alexander-philosophy.de-fato 15
τὸ δ’ ἐποχουμένους τῷ εἰ δὴ τῶν αὐτῶν περιεστώτων ὁτὲ μὲν οὕτως ὁτὲ δὲ ἄλλως ἐνεργήσει τις , ἀναίτιον κίνησιν εἰσάγεσθαι’ διὰ τοῦτο λέγειν μὴ δύνασθαι οὗ πράξει τις πρᾶξαι τὸ ἀντικείμενον , μήποτε καὶ αὐτὸ τῶν ὁμοίως τοῖς προειρημένοις παρορωμένων . οὐ γὰρ πάντως ἀεὶ τὰ γινόμενα κατὰ αἰτίαν ἔξωθεν ἔχει τοῦ γίνεσθαι τὴν αἰτίαν . διὰ γὰρ τὴν τοιαύτην ἐξουσίαν ἐστί τι ἐφ’ ἡμῖν , ὅτι τῶν οὕτως γινομένων ἡμεῖς ἐσμεν κύριοι , ἀλλ’ οὐκ ἔξωθέν τις αἰτία . διὸ οὐκ ἀναιτίως τὰ οὕτω γινόμενα γίνεται , παρ’ ἡμῶν τὴν αἰτίαν ἔχοντα . ὁ γὰρ ἄνθρωπος ἀρχὴ καὶ αἰτία τῶν δι’ αὐτοῦ γινομένων πράξεων , καὶ τοῦτό ἐστι τὸ εἶναι ἀνθρώπῳ τὸ τοῦ πράττειν οὕτως τὴν ἀρχὴν ἔχει ἐν αὑτῷ , ὡς τῇ σφαίρᾳ τὸ κατὰ τοῦ πρανοῦς κυλιομένῃ φέρεσθαι . διὸ τῶν μὲν ἄλλων ἕκαστον ἕπεται ταῖς ἔξωθεν αὐτῷ περιεστώσαις αἰτίαις , ὁ δ’ ἄνθρωπος οὔχ , ὅτι ἐστὶν αὐτῷ τὸ εἶναι ἐν τῷ ἔχειν ἀρχήν τε καὶ αἰτίαν ἐν αὐτῷ , ὡς μὴ πάντως ἕπεσθαι τοῖς περιεστῶσιν ἔξωθεν αὐτῷ . καὶ γὰρ εἰ ἦν ἡμῖν ἡ περὶ τῶν πρακτέων κρίσις πρὸς ἕνα γινομένη σκοπόν , ἴσως ἂν εἶχέ τινα λόγον τὸ ἀεὶ περὶ τῶν αὐτῶν ὁμοίας ἡμῖν γίνεσθαι τὰς κρίσεις . ἐπεὶ δ’ οὐχ οὕτως ἔχει ( αἱρούμεθα γάρ , ἃ αἱρούμεθα , ποτὲ μὲν διὰ τὸ καλόν τι , ποτὲ δὲ διὰ τὸ ἡδύ , ποτὲ δὲ διὰ τὸ σύμφορον , καὶ οὐ ταὐτὰ τούτων ποιητικά ) , ἐνδέχεται νῦν μὲν ἐπὶ τὸ καλὸν κινηθέντα ἡμᾶς τάδε τῶν περιεστώτων προκείμενα , αὖθις δὲ ἄλλα , πρὸς τὸ ἡδύ ἢ τὸ συμφέρον τὴν ἀναφορὰν τῆς κρίσεως ποιουμένους . ὡς γὰρ οὐ ζητοῦμεν ἄλλην τινὰ αἰτίαν , δι’ ἣν κατὰ βαρύτητα τὴν ἐν αὐτῇ ἡ γῆ φέρεται κάτω , ἢ δι’ ἣν αἰτίαν , ἃ πράσσει τὸ ζῷον , πράσσει καθ’ ὁρμήν , τῷ ταύτην ἕκαστον αὐτῶν τὴν αἰτίαν ἐξ αὐτοῦ πρὸς τὰ γινόμενα συντελεῖν , τοιοῦτον ὂν τὴν φύσιν , οὕτως οὐδ’ ἐπὶ τῶν ἄλλοτ’ ἄλλως ὑφ’ ἡμῶν γινομένων ἐπὶ περιεστῶσι τοῖς ἄλλοις ἄλλην τινὰ αἰτίαν ἀπαιτητέον παρ’ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον . τοῦτο γὰρ ἦν τὸ ἀνθρώπῳ εἶναι , τὸ γὰρ ἀρχὴ καὶ αἰτία εἶναι τῶν δι’ αὐτοῦ γινομένων πράξεων . τὸ δὲ λέγειν καὶ τοὺς βουλευσαμένους τῷ φαινομένῳ συγκατατίθεσθαι , καὶ διὰ τοῦτο καὶ τῇ φαντασίᾳ ὁμοίως τοῖς ἄλλοις ζῴοις ἕπεσθαι , οὐκ ἀληθές . οὐ γὰρ φαντασία τὸ φαινόμενον πᾶν . ἡ μὲν γὰρ φαντασία ἁπλῆ τε καὶ χωρὶς λόγου ὑπὸ τῶν ἔξωθεν προσπιπτόντων γίνεται , ἐοικυῖα ταῖς αἰσθητικαῖς ἐνεργείαις , διὸ καὶ τὴν ἰσχὺν ἐν τοῖς ἀλόγοις ζῴοις ἔχει μάλιστα , φαίνεται δέ τινα καὶ διὰ λόγου τε καὶ παρὰ συλλογισμοῦ τὴν αἰτίαν τοῦ φαίνεσθαι λαμβάνοντα , ἃ οὐκέτ’ ἄν τις φαντασίας λέγοι . ὁ γὰρ διὰ τὸν γινόμενον παρ’ αὐτοῖς ἐν τῷ βουλεύεσθαι συλλογισμὸν συγκαταθέμενός τινι αὐτὸς αὐτῷ τῆς συγκαταθέσεως αἴτιος .
Lemmas: ὁ δέ ἐποχέομαι ὁ εἰμί δή ὁ αὐτός περιίστημι ὁτὲ μέν οὕτως ὁτὲ δέ ἄλλως ἐνεργέω τις , ἀναίτιος κίνησις εἰσάγω διά οὗτος λέγω μή δύναμαι ὅς πρᾶξις τις πράσσω ὁ ἀντίκειμαι , μήποτε καί αὐτός ὁ ὁμοίως ὁ προερέω παροράω . οὖον γάρ πάντως ἀεί ὁ γίγνομαι κατά αἴτιος ἔξωθεν ἔχω ὁ γίγνομαι ὁ αἴτιος . διά γάρ ὁ τοιοῦτος ἐξουσία εἰμί τίς ἐπί ἐγώ , ὅτι ὁ οὕτως γίγνομαι ἐγώ εἰμί κύριος , ἀλλά οὐ ἔξωθεν τις αἰτία . διό οὐ ἀναίτιος ὁ οὗτος γίγνομαι γίγνομαι , παρά ἐγώ ὁ αἴτιος ἔχω . ὁ γάρ ἄνθρωπος ἀρχή καί αἰτία ὁ διά αὐτός γίγνομαι πρᾶξις , καί οὗτος εἰμί ὁ εἰμί ἄνθρωπος ὁ ὁ πράσσω οὕτως ὁ ἀρχή ἔχω ἐν ἑαυτοῦ , ὡς ὁ σφαῖρα ὁ κατά ὁ πρανής κυλίω φέρω . διό ὁ μέν ἄλλος ἕκαστος ἕπω ὁ ἔξωθεν αὐτός περιίστημι αἴτιος , ὁ δέ ἄνθρωπος οὐ , ὅτι εἰμί αὐτός ὁ εἰμί ἐν ὁ ἔχω ἀρχή τε καί αἴτιος ἐν αὐτός , ὡς μή πάντως ἕπω ὁ περιίστημι ἔξωθεν αὐτός . καί γάρ εἰμί εἰμί ἐγώ ὁ περί ὁ πρακτέος κρίσις πρός εἷς γίγνομαι σκοπός , ἴσως εἄν ἔχω τις λόγος ὁ ἀεί περί ὁ αὐτός ὅμοιος ἐγώ γίγνομαι ὁ κρίσις . ἐπεί δέ οὐ οὕτως ἔχω ( αἱρέω γάρ , ὁ αἱρέω , ποτέ μέν διά ὁ καλός τίς , ποτέ δέ διά ὁ ἡδύς , ποτέ δέ διά ὁ σύμφορος , καί οὖον αὐτός οὗτος ποιητικός ) , ἐνδέχομαι νῦν μέν ἐπί ὁ καλός κινέω ἐγώ ὅδε ὁ περιίστημι πρόκειμαι , αὖθις δέ ἄλλος , πρός ὁ ἡδύς ἢ ὁ συμφέρω ὁ ἀναφορά ὁ κρίσις ποιέω . ὡς γάρ οὖον ζητέω ἄλλος τις αἴτιος , διά ὅς κατά βαρύτης ὁ ἐν αὐτός ὁ γῆ φέρω κάτω , ἢ διά ὅς αἴτιος , ὁ πράσσω ὁ ζῷον , πράσσω κατά ὁρμή , ὁ οὗτος ἕκαστος αὐτός ὁ αἴτιος ἐκ αὐτός πρός ὁ γίγνομαι συντελέω , τοιοῦτος εἰμί ὁ φύσις , οὕτως οὐδέ ἐπί ὁ ἄλλοτε ἄλλως ὑπό ἐγώ γίγνομαι ἐπί περιίστημι ὁ ἄλλος ἄλλος τις αἴτιος ἀπαιτητέον παρά αὐτός ὁ ἄνθρωπος . οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἄνθρωπος εἰμί , ὁ γάρ ἀρχή καί αἰτία εἰμί ὁ διά αὐτός γίγνομαι πρᾶξις . ὁ δέ λέγω καί ὁ βουλεύω ὁ φαίνω συγκατατίθημι , καί διά οὗτος καί ὁ φαντασία ὁμοίως ὁ ἄλλος ζῷον ἕπω , οὐ ἀληθής . οὖον γάρ φαντασία ὁ φαίνω πᾶς . ὁ μέν γάρ φαντασία ἁπλόος τε καί Χωρὶς λόγος ὑπό ὁ ἔξωθεν προσπίπτω γίγνομαι , ἔοικα ὁ αἰσθητικός ἐνέργεια , διό καί ὁ ἰσχύς ἐν ὁ ἄλογος ζῷον ἔχω μάλιστα , φαίνω δέ τις καί διά λόγος τε καί παρά συλλογισμός ὁ αἴτιος ὁ φαίνω λαμβάνω , ὁ οὐκέτι ἄν τις φαντασία λέγω . ὁ γάρ διά ὁ γίγνομαι παρά αὐτός ἐν ὁ βουλεύω συλλογισμός συγκατατίθημι τις αὐτός αὐτός ὁ συγκατάθεσις αἴτιος .