alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 48a18
’Ev δὲ τῷ τρίτῳ σχήματι κατὰ τὸ ἐνδέχεσθαι . Δείξας ἐπὶ τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου σχήματος ἀναγκαίας τῆς μείζονος λαμβανομένης ὑπαρχούσης δὲ τῆς ἐλάττονος μὴ γινόμενον ἀναγκαῖον τὸ συμπέρασμα παρὰ τὸ μὴ γίνεσθαι τὴν ἔκθεσιν τὴν τῶν ὅρων οἰκείως , ἐπὶ τοῦ τρίτου σχήματος οὐκέτι κατὰ τὸ ἐξ ἀνάγκης μέν τινα λαμβάνεσθαι τῶν προτάσεων ὀμολογούμενον δὲ τῇ τοιαύτῃ προτάσει γενέσθαι τὸ συμπέρασμα τὸ ἄτοπον γίνεσθαι λέγει , ἀλλ’ ὅτι ἐνδεχομένων ἀμφοτέρων λαμβανομένων τῶν προτάσεων οὐκ ἀκολουθεῖ τὸ συμπέρασμα . ἔμπαλιν γὰρ ἐπὶ τούτου τοῦ σχήματος τὸ συμβαῖνον · ἀναγκαῖον γὰρ ἀπο|φατικὸν συναγόμενον εὐρίσκεται τὸ συμπέρασμα ἐξ ἐνδεχομένων καταφατικῶν , εἰ οὕτως οἱ ὅροι λαμβάνοιντο . ἐνδεχομένων γὰρ οὐσῶν καθόλου καταφατικῶν ἐν αὐτῷ τῶν δύο προτάσεων τὸ συμπέρασμα οὔτ’ ἐπὶ μέρους καταφατικὸν ἐνδεχόμενον γίνεται , ὃ συνάγεται ἐκ τῆς τοιαύτης συζυγίας , οὔτ’ ἐπὶ μέρους ἐνδεχόμενον ἀποφατικόν , ἀλλ’ οὐδὲ καθόλου καταφατικὸν ἐνδεχόμενον οὔτε ἀποφατικὸν ἀλλ’ ἀναγκαῖον ἀποφατικὸν καθόλου . διὸ καὶ οὕτως εἶπεν · ἐν δὲ τῷ τρίτῳ σχήματι συμβαίνει τὸ ψεῦδος κατὰ τὸ ἐνδέχεσθαι . ἐν μὲν γὰρ τῷ πρώτῳ καὶ δευτέρῳ σχήματι κατὰ τὸ ἀναγκαῖον , ὥσπερ εἶπον · ἀναγκαίας γὰρ δοκούσης εἶναι τῆς μείζονος οὐκ ἐγίνετο τὸ συμπέρασμα τοιοῦτον . ἐν δὲ τῷ τρίτῳ ἔμπαλιν αἱ μὲν προτάσεις ἐνδεχόμεναι τὸ δὲ συμπέρασμα ἀναγκαῖον · οὕτω γὰρ κειμένων τῶν ἄκρων ἐξ ἀνάγκης οὐδενὶ ὁ ἕτερος τῷ ἑτέρῳ . εἰ δὲ τοῦτο , ἀσυλλόγιστος ἂν γίνοιτο ἡ τοιαύτη συζυγία , ἣν φθάσας ἔδειξεν οὖσαν συλλογιστικήν . ὑγείαν γὰρ ἐνδέχεται παντὶ ἀνθρώπῳ , καὶ νόσον ἐνδέχεται παντὶ ἀνθρώπῳ , καὶ ὑγεία ἐξ ἀνάγκης οὐδεμιᾷ νόσῳ . αἴτιον δὲ τούτου πάλιν τὸ μὴ καλῶς εἰλῆφθαι τοὺς ὅρους τοὺς ἄκρους τοὺς κατηγορουμένους τοῦ ἀνθρώπου · οὐ γὰρ τὴν ὑγείαν χρὴ λαμβάνειν καὶ τὴν νόσον ἀλλὰ τὸ ὑγιαίνειν καὶ τὸ νοσεῖν . οὕτως γὰρ λαμβανομένων αὐτῶν ἀληθεῖς αἱ προτάσεις ἐνδεχόμεναι καθόλου καταφατικαί , ἐκείνως δ’ οὔ . ὁ γὰρ λέγων τὴν ὑγείαν ἐνδέχεσθαι παντὶ ἀνθρώπῳ ἴσον λέγει τῷ ‘πάντα ἄνθρωπον ἐνδέχεται ὑγιαίνειν’ · τὴν ὑγείαν γὰρ ἀντὶ τοῦ ὑγιαίνειν λαμβάνει · οὕτως γὰρ ἀληθὴς ἑκατέρα τῶν προτάσεων , ἀλλ’ οὐχ ὅτι ἐνδέχεται τὸν ἄνθρωπον ἢ ὑγείαν ἢ νόσον εἶναι . ὥστε ἐν τῇ τῶν ὅρων ἐκθέσει χρὴ τιθέναι τὸ ὑγιαίνειν · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῆς νόσου . ληφθέντων δὲ ἀντὶ τῶν ἕξεων τῶν κατὰ τὰς ἕξεις ὁμοίως αἵ τε προτάσεις ἀληθεῖς καὶ τὸ ἐπ’ αὐταῖς συμπέρασμα . τό τε γὰρ ὑγιαίνειν ἐνδέχεται παντὶ ἀνθρώπῳ · ὁμοίως δὲ καὶ τὸ νοσεῖν · καὶ τὸ ὑγιαίνειν ἐνδέχεται τινὶ νοσοῦντι , ὅπερ ἐστὶ τῆς προκειμένης συζυγίας συμπέρασμα . ὁ δ’ αὐτὸς λόγος , κἀν ἄλλαι τινὲς ἕξεις ἐναντίαι ληφθῶσι . καὶ ἔοικέ γε φανερώτερον διαβεβλῆσθαι ἡ τοιαύτη τῶν ὅρων λῆψις ἐπὶ τοῦ τρίτου σχήματος ἢ ἐπὶ τῶν πρὸ αὐτοῦ . ἐπ’ ἐκείνων μὲν γὰρ διεβάλλετο , ἐπεὶ κειμένῳ τῷ ἐξ ἀναγκαίας τῆς μείζονος καὶ ὑπαρχούσης τῆς ἐλάττονος ἀναγκαῖον γίνεσθαι τὸ συμπέρασμα [ , ὃ ] οὐκ ἦν συγχωρούμενον · ἐπὶ δὲ τοῦ τρίτου ὁμολογούμενον ὂν ἀναιρεῖται τῷ ἐξ ἐνδεχομένων γίνεσθαι τὸ συμπέρασμα ἐνδεχόμενον . ἀξιοῖ δὲ καθόλου ἡμᾶς ἐν ταῖς τῶν τοιούτων συλλογισμῶν ἀναλύσεσι τοὺς ὅρους ἐκτιθεμένους μὴ τὰς ἕξεις αὐτὰς ἐκτίθεσθαι ἀλλὰ τὰ κατὰ τὰς ἕξεις . Σημειωτέον δέ , ὅτι γίνεταί ποτε ἀπάτη καὶ παρὰ τὸ τὸν μέσον μὴ τὸν αὐτὸν ἐν ἀμφοτέραις εἰλῆφθαι ταῖς προτάσεσιν ἢ τῇ λέξει μόνον , οἷον ἄν ληφθῇ τὸ χρῶμα κατὰ παντὸς λευκοῦ , τὸ λευκὸν κατὰ παντὸς κύκνου · οὐκέτι γὰρ τὸ χρῶμα κατὰ παντὸς κύκνου · οὐ γὰρ ὁ κύκνος χρῶμα . αἴτιον δ’ , ὅτι τὸ λευκὸν οὐ ταὐτὸν ἐν ἀμφοτέραις ταῖς προτάσεσιν ἐλήφθη , ἀλλ’ ἐν μὲν τῇ πρώτῃ ἡ ποιότης ὡς γὰρ λευκότης , ὅπερ ἐστὶν ἡ ἕξις αὐτή ) , ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ τὸ τὴν ποιότητα ἔχον ὡσανεὶ τὸ κατὰ τὴν ἕξιν · οὐ γὰρ τὸ λευκὸν τὸ ὡς λευκότης ἀληθὲς κατὰ κύκνου ἧν γὰρ ἄν πᾶς κύκνος λευκότης ) , ἀλλ’ ὡς τὸ λευκότητα ἔχον . ἢ καὶ τοῦτο τὸ εἶδος ὑπάγεται τῷ τὴν μείζονα ἀδιόριστον , μὴ καθόλου λαμβάνεσθαι · οὐ γὰρ ἀληθὴς ἡ λέγουσα τὸ χρῶμα κατὰ παντὸς λευκοῦ · ψεῦδος γὰρ τὸ πᾶν λευκὸν χρῶμα . οὕτω παραλογίζεται καὶ Παρμενίδης ἑαυτὸν λέγων “ τὸ παρὰ τὸ ὂν οὐκ ἔστιν ὄν , τὸ μὴ ὂν οὐδέν ἐστιν’’ . τὸ μὲν γὰρ πρῶτον οὕτως ἀληθὲς ἐλάμβανεν , ὅτι ἀντὶ τῆς οὐσίας τῷ ὄντι ἐχρήσατο · τὸ γὰρ παρὰ τὴν οὐσίαν οὐκ ἔστιν οὐσία · διὰ γὰρ τὸ οὕτως λαμβάνειν τὸ ὂν πειρᾶται ἐπιφέρειν τὸ “ ἒν ἄρα τὸ ὄν’’ . τὸ δὲ δεύτερον οὐκ ἐπὶ | τῆς οὐσίας φυλάσσει τὸ ὄν · οὐ γὰρ ἀληθὲς τὸ παρὰ τὴν οὐσίαν μηδὲν εἶναι · ἀλλ’ ὡς λαβὼν τὸ πρῶιον τὸ παρὰ πᾶν τὸ ὂν πᾶν οὐκ ὂν εἶναι οὕτως τὸ δεύτερον προστίθησι τὸ τὸ οὐκ ὂν οὐδέν . οἷς οὕτως εἰλημμένοις ἕπεται συμπέρασμα τὸ παρὰ πᾶν τὸ ὂν πᾶν μηδὲν εἶναι , δι’ οὗ συμπεράσματος ὁμολογεῖται πολλὰ εἶναι τὰ ὄντα · τὸ γὰρ πᾶν τοῦ ‘πολλά’ δηλωτικόν . τοιοῦτός ἐστιν ὁ λέγων ‘τὸ πεπερασμένον ἀρχὴν ἔχει , τὸ ἀρχὴν ἔχον ἐγένετο , τὸ πεπερασμένον ἄρα γέγονεν , ὥστε , εἰ καὶ ὁ κόσμος πεπερασμένος , γέγονεν’ · τὸ γὰρ ἀρχὴν ἔχειν ὅπου μὲν εἴληπται τὴν κατὰ μέγεθος οὔτως γὰρ ἐπὶ τοῦ πεπερασμένου καὶ τοῦ κόσμου ) , ἐν δέ γε τῷ γεγονότι τὴν κατὰ χρόνον · τὸ γὰρ τὴν κατὰ χρόνον ἀρχὴν ἔχον γέγονεν , οὐ τὸ τὴν κατὰ μέγεθος . διὰ τοῦτο πανταχοῦ λέγει δεῖν φυλάττεσθαι τὰς ὁμωνυμίας . οὐδ’ ἐνταῦθα δὲ ἡ μείζων πρότασις καθόλου · οὐ γὰρ ἀληθὲς τὸ πᾶν τὸ ἀρχὴν ἔχον γεγονέναι .
Lemmas: ’Ev δέ ὁ τρίτος σχῆμα κατά ὁ ἐνδέχομαι . δείκνυμι ἐπί ὁ πρῶτος καί δύο σχῆμα ἀναγκαῖος ὁ μείζων λαμβάνω ὑπάρχω δέ ὁ μικρός μή γίγνομαι ἀναγκαῖος ὁ συμπέρασμα παρά ὁ μή γίγνομαι ὁ ἔκθεσις ὁ ὁ ὁράω οἰκεῖος , ἐπί ὁ τρίτος σχῆμα οὐκέτι κατά ὁ ἐκ ἀνάγκη μέν τις λαμβάνω ὁ πρότασις ὁμολογέω δέ ὁ τοιοῦτος πρότασις γίγνομαι ὁ συμπέρασμα ὁ ἄτοπος γίγνομαι λέγω , ἀλλά ὅτι ἐνδέχομαι ἀμφότερος λαμβάνω ὁ πρότασις οὐ ἀκολουθέω ὁ συμπέρασμα . ἔμπαλιν γάρ ἐπί οὗτος ὁ σχῆμα ὁ συμβαίνω · ἀναγκαῖος γάρ ἀποφατικός συνάγω εὐρίͅσκω ὁ συμπέρασμα ἐκ ἐνδέχομαι καταφατικός , εἰμί οὕτως ὁ ὅρος λαμβάνω . ἐνδέχομαι γάρ εἰμί καθόλου καταφατικός ἐν αὐτός ὁ δύο πρότασις ὁ συμπέρασμα οὔτε ἐπί μέρος καταφατικός ἐνδέχομαι γίγνομαι , ὅς συνάγω ἐκ ὁ τοιοῦτος συζυγία , οὔτε ἐπί μέρος ἐνδέχομαι ἀποφατικός , ἀλλά οὐδέ καθόλου καταφατικός ἐνδέχομαι οὔτε ἀποφατικός ἀλλά ἀναγκαῖος ἀποφατικός καθόλου . διό καί οὕτως εἶπον · ἐν δέ ὁ τρίτος σχῆμα συμβαίνω ὁ ψεῦδος κατά ὁ ἐνδέχομαι . ἐν μέν γάρ ὁ πρῶτος καί δύο σχῆμα κατά ὁ ἀναγκαῖος , ὥσπερ εἶπον · ἀναγκαῖος γάρ δοκέω εἰμί ὁ μείζων οὐ γίγνομαι ὁ συμπέρασμα τοιοῦτος . ἐν δέ ὁ τρίτος ἔμπαλιν ὁ μέν πρότασις ἐνδέχομαι ὁ δέ συμπέρασμα ἀναγκαῖος · οὗτος γάρ κεῖμαι ὁ ἄκρος ἐκ ἀνάγκη οὐδείς ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος . εἰμί δέ οὗτος , ἀσυλλόγιστος εἄν γίγνομαι ὁ τοιοῦτος συζυγία , ὅς φθάνω δείκνυμι εἰμί συλλογιστική . ὑγεία γάρ ἐνδέχομαι πᾶς ἄνθρωπος , καί νόσος ἐνδέχομαι πᾶς ἄνθρωπος , καί ὑγεία ἐκ ἀνάγκη οὐδείς νόσος . αἴτιος δέ οὗτος πάλιν ὁ μή καλῶς λαμβάνω ὁ ὅρος ὁ ἄκρος ὁ κατηγορέω ὁ ἄνθρωπος · οὖον γάρ ὁ ὑγεία χρή λαμβάνω καί ὁ νόσος ἀλλά ὁ ὑγιαίνω καί ὁ νοσέω . οὕτως γάρ λαμβάνω αὐτός ἀληθής ὁ πρότασις ἐνδέχομαι καθόλου καταφατικός , ἐκείνως δέ οὖον . ὁ γάρ λέγω ὁ ὑγεία ἐνδέχομαι πᾶς ἄνθρωπος ἴσος λέγω ὁ πάντης ἄνθρωπος ἐνδέχομαι ὑγιαίνω · ὁ ὑγεία γάρ ἀντί ὁ ὑγιαίνω λαμβάνω · οὕτως γάρ ἀληθής ἑκάτερος ὁ πρότασις , ἀλλά οὐ ὅτι ἐνδέχομαι ὁ ἄνθρωπος ἢ ὑγεία ἢ νόσος εἰμί . ὥστε ἐν ὁ ὁ ὁράω ἔκθεσις χρή τίθημι ὁ ὑγιαίνω · ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ νόσος . λαμβάνω δέ ἀντί ὁ ἕξις ὁ κατά ὁ ἔχω ὁμοίως ὁ τε πρότασις ἀληθής καί ὁ ἐπί αὐτός συμπέρασμα . ὁ τε γάρ ὑγιαίνω ἐνδέχομαι πᾶς ἄνθρωπος · ὁμοίως δέ καί ὁ νοσέω · καί ὁ ὑγιαίνω ἐνδέχομαι τις νοσέω , ὅσπερ εἰμί ὁ πρόκειμαι συζυγία συμπέρασμα . ὁ δέ αὐτός λόγος , ἐν ἄλλος τις ἔχω ἐναντίος λαμβάνω . καί ἔοικα γε φανερός διαβάλλω ὁ τοιοῦτος ὁ ὁράω λῆψις ἐπί ὁ τρίτος σχῆμα ἢ ἐπί ὁ πρό αὐτός . ἐπί ἐκεῖνος μέν γάρ διαβάλλω , ἐπεί κεῖμαι ὁ ἐκ ἀναγκαῖος ὁ μείζων καί ὑπάρχω ὁ μικρός ἀναγκαῖος γίγνομαι ὁ συμπέρασμα [ , ὅς ] οὐ εἰμί συγχωρέω · ἐπί δέ ὁ τρίτος ὁμολογέω εἰμί ἀναιρέω ὁ ἐκ ἐνδέχομαι γίγνομαι ὁ συμπέρασμα ἐνδέχομαι . ἀξιόω δέ καθόλου ἐγώ ἐν ὁ ὁ τοιοῦτος συλλογισμός ἀνάλυσις ὁ ὅρος ἐκτίθημι μή ὁ ἔχω αὐτός ἐκτίθημι ἀλλά ὁ κατά ὁ ἔχω . σημειωτέος δέ , ὅτι γίγνομαι ποτός ἀπάτη καί παρά ὁ ὁ μέσος μή ὁ αὐτός ἐν ἀμφότερος λαμβάνω ὁ πρότασις ἢ ὁ λέγω μόνος , οἷος ἄν λαμβάνω ὁ χρῶμα κατά πᾶς λευκός , ὁ λευκός κατά πᾶς κύκνος · οὐκέτι γάρ ὁ χρῶμα κατά πᾶς κύκνος · οὖον γάρ ὁ κύκνος χρῶμα . αἴτιος δέ , ὅτι ὁ λευκός οὖον αὐτός ἐν ἀμφότερος ὁ πρότασις λαμβάνω , ἀλλά ἐν μέν ὁ πρῶτος ὁ ποιότης ὡς γάρ λευκότης , ὅσπερ εἰμί ὁ ἕξις αὐτός ) , ἐν δέ ὁ δύο ὁ ὁ ποιότης ἔχω ὡσανεί ὁ κατά ὁ ἕξις · οὖον γάρ ὁ λευκός ὁ ὡς λευκότης ἀληθής κατά κύκνος ἧμαι γάρ ἄν πᾶς κύκνος λευκότης ) , ἀλλά ὡς ὁ λευκότης ἔχω . ἢ καί οὗτος ὁ εἶδος ὑπάγω ὁ ὁ μείζων ἀδιόριστος , μή καθόλου λαμβάνω · οὖον γάρ ἀληθής ὁ λέγω ὁ χρῶμα κατά πᾶς λευκός · ψεῦδος γάρ ὁ πᾶς λευκός χρῶμα . οὗτος παραλογίζομαι καί Παρμενίδης ἑαυτοῦ λέγω “ ὁ παρά ὁ εἰμί οὐ εἰμί εἰμί , ὁ μή εἰμί οὐδείς εἰμί . ὁ μέν γάρ πρῶτος οὕτως ἀληθής λαμβάνω , ὅτι ἀντί ὁ οὐσία ὁ εἰμί χράω · ὁ γάρ παρά ὁ οὐσία οὐ εἰμί οὐσία · διά γάρ ὁ οὕτως λαμβάνω ὁ εἰμί πειράω ἐπιφέρω ὁ “ ἐν ἄρα ὁ ὄνος . ὁ δέ δύο οὐ ἐπί | ὁ οὐσία φυλάσσω ὁ εἰμί · οὖον γάρ ἀληθής ὁ παρά ὁ οὐσία μηδείς εἰμί · ἀλλά ὡς λαμβάνω ὁ πρώϊος ὁ παρά πᾶς ὁ εἰμί πᾶς οὐ εἰμί εἰμί οὕτως ὁ δύο προστίθημι ὁ ὁ οὐ εἰμί οὐδείς . ὅς οὕτως λαμβάνω ἕπω συμπέρασμα ὁ παρά πᾶς ὁ εἰμί πᾶς μηδείς εἰμί , διά ὅς συμπέρασμα ὁμολογέω πολύς εἰμί ὁ εἰμί · ὁ γάρ πᾶς ὁ ‘πολλά’ δηλωτικός . τοιοῦτος εἰμί ὁ λέγω τότος περαίνω ἀρχή ἔχω , ὁ ἀρχή ἔχω γίγνομαι , ὁ περαίνω ἄρα γίγνομαι , ὥστε , εἰμί καί ὁ κόσμος περαίνω , γίγνομαι · ὁ γάρ ἀρχή ἔχω ὅπου μέν λαμβάνω ὁ κατά μέγεθος οὔτως γάρ ἐπί ὁ περαίνω καί ὁ κόσμος ) , ἐν δέ γε ὁ γίγνομαι ὁ κατά χρόνος · ὁ γάρ ὁ κατά χρόνος ἀρχή ἔχω γίγνομαι , οὖον ὁ ὁ κατά μέγεθος . διά οὗτος πανταχοῦ λέγω δήω φυλάσσω ὁ ὁμωνυμία . οὐδέ ἐνταῦθα δέ ὁ μείζων πρότασις καθόλου · οὖον γάρ ἀληθής ὁ πᾶς ὁ ἀρχή ἔχω γίγνομαι .