alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 47b40
Πολλάκις δὲ διαψεύδεσθαι <συμπεσεῖται> παρὰ τὸ καλῶς ἐκτίθεσθαι τοὺς κατὰ πρότασιν ὅρους . Εἰ γὰρ λόγον ἀναλύοντες τὸν ‘τὸ ὑγιαίνειν οὐδενὶ νοσοῦντι , τὸ νοσεῖν παντὶ ἀνθρώπῳ’ ἐκτιθέμενοι τοὺς ὅρους μὴ τὸ ὑγιαίνειν καὶ τὸ νοσεῖν λαμβάνοιμεν ἀλλὰ νόσον καὶ ὑμείαν , ἔσται τοῦτο ἡμῖν ἀπάτης αἴτιον · αἰτίαν γὰρ ἀπάτης φησὶ γίνεσθαι καὶ τὴν ἔκθεσιν τῶν ὅρων , ὅταν μὴ δεόντως γένηται . ὅταν γὰρ ἀντὶ τῶν κατὰ τὰς ἕξεις αὐτὰς τὰς ἕξεις ἐν τοῖς ὅροις λάβωμεν ὡς μηδὲν διαφέρον οὕτως ἢ ἐκείνως λαβεῖν , ἀσυλλογίστους παρὰ τοῦτο ποιήσομεν τοὺς λόγους . ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἔστιν ἀληθὲς οὐδὲ δυνατὸν <τὸ> ‘ἄνθρωπος ὑγεία ἐστίν’ ἢ ‘ἄνθρωπος νόσος ἐστίν’ , δύναται μέντοι εἶναι τὸ ‘ἄνθρωπος νοσεῖ’ ἢ τὸ ὑπάρχειν νόσον ἡ τὸ νοσεῖν ἀνθρώπῳ , ἢ πάλιν τὸ ‘ἄνθρωπος ὑγιαίνει’ ἢ ‘ὑπάρχει αὐτῷ ὑγεία ἢ τὸ ὑγιαίνειν’ ἡ μὲν γὰρ ὑγεία καὶ ἡ νόσος αἱ ἕξεις ἦσαν , τὸ δὲ ‘ὑγιαίνει’ καὶ τὸ ‘νοσεῖ’ διαθέσεις κατὰ τὰς ἕξεις ) , ὅταν οὗν τοὺς ὅρους τούτους ἐκτιθώμεθα ὡς κατηγορήσοντες τοῦ ἀνθρώπου , οὐ τὰς ἕξεις αὐτὰς χρὴ λαμβάνειν ἀλλὰ τὰς κατὰ τὰς ἕξεις διαθέσεις · ἡ γὰρ ψευδῆ πρότασιν ληψόμεθα , ἢ ἀσυλλόγιστος ὁ λόγος ἔσται . εἰ γὰρ λάβοιμεν ἐπὶ τοῦ Α ὑγείαν , ἐπὶ δὲ τοῦ Β νόσον , ἐπὶ δὲ τοῦ Γ ἄνθρωπον , ἔπειτα τὸ Α ἐξ ἀνάγκης μηδενὶ τῷ Β λάβοιμεν ἀληθὲς ὄν ἐξ ἀνάγκης γὰρ οὐδεμία νόσος ὑγεία ἐστίν ) , τὸ δὲ Β τῷ Γ ὑπάρχειν παντὶ θῶμεν , τοῦτ’ ἔστι νόσον παντὶ ἀνθρώπῳ οὐ γὰρ ἀδύνατον δόξει , ἐπειδὴ πᾶς ἄνθρωπος δοκεῖ δεκτικὸς εἶναι νόσου ) , δεήσει μὲν συνάγεσθαι τὸ ἐξ ἀνάγκης τὴν ὑγείαν μηδενὶ ἀνθρώπῳ , ἐπειδὴ εἴληπται ἐν τῷ πρώτῳ σχήματι ἀναγκαία μὲν ἡ μείζων ὑπάρχουσα δὲ ἡ ἐλάττων , ἐδόκει δὲ αὐτῶ ἐν ταῖς τοιαύταις μίξεσιν ἀναγκαῖον γίνεσθαι τὸ συμπέρασμα , ὅπερ ψεῦδός ἐστιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου · τὸ γὰρ ὑγείαν ἐξ ἀνάγκης μηδενὶ ἀνθρώπῳ ψεῦδος . τοῦτο δὴ τὸ ἄτοπόν φησιν ἠκολουθηκέναι παρὰ τὸ τοὺς ὅρους μὴ καλῶς ληφθῆναι · οὐ γὰρ τὰς ἕξεις ἐν τοῖς ὅροις δεῖ τιθέναι τοῖς Α , Β , τὴν ὑγείαν καὶ τὴν νόσον , ἀλλὰ τὸ ὑγιαίνειν καὶ τὸ νοσεῖν , ἅ ἐστι κτὰ τὰς ἕξεις · οὕτως γὰρ ληφθέντων οὐκέτι γίνεται ἀληθὲς τὸ ὑγιαίνειν ἐξ ἀνάγκης μηδενὶ νοσοῦντι . οὕτως δὲ δεῖ λαμβάνειν , ὅτι τὸ μὲν πάντα ἄνθρωπον νοσεῖν δύναται ὡς ὑπάρχον ἀληθὲς ληφθῆναι καθ’ ὑπόθεσιν , τὸ δὲ πάντα ἄνθρωπον νόσον εἶναι ἀδύνατον . ὃ οὖν τοῦ ἀνθρώπου κατηγορεῖται , τοῦτο δεῖ μέσον ὅρον τιθέναι · ἔστι δὲ τὸ νοσεῖν · οὕτως γὰρ ἀληθὲς τὸ νόσον ὑπάρχειν παντὶ ἀνθρώπῳ , ὅτι νοσεῖν οἷόν τε αὐτόν , οὐχ ὅτι νόσον εἶναι . οὐ γὰρ ὁμοίως τοῦ ἀνθρώπου τὸ ζῷον καὶ ἡ νόσος κατηγορεῖται · τὸ μὲν γὰρ τὸν ἄνθρωπον ζῷον εἶναι ἀληθές , τὸ δὲ νόσον οὐκ ἀληθές , ὅτι μὴ ἐν τῷ τί ἐστιν αὐτοῦ τῶν τοιούτων τι κατηγορεῖται . οὐδεμία δὲ νόσος ὑγεία ἐξ ἀνάγκης , καθ’ ὅσον οὐχ οἷόν τε τὴν νόσον ὑγείαν εἶναι . καὶ ἄλλως τὸ ἀληθὲς ἐπὶ τῆς πρώτης προτάσεως , ἄλλως ἐπὶ | τῆς δευτέρας · ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς πρώτης τῷ τὴν νόσον εἰλῆφθαι , ἐπὶ δὲ τῆς δευτέρας τῷ τὸ νοσοῦν . τοῦ δὴ νοσοῦντος εἰ μὲν τὸ ὑγιαίνειν κατηγοροῖτο , ἐνδεχομένη ἀποφατικὴ ἔσται ἀλλ’ οὐκ ἀναγκαία , καὶ τὸ συμπέρασμα τοιοῦτον τὸ γὰρ ὑγιαίνειν ἐνδέχεται μηδενὶ ἀνθρώπῳ ) , εἰ δὲ ἡ ὑγεία , ἔσται καὶ τὸ συμπέρασμα ἀναγκαῖον ἀποφατικόν · ἐξ ἀνάγκης γὰρ οὐδεὶς ἄνθρωπος ὑγεία ἐστίν . οὐ μὴν ἀληθὴς ἔτι ἡ τὴν νόσον παντὸς ἀνθρώπου κατηγοροῦσα οὕτως ὥστε λέγειν τὸν ἄνθρωπον νόσον εἶναι . εἰ δὲ τὸ ὑπάρχειν προσθείη τις , οὐ τὸν αὐτὸν λήψεται μέσον . μεταληφθέντων δὲ τῶν ὅρων ἀπὸ τῶν ἕξεων εἰς τὰ κατὰ τὰς ἔξεις , οὐκ ἔσεσθαί φησι συλλογισμὸν τοῦτον , ὃν ἔλεγεν ἐξ ἀναγκαίας ἀποφατικῆς τῆς τῆς μείζονος καθόλου καὶ καταφατικῆς ὑπαρχούσης τῆς ἐλάττονος ἐν πρώτῳ σχήματι · οὐκέτι γὰρ γίνεται ἡ καθόλου ἀποφατικὴ ἀναγκαία <ἀλλ’> ἐνδεχομένη . διὸ τοῦ μὲν ἀναγκαίου συλλογισμὸς οὐκ ἔσται , τοῦ δὲ ἐνδεχομένου ἔσται · γίνεται γὰρ ἐνδεχομένη μὲν ἀποφατικὴ ἡ μείζων καθόλου ἡ ‘τὸ ὑγιαίνειν οὐδενὶ νοσοῦντι’ , ὑπάρχουσα δὲ ἡ ἐλάττων καθόλου καταφατικὴ ἢ ἐνδεχομένη καὶ αὐτὴ ἡ ‘τὸ νοσεῖν παντὶ ἀνθρώπῳ’ . ὅπως δ’ ἄν ἔχῃ , συλλογιστικὴ μὲν ἡ συζυγία ἐν πρώτῳ σχήματι , οὐ μὴν ἐξ ἀνάγκης ἀλλὰ τοῦ ἐνδέχεσθαι τὸ συμπέρασμα , ὡς καὶ αὐτὸς εἶπεν · ἐνδέχεται γάρ , φησί , μηδενὶ ἀνθρώπῳ ὑπάρχειν ὑγείαν , ὃ ἴσον ἐστὶ τῷ ‘ἐνδέχεται μηδένα ἄνθρωπον ὑγιαίνειν’ · τὸ γὰρ ὑπάρχειν ὑγείαν ἢ νόσον τὸ · ὑγιαίνειν ἡ νοσεῖν σημαίνει .
Lemmas: πολλάκις δέ διαψεύδω συμπίπτω παρά ὁ καλῶς ἐκτίθημι ὁ κατά πρότασις ὅρος . εἰμί γάρ λόγος ἀναλύω ὁ τότος ὑγιαίνω οὐδείς νοσέω , ὁ νοσέω πᾶς ἄνθρωπος ἐκτίθημι ὁ ὅρος μή ὁ ὑγιαίνω καί ὁ νοσέω λαμβάνω ἀλλά νόσος καί ὑμείαν , εἰμί οὗτος ἐγώ ἀπάτη αἴτιος · αἴτιος γάρ ἀπάτη φημί γίγνομαι καί ὁ ἔκθεσις ὁ ὁράω , ὅταν μή δήω γίγνομαι . ὅταν γάρ ἀντί ὁ κατά ὁ ἔχω αὐτός ὁ ἔχω ἐν ὁ ὅρος λαμβάνω ὡς μηδείς διαφέρω οὕτως ἢ ἐκείνως λαμβάνω , ἀσυλλόγιστος παρά οὗτος ποιέω ὁ λόγος . ἐπεί γάρ οὐ εἰμί ἀληθής οὐδέ δυνατός ὅς ἄνθρωπος ὑγεία εἰμί ἢ ἄνθρωπος νόσος εἰμί , δύναμαι μέντοι εἰμί ὁ ἄνθρωπος νοσέω ἢ ὁ ὑπάρχω νόσος ὁ ὁ νοσέω ἄνθρωπος , ἢ πάλιν ὁ ἄνθρωπος ὑγιαίνω ἢ ὑπάρχω αὐτός ὑγεία ἢ ὁ ὑγιαίνω ὁ μέν γάρ ὑγεία καί ὁ νόσος ὁ ἔχω εἰμί , ὁ δέ ὑγιαίνω καί ὁ νοσέω διάθεσις κατά ὁ ἔχω ) , ὅταν ἐν ὁ ὅρος οὗτος ἐκτίθημι ὡς κατηγορέω ὁ ἄνθρωπος , οὖον ὁ ἔχω αὐτός χρή λαμβάνω ἀλλά ὁ κατά ὁ ἔχω διάθεσις · ὁ γάρ ψευδής πρότασις λαμβάνω , ἢ ἀσυλλόγιστος ὁ λόγος εἰμί . εἰμί γάρ λαμβάνω ἐπί ὁ Α ὑγεία , ἐπί δέ ὁ Β νόσος , ἐπί δέ ὁ Γ ἄνθρωπος , ἔπειτα ὁ Α ἐκ ἀνάγκη μηδείς ὁ Β λαμβάνω ἀληθής εἰμί ἐκ ἀνάγκη γάρ οὐδείς νόσος ὑγεία εἰμί ) , ὁ δέ Β ὁ Γ ὑπάρχω πᾶς τίθημι , οὗτος εἰμί νόσος πᾶς ἄνθρωπος οὖον γάρ ἀδύνατος δοκέω , ἐπεί πᾶς ἄνθρωπος δοκέω δεκτικός εἰμί νόσος ) , δήω μέν συνάγω ὁ ἐκ ἀνάγκη ὁ ὑγεία μηδείς ἄνθρωπος , ἐπεί λαμβάνω ἐν ὁ πρῶτος σχῆμα ἀναγκαῖος μέν ὁ μείζων ὑπάρχω δέ ὁ μικρός , δοκέω δέ αὐτός ἐν ὁ τοιοῦτος μίξις ἀναγκαῖος γίγνομαι ὁ συμπέρασμα , ὅσπερ ψεῦδος εἰμί ἐπί ὁ πρόκειμαι · ὁ γάρ ὑγεία ἐκ ἀνάγκη μηδείς ἄνθρωπος ψεῦδος . οὗτος δή ὁ ἄτοπος φημί ἀκολουθέω παρά ὁ ὁ ὅρος μή καλῶς λαμβάνω · οὖον γάρ ὁ ἔχω ἐν ὁ ὅρος δεῖ τίθημι ὁ Α , Β , ὁ ὑγεία καί ὁ νόσος , ἀλλά ὁ ὑγιαίνω καί ὁ νοσέω , ὅς εἰμί κτάομαι ὁ ἔχω · οὕτως γάρ λαμβάνω οὐκέτι γίγνομαι ἀληθής ὁ ὑγιαίνω ἐκ ἀνάγκη μηδείς νοσέω . οὕτως δέ δεῖ λαμβάνω , ὅτι ὁ μέν πᾶς ἄνθρωπος νοσέω δύναμαι ὡς ὑπάρχω ἀληθής λαμβάνω κατά ὑπόθεσις , ὁ δέ πᾶς ἄνθρωπος νόσος εἰμί ἀδύνατος . ὅς οὖν ὁ ἄνθρωπος κατηγορέω , οὗτος δεῖ μέσος ὅρος τίθημι · εἰμί δέ ὁ νοσέω · οὕτως γάρ ἀληθής ὁ νόσος ὑπάρχω πᾶς ἄνθρωπος , ὅτι νοσέω οἷος τε αὐτός , οὐ ὅτι νόσος εἰμί . οὖον γάρ ὁμοίως ὁ ἄνθρωπος ὁ ζῷον καί ὁ νόσος κατηγορέω · ὁ μέν γάρ ὁ ἄνθρωπος ζῷον εἰμί ἀληθής , ὁ δέ νόσος οὐ ἀληθής , ὅτι μή ἐν ὁ τίς εἰμί αὐτός ὁ τοιοῦτος τίς κατηγορέω . οὐδείς δέ νόσος ὑγεία ἐκ ἀνάγκη , κατά ὅσος οὐ οἷος τε ὁ νόσος ὑγεία εἰμί . καί ἄλλως ὁ ἀληθής ἐπί ὁ πρῶτος πρότασις , ἄλλως ἐπί | ὁ δύο · ἐπί μέν γάρ ὁ πρῶτος ὁ ὁ νόσος λαμβάνω , ἐπί δέ ὁ δύο ὁ ὁ νοσέω . ὁ δή νοσέω εἰμί μέν ὁ ὑγιαίνω κατηγορέω , ἐνδέχομαι ἀποφατικός εἰμί ἀλλά οὐ ἀναγκαῖος , καί ὁ συμπέρασμα τοιοῦτος ὁ γάρ ὑγιαίνω ἐνδέχομαι μηδείς ἄνθρωπος ) , εἰμί δέ ὁ ὑγεία , εἰμί καί ὁ συμπέρασμα ἀναγκαῖος ἀποφατικός · ἐκ ἀνάγκη γάρ οὐδείς ἄνθρωπος ὑγεία εἰμί . οὖον μήv ἀληθής ἔτι ὁ ὁ νόσος πᾶς ἄνθρωπος κατηγορέω οὕτως ὥστε λέγω ὁ ἄνθρωπος νόσος εἰμί . εἰμί δέ ὁ ὑπάρχω προστίθημι τις , οὖον ὁ αὐτός λαμβάνω μέσος . μεταλαμβάνω δέ ὁ ὁράω ἀπό ὁ ἕξις εἰς ὁ κατά ὁ ξέω , οὐ εἰμί φημί συλλογισμός οὗτος , ὅς λέγω ἐκ ἀναγκαῖος ἀποφατικός ὁ ὁ μείζων καθόλου καί καταφατικός ὑπάρχω ὁ μικρός ἐν πρῶτος σχῆμα · οὐκέτι γάρ γίγνομαι ὁ καθόλου ἀποφατικός ἀναγκαῖος <ἀλλ’> ἐνδέχομαι . διό ὁ μέν ἀναγκαῖος συλλογισμός οὐ εἰμί , ὁ δέ ἐνδέχομαι εἰμί · γίγνομαι γάρ ἐνδέχομαι μέν ἀποφατικός ὁ μείζων καθόλου ὁ τότος ὑγιαίνω οὐδείς νοσέω , ὑπάρχω δέ ὁ μικρός καθόλου καταφατικός ἢ ἐνδέχομαι καί αὐτός ὁ τότος νοσέω πᾶς ἄνθρωπος . ὅπως δέ ἄν ἔχω , συλλογιστικός μέν ὁ συζυγία ἐν πρῶτος σχῆμα , οὖον μήv ἐκ ἀνάγκη ἀλλά ὁ ἐνδέχομαι ὁ συμπέρασμα , ὡς καί αὐτός εἶπον · ἐνδέχομαι γάρ , φημί , μηδείς ἄνθρωπος ὑπάρχω ὑγεία , ὅς ἴσος εἰμί ὁ ἐνδέχομαι μηδείς ἄνθρωπος ὑγιαίνω · ὁ γάρ ὑπάρχω ὑγεία ἢ νόσος ὁ · ὑγιαίνω ὁ νοσέω σημαίνω .