alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 42b27
᾿Επεὶ δ’ ἔχομεν , περὶ ὧν οἱ συλλογισμοί , καὶ ποῖον ἐν ἑκάστῳ σχήματι . ᾿Επεὶ ἔχομεν , φησί , περὶ ὧν οἱ συ.λλογισμοί περὶ γὰρ τῶν προβλημάτων , ταῦτα δέ ἐστι τέσσαρα , δύο μὲν καθόλου ἢ καταφατικὸν ἢ ἀποφατικόν , δύο δὲ ἐπὶ μέρους ὁμοίως τὸ μὲν καταφατικὸν τὸ δὲ ἀποφατικόν ) , ἔχομεν δὲ καὶ ποῖον ἐν ἑκάστῳ σχήματι καὶ ποσαχῶς ἕκαστον τῶν προβλημάτων τὸ μὲν γὰρ καθόλου καταφατικὸν ἐν πρώτῳ σχήματι μόνῳ δείκνυται καὶ μοναχῶς , διὰ γὰρ ἑνὸς συλλογισμοῦ , τὸ δὲ καθόλου ἀποφατικὸν καὶ ἐν πρώτῳ καὶ ἐν δευτέρῳ σχήματι , μοναχῶς μὲν ἐν πρώτῳ , δι’ ἑνὸς γὰρ συλλογισμοῦ , διχῶς δὲ ἐν δευτέρῳ , διὰ γὰρ δύο συλλογισμῶν , τὸ δὲ ἐν μέρει καταφατικὸν ἔν τε τῷ πρώτῳ σχήματι καὶ ἐν τῷ τρίτῳ , μοναχῶς μὲν ἐν τῷ πρώτῳ , τριχῶς δὲ ἐν τῷ τρίτῳ , τὸ δ’ ἐν μέρει ἀποφατικὸν ἐν τοῖς τρισὶ σχήμασιν , ἀλλ’ ἐν μὲν τῷ πρώτῳ μοναχῶς , ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ διχῶς , τριχῶς δ’ ἐν τῷ τρίτῳ ) , ἐπεὶ οὖν ταῦτα φανερά ἐστι , φησί , φανερόν ἐστι , καὶ ποῖον τῶν προβλημάτων εὐεπιχείρητόν ἐστι καὶ ποῖον οὔ . τὸ μὲν γὰρ ἐν πλείοσι δεικνύμενον σχήμασι καὶ διὰ πλειόνων συλλογισμῶν πτώσεων γὰρ ἢ τῶν συλλογισμῶν λέγει ἢ τῶν συζυγιῶν ) εὐεπιχείρητον πρόβλημα · τὸ γὰρ διὰ πλειόνων δεικνύμενον πλείονας ἀφορμὰς ἔχει πρὸς τὸ δειχθῆναι , διὸ καὶ εὐεπιχειρητότερον · τὸ δὲ ἐν ἐλάττοσι καὶ δι᾿ ἐλαττόνων συλλογισμῶν δυσεπιχειρητότερόν τε καὶ χαλεπώτερον . ἔστι δὲ διὰ πλειόνων σχημάτων καὶ διὰ πλείστων συλλογισμῶν τὸ ἐπὶ μέρους ἀποφατικόν · ἔν τε γὰρ τοῖς τρισὶ σχήμασι τοῦτο μόνον τῶν προβλημάτων καὶ διὰ συλλογισμῶν ἕξ . πτώσεις δ’ ἄν λέγοι τὰς διαφορὰς τῶν καθ’ ἕκαστον σχῆμα συλλογισμῶν ἀπὸ τῆς τῶν προτάσεων σχέσεως πρὸς ἀλλήλας · τὰς γὰρ σχέσεις αὐτῶν τὰς πρὸς ἀλλήλας πτώσεις εἴρηκε . μετὰ δὲ τὸ ἐπὶ μέρους ἀποφατικὸν εἴη ἄν εὐκολώτερον τὸ ἐπὶ μέρους καταφατικόν · δείκνυται γὰρ διά τε τοῦ πρώτου καὶ τοῦ τρίτου σχήματος καὶ διὰ συλλογισμῶν τεσσάρων , ἑνὸς μὲν ἐν τῷ πρώτῳ , τριῶν δ’ ἐν τρίτῳ . μετὰ δὲ τοῦτο τὸ καθόλου ἀποφατικὸν εἴη ἄν · καὶ γὰρ ἐν τῷ πρώτῳ καὶ δευτέρῳ σχήματι δείκνυται , μοναχῶς μὲν ἐν πρώτῳ , διχῶς δὲ ἐν δευτέρῳ . τὸ δὲ καθόλου καταφατικὸν χαλεπώτατον · καὶ γὰρ ἐν τῷ πρώτῳ σχήματι δείκνυται μόνῳ καὶ ἐν τούτῳ μοναχῶς . ἐξ ὧν δῆλον , ὅτι πάντων τὸ καθόλου καταφατικὸν κατασκευασθῆναι μὲν χαλεπώτατον , ῥᾷστον δὲ ἀνασκευασθῆναι · διά τε γὰρ τοῦ ἐπὶ μέρους ἀποφατικοῦ ἡ ἀνασκευὴ αὐτοῦ , ὃ ἐν πᾶσί τε τοῖς σχήμασι | δείκνυται καὶ διὰ πλείστων συλλογισμῶν · ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ καθόλου ἀποφατικοῦ , ὃ καὶ αὐτὸ ἐν δύο τε σχήμασι καὶ συλλογισμοῖς τρισίν . ἔτι δὲ καὶ τοῦτο , φησί , γνώριμον , ὅτι τὸ κατασκευάσαι τὸ καθόλου τοῦ ἀνασκευάσαι χαλεπώτερον . ἔμπαλιν δὲ ἐπὶ τοῦ ἐπὶ μέρους ἔχει · κατασκευασθῆναι μὲν γὰρ τὰ ἐπὶ μέρους ῥᾴονα , ἀνασκευασθῆναι δὲ χαλεπώτερα . ἀνασκευάζεται μὲν γὰρ τὸ καθόλου καὶ ὑπὸ τοῦ ἀντικειμένου ἀντιφατικῶς τοῦ ἐπὶ μέρους , τὸ μὲν καταφατικὸν ὑπὸ τοῦ ἀποφατικοῦ , ὃ ἐν τοῖς τρισὶ δείκνυται σχήμασι , τὸ δὲ ἀποφατικὸν ὑπὸ τοῦ καταφατικοῦ , ὃ ἐν δύο ἐστὶ σχήμασι , τῷ τε πρώτῳ καὶ τῷ τρίτῳ , καὶ ἔτι ὑπὸ τοῦ ἐναντίου , τὸ μὲν καθόλου καταφατικὸν ὑπὸ τοῦ καθόλου ἀποφατικοῦ , ὅ ἐστι καὶ αὐτὸ ἐν δύο σχήμασι , τὸ δὲ καθόλου ἀποφατικὸν ὑπὸ τοῦ καθόλου καταφατικοῦ , ὅ ἐστι μόνον ἐν ἑνί , τῷ γὰρ πρώτῳ . κατασκευάζεται δὲ τὸ μὲν καθόλου καταφατικὸν μοναχῶς , τὸ δὲ καθόλου ἀποφατικὸν τριχῶς τε καὶ ἐν δύο σχήμασι . τὸ δὲ ἐν δύο σχήμασι περὶ τοῦ ἐπὶ μέρους καταφατικοῦ λέγει , ὅ ἐστιν ἀναιρετικὸν τοῦ καθόλου ἀποφατικοῦ ·
Lemmas: Εἶπος δέ ἔχω , περί ὅς ὁ συλλογισμός , καί ποῖος ἐν ἕκαστος σχῆμα . Εἶπος ἔχω , φημί , περί ὅς ὁ συλλογισμός περί γάρ ὁ πρόβλημα , οὗτος δέ εἰμί τέσσαρες , δύο μέν καθόλου ἢ καταφατικός ἢ ἀποφατικός , δύο δέ ἐπί μέρος ὁμοίως ὁ μέν καταφατικός ὁ δέ ἀποφατικός ) , ἔχω δέ καί ποῖος ἐν ἕκαστος σχῆμα καί ποσαχῶς ἕκαστος ὁ πρόβλημα ὁ μέν γάρ καθόλου καταφατικός ἐν πρῶτος σχῆμα μόνος δείκνυμι καί μοναχός , διά γάρ εἷς συλλογισμός , ὁ δέ καθόλου ἀποφατικός καί ἐν πρῶτος καί ἐν δύο σχῆμα , μοναχός μέν ἐν πρῶτος , διά εἷς γάρ συλλογισμός , διχῶς δέ ἐν δύο , διά γάρ δύο συλλογισμός , ὁ δέ ἐν μέρος καταφατικός ἐν τε ὁ πρῶτος σχῆμα καί ἐν ὁ τρίτος , μοναχός μέν ἐν ὁ πρῶτος , τριχῶς δέ ἐν ὁ τρίτος , ὁ δέ ἐν μέρος ἀποφατικός ἐν ὁ τρεῖς σχῆμα , ἀλλά ἐν μέν ὁ πρῶτος μοναχός , ἐν δέ ὁ δύο διχῶς , τριχῶς δέ ἐν ὁ τρίτος ) , ἐπεί οὖν οὗτος φανερός εἰμί , φημί , φανερός εἰμί , καί ποῖος ὁ πρόβλημα εὐεπιχείρητος εἰμί καί ποῖος οὖον . ὁ μέν γάρ ἐν πλείων δείκνυμι σχῆμα καί διά πλείων συλλογισμός πτῶσις γάρ ἢ ὁ συλλογισμός λέγω ἢ ὁ συζυγία ) εὐεπιχείρητος πρόβλημα · ὁ γάρ διά πλείων δείκνυμι πλείων ἀφορμή ἔχω πρός ὁ δείκνυμι , διό καί εὐεπιχείρητος · ὁ δέ ἐν μικρός καί διά μικρός συλλογισμός δυσεπιχείρητος τε καί χαλεπός . εἰμί δέ διά πλείων σχῆμα καί διά πλεῖστος συλλογισμός ὁ ἐπί μέρος ἀποφατικός · ἐν τε γάρ ὁ τρεῖς σχῆμα οὗτος μόνος ὁ πρόβλημα καί διά συλλογισμός ἕξ . πτῶσις δέ ἄν λέγω ὁ διαφορά ὁ κατά ἕκαστος σχῆμα συλλογισμός ἀπό ὁ ὁ πρότασις σχέσις πρός ἀλλήλων · ὁ γάρ σχέσις αὐτός ὁ πρός ἀλλήλων πτῶσις εἴρω . μετά δέ ὁ ἐπί μέρος ἀποφατικός εἰμί ἄν εὔκολος ὁ ἐπί μέρος καταφατικός · δείκνυμι γάρ διά τε ὁ πρῶτος καί ὁ τρίτος σχῆμα καί διά συλλογισμός τέσσαρες , εἷς μέν ἐν ὁ πρῶτος , τρεῖς δέ ἐν τρίτος . μετά δέ οὗτος ὁ καθόλου ἀποφατικός εἰμί ἄν · καί γάρ ἐν ὁ πρῶτος καί δύο σχῆμα δείκνυμι , μοναχός μέν ἐν πρῶτος , διχῶς δέ ἐν δύο . ὁ δέ καθόλου καταφατικός χαλεπός · καί γάρ ἐν ὁ πρῶτος σχῆμα δείκνυμι μόνος καί ἐν οὗτος μοναχός . ἐκ ὅς δῆλος , ὅτι πᾶς ὁ καθόλου καταφατικός κατασκευάζω μέν χαλεπός , ῥᾴδιος δέ ἀνασκευάζω · διά τε γάρ ὁ ἐπί μέρος ἀποφατικός ὁ ἀνασκευή αὐτός , ὅς ἐν πᾶς τε ὁ σχῆμα | δείκνυμι καί διά πλεῖστος συλλογισμός · ἀλλά καί διά ὁ καθόλου ἀποφατικός , ὅς καί αὐτός ἐν δύο τε σχῆμα καί συλλογισμός τρεῖς . ἔτι δέ καί οὗτος , φημί , γνώριμος , ὅτι ὁ κατασκευάζω ὁ καθόλου ὁ ἀνασκευάζω χαλεπός . ἔμπαλιν δέ ἐπί ὁ ἐπί μέρος ἔχω · κατασκευάζω μέν γάρ ὁ ἐπί μέρος ῥᾴδιος , ἀνασκευάζω δέ χαλεπός . ἀνασκευάζω μέν γάρ ὁ καθόλου καί ὑπό ὁ ἀντίκειμαι ἀντιφατικός ὁ ἐπί μέρος , ὁ μέν καταφατικός ὑπό ὁ ἀποφατικός , ὅς ἐν ὁ τρεῖς δείκνυμι σχῆμα , ὁ δέ ἀποφατικός ὑπό ὁ καταφατικός , ὅς ἐν δύο εἰμί σχῆμα , ὁ τε πρῶτος καί ὁ τρίτος , καί ἔτι ὑπό ὁ ἐναντίος , ὁ μέν καθόλου καταφατικός ὑπό ὁ καθόλου ἀποφατικός , ὅς εἰμί καί αὐτός ἐν δύο σχῆμα , ὁ δέ καθόλου ἀποφατικός ὑπό ὁ καθόλου καταφατικός , ὅς εἰμί μόνος ἐν εἷς , ὁ γάρ πρῶτος . κατασκευάζω δέ ὁ μέν καθόλου καταφατικός μοναχός , ὁ δέ καθόλου ἀποφατικός τριχῶς τε καί ἐν δύο σχῆμα . ὁ δέ ἐν δύο σχῆμα περί ὁ ἐπί μέρος καταφατικός λέγω , ὅς εἰμί ἀναιρετικός ὁ καθόλου ἀποφατικός ·