alexander-philosophy.de-fato 8
Λέγεται δὴ πρὸς ἁπάντων ἀνθρώπων κοιναῖς τε καὶ φυσικαῖς ἐννοίαις ἐμμενόντων ταῦτα ἀπὸ τύχης τε καὶ τοῦ αὐτομάτου γίνεσθαι , ἃ αἰτίαις ἄλλων τινῶν ποιητικαῖς προηγουμέναις ἐπιγίνεται . ὅταν γὰρ ἄλλου τινὸς χάριν γινομένῳ τινὶ μὴ τοῦτο ἀπαντήσῃ οὗ χάριν ἐγένετο , ἄλλο δέ , ὃ τὴν ἀρχὴν μηδὲ ἠλπίζετο , τοῦτ’ ἀπὸ τύχης λέγεται γεγονέναι καθ’ αὑτὸ μὲν γεγονὸς ἀναιτίως , κατὰ συμβεβηκὸς δ’ ἐσχηκὸς αἴτιον τὸ γενόμενον ἐπ’ ἄλλου γενέσει τινός . καὶ ὅτι τοιοῦτόν τι λέγουσιν πάντες τὸ γινόμενον ἀπὸ τύχης δῆλον ἐξ ὧν ὑποβάλλουσιν σημαινομένων οἷς ἀπὸ τύχης φασὶν γίνεσθαι . θησαυρόν τε γάρ φασιν ἀπὸ τύχης εὑρηκέναι τινά , κἂν ἄλλου χάριν ὀρύσσων τίς τινος , ἀλλ’ οὐ τοῦ θησαυρὸν εὑρεῖν θησαυρῷ περιπέσῃ ( ὁ μὲν γὰρ τούτου χάριν ὀρύσσων οὐκ ἀπὸ τύχης · οὗ γὰρ χάριν ὤρυσσεν , τοῦτο ἀπήντησεν αὐτῷ , δὲ μηδὲν τῆς εὑρέσεως τοῦ θησαυροῦ ἔμελε , ποιοῦντι δὲ ἄλλου τινὸς χάριν ἡ εὕρεσις ἀπήντησεν ὡς τέλος ἐκείνου , τοῦτον ἀπὸ τύχης τὸν θησαυρὸν εὑρηκέναι πάντες λέγουσιν ) , ἀλλὰ καὶ τὸ ἀργύριον ριον ἀπὸ τύχης κεκομίσθαι τινὰ λέγουσιν , ὅταν εἰς τὴν ἀγορὰν προελθών ἄλλου τινὸς χάριν ἀργύριον ἔχοντι περιπεσὼν τῷ χρεώστῃ τὸ ὀφειλόμενον αὑτῷ λάβῃ . τῷ γὰρ ⟨ τοῦ ⟩ προελθεῖν εἰς τὴν ἀγορὰν ἄλλο τι προηγούμενον τέλος ἔχοντι τὸ τὸ προοφειλόμενον λαβεῖν ἀπήντησεν ὡς τέλος κατὰ συμβεβηκὸς αὐτῷ γενόμενον · οὐ γὰρ ἀπὸ τύχης ἔτι λέγεταί τις τὸ ὀφειλόμενον εἰληφέναι , εἰ τούτου χάριν εἰς τὴν ἀγορὰν προῆλθεν , ὅτι τὸ προκείμενον αὐτῷ τέλος ἡ πρόοδος ἔσχεν . καὶ ὁ ἵππος δὲ αὐτομάτως τισὶν λέγεται σεσῶσθαι , ὅταν τροφῆς μὲν ἐλπίδι ἢ ἄλλου τινὸς χάριν ἀποφύγῃ τοὺς κατέχοντας αὐτόν , ἀπαντήσῃ δὲ αὐτοῦ τῇ φυγῇ καὶ τῷ δρόμῳ τὸ τοῖς δεσπόταις περιπεσεῖν . καὶ τί δεῖ ὑμῖν πλείω παραδείγματα κατατίθεσθαι ἢ ἀκριβολογεῖσθαι περὶ τῶν προειρημένων ; ἱκανὸν γὰρ ὡς πρὸς τὰ προκείμενα τὸ δεῖξαι ἐφ’ ὧν σημαινομένων τὰ ὀνόματα κατηγορεῖται τὰ εἰρημένα . ὄντων δὴ τῶν ἀπὸ τύχης τε καὶ αὐτομάτως γινομένων τοιούτων , ὡς μὴ γίνεσθαι κατὰ προηγουμένην αἰτίαν ( τῶν γὰρ σπανίως ἐπὶ τοῖς πρὸ αὐτῶν γεγονόσιν ἀπαντώντων τό τε αὐτό . ματον καὶ ἡ τύχη ) , πῶς ἂν σώζοιτό τι τῶν προειρημένων καθ’ οὓς πάντα προηγησαμένοις τισὶν αἰτίοις καὶ προηγουμένοις ἐξ ἀνάγκης ἔστι τε τὰ ὄντα καὶ τὰ γινόμενα γίνεται ἑκάστου τῶν γινομένων αἴτιόν τι προκαταβεβλημένον ἔχοντος , οὖ ὄντος ἢ γεγονότος ἀνάγκη καὶ αὐτὸ ἢ εἶναι ἢ γενέσθαι , μηδὲν μὲν σώζοντας τῶν προειρημένων , κατ’ ἄλλου δέ τινος τὸ τῆς τύχης νομοθετήσαντας ὄνομα ; τὸ γὰρ τῷ μὴ ἀναιρεῖσθαι ἐκεῖνο ὑπὸ τοῦ πάντα ἐξ ἀνάγκης γίνεσθαι τιθεμένου μηδὲ τὴν τύχην ἀναιρεῖσθαι λέγειν , σοφιζομένων ἐστὶν ὁμοίως αὐτούς τε καὶ τοὺς ἀκούοντας αὐτῶν · οὕτως μὲν γὰρ οὐδὲν κωλύσει λέγειν ταὐτὸν εἱμαρμένην τε εἶναι καὶ τύχην καὶ τοσοῦτον ἀποδεῖν τοῦ τὴν τύχην ἀναιρεῖν , ὡς καὶ πάντα τὰ γινόμενα γίνεσθαι λέγειν ἀπὸ τύχης . ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ τῷ τοὖνομα σώζειν τὸ τῆς τύχης εἶχον τὴν αἰτίαν , ἀλλ’ ἐπὶ τῷ ἀναιρεῖν τὸ οὕτως γίνεσθαί τινα , ὧν τὸ ἀπὸ τύχης τε καὶ τὸ αὐτόματον γίνεσθαι κατηγορεῖται . τί γὰρ ἄλλο ποιοῦσιν οἱ τὴν τύχην καὶ τὸ αὐτόματον ὁριζόμενοι αἰτίαν ἄδηλον ἀνθρωπίνῳ λογισμῷ , ἢ τύχης τι σημαινόμενον ἴδιον εἰσάγουσίν τε καὶ νομοθετοῦσιν ; τὸ γὰρ εἰς τὴν τούτου σύστασιν χρήσασθαι τῷ λέγειν τινὰς αὐτομάτως νοσεῖν , ὅταν ἄδηλος ᾖ αὐτοῖς ἡ αἰτία τῆς νόσου , ψεῦδος . οὐ γὰρ ὡς οὔσης μέν τινος αἰτίας , ἀδήλου δὲ αὐτοῖς οὕτω λέγουσιν , ἀλλ’ ἐφ’ ὧν ἀναιτίως γεγονέναι πείθουσιν αὑτούς , ἐπὶ τούτων τὸ αὐτόματον κατηγοροῦσιν · οὐδεὶς γοῦν , ἐφ’ οὗ ζητοῦσιν τὴν αἰτίαν ὡς οὔσης , αὐτομάτως αὐτὸ γεγονέναι λέγει , ἀλλ’ οὐδ’ ὃ πέπεισταί τις αὐτομάτως γεγονέναι τούτου ζητεῖ τὴν αἰτίαν . διὸ οὐκέθ’ οἱ ἰατροὶ περὶ τούτων οὕτω λέγουσιν , κἂν τυγχάνωσιν αὐτῶν ἔτι τὰς αἰτίας ἀγνοοῦντες . οὐ γὰρ ἐφ’ ὧν προειρήκαμεν ὡς ἐπὶ πάντων ἀπὸ τύχης γίνεσθαι λεγομένων , ἀλλ’ ἐπ’ ἄλλων τινῶν κυριώτερος ὁ τοιοῦτος λόγος τῆς τύχης ἂν κατηγοροῖτο , περὶ ὧν οὐδεὶς ὡς ἀπὸ τύχης γινομένων εἶπέν ποτε . τῆς μὲν γὰρ εὑρέσεως τοῦ θησαυροῦ καὶ τοῦ τὸ ὀφειλόμενον λαβεῖν οὐκ ἄδηλα ἀνθρωπίνῳ λογισμῷ τὰ αἴτια , ἀλλὰ φανερὰ καὶ πρόδηλα . τῆς μὲν γὰρ εὑρέσεως τὸ ὀρύξαι , τοῦ δὲ τὸ ὀφειλόμενον λαβεῖν τὸ εἰς τὴν ἀγορὰν προελθεῖν . οὔτε γὰρ ἂν ἐκεῖνος μὴ ὀρύσσων εὗρεν οὔτε οὗτος μὴ προελθὼν τὸ ὀφειλόμενον ἔλαβεν , ἀλλ’ ὅτι μὴ προηγούμενα τούτων αἴτια τὰ προειρημένα , ἀλλὰ ἄλλου τινὸς χάριν ἐγίνετο , διὰ τοῦτο ἀπὸ τύχης γίνεσθαι προείληπται . ἄδηλα δὲ τὰ αἴτια ἀνθρωπίνῳ λογισμῷ ἐκείνων μᾶλλον ἃ κατά τινας ἀντιπαθείας γίνεσθαι πεπίστευται ἀγνοουμένης τῆς αἰτίας δι’ ἣν γίνεται , ὁποῖα περίαπτά τέ τινα προσείληπται οὐδεμίαν εὔλογον καὶ πιθανὴν αἰτίαν τοῦ ταῦτα ποιεῖν ἔχοντα , ἔτι δὲ ἐπαοιδαὶ καί τινες τοιαῦται μαγγανεῖαι . τούτων γὰρ ὁμολογεῖται μὲν ὑπὸ πάντων ἄδηλος εἶναι ἡ αἰτία , διὸ καὶ ἀναιτιολόγητα λέγουσιν αὐτά . οὐδεὶς δὲ ἀπὸ τύχης τούτων ⟨ τι ⟩ ποιεῖν λέγει , ὅτι πεπίστευται κατά τινα ὡρισμένην αἰτίαν ἃ ποιεῖ ποιεῖν , ὡς τῶν ἀπὸ τύχης οὐ διὰ τὸ τῆς αἰτίας ἄδηλον οὕτως γίνεσθαι λεγομένων , ἀλλὰ διὰ τὸ ἀναίτιον τῆς προηγουμένης τε καὶ κυρίως αἰτίας .
Lemmas: λέγω δή πρός ἅπας ἄνθρωπος κοινός τε καί φυσικός ἔννοια ἐμμένω οὗτος ἀπό τυγχάνω τε καί ὁ αὐτόματος γίγνομαι , ὁ αἴτιος ἄλλος τις ποιητικός προηγούμενος ἐπιγίγνομαι . ὅταν γάρ ἄλλος τις χάρις γίγνομαι τις μή οὗτος ἀπαντάω ὅς χάρις γίγνομαι , ἄλλος δέ , ὅς ὁ ἀρχή μηδέ ἐλπίζω , οὗτος ἀπό τυγχάνω λέγω γίγνομαι κατά ἑαυτοῦ μέν γίγνομαι ἀναίτιος , κατά συμβαίνω δέ ἔχω αἴτιος ὁ γίγνομαι ἐπί ἄλλος γένεσις τις . καί ὅτι τοιοῦτος τίς λέγω πᾶς ὁ γίγνομαι ἀπό τυγχάνω δῆλος ἐκ ὅς ὑποβάλλω σημαίνω ὅς ἀπό τυγχάνω φημί γίγνομαι . θησαυρός τε γάρ φημί ἀπό τυγχάνω εὑρίσκω τις , κἀν ἄλλος χάρις ὀρύσσω τίς τις , ἀλλά οὖον ὁ θησαυρός εὑρίσκω θησαυρός περιπίπτω ( ὁ μέν γάρ οὗτος χάρις ὀρύσσω οὐ ἀπό τυγχάνω · ὅς γάρ χάρις ὀρύσσω , οὗτος ἀπαντάω αὐτός , δέ μηδείς ὁ εὕρεσις ὁ θησαυρός μέλω , ποιέω δέ ἄλλος τις χάρις ὁ εὕρεσις ἀπαντάω ὡς τέλος ἐκεῖνος , οὗτος ἀπό τυγχάνω ὁ θησαυρός εὑρίσκω πᾶς λέγω ) , ἀλλά καί ὁ ἀργύριον Ῥίον ἀπό τυγχάνω κομίζω τις λέγω , ὅταν εἰς ὁ ἀγορά προέρχομαι ἄλλος τις χάρις ἀργύριον ἔχω περιπίπτω ὁ χρεώστης ὁ ὀφείλω ἑαυτοῦ λαμβάνω . ὁ γάρ ⟨ ὁ ⟩ προέρχομαι εἰς ὁ ἀγορά ἄλλος τίς προηγούμενος τέλος ἔχω ὁ ὁ προοφείλω λαμβάνω ἀπαντάω ὡς τέλος κατά συμβαίνω αὐτός γίγνομαι · οὖον γάρ ἀπό τυγχάνω ἔτι λέγω3 τις ὁ ὀφείλω λαμβάνω , εἰμί οὗτος χάρις εἰς ὁ ἀγορά προέρχομαι , ὅτι ὁ πρόκειμαι αὐτός τέλος ὁ πρόοδος ἔχω . καί ὁ ἵππος δέ αὐτόματος τις λέγω σῴζω , ὅταν τροφή μέν ἐλπίς ἢ ἄλλος τις χάρις ἀποφεύγω ὁ κατέχω αὐτός , ἀπαντάω δέ αὐτός ὁ φυγή καί ὁ δρόμος ὁ ὁ δεσπότης περιπίπτω . καί τίς δεῖ σύ πλείων παράδειγμα κατατίθημι ἢ ἀκριβολογέομαι περί ὁ προερέω ; ἱκανός γάρ ὡς πρός ὁ πρόκειμαι ὁ δείκνυμι ἐπί ὅς σημαίνω ὁ ὄνομα κατηγορέω ὁ εἴρω . εἰμί δή ὁ ἀπό τυγχάνω τε καί αὐτόματος γίγνομαι τοιοῦτος , ὡς μή γίγνομαι κατά προηγούμενος αἴτιος ( ὁ γάρ σπανίως ἐπί ὁ πρό αὐτός γίγνομαι ἀπαντάω ὁ τε αὐτός . μάω καί ὁ τύχη ) , πῶς εἄν σῴζω τίς ὁ προερέω κατά ὅς πᾶς προηγέομαι τις αἴτιος καί προηγούμενος ἐκ ἀνάγκη εἰμί τε ὁ εἰμί καί ὁ γίγνομαι γίγνομαι ἕκαστος ὁ γίγνομαι αἴτιος τίς προκαταβάλλω ἔχω , οὖον εἰμί ἢ γίγνομαι ἀνάγκη καί αὐτός ἢ εἰμί ἢ γίγνομαι , μηδείς μέν σῴζω ὁ προερέω , κατά ἄλλος δέ τις ὁ ὁ τυγχάνω νομοθετέω ὄνομα ; ὁ γάρ ὁ μή ἀναιρέω ἐκεῖνος ὑπό ὁ πᾶς ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι τίθημι μηδέ ὁ Τύχη ἀναιρέω λέγω , σοφίζω εἰμί ὁμοίως αὐτός τε καί ὁ ἀκούω αὐτός · οὕτως μέν γάρ οὐδείς κωλύω λέγω αὐτός μείρομαι τε εἰμί καί Τύχη καί τοσοῦτος ἀποδέω ὁ ὁ Τύχη ἀναιρέω , ὡς καί πᾶς ὁ γίγνομαι γίγνομαι λέγω ἀπό τυγχάνω . ἀλλά οὐ ἐπί ὁ τοὔνομα σῴζω ὁ ὁ τυγχάνω ἔχω ὁ αἴτιος , ἀλλά ἐπί ὁ ἀναιρέω ὁ οὕτως γίγνομαι τις , ὅς ὁ ἀπό τυγχάνω τε καί ὁ αὐτόματος γίγνομαι κατηγορέω . τίς γάρ ἄλλος ποιέω ὁ ὁ Τύχη καί ὁ αὐτόματος ὁρίζω αἴτιος ἄδηλος ἀνθρώπινος λογισμός , ἢ τυγχάνω τίς σημαίνω ἴδιος εἰσάγω τε καί νομοθετέω ; ὁ γάρ εἰς ὁ οὗτος σύστασις χράω ὁ λέγω τις αὐτόματος νοσέω , ὅταν ἄδηλος εἰμί αὐτός ὁ αἰτία ὁ νόσος , ψεῦδος . οὖον γάρ ὡς εἰμί μέν τις αἴτιος , ἄδηλος δέ αὐτός οὗτος λέγω , ἀλλά ἐπί ὅς ἀναίτιος γίγνομαι πείθω ἑαυτοῦ , ἐπί οὗτος ὁ αὐτόματος κατηγορέω · οὐδείς γοῦν , ἐπί ὅς ζητέω ὁ αἴτιος ὡς εἰμί , αὐτόματος αὐτός γίγνομαι λέγω , ἀλλά οὐδέ ὅς πείθω τις αὐτόματος γίγνομαι οὗτος ζητέω ὁ αἴτιος . διό οὐκέτι ὁ ἰατρός περί οὗτος οὗτος λέγω , κἀν τυγχάνω αὐτός ἔτι ὁ αἴτιος ἀγνοέω . οὖον γάρ ἐπί ὅς προαγορεύω ὡς ἐπί πᾶς ἀπό τυγχάνω γίγνομαι λέγω , ἀλλά ἐπί ἄλλος τις κύριος ὁ τοιοῦτος λόγος ὁ τυγχάνω εἄν κατηγορέω , περί ὅς οὐδείς ὡς ἀπό τυγχάνω γίγνομαι εἶπον ποτός . ὁ μέν γάρ εὕρεσις ὁ θησαυρός καί ὁ ὁ ὀφείλω λαμβάνω οὐ ἄδηλος ἀνθρώπινος λογισμός ὁ αἴτιος , ἀλλά φανερός καί πρόδηλος . ὁ μέν γάρ εὕρεσις ὁ ὀρύσσω , ὁ δέ ὁ ὀφείλω λαμβάνω ὁ εἰς ὁ ἀγορά προέρχομαι . οὔτε γάρ εἄν ἐκεῖνος μή ὀρύσσω εὑρίσκω οὔτε οὗτος μή προέρχομαι ὁ ὀφείλω λαμβάνω , ἀλλά ὅτι μή προηγούμενος οὗτος αἴτιος ὁ προερέω , ἀλλά ἄλλος τις χάρις γίγνομαι , διά οὗτος ἀπό τυγχάνω γίγνομαι προλαμβάνω . ἄδηλος δέ ὁ αἴτιος ἀνθρώπινος λογισμός ἐκεῖνος μᾶλλον ὁ κατά τις ἀντιπάθεια γίγνομαι πιστεύω ἀγνοέω ὁ αἴτιος διά ὅς γίγνομαι , ὁποῖος περίαπτο τε τις προσλαμβάνω οὐδείς εὔλογος καί πιθανός αἴτιος ὁ οὗτος ποιέω ἔχω , ἔτι δέ ἐπαοιδή καί τις τοιοῦτος μαγγανεία . οὗτος γάρ ὁμολογέω μέν ὑπό πᾶς ἄδηλος εἰμί ὁ αἰτία , διό καί ἀναιτιολόγητος λέγω αὐτός . οὐδείς δέ ἀπό τυγχάνω οὗτος ⟨ τίς ⟩ ποιέω λέγω , ὅτι πιστεύω κατά τις ὁρίζω αἴτιος ὁ ποιέω ποιέω , ὡς ὁ ἀπό τυγχάνω οὖον διά ὁ ὁ αἴτιος ἄδηλος οὕτως γίγνομαι λέγω , ἀλλά διά ὁ ἀναίτιος ὁ προηγούμενος τε καί κύριος αἴτιος .