alexander-philosophy.de-anima 1.22
Λοιπὸς δὲ τοῦ περὶ αἰσθήσεων ὁ περὶ ἁρῆς λόγος . ἔστι δὲ καὶ ἡ ἁφὴ ἀντίληψίς τε καὶ κρίσις τῶν ἁπτῶν , ἣ γίνεται τοῦ τὴν ἁπτικὴν δύναμιν ἔχοντος ὁμοιουμένου τῷ ἁπτῷ . ἀμφισβήτησιν δὲ ἔχει , μήποτε οὐ μία αἴσθησίς ἐστιν ἡ φή , ἀλλὰ πλείους καὶ τοσαῦται , ὅσαι καὶ αἱ ἁπταὶ ἐναντιώσεις . δοκεῖ γὰρ ἑκάστη αἴσθησις μιᾶς ἐναντιώσεως εἶναι κριτική , ὄψις μὲν λευκοῦ καὶ μέλανος καὶ τῶν τούτων μεταξύ , ἀκοὴ δὲ βαρέος καὶ ὀξέος καὶ γεῦσις πικροῦ καὶ γλυκέος . ἐν δὲ τοῖς ἁπτοῖς πλείους εἰσὶν ἐναντιώσεις · θερμότης γὰρ καὶ ψυχρότης καὶ ὑγρότης καὶ ξηρότης καὶ σκληρότης καὶ μαλακότης καὶ λειότης καὶ τραχύτης καὶ βαρύτης καὶ κουφότης , ἐναντιώσεις ἕτεραί τε ἀλλήλων καὶ διαφέρουσαι , ὥστ’ , εἰ καθ’ ἑκάστην ἐναντίωσίν ἐστί τις ἁφὴ ἰδίως ἐκείνης τῆς ἐναντιώσεως κριτική , εἶεν ἂν πλείους ἁραί . ἢ ἔστι καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων εὑρεῖν πλειόνων ἐναντιώσεων τὴν αὐτὴν αἴσθησιν κριτικήν . ἐν γοῦν φωνῇ οὔσῃ ἀκουστῇ οὐ μόνον ἐστὶν ἐναντίωσις ὀξύτης καὶ βαρύτης , ἀλλὰ καὶ μέγεθος καὶ μικρότης καὶ λειότης καὶ τραχύτης καί τινες ἄλλαι τοιαῦται , ὁμοίως δὲ καὶ περὶ χρῶμα ἔστιν εὑρεῖν διαφορὰς τοιαύτας . ἢ οὐκ εἰσὶν αὗται αἱ ἐναντιώσεις , τὸ μέγεθος καὶ ἡ μικρότης καὶ ἡ λειότης καὶ ἡ τραχύτης , ἴδια αἰσθητὰ φωνῆς . κοινὰ γὰρ ταῦτα αἰσθητά . εἰ δὲ τοῦτο , μένοι ἂν τὸ ἠπορημένον , καὶ ἐκεῖνο δὲ διαφέρον ἔχει τὰ ἁπτὰ πρὸς τὰ ταῖς ἄλλαις αἰσθήσεσιν αἰσθητά , ὅτι ἐκείνων μὲν ἑκάστῃ ἕν τί ἐστι τὸ ὑποκείμενον οἰκεῖον ἔχον ὄνομα ( τῇ μὲν γὰρ ἀκοῇ ψόφος τὸ ὑποκείμενον , τῇ δὲ ὄψει χρῶμα . χυμὸς δὲ γεύσει , ὀσφρήσει δὲ ὀσμή ) , τῇ δὲ ἁφῇ , ὅτι ἓν τὸ ὑποκείμενον , περὶ ὃ αἱ ἀπταί εἰσιν ἐναντιώσεις , οὐκ ἔστι δῆλον . οὐ γάρ ἐστι τὸ ἁπτὸν ὄνομα τοῦ ὑποκειμένου , ἀλλὰ τῆς σχέσεως , ὡς τὸ ὁρατόν , ὡς τὸ ἀκουστόν , ὀνόματα δὲ ἐκείνων μὲν τὸ χρῶμα καὶ ὁ ψόφος , τοῦ δὲ ἀπτοῦ οὐδέν ἐστιν ἂν ὄνομα οἰκεῖον . ἢ οὐδὲ ἐπὶ τῶν ὁρατῶν ἑνὶ οἷόν τε ὀνόματι περιλαβεῖν αὐτά , εἴ γέ ἐστιν ὁρατὰ χρώματα καὶ ὃ λόγῳ μέν ἐστιν εἰπεῖν , ἀνώνυμον δὲ τυγχάνει ὄν , ὡς εἴρηκεν Ἀριστοτέλης · τοιαῦτα γὰρ τὰ σκότους στίλβοντά τε καὶ ὁρώμενα . ἀπορήσαι δ’ ἄν τις καὶ τοῦτο περὶ τῆς φῆς , πότερον ἡ σάρξ ἐστιν ἡ τῶν ἁπτῶν ἀντίλαμβανομένη καὶ τὴν ἁπτι κὴν δύναμιν ἔχουσα ἐν αὐτῇ , ἢ ἐντός τί ἐστιν ἄλλο τὸ τῶν ἁπτῶν ἀντιληπτικόν ; οὐ γὰρ ἱκανὸν σημεῖον τοῦ ἐν τῇ σαρκὶ εἶναι τὴν ἁπτικὴν δύναμιν τὸ εὐθὺ τῷ ἅψασθαι τὸ ἁπτὸν τῆς σαρκὸς τὴν αἴσθησιν γίνεσθαι . καὶ γὰρ εἰ ὑμένα τις ἔξωθεν περιτείνειεν τῇ σαρκί , εὐθὺς ἂν ἁψαμένῳ ἡ αἴσθησις γίνοιτο , καίτοι οὐκ ὄντος τοῦ ὑμένος μέρους τῆς σαρκὸς οὐδὲ ἔχοντος δύναμιν ἀντιληπτικήν . ἔτι δ’ ἂν μᾶλλον εὐθὺς αἰσθανοίμεθα διὰ τοῦ ὑμένος , εἰ συμφυὴς ἡμῖν οὖτος ὁ ὑμὴν γένοιτο , ὥσπερ ἐστὶ καὶ ἡ σὰρξ συμφυής . ὥστ’ οὐ δόξει ἱκανὸν σημεῖον εἶναι τοῦ εἶναι τὴν σάρκα τὴν αἰσθανομένην τὸ εὐθὺς αὐτῇ ἁψαμένου τινὸς αἰσθάνεσθαι . μήποτ’ οὖν ἀληθέστερον μήτε ἐν τῇ σαρκὶ λέγειν τὴν αἴσθησιν εἶναι τὴν ἁπτικήν , μήτ’ αὖ μέσην οὕτως εἶναι τὴν σάρκα ὡς τὸν ἀέρα ἢ τὸ ὕδωρ , ἀλλ’ εἶναι τὴν μὲν σάρκα τὸ αἰσθητήριον ἀνάλογον οὖσαν τοῖς τε ὠσὶ καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς καὶ τῇ ῥινί , ἔνδον δὲ εἶναι τὸ τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν ἔχον σῶμα τῶν ἁπτῶν , τὸ αὐτὸ κατὰ τὸ ὑποκείμενον ἐν πάσαις ὂν ταῖς αἰσθήσεσιν . ὥσπερ γὰρ ἐπ’ ἐκείνων ἡ αἴσθησις ἐγίνετο πάσχοντός τι ὑπὸ τοῦ αἰσθητηρίου ( τοῦ ⟩ ἐν ᾧ πρώτῳ τὸ αἰσθητικόν , οὕτως δὲ καὶ ὑπὸ τῆς σαρκὸς πάσχον τι τῶν ἐν ἡμῖν αἴτιον τῆς αἰσθήσεως γίνεται . ἀλλ’ ἡ μὲν σὰρξ ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ πάσχει ἁπτομένου αὐτῆς , ὁ δὲ ὀφθαλμὸς οὐχ ἁπτόμενος αὐτὸς τοῦ αἰσθητοῦ πάσχει , ἀλλὰ διὰ τοῦ μεταξὺ διαφανοῦς . ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων ἑκάστη . ἅμα δὲ τῷ τῆς σαρκὸς πάθει ἡ κατὰ τὴν φῆν αἴσθησις , ὡς καὶ ἅμα τῷ τῶν ὀφθαλμῶν ὑπὸ τοῦ διαφανοῦς πάθει ἡ ὄψις . ἅμα γὰρ τῷ πάθει τῶν ὀργάνων ἡ αἴσθησις . οὐκ εἰ τῆς σαρκὸς δὲ παθούσης ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ αἰσθητοῦ ἡ κατὰ τὴν ἁφὴν αἴσθησις , ἤδη γίνεται αὐτῷ τῷ αἰσθητικῷ ἐπιτιθέμενα τὰ ἁπτὰ ἐν τῇ αἰσθήσει . κεῖται γὰρ τὸ μὴ εἶναι ἐν τῇ σαρκὶ τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν , ἀλλ’ εἶναι ταύτην ὄργανον , διαφέροι δ’ ἂν ὅτι ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων αἰσθήσεων οὐδὲ τοῖς αἰσθητικοῖς ὀργάνοις ἐπιτιθεμένων τῶν αἰσθητῶν ἡ αἴσθησις ἐγίνετο ( ἐδεῖτο γάρ τινος ἄλλου μεταξύ ) , ἐπὶ δὲ τῆς φῆς αὐτῷ μὲν τῷ αἰσθητικῷ οὐχ οἷόν τε ἐπιτίθεσθαι τὰ ἁπτά , τῷ μέντοι ὀργάνῳ τῇ σαρκὶ ἐπιτιθεμένων ἡ αἴσθησις γίνεται , ὅτι μηδενὸς ἥδε ἡ αἴσθησις ἐδεῖτο ἄλλου μεταξύ . ἢ ἐστί τι καὶ ἐπὶ τῆς ἁρῆς ἄλλο παρὰ τὴν σάρκα τὸ αἰσθητήριον , ἀνάλογον ὂν τῷ ὀφθαλμῷ τῷ τῆς ὄψεως αἰσθητηρίῳ : δοκεῖ γάρ τι τοιοῦτον ὑπ’ Ἀριστοτέλους λέγεσθαι . τοῦ δὲ τὸ μεταξύ , δι’ οὖ μέσου ἡ τῶν ἁπτῶν ἀντίληψις γίνεται , ἐπὶ μὲν τῆς ἁφῆς προσπεφυκέναι τῷ αἰσθανομένῳ ( τοιοῦτον γὰρ ἡ σάρξ ) , ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων ἐκτὸς εἶναι κεχωρισμένον , αἴτιον ἂν εἴη , ὅτι ἐπὶ μὲν ἐκείνων τὰ ἐκείναις αἰσθητὰ ταῖς αἰσθήσεσιν κινητικά ἐστι μεταξύ τινος κεχωρισμένου σώματος ( αὐτοῖς γοῦν τοῖς αἰσθητηρίοις ἐπιτιθέμενα οὐκ ἔστιν αὐτῶν κινητικά , καίτοι συγγενῶν ὄντων τῶν αἰσθητηρίων τοῖς ἐκτός , δι’ ὧν ἡ ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν κίνησις ἐν αὐτοῖς γίνεται ) , τὰ δὲ τῇ ἁφῇ αἰσθητὰ αὐτοῦ τοῦ αἰσθητηρίου τοῦ συμφυοῦς ἡμῖν ἐστι κινητικά . ταύτης δὲ τῆς διαφορᾶς πάλιν αἴτιον , ὅτι ἔδει μὲν τὰ τελειότερα τῶν ζῴων μὴ μόνων αἰσθάνεσθαι τῶν παρόντων τε καὶ πτομένων αὐτῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀφεστώτων . τῶν μὲν οὖν παρόντων ἡ ἁρὴ ἀντιληπτική , τῶν δὲ ἀφεστώτων οὐκέτι δι’ ἁφῆς ἡ ἀντίληψις . παρῆν γὰρ ἂν καὶ ταῦτα . τὸ γὰρ ἅπτεσθαι παρόντων . διά τινος οὖν μεταξὺ ἡ ἀπὸ τούτων κίνησις . οὕτως γὰρ μόνως οἷόν τε ἦν τῶν μὴ παρόντων αἰσθάνεσθαι . ἔτι δὲ δι’ ὧν ἐκείνων αἱ αἰσθήσεις γίνονται ἀδύνατον ἐκ τούτων τὸ τοῦ ζῴου σῶμα συνεστάναι . δι’ ἁπλῶν γὰρ αἱ ἐκείνων ἀντιλήψεις . ἢ γὰρ δι’ ὕδατος ἢ δι’ ἀέρος , καὶ οὐχ οἶόν τε ἄλλως , ὡς ἐν τῷ περὶ αἰσθήσεως τε καὶ αἰσθητῶν δέδεικται . οὔτε δὲ ἐξ ἀέρος οὔτε ἐξ ὕδατος οἷόν τέ τι ζῷον εἶναι · στερεὸν γὰρ τὸ τοῦ ζῴου σῶμα καὶ μικτὸν καὶ τοιοῦτον ὁποῖόν ἐστιν ἡ σὰρξ ἢ τὸ ἀνάλογον τῇ σαρκί . ἡ δὲ τῶν ἁπτῶμ ἀντίληψις διὰ τοιούτου σώματος γίνεται . ἀπταὶ μὲν οὖν εἰσιν αἱ τῶν σωμάτων σώματα διαφοραί . αὗται δέ εἰσι ξηρότητες καὶ ὑγρότητες , θερμότητες , ψυχρότητες . ταύταις γὰρ ὁρίζεται τὰ πρῶτα σώματα . καὶ αἱ ἄλλαι δὲ αἱ ἁπταὶ ἐναντιώσεις εἰς πρώτας ταύτας ἂν ἀνάγοιντο , ὡς ἐν τοῖς περὶ γενέσεως καὶ φθοῥᾶς Ἀριστοτέλης ἔδειξεν . τὸ δ’ αἰσθητήριον αὐτῶν , ἐν ᾧ ἡ δύναμις αὕτη , τὸ μόριόν ἐστιν , ὃ τῷ τὴν τοιαύτην ἔχειν δύναμιν οἶόν τέ ἐστι διὰ τοῦ ὁμοιοῦσθαι αὐτοῖς τὴν ἀντίληψιν αὐτῶν ποιεῖσθαι . ἐπεὶ δὲ διὰ τοῦ πάσχειν καὶ ἡ φή , ἀπαθὲς δὲ τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου , δεῖ δέ τινας τῶν ἁπτῶν ἐναντιώσεων ἔχειν τὸ ἁπτικὸν σῶμα ὄν γε σῶμα , τῶν μὲν ὁμοίως ἐχόντων αὐτῷ τῶν ἁπτῶν τινας ἐναντιώσεων οὐκ αἰσθάνεται , τῶν δὲ ἐλλειπόντων ἢ ὑπερβαλλόντων . ἤδη γὰρ ὑπὸ τούτων ὡς ὑπὸ ἀνομοίων πείσεταί τε καὶ ἀλλοιωθήσεται . διὸ καὶ εὐλόγως ἄν τις μεσότητα τὴν αἴσθησιν λέγοι τῆς ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ἐναντιώσεως · τὸ γὰρ μέσον ἑκατέρου τῶν ἄκρων κριτικὸν γινόμενον πρὸς ἑκάτερον αὐτῶν τὸ ἕτερον τῶν ἄκρων καὶ ἐναντίον , καὶ διὰ τοῦτο μεταβάλλον εἰς αὐτό . εἰς γὰρ τὰ ἐναντία ἡ μεταβολή . ἐπὶ μὲν οὖν τῆς ἁφῆς τοῦτο ἀναγκαῖον , ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων οὐχ ὁμοίως τῷ μηκέτι τὰ ἐκείνων αἰσθητήρια ἐξ ἀνάγκης ἔχειν ἐν τῇ οὐσίᾳ τούτων τι , ὧν ἐστι διακονητικά τε καὶ μηνυτικά . οὔτε γὰρ τὴν κόρην ὕδατος οὖσαν ἀναγκαῖον ἔχειν οἰκεῖόν τι χρῶμα , οὔτε τὴν ἀκοὴν ἀέρος πάλιν οὖσαν ἀναγκαῖον εἶναι μετὰ ψόφου , ἀλλ’ οὐδὲ τὴν ὄσφρησιν ἀνάγκη σύμφυτον ἔχειν ὀσμήν τινα . εἰ δὲ καὶ αὗται ἔχοιέν τινα ἐν αὐταῖς ὧν ἀντιλαμβάνονται , εἶεν ἂν μεσότητες καὶ αὗται ὁμοίως τῇ ἁφῇ . τῶν μὲν γὰρ ὁμοίων οἷς ἔχουσιν οὐκ ἀντιλήψονται , ἀντιλήψονται δὲ τῶν ὑπερβολῶν τε αὐτῶν καὶ ἐνδειῶν . τῶν δὲ αἰσθήσεων ἀναγκαιοτάτη ἡ ἁρή τε καὶ γεῦσις . οὐ γὰρ οἰόν τε ἄνευ τούτων ζῷον εἶναι . αἱ δ’ ἄλλαι οὐχ οὕτως εἰς τὸ εἶναι ὡς εἰς τὸ πῶς εἶναι συντελοῦσι τοῖς ἔχουσιν αὐτάς . δῆλον δὲ ἐκ τε τοῦ πολλὰ τῶν ζῴων μὴ ἔχειν τούτων τινὰ τῶν αἰσθήσεων , καὶ ἐκ τοῦ καὶ τὰ ἔχοντα αὐτὰς στερηθέντα αὐτῶν ζῆν δύνασθαι .
Lemmas: λοιπός δέ ὁ περί αἴσθησις ὁ περί ἀρή λόγος . εἰμί δέ καί ὁ ἁφή ἀντίληψις τε καί κρίσις ὁ ἁπτός , ὅς γίγνομαι ὁ ὁ ἁπτικός δύναμις ἔχω ὁμοιόω ὁ ἁπτός . ἀμφισβήτησις δέ ἔχω , μήποτε οὖον εἷς αἴσθησις εἰμί ὁ φημί , ἀλλά πλείων καί τοσοῦτος , ὅσος καί ὁ ἁπτός ἐναντίωσις . δοκέω γάρ ἕκαστος αἴσθησις εἷς ἐναντίωσις εἰμί κριτικός , ὄψις μέν λευκός καί μέλας καί ὁ οὗτος μεταξύ , ἀκοή δέ βαρύς καί ὀξύς καί γεῦσις πικρός καί γλυκύς . ἐν δέ ὁ ἁπτός πλείων εἰμί ἐναντίωσις · θερμότης γάρ καί ψυχρότης καί ὑγρότης καί ξηρότης καί σκληρότης καί μαλακότης καί λειότης καί τραχύτης καί βαρύτης καί κουφότης , ἐναντίωσις ἕτερος τε ἀλλήλων καί διαφέρω , ὥστε , εἰμί κατά ἕκαστος ἐναντίωσις εἰμί τις ἁφή ἰδίως ἐκεῖνος ὁ ἐναντίωσις κριτικός , ἄγω εἄν πλείων ἀρή . ἢ εἰμί καί ἐπί ὁ ἄλλος αἴσθησις εὑρίσκω πλείων ἐναντίωσις ὁ αὐτός αἴσθησις κριτικός . ἐν γοῦν φωνή εἰμί ἀκουστής οὖον μόνος εἰμί ἐναντίωσις ὀξύτης καί βαρύτης , ἀλλά καί μέγεθος καί μικρότης καί λειότης καί τραχύτης καί τις ἄλλος τοιοῦτος , ὁμοίως δέ καί περί χρῶμα εἰμί εὑρίσκω διαφορά τοιοῦτος . ἢ οὐ εἰμί οὗτος ὁ ἐναντίωσις , ὁ μέγεθος καί ὁ μικρότης καί ὁ λειότης καί ὁ τραχύτης , ἴδιος αἰσθητός φωνή . κοινός γάρ οὗτος αἰσθητής . εἰμί δέ οὗτος , μένω εἄν ὁ ἀπορέω , καί ἐκεῖνος δέ διαφέρω ἔχω ὁ ἁπτός πρός ὁ ὁ ἄλλος αἴσθησις αἰσθητής , ὅτι ἐκεῖνος μέν ἕκαστος εἷς τίς εἰμί ὁ ὑπόκειμαι οἰκέω ἔχω ὄνομα ( ὁ μέν γάρ ἀκοή ψόφος ὁ ὑπόκειμαι , ὁ δέ ὁράω χρῶμα . χυμός δέ γεύω , ὀσφραίνομαι δέ ὀσμή ) , ὁ δέ ἁφή , ὅτι εἷς ὁ ὑπόκειμαι , περί ὅς ὁ ἀπτός εἰμί ἐναντίωσις , οὐ εἰμί δῆλος . οὖον γάρ εἰμί ὁ ἁπτός ὄνομα ὁ ὑπόκειμαι , ἀλλά ὁ σχέσις , ὡς ὁ ὁρατός , ὡς ὁ ἀκουστός , ὄνομα δέ ἐκεῖνος μέν ὁ χρῶμα καί ὁ ψόφος , ὁ δέ Απτού οὐδείς εἰμί εἄν ὄνομα οἰκέω . ἢ οὐδέ ἐπί ὁ ὁρατής εἷς οἷος τε ὄνομα περιλαμβάνω αὐτός , εἰμί γε εἰμί ὁρατός χρῶμα καί ὅς λόγος μέν εἰμί εἶπον , ἀνώνυμος δέ τυγχάνω εἰμί , ὡς εἴρω Ἀριστοτέλης · τοιοῦτος γάρ ὁ σκότος στίλβω τε καί ὁράω . ἀπορέω δέ ἄν τις καί οὗτος περί ὁ φημί , πότερος ὁ σάρξ εἰμί ὁ ὁ ἁπτός ἀντιλαμβάνω καί ὁ Άπτι κάν δύναμις ἔχω ἐν αὐτός , ἢ ἐντός τίς εἰμί ἄλλος ὁ ὁ ἁπτός ἀντιληπτικός ; οὖον γάρ ἱκανός σημεῖον ὁ ἐν ὁ σάρξ εἰμί ὁ ἁπτικός δύναμις ὁ εὐθύς2 ὁ ἅπτω ὁ ἁπτός ὁ σάρξ ὁ αἴσθησις γίγνομαι . καί γάρ εἰμί ὑμήν τις ἔξωθεν περιτείνω ὁ σάρξ , εὐθύς εἄν ἅπτω ὁ αἴσθησις γίγνομαι , καίτοι οὐ εἰμί ὁ ὑμήν μέρος ὁ σάρξ οὐδέ ἔχω δύναμις ἀντιληπτικός . ἔτι δέ εἄν μᾶλλον εὐθύς αἰσθάνομαι διά ὁ ὑμήν , εἰμί συμφυής ἐγώ οὗτος ὁ ὑμήν γίγνομαι , ὥσπερ εἰμί καί ὁ σάρξ συμφύω . ὥστε οὖον δοκέω ἱκανός σημεῖον εἰμί ὁ εἰμί ὁ σάρξ ὁ αἰσθάνομαι ὁ εὐθύς αὐτός ἅπτω τις αἰσθάνομαι . μήποτε οὖν ἀληθής μήτε ἐν ὁ σάρξ λέγω ὁ αἴσθησις εἰμί ὁ ἁπτικός , μήτε αὖος μέσος οὕτως εἰμί ὁ σάρξ ὡς ὁ ἀήρ ἢ ὁ ὕδωρ , ἀλλά εἰμί ὁ μέν σάρξ ὁ αἰσθητήριον ἀνάλογος εἰμί ὁ τε οὖς καί ὁ ὀφθαλμός καί ὁ ῥίς , ἔνδον δέ εἰμί ὁ ὁ αἰσθητικός δύναμις ἔχω σῶμα ὁ ἁπτός , ὁ αὐτός κατά ὁ ὑπόκειμαι ἐν πᾶς εἰμί ὁ αἴσθησις . ὥσπερ γάρ ἐπί ἐκεῖνος ὁ αἴσθησις γίγνομαι πάσχω τίς ὑπό ὁ αἰσθητήριον ( ὁ ⟩ ἐν ὅς πρῶτος ὁ αἰσθητικός , οὕτως δέ καί ὑπό ὁ σάρξ πάσχω τίς ὁ ἐν ἐγώ αἴτιος ὁ αἴσθησις γίγνομαι . ἀλλά ὁ μέν σάρξ ὑπό ὁ αἰσθητής πάσχω ἅπτω αὐτός , ὁ δέ ὀφθαλμός οὐ ἅπτω αὐτός ὁ αἰσθητής πάσχω , ἀλλά διά ὁ μεταξύ διαφανής . ὁμοίως δέ καί ὁ ἄλλος αἴσθησις ἕκαστος . ἅμα δέ ὁ ὁ σάρξ πάθος ὁ κατά ὁ φημί αἴσθησις , ὡς καί ἅμα ὁ ὁ ὀφθαλμός ὑπό ὁ διαφανής πάθος ὁ ὄψις . ἅμα γάρ ὁ πάθος ὁ ὄργανον ὁ αἴσθησις . οὐ εἰμί ὁ σάρξ δέ πάθος ὑπό αὐτός ὁ αἰσθητής ὁ κατά ὁ ἁφή αἴσθησις , ἤδη γίγνομαι αὐτός ὁ αἰσθητικός ἐπιτίθημι ὁ ἁπτός ἐν ὁ αἴσθησις . κεῖμαι γάρ ὁ μή εἰμί ἐν ὁ σάρξ ὁ αἰσθητικός δύναμις , ἀλλά εἰμί οὗτος ὄργανον , διαφέρω δέ εἄν ὅτι ἐπί μέν ὁ ἄλλος αἴσθησις οὐδέ ὁ αἰσθητικός ὄργανον ἐπιτίθημι ὁ αἰσθητής ὁ αἴσθησις γίγνομαι ( δήω γάρ τις ἄλλος μεταξύ ) , ἐπί δέ ὁ φημί αὐτός μέν ὁ αἰσθητικός οὐ οἷος τε ἐπιτίθημι ὁ ἁπτός , ὁ μέντοι ὄργανον ὁ σάρξ ἐπιτίθημι ὁ αἴσθησις γίγνομαι , ὅτι μηδείς ὅδε ὁ αἴσθησις δήω ἄλλος μεταξύ . ἢ εἰμί τίς καί ἐπί ὁ ἀρή ἄλλος παρά ὁ σάρξ ὁ αἰσθητήριον , ἀνάλογος εἰμί ὁ ὀφθαλμός ὁ ὁ ὄψις αἰσθητήριον : δοκέω γάρ τίς τοιοῦτος ὑπό Ἀριστοτέλης λέγω . ὁ δέ ὁ μεταξύ , διά οὖον μέσος ὁ ὁ ἁπτός ἀντίληψις γίγνομαι , ἐπί μέν ὁ ἁφή προσφύω ὁ αἰσθάνομαι ( τοιοῦτος γάρ ὁ σάρξ ) , ἐπί δέ ὁ ἄλλος αἴσθησις ἐκτός εἰμί χωρίζω , αἴτιος εἄν εἰμί , ὅτι ἐπί μέν ἐκεῖνος ὁ ἐκεῖνος αἰσθητός ὁ αἴσθησις κινητικός εἰμί μεταξύ τις χωρίζω σῶμα ( αὐτός γοῦν ὁ αἰσθητήριον ἐπιτίθημι οὐ εἰμί αὐτός κινητικός , καίτοι συγγενής εἰμί ὁ αἰσθητήριον ὁ ἐκτός , διά ὅς ὁ ἀπό ὁ αἰσθητής κίνησις ἐν αὐτός γίγνομαι ) , ὁ δέ ὁ ἁφή αἰσθητός αὐτός ὁ αἰσθητήριον ὁ συμφυής ἐγώ εἰμί κινητικός . οὗτος δέ ὁ διαφορά πάλιν αἴτιος , ὅτι ἐσθίω μέν ὁ τέλειος ὁ ζῷον μή μόνος αἰσθάνομαι ὁ πάρειμι τε καί πέτομαι αὐτός , ἀλλά καί ὁ ἀφίστημι . ὁ μέν οὖν πάρειμι ὁ ἀρή ἀντιληπτικός , ὁ δέ ἀφίστημι οὐκέτι διά ἁφή ὁ ἀντίληψις . πάρειμι γάρ εἄν καί οὗτος . ὁ γάρ ἅπτω πάρειμι . διά τις οὖν μεταξύ ὁ ἀπό οὗτος κίνησις . οὕτως γάρ μόνος οἷος τε εἰμί ὁ μή πάρειμι αἰσθάνομαι . ἔτι δέ διά ὅς ἐκεῖνος ὁ αἴσθησις γίγνομαι ἀδύνατος ἐκ οὗτος ὁ ὁ ζῷον σῶμα συνίστημι . διά ἁπλόος γάρ ὁ ἐκεῖνος ἀντίληψις . ἢ γάρ διά ὕδωρ ἢ διά ἀήρ , καί οὐ οἶος τε ἄλλως , ὡς ἐν ὁ περί αἴσθησις τε καί αἰσθητής δείκνυμι . οὔτε δέ ἐκ ἀήρ οὔτε ἐκ ὕδωρ οἷος τε τίς ζῷον εἰμί · στερεός γάρ ὁ ὁ ζῷον σῶμα καί μικτός καί τοιοῦτος ὁποῖος εἰμί ὁ σάρξ ἢ ὁ ἀνάλογος ὁ σάρξ . ὁ δέ ὁ ἅπτω ἀντίληψις διά τοιοῦτος σῶμα γίγνομαι . ἀπτός μέν οὖν εἰμί ὁ ὁ σῶμα σῶμα διαφορά . οὗτος δέ εἰμί ξηρότης καί ὑγρότης , θερμότης , ψυχρότης . οὗτος γάρ ὁρίζω ὁ πρῶτος σῶμα . καί ὁ ἄλλος δέ ὁ ἁπτός ἐναντίωσις εἰς πρῶτος οὗτος εἄν ἀνάγω , ὡς ἐν ὁ περί γένεσις καί φθορά Ἀριστοτέλης δείκνυμι . ὁ δέ αἰσθητήριον αὐτός , ἐν ὅς ὁ δύναμις οὗτος , ὁ μόριον εἰμί , ὅς ὁ ὁ τοιοῦτος ἔχω δύναμις οἶος τε εἰμί διά ὁ ὁμοιόω αὐτός ὁ ἀντίληψις αὐτός ποιέω . ἐπεί δέ διά ὁ πάσχω καί ὁ φημί , ἀπαθής δέ ὁ ὅμοιος ὑπό ὁ ὁμοιόω , δεῖ δέ τις ὁ ἁπτός ἐναντίωσις ἔχω ὁ ἁπτικός σῶμα εἰμί γε σῶμα , ὁ μέν ὁμοίως ἔχω αὐτός ὁ ἁπτός τις ἐναντίωσις οὐ αἰσθάνομαι , ὁ δέ ἐλλείπω ἢ ὑπερβάλλω . ἤδη γάρ ὑπό οὗτος ὡς ὑπό ἀνόμοιος πάσχω τε καί ἀλλοιόω . διό καί εὔλογος ἄν τις μεσότης ὁ αἴσθησις λέγω ὁ ἐν ὁ αἰσθητός ἐναντίωσις · ὁ γάρ μέσος ἑκάτερος ὁ ἄκρος κριτικός γίγνομαι πρός ἑκάτερος αὐτός ὁ ἕτερος ὁ ἄκρος καί ἐναντίος , καί διά οὗτος μεταβάλλω εἰς αὐτός . εἰς γάρ ὁ ἐναντίος ὁ μεταβολή . ἐπί μέν οὖν ὁ ἁφή οὗτος ἀναγκαῖος , ἐπί δέ ὁ ἄλλος οὐ ὁμοίως ὁ μηκέτι ὁ ἐκεῖνος αἰσθητήριον ἐκ ἀνάγκη ἔχω ἐν ὁ οὐσία οὗτος τίς , ὅς εἰμί διακονητικός τε καί μηνυτικός . οὔτε γάρ ὁ κόρη ὕδωρ εἰμί ἀναγκαῖος ἔχω οἰκεῖος τίς χρῶμα , οὔτε ὁ ἀκοή ἀήρ πάλιν εἰμί ἀναγκαῖος εἰμί μετά ψόφος , ἀλλά οὐδέ ὁ ὄσφρησις ἀνάγκη συμφύω ἔχω ὀσμή τις . εἰμί δέ καί οὗτος ἔχω τις ἐν αὐτός ὅς ἀντιλαμβάνω , ἄγω εἄν μεσότης καί οὗτος ὁμοίως ὁ ἁφή . ὁ μέν γάρ ὅμοιος ὅς ἔχω οὐ ἀντιλαμβάνω , ἀντιλαμβάνω δέ ὁ ὑπερβολή τε αὐτός καί ἔνδεια . ὁ δέ αἴσθησις ἀναγκαῖος ὁ ἀρή τε καί γεῦσις . οὖον γάρ οἷος τε ἄνευ οὗτος ζῷον εἰμί . ὁ δέ ἄλλος οὐ οὕτως εἰς ὁ εἰμί ὡς εἰς ὁ πῶς εἰμί συντελέω ὁ ἔχω αὐτός . δῆλος δέ ἐκ τε ὁ πολύς ὁ ζῷον μή ἔχω οὗτος τις ὁ αἴσθησις , καί ἐκ ὁ καί ὁ ἔχω αὐτός στερέω αὐτός ζῶ δύναμαι .