alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 46a31
Ὅτι δ’ ἡ τῶν γενῶν διαίρεσις μικρόν τι μόριόν ἐστι15 τῆς εἰρημένης μεθόδου ῥᾴδιον ἰδεῖν · ἔστι γὰρ ἡ διαίρεσις οἷον ἀσθενὴς συλλογισμός . Λέγει μὲν περὶ τῆς διαιρετικῆς , ᾗ Πλατῶν ἐχρήσατο , δείκνυσι δὲ αὐτὴν μικρὸν μέρος οὖσαν τῆς ὑπ’ αὐτοῦ εἰρημένης τε καὶ παραδεδομένης συλλογιστικῆς μεθόδου . τὴν δὲ εἰρημένην μέθοδον λέγοι ἄν ἤτοι , ἣν πρὸς τὴν εὕρεσιν τῶν οἰκείων καθ’ ἕκαστον πρόβλημα προτάσεων ὑπέγραψε διὰ τῆς εἰρημένης ἐκλογῆς τε καὶ ἐπισκέψεως τῶν τε ἑπομένων καὶ τῶν , οἷς ἕπεται , καὶ τῶν μὴ ὑπαρχόντων τοῖς , περὶ ὧν ὁ συλλογισμός ταύτης γὰρ τῆς μεθόδου μικρόν τι μόριόν φησιν εἶναι τὴν διαιρετικὴν μέθοδον , ἡ ἐχρῶντο οἱ πρὸ αὐτοῦ πρὸς τὴν τῶν προτάσεων εὕρεσιν καὶ τὴν τῶν οἰκείων ὅρων τοῦ ζητουμένου λῆψιν διὰ τῆς τῶν γενῶν διαιρέσεως ) , ἢ τῆς εἰρημένης μεθόδου λέγοι ἄν μᾶλλον ‘τῆς συλλογιστικῆς πάσης’ · ταύτης γὰρ μικρὸν μόριον ἠ διαιρετική , εἴ γε , ὡς ἐρεῖ , ἀσθενής ἐστι συλλογισμός . πρόκειται δὲ αὐτῷ δεῖξαι , ὅτι οὐδεὶς τῶν πρὸ αὐτοῦ περὶ συλλογισμῶν ἢ ἔγνω τι ἢ ἐπραγματεύσατο . τοῦτο δὲ δείκνυσιν ἐκ τοῦ τὴν διαιρετικήν , ᾖ ἐχρῶντο οἱ πρὸ αὐτοῦ μόνῃ οὖτοι δ’ ἦσαν , ὡς εἶπον , οἱ περὶ Πλάτωνα ) , πρῶτον μὲν ἄχρηστον εἶναι πρὸς συλλογισμόν , δεύτερον δέ , ὅτι , καὶ εἰ συγχωρηθείη τινὰ δύνασθαι δείκνυσθαι δι’ αὐτῆς συλλογιστικῶς , ἀλλὰ ὀλίγα τε καὶ οὐδὲ τὰ προκείμενα κατ’ αὐτούς . μόνα μὲν γὰρ ἐπαγγέλλεται ἡ μέθοδος αὕτη δεικνύναι τὰ ἐν τῇ οὐσίᾳ ὑπάρχοντα τοῦ προκειμένου · εἰς γὰρ ταῦτα ἡ διαίρεσις ἡ τῶν γενῶν , ἃ οὐδὲ αὐτὰ δείκνυσιν , ὡς δειχθήσεται . οὔτε δὲ ἀνασκευάσαι τι τῇ μεθόδῳ χρωμένους τῇ διαιρετικῇ οἷόν τε οὔτε περὶ συμβεβηκότος ἢ ἰδίου συλλογίσασθαι , ὡς δείξει . μικρὸν μὲν οὖν μόριον τῆς εἰρημένης μεθόδου τὴν διαιρετικὴν εἶπεν ἤτοι , ὅτι καὶ αὐτὴ λαμβάνει τὰ τῷ ζητουμένῳ ἑπόμενα καὶ διὰ τούτων πειρᾶταί τι δεικνύναι · τὰ γὰρ γένη λαμβάνουσα τῶν προκειμένων , ἅπερ ἐστὶν ἑπόμενα αὐτοῖς , τούτων ποιεῖται τὴν διαίρεσιν ζητοῦσα τῶν ἐκ τῆς διαιρέσεως τίνα ἕπεται . πάλιν καὶ λαμβάνουσα τὰ τούτοις ἑπόμενα , ὡς δείξουσα , τί τῶν ἐκ τῆς ὢ τοῦ γένους διαιρέσεως ἕπεται τῷ ὑποκειμένω , οὗ τὸ γένος ἐλήφθη , οὐ μὴν δεικνύουσα , ὡς προϊὼν ὁ λόγος δείξει . καθ’ ὅσον μὲν οὖν τὰ ἑπόμενα τῷ γένει τίθησί τε καὶ ἐκλέγει καὶ ταῦτα δείκνυσι καὶ τούτῳ ἑπόμενα , ᾧ καὶ τὸ γένος ἕπεται , καὶ ὅλως καθ’ ὅσον συλλογίζεταί τι , μόριόν τι ἄν εἴη τῆς ἐκκειμένης μεθόδου . οὔτε γὰρ εντι τά , οἷς ἕπεται τὸ ὑποκείμενον , ζητεῖ οὔτε τὰ μὴ ὑπάρχοντα αὐτῷ , ἀλλ’ οὐδὲ τὰ ἑπόμενα τῷ κατηγορουμένῳ , οὐδ’ ὅσα μὴ ὑπάρχει αὐτῷ , ἀλλ’ οὐδὲ τά , οἷς ἕπονται ὁ ὑποκείμενος ἢ ὁ κατηγορούμενος , | δι’ ὧν τά τε ἐπὶ μέρους δείκνυται καὶ τὸ ἀποφατικὸν τὸ καθόλου . ἀλλὰ καὶ καθ’ ὅσον οὐδὲ τὰ ἑπόμενα πάντα ἀλλὰ μόνον τὰ ἐν τῇ οὐσίᾳ · τὸ γὰρ γένος καὶ τὰς οἰκείας διαφορὰς ἐπαγγέλλεται δεικνύναι . οὔτε δὲ τῶν ἰδίων τι οὗτε τῶν συμβεβηκότων . καθ’ ὅσον δὲ οὐδὲ ταῦτα λαμβάνουσα τὸ πορκείμενον αὐτῇ συλλογίζεται , ἄλλο δέ τι , ὡς δειχθήσεται , ἀσθενής ἐστι συλλογισμός . δύναται μικρόν τι μόριον τῆς συλλογιστικῆς γιστικῆς μεθόδου εἰρηκέναι , ἐπεὶ ὅλως συλλογίζεταί τι , εἰ καὶ μὴ τὸ προκείμενον , ὡς δείξει . Τὸ δὲ ἔστι γὰρ ἡ διαίρεσις οἷον ἀσθενὴς συλλογισμὸς πῶς καὶ διὰ τί εἴρηκεν , ἐξηγεῖται αὐτός , δι’ ὧν ἐπιφέρει , λέγων ὃ μὲν γὰρ δεῖ δεῖξαι , αἰτεῖται , συλλογίζεται δὲ αἰεί τι ἐκ ] τῶν ἄνωθεν . ἔστι δέ , ὃ λέγει , τοιοῦτον · ὃ μὲν πρόκειται δεῖξαι τῷ ὑποκειμένῳ ὑπάρχον διὰ τῆς διαιρετικῆς μεθόδου , τοῦτο οὐ δείκνυσιν ἀλλ’ αἰτεῖται καὶ προχείρως καὶ χωρὶς δείξεως λαμβάνει , διό ἐστιν ἀσθενὴς οὐ δεικνῦσα , ὃ βούλεται . τὴν γὰρ δεῖξιν καὶ τὸν συλλογισμὸν ποιεῖται αἰεί τινος ἀνωτέρω ὄντος καὶ κοινοτέρου καὶ περιέχοντος τοῦτο , ὃ βούλεται λαβεῖν . προθέμενος γὰρ δεῖξαι τὸν ἄνθρωπον λογικόν , ἄν οὕτω τύχῃ , λαβὼν τὸ γένος αὐτοῦ τὸ ζῷον , τοῦτο διαιρεῖ εἴς τε τὸ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον , καὶ συλλογίζεται μέν , ὅτι ἐστὶν ἄνθρωπος ἢ λογικὸν ἢ ἄλογον , διὰ τῶν ‘ὁ ἄνθρωπος ζῷόν ἐστι , πᾶν ζῷον ἢ λογικὸν ἢ ἄλογόν ἐστιν , ὁ ἄνθρωπος ἄρα λογικὸν ἢ ἄλογον’ , διὸ καὶ μόριόν ἐστι τῆς προειρημένης μεθόδου . ὃ <δὲ> δεῖξαι ἦν δὲ τοῦτο τὸ λογικόν ) , τοῦτο οὔτε δείκνυσιν οὔτε συλλογίζεται , ἀλλὰ συλλογισάμενος τὸ κοινὸν καὶ καθόλου , ὑφ’ οὗ περιέχεται τὸ λογικόν συνήγαγε γὰρ ἢ λογικὸν ἢ ἄλογον εἶναι τὸν ἄνθρωπον ) , τὸ λογικὸν αὐτὸν εἶναι καὶ μὴ ἄλογον χωρὶς δείξεως αἰτεῖταί τε καὶ τίθησιν . εἰ δέ ἐστιν ἀσθενὴς συλλογισμὸς ἡ διὰ τῆς διαιρέσεως δεῖξις , μικρόν τι ἄν μόριον εἴη τῆς ὑφ’ ἡμῶν μεθόδου παραδεδομένης , μόριον μὲν οὖσα αὐτῆς , καθ’ ὃ ὁπωσοῦν συνάγει τι καὶ συλλογίζεται , εἰ καὶ μὴ ὃ προτίθεταί τε καὶ βούλεται , μικρὸν δέ , ὅτι ἀσθενὴς καὶ οὐχ ὃ βούλεται δείκνυσιν , ἢ μικρὸν μέν , διότι περὶ τῶν ἐν τῇ οὐσίᾳ μόνων καὶ κατὰ τὸ πρῶτον σχῆμα μόνον καὶ ἐν τούτῳ μοναχῶς , ἀσθενὴς δέ , ὅτι μὴ τὸ προκείμενον οἷόν τε κατ’ αὐτὸν συλλογίζεσθαι .
Lemmas: ὅτι2 δέ ὁ ὁ γένος διαίρεσις μικρός τίς μόριον ἐστι15 ὁ εἴρω μέθοδος ῥᾴδιος ὁράω · εἰμί γάρ ὁ διαίρεσις οἷος ἀσθενής συλλογισμός . Λέγος μέν περί ὁ διαιρετικός , ὅς Πλάτος χράω , δείκνυμι δέ αὐτός μικρός μέρος εἰμί ὁ ὑπό αὐτός εἴρω τε καί παραδίδωμι συλλογιστικός μέθοδος . ὁ δέ εἴρω μέθοδος λέγω ἄν ἤτοι , ὅς πρός ὁ εὕρεσις ὁ οἰκέω κατά ἕκαστος πρόβλημα πρότασις ὑπογράφω διά ὁ εἴρω ἐκλογή τε καί ἐπίσκεψις ὁ τε ἕπομαι καί ὁ , ὅς ἕπω , καί ὁ μή ὑπάρχω ὁ , περί ὅς ὁ συλλογισμός οὗτος γάρ ὁ μέθοδος μικρός τίς μόριον φημί εἰμί ὁ διαιρετικός μέθοδος , ὁ χράω ὁ πρό αὐτός πρός ὁ ὁ πρότασις εὕρεσις καί ὁ ὁ οἰκέω ὁράω ὁ ζητέω λῆψις διά ὁ ὁ γένος διαίρεσις ) , ἢ ὁ εἴρω μέθοδος λέγω ἄν μᾶλλον τῆ συλλογιστικός πάσσω · οὗτος γάρ μικρός μόριον ὁ διαιρετικός , εἰμί γε , ὡς εἴρω , ἀσθενής εἰμί συλλογισμός . πρόκειμαι δέ αὐτός δείκνυμι , ὅτι οὐδείς ὁ πρό αὐτός περί συλλογισμός ἢ γιγνώσκω τίς ἢ πραγματεύομαι . οὗτος δέ δείκνυμι ἐκ ὁ ὁ διαιρετικός , εἰμί χράω ὁ πρό αὐτός μόνος οὗτος δέ εἰμί , ὡς εἶπον , ὁ περί Πλάτων ) , πρῶτος μέν ἄχρηστος εἰμί πρός συλλογισμός , δύο δέ , ὅτι , καί εἰμί συγχωρέω τις δύναμαι δείκνυμι διά αὐτός συλλογιστικός , ἀλλά ὀλίγος τε καί οὐδέ ὁ πρόκειμαι κατά αὐτός . μόνος μέν γάρ ἐπαγγέλλω ὁ μέθοδος οὗτος δείκνυμι ὁ ἐν ὁ οὐσία ὑπάρχω ὁ πρόκειμαι · εἰς γάρ οὗτος ὁ διαίρεσις ὁ ὁ γένος , ὁ οὐδέ αὐτός δείκνυμι , ὡς δείκνυμι . οὔτε δέ ἀνασκευάζω τίς ὁ μέθοδος χράω ὁ διαιρετικός οἷος τε οὔτε περί συμβεβηκός ἢ ἴδιος συλλογίζομαι , ὡς δείκνυμι . μικρός μέν οὖν μόριον ὁ εἴρω μέθοδος ὁ διαιρετικός εἶπον ἤτοι , ὅτι καί αὐτός λαμβάνω ὁ ὁ ζητέω ἕπομαι καί διά οὗτος πειράω τίς δείκνυμι · ὁ γάρ γένος λαμβάνω ὁ πρόκειμαι , ὅσπερ εἰμί ἕπομαι αὐτός , οὗτος ποιέω ὁ διαίρεσις ζητέω ὁ ἐκ ὁ διαίρεσις τίς ἕπω . πάλιν καί λαμβάνω ὁ οὗτος ἕπομαι , ὡς δείκνυμι , τίς ὁ ἐκ ὁ ὦ ὁ γένος διαίρεσις ἕπω ὁ ὑπόκειμαι , ὅς ὁ γένος λαμβάνω , οὖον μήv δείκνυμι , ὡς προέρχομαι ὁ λόγος δείκνυμι . κατά ὅσος μέν οὖν ὁ ἕπομαι ὁ γένος τίθημι τε καί ἐκλέγω καί οὗτος δείκνυμι καί οὗτος ἕπομαι , ὅς καί ὁ γένος ἕπω , καί ὅλως κατά ὅσος συλλογίζομαι τίς , μόριον τίς ἄν εἰμί ὁ ἔκκειμαι μέθοδος . οὔτε γάρ εἰμί ὁ , ὅς ἕπω ὁ ὑπόκειμαι , ζητέω οὔτε ὁ μή ὑπάρχω αὐτός , ἀλλά οὐδέ ὁ ἕπομαι ὁ κατηγορέω , οὐδέ ὅσος μή ὑπάρχω αὐτός , ἀλλά οὐδέ ὁ , ὅς ἕπω ὁ ὑπόκειμαι ἢ ὁ κατηγορέω , | διά ὅς ὁ τε ἐπί μέρος δείκνυμι καί ὁ ἀποφατικός ὁ καθόλου . ἀλλά καί κατά ὅσος οὐδέ ὁ ἕπομαι πᾶς ἀλλά μόνος ὁ ἐν ὁ οὐσία · ὁ γάρ γένος καί ὁ οἰκεῖος διαφορά ἐπαγγέλλω δείκνυμι . οὔτε δέ ὁ ἴδιος τίς ὅστε ὁ συμβεβηκός . κατά ὅσος δέ οὐδέ οὗτος λαμβάνω ὁ πορκειμενω αὐτός συλλογίζομαι , ἄλλος δέ τίς , ὡς δείκνυμι , ἀσθενής εἰμί συλλογισμός . δύναμαι μικρός τίς μόριον ὁ συλλογιστικός γιστικεω μέθοδος εἴρω , ἐπεί ὅλως συλλογίζομαι τίς , εἰμί καί μή ὁ πρόκειμαι , ὡς δείκνυμι . ὁ δέ εἰμί γάρ ὁ διαίρεσις οἷος ἀσθενής συλλογισμός πῶς καί διά τίς εἴρω , ἐξηγέομαι αὐτός , διά ὅς ἐπιφέρω , λέγω ὅς μέν γάρ δεῖ δείκνυμι , αἰτέω , συλλογίζομαι δέ ἀεί τίς ἐκ ] ὁ ἄνωθεν . εἰμί δέ , ὅς λέγω , τοιοῦτος · ὅς μέν πρόκειμαι δείκνυμι ὁ ὑπόκειμαι ὑπάρχω διά ὁ διαιρετικός μέθοδος , οὗτος οὖον δείκνυμι ἀλλά αἰτέω καί προχείρως καί Χωρὶς δεῖξις λαμβάνω , διό εἰμί ἀσθενής οὖον δείκνυμι , ὅς βούλομαι . ὁ γάρ δεῖξις καί ὁ συλλογισμός ποιέω ἀεί τις ἀνωτέρω εἰμί καί κοινός καί περιέχω οὗτος , ὅς βούλομαι λαμβάνω . προτίθημι γάρ δείκνυμι ὁ ἄνθρωπος λογικός , ἄν οὗτος τυγχάνω , λαμβάνω ὁ γένος αὐτός ὁ ζῷον , οὗτος διαιρέω εἰς τε ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος , καί συλλογίζομαι μέν , ὅτι εἰμί ἄνθρωπος ἢ λογικός ἢ ἄλογος , διά ὁ ὅς ἄνθρωπος ζώιον εἰμί , πᾶς ζῷον ἢ λογικός ἢ ἄλογος εἰμί , ὁ ἄνθρωπος ἄρα λογικός ἢ αλογόνο , διό καί μόριον εἰμί ὁ προερέω μέθοδος . ὅς <δὲ> δείκνυμι εἰμί δέ οὗτος ὁ λογικός ) , οὗτος οὔτε δείκνυμι οὔτε συλλογίζομαι , ἀλλά συλλογίζομαι ὁ κοινός καί καθόλου , ὑπό ὅς περιέχω ὁ λογικός συνάγω γάρ ἢ λογικός ἢ ἄλογος εἰμί ὁ ἄνθρωπος ) , ὁ λογικός αὐτός εἰμί καί μή ἄλογος Χωρὶς δεῖξις αἰτέω τε καί τίθημι . εἰμί δέ εἰμί ἀσθενής συλλογισμός ὁ διά ὁ διαίρεσις δεῖξις , μικρός τίς ἄν μόριον εἰμί ὁ ὑπό ἐγώ μέθοδος παραδίδωμι , μόριον μέν εἰμί αὐτός , κατά ὅς ὁπωσοῦν συνάγω τίς καί συλλογίζομαι , εἰμί καί μή ὅς προτίθημι τε καί βούλομαι , μικρός δέ , ὅτι ἀσθενής καί οὐ ὅς βούλομαι δείκνυμι , ἢ μικρός μέν , διότι περί ὁ ἐν ὁ οὐσία μόνος καί κατά ὁ πρῶτος σχῆμα μόνος καί ἐν οὗτος μοναχός , ἀσθενής δέ , ὅτι μή ὁ πρόκειμαι οἷος τε κατά αὐτός συλλογίζομαι .