alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 24b16
Ὅρον δὲ καλῶ , εἰς ὃν διαλύεται ἡ πρότασις . ἔοικεν ἐνδείκνυσθαι καὶ αὐτός , ὅτι μὴ σύνηθες τὸ τοῦ ὅρου ὄνομα μηδὲ γνώριμον ἐπὶ τοῦ τῆς προτάσεως τασσόμενον μέρους , εἰπὼν ὅρον δὲ καλῶ . διὰ τοῦτο καὶ πρῶτον περὶ προτάσεως τὸν λόγον ἐποιήσατο , ὅτι ἐκ τῆς προτάσεως καὶ τὴν τοῦ ὅρου ἀπόδοσιν ἔμελλε ποιεῖσθαι . εἰσὶ δὲ ὅροι ἐν ἁπλῇ προτάσει ὄνομα καὶ ῥῆμα . εἴρηνται δὲ ὅροι τὰ τῆς προτάσεως μέρη ἀπὸ τοῦ τούτοις ὁρίζεσθαι τὴν πρότασιν καὶ ἐκ τούτων αὐτὴν συγκεῖσθαι . ἔστι δὲ ὁ μέν , καθ’ οὗ κατηγορεῖται , ὁ ὑποκείμενος ὅρος , περὶ οὗ καὶ ὁ λόγος γίνεται , ὁ δὲ κατηγορούμενος ὁ ἐπιφερόμενος τῷ ὑποκειμένῳ καὶ λεγόμενος περὶ αὐτοῦ · πᾶσα γὰρ πρότασις κατηγορικὴ ἐξ ὑποκειμένου ὅρου καὶ κατηγορουμένου σύγκειται . τὸ δὲ προστιθεμένου ἢ διαιρουμένου τοῦ εἶναι ἢ μὴ εἶναι προσέθηκεν , ἵνα μή τινες ἀγνοήσαντες , ὅταν τὸ ‘ ἐστί’ τρίτον προσκατηγορῆται ἐν προτάσει , διαιροῦντες τὴν πρότασιν τὸ εἶναι ἢ μὴ εἶναι τρίτον ὅρον ἡγῶνται εἶναι . οὐ γὰρ ὅρος ἐν ταῖς τοιαύταις προτάσεσι τὸ ‘ἐστίν᾿ , ἀλλὰ προστιθέμενον μὲν σύνθεσιν σημαίνει τοῦ κατηγορουμένου καὶ τοῦ ὑποκειμένου καὶ ἔστι καταφάσεως δηλωτικόν · ἀποφατικῶς δὲ λεγόμενον διαιρεῖ καὶ χωρίζει τοὺς ὅρους ἀπ’ ἀλλήλων καὶ ἔστιν ἀποφάσεως δηλωτικόν · εἰς γὰρ δύο ὅρους πᾶσα διαιρεῖται πρότασις . ὅτι γὰρ μήτε ὅρος τὸ ‘ἐστί᾿ μήτε ὅρου μέρος , δῆλον εἶναι δοκεῖ ἐκ τοῦ καὶ τὴν κατάφασιν καὶ τὴν ἀπόφασιν τὰς ἀντικειμένας ἐκ τῶν αὐτῶν ὅρων συγκεῖσθαι . δοκεῖ δὲ ὅρος γίνεσθαι τὸ ‘ἐστίν᾿ , ὅταν μόνον κέηται , τοῦτ’ ἔστι κατηγορηθῇ κατὰ τοῦ ὑποκειμένου , ὡς ἐπὶ τοῦ ‘Σωκράτης ἔστι᾿ . δοκεῖ γὰρ τὸ ‘ἐστί τότε κατηγορούμενος ὅρος εἶναι . οὐ μὴν ἀλλ’ εἰ ἀκριβολογοῖτό τις , οὐδὲ τότε ἐστὶ καθ’ αὑτὸ ὅρος τὸ ‘ἐστίν᾿ . ἡ γὰρ λέγουσα πρότασις ‘Σωκράτης ἔστιν᾿ ἴσον δύναται τῇ ‘Σωκράτης ὄν ἐστιν᾿ , ἐν ᾗ γίνεται τὸ ὃν μετὰ τοῦ ‘ἐστίν᾿ ὁ κατηγορούμενος ὅρος , οὐ τὸ ‘ἐστίν᾿ . ἐπεὶ δὲ τῷ ὂν τὸ ‘ἐστίν᾿ ἴσον δοκεῖ δύνασθαι | ἐγκεκλιμένον ἀπ’ αὐτοῦ , συντομίας χάριν καὶ τοὐ μὴ ταὐτὸ λέγειν δοκεῖν μόνον συντάσσεται τῷ ὑποκειμένῳ · οὕτως δὲ συνταχθὲν ὅρος γίνεται καὶ τῆς προτάσεως μόριον . Εἰπὼν δὲ συντιθεμένου ἢ διαιρουμένου προσέθηκε τοῦ εἶναι ἢ μὴ εἶναι ἀκαταλληλότερον μέν πως τῇ ἑρμηνείᾳ δοκῶν χρῆσθαι διὰ τὴν τοῦ μὴ εἶναι πρόσθεσιν · δοκεῖ γὰρ αὔταρκες εἶναι τὸ προστιθεμένου ἢ διαιρουμένου τοῦ εἶναι · ἡ μὲν γὰρ πρόσθεσις τοῦ εἶναι κατάφασιν ποιεῖ , ἡ δὲ διαίρεσις ἀπόφασιν . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ προσέθηκεν αὐτὸ ὑπὲρ τοῦ δηλῶσαι , τίνα τρόπον τοῦ εἶναι διαιρουμένου ἀπόφασις γίνεται · διαίρεσις γάρ ἐστι καὶ ἡ παντελὴς ἄρσις τοῦ ‘ἐστί᾿ , διαίρεσίς ἐστι καὶ ἡ μετὰ τοῦ ἀποφατικοῦ μορίου σύνταξις , ὁποῖόν ἐστι τὸ ‘οὐκ ἔστιν᾿ . ἀλλὰ τέλεον μὲν ἀφαιρεθέντος τοὐ ‘ἐστίν᾿ ἀπὸ τῆς προτάσεως καὶ οὕτως διαιρεθέντος οὔτε ἀπόφασις τὸ καταλειπόμενον οὔτε πρότασις ὅλως · ὁ γὰρ ἀφελὼν ἀπὸ τῆς προτάσεως τῆς ‘Σωκράτης λευκός ἐστι᾿ τὸ ‘ἐστί᾿ καὶ καταλιπὼν τὸ ‘Σωκράτης λευκός᾿ οὔτε ἀπόφασιν πεποίηκεν οὔτε ἔτι πρότασιν τὸ καταλειπό - μενον τετήρηκεν · ἡ γὰρ πρότασις τέλειός ἐστι λόγος καὶ ἀνελλιπής . ὑπὲρ τοῦ οὖν δεῖξαι , τίνα τρόπον χρὴ διαιρεῖν τὸ ‘ἐστίν᾿ ἐν τῇ ἀποφάσει , προσέθηκε τὸ μὴ εἶναι , ἵνα ᾖ ‘προστιθεμένου μὲν τοῦ εἶναι ἐν ταῖς καταφάσεσιν , διαιρουμένου δὲ τοῦ αὐτοῦ τούτου ἐν ταῖς ἀποφάσεσι καὶ γινομένου μὴ εἶναι᾿ · οὐ γὰρ τέλεον διαιρουμένου καὶ ἀφαιρουμένου . ἢ προσέθηκε τὸ προστιθεμένου ἢ διαιρουμένου τοῦ εἶναι ἢ μὴ εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἐνδείξασθαι , ὅτι ταῦτα , τὸ εἶναι ἢ μὴ εἶναι , οὐ μόριά ἐστι τῆς προτάσεως οὐδὲ ὅροι , ἀλλ’ ἔστιν ἔξωθεν τῶν ὅρων καὶ τὸ εἶναι καὶ τὸ μὴ εἶναι , ἢ προστιθέμενα τοῖς κατηγορουμένοις ὅροις ἔξωθεν ἐν τῇ τῶν προτάσεων εἰς τοὺς ὅρους διαιρέσει ἢ χωριζόμενα αὐτῶν · οὐδὲν γὰρ πλέον ὡς πρὸς τὴν εἰς τοὺς ὅρους τῶν προτάσεων διαίρεσιν ποιεῖ ταῦτα προστιθέμενα ἢ ἀφαιρούμενα · δοκοῦσι γὰρ οἱ ὅροι εἶναι τῆς ‘Σωκράτης λευκός ἐστι᾿ τὸ Σωκράτης καὶ τὸ λευκός . καὶ εἴη ἄν καταλληλότερον ἡ λέξις ἔχουσα , εἰ οὕτως λέγοι τὸ προστιθεμένου τοῦ εἶναι ἢ μὴ εἶναι ἢ διαιρουμένου . μένου . ἢ ἄτοπον τὸ μηδ’ ὅλως λέγειν τὸ ‘ἐστίν᾿ ἐν ταῖς οὕτως ἐχούσαις προτάσεσι κατηγορεῖσθαι , καὶ ταῦτα Εὐδήμου ἐν τῷ πρώτῳ Περὶ λέξεως δεικνύντος τοῦτο διὰ πλειόνων .
Lemmas: Ὅρος δέ καλέω , εἰς ὅς διαλύω ὁ πρότασις . ἔοικα ἐνδείκνυμι καί αὐτός , ὅτι μή συνήθης ὁ ὁ ὁράω ὄνομα μηδέ γνώριμος ἐπί ὁ ὁ πρότασις τάσσω μέρος , εἶπον ὅρος δέ καλέω . διά οὗτος καί πρῶτος περί πρότασις ὁ λόγος ποιέω , ὅτι ἐκ ὁ πρότασις καί ὁ ὁ ὁράω ἀπόδοσις μέλλω ποιέω . εἰμί δέ ὅρος ἐν ἁπλόος πρότασις ὄνομα καί ῥῆμα . εἴρω δέ ὅρος ὁ ὁ πρότασις μέρος ἀπό ὁ οὗτος ὁρίζω ὁ πρότασις καί ἐκ οὗτος αὐτός σύγκειμαι . εἰμί δέ ὁ μέν , κατά ὅς κατηγορέω , ὁ ὑπόκειμαι ὅρος , περί ὅς καί ὁ λόγος γίγνομαι , ὁ δέ κατηγορέω ὁ ἐπιφέρω ὁ ὑπόκειμαι καί λέγω περί αὐτός · πᾶς γάρ πρότασις κατηγορικός ἐκ ὑπόκειμαι ὁράω καί κατηγορέω σύγκειμαι . ὁ δέ προστίθημι ἢ διαιρέω ὁ εἰμί ἢ μή εἰμί προστίθημι , ἵνα μή τις ἀγνοέω , ὅταν ὁ ‘ ἐστία τρίτος προσκατηγορέω ἐν πρότασις , διαιρέω ὁ πρότασις ὁ εἰμί ἢ μή εἰμί τρίτος ὅρος ἡγέομαι εἰμί . οὖον γάρ ὅρος ἐν ὁ τοιοῦτος πρότασις ὁ ‘ἐστίν᾿ , ἀλλά προστίθημι μέν σύνθεσις σημαίνω ὁ κατηγορέω καί ὁ ὑπόκειμαι καί εἰμί κατάφασις δηλωτικός · ἀποφατικός δέ λέγω διαιρέω καί χωρίζω ὁ ὅρος ἀπό ἀλλήλων καί εἰμί ἀπόφασις δηλωτικός · εἰς γάρ δύο ὅρος πᾶς διαιρέω πρότασις . ὅτι γάρ μήτε ὅρος ὁ εἰμί μήτε ὁράω μέρος , δῆλος εἰμί δοκέω ἐκ ὁ καί ὁ κατάφασις καί ὁ ἀπόφασις ὁ ἀντίκειμαι ἐκ ὁ αὐτός ὁράω σύγκειμαι . δοκέω δέ ὅρος γίγνομαι ὁ ‘ἐστίν᾿ , ὅταν μόνος κεῖμαι , οὗτος εἰμί κατηγορέω κατά ὁ ὑπόκειμαι , ὡς ἐπί ὁ Σωκράτης ἑστία . δοκέω γάρ ὁ εἰμί τότε κατηγορέω ὅρος εἰμί . οὖον μήv ἀλλά εἰμί ἀκριβολογέομαι τις , οὐδέ τότε εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὅρος ὁ ‘ἐστίν᾿ . ὁ γάρ λέγω πρότασις Σωκράτης εἰμί ἴσος δύναμαι ὁ Σωκράτης εἰμί εἰμί , ἐν ὅς γίγνομαι ὁ ὅς μετά ὁ ‘ἐστίν᾿ ὁ κατηγορέω ὅρος , οὖον ὁ ‘ἐστίν᾿ . ἐπεί δέ ὁ εἰμί ὁ ‘ἐστίν᾿ ἴσος δοκέω δύναμαι | ἐγκλίνω ἀπό αὐτός , συντομία χάρις καί ὁ μή αὐτός λέγω δοκέω μόνος συντάσσω ὁ ὑπόκειμαι · οὕτως δέ συντάσσω ὅρος γίγνομαι καί ὁ πρότασις μόριον . εἶπον δέ συντίθημι ἢ διαιρέω προστίθημι ὁ εἰμί ἢ μή εἰμί ἀκατάλληλος μέν πως ὁ ἑρμηνεία δοκέω χράω διά ὁ ὁ μή εἰμί πρόσθεσις · δοκέω γάρ αὐτάρκης εἰμί ὁ προστίθημι ἢ διαιρέω ὁ εἰμί · ὁ μέν γάρ πρόσθεσις ὁ εἰμί κατάφασις ποιέω , ὁ δέ διαίρεσις ἀπόφασις . οὖον μήv ἀλλά καί προστίθημι αὐτός ὑπέρ ὁ δηλόω , τίς τρόπος ὁ εἰμί διαιρέω ἀπόφασις γίγνομαι · διαίρεσις γάρ εἰμί καί ὁ παντελής ἄρσις ὁ εἰμί , διαίρεσις εἰμί καί ὁ μετά ὁ ἀποφατικός μόριον σύνταξις , ὁποῖος εἰμί ὁ οὐ εἰμί . ἀλλά τελέω μέν ἀφαιρέω ὁ ‘ἐστίν᾿ ἀπό ὁ πρότασις καί οὕτως διαιρέω οὔτε ἀπόφασις ὁ καταλείπω οὔτε πρότασις ὅλως · ὁ γάρ ἀφαιρέω ἀπό ὁ πρότασις ὁ Σωκράτης λευκός ἑστία ὁ εἰμί καί καταλείπω ὁ Σωκράτης λευκός οὔτε ἀπόφασις ποιέω οὔτε ἔτι πρότασις ὁ καταλείπω - μένω τηρέω · ὁ γάρ πρότασις τέλειος εἰμί λόγος καί ἀνελλιπής . ὑπέρ ὁ οὖν δείκνυμι , τίς τρόπος χρή διαιρέω ὁ ‘ἐστίν᾿ ἐν ὁ ἀπόφασις , προστίθημι ὁ μή εἰμί , ἵνα εἰμί προστίθημι μέν ὁ εἰμί ἐν ὁ κατάφασις , διαιρέω δέ ὁ αὐτός οὗτος ἐν ὁ ἀπόφασις καί γίγνομαι μή εἶμι · οὖον γάρ τελέω διαιρέω καί ἀφαιρέω . ἢ προστίθημι ὁ προστίθημι ἢ διαιρέω ὁ εἰμί ἢ μή εἰμί ὑπέρ ὁ ἐνδείκνυμι , ὅτι οὗτος , ὁ εἰμί ἢ μή εἰμί , οὖον μόριον εἰμί ὁ πρότασις οὐδέ ὅρος , ἀλλά εἰμί ἔξωθεν ὁ ὁράω καί ὁ εἰμί καί ὁ μή εἰμί , ἢ προστίθημι ὁ κατηγορέω ὅρος ἔξωθεν ἐν ὁ ὁ πρότασις εἰς ὁ ὅρος διαίρεσις ἢ χωρίζω αὐτός · οὐδείς γάρ πλέω ὡς πρός ὁ εἰς ὁ ὅρος ὁ πρότασις διαίρεσις ποιέω οὗτος προστίθημι ἢ ἀφαιρέω · δοκέω γάρ ὁ ὅρος εἰμί ὁ Σωκράτης λευκός ἑστία ὁ Σωκράτης καί ὁ λευκός . καί εἰμί ἄν κατάλληλος ὁ λέξις ἔχω , εἰμί οὕτως λέγω ὁ προστίθημι ὁ εἰμί ἢ μή εἰμί ἢ διαιρέω . μένω . ἢ ἄτοπος ὁ μηδέ ὅλως λέγω ὁ ‘ἐστίν᾿ ἐν ὁ οὕτως ἔχω πρότασις κατηγορέω , καί οὗτος Εὔδημος ἐν ὁ πρῶτος περι λέξις δείκνυμι οὗτος διά πλείων .