alexander-philosophy.de-fato 31
ἀλλ’ οὐδὲ ἀφαιρούμεθα τῶν ἀνθρώπων τὸ ἀπὸ μαντικῆς χρήσιμον , ὃ γίνεται τῷ δύνασθαί τινα καὶ φυλάξασθαί τι , μὴ φυλαξάμενον ἂν μὴ συμβουλεύσαντος τοῦ θεοῦ · οἱ δὲ ὑμνοῦντες τὴν μαντικὴν καὶ κατὰ τὸν αὐτῶν λόγον μόνον σώζεσθαι λέγοντες αὐτήν , καὶ ταύτῃ τῇ πίστει τοῦ πάντα καθ’ εἱμαρμένην γίνεσθαι χρώμενοι πρὸς τῷ μηδὲν ἀληθὲς λέγειν προσέτι καὶ ἄτοπά τινα καὶ ἀλλότρια παντάπασιν θεῶν πέρι αὐτῶν τολμῶσι λέγειν . πῶς γὰρ οὐκ ἄτοπα τὰ περὶ τούτων ὑπ’ αὐτῶν λεγόμενα ; ἀπορούντων γάρ τινων πρὸς αὐτούς , τί δήποτε , εἰ πάντα τὰ γινόμενα ἐξ ἀνάγκης γίνεται , αἱ παρὰ τῶν θεῶν μαντεῖαι μὲν γίγνονται συμβουλαῖς ἐοικυῖαι ὡς δυναμένων δι’ ὃ ἤκουσαν καὶ φυλάξασθαί τι καὶ ποιῆσοι τῶν ἀκουσάντων , καὶ δὴ καὶ τὸν τῷ Λαΐῳ δοθέντα χρησμὸν παρεχομένων , δι’ οὗ λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ Πύθιος περὶ τοῦ μὴ δεῖν παιδοποιεῖσθαι εἰ γὰρ φυτεύσεις παῖδα , ἀποκτενεῖ σ’ ὁ φύς καὶ πᾶς σὸς οἶκος βήσεται δι’ αἵματος’’ οὔ φασιν , ὡς κηρύττει τὰ συγγράμματα αὐτῶν , οὕτως αὐτὸν χρῆσαι ὡς οὐκ εἰδότα ὅτι μὴ πεισθήσεται ( παντὸς γὰρ μᾶλλον ᾔδει ) , ἀλλ’ ὅτι μηδὲν μὲν αὐτοῦ τοιοῦτον χρήσαντος οὐδὲν ἔμελλεν τῶν κατὰ τὴν περιπέτειαν τὴν περὶ τὸν Λάιόν τε καὶ τὸν Οἰδίπουν γενομένων γίνεσθαι . οὔτε γὰρ ἂν ἐξέθηκεν ὁ Λάιος τὸν γενόμενον αὐτῷ παῖδα , ὡς ἐξέθηκεν , οὔτ’ ἀναιρεθεὶς ὁ παῖς ὑπὸ τοῦ βουκόλου καὶ δοθεὶς πρὸς εἰσποίησιν τῷ Κορινθίῳ Πολύβῳ , ἀνδρωθεὶς καὶ περιτυχών τῷ Λαΐῳ κατὰ τὴν ὁδὸν ἀγνοῶν τε καὶ ἀγνοούμενος ἀπέκτεινεν αὐτόν . οὐ γὰρ ἄν ποτε ὡς υἱὸς ἔνδον παρ’ αὐτῶν τρεφόμενος ἠγνόησε τοὺς γονεῖς , ὡς τὸν μὲν αὐτῶν ἀποκτεῖναι , τὴν δὲ ἀγαγέσθαι πρὸς γάμον . ὅπως οὖν πάντα ταῦτα σωθῇ καὶ πληρωθῇ τὸ τῆς εἱμαρμένης δρᾶμα , φαντασίαν ὁ θεὸς διὰ τοῦ χρησμοῦ τῷ Λσΐῳ παρέσχεν ὡς δυναμένῳ φυλάξασθαι τὰ λεγόμενα , καὶ ἐπεὶ μεθυσθεὶς ἐπαιδοποιήσατο , ἐξέθηκεν τὸ γενόμενον παιδίον ὡς διαφθερῶν , ἥτις ἔκθεσις αἰτία τῶν ἀνοσίων μύθων ἐγένετο . εἶτά τις ταῦτα λέγων πῶς ἢ σώζει μαντικήν , ἢ περὶ θεῶν εὐσεβεῖς διδάσκει προλήψεις , ἢ χρήσιμόν τι δείκνυσιν ἔχουσαν τὴν μαντικήν ; ἡ μὲν γὰρ μαντικὴ δοκεῖ τῶν μελλόντων προαγόρευσις εἶναι , οἱ δὲ τὸν Ἀπόλλω ποιητὴν ὧν προαγορεύει ποιοῦσιν . ὃ γὰρ οὐκ ἂν οὕτως ἐγένετο μὴ τοῦτον τὸν τρόπον χρήσαντος τοῦ θεοῦ , καὶ διὰ τοῦτο οὕτως ἔχρησεν , ὅπως γένηται τὰ ἐπ’ αὐτοῖς γενόμενα , πῶς οὐκ ἔργα τοῦ χρήσαντος , ἀλλ’ οὐ μήνυσις τῶν ἐσομένων ; ἀλλ’ εἰ καὶ δεῖ πλέον τι τῶν ἄλλων μάντεων ἔχειν τοὺς θεούς , ὡς καὶ συμπράσσειν τοῖς ἐσομένοις πρὸς τὸ γίνεσθαι συνεργούμενον ( καὶ γὰρ οἱ ποιηταὶ τοῦτό γε περὶ θεῶν ὑμνοῦντες διατελοῦσιν , ὅτι ἄρα εἰσὶ δωρητῆρες ἐάων ) κατά γε τὰ ὑπὸ τούτων λεγόμενα εἰς ἀγαθὸν μὲν οὐδὲν ὁ Πύθιος τῷ Λαΐῳ συντελεῖ , ἀγωνίζεται δὲ καὶ πάντα πράττει πρὸς τὸ μηδὲν τῶν ἀνοσιωτάτων τε καὶ ἀσεβεστάτων παρελθεῖν τὸν οἶκον αὐτοῦ . ὧν ἀκούσας τίς οὐκ ἂν εὐσεβεστέραν εἴποι τὴν λεγομένην ὑπὸ τῶν περὶ Ἐπίκουρον ἀπρονοησίαν τῆς τοιαύτης προνοίας ; πῶς δὲ συνῳδὰ ἀλλήλοις τὸ ὁμοῦ μὲν θεὸν λέγειν τὴν εἱμαρμένην καὶ χρῆσθαι τοῖς οὖσίν τε καὶ γινομένοις ἐν τῷ κόσμῳ ἐπὶ σωτηρίᾳ αὐτοῦ τε τοῦ κόσμου καὶ τῆς τῶν ἐν αὐτῷ τάξεως , ὁμοῦ δὲ τοιαῦτα περὶ αὐτῆς λέγειν ὡς παραλαμβάνειν πρὸς τὰς πράξεις τὰς ἀνοσιωτάτας διὰ τὴν περὶ αὐτὰ σπουδὴν καὶ τὸν Πύθιον συνεργόν ; ἐπὶ τίνων γὰρ σωτηρίᾳ ἐροῦσι χρῆσθαι τὴν εἱμαρμένην πατρὸς ὑπὸ παιδὸς ἀναιρέσει καὶ γάμῳ μητρὸς καὶ παιδὸς ἀνοσίῳ καὶ γενέσει παίδων ἀδελφῶν καὶ πατρί ; τί τῆς ἐν κόσμῳ διοικήσεως ἐκ τούτων ἔχειν εὔλογον τὴν σωτηρίαν , ὡς καὶ τὸν Ἀπόλλω φοβεῖσθαι μή τι παρέλθῃ τούτων ἄπρακτον ; πότερον ἐμπόδια μὴ γινόμενα τῇ τῶν ἀνθρώπων κατὰ πόλεις τε καὶ νόμους οἰκήσει , ἢ τῇ τῶν στοιχείων τοῦ κόσμου σωτηρίᾳ , ἢ τῇ τῶν θείων εὐτάκτῳ τε καὶ ἀιδίῳ περιφορᾷ ἢ τίνι τῶν ἐξ ὧν τὸν κόσμον συνεστάναι τε καὶ διοικεῖσθαι κατὰ λόγον συμβέβηκεν ; δῆλον δ’ ὅτι , κἂν ἄλλον τινὰ μῦθον πάλιν ἀκούσωσιν παρά τινος τῶν τραγῳδοποιῶν , οἷς ἔργον τὰ τοιαῦτα πλάσματα , ἢ γυναῖκά τινα διὰ ζηλοτυπίαν ἐπιβουλεύσασαν μὲν ἀλλοτρίοις τέκνοις , ἀποκτείνασαν δὲ τὰ ἑαυτῆς , ἢ Θυέστην τινὰ δυστυχῆ γέροντα τῶν σαρκῶν τῶν παίδων αὐτοῦ ἐσθίοντα Ἀτρέως τινὸς ἀδελφοῦ τοιαύτην παραθέντος αὐτῷ τράπεζαν , πιστεύουσί τε τοῖς μύθοις ὡς γεγονόσι καὶ τὴν εἱμαρμένην τε καὶ πρόνοιαν δι’ αὐτῶν κατασκευάζουσιν , ὥσπερ ἔργον ποιούμενοι ἃ βούλονται κατασκευάζειν δι’ αὐτῶν τῶν κατασκευῶν ἀναιρεῖν . καίτοι μακρῷ βέλτιον ἂν ἦν καὶ εὐγνωμονέστερον ἀναιρεῖν τὰς ὑποθέσεις διὰ τὴν τῶν ἑπομένων αὐταῖς ἀτοπίαν , ἢ τοῖς οὕτως τόποις διὰ τὰς ὑποθέσεις παρίστασθαι . οἱ δὲ καὶ πιστεύουσιν τοῖς ἀτοπωτάτοις ῥᾳδίως καὶ τοῦ κατὰ λόγον αὐτὰ γενέσθαι αἰτίας τινὰς λέγειν οὐκ ὀκνοῦσιν .
Lemmas: ἀλλά οὐδέ ἀφαιρέω ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀπό μαντικός χρήσιμος , ὅς γίγνομαι ὁ δύναμαι τις καί φυλάσσω τίς , μή φυλάσσω εἄν μή συμβουλεύω ὁ θεός · ὁ δέ ὑμνέω ὁ μαντικός καί κατά ὁ αὐτός λόγος μόνος σῴζω λέγω αὐτός , καί οὗτος ὁ πίστις ὁ πᾶς κατά μείρομαι γίγνομαι χράω πρός ὁ μηδείς ἀληθής λέγω προσέτι καί ἄτοπος τις καί ἀλλότριος παντάπασι θεός περί αὐτός τολμάω λέγω . πῶς γάρ οὐ ἄτοπος ὁ περί οὗτος ὑπό αὐτός λέγω ; ἀπορέω γάρ τίνω πρός αὐτός , τίς δήποτε , εἰμί πᾶς ὁ γίγνομαι ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι , ὁ παρά ὁ θεός μαντεῖος μέν γίγνομαι συμβουλή ἔοικα ὡς δύναμαι διά ὅς ἀκούω καί φυλάσσω τίς καί ποιέω ὁ ἀκούω , καί δή καί ὁ ὁ Λάϊος δίδωμι χρησμός παρέχω , διά ὅς λέγω πρός αὐτός ὁ Πύθιος περί ὁ μή δήω παιδοποιέω εἰμί γάρ φυτεύω παῖς , ἀποκτείνω σός ὁ φύς καί πᾶς σός οἶκος βαίνω διά αἷμα οὖον φημί , ὡς κηρύσσω ὁ σύγγραμμα αὐτός , οὕτως αὐτός χράω ὡς οὐ οἶδα ὅτι μή πείθω ( πᾶς γάρ μᾶλλον οἶδα ) , ἀλλά ὅτι μηδείς μέν αὐτός τοιοῦτος χράω2 οὐδείς μέλλω ὁ κατά ὁ περιπέτεια ὁ περί ὁ λαιός τε καί ὁ Οἰδίπους γίγνομαι γίγνομαι . οὔτε γάρ εἄν ἐκτίθημι ὁ Λάιος ὁ γίγνομαι αὐτός παῖς , ὡς ἐκτίθημι , οὔτε ἀναιρέω ὁ παῖς ὑπό ὁ βουκόλος καί δίδωμι πρός εἰσποίησις ὁ Κορίνθιος Πόλυβος , ἀνδρόω καί περιτυγχάνω ὁ Λάϊος κατά ὁ ὁδός ἀγνοέω τε καί ἀγνοέω ἀποκτείνω αὐτός . οὖον γάρ ἄν ποτός ὡς υἱός ἔνδον παρά αὐτός τρέφω ἀγνοέω ὁ γονεύς , ὡς ὁ μέν αὐτός ἀποκτείνω , ὁ δέ ἄγω πρός γάμος . ὅπως οὖν πᾶς οὗτος σῴζω καί πληρόω ὁ ὁ μείρομαι δρᾶμα , φαντασία ὁ θεός διά ὁ χρησμός ὁ Λίσος παρέχω ὡς δύναμαι φυλάσσω ὁ λέγω , καί ἐπεί μεθύσκω παιδοποιέω , ἐκτίθημι ὁ γίγνομαι παιδίον ὡς διαφθείρω , ὅστις ἔκθεσις αἰτία ὁ ἀνόσιος μῦθος γίγνομαι . εἶτά τις οὗτος λέγω πῶς ἢ σῴζω μαντικός , ἢ περί θεός εὐσεβής διδάσκω πρόληψις , ἢ χρήσιμος τίς δείκνυμι ἔχω ὁ μαντικός ; ὁ μέν γάρ μαντικός δοκέω ὁ μέλλω προαγόρευσις εἰμί , ὁ δέ ὁ Ἀπόλλων ποιητής ὅς προαγορεύω ποιέω . ὅς γάρ οὐ εἄν οὕτως γίγνομαι μή οὗτος ὁ τρόπος χράω2 ὁ θεός , καί διά οὗτος οὕτως χράω , ὅπως γίγνομαι ὁ ἐπί αὐτός γίγνομαι , πῶς οὐ ἔργον ὁ χράω2 , ἀλλά οὖον μήνυσις ὁ εἰμί ; ἀλλά εἰμί καί δεῖ πλέω τίς ὁ ἄλλος μάντις ἔχω ὁ θεός , ὡς καί συμπράσσω ὁ εἰμί πρός ὁ γίγνομαι συνεργέω ( καί γάρ ὁ ποιητής οὗτος γε περί θεός ὑμνέω διατελέω , ὅτι ἄρα εἰμί δωρητήρ ἐάω ) κατά γε ὁ ὑπό οὗτος λέγω εἰς ἀγαθός μέν οὐδείς ὁ Πύθιος ὁ Λάϊος συντελής , ἀγωνίζομαι δέ καί πᾶς πράσσω πρός ὁ μηδείς ὁ ἀνόσιος τε καί ἀσεβής παρέρχομαι ὁ οἶκος αὐτός . ὅς ἀκούω τίς οὐ εἄν εὐσεβής εἶπον ὁ λέγω ὑπό ὁ περί Ἐπίκουρος ἀπρονοησία ὁ τοιοῦτος πρόνοια ; πῶς δέ συνῳδός ἀλλήλων ὁ ὁμοῦ μέν θεός λέγω ὁ μείρομαι καί χράω ὁ εἰμί τε καί γίγνομαι ἐν ὁ κόσμος ἐπί σωτηρία αὐτός τε ὁ κόσμος καί ὁ ὁ ἐν αὐτός τάξις , ὁμοῦ δέ τοιοῦτος περί αὐτός λέγω ὡς παραλαμβάνω πρός ὁ πρᾶξις ὁ ἀνόσιος διά ὁ περί αὐτός σπουδή καί ὁ Πύθιον συνεργός ; ἐπί τίνω γάρ σωτηρία εἴρω χράω ὁ μείρομαι πατήρ ὑπό παῖς ἀναίρεσις καί γάμος μήτηρ καί παῖς ἀνόσιος καί γένεσις παῖς ἀδελφός καί πατήρ ; τίς ὁ ἐν κόσμος διοίκησις ἐκ οὗτος ἔχω εὔλογος ὁ σωτηρία , ὡς καί ὁ Ἀπόλλων φοβέω μή τίς παρέρχομαι οὗτος ἄπρακτος ; πότερος ἐμπόδιος μή γίγνομαι ὁ ὁ ἄνθρωπος κατά πόλις τε καί νόμος οἰκέω , ἢ ὁ ὁ στοιχεῖον ὁ κόσμος σωτηρία , ἢ ὁ ὁ θεῖον εὔτακτος τε καί ἀίδιος περιφορά ἢ τίς ὁ ἐκ ὅς ὁ κόσμος συνίστημι τε καί διοικέω κατά λόγος συμβαίνω ; δῆλος δέ ὅτι , κἀν ἄλλος τις μῦθος πάλιν ἀκούω παρά τις ὁ τραγῳδοποιός , ὅς ἔργον ὁ τοιοῦτος πλάσμα , ἢ γυνή τις διά ζηλοτυπία ἐπιβουλεύω μέν ἀλλότριος τέκνον , ἀποκτείνω δέ ὁ ἑαυτοῦ , ἢ Θυέστης τις δυστυχής γέρων ὁ σάρξ ὁ παῖς αὐτός εἰσθέω Ἀτρεύς τις ἀδελφός τοιοῦτος παρατίθημι αὐτός τράπεζα , πιστεύω τε ὁ μῦθος ὡς γίγνομαι καί ὁ μείρομαι τε καί πρόνοια διά αὐτός κατασκευάζω , ὥσπερ ἔργον ποιέω ὁ βούλομαι κατασκευάζω διά αὐτός ὁ κατασκευή ἀναιρέω . καίτοι μακρός ἀγαθός εἄν εἰμί καί εὐγνώμων ἀναιρέω ὁ ὑπόθεσις διά ὁ ὁ ἕπομαι αὐτός ἀτοπία , ἢ ὁ οὕτως τόπος διά ὁ ὑπόθεσις παρίστημι . ὁ δέ καί πιστεύω ὁ ἄτοπος ῥᾳδίως καί ὁ κατά λόγος αὐτός γίγνομαι αἴτιος τις λέγω οὐ ὀκνέω .