alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 24a16
Πρότασις μὲν οὖν ἐστὶ λόγος καταφατικὸς ἢ ἀποφατικὸς κατά τινος · οὗτος δὲ ἢ καθόλου ἢ ἐν μέρει ἢ ἀδιόριστος . εἴη μὲν ἄν λόγος τῆς προτάσεως κἀκεῖνος , ὃν τῆς ἀποφάνσεως ἀπέδωκεν ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας · λόγος γάρ , “ ἐν ᾧ τὸ ἀληθεύειν ἢ ψεύδεσθαι ὑπάρχει ” · οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἰδίως τὴν πρότασιν ὁρίζεται · καὶ γὰρ εἰ ταὐτὸν κατὰ τὸ ὑποκείμενον πρότασίς τε καὶ ἀπόφανσις , ἀλλὰ τῷ λόγῳ γε διαφέρει . καθόσον μὲν γὰρ ἢ ἀληθής ἐστιν ἢ ψευδής , ἀπόφανσίς ἐστι , καθόσον δὲ καταφατικῶς ἢ ἀποφατικῶς λέ|γεται , πρότασις , ἢ ὁ μὲν ἀποφαντικὸς λόγος ἐν τῷ ἀληθὴς ἢ ψευδὴς εἶναι ἁπλῶς τὸ εἶναι ἔχει , ἡ δὲ πρότασις ἤδη ἐν τῷ πως ἔχειν ταῦτα . διὸ αἱ μὴ ὁμοίως ἔχουσαι αὐτὰ λόγοι μὲν οἱ αὐτοί , προτάσεις δὲ οὐχ αἱ αὐταί . ἡ μὲν γὰρ λέγουσα πρότασις , ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀγαθόν , ὁμοίως ἔχει τῇ λεγούσῃ , ὅτι ἡ ἀδικία κακόν , ἀληθεῖς δὲ ἄμφω καὶ καταφάσεις , προτάσεις δὲ οὐχ αἰ αὐταί , εἴ γε διαφέρουσιν ἐν αὐταῖς οἵ τε ὑποκείμενοι καὶ οἱ κατηγορούμενοι . ἀλλὰ καὶ ἡ κατάφασις καὶ ἡ ἀπόφασις αἱ ἀληθεῖς ὁμοίως ἔχουσι κατὰ τοῦτο καὶ εἰσὶ λόγοι οἱ αὐτοί , προτάσεις δὲ οὐχ αἱ αὐταί , εἴ γε διάφορον τὸ ποιὸν τῆς ἀποφάνσεως ἐν αὐταῖς , καὶ εἰσὶ προτάσεις μὲν οὐχ αἱ αὐταί , ἀποφάνσεις δὲ αἱ αὐταί . δοκεῖ δὲ ἀπὸ τῶν ὑπὸ τὴν πρότασιν τὴν πρότασιν ὁρίζεσθαι . τούτου δὲ αἴτιον · ἐπεὶ εἶπεν ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας , ὅτι “ ἔστιν εἷς πρῶτος λόγος ἀποφαντικὸς κατάφασις , εἶτα ἀπόφασις ” , ἐν οἷς δὲ τάξις ἐστὶ καὶ τὸ μὲν πρῶτόν ἐστι τὸ δὲ ὕστερον τῶν ὑποτεταγμένων , ὡς ἐν τῷ ὑστέρῳ τὸ πρῶτον ἐμφαίνεσθαι , ἐν τούτοις τὸ κοινῶς αὐτῶν κατηγορούμενον οὐχ ὡς γένος αὐτῶν κατηγορεῖται • ἐν γὰρ τοῖς γένεσι τὰ εἴδη τὰ προσεχῆ αὐτοῖς ἀντιδιαιρεῖται ἀλλήλοις , καὶ οὐ τὸ μὲν πρῶτόν ἐστιν αὐτῶν τὸ δ’ ὕστερον · ἐπεὶ τοίνυν οὐ γένος ἡ πρότασις οὐδέ ἐστι φύσις τις ἄλλη παρὰ τά , ὧν κατηγορεῖται , καὶ ἐν οἷς αὐτῇ τὸ εἶναι , ὡς ἐπὶ τῶν γενῶν ἐστι , διὰ τοῦτο ἐκ τῆς καταφάσεως καὶ τῆς ἀποφάσεως , ὧν κατηγορεῖται , ἐδή - λωσεν αὐτήν . καὶ γὰρ τὸ ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας εἰρημένον ἴσον ἐστὶ τούτῳ τὸ “ ἔστιν οὖν ἁπλῆ ἀπόφανσις φωνὴ σημαντικὴ περὶ τοῦ ὑπάρχειν τι ἢ μὴ ὑπάρχειν ” . ἀλλὰ καὶ τὸ ἲς ἀποφάνσεως τὸ ἕτερον μόριον , ἓν καθ’ ἑνός ” , ὡς ἐν τοῖς Ὑστέροις ἀναλυτικοῖς λέγει , ἴσον τούτοις , ᾧ ὅρῳ οὐκέτι προσέθηκε τὸ κατὰ τὸ ποιὸν ἢ τοὺς χρόνους , ὅτι ἐν τῇ ἀντιφάσει ταῦτα συνείληπται · εἰσὶ γὰρ κατὰ ταῦτα καὶ αἱ ἀντιφάσεις . ὅμοιον τούτοις καὶ τὸ ᾿λόγος ἀποφαντικός τινος περί τινος᾿ , εἰ μὴ ἄρα οὗτος κοινότερος , ὅτι ἐν αὐτῷ οὔπω συμπαρείληπται οὔτε ἡ κατάφασις οὕτε ἡ ἀπόφασις . ὡς δὲ πολλαχῶς λεγομένης τῆς προτάσεως ἔοικε καὶ Θεόφραστος ἐν τῷ Περὶ καταφάσεως φρονεῖν . αὐτὴν γοῦν οὐχ ὁρίζεται , ἀλλὰ κατάφασιν καὶ ἀπόφασιν . Εἰσὶ δὲ οὗτοι οἱ ὅροι προτάσεως οὐ πάσης ἀλλὰ τῆς ἁπλῆς τε καὶ καλουμένης κατηγορικῆς · τὸ γάρ τι κατά τινος ἔχειν καὶ τὸ καθόλου ἢ ἐν μέρει ἢ ἀδιόριστον ἴδια ταύτης · ἡ γὰρ ὑποθετικὴ οὐκ ἐν τῷ τι κατά τινος λέγεσθαι ἀλλ’ ἐν ἀκολουθίᾳ ἢ μάχῃ τὸ ἀληθὲς ἢ τὸ ψεῦδος ἔχει . ἔστι δὲ οὐδὲ τῆς διαλεκτικῆς ὁ ἀποδεδομένος ὁρισμός ἐκείνη γὰρ ἐν ἐρωτήσει ) , ἀλλὰ μόνης τῆς συλλογιστικῆς . τὸ δὲ [ τὶ ] κατά τινος καὶ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως εἶπεν , ἐπεὶ καὶ ἐν τῇ ἀποφάσει ὑποκείμενός τις ὅρος ἐστὶ καὶ κατηγορούμενος · τὸ γὰρ κατά τινος νῦν οὐ τοῦ καταφατικοῦ δηλωτικόν ἐστιν ἀλλὰ τοῦ κατηγορουμένου , ὃ κατηγορεῖται ἢ καταφατικῶς ἡ ἀποφατικῶς . ἐν μέντοι τῷ Περὶ ἑρμηνείας ὁριζόμενος τὴν κατάφασιν καὶ ἀπόφασιν τῷ κατά τινος ἐπὶ τῆς καταφάσεως ἐχρήσατο · ἐπὶ δὲ τῆς ἀποφάσεως οὐκέτι τῷ κατά τινος , ἀλλὰ τῷ ἀπό τινος εἰπὼν αὐτὴν ἀπόφανσιν εἶναι “ τινὸς ἀπό τινος ” . δύο δὲ ὄντων , οἷς ἡ κατηγορικὴ πρότασις ὁρίζεται ( ποιῷ γὰρ καὶ ποσῷ ) , ἀμφότερα παρέλαβεν ἐν τῷ τῆς προτάσεως λόγῳ , τὸ μὲν ποιὸν διὰ τοῦ εἰπεῖν λόγον αὐτὴν εἷναι καταφατικὸν ἢ ἀποφατικόν ( αὕτη γὰρ προτάσεων πρώτη καὶ κοινὴ ποιότης ) , τὸ δὲ ποσὸν διὰ τοῦ εἰπεῖν οὗτος δὲ ἢ καθόλου ἢ ἐν μέρει ἢ ἀδιόριστος , ὧν καὶ νῦν μὲν ἐκτίθεται τὰ σημαινόμενα , ἐπὶ πλέον δὲ περὶ αὐτῶν ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας εἴρηκε . σημειωτέον δέ , ὅτι οὐχ ὁμοίως ἐν τε τούτοις καὶ ἐν τοῖς Ὑστέροις ἀναλυτικοῖς ἀποδίδωσι τὸ καθόλου .
Lemmas: πρότασις μέν οὖν εἰμί λόγος καταφατικός ἢ ἀποφατικός κατά τις · οὗτος δέ ἢ καθόλου ἢ ἐν μέρος ἢ ἀδιόριστος . εἰμί μέν ἄν λόγος ὁ πρότασις ἐκεῖνος , ὅς ὁ ἀπόφανσις ἀποδίδωμι ἐν ὁ περι ἑρμηνεία · λόγος γάρ , “ ἐν ὅς ὁ ἀληθεύω ἢ ψεύδω ὑπάρχω ” · οὖον μήv ἀλλά καί ἰδίως ὁ πρότασις ὁρίζω · καί γάρ εἰμί αὐτός κατά ὁ ὑπόκειμαι πρότασις τε καί ἀπόφασις , ἀλλά ὁ λόγος γε διαφέρω . καθόσον μέν γάρ ἢ ἀληθής εἰμί ἢ ψευδής , ἀπόφανσις εἰμί , καθόσον δέ καταφατικός ἢ ἀποφατικός λέγω , πρότασις , ἢ ὁ μέν ἀποφαντικός λόγος ἐν ὁ ἀληθής ἢ ψευδής εἰμί ἁπλόος ὁ εἰμί ἔχω , ὁ δέ πρότασις ἤδη ἐν ὁ πως ἔχω οὗτος . διό ὁ μή ὁμοίως ἔχω αὐτός λόγος μέν ὁ αὐτός , πρότασις δέ οὐ ὁ αὐτός . ὁ μέν γάρ λέγω πρότασις , ὅτι ὁ δικαιοσύνη ἀγαθός , ὁμοίως ἔχω ὁ λέγω , ὅτι ὁ ἀδικία κακός , ἀληθής δέ ἄμφω καί κατάφασις , πρότασις δέ οὐ ὁ αὐτός , εἰμί γε διαφέρω ἐν αὐτός ὁ τε ὑπόκειμαι καί ὁ κατηγορέω . ἀλλά καί ὁ κατάφασις καί ὁ ἀπόφασις ὁ ἀληθής ὁμοίως ἔχω κατά οὗτος καί εἰμί λόγος ὁ αὐτός , πρότασις δέ οὐ ὁ αὐτός , εἰμί γε διάφορος ὁ ποιός ὁ ἀπόφανσις ἐν αὐτός , καί εἰμί πρότασις μέν οὐ ὁ αὐτός , ἀπόφανσις δέ ὁ αὐτός . δοκέω δέ ἀπό ὁ ὑπό ὁ πρότασις ὁ πρότασις ὁρίζω . οὗτος δέ αἴτιος · ἐπεί εἶπον ἐν ὁ περι ἑρμηνεία , ὅτι “ εἰμί εἷς πρῶτος λόγος ἀποφαντικός κατάφασις , εἶτα ἀπόφασις ” , ἐν ὅς δέ τάξις εἰμί καί ὁ μέν πρότερος εἰμί ὁ δέ ὕστερος ὁ ὑποτάσσω , ὡς ἐν ὁ ὕστερος ὁ πρῶτος ἐμφαίνω , ἐν οὗτος ὁ κοινῶς αὐτός κατηγορέω οὐ ὡς γένος αὐτός κατηγορέω • ἐν γάρ ὁ γένεσις ὁ εἶδος ὁ προσεχής αὐτός ἀντιδιαιρέω ἀλλήλων , καί οὖον ὁ μέν πρότερος εἰμί αὐτός ὁ δέ ὕστερος · ἐπεί τοίνυν οὖον γένος ὁ πρότασις οὐδέ εἰμί φύσις τις ἄλλος παρά ὁ , ὅς κατηγορέω , καί ἐν ὅς αὐτός ὁ εἰμί , ὡς ἐπί ὁ γένος εἰμί , διά οὗτος ἐκ ὁ κατάφασις καί ὁ ἀπόφασις , ὅς κατηγορέω , ἐσθίω - λωσεν αὐτός . καί γάρ ὁ ἐν ὁ περι ἑρμηνεία εἴρω ἴσος εἰμί οὗτος ὁ “ εἰμί οὖν ἁπλόος ἀπόφασις φωνή σημαντικός περί ὁ ὑπάρχω τίς ἢ μή ὑπάρχω ” . ἀλλά καί ὁ ἴς ἀπόφανσις ὁ ἕτερος μόριον , εἷς κατά εἷς ” , ὡς ἐν ὁ ὕστερος ἀναλυτικός λέγω , ἴσος οὗτος , ὅς ὅρος οὐκέτι προστίθημι ὁ κατά ὁ ποιός ἢ ὁ χρόνος , ὅτι ἐν ὁ ἀντίφασις οὗτος συλλαμβάνω · εἰμί γάρ κατά οὗτος καί ὁ ἀντίφασις . ὅμοιος οὗτος καί ὁ λόγος ἀποφαντικός τις περί τις , εἰμί μή ἄρα οὗτος κοινός , ὅτι ἐν αὐτός οὔπω συμπαραλαμβάνω οὔτε ὁ κατάφασις ἵημι ὁ ἀπόφασις . ὡς δέ πολλαχῶς λέγω ὁ πρότασις ἔοικα καί Θεόφραστος ἐν ὁ περι κατάφασις φρονέω . αὐτός γοῦν οὐ ὁρίζω , ἀλλά κατάφασις καί ἀπόφασις . εἰσί δέ οὗτος ὁ ὅρος πρότασις οὖον πᾶς ἀλλά ὁ ἁπλόος τε καί καλέω κατηγορικός · ὁ γάρ τίς κατά τις ἔχω καί ὁ καθόλου ἢ ἐν μέρος ἢ ἀδιόριστος ἴδιος οὗτος · ὁ γάρ ὑποθετικός οὐ ἐν ὁ τίς κατά τις λέγω ἀλλά ἐν ἀκολουθία ἢ μάχομαι ὁ ἀληθής ἢ ὁ ψεῦδος ἔχω . εἰμί δέ οὐδέ ὁ διαλεκτική ὁ ἀποδίδωμι ὁρισμός ἐκεῖνος γάρ ἐν ἐρωτάω ) , ἀλλά μόνος ὁ συλλογιστικός . ὁ δέ [ τίς ] κατά τις καί ἐπί ὁ ἀπόφασις εἶπον , ἐπεί καί ἐν ὁ ἀπόφασις ὑπόκειμαι τις ὅρος εἰμί καί κατηγορέω · ὁ γάρ κατά τις νῦν οὖον ὁ καταφατικός δηλωτικός εἰμί ἀλλά ὁ κατηγορέω , ὅς κατηγορέω ἢ καταφατικός ὁ ἀποφατικός . ἐν μέντοι ὁ περι ἑρμηνεία ὁρίζω ὁ κατάφασις καί ἀπόφασις ὁ κατά τις ἐπί ὁ κατάφασις χράω · ἐπί δέ ὁ ἀπόφασις οὐκέτι ὁ κατά τις , ἀλλά ὁ ἀπό τις εἶπον αὐτός ἀπόφανσις εἰμί “ τις ἀπό τις ” . δύο δέ εἰμί , ὅς ὁ κατηγορικός πρότασις ὁρίζω ( ποιός γάρ καί ποσός ) , ἀμφότερος παραλαμβάνω ἐν ὁ ὁ πρότασις λόγος , ὁ μέν ποιός διά ὁ εἶπον λόγος αὐτός ἵημι καταφατικός ἢ ἀποφατικός ( οὗτος γάρ πρότασις πρῶτος καί κοινός ποιότης ) , ὁ δέ ποσός διά ὁ εἶπον οὗτος δέ ἢ καθόλου ἢ ἐν μέρος ἢ ἀδιόριστος , ὅς καί νῦν μέν ἐκτίθημι ὁ σημαίνω , ἐπί πλέω δέ περί αὐτός ἐν ὁ περι ἑρμηνεία εἴρω . σημειωτέος δέ , ὅτι οὐ ὁμοίως ἐν τε οὗτος καί ἐν ὁ ὕστερος ἀναλυτικός ἀποδίδωμι ὁ καθόλου .