alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 50a11
Τούς τε πρὸς ὁρισμὸν τῶν λόγων , ὅσοι πρὸς ἕν τι τυγχάνουσι διειλεγμένοι . Ὅτι τῶν προβλημάτων τῶν τεσσάρων , ὧν ἐν τοῖς τοπικοῖς ἐξέθετο , ἐν τοῖς ἀπὸ τοῦ ὁρισμοῦ ἐστι , δῆλον . καὶ τοῦτο δὴ παραινεῖ δεῖν ἐν ταῖς ἀναλύσεσι τῶν συλλογισμῶν ποιεῖν , ὅσοι συλλογισμοὶ ἀνασκευαστικοί εἰσιν ὅρου τινὸς ἀποδεδομένου , <εἰ> εἶεν ἑνός τινος τῶν ἐν τῷ ὅρῳ καὶ πρὸς ἓν τῶν ἐν αὐτῷ διειλεγμένοι καὶ οὕτως ἀναιροῦντες τὸν ὅρον . ἀναιρεῖται γὰρ ὁρισμὸς καὶ δείκνυται μὴ ὑγιὴς καὶ ἑνός τινος ἀναιρεθέντος τῶν ἐν αὐτῷ , ὡς εἰ τις ὁρισαμένου τινὸς τὸν ἄνθρωπον ζῷον λογικὸν θνητὸν πτηνὸν δείξαι διὰ συλλογισμοῦ , ὅτι μὴ εὐλόγως τὸ πτηνὸν πρόσκειται οὐ γάρ ἐστιν οἰκεία διαφορὰ ἀνθρώπου ) , ὅλον μὲν τὸν ἀποδεδομένον ὅρον <ἂν> ἀνασκευάσειεν · ψευδὴς γὰρ ὁ πᾶς γίνεται καὶ οὑτινοσοῦν ἀναιρεθέντος τῶν ἐν αὐτῷ . οὐ μὴν πρὸς ὅλον τὸν λόγον καὶ τὸν συλλογισμὸν πεποίηται , ὥσπερ ὁ ἀνασκευάζων τὸν ἀποδεδομένον τοῦ θεοῦ λόγον , εἰ εἴη σῶμα πύρινόν τις ὡρισμένος τὸν θεόν · εἰ γὰρ ἀνασκευάζοι λαμβάνων ‘τὸ φθαρτὸν οὐδενὶ μὲν θεῷ παντὶ δὲ σώματι πυρίνῳ᾿ , πρὸς ὅλον ἄν τὸν ὅρον ποιοῖτο τὸν λόγον , ἀλλ’ οὐ πρός τι τῶν ἐν αὐτῷ . ὅταν μὲν οὖν πρὸς ὅλον τὸν ὅρον ὁ λόγος < , ὃς> ἀνασκευάζει αὐτόν , γίγνηται , δῆλον ὡς καὶ ἐν τῇ τῶν ὅρων ἐκθέσει ὅλον τὸν ὁρισμὸν ὅρον χρὴ τιθέναι τοῦ συλλογισμοῦ , ὥσπερ ἐφ’ οὗ ἐφθάκαμεν εἰρηκέναι . ὅλον γὰρ ἡμῖν τὸ ‘σῶμα πύρινον᾿ ὅρος τεθήσεται , ὃς ἦν ὁρισμὸς ἀποδεδομένος τοῦ θεοῦ · τὸ γὰρ φθαρτὸν παντὸς αὐτοῦ ἀπεφήσαμεν , οὐ τινὸς τῶν ἐν αὐτᾷ . εἰ δὲ ὁ λόγος μὴ πρὸς ὅλον γένοιτο τὸν ὁρισμὸν ἀλλὰ πρός τι τῶν ἐν αὐτῷ , ἀξιοῖ τοῦτο μόνον , πρὸς ὃ <ὁ> γίνεται , ὅρον τίθεσθαι ἐν τῷ συλλογισμῷ τῷ ἀναλυομένῳ ἀλλὰ μὴ πάντα τὸν ὁρισμόν · ἧττον γὰρ ἀσαφὴς ὁ λόγος ἔσται τοῦ κατὰ τὸν ὁρισμὸν μή - κους περιαιρεθέντος . ἅμα δὲ καὶ γνώριμον ἔσται , τί ποτέ ἐστι τῶν ἐν τῷ ὅρῳ τὸ μὴ δεόντως εἰλημμένον , οἷον εἴ τις ὕδατος ὁρισμὸν ἀποδοίη ὑγρὸν ποτόν , εἰ ἐνίσταιτό τις δεικνὺς ψευδῆ τὸν ὁρισμὸν διὰ τὸ μὴ πᾶν ὕδωρ ποτὸν εἶναι λέγων ἰὴ θάλαττα ὕδωρ μέν ἐστι , ποτὸν δὲ οὐκ ἔστιν᾿ , ἐν δὴ τῇ τούτου τοῦ συλλογισμοῦ ἀναλύσει δεῖ ὅρους λαμβάνειν μέσον μὲν τὴν θάλατταν ἄκρους δὲ τό τε ὕδωρ καὶ τὸ ποτόν , οὐκέτι δὲ ὅλον τὸν ὁρισμὸν τὸ ὑγρὸν ποτόν · οὐ γὰρ πρὸς ὅλον τὸ ὑγρὸν εἶναι ποτὸν τὸ ὕδωρ ὁ λόγος ἠρώτηται ἀλλὰ μόνον πρὸς ποτόν . ἔτι ὁ μὲν τοιοῦτος λόγος ὁ ἕν τι τῶν ἐν τῷ ὁρισμῷ ἀναιρῶν καὶ ἐν τρίτῳ σχήματι ἐρωτᾶται μερικὴν τὴν ἀναίρεσιν ποιούμενος , ὁ δὲ πάντα τὸν ὁρισμὸν ἀναιρῶν ἐν δευτέρῳ , ὡς ἐδείχθη ἐπὶ τοῦ τὸν θεὸν σῶμα πύρινον ὁρισαμένου , οὐχ ὅτι μὴ καὶ ἐν πρώτῳ οἷόν τε ἀμφότερα δεῖξαι , ἀλλὰ κατ’ ἀντιστροφὴν προτάσεων καὶ οὐχ ὁμοίως ἐναργῶς . ἐλέγχεται γὰρ ὁ ὁρισμὸς οὐκ ὢν ὑγιὴς ἤτοι , ὅταν μὴ δύνηται ταὐτὸν ὑπάρχειν τῷ τε ὁρισμῷ καὶ τῷ ὁριστῷ , ὅ ἐστι τοῦ δευτέρου σχήματος , ἢ ὅταν μὴ ὑπάρχειν ταὐτῷ δύνηται ὅ τε ὁρισμὸς καὶ τὸ ὁριστόν , ὡς τῇ θαλάττῃ τὸ μὲν ὁριστὸν τὸ ὕδωρ ὑπῆρχε , τῶν δ’ ἐν τῷ ὁρισμῷ τι οὐχ ὑπῆρχε τὸ γὰρ ποτόν ) , ὅ ἐστιν ἐν τρίτῳ σχήματι . οὕτως μὲν οὖν , ἢ εἰ μηδενὶ ἢ εἰ μὴ παντὶ τῷ ὁριστῷ ὑπάρχοι ὁ ἀποδεδομένος ὁρισμός , ἡ ἀνασκευὴ γίνοιτ’ ἄν . γίνεται δὲ ἀνασκευὴ ὅρου καὶ διὰ τοῦ δεῖξαι , ὅτι μὴ μόνῳ ὁ ἀποδοθεὶς ὅρος ὑπάρχει , οἷον εἴ τις τὴν φρόνησιν ὁρίσαιτο ἕξιν ποιητικὴν ἀγαθῶν ἢ τὴν ἐγκράτειαν ἕξιν ἡδονῶν κρείττω · καὶ γὰρ ἡ στρατηγικὴ καὶ ἡ ἰατρικὴ ἕξις ποιητικὴ ἀγαθῶν , καὶ ἡ σωφροσύνη ἕξις ἡδονῶν κρείττων . καὶ ἡ τοιαύτη τῶν ὅρων ἀνασκευὴ καὶ αὐτὴ ἐν τρίτῳ γίνεται σχήματι · τῷ γὰρ αὐτῷ ὅρῳ οἷον τῇ σωφροσύνῃ ὁ μὲν ἀποδοθεὶς ὁρισμὸς τῆς ἐγκρατείας ὑπάρχει , ἡ δὲ ἐγκράτεια , ἥτις ἦν τὸ ὁριστόν , οὐχ ύπάρχει , ὥστε οὐχ όρισμὸς τῆς ἐγκρατείας ό ἀποδοθεὶς λόγος · οὐ γὰρ πᾶσα ἕξις ἡδονῶν κρείττων ἐγκράτεια .
Lemmas: ὁ τε πρός ὁρισμός ὁ λόγος , ὅσος πρός εἷς τίς τυγχάνω διαλέγω . ὅτι2 ὁ πρόβλημα ὁ τέσσαρες , ὅς ἐν ὁ τοπικός ἐκτίθημι , ἐν ὁ ἀπό ὁ ὁρισμός εἰμί , δῆλος . καί οὗτος δή παραινέω δήω ἐν ὁ ἀνάλυσις ὁ συλλογισμός ποιέω , ὅσος συλλογισμός ἀνασκευαστικός εἰμί ὁράω τις ἀποδίδωμι , εἰμί ἄγω εἷς τις ὁ ἐν ὁ ὅρος καί πρός εἷς ὁ ἐν αὐτός διαλέγω καί οὕτως ἀναιρέω ὁ ὅρος . ἀναιρέω γάρ ὁρισμός καί δείκνυμι μή ὑγιής καί εἷς τις ἀναιρέω ὁ ἐν αὐτός , ὡς εἰμί τις ὁρίζω τις ὁ ἄνθρωπος ζῷον λογικός θνητός πτηνός δείκνυμι διά συλλογισμός , ὅτι μή εὔλογος ὁ πτηνός πρόσκειμαι οὖον γάρ εἰμί οἰκεῖος διαφορά ἄνθρωπος ) , ὅλος μέν ὁ ἀποδίδωμι ὅρος ὅς ἀνασκευάζω · ψευδής γάρ ὁ πᾶς γίγνομαι καί ὅστις ἀναιρέω ὁ ἐν αὐτός . οὖον μήv πρός ὅλος ὁ λόγος καί ὁ συλλογισμός ποιέω , ὥσπερ ὁ ἀνασκευάζω ὁ ἀποδίδωμι ὁ θεός λόγος , εἰμί εἰμί σῶμα πύρινος τις ὁρίζω ὁ θεός · εἰμί γάρ ἀνασκευάζω λαμβάνω τότος φθαρτός οὐδείς μέν θεός πᾶς δέ σῶμα πύρινος , πρός ὅλος ἄν ὁ ὅρος ποιέω ὁ λόγος , ἀλλά οὖον πρός τίς ὁ ἐν αὐτός . ὅταν μέν οὖν πρός ὅλος ὁ ὅρος ὁ λόγος < , ὅς ἀνασκευάζω αὐτός , γίγνομαι , δῆλος ὡς καί ἐν ὁ ὁ ὁράω ἔκθεσις ὅλος ὁ ὁρισμός ὅρος χρή τίθημι ὁ συλλογισμός , ὥσπερ ἐπί ὅς φθάνω εἴρω . ὅλος γάρ ἐγώ ὁ σῶμα πύρινος ὅρος τίθημι , ὅς εἰμί ὁρισμός ἀποδίδωμι ὁ θεός · ὁ γάρ φθαρτός πᾶς αὐτός ἀπόφημι , οὖον τις ὁ ἐν αὐτός . εἰμί δέ ὁ λόγος μή πρός ὅλος γίγνομαι ὁ ὁρισμός ἀλλά πρός τίς ὁ ἐν αὐτός , ἀξιόω οὗτος μόνος , πρός ὅς ὅς γίγνομαι , ὅρος τίθημι ἐν ὁ συλλογισμός ὁ ἀναλύω ἀλλά μή πᾶς ὁ ὁρισμός · κακός γάρ ἀσαφής ὁ λόγος εἰμί ὁ κατά ὁ ὁρισμός μή - κα περιαιρέω . ἅμα δέ καί γνώριμος εἰμί , τίς ποτός εἰμί ὁ ἐν ὁ ὅρος ὁ μή δήω λαμβάνω , οἷος εἰμί τις ὕδωρ ὁρισμός ἀποδίδωμι ὑγρός ποτός , εἰμί ἐνίστημι τις δείκνυμι ψευδής ὁ ὁρισμός διά ὁ μή πᾶς ὕδωρ ποτόν εἰμί λέγω ἰή θάλασσα ὕδωρ μέν εἰμί , ποτόν δέ οὐ εἰμί , ἐν δή ὁ οὗτος ὁ συλλογισμός ἀνάλυσις δεῖ ὅρος λαμβάνω μέσος μέν ὁ θάλασσα ἄκρος δέ ὁ τε ὕδωρ καί ὁ ποτός , οὐκέτι δέ ὅλος ὁ ὁρισμός ὁ ὑγρός ποτός · οὖον γάρ πρός ὅλος ὁ ὑγρός εἰμί ποτόν ὁ ὕδωρ ὁ λόγος ἐρωτάω ἀλλά μόνος πρός ποτός . ἔτι ὁ μέν τοιοῦτος λόγος ὁ εἷς τίς ὁ ἐν ὁ ὁρισμός ἀναιρέω καί ἐν τρίτος σχῆμα ἐρωτάω μερικός ὁ ἀναίρεσις ποιέω , ὁ δέ πᾶς ὁ ὁρισμός ἀναιρέω ἐν δύο , ὡς δείκνυμι ἐπί ὁ ὁ θεός σῶμα πύρινος ὁρίζω , οὐ ὅτι μή καί ἐν πρῶτος οἷος τε ἀμφότερος δείκνυμι , ἀλλά κατά ἀντιστροφή πρότασις καί οὐ ὁμοίως ἐναργής . ἐλέγχω γάρ ὁ ὁρισμός οὐ εἰμί ὑγιής ἤτοι , ὅταν μή δύναμαι αὐτός ὑπάρχω ὁ τε ὁρισμός καί ὁ ὁριστός , ὅς εἰμί ὁ δύο σχῆμα , ἢ ὅταν μή ὑπάρχω αὐτός δύναμαι ὅς τε ὁρισμός καί ὁ ὁριστός , ὡς ὁ θάλασσα ὁ μέν ὁριστός ὁ ὕδωρ ὑπάρχω , ὁ δέ ἐν ὁ ὁρισμός τίς οὐ ὑπάρχω ὁ γάρ ποτός ) , ὅς εἰμί ἐν τρίτος σχῆμα . οὕτως μέν οὖν , ἢ εἰμί μηδείς ἢ εἰμί μή πᾶς ὁ ὁριστός ὑπάρχω ὁ ἀποδίδωμι ὁρισμός , ὁ ἀνασκευή γίγνομαι ἄν . γίγνομαι δέ ἀνασκευή ὁράω καί διά ὁ δείκνυμι , ὅτι μή μόνος ὁ ἀποδίδωμι ὅρος ὑπάρχω , οἷος εἰμί τις ὁ φρόνησις ὁρίζω ἕξις ποιητικός ἀγαθός ἢ ὁ ἐγκράτεια ἕξις ἡδονή ἀγαθός · καί γάρ ὁ στρατηγικός καί ὁ ἰατρικός ἕξις ποιητικός ἀγαθός , καί ὁ σωφροσύνη ἕξις ἡδονή ἀγαθός . καί ὁ τοιοῦτος ὁ ὁράω ἀνασκευή καί αὐτός ἐν τρίτος γίγνομαι σχῆμα · ὁ γάρ αὐτός ὅρος οἷος ὁ σωφροσύνη ὁ μέν ἀποδίδωμι ὁρισμός ὁ ἐγκράτεια ὑπάρχω , ὁ δέ ἐγκράτεια , ὅστις εἰμί ὁ ὁριστός , οὐ ὑπάρχω , ὥστε οὐ ὁρισμός ὁ ἐγκράτεια ὅς ἀποδίδωμι λόγος · οὖον γάρ πᾶς ἕξις ἡδονή ἀγαθός ἐγκράτεια .