alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 33a21
Ἂν δ’ ἡ μὲν καθόλου τῶν προτάσεων ἡ δ’ ἐν μέρει ληφθῇ . εἰπὼν περὶ τῶν συζυγιῶν τῶν ἐξ ἀμφοτέρων καθόλου τε καὶ ἐνδεχομένων προτάσεων μετελήλυθεν ἐπὶ τὰς τὴν ἑτέραν ἐχούσας μόνην καθόλου , καὶ φησίν , ὅτι , εἰ εἴη ἡ μείζων καθόλου ἡ δ’ ἐλάττων ἐπὶ μέρους , ὡς ἄν ἔχουσαι ληφθῶσι κατὰ τὸ καταφατικὸν ἢ ἀποφατικόν , ἔσεσθαι συλλογισμόν · ἀλλὰ τῆς μὲν μείζονος καθόλου τε οὔσης καὶ καταφατικῆς καὶ ἀποφατικῆς τῆς δὲ ἐλάττονος ἐπὶ μέρους μὲν καταφατικῆς δὲ αὐτόθεν ἐκ τῶν κειμένων καὶ διὰ τῶν κειμένων ἔσεσθαι τὰ συμπεράσματα . καὶ τοῦτο φανερόν φησιν εἶναι ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ ἐνδέχεσθαι ἤτοι λέγων ‘τοῦ παντὶ ἐνδέχεσθαι᾿ , ἐπεὶ τὸ παντὶ ἦν , “ οὗ μηδὲν ἦν λαβεῖν , καθ’ οὗ θάτερον οὐ ῥηθήσεται ” ( καὶ εἰ οὕτως λέγοι , ἐνδέοι ἄν ἐν τῇ λέξει τὸ ‘παντί᾿ · εἴη ἄν λέγων ‘τοῦτο δὲ φανερὸν ἐκ τοὐ ὁρισμοῦ τοῦ ἐνδέχεσθαι παντί’ · εἰ γὰρ τὸ Α παντὶ τῷ Β ἐνδέχεται , οὐδὲν ἔσται τοῦ Β , καθ’ οὗ οὐκ ἐνδέχεται τὸ Α · τὶ δὲ τοῦ Γ ὑπὸ τὸ Β ἐστίν · ὥστε καὶ τινὶ τῷ Γ ἐνδέχεται ) , ἢ ‘τοῦ ὁρισμοῦ αὐτοῦ τοῦ ἐνδεχομένου᾿ λέγει . ἦν δὲ ὁρισμὸς τοῦ ἐνδεχομένου “ οὗ μὴ ὄντος μὲν ἀναγκαίου τεθέντος δὲ ὑπάρχειν οὐδὲν ἀδύνατον ἕπεται ” . καὶ γὰρ ἐπὶ ταύτης τῆς συζυγίας τεθέντος τοῦ Α τινὶ τῷ Γ ἐνδέχεσθαι ὑπάρχειν οὐδὲν ἀδύνατον ἕπεται · τοῦτο δὲ τῷ τὴν ἀρχὴν μηδὲ συλλογιστικὴν γίνεσθαί τινα συμπλοκὴν κειμένου τοῦ Α τινὶ τῷ Γ ἐνδέχεσθαι ὑπάρχειν . ἢ γὰρ ἐν τῷ πρώτῳ σχήματι δύο ἐπὶ μέρους γίνονται ἐνδεχόμεναι ἀντιστραφείσης τῆς Β Γ οὔσης ἐνδεχομένης ἐν μέρει καταφατικῆς , ἢ ἐν τρίτῳ δύο ἐπὶ μέρους προσληφθείσης τῷ συμπεράσματι ὄντι ἐπὶ μέρους ἐνδεχομένῳ τῆς Β Γ οὔσης καὶ αὐτῆς ἐνδεχομένης καταφατικῆς ἐν μέρει , ἢ ἐν δευτέρῳ δύο καταφατικαὶ προσληφθείσης τῷ συμπεράσματι τῆς ‘τὸ Α παντὶ τῷ Β ἐνδέχεται᾿ . ἀλλ’ οὐδ’ ἄν ὑποθέμενοι τὸ ἀντικείμενον τοῦ τὸ Α τινὶ τῷ Γ ἐνδέχεσθαι ὑπάρχειν τῇ εἰς ἀδύνατον ἀπαγωγῇ χρησώμεθα , οὐδ’ οὕτως οὐδὲν ἀδύνατον ἀπαντᾷ . εἰλήφθω γὰρ τὸ ἀντικείμενον τοῦ τὸ Α τινὶ τῷ Γ ἐνδέχεσθαι , ὅπερ ἐστὶ τὸ μηδενὶ ἐξ ἀνάγκης , καὶ προσειλήφθω τὸ Α παντὶ τῷ Β ἐνδέχεσθαι · συνάγεται ἐν δευτέρῳ σχήματι τὸ Β τῷ Γ ἐνδέχεσθαι μηδενί , ὃ οὐκ ἔστιν ἀδύνατον κειμένου τοῦ τὸ Β τινὶ τῷ Γ ἐνδέχεσθαι · τὸ γὰρ ἐνδεχόμενον τινὶ δύναται καὶ μηδενὶ αὐτῷ ὑπάρχειν , δύναται καὶ ἐνδέχεσθαι αὐτῷ μηδενί . βελτίων δὲ ἡ πρώτη ἐξήγησις τῆς λέξεως · ἡ γὰρ δεῖξις αὕτη μᾶλλον ἄν τὸ μὴ συνάγεσθαι τὸ κείμενον δεικνύοι διὰ τὸ μηδὲν ἀδύνατον ἠκολουθηκέναι . Ὁμοίως δέ , κἄν ἡ μείζων καθόλου ἀποφατικὴ ἐνδεχομένη <ᾖ> ἡ ἐλάττων ἐπὶ μέρους καταφατική , ἐκ τῶν κειμένων συνάγεται ἐπὶ μέρους ἀποφατικὸν τὸ συμπέρασμα ἐνδεχόμενον . ὁ γὰρ ὁρισμὸς τοῦ ἐνδέχεσθαι μηδενὶ γνώριμον · καὶ γὰρ ἐπὶ ταύτης τῆς συζυγίας ποιεῖ τὸ συμπέρασμα . ἄν μέντοι τῆς μείζονος καθόλου οὔσης ἀποφατικῆς ἢ καταφατικῆς ἡ ἐλάττων ἡ ἐπὶ μέρους στερητικὴ ἐνδεχομένη ληφθῇ , γενήσεται μὲν ὁ συλλογισμός , ἀλλ’ οὐκ ἐκ τῶν κειμένων ἀλλὰ μεταληφθέντος τοῦ ἐπὶ μέρους ἀποφατικοῦ εἰς τὸ ἐπὶ μέρους καταφατικὸν τῷ ἀντιστρέφειν τὰ ἐνδεχόμενα . ὅταν μέντοι μηκέτι μείζων ᾖ ἡ καθόλου , ἀλλ’ αὕτη μὲν ἐπὶ μέρους ἐνδεχομένη ἡ δὲ ἐλάττων καθόλου ἐνδεχομένη , οὐδένα φησὶν ἔσεσθαι συλλογισμόν , οὔτ’ ἄν ὁμοιοσχήμονες ληφθῶσιν αἱ προτάσεις [ οὔτ᾿ εἰ ] ἀμφότεραι <καὶ> κατὰ ὅμοιαι , οὔτ’ ἄν ἀνομοιοσχήμονες καὶ διάφοροι κατὰ τὸ ποιόν · ἀλλ’ οὐδ’ ἄν ἀμφότεραι ἀδιόριστοι ἢ ἐπὶ μέρους ληφθῶσιν , οὐδ’ οὕτως ἔσται συλλογισμός . τοῦ δὲ ἀσυλλογίστους τὰς τοιαύτας πάσας γίνεσθαι , ἐν αἷς ἡ μείζων ἐπὶ μέρους ἐστὶν ἐνδεχομένη , αἰτίαν ἀποδίδωσιν , ὅτι κειμένου τοῦ Α τῷ Β ἐνδέχεσθαι τινὶ ὑπάρχειν οὐδὲν κωλύει τὸ Β ὑπερτείνειν καὶ ἐπὶ πλειόνων λέγεσθαι ἢ τὸ Α , οἷον εἰ τὸ γραμματικὸν εἴη κείμενον ἐνδέχεσθαι τινὶ κοιμωμένῳ · τὸ γὰρ κοιμώμενον ἐπὶ πλειόνων κατηγορεῖται ἢ τὸ γραμματικόν . ἄν δὴ τούτων τι ληφθῇ τῶν ὑπὸ τὸ κοιμώμενον , καθ’ ὃ ὑπερτείνει τοῦ Α τοῦ γραμματικοῦ τὸ Β τὸ κοιμώμενον , οἷον ἵππος , τῷ ἵππῳ | οὔτε παντὶ τὸ Α ἐνδέχεται οὔτε ἐνδέχεται μηδενί · ὃ γὰρ ἐνδέχεται μηδενί , τοῦτο καὶ παντὶ ἐνδέχεται · τὸ δὲ γραμματικὸν πῶς ἄν ἐνδέχοιτο παντὶ ἵππῳ ; οὐδενὶ γὰρ αὐτῷ ἐξ ἀνάγκης . ἀλλ’ οὐδὲ τινὶ ἵππῳ ἐνδέχεται γραμματικόν . ἀλλ’ οὐδὲ ἐνδέχεται τινὶ μή · ᾧ γὰρ ἐνδέχεται τινὶ μή , τούτῳ καὶ ἐνδέχεται τινὶ διὰ τὴν τοῦ ἐνδεχομένου ἀντιστροφήν , ὃ καὶ αὐτὸς ἐδήλωσε προσθεὶς εἴπερ ἀντιστρέφουσιν αἱ κατὰ τὸ ἐνδέχεσθαι προτάσεις . εἰ δὴ δεῖ μὲν τὸ συμπέρασμα ἢ καθόλου εἶναι καταφατικὸν ἐνδεχόμενον ἢ καθόλου ἀποφατικὸν ἢ ἐπὶ μέρους θάτερον , οὐδὲν δὲ τούτων δύναται ἐπὶ τῶν ἐνδεχομένων οὔσης τῆς μείζονος ἐπὶ μέρους ἐνδεχομένης τῆς δὲ ἐλάττονος καθόλου ἐνδεχομένης ἐν τῷ πρώτῳ σχήματι , οὐδ’ ἂν ὅλως γίνοιτο συλλογισμὸς τοιαύτης οὕσης τῆς μείζονος , ὡς ἐπὶ τῶν ὅρων ἐδείχθη .
Lemmas: ἄν δέ ὁ μέν καθόλου ὁ πρότασις ὁ δέ ἐν μέρος λαμβάνω . εἶπον περί ὁ συζυγία ὁ ἐκ ἀμφότερος καθόλου τε καί ἐνδέχομαι πρότασις μετέρχομαι ἐπί ὁ ὁ ἕτερος ἔχω μόνος καθόλου , καί φημί , ὅτι , εἰμί εἰμί ὁ μείζων καθόλου ὁ δέ μικρός ἐπί μέρος , ὡς ἄν ἔχω λαμβάνω κατά ὁ καταφατικός ἢ ἀποφατικός , εἰμί συλλογισμός · ἀλλά ὁ μέν μείζων καθόλου τε εἰμί καί καταφατικός καί ἀποφατικός ὁ δέ μικρός ἐπί μέρος μέν καταφατικός δέ αὐτόθεν ἐκ ὁ κεῖμαι καί διά ὁ κεῖμαι εἰμί ὁ συμπέρασμα . καί οὗτος φανερός φημί εἰμί ἐκ ὁ ὁρισμός ὁ ἐνδέχομαι ἤτοι λέγω τοῦτος πᾶς ἐνδέχομαι , ἐπεί ὁ πᾶς εἰμί , “ ὅς μηδείς εἰμί λαμβάνω , κατά ὅς ἕτερος οὖον εἴρω ” ( καί εἰμί οὕτως λέγω , ἐνδέω ἄν ἐν ὁ λέγω ὁ ‘παντί᾿ · εἰμί ἄν λέγω τοῦτος δέ φανερός ἐκ ὁ ὁρισμός ὁ ἐνδέχομαι Παντιάς · εἰμί γάρ ὁ Α πᾶς ὁ Β ἐνδέχομαι , οὐδείς εἰμί ὁ Β , κατά ὅς οὐ ἐνδέχομαι ὁ Α · τίς δέ ὁ Γ ὑπό ὁ Β εἰμί · ὥστε καί τις ὁ Γ ἐνδέχομαι ) , ἢ τοῦτος ὁρισμός αὐτός ὁ ἐνδέχομαι λέγω . εἰμί δέ ὁρισμός ὁ ἐνδέχομαι “ ὅς μή εἰμί μέν ἀναγκαῖος τίθημι δέ ὑπάρχω οὐδείς ἀδύνατος ἕπω ” . καί γάρ ἐπί οὗτος ὁ συζυγία τίθημι ὁ Α τις ὁ Γ ἐνδέχομαι ὑπάρχω οὐδείς ἀδύνατος ἕπω · οὗτος δέ ὁ ὁ ἀρχή μηδέ συλλογιστικός γίγνομαι τις συμπλοκή κεῖμαι ὁ Α τις ὁ Γ ἐνδέχομαι ὑπάρχω . ἢ γάρ ἐν ὁ πρῶτος σχῆμα δύο ἐπί μέρος γίγνομαι ἐνδέχομαι ἀντιστρέφω ὁ Β Γ εἰμί ἐνδέχομαι ἐν μέρος καταφατικός , ἢ ἐν τρίτος δύο ἐπί μέρος προσλαμβάνω ὁ συμπέρασμα εἰμί ἐπί μέρος ἐνδέχομαι ὁ Β Γ εἰμί καί αὐτός ἐνδέχομαι καταφατικός ἐν μέρος , ἢ ἐν δύο δύο καταφατικός προσλαμβάνω ὁ συμπέρασμα ὁ τότος Α πᾶς ὁ Β ἐνδέχομαι . ἀλλά οὐδέ ἄν ὑποτίθημι ὁ ἀντίκειμαι ὁ ὁ Α τις ὁ Γ ἐνδέχομαι ὑπάρχω ὁ εἰς ἀδύνατος ἀπαγωγή χράω , οὐδέ οὕτως οὐδείς ἀδύνατος ἀπαντάω . λαμβάνω γάρ ὁ ἀντίκειμαι ὁ ὁ Α τις ὁ Γ ἐνδέχομαι , ὅσπερ εἰμί ὁ μηδείς ἐκ ἀνάγκη , καί προσλαμβάνω ὁ Α πᾶς ὁ Β ἐνδέχομαι · συνάγω ἐν δύο σχῆμα ὁ Β ὁ Γ ἐνδέχομαι μηδείς , ὅς οὐ εἰμί ἀδύνατος κεῖμαι ὁ ὁ Β τις ὁ Γ ἐνδέχομαι · ὁ γάρ ἐνδέχομαι τις δύναμαι καί μηδείς αὐτός ὑπάρχω , δύναμαι καί ἐνδέχομαι αὐτός μηδείς . ἀγαθός δέ ὁ πρῶτος ἐξήγησις ὁ λέξις · ὁ γάρ δεῖξις οὗτος μᾶλλον ἄν ὁ μή συνάγω ὁ κεῖμαι δείκνυμι διά ὁ μηδείς ἀδύνατος ἀκολουθέω . ὅμοιος δέ , ἄν ὁ μείζων καθόλου ἀποφατικός ἐνδέχομαι <ᾖ> ὁ μικρός ἐπί μέρος καταφατικός , ἐκ ὁ κεῖμαι συνάγω ἐπί μέρος ἀποφατικός ὁ συμπέρασμα ἐνδέχομαι . ὁ γάρ ὁρισμός ὁ ἐνδέχομαι μηδείς γνώριμος · καί γάρ ἐπί οὗτος ὁ συζυγία ποιέω ὁ συμπέρασμα . ἄν μέντοι ὁ μείζων καθόλου εἰμί ἀποφατικός ἢ καταφατικός ὁ μικρός ὁ ἐπί μέρος στερητικός ἐνδέχομαι λαμβάνω , γίγνομαι μέν ὁ συλλογισμός , ἀλλά οὐ ἐκ ὁ κεῖμαι ἀλλά μεταλαμβάνω ὁ ἐπί μέρος ἀποφατικός εἰς ὁ ἐπί μέρος καταφατικός ὁ ἀντιστρέφω ὁ ἐνδέχομαι . ὅταν μέντοι μηκέτι μείζων εἰμί ὁ καθόλου , ἀλλά οὗτος μέν ἐπί μέρος ἐνδέχομαι ὁ δέ μικρός καθόλου ἐνδέχομαι , οὐδείς φημί εἰμί συλλογισμός , οὔτε ἄν ὁμοιοσχήμων λαμβάνω ὁ πρότασις [ οὔτε εἰμί ] ἀμφότερος <καὶ> κατά ὅμοιος , οὔτε ἄν ἀνομοιοσχήμων καί διάφορος κατά ὁ ποιός · ἀλλά οὐδέ ἄν ἀμφότερος ἀδιόριστος ἢ ἐπί μέρος λαμβάνω , οὐδέ οὕτως εἰμί συλλογισμός . ὁ δέ ἀσυλλόγιστος ὁ τοιοῦτος πᾶς γίγνομαι , ἐν ὅς ὁ μείζων ἐπί μέρος εἰμί ἐνδέχομαι , αἴτιος ἀποδίδωμι , ὅτι κεῖμαι ὁ Α ὁ Β ἐνδέχομαι τις ὑπάρχω οὐδείς κωλύω ὁ Β ὑπέρ-τείνω καί ἐπί πλείων λέγω ἢ ὁ Α , οἷος εἰμί ὁ γραμματικός εἰμί κεῖμαι ἐνδέχομαι τις κοιμάω · ὁ γάρ κοιμάω ἐπί πλείων κατηγορέω ἢ ὁ γραμματικός . ἄν δή οὗτος τίς λαμβάνω ὁ ὑπό ὁ κοιμάω , κατά ὅς ὑπερτείνω ὁ Α ὁ γραμματικός ὁ Β ὁ κοιμάω , οἷος ἵππος , ὁ ἵππος | οὔτε πᾶς ὁ Α ἐνδέχομαι οὔτε ἐνδέχομαι μηδείς · ὅς γάρ ἐνδέχομαι μηδείς , οὗτος καί πᾶς ἐνδέχομαι · ὁ δέ γραμματικός πῶς ἄν ἐνδέχομαι πᾶς ἵππος ; οὐδείς γάρ αὐτός ἐκ ἀνάγκη . ἀλλά οὐδέ τις ἵππος ἐνδέχομαι γραμματικός . ἀλλά οὐδέ ἐνδέχομαι τις μή · ὅς γάρ ἐνδέχομαι τις μή , οὗτος καί ἐνδέχομαι τις διά ὁ ὁ ἐνδέχομαι ἀντιστροφή , ὅς καί αὐτός δηλόω προστίθημι εἴπερ ἀντιστρέφω ὁ κατά ὁ ἐνδέχομαι πρότασις . εἰμί δή δεῖ μέν ὁ συμπέρασμα ἢ καθόλου εἰμί καταφατικός ἐνδέχομαι ἢ καθόλου ἀποφατικός ἢ ἐπί μέρος ἕτερος , οὐδείς δέ οὗτος δύναμαι ἐπί ὁ ἐνδέχομαι εἰμί ὁ μείζων ἐπί μέρος ἐνδέχομαι ὁ δέ μικρός καθόλου ἐνδέχομαι ἐν ὁ πρῶτος σχῆμα , οὐδέ εἄν ὅλως γίγνομαι συλλογισμός τοιοῦτος ὗσις ὁ μείζων , ὡς ἐπί ὁ ὁράω δείκνυμι .