alexander-philosophy.hqika-problh-mata-sp 14
Πῶς , εἰ ἡδονὴ ἐνέργειά ἐστι τῆς κατὰ φύσιν ἕξεως ἀνεμπόδιστος , ὡς εἴρηκεν ἐν τῷ ἑβδόμῳ τῶν Νικομαχείων , αἱ δὲ ἐμποδιζόμεναι λυπηραί , δυνήσεται χωρίζεσθαι τῆς ἡδονῆς ἡ ἀλυπία ; ἐν ποίαις γὰρ ἐνεργείαις ἔσται ; οὔτε γὰρ ἐν ταῖς ἀνεμποδίστοις , οὔτε ἐν ταῖς ἂς ἐνεργοῦμεν ἐμποδιζόμενοι . ἡ δὲ αὐτὴ ἀπορία ἕπεται καὶ τοῖς εἰρημένοις περὶ ἡδονῆς αὐτῷ ἐν τῷ τελευταίῳ , δι’ ὧν λέγει αἰσ θῆ σε ως δὲ πάσης πρὸς τὸ αἰσθητὸν ἐνεργούσης , σής , τελείως δὲ τῆς εὖ διακειμένης πρὸς τὸ κάλλιστον τῶν ὑ πὸ τὴν αἴσ θησίν · τοιοῦτον γὰρ μάλιστα εἶναι δοκεῖ ἡ τελεία ἐνέργεια ( αὐτὴν δὲ λέγειν ἐνεργεῖν ἢ ἐν ᾧ ἐστι μηδὲν διαφερέτω ) , καθ’ ἔκα στον δὲ βελτίστη ἐστὶν ἡ ἐνέργεια τοῦ ἄριστα διακειμένου πρὸς τὸ κράτιστον τῶν ὑ π’ αὐτήν . αὕτη δ’ ἂν τελειοτάτη εἴη καὶ ἡδίστη · κατὰ πᾶσαν γὰρ αἴσ θησίν ἐστιν ἡδονή , ὁμοίως δὲ καὶ διάνοιαν καὶ θεωρίαν , ἡδίστη δ’ ἡ τελειοτάτη , τελειοτάτη δ’ ἡ τοῦ εὖ ἔχοντος πρὸς τὸ σπουδαιότατον τῶν ὑ π’ αὐτή ν . καὶ γὰρ ἐκ τούτων καὶ τῶν τούτοις ἐφεξῆς λεγομένων ἡ αὐτὴ ἀπορία συνίσταταί τε καὶ μένει . ἀλλὰ μὴν δοκεῖ αὐτοῖς μέση τις εἶναι κατάστασις ἡδονῆς τε καὶ λύπης . ἢ πρῶτον μέν , εἰ ἐν ταῖς ἐνεργείαις αἱ ἡδοναί τε καὶ λῦπαι ταῖς τῶν αἰσθήσεων καὶ ταῖς τῆς διανοίας τε καὶ θεωρίας , δῆλον ὡς ἐν ταῖς ἀνενεργησίαις ταῖς κατὰ ταῦτα ἐν οὐδετέρῳ τούτων ἐσόμεθα . ἔστιν δὲ ὅτε οὔτε κατὰ τὰς αἰσθήσεις οὔτε κατὰ θεωρίαν ἐνεργοῦμεν , ὡς ἔν τε τοῖς ὕπνοις καὶ ἐν ταῖς χωρὶς ὕπνων ἀναπαύσεσιν . ἔπειτα εἰ ἐν ταῖς βελτίσταις ἐνεργείαις τὸ ἥδιστον , βέλτισται δὲ ἐνέργειαι αἱ τῶν ἄριστα διακειμένων ἕξεων , ὅταν γίγνωνται περὶ τὰ κράτιστα τῶν ὑπ’ αὐτάς , δῆλον ὡς εἰ μὴ οὕτως ἄμφω ἔχοι , οὐκέτ’ ἂν ἥδισται γίνοιντο αἱ ἐνέργειαι . ὀλίγης μὲν οὖν παραβάσεως καὶ ἀνέσεως τοῦ ἐν ἑκατέρῳ κρατίστου γινομένης ἔτι ἂν μένοιεν ἡδεῖαι , εἰ καὶ μὴ ἥδισται . εἰ δ’ ἔτι μᾶλλον ἀνεθεῖεν ( δῆλον αἱ εἰς τὸ χωρὶς ἡδονῆς τε καὶ λύπης ἐνεργεῖσθαι αἰτίαι τοῦ χρησίμου χάριν γινόμεναι ὄψεις τε καὶ ἀκοαὶ καὶ ὀσφρήσεις καὶ ἀραί , οἶον τοῦ φυλάξασθαί τι ἢ τοῦ γνωρίσαι ) , δῆλαί εἰσιν οὔτε τὸ λυπηρὸν ἔχουσαι οὔτε τὸ ἡδύ , εἰ αὐτὸς εἶπεν , ποῖαί εἰσιν ἐνέργειαι μέσαι , δι’ ὧν προσέθηκεν , λέγων πῶς οὖ ν οὐδεὶς συνεχῶς ἥδεται ἢ κάμνει ; πάντα γὰρ τὰ ἀνθρ ώπεια ἀδυνατεῖ συνεχῶς ἐνεργεῖν . οὐ γίνεται οὖ ν οὐ δὲ ἡδονή · ἕπεται γὰρ τῇ ἐνεργείᾳ . ἔνια δὲ τέρπει καινὰ ὄντα , ὕστερον δὲ οὐχ ὁμοίως διὰ ταῦ τό · τὸ μὲν γὰρ πρῶτον παρ ακέκληται ἡ διάνοια , καὶ διατεταμένως περὶ αὐτὰ ἐνεργεἴ , ὥ σπερ κατὰ τὴν ὄψιν οἱ ἐμβλέ ποντες , μετέπειτα δ’ οὐ γίνεται τοιαύτη ἡ ἐνέργεια , ἀλλὰ παρημελη μένη , διὸ καὶ ἡ ἡδονὴ ἀμαυροῦται . ἐν γὰρ ταῖς τοιαύταις ἀνέσεσίν τε καὶ ἠμελημέναις ἐνεργείαις καὶ ἀμαυρώσεσιν τῆς ἡδονῆς τὸ χωρὶς ἡδονῆς ἄλυπόν ἐστιν εὑρεῖν . ὅτι δέ τινων αἰσθανόμεθα οὔτε ἡδόμενοι οὔτε λυπούμενοι , λέγει καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ Περὶ ψυχῆς . περὶ γὰρ ὀσφρήσεως καὶ τῶν ὀσφρητῶν ἐν αὐτῷ λέγων εἶπεν · φαύ |λως γὰρ ἄν θρω πος ὀ σ μᾶται καἱ οὐ δενὸς αἰσ θάνεται τῶν ὀ σφραντ ῶν ἄνευ τοῦ λυπηροῦ ἢ τοῦ ἡδέος . εἰ γὰρ φαύλως , διότι μόνων τῶν ἡδέων τε καὶ λυπηρῶν αἰσθάνεται , δῆλον ὡς ταῖς ἄλλαις αἰσθήσεσιν , αἷς οὐ φαύλως αἰσθανόμεθα , αἰσθανοίμεθ’ ἂν καὶ οὔτε ἡδέων οὔτε λυπηρῶν . ἀλλ’ εἰ καὶ τῶν στερήσεων τῶν αἰσθητῶν ἑκάστῃ αἰσθήσει τῶν οἰκείων αἰσθανόμεθα , δῆλον ὡς ἡ τούτων αἴσθησις οὔτε μεθ’ ἡδονῆς οὔτε μετὰ λύπης γίνοιτο .
Lemmas: Πῶς , εἰμί ἡδονή ἐνέργεια εἰμί ὁ κατά φύσις ἕξις ἀνεμπόδιστος , ὡς εἴρω ἐν ὁ ἕβδομος ὁ Νικομαχεῖον , ὁ δέ ἐμποδίζω λυπηρός , δύναμαι χωρίζω ὁ ἡδονή ὁ Ἀλυπία ; ἐν ποῖος γάρ ἐνέργεια εἰμί ; οὔτε γάρ ἐν ὁ ἀνεμπόδιστος , οὔτε ἐν ὁ ὅς ἐνεργέω ἐμποδίζω . ὁ δέ αὐτός ἀπορία ἕπω καί ὁ εἴρω περί ἡδονή αὐτός ἐν ὁ τελευταῖος , διά ὅς λέγω ὅς θέω σύ ως δέ πᾶς πρός ὁ αἰσθητός ἐνεργέω , σός , τέλειος δέ ὁ εὕω διάκειμαι πρός ὁ καλῶς ὁ ὑ πόα ὁ ὅς τίθημι · τοιοῦτος γάρ μάλιστα εἰμί δοκέω ὁ τέλειος ἐνέργεια ( αὐτός δέ λέγω ἐνεργέω ἢ ἐν ὅς εἰμί μηδείς διαφέρω ) , κατά ἐπίτεξ στον δέ ἀγαθός εἰμί ὁ ἐνέργεια ὁ ἀγαθός διάκειμαι πρός ὁ ἀγαθός ὁ ὑ ἀπό αὐτός . οὗτος δέ εἄν τέλειος εἰμί καί Ἡδίστη · κατά πᾶς γάρ ὅς τίθημι εἰμί ἡδονή , ὁμοίως δέ καί διάνοια καί θεωρία , Ἡδίστη δέ ὁ τέλειος , τέλειος δέ ὁ ὁ εὕω ἔχω πρός ὁ σπουδαῖος ὁ ὑ ἀπό αὐτός Ν . καί γάρ ἐκ οὗτος καί ὁ οὗτος ἐφεξῆς λέγω ὁ αὐτός ἀπορία συνίστημι τε καί μένω . ἀλλά μήv δοκέω αὐτός μέσος τις εἰμί κατάστασις ἡδονή τε καί λύπη . ἢ πρῶτος μέν , εἰμί ἐν ὁ ἐνέργεια ὁ ἡδονή τε καί λύπη ὁ ὁ αἴσθησις καί ὁ ὁ διάνοια τε καί θεωρία , δῆλος ὡς ἐν ὁ ἀνενεργησία ὁ κατά οὗτος ἐν οὐδέτερος οὗτος εἰμί . εἰμί δέ ὅτε οὔτε κατά ὁ αἴσθησις οὔτε κατά θεωρία ἐνεργέω , ὡς ἐν τε ὁ ὕπνος καί ἐν ὁ Χωρὶς ὕπνος ἀνάπαυσις . ἔπειτα εἰμί ἐν ὁ ἀγαθός ἐνέργεια ὁ ἡδύς , ἀγαθός δέ ἐνέργεια ὁ ὁ ἀγαθός διάκειμαι ἕξις , ὅταν γίγνομαι περί ὁ ἀγαθός ὁ ὑπό αὐτός , δῆλος ὡς εἰμί μή οὕτως ἄμφω ἔχω , οὐκέτι εἄν ἡδύς γίγνομαι ὁ ἐνέργεια . ὀλίγος μέν οὖν παράβασις καί ἄνεσις ὁ ἐν ἑκάτερος ἀγαθός γίγνομαι ἔτι εἄν μένω ἡδύς , εἰμί καί μή ἡδύς . εἰμί δέ ἔτι μᾶλλον ἀνίημι ( δῆλος ὁ εἰς ὁ Χωρὶς ἡδονή τε καί λύπη ἐνεργέω αἰτία ὁ χρήσιμος χάρις γίγνομαι ὄψις τε καί ἀκοή καί ὄσφρησις καί ἀρή , οἶος ὁ φυλάσσω τίς ἢ ὁ γνωρίζω ) , δῆλος εἰμί οὔτε ὁ λυπηρός ἔχω οὔτε ὁ ἡδύς , εἰμί αὐτός εἶπον , ποῖος εἰμί ἐνέργεια μέσος , διά ὅς προστίθημι , λέγω πῶς οὖον Ν οὐδείς συνεχῶς ἥδομαι ἢ κάμνω ; πᾶς γάρ ὁ ἀνθρ ὁράω ἀδυνατέω συνεχῶς ἐνεργέω . οὖον γίγνομαι οὖον Ν οὖον δέ ἡδονή · ἕπω γάρ ὁ ἐνέργεια . ἔνιοι δέ τέρπω καινός εἰμί , ὕστερος δέ οὐ ὁμοίως διά ταῦ ὁ · ὁ μέν γάρ πρῶτος παρά ακέκληται ὁ διάνοια , καί διατεταμένως περί αὐτός ἐνέργεια , ὅς σπερ κατά ὁ ὄψις ὁ ἐμβλέ Πόντες , μετέπειτα δέ οὖον γίγνομαι τοιοῦτος ὁ ἐνέργεια , ἀλλά παραμελέω μένω , διό καί ὁ ἡδονή ἀμαυρόω . ἐν γάρ ὁ τοιοῦτος ἄνεσις τε καί ἀμελέω ἐνέργεια καί ἀμαύρωσις ὁ ἡδονή ὁ Χωρὶς ἡδονή ἄλυπος εἰμί εὑρίσκω . ὅτι δέ τίνω αἰσθάνομαι οὔτε ἥδομαι οὔτε λυπέω , λέγω καί ἐν ὁ δύο περι Ψυχή . περί γάρ ὄσφρησις καί ὁ ὀσφρητός ἐν αὐτός λέγω εἶπον · Φάυ λως γάρ ἄν θρῴσκω πούς ὁ Σ μάτη καί οὖον δένω ὅς θνῄσκω ὁ ὁ σφραντ κυβερνάω ἄνευ ὁ λυπηρός ἢ ὁ ἡδύς . εἰμί γάρ φαῦλος , διότι μόνος ὁ ἡδύς τε καί λυπηρός αἰσθάνομαι , δῆλος ὡς ὁ ἄλλος αἴσθησις , ὅς οὖον φαῦλος αἰσθάνομαι , αἰσθάνομαι εἄν καί οὔτε ἡδύς οὔτε λυπηρός . ἀλλά εἰμί καί ὁ στέρησις ὁ αἰσθητής ἕκαστος αἴσθησις ὁ οἰκέω αἰσθάνομαι , δῆλος ὡς ὁ οὗτος αἴσθησις οὔτε μετά ἡδονή οὔτε μετά λύπη γίγνομαι .