alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 34a12
Δεῖ δὲ λαμβάνειν μὴ μόνον ἐν τῇ γενέσει τὸ δυνατὸν καὶ ἀδύνατον , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ἀληθεύεσθαι καὶ ἐν τῷ ὑπάρχειν . Εἰπὼν καὶ δείξας ἐν ταῖς ἀκολουθίαις , ὅτι δυνατοῦ ὄντος τοῦ ἡγουμένου δυνατόν ἐστι καὶ τὸ ἑπόμενον , προστίθησιν , ὅτι , κἂν ὑπάρχον ᾖ τὸ ἡγούμενον , ὑπάρχον ἔσται καὶ τὸ ἑπόμενον , κἂν ἀναγκαῖον , ἀναγκαῖον ὁμοίως . τοῦτο δὲ ἐδήλωσε διὰ τοῦ εἰπεῖν δεῖν λαμβάνειν τὰ εἰρημένα μὴ ὡς μόνον εἰρημένα ἐπὶ τοῦ δυνατοῦ τοῦ ἐν γενέσει . ἔστι δὲ τὸ ἐν γενέσει δυνατὸν καὶ ἐνδεχόμενον , ὃ μήπω μὲν ἔστι , οἷόν τε δὲ γενέσθαι , οὗ τὸν ὅρον ἀποδέδωκεν . ἐφ’ οὗ αὐτῷ καὶ ἡ δεῖξις ἡ κατὰ τὴν ἀκολουθίαν γέγονε · λαβὼν γὰρ τὸ μὲν Α δυνατὸν τὸ δὲ Β ἀδύνατον εἶπεν “ εἰ οὖν τὸ μὲν δυνατόν , ὅτε δυνατὸν εἶναι , γένοιτ’ ἄν’’ · διὰ γὰρ τοῦ ‘‘γένοιτ’ ἂν ” τὸ ἐν γενέσει δυνατὸν ἐδήλωσεν . οὐ μόνον οὖν τῷ ἐν γενέσει δυνατῷ , τοῦτ’ ἔστι τῷ γενέσθαι δυνατῷ , τὸ γενέσθαι δυνατὸν ἕπεται ( οὐ γὰρ ἕπεται τῷ δυνατῷ τὸ γενέσθαι ἀδύνατον ) , ἀλλὰ καὶ εἰ τὸ δυνατὸν ὡς ὑπάρχον λαμβάνοιτο ἐπὶ τοῦ ἡγουμένου , ἐπεὶ καὶ κατὰ τούτου τὸ δυνατόν , οὐκ ἔσται ἑπόμενον αὐτῷ τὸ ἀδύνατον ὑπάρχειν ἀλλὰ τὸ δυνατὸν ὑπάρχειν τὸ ὡς ὑπάρχον . ἀλλὰ κἄν κατὰ τὸ ἀληθεύεσθαι λαμβάνηται τὸ ἡγούμενον δυνατόν , δεῖ καὶ τὸ ἑπόμενον ἀληθὲς εἶναι · ἀληθεῖ γὰρ ἀληθὲς ἕπεται . εἴη δ’ ἄν τὸ ἐν τῷ ἀληθεύεσθαι δυνατὸν καὶ τὸ ἀναγκαῖον λεγόμενον , ἐπεὶ τὸ ἀναγκαῖον ἀεὶ ὁ λέγων εἶναι ἀληθεύει . καὶ τῷ οὕτως δὴ δυνατῷ φησι τὸ ἑπόμενον ἔσεσθαι ἀναγκαῖον καὶ ἀεὶ ἀληθὲς καὶ ὁμοίως τῷ ἡγουμένῳ δυνατόν . τὸ δὲ ἀδύνατον δύναται μὲν καὶ ἐπὶ τῆς ἀπὸ τοὐ ἑπομένου πάλιν ἀκολουθίας εἰρῆσθαι . εἰ γὰρ ἀδύνατον τὸ ἑπόμενον , ἀδύνατον καὶ τὸ ἡγούμενον , καθ’ ὃν ἂν τρόπον ληφθῇ τὸ ἀδύνατον , ὡσαύτως γινομένου καὶ τοῦ ἡγουμένου ἀδυνάτου · εἴτε γὰρ γενέσθαι ἀδύνατον εἴη τοῦτο , καὶ τὸ ἡγούμενον , εἴτε ὑπάρχειν ἀδύνατον , ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ἡγούμενον , εἴτε ἀδύνατον ἀληθεύεσθαί ποτε , ὁμοίως καὶ τὸ ἡγούμενον . ἔμπαλιν γάρ , ὡς προειρήκαμεν , ἡ ἀκολουθία ἔχει · τὸ μὲν γὰρ δυνατὸν ἀπὸ τοῦ ἡγουμένου τὴν ἀκολουθίαν ἔχει κατὰ πάντα τὰ τοῦ δυνατοῦ σημαινόμενα , τὸ δὲ ἀδύνατον ἀπὸ τοῦ ἑπομένου . ἀδυνάτου μὲν γὰρ ὄντος τοῦ ἡγομένου οὐ κεκώλυται τὸ ἑπόμενον δυνατὸν εἶναι , ὡς ἐν τῷ ‘εἰ ἱπποκένταυρος εἶ , ζῷον εἶ’ · εἰ δὲ ἀδύνατον τὸ ἑπόμενον , δεῖ καὶ τὸ ἡγούμενον ἀδύνατον εἶναι , καθ’ ὃ ἂν σημαινόμενον τὸ ἀδύνατον ληφθῇ . λέγεται γὰρ τὸ ἀδύνατον καὶ ἐπὶ τοῦ ψεύδους · διὸ καὶ εἰ ψεῦδος τὸ ἑπόμενον , ψεῦδος καὶ τὸ ἡγούμενον . οὐ μὴν εἰ τὸ ἡγούμενον ψεῦδος , καὶ τὸ ἑπόμενον · ὡς γὰρ δυνατὸν τὸ ἀληθές , οὕτω δὴ καὶ τὸ ψεῦδος <ἀδύνατον> . δύναται τὸ τῷ δυνατῷ προστεθεικέναι ὑπὲρ τοῦ δεῖξαι , ὅτι , καθ’ ὃ ἄν σημαινόμενον τοῦ δυνατοῦ τὸ ἡγούμενον δυνατὸν ληφθῇ , κατὰ τοῦτο τῷ δυνατῷ ἀντικείμενον τὸ ἀδύνατον οὐχ οἷόν τε τὸ τῷ δυνατῷ ἑπόμενον εἶναι , ὡς προειρήκαμεν . παράδειγμα τοῦ μὲν ἐν γενέσει δυνατοῦ ‘εἰ τέθνηκε Δίων , τό<τε> ἄνθρωπος᾿ , ἐπὶ ζῶντος ἔτι Δίωνος εἰ λέγοιτο , τοῦ δὲ κτὰ τὸ ὑπάρχειν ‘εἰ ἡμέρα ἐστί , φῶς ἐστιν’ , εἰ λέγοιτο οὔσης ἡμέρας · ὁμοίως γὰρ τῷ ἡγουμένῳ καὶ τὸ ἑπόμενον ὑπάρχον · τοῦ δ’ ἀναγκαίου ‘εἰ θεοί εἰσι , κόσμος ἐστίν’ . Τὸ δὲ καὶ ὁσαχῶς ἄλλως λέγεται τὸ δυνατόν · ἐν ἅπασι γὰρ ὁμοίως ἕξει δύναται μὲν λέγεσθαι καὶ ἐπὶ τοῦ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον καὶ τοὐ ἀορίστου καὶ τοῦ ἐπ’ ἔλαττον , ὃ ἦν ὑπὸ τὸ ἐν γενέσει δυνατόν , ἢ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀναγκαίου , εἰ εἴη πρότερον τὸ δυνατὸν τὸ ὡς ἀληθές εἰληφώς · ἢ εἰ τότε τὸ ἀναγκαῖον ἔλαβε , νῦν ἂν τὸ ἀληθὲς λέγοι · καὶ γὰρ τοῦτο δυνατόν . δύναται λέγειν καὶ περὶ τῶν Δυνατῶν , τοῦ τε , ὃ Διοδώρειον λέγεται , ὃ ἢ ἔστιν ἢ ἔσται · τὸ γὰρ ἢ ὂν ἢ ἐσόμενον πάντως δυνατὸν μόνον ἐκεῖνος ἐτίθετο . τὸ γὰρ ἐμὲ ἐν Κορίνθῳ γενέσθαι δυνατὸν κατ’ αὐτόν , εἰ εἴην ἐν Κορίνθῳ , ἢ εἰ πάντως μέλλοιμι ἔσεσθαι · εἰ δὲ μὴ γενοίμην , οὐδὲ δυνατὸν ἦν · καὶ τὸ τὸ παιδίον γενέσθαι γραμματικὸν δυνατόν , εἰ πάντως ἔσοιτο . οὗ εἰς κατασκευὴν καὶ ὁ Κυριεύων ἠρώτηται λόγος [ ὁ ] ὑπὸ τοῦ Διοδώρου . ὁμοίως καὶ περὶ τοῦ κατὰ Φωνὰ · ἦν δὲ τοῦτο τὸ κατὰ ψιλὴν λεγόμενον τὴν ἐπιτηδειότητα τοῦ ὑποκειμένου , κἄν ὑπό τινος ἔξωθεν ἀναγκαίου ᾖ γενέσθαι κεκωλυμένον . οὕτως τὸ ἄχυρον τὸ ἐν τῇ ἀτόμῳ ἢ τὸ ἐν τῷ βυθῷ δυνατὸν ἔλεγε καυθῆναι ὂν ἐκεῖ , καίτοι κωλυόμενον ὑπὸ τῶν περιεχόντων αὐτὸ ἐξ ἀνάγκης . ὧν ἐστι μεταξὺ τὸ ὑπ’ Ἀριστοτέλους λεγόμενον · δυνατὸν γὰρ καὶ τὸ οἷόν τε γενέσθαι ἀκώλυτον ὄν , κἄν μὴ γένηται . τὸ γὰρ ἄχυρον τὸ μὲν μὴ ὂν ἐν τῇ ἀτόμῳ μηδ’ ὅλως ὑπό τινος κωλυόμενον δυνατὸν καυθῆναι , κἄν μηδέποτε καυθῇ , ὅτι μὴ κεκώλυται , τὸ δὲ ὂν ἐν τῇ ἀτόμῳ καυθῆναι οὐκέτι δυνατὸν τῷ ὑπό τινος κωλύεσθαι τὴν καῦσιν αὐτοῦ . διὸ ἐκείνῳ μὲν ὑποτεθέντι καίεσθαι οὐδὲν ἀδύνατον ἕπεται · εἰ δὲ τὸ ἐν τῇ ἀτόμῳ ὂν ὑποθοῖτό τις καίεσθαι , ἀδύνατον ἀκολουθήσει αὐτῷ τὸ πάσχειν τὸ ἀπαθές , εἴ γε ἡ ἄτομος ἀπαθὴς εἶναι ὑπόκειται .
Lemmas: Δεύς δέ λαμβάνω μή μόνος ἐν ὁ γένεσις ὁ δυνατός καί ἀδύνατος , ἀλλά καί ἐν ὁ ἀληθεύω καί ἐν ὁ ὑπάρχω . εἶπον καί δείκνυμι ἐν ὁ ἀκολουθία , ὅτι δυνατός εἰμί ὁ ἡγέομαι δυνατός εἰμί καί ὁ ἕπω , προστίθημι , ὅτι , κἀν ὑπάρχω εἰμί ὁ ἡγέομαι , ὑπάρχω εἰμί καί ὁ ἕπω , κἀν ἀναγκαῖος , ἀναγκαῖος ὁμοίως . οὗτος δέ δηλόω διά ὁ εἶπον δήω λαμβάνω ὁ εἴρω μή ὡς μόνος εἴρω ἐπί ὁ δυνατός ὁ ἐν γένεσις . εἰμί δέ ὁ ἐν γένεσις δυνατός καί ἐνδέχομαι , ὅς μήπω μέν εἰμί , οἷος τε δέ γίγνομαι , ὅς ὁ ὅρος ἀποδίδωμι . ἐπί ὅς αὐτός καί ὁ δεῖξις ὁ κατά ὁ ἀκολουθία γίγνομαι · λαμβάνω γάρ ὁ μέν Α δυνατός ὁ δέ Β ἀδύνατος εἶπον “ εἰμί οὖν ὁ μέν δυνατός , ὅτε δυνατός εἰμί , γίγνομαι ἄνος · διά γάρ ὁ ἐγγίγνομαι εἄν ” ὁ ἐν γένεσις δυνατός δηλόω . οὖον μόνος οὖν ὁ ἐν γένεσις δυνατός , οὗτος εἰμί ὁ γίγνομαι δυνατός , ὁ γίγνομαι δυνατός ἕπω ( οὖον γάρ ἕπω ὁ δυνατός ὁ γίγνομαι ἀδύνατος ) , ἀλλά καί εἰμί ὁ δυνατός ὡς ὑπάρχω λαμβάνω ἐπί ὁ ἡγέομαι , ἐπεί καί κατά οὗτος ὁ δυνατός , οὐ εἰμί ἕπω αὐτός ὁ ἀδύνατος ὑπάρχω ἀλλά ὁ δυνατός ὑπάρχω ὁ ὡς ὑπάρχω . ἀλλά ἄν κατά ὁ ἀληθεύω λαμβάνω ὁ ἡγέομαι δυνατός , δεῖ καί ὁ ἕπω ἀληθής εἰμί · ἀληθής γάρ ἀληθής ἕπω . εἰμί δέ ἄν ὁ ἐν ὁ ἀληθεύω δυνατός καί ὁ ἀναγκαῖος λέγω , ἐπεί ὁ ἀναγκαῖος ἀεί ὁ λέγω εἰμί ἀληθεύω . καί ὁ οὕτως δή δυνατός φημί ὁ ἕπω εἰμί ἀναγκαῖος καί ἀεί ἀληθής καί ὁμοίως ὁ ἡγέομαι δυνατός . ὁ δέ ἀδύνατος δύναμαι μέν καί ἐπί ὁ ἀπό ὁ ἕπομαι πάλιν ἀκολουθία εἴρω . εἰμί γάρ ἀδύνατος ὁ ἕπω , ἀδύνατος καί ὁ ἡγέομαι , κατά ὅς εἄν τρόπος λαμβάνω ὁ ἀδύνατος , ὡσαύτως γίγνομαι καί ὁ ἡγέομαι ἀδύνατος · εἴτε γάρ γίγνομαι ἀδύνατος εἰμί οὗτος , καί ὁ ἡγέομαι , εἴτε ὑπάρχω ἀδύνατος , ὁμοίως δέ καί ὁ ἡγέομαι , εἴτε ἀδύνατος ἀληθεύω ποτός , ὁμοίως καί ὁ ἡγέομαι . ἔμπαλιν γάρ , ὡς προαγορεύω , ὁ ἀκολουθία ἔχω · ὁ μέν γάρ δυνατός ἀπό ὁ ἡγέομαι ὁ ἀκολουθία ἔχω κατά πᾶς ὁ ὁ δυνατός σημαίνω , ὁ δέ ἀδύνατος ἀπό ὁ ἕπομαι . ἀδύνατος μέν γάρ εἰμί ὁ ἡγέομαι οὖον κωλύω ὁ ἕπω δυνατός εἰμί , ὡς ἐν ὁ ἰάομαι ἱπποκένταυρος εἰμί , ζῷον εἰμί · εἰμί δέ ἀδύνατος ὁ ἕπω , δεῖ καί ὁ ἡγέομαι ἀδύνατος εἰμί , κατά ὅς εἄν σημαίνω ὁ ἀδύνατος λαμβάνω . λέγω γάρ ὁ ἀδύνατος καί ἐπί ὁ ψεῦδος · διό καί εἰμί ψεῦδος ὁ ἕπω , ψεῦδος καί ὁ ἡγέομαι . οὖον μήv εἰμί ὁ ἡγέομαι ψεῦδος , καί ὁ ἕπω · ὡς γάρ δυνατός ὁ ἀληθής , οὗτος δή καί ὁ ψεῦδος ἀδύνατος . δύναμαι ὁ ὁ δυνατός προστίθημι ὑπέρ ὁ δείκνυμι , ὅτι , κατά ὅς ἄν σημαίνω ὁ δυνατός ὁ ἡγέομαι δυνατός λαμβάνω , κατά οὗτος ὁ δυνατός ἀντίκειμαι ὁ ἀδύνατος οὐ οἷος τε ὁ ὁ δυνατός ἕπω εἰμί , ὡς προαγορεύω . παράδειγμα ὁ μέν ἐν γένεσις δυνατός ἰάομαι θνῄσκω Δίων , τότε ἄνθρωπος , ἐπί ζῶ ἔτι Δίων εἰμί λέγω , ὁ δέ κτάομαι ὁ ὑπάρχω ἰάομαι ἡμέρα εἰμί , φάος ἐστιν’ , εἰμί λέγω εἰμί ἡμέρα · ὁμοίως γάρ ὁ ἡγέομαι καί ὁ ἕπω ὑπάρχω · ὁ δέ ἀναγκαῖος ἰάομαι θεός εἰμί , κόσμος εἰμί . ὁ δέ καί ὁσαχῶς ἄλλως λέγω ὁ δυνατός · ἐν ἅπας γάρ ὁμοίως ἔχω δύναμαι μέν λέγω καί ἐπί ὁ ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος καί ὁ ἀόριστος καί ὁ ἐπί μικρός , ὅς εἰμί ὑπό ὁ ἐν γένεσις δυνατός , ἢ καί ἐπί ὁ ἀναγκαῖος , εἰμί εἰμί πρότερος ὁ δυνατός ὁ ὡς ἀληθής λαμβάνω · ἢ εἰμί τότε ὁ ἀναγκαῖος λαμβάνω , νῦν εἄν ὁ ἀληθής λέγω · καί γάρ οὗτος δυνατός . δύναμαι λέγω καί περί ὁ δυνάτης , ὁ τε , ὅς Διοδώρειος λέγω , ὅς ἢ εἰμί ἢ εἰμί · ὁ γάρ ἢ εἰμί ἢ εἰμί πάντως δυνατός μόνος ἐκεῖνος τίθημι . ὁ γάρ ἐγώ ἐν Κόρινθος γίγνομαι δυνατός κατά αὐτός , εἰμί εἰμί ἐν Κόρινθος , ἢ εἰμί πάντως μέλλω εἰμί · εἰμί δέ μή γίγνομαι , οὐδέ δυνατός εἰμί · καί ὁ ὁ παιδίον γίγνομαι γραμματικός δυνατός , εἰμί πάντως εἰμί . ὅς εἰς κατασκευή καί ὁ κυριεύω ἐρωτάω λόγος [ ὁ ] ὑπό ὁ Διόδωρος . ὁμοίως καί περί ὁ κατά φωνή · εἰμί δέ οὗτος ὁ κατά ψιλός λέγω ὁ ἐπιτηδειότης ὁ ὑπόκειμαι , ἄν ὑπό τις ἔξωθεν ἀναγκαῖος εἰμί γίγνομαι κωλύω . οὕτως ὁ ἄχυρον ὁ ἐν ὁ ἄτομος ἢ ὁ ἐν ὁ βυθός δυνατός λέγω καίω εἰμί ἐκεῖ , καίτοι κωλύω ὑπό ὁ περιέχω αὐτός ἐκ ἀνάγκη . ὅς εἰμί μεταξύ ὁ ὑπό Ἀριστοτέλης λέγω · δυνατός γάρ καί ὁ οἷος τε γίγνομαι ἀκώλυτος εἰμί , ἄν μή γίγνομαι . ὁ γάρ ἄχυρον ὁ μέν μή εἰμί ἐν ὁ ἄτομος μηδέ ὅλως ὑπό τις κωλύω δυνατός καίω , ἄν μηδέποτε καίω , ὅτι μή κωλύω , ὁ δέ εἰμί ἐν ὁ ἄτομος καίω οὐκέτι δυνατός ὁ ὑπό τις κωλύω ὁ καῦσις αὐτός . διό ἐκεῖνος μέν ὑποτίθημι καίω οὐδείς ἀδύνατος ἕπω · εἰμί δέ ὁ ἐν ὁ ἄτομος εἰμί ὑποθέω τις καίω , ἀδύνατος ἀκολουθέω αὐτός ὁ πάσχω ὁ ἀπαθής , εἰμί γε ὁ ἄτομος ἀπαθής εἰμί ὑπόκειμαι .