’ ἐπεὶ τὰ κατὰ συμβεβηκὸς λεγόμενα ἐν πᾶσί τε καὶ καθόλου οὐ κυρίως καὶ ἁπλῶς τοιαῦτά ἐστιν , οὐδ’ ἂν τὰ κατὰ συμβεβηκότος κατηγορύμενα ἁπλῶς κατηγορεῖσθαι λέγοιτ’ ἄν .
Lemmas: Πῶς δέ εὐπορέω αὐτός πρός ὁ τίθημι ἀεί συλλογισμός , καί διά Ποίας ὁδός λαμβάνω ὁ περί ἕκαστος ἀρχή , νῦν ἤδη λεκτέος . διδάσκω ἐγώ , τίς τε εἰμί συλλογισμός καί πῶς γίγνομαι καί ἐν τίσις σχῆμα καί διά πόσος ὁράω τε καί πρότασις προσεχής ἕκαστος καί πῶς πρός ἀλλήλων ἔχω , διδάσκω δέ καί περί ὁ πρόβλημα , ποῖος ἐν ποῖος σχῆμα δείκνυμι , καί ποῖος μέν αὐτός ἐν πλείων σχῆμα εἰμί καί εὐεπιχείρητος καί εὔκολος , ποῖος δέ ἐν μικρός , ποῖος δέ ἐν εἷς μόνος , ὅς καί χαλεπός δείκνυμι , μεταβαίνω ἀπό οὗτος εἰς ὁ μέθοδος ἐγώ ὑπογράφω , ὅς χράω δύναμαι πρός ὁ τίθημι πρόβλημα συλλογισμός εὐπορέω καί πρότασις ὁ οἰκέω ὁ δείκνυμι συμπέρασμα · ἀρχή γάρ ὁ πρότασις λέγω . ὄργανον δή τίς πρός ὁ εὕρεσις ἐγώ ὁ οὗτος παραδίδωμι . ὁ γάρ μέλλω χράω συλλογισμός τε καί ἀποδείκνυμι οὖον μόνος οἶδα δεῖ , τίς ποτός εἰμί συλλογισμός καί πῶς γίγνομαι , ἀλλά καί δύναμις ἔχω αὐτός ὁ ποιέω τε συλλογισμός καί συλλογίζομαι · οὗτος γάρ εἰμί μάλιστα ὁ συλλογιστικός . πρός δή ὁ παραδίδωμι ὑπό αὐτός μέθοδος πρῶτος λαμβάνω τις καί τίθημι , διά ὅς δείκνυμι , ὅτι μή πᾶς περί πᾶς δεῖ ζητέω . ἐπεί γάρ ὁ εἰμί ὁ μέν ἔσχατος καί ἄτομος εἰμί καί μηδείς κατηγορέω ὁ δέ πρῶτος γένος καί μηδείς ἔχω αὐτός κατηγορέω , οὔτε ὁ ἄτομος δεῖ ζητέω ἀποδείκνυμι ὑπάρχω τις καί κατηγορέω οὔτε ὁ πρῶτος γένεσις ἄλλος τις ὑπάρχω καί κατηγορέω αὐτός . ὁ γάρ εἰμί , φημί , πᾶς ὁ μέν τοιοῦτος εἰμί ὡς κατά μηδείς κατηγορέω καθόλου ἀληθής , ὁ μέν ἀληθής προστίθημι , ὅτι ὁ ζήτησις ἐγώ οὖον περί ὁ ψευδής κατηγορέω πᾶς γάρ οὕτως πᾶς οἷος τε κατηγορέω ) ἀλλά περί ὁ ἀληθής , οὗτος εἰμί φύσις ἔχω κατηγορέω . ὁ δέ καθόλου εἶπον ἤτοι ὡς καθόλου οὗτος ὑγιής εἰμί ὁ εἰμί τις ὁ εἰμί , ὁ κατά μηδείς κατηγορέω ὁ γάρ ἄτομος οὐσία καθόλου καί ἀπλόος εἰμί εἶπον κατά οὐδείς κατηγορέω , ἢ ἐπεί δοκέω ποτός κατά τίνω κατηγορέω κατά γάρ τις ἄνθρωπος ὁ Καλλίας οἷος τε κατηγορέω ποτός λέγω ῾ τις ἄνθρωπος Καλλίας ἐστία , παρά φύσις μέν · ἀνάπαλιν γάρ ὑγιής ὁ ὁ Καλλίας λέγω τις ἄνθρωπος ) , διά οὗτος ὁ καθόλου προστίθημι . καί γάρ εἰμί τις ποτός ὁ ἄτομος οὐσία παρά φύσις κατηγορέω , ἀλλά καθόλου γε οὐδέποτε οὐδείς κατά φύσις ἄτομος · ἄτομος γάρ τίς ὁ ὑποτίθημι ὁ οὐσία ὁ ἄτομος ἐν ὁ κατά συμβαίνω κατηγορία · λέγω γάρ ἐκεῖνος ὁ προσέρχομαι ἢ ἐκεῖνος ὁ λευκός Καλλίας εἰμί , ὅτι ὁ ἄτομος οὐ οἷος τε ἀληθής ἄλλος τις ἢ ἄτομος κατηγορέω · χρήσιμος δέ πρός ὁ συλλογίζομαι τίς ἄλλος ὑπάρχω ὁ καθόλου τις αὐτός λαμβάνω κατηγορέω ; ὡς εἴρω . εἶπον δέ παράδειγμα ὁ ἔσχατος καί ἄτομος οὐσία ὁ Κλέων καί Καλλίας προστίθημι καί ὁ κατά ἕκαστος καί αἰσθητός , καθόλου πᾶς ἄτομος καί αἰσθητός οὐσία οὗτος λέγω ὁ φύσις εἰμί · ὁ γάρ αἰσθητός καί κατά ἕκαστος . ὁ δή ἄτομος οὐσία αὐτός μέν ἀληθής καί ] κατά ἄλλος οὖον κατηγορέω , κατά δέ οὗτος ἄλλος · ὁ γάρ εἶδος καί ὁ γένος ὁ ἄτομος οὐσία κατηγορέω αὐτός , ἀλλά καί ὁ συμβεβηκός αὐτός . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος ὁ εἰμί εἰμί , ὁ δέ ἔμπαλιν αὐτός μέν ἄλλος κατηγορέω , αὐτός δέ οὐδείς · εἰμί δέ ἄν οὗτος ὁ ἄνω2 καί πρῶτος | καί κοινός γένος , εἰς ὁ ὁ ὁ εἰμί διαίρεσις ἐν ὁ δέκα κατηγορία γίγνομαι αὐτός πολλαχῶς λέγω . ὁ δέ καί αὐτός ἄλλος κατηγορέω καί αὐτός ἄλλος , ὁποῖος εἰμί ὁ ἐν μέσος ὁ τε πρῶτος γένος καί ὁ ἄτομος τε καί ἔσχατος · τοιοῦτος εἰμί ὁ ἄνθρωπος καί ὁ ζῷον . λέγω δέ περί ὁ ἄτομος οὐσία , ὅτι μηδείς κατηγορέω , προστίθημι πλήν ὡς κατά συμβεβηκός , καί πῶς ὁ κατά συμβαίνω ἅπας γίγνομαι κατηγορία , δηλόω εἶπον φημί γάρ ποτός ὁ λευκός ἐκεῖνος Σωκράτης εἰμί καί ὁ προσέρχομαι Καλλίας κατά συμβαίνω καί παρά φύσις ποιέω ὁ κατηγορία · ὁ γάρ ὑπόκειμαι ὁ συμβεβηκός ἐν ὁ τοιοῦτος κατηγορέω δήω ἀνάπαλιν ὁ συμβαίνω ὁ ὑπόκειμαι · οὗτος γάρ ἐν ὁ οὐσία εἰμί , ἀλλά οὐ ὁ οὐσία ἐν ὁ συμβεβηκός . γίγνομαι δέ ὁ τοιοῦτος κατηγορία ὁ κατά συμβεβηκός , ὅταν ὁ ὑπόκειμαι ἄγνωστος εἰμί τις ὁ συμβεβηκός αὐτός · διά γάρ ὁ συμβεβηκός γνώριμος ποιέω ὁ , ὅς συμβαίνω , διά ὁ λευκός ὁ , ὅς ὁ λευκός συμβαίνω , ὅταν εἶπον τότος λευκός Σωκράτης ἐστία , πάλιν διά ὁ πρόσειμι ὁ , ὅς ὁ πρόσειμι συμβαίνω , ὅταν εἶπον ὁ προσέρχομαι Καλλίας . ἀλλά ἐπεί ὁ κατά συμβαίνω λέγω ἐν πᾶς τε καί καθόλου οὖον κύριος καί ἁπλόος τοιοῦτος εἰμί , οὐδέ εἄν ὁ κατά συμβεβηκός κατηγορέω ἁπλόος κατηγορέω λέγω ἄν .