alexander-philosophy.in-aristotelis-analyticorum-priorum-librum-i-commentarium 35a5
Ὅταν δὲ τὸ Α παντὶ τῷ Β ἐνδέχηται , τὸ δὲ Β ἐνδέχηται μηδενὶ τῷ Γ . Συζυγίας λαμβάνει ἐν πρώτῳ σχήματι τήν τε τὴν μείζονα ἔχουσαν καθόλου καταφατικὴν τὴν δ’ ἐλάττονα καθόλου ἀποφατικήν , ἀμφοτέρας ἐνδεχομένας , καὶ τὴν τὰς δύο καθόλου ἀποφατικὰς ἐνδεχομένας , αἵτινες συζυγίαι ἀσυλλόγιστοι ἦσαν ἐπί τε τῶν ὑπαρχουσῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἀναγκαίων προτάσεων . φησὶ δὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἐνδεχομένων , εἰ μὲν οὕτως ἔχουσαι φυλάττοιντο αἱ προτάσεις , μηδὲν μηδ’ ἐπὶ τούτων συναχθήσεσθαι συλλογιστικῶς . εἰ μέντοι μεταληφθείη τὰ ἀποφατικὰ εἰς τὰ καταφατικά ( δυνατὸν δὲ τοῦτο τῷ δεδεῖχθαι , ὅτι ἀντιστρέφει ἀλλήλοις · τῷ γὰρ ‘ἐνδέχεται μηδενί᾿ ἀντιστρέφει τὸ ‘ἐνδέχεται παντί᾿ , ὡς ἐδείχθη ) , μεταληφθεισῶν δὴ τῶν ἀποφατικῶν ἐνδεχομένων εἰς τὰς καταφατικὰς ἐνδεχομένας ἔσεσθαί φησι τὰς συζυγίας συλλογιστικάς . ἔσεσθαι γὰρ ἐξ ἀμφοτέρων ἐνδεχομένων καθόλου καταφατικῶν , ἐπὶ μὲν τῆς πρώτης ῥηθείσης συζυγίας , εἰ ἡ ἐλάττων μεταληφθείη ( αὕτη γὰρ ἦν ἀποφατική ) , ἐπὶ δὲ τῆς δευτέρας , εἰ εἰς τὰ καταφατικὰ μεταληφθεῖεν · κεῖνται γὰρ ἀμφότεραι ἀποφατικαί . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῆς ἑτέρας μόνης τῆς ἐλάττονος μεταληφθείσης ἔσται συλλογισμὸς ἔχων τὴν μὲν μείζονα καθόλου ἀποφατικὴν ἐνδεχομένην τὴν δὲ ἐλάττονα καθόλου καταφατικὴν ἐνδεχομένην , ἔχων τὸ συμπέρασμα καθόλου ἀποφατικὸν ἐνδεχόμενον . ὅτι μὲν οὖν ἐκ τῶν κειμένων οὐδὲν συνάγουσιν αἱ προειρημέναι συζυγίαι , δῆλον . ἀντιστρεφομένων μέντοι τῶν ἀποφατικῶν εἰς τὰ καταφατικὰ τῷ συναληθεύεσθαι τοῖς κειμένοις γίνονται αἱ συζυγίαι συλλογιστικαί . ἴδιον δὲ τοῦτο ἐπὶ τῶν ἐνδεχομένων , ἐπεὶ καὶ ἐπὶ τούτων μόνον ταῖς καταφάσεσιν αἱ ἀποφατικῶς λεγόμεναι συναληθεύουσιν . σημειωτέον δέ , ὅτι παρέλιπε τὴν ἐκ δύο καθόλου ἀποφατικῶν ἐνδεχομένων συζυγίαν δεῖξαι συλλογιστικήν , εἰ καὶ ἡ ἑτέρα μόνον ἡ ἐλάττων εἰς τὸ καταφατικὸν μεταληφθείη . Δεῖ μέντοι εἰδέναι , ὅτι μεταλαμβανομένων τῶν ἀποφατικῶν εἰς τὰς καταφατικὰς οἱ γινόμενοι συλλογισμοὶ οὐκέτι φυλάττουσι τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον λεγόμενον ἐνδεχόμενον , εἴ γε τὴν ἀρχὴν ἐλήφθησαν αἱ ἀποφα - τικαὶ τοῦ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐνεχομένου . τῷ γὰρ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀποφατικῷ ἐνδεχομένῳ τὸ ἐπ’ ἔλαττον καταφατικὸν ἀντιστρέφει , ὥσθ’ , ὅταν ἡ μετάληψις τῶν ἀποφατικῶν τῶν κειμένων ἐν ταῖς συζυγίαις εἰς τὰς ἐνδεχομένας καταφατικὰς γένηται , τὸ ἐπ’ ἔλαττον ἐνδεχόμενον καὶ τὸ ἀόριστον τεθήσεται . τούτου δὲ κειμένου συλλογισμὸς μὲν ἔσται , οὐ μὴν χρήσιμόν τι ἔχων , ὡς αὐτὸς προεῖπε . διὸ καὶ ἐροῦμεν ταύτας τὰς συζυγίας ὡς μὲν πρὸς τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον λεγόμενον ἐνδεχόμενον , καθ’ ὃ γίνονταί τινες καὶ κατὰ [ τὰς ] τέχνας τινὰς καὶ κατὰ τὰς βουλάς τε καὶ προαιρέσεις καὶ πράξεις συλλογισμοί , ἀχρήστους τε καὶ ἀσυλλογίστους εἶναι , ἀπλῶς μέντοι ὡς πρὸς τὰς συμπλοκὰς συλλογιστικά ἴσως δὲ καὶ αὐτὸς τοῦτο ὑφορώμενος εἶπε τὸ ἢ οὐ γίνεται συλλογισμός · ὡς γὰρ πρὸς τὸ χρήσιμον ἀφορῶντι οὐ γίνεται , ἢ εἰ μόνον τις εἰς τὰς προτάσεις ἐμβλέποι . ἢ γίνεται μέν , ἀλλ’ οὐ τέλειος τῷ μὴ διὰ τῶν κειμένων γίνεσθαι ἀλλὰ διὰ μεταλήψεως καὶ ἀντιστροφῆς ἢ μετ’ ἀντιστροφῶν . |
Lemmas: ὅταν δέ ὁ Α πᾶς ὁ Β ἐνδέχομαι , ὁ δέ Β ἐνδέχομαι μηδείς ὁ Γ . συζυγία λαμβάνω ἐν πρῶτος σχῆμα ὁ τε ὁ μείζων ἔχω καθόλου καταφατικός ὁ δέ μικρός καθόλου ἀποφατικός , ἀμφότερος ἐνδέχομαι , καί ὁ ὁ δύο καθόλου ἀποφατικός ἐνδέχομαι , ὅστις συζυγία ἀσυλλόγιστος εἰμί ἐπί τε ὁ ὑπάρχω καί ἐπί ὁ ἀναγκαῖος πρότασις . φημί δή καί ἐπί ὁ ἐνδέχομαι , εἰμί μέν οὕτως ἔχω φυλάσσω ὁ πρότασις , μηδείς μηδέ ἐπί οὗτος συνάγω συλλογιστικός . εἰμί μέντοι μεταλαμβάνω ὁ ἀποφατικός εἰς ὁ καταφατικός ( δυνατός δέ οὗτος ὁ δείκνυμι , ὅτι ἀντιστρέφω ἀλλήλων · ὁ γάρ ἐνδέχομαι μηδενί᾿ ἀντιστρέφω ὁ ἐνδέχομαι Παντιάς , ὡς δείκνυμι ) , μεταλαμβάνω δή ὁ ἀποφατικός ἐνδέχομαι εἰς ὁ καταφατικός ἐνδέχομαι εἰμί φημί ὁ συζυγία συλλογιστική . εἰμί γάρ ἐκ ἀμφότερος ἐνδέχομαι καθόλου καταφατικός , ἐπί μέν ὁ πρῶτος εἴρω συζυγία , εἰμί ὁ μικρός μεταλαμβάνω ( οὗτος γάρ εἰμί ἀποφατικός ) , ἐπί δέ ὁ δύο , εἰμί εἰς ὁ καταφατικός μεταλαμβάνω · κεῖμαι γάρ ἀμφότερος ἀποφατικός . οὖον μήv ἀλλά καί ὁ ἕτερος μόνος ὁ μικρός μεταλαμβάνω εἰμί συλλογισμός ἔχω ὁ μέν μείζων καθόλου ἀποφατικός ἐνδέχομαι ὁ δέ μικρός καθόλου καταφατικός ἐνδέχομαι , ἔχω ὁ συμπέρασμα καθόλου ἀποφατικός ἐνδέχομαι . ὅτι μέν οὖν ἐκ ὁ κεῖμαι οὐδείς συνάγω ὁ προερέω συζυγία , δῆλος . ἀντιστρέφω μέντοι ὁ ἀποφατικός εἰς ὁ καταφατικός ὁ συναληθεύω ὁ κεῖμαι γίγνομαι ὁ συζυγία συλλογιστική . ἴδιος δέ οὗτος ἐπί ὁ ἐνδέχομαι , ἐπεί καί ἐπί οὗτος μόνος ὁ κατάφασις ὁ ἀποφατικός λέγω συναληθεύω . σημειωτέος δέ , ὅτι παραλείπω ὁ ἐκ δύο καθόλου ἀποφατικός ἐνδέχομαι συζυγία δείκνυμι συλλογιστική , εἰμί καί ὁ ἕτερος μόνος ὁ μικρός εἰς ὁ καταφατικός μεταλαμβάνω . Δεύς μέντοι οἶδα , ὅτι μεταλαμβάνω ὁ ἀποφατικός εἰς ὁ καταφατικός ὁ γίγνομαι συλλογισμός οὐκέτι φυλάσσω ὁ ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος λέγω ἐνδέχομαι , εἰμί γε ὁ ἀρχή λαμβάνω ὁ ἀποφαίνω - Τικάι ὁ ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος ενεχόμενος . ὁ γάρ ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος ἀποφατικός ἐνδέχομαι ὁ ἐπί μικρός καταφατικός ἀντιστρέφω , ὥστε , ὅταν ὁ μετάληψις ὁ ἀποφατικός ὁ κεῖμαι ἐν ὁ συζυγία εἰς ὁ ἐνδέχομαι καταφατικός γίγνομαι , ὁ ἐπί μικρός ἐνδέχομαι καί ὁ ἀόριστος τίθημι . οὗτος δέ κεῖμαι συλλογισμός μέν εἰμί , οὖον μήv χρήσιμος τίς ἔχω , ὡς αὐτός προεῖπον . διό καί εἴρω οὗτος ὁ συζυγία ὡς μέν πρός ὁ ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος λέγω ἐνδέχομαι , κατά ὅς γίγνομαι τις καί κατά [ ὁ ] τέχνη τις καί κατά ὁ βουλή τε καί προαίρεσις καί πρᾶξις συλλογισμός , ἄχρηστος τε καί ἀσυλλόγιστος εἰμί , ἀπλόος μέντοι ὡς πρός ὁ συμπλοκή συλλογιστικός ἴσως δέ καί αὐτός οὗτος ὑφοράω εἶπον ὁ ἢ οὖον γίγνομαι συλλογισμός · ὡς γάρ πρός ὁ χρήσιμος ἀφοράω οὖον γίγνομαι , ἢ εἰμί μόνος τις εἰς ὁ πρότασις ἐμβλέπω . ἢ γίγνομαι μέν , ἀλλά οὖον τέλειος ὁ μή διά ὁ κεῖμαι γίγνομαι ἀλλά διά μετάληψις καί ἀντιστροφή ἢ μετά ἀντιστροφή . |