alexander-philosophy.de-fato 3
ὅτι μὲν οὖν 8 αἰτίαν τινὰ τὴν εἱμαρμένην τοῖς γινομένοις εἶναι λέγουσιν πάντες οἱ περὶ εἱμαρμένης λέγοντές τι , γνώριμον ( ταύτην γὰρ ἀποδιδόασίν τε καί φασιν αἰτίαν εἶναι τοῦ γίνεσθαι τὰ γινόμενα ὃν τρόπον γίνεται ) , ἐπεὶ δὲ πλεοναχῶς λέγεται τὰ αἴτια , ἀναγκαῖον τοῖς ἐν τάξει τὸ πρόβλημα μετιοῦσιν πρῶτον λαβεῖν , ὑπὸ τίνα τρόπον τῶν αἰτίων χρὴ τιθέναι τὴν εἱμαρμένην · οὐδὲν γὰρ τῶν πολλαχῶς λεγομένων γνώριμον χωρὶς τῆς οἰκείας διαιρέσεως λεγόμενον . διαιρεῖται δὴ τὰ τῶν γινομένων αἴτια εἰς τρόπους αἰτίων τέσσαρας , καθὼς Ἀριστοτέλης δέδειχεν . τῶν γὰρ αἰτίων τὰ μέν ἐστι ποιητικά , τὰ δὲ ὕλης ἐπέχει λόγον , ἔστι δέ τις ἐν αὐτοῖς καὶ ἡ κατὰ τὸ εἶδος αἰτία · παρὰ δὲ τὰς τρεῖς ταύτας αἰτίας ἐστὶν αἴτιον ἐν αὐτοῖς καὶ τὸ τέλος , οὗ χάριν καὶ τὸ γινόμενον γίνεται . καὶ τοσαῦται μὲν αἱ τῶν αἰτίων διαφοραί . ὅτι γὰρ ἂν αἴτιον ᾖ τινος , ὑπὸ τούτων τι τῶν αἰτίων ὂν εὑρεθήσεται . καὶ γὰρ εἰ μὴ πάντα τὰ γινόμενα τοσούτων αἰτίων δεῖται , ἀλλὰ τά γε πλείστων δεόμενα οὐχ ὑπερβαίνει τὸν ἀριθμὸν τὸν εἰρημένον . γνωριμωτέρα δ’ ἂν αὐτῶν ἡ διαφορὰ γίγνοιτο , εἰ ἐπὶ παραδείγματός τινος τῶν γινομένων ὁραθείη . ἔστω δὴ ἐπ’ ἀνδριάντος ἡμῖν ἡ τῶν αἰτίων δεικνυμένη διαίρεσις . τοῦ δὲ ἀνδοιάντος ὡς μὲν ποιητικὸν αἴτιον ὁ ποιήσας τεχνίτης , ὃν ἀνδριαντοποιὸν καλοῦμεν , ὡς δὲ ἡ ὕλη ὁ ὑποκείμενος χαλκὸς ἢ λίθος ἢ ὅτι ἂν ᾖ τὸ ὑπὸ τοῦ τεχνίτου σχηματιζόμενον κατὰ τὴν τέχνην · αἴτιον γὰρ καὶ τοῦτο τοῦ γεγονέναι τε καὶ εἶναι τὸν ἀνδριάντα . ἔστι δὲ καὶ τὸ εἶδος τὸ ἐν τῷ ὑποκειμένῳ τούτῳ γενόμενον ὑπὸ τοῦ τεχνίτου καὶ αὐτὸ τοῦ ἀνδριάντος αἴτιον , δι’ ὅ ἐστιν εἶδος δισκεύων ἢ ἀκοντίζων ἢ ἐπ’ ἄλλου τινὸς ὡρισμένου σχήματος . οὐ μόνα δὲ ταῦτα τῆς τοῦ ἀνδριάντος γενέσεως αἴτιά ἐστιν · οὐδενὸς γὰρ τῶν αἰτίων τῆς γενέσεως αὐτοῦ δεύτερον τὸ τέλος , οὗ χάριν γεγονός ἐστι , ἢ τιμή τινος ἢ εἰς θεοὺς εὐσέβειά τις . ἄνευ γὰρ τοιαύτης αἰτίας οὐδ’ ἂν τὴν ἀρχὴν ὁ ἀνδριὰς ἐγένετο . ὄντων τοίνυν τοσούτων τῶν αἰτίων καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα διαφορὰν ἐχόντων γνώριμον τὴν εἱμαρμένην ἐν τοῖς ποιητικοῖς αἰτίοις δικαίως ἂν καταριθμοῖμεν ἀναλογίαν σώζουσαν πρὸς τὰ γινόμενα κατ’ αὐτὴν τῷ τοῦ ἀνδριάντος δημιουργῷ τεχνίτῃ . τούτου δ’ οὕτως ἔχοντος ἀκόλουθον ἂν εἴη περὶ τῶν ποιητικῶν
Lemmas: ὅτι μέν οὖν 8 αἴτιος τις ὁ μείρομαι ὁ γίγνομαι εἰμί λέγω πᾶς ὁ περί μείρομαι λέγω τίς , γνώριμος ( οὗτος γάρ ἀποδίδωμι τε καί φημί αἴτιος εἰμί ὁ γίγνομαι ὁ γίγνομαι ὅς τρόπος γίγνομαι ) , ἐπεί δέ πλεοναχός λέγω ὁ αἴτιος , ἀναγκαῖος ὁ ἐν τάξις ὁ πρόβλημα μέτειμι1 πρῶτος λαμβάνω , ὑπό τίς τρόπος ὁ αἴτιος χρή τίθημι ὁ μείρομαι · οὐδείς γάρ ὁ πολλαχῶς λέγω γνώριμος Χωρὶς ὁ οἰκεῖος διαίρεσις λέγω . διαιρέω δή ὁ ὁ γίγνομαι αἴτιος εἰς τρόπος αἴτιος τέσσαρες , καθώς Ἀριστοτέλης δείκνυμι . ὁ γάρ αἴτιος ὁ μέν εἰμί ποιητικός , ὁ δέ ὕλη ἐπέχω λόγος , εἰμί δέ τις ἐν αὐτός καί ὁ κατά ὁ εἶδος αἰτία · παρά δέ ὁ τρεῖς οὗτος αἴτιος εἰμί αἴτιος ἐν αὐτός καί ὁ τέλος , ὅς χάρις καί ὁ γίγνομαι γίγνομαι . καί τοσοῦτος μέν ὁ ὁ αἴτιος διαφορά . ὅτι γάρ εἄν αἴτιος εἰμί τις , ὑπό οὗτος τίς ὁ αἴτιος εἰμί εὑρίσκω . καί γάρ εἰμί μή πᾶς ὁ γίγνομαι τοσοῦτος αἴτιος δήω , ἀλλά ὁ γε πλεῖστος δήω οὐ ὑπερβαίνω ὁ ἀριθμός ὁ εἴρω . γνώριμος δέ εἄν αὐτός ὁ διαφορά γίγνομαι , εἰμί ἐπί παράδειγμα τις ὁ γίγνομαι ὁράω . ἵστημι δή ἐπί ἀνδριάς ἐγώ ὁ ὁ αἴτιος δείκνυμι διαίρεσις . ὁ δέ ἀνδοιάντος ὡς μέν ποιητικός αἴτιος ὁ ποιέω τεχνίτης , ὅς ἀνδριαντοποιός καλέω , ὡς δέ ὁ ὕλη ὁ ὑπόκειμαι χαλκός ἢ λίθος ἢ ὅτι εἄν εἰμί ὁ ὑπό ὁ τεχνίτης σχηματίζω κατά ὁ τέχνη · αἴτιος γάρ καί οὗτος ὁ γίγνομαι τε καί εἰμί ὁ ἀνδριάς . εἰμί δέ καί ὁ εἶδος ὁ ἐν ὁ ὑπόκειμαι οὗτος γίγνομαι ὑπό ὁ τεχνίτης καί αὐτός ὁ ἀνδριάς αἴτιος , διά ὅς εἰμί εἶδος δισκεύω ἢ ἀκοντίζω ἢ ἐπί ἄλλος τις ὁρίζω σχῆμα . οὖον μόνος δέ οὗτος ὁ ὁ ἀνδριάς γένεσις αἴτιος εἰμί · οὐδείς γάρ ὁ αἴτιος ὁ γένεσις αὐτός δύο ὁ τέλος , ὅς χάρις γίγνομαι εἰμί , ἢ τιμή τις ἢ εἰς θεός εὐσέβεια τις . ἄνευ γάρ τοιοῦτος αἴτιος οὐδέ εἄν ὁ ἀρχή ὁ ἀνδριάς γίγνομαι . εἰμί τοίνυν τοσοῦτος ὁ αἴτιος καί ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά ἔχω γνώριμος ὁ μείρομαι ἐν ὁ ποιητικός αἴτιος δικαίως εἄν καταριθμέω ἀναλογία σῴζω πρός ὁ γίγνομαι κατά αὐτός ὁ ὁ ἀνδριάς δημιουργός τεχνίτης . οὗτος δέ οὕτως ἔχω ἀκόλουθος εἄν εἰμί περί ὁ ποιητικός