alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 24a4
Πάλιν δὲ τῶν καταφατικῶν καὶ ἀποφατικῶν αἱ μὲν καθόλου αἱ δὲ ἐν μέρει αἱ δὲ ἀδιόριστοι . τούτων ταῖς προειρημέναις προτάσεσι προστεθεισῶν τῶν διαφορῶν γίνονται αἱ πᾶσαι προτάσεις κατηγορικαὶ ὀκτωκαίδεκα · τρεῖς μὲν καταφατικαὶ ἀναγκαῖαι , καθόλου , ἐπὶ μέρους , ἀδιόριστος , τρεῖς δὲ αἱ ταύταις ἀντικείμεναι ἀποφατικαί , ὁμοίως δὲ καὶ ὑπάρχουσαι τρεῖς μὲν καταφατικαὶ τρεῖς δὲ ἀποφατικαί , καὶ ἐνδεχόμεναι τὸν αὐτὸν τρόπον · ὥστε τρὶς ἓξ ἔσονται αἱ πᾶσαι αἱ κατ’ εἶδος ἀλλήλων διαφέρουσαι , ἐξ ὧν οἱ κατηγορικοὶ συλλομισμοὶ συντίθενται . οὐσῶν δὴ τούτων τε καὶ τοσούτων προτάσεων ἑξῆς πειρᾶται περὶ ἀντιστροφῶν αὐτῶν τὸν . λόγον ποιεῖσθαι , ἐπειδὴ οἱ πλεῖστοι τῶν ἐν δευτέρῳ καὶ τρίτῳ σχήματι συλλογισμῶν πάντων ἀτελῶν ὄντων πρὸς τὸ δείκνυσθαι συλλογιστικοὶ δέονται τῶν κατὰ τὰς προτάσεις ἀντιστροφῶν , ἢ μιᾶς ἢ πλειόνων , ὡς δειχθήσεται . Ἄξιον δὲ ἔδοξεν ἐπισκέψεως εἶναί μοι , τί δήποτε περὶ συλλογισμῶν καὶ σχημάτων τὸν λόγον ἐν τούτοις τοῖς βιβλίοις ποιούμενος παραλαμβάνει καὶ τὰς τῶν προτάσεων κατὰ τὴν ὕλην διαφοράς · ὑλικαὶ γὰρ διαφοραὶ τὸ οὕτως ἢ οὕτως ὑπάρχειν · ἤδη γὰρ δόξουσιν αἱ τοιαῦται διαφοραὶ τῶν προτάσεων οὐχ ἁπλῶς πρὸς συλλογισμὸν συντελεῖν , ἀλλὰ πρὸς τὸ τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον αὐτὸν εἶναι , ἀποδεικτικόν , ἄν οὕτως τύχῃ , ἢ διαλεκτικόν . αἱ διαφοραὶ αἱ τοιαῦται τῶν προτάσεων πρὸς τὴν συλλογιστικὴν μέθοδόν τε καὶ πραγματείαν ἀναγκαῖαι καθόλου · τῷ τε γὰρ μὴ ὁμοίως γίνεσθαι τὰς ἀντιστροφὰς τῶν κατὰ τοὺς προειρημένους τρόπους διαφερουσῶν προτάσεων , διὰ δὲ τῶν ἀντιστροφῶν τοὺς πλάους τῶν ἐν τοῖς παρὰ τὸ πρῶτον σχῆμα συλλογισμῶν δείκνυσθαι συνάγοντας ἀναγκαία ἡ κατὰ τοὺς τρόπους τούτους αὐτῶ διαίρεσις · ἄλλως μὲν γὰρ ἐπὶ τῶν ἀναγκαίων καὶ ὑπαρχόντων , ἄλλως δὲ ἐπὶ τῶν ἐνδεχομένων ἀντιστρεφόμεναι αἱ προτάσεις ποιήσουσι συλλογισμόν . ἀλλὰ καὶ τῷ μιγνυμένας ἀλλήλαις τὰς κατὰ τούσδε τοὺς τρόπους διαφερούσας προτάσεις διαφοράν τινα ποιεῖν συλλογισμῶν καὶ κατὰ τοῦτο πρὸς τὴν συλλογιστικὴν πραγματείαν ἡ κατὰ τούσδε τοὺς τρόπους διαφορὰ τῶν προτάσεων ἀναγκαία . χωρὶς γοῦν τῆς ὕλης αὐτοὺς τοὺς τρόπους προστιθεὶς ταῖς προτάσεσι καθολικὰς ἐπ’ αὐτῶν τὰς δείξεις ποιεῖται , οὐ παρὰ τὸ τήνδε τὴν ὕλην ἢ τήνδε εἶναι δεικνὺς τὴν διαφορὰν γινομένην τῶν συλλογισμῶν ἀλλὰ παρὰ τὸν προσκείμενον τρόπον . οὖσαι οὖν αἱ δείξεις αὐτῶν καθολικαὶ ἴδιαι ἂν εἶεν τῆς περὶ συλλογισμῶν πραγματείας · ὅτι γὰρ ὡς πρὸς τὴν συλλογιστικὴν μέθοδον τῶν τρόπων τούτων χρησίμων ὄντων μνημονεύει , δῆλον ἐκ τοῦ εἶναι μὲν προτάσεων καὶ κατ’ ἄλλους τινὰς τρόπους διαφοράς · καὶ γὰρ τὸ καλῶς προσκείμενον καὶ τὸ κακῶς καὶ τὸ μακρῶς καὶ τὸ βραχέως καὶ τὸ ταχέως καὶ τὸ βραδέως τρόποι προτάσεων εἰσι καὶ διαφοραί , οἷον ‘Σωκράτης καλῶς διαλέγεται ἢ μακρῶς ἢ συντόμως᾿ . ἀλλ’ οὐδενὸς τοιούτου μνημονεύει ποιούμενος τὴν τῶν προτάσεων διαίρεσιν , ὅτι μηδὲν πρὸς γένεσιν ἢ διαφορὰν συλλογισμῶν συντελοῦσι . πρὸς μὲν οὖν τὴν τῶν συλλογισμῶν γένεσίν τε καὶ . σύστασιν ἡ τῶν τρόπων τούτων διαφορὰ χρήσιμος , οὐκέτι δὲ καὶ πρὸς τὴν τῶν εἰδῶν τοῦ συλλογισμοῦ · οὐ γὰρ κατὰ ταύτην τὴν διαίρεσιν αἱ τῶν συλλογισμῶν διαφοραί , τοῦ γε ἀποδεικτικοῦ καὶ τοῦ διαλεκτικοῦ καὶ τοῦ σοφιστικοῦ , ἀλλὰ καθ’ ἣν αὐτὸς δείκνυσιν | ἐν ταῖς οἰκείαις αὐτῶν πραγματείαις · ἐκεῖ γὰρ πολλὰ περὶ ταύτης τῆς θεωρίας καλῶς σαφηνίζων ἐδήλωσεν .
Lemmas: πάλιν δέ ὁ καταφατικός καί ἀποφατικός ὁ μέν καθόλου ὁ δέ ἐν μέρος ὁ δέ ἀδιόριστος . οὗτος ὁ προερέω πρότασις προστίθημι ὁ διαφορά γίγνομαι ὁ πᾶς πρότασις κατηγορικός ὀκτωκαίδεκα · τρεῖς μέν καταφατικός ἀναγκαῖος , καθόλου , ἐπί μέρος , ἀδιόριστος , τρεῖς δέ ὁ οὗτος ἀντίκειμαι ἀποφατικός , ὁμοίως δέ καί ὑπάρχω τρεῖς μέν καταφατικός τρεῖς δέ ἀποφατικός , καί ἐνδέχομαι ὁ αὐτός τρόπος · ὥστε τρίς ἓξ εἰμί ὁ πᾶς ὁ κατά εἶδος ἀλλήλων διαφέρω , ἐκ ὅς ὁ κατηγορικός συλλομισμος συντίθημι . εἰμί δή οὗτος τε καί τοσοῦτος πρότασις ἑξῆς πειράω περί ἀντιστροφή αὐτός ὁ . λόγος ποιέω , ἐπεί ὁ πλεῖστος ὁ ἐν δύο καί τρίτος σχῆμα συλλογισμός πᾶς ἀτελής εἰμί πρός ὁ δείκνυμι συλλογιστικός δήω ὁ κατά ὁ πρότασις ἀντιστροφή , ἢ εἷς ἢ πλείων , ὡς δείκνυμι . Ἄξιος δέ δοκέω ἐπίσκεψις εἰμί ἐγώ , τίς δήποτε περί συλλογισμός καί σχῆμα ὁ λόγος ἐν οὗτος ὁ βιβλίον ποιέω παραλαμβάνω καί ὁ ὁ πρότασις κατά ὁ ὕλη διαφορά · ὑλικός γάρ διαφορά ὁ οὕτως ἢ οὕτως ὑπάρχω · ἤδη γάρ δοκέω ὁ τοιοῦτος διαφορά ὁ πρότασις οὐ ἁπλόος πρός συλλογισμός συντελέω , ἀλλά πρός ὁ τοιοῦτος ἢ τοιοῦτος αὐτός εἰμί , ἀποδεικτικός , ἄν οὕτως τυγχάνω , ἢ διαλεκτικός . ὁ διαφορά ὁ τοιοῦτος ὁ πρότασις πρός ὁ συλλογιστικός μέθοδος τε καί πραγματεία ἀναγκαῖος καθόλου · ὁ τε γάρ μή ὁμοίως γίγνομαι ὁ ἀντιστροφή ὁ κατά ὁ προερέω τρόπος διαφέρω πρότασις , διά δέ ὁ ἀντιστροφή ὁ Πλάους ὁ ἐν ὁ παρά ὁ πρῶτος σχῆμα συλλογισμός δείκνυμι συνάγω ἀναγκαῖος ὁ κατά ὁ τρόπος οὗτος αὐτός διαίρεσις · ἄλλως μέν γάρ ἐπί ὁ ἀναγκαῖος καί ὑπάρχω , ἄλλως δέ ἐπί ὁ ἐνδέχομαι ἀντιστρέφω ὁ πρότασις ποιέω συλλογισμός . ἀλλά καί ὁ μείγνυμι ἀλλήλων ὁ κατά ὅδε ὁ τρόπος διαφέρω πρότασις διαφορά τις ποιέω συλλογισμός καί κατά οὗτος πρός ὁ συλλογιστικός πραγματεία ὁ κατά ὅδε ὁ τρόπος διαφορά ὁ πρότασις ἀναγκαῖος . Χωρὶς γοῦν ὁ ὕλη αὐτός ὁ τρόπος προστίθημι ὁ πρότασις καθολικός ἐπί αὐτός ὁ δείκνυμι ποιέω , οὖον παρά ὁ ὅδε ὁ ὕλη ἢ ὅδε εἰμί δείκνυμι ὁ διαφορά γίγνομαι ὁ συλλογισμός ἀλλά παρά ὁ πρόσκειμαι τρόπος . εἰμί οὖν ὁ δείκνυμι αὐτός καθολικός ἴδιος εἄν ἄγω ὁ περί συλλογισμός πραγματεία · ὅτι γάρ ὡς πρός ὁ συλλογιστικός μέθοδος ὁ τρόπος οὗτος χρήσιμος εἰμί μνημονεύω , δῆλος ἐκ ὁ εἰμί μέν πρότασις καί κατά ἄλλος τις τρόπος διαφορά · καί γάρ ὁ καλῶς πρόσκειμαι καί ὁ κακῶς καί ὁ μακρός καί ὁ βραχύς καί ὁ ταχέως καί ὁ βραδύς τρόπος πρότασις εἰμί καί διαφορά , οἷος Σωκράτης καλῶς διαλέγω ἢ μακρός ἢ σύντομος . ἀλλά οὐδείς τοιοῦτος μνημονεύω ποιέω ὁ ὁ πρότασις διαίρεσις , ὅτι μηδείς πρός γένεσις ἢ διαφορά συλλογισμός συντελέω . πρός μέν οὖν ὁ ὁ συλλογισμός γένεσις τε καί . σύστασις ὁ ὁ τρόπος οὗτος διαφορά χρήσιμος , οὐκέτι δέ καί πρός ὁ ὁ εἶδος ὁ συλλογισμός · οὖον γάρ κατά οὗτος ὁ διαίρεσις ὁ ὁ συλλογισμός διαφορά , ὁ γε ἀποδεικτικός καί ὁ διαλεκτικός καί ὁ σοφιστικός , ἀλλά κατά ὅς αὐτός δείκνυμι | ἐν ὁ οἰκεῖος αὐτός πραγματεία · ἐκεῖ γάρ πολύς περί οὗτος ὁ θεωρία καλῶς σαφηνίζω δηλόω .