alexander-philosophy.de-anima 1.19
Καὶ ἡ ἠχὼ δὲ γίνεται κατ’ ἀνάκλασιν ἀέρος . ὅταν γὰρ ὁ πληγεὶς ἀὴρ εἷς μείνας ἐνεχθεὶς ἐπί τι στερεὸν ἔχον τινὰ κοιλότητα ὑπὸ τοῦ ἀέρος τοῦ ὄντος ἐν τῷ κοίλῳ τούτῳ ἡνωμένου διὰ τὸ περιέχεσθαι καὶ μὴ θρυπτομένου ἀλλ’ ἑνὸς μένοντος ἀπωσθῇ , διὰ τὴν βίαν ἐπὶ ταὐτὸν φέρεται ὅθεν ἠνέχθη . οὐ γὰρ κενῷ τῷ ἀγγείῳ προσπίπτει , ἀλλὰ ἀέρος πλήρει , ὑφ’ οὖ διὰ τὸ συνέχεσθαι αὐτὸν ὑπὸ τοῦ ἀγγείου κωλυθεὶς εἰς τὸ πρόσω ἐνεχθῆναι ἢ θρυβῆναι , ἀπωσθεὶς εἰς τοὐπίσω πάλιν φέρεται ταχέως ἅτε εὐκίνητος ὢν τὸν αὐτὸν ἔτι φυλάσσων ψόφον . δύναται δὲ λέγεσθαι καὶ ὅτι οὐχ ὁ πρῶτος ἀὴρ πληγεὶς φέρεται ἐπὶ τὸ κοῖλον σῶμα καὶ τὸν ἐν τούτῳ ἀπειλημμένον ἀέρα καὶ πάλιν ἀπὸ τούτων εἰς ταὐτὸν ἀνακάμπτει ( οὕτως γὰρ ἀντιπερίστασις ἂν γίνοιτο διπλῆ τοῦ μετὰ τὸν πεπληγότα ἀέρα καὶ φερόμενον αὐτῷ ἐπὶ τὸν κοῖλον τόπον ὑποχωροῦντος καὶ πάλιν ἀναστρέφοντος ) , ἀλλ’ ὁ μὲν πρῶτος ἀὴρ πληγεὶς διὰ τὸ τάχος τῆς πληγῆς συνεχὴς καὶ ἀδιαίρετος μείνας τὸν μετ’ αὐτὸν σχηματίζοι ἂν τῇ ὁμοίᾳ πληγῇ , καὶ πὗτος τὸν μετ’ αὐτόν , καὶ οὕτως κατὰ συνέχειαν μέχρι τοῦ ἀγγείου ἡ πρόοδος τοῦ ψόφου κατὰ διάδοσιν γίνοιτ’ ἄν , ὁ δὲ τελευταῖος ὁ πρὸς τῷ ἀγγείῳ πληγείς τε καὶ σχηματισθεὶς κωλυθεὶς εἰς τὸ πρόσω διαδοῦναι τὴν πληγὴν ὑπὸ τοῦ ἀγγείου , ἀνάπαλιν ὑπὸ τῆς τοῦ στερεοῦ ἀντιτυπίας ἀπωσθείς , ὡς σφαῖρα ἀπὸ στερεοῦ τινος , τὸν ἐπὶ τάδε αὐτοῦ πλήσσοι τε ἂν καὶ σχηματίζοι πάλιν , καὶ οὖτος πάλιν τὸν πρὸ αὐτοῦ , καὶ οὕτως ἡ διάδοσις ἐπὶ ταὐτὰ γίνεσθαι τῆς τε πληγῆς καὶ τοῦ ψόφου ὅθεν ἤρξατο τὴν ἀρχήν , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν κατόπτρων τὸ ὁρᾶν αὐτοὺς γίνεται . ἐπεὶ δὲ ὁ ἀὴρ δοκεῖ κενὸς εἶναι , οὖτος δὲ τοῦ ἀκούειν αἴτιος ( διὰ γὰρ ἀέρος τὸ ἀκούειν , ὁ γὰρ ἐν τοῖς ὠσὶν ἀὴρ ἐγκατῳκοδομημένος ὄργανον τοῦ ἀκούειν ) , διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν εὐλόγως δοκεῖ λέγεσθαι εὖ ὑπό τινων τὸ ἀκούειν ἡμᾶς τῷ κενῷ . ἡ δὲ φωνὴ εὖδός ἐστι ψόφου . ὁ γὰρ ὑπὸ τοῦ ζῴου ὡς ζῴου γινόμενος ψόφος φωνή · ἔστι δὲ ὑπὸ ζῴου ὡς ὑπὸ ζῴου γινόμενα τὰ κατὰ φαντασίαν τινὰ καὶ καθ’ ὁρμὴν γινόμενα . τῶν γὰρ ἀψύχων ὅσα φωνεῖν λέγεται , κατὰ μεταφορὰν λέγεται . ἐπεὶ γὰρ τὸ μέλος καὶ ἡ διάλεκτος ἐμψύχου ψόφοι , ὅσα δοκεῖ ταῦτα μιμεῖσθαι , ὡς αὐλοί τε καὶ κιθάραι καὶ σάλπιγγες καὶ λύραι , ταῦτα λέγεται διὰ τοῦτο φωνεῖν . φωνὴν δὲ προΐεται τῶν ζῴων τὰ ἀναπνέοντα . ἔστι γὰρ ἡ φωνὴ πληγὴ τοῦ ἀναπνεομένου ἀέρος ὑπὸ τῆς ἐν τοῖς φωνητικοῖς ὀργάνοις δυνάμεως ψυχικῆς διὰ τούτων γινομένη πρὸς τὴν καλουμένην ἀρτηρίαν κατὰ φαντασίαν τινά . τῷ γὰρ ἀναπνεομένῳ ἀέρι καταχρῆται ἡ φύσις ἐπὶ δύο ἔργα , πρός τε τὴν ἔμψυξιν τοῦ πλεονάζοντος θερμοῦ περί τε τὸν πλεύμονα καὶ τὴν καρδίαν καὶ πρὸς τὴν φωνήν , ὥσπερ γε καὶ τῇ γλώττῃ πρός τε τὴν χυμῶν διάκρισιν καὶ πρὸς τὴν διάλεκτον . αὕτη γὰρ τὸ φωνητικὸν ὄργανον , δι’ οὖ ἡ ψυχὴ πρὸς τὴν ἀρτηρίαν καὶ τὸν ἐν ταύτῃ ἀέρα τὸν ἀναπνεόμενον ἀέρα πλήσσει . καὶ ὥσπερ ἐπὶ τῆς γλώττης τὸ μὲν κατὰ τὴν γεῦσίν τε καὶ τὴν τῶν χυμῶν διάκρισιν ἔργον αὐτῆς ἀναγκαῖον τῷ ἔχοντι αὐτήν , ἐπεὶ μή ἐστι ζῆν μὴ τρεφομένοις , τὸ δὲ κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ βελτίονός τε καὶ τοῦ εὖ ἕνεκεν , οὕτως καὶ ἐπὶ τοῦ ἀναπνεομένου πνεύματος τὸ μὲν πρὸς τὴν τοῦ ἐντὸς θερμοῦ κατάψυξιν γινόμενον ἔργον δι’ αὐτοῦ ἀναγκαῖον ( ἡ γὰρ ἔμψυξις ἡ ἀπ’ αὐτοῦ γινομένη τοῖς περὶ τὸν θώρακα μέρεσιν εἰς τὸ εἶναι συντελεῖ τοῖς ἀναπνέουσιν ) , τὸ δὲ πρὸς τὴν φωνὴν τοῦ εὖ χάριν . ὁ γὰρ λόγος καὶ ἡ μήνυσις τῶν τῆς ψυχῆς νοημάτων , γινόμενα διὰ τούτων , εἰς τὴν ἀρίστην συντελεῖ τῷ ἀνθρώπῳ κοινωνίαν . ὅτι δὲ τῷ ἀναπνεομένῳ ἀέρι χρῆται τὰ φωνοῦντα δῆλον ἐκ τοῦ μήτ’ ἀναπνέοντας αὐτὸν μήτε ἐκπνέοντας φωνεῖν δύνασθαι , ἀλλὰ μόνον κατέχοντας . οὐ γὰρ ἐκπνεόμενος πλήσσεται , ἀλλὰ πλησσόμενος κατὰ μόρια ἐκπνέεται . διὸ καὶ μετὰ τὴν φωνὴν ἀναπνέομεν ἀλλ’ οὐκ ἐκπνέομεν . οὐχ ἡγητέον δὲ πάντα ψόφον ὑπὸ ζῴου γινόμενον φωνὴν εἶναι , ἀλλὰ μόνον τὸν οὕτως γινόμενον ὡς προείρηται . διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ ὁ τοῦ βήττοντος ψόφος φωνή · καίτοι πληγὴ καὶ αὐτός ἐστιν ὑπὸ τῶν φωνητικῶν ὀργάνων γινομένη · ἀλλ’ ὅτι μὴ κατὰ φαντασίαν μηδὲ καθ’ ὁρμὴν γίνεται . οὐκ ἔστι φωνή . τὸ μὲν οὖν ἀκουστὸν τοιοῦτον , τὸ δὲ ἀκούειν ἐν τῇ περὶ τοῦτο ἐνεργείᾳ τῆς ἀκουστικῆς ψυχῆς . ἡ δὲ ἀκουστικὴ ψυχὴ δύναμις , καθ’ ἣν τὸ ἔχον αὐτὴν ἀντιληπτικόν τε καὶ κριτικόν ἐστι τῶν ἀκουστῶν διά τινος ἀλλοιώσεως γινομένης ἐν αὐτῷ . γίνεται δὲ τὸ ἀκούειν τόνδε τὸν τρόπον · ὁ ἐναπειλημμένος τε καὶ ὥς φησιν Ἀριστοτέλης ἐγκατῳκοδομημένος τοῖς ὠσὶν ἀὴρ κινούμενος ὑπὸ τοῦ ἐπεισιόντος ἔξωθεν καὶ ὑπὸ τῆς πληγῆς ἐσχηματισμένου πως ἀέρος , ἄθρυπτος μένων διὰ τὸ πάντοθεν περιέχεσθαι , καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς δεχόμενος τὰ τοῦ κινοῦντος αὐτὸν σχήματα , παραπέμπων ταῦτα μέχρι τοῦ πρώτου αἰσθητικοῦ διὰ τῶν ἀπ’ αὐτοῦ μέχρι τῶν ὤτων διατεινόντων πόρων , αἴτιος γίνεται τῇ ἐν ἐκείνῳ αἰσθητικῇ ψυχῇ τῆς ἀντιλήψεώς τε καὶ κρίσεως τῶν ψόφων . συναισθάνεται δὲ τὸ πρῶτον αἰσθητικὸν καὶ τοῦ διαστήματος μετροῦν αὐτὸ τῇ σφοδρότητί τε καὶ τῇ ἀνέσει τῆς πληγῆς . εἰ μὲν γὰρ σφοδρὰ ἡ ἐν τῷ ἀέρι τῷ ἐν τοῖς ὠσὶν ἡ πληγὴ ὑπὸ τοῦ ἐκτὸς γίνοιτο , ὡς ἐγγύς που τῆς πληγῆς γεγονυίας συνῄσθετο , εἰ δὲ ἠρεμαία , ὡς πόρρω . καὶ ἔστιν ἡ τοῦ διαστήματος ἀντίληψις τῇ ἀκοῇ γινομένη διὰ τῆς σφοδρᾶς ἢ ἠρεμαίας τοῦ ἐν τοῖς ὠσὶν ἀπειλημμένου ἀέρος πληγῆς . ὁμοίως δὲ τῇ ἀκοῇ καὶ τὴν ὄψιν ὑποληπτέον τοῦ διαστήματος ἀντιλαμβάνεσθαι . τὰ μὲν γὰρ ἐναργέστερον ὁρώμενα ἐγγυτέρω αὐτῇ εἶναι φαίνεται , τὰ δὲ ἀμαυρότερον πορρωτέρω . ὃ πάθος τῆς ὄψεως τηρήσαντες οἱ γραφεῖς τῶν ἐν τῷ αὐτῷ ἐπιπέδῳ σχημάτων τὰ μὲν ὡς ἐγγυτέρω ὄντα φαίνεσθαι παρασκευάζουσιν αὐτῇ , τὰ δ’ ὡς πορρωτέρω τῇ τῶν χρωμάτων παρ’ ἄλληλα θέσει τῶν τε μᾶλλον κινούντων καὶ τῶν ἧττον τὴν τοιαύτην ἀπάτην παρασκευάζοντες αὐτῇ · ἐπεὶ γὰρ τὰ ἐγγυτέρω ὄντα μᾶλλον ὁρᾷ τῶν ἀπὸ πλείονος διαστήματος , καὶ ἃ μᾶλλον ὁρᾷ ταῦτα ἐγγυτέρω εἶναι φαντάζεται πρὸς τὴν ἀντιστροφὴν οὐ προσηκόντως γινομένην ἀπατωμένη . |
Lemmas: καί ὁ ἠχώ δέ γίγνομαι κατά ἀνάκλασις ἀήρ . ὅταν γάρ ὁ πλήσσω ἀήρ εἷς μένω φέρω ἐπί τίς στερεός ἔχω τις κοιλότης ὑπό ὁ ἀήρ ὁ εἰμί ἐν ὁ κοῖλος οὗτος ἑνόω διά ὁ περιέχω καί μή θρύπτω ἀλλά εἷς Μένων ἀπωθέω , διά ὁ βία ἐπί αὐτός φέρω ὅθεν φέρω . οὖον γάρ κενός ὁ ἀγγεῖον προσπίπτω , ἀλλά ἀήρ πλήρης , ὑπό οὖον διά ὁ συνέρχομαι αὐτός ὑπό ὁ ἀγγεῖον κωλύω εἰς ὁ πρόσω φέρω ἢ θρύπτω , ἀπωθέω εἰς τοὐπίσω πάλιν φέρω ταχέως ἅτε εὐκίνητος εἰμί ὁ αὐτός ἔτι φυλάσσω ψόφος . δύναμαι δέ λέγω καί ὅτι οὐ ὁ πρῶτος ἀήρ πλήσσω φέρω ἐπί ὁ κοῖλος σῶμα καί ὁ ἐν οὗτος ἀπολαμβάνω ἀήρ καί πάλιν ἀπό οὗτος εἰς αὐτός ἀνακάμπτω ( οὕτως γάρ ἀντιπερίστασις εἄν γίγνομαι διπλόος ὁ μετά ὁ πλήσσω ἀήρ καί φέρω αὐτός ἐπί ὁ κοῖλος τόπος ὑποχωρέω καί πάλιν ἀναστρέφω ) , ἀλλά ὁ μέν πρῶτος ἀήρ πλήσσω διά ὁ τάχος ὁ πληγή συνεχής καί ἀδιαίρετος μένω ὁ μετά αὐτός σχηματίζω εἄν ὁ ὅμοιος πλήσσω , καί πέτος ὁ μετά αὐτός , καί οὕτως κατά συνέχεια μέχρι ὁ ἀγγεῖον ὁ πρόοδος ὁ ψόφος κατά διάδοσις γίγνομαι ἄν , ὁ δέ τελευταῖος ὁ πρός ὁ ἀγγεῖον πλήσσω τε καί σχηματίζω κωλύω εἰς ὁ πρόσω διαδίδωμι ὁ πληγή ὑπό ὁ ἀγγεῖον , ἀνάπαλιν ὑπό ὁ ὁ στερεός ἀντιτυπία ἀπωθέω , ὡς σφαῖρα ἀπό στερεός τις , ὁ ἐπί ὅδε αὐτός πλήσσω τε εἄν καί σχηματίζω πάλιν , καί οὗτος πάλιν ὁ πρό αὐτός , καί οὕτως ὁ διάδοσις ἐπί αὐτός γίγνομαι ὁ τε πληγή καί ὁ ψόφος ὅθεν ἄρχω ὁ ἀρχή , ὥσπερ καί ἐπί ὁ κάτοπτρον ὁ ὁράω αὐτός γίγνομαι . ἐπεί δέ ὁ ἀήρ δοκέω κενός εἰμί , οὗτος δέ ὁ ἀκούω αἴτιος ( διά γάρ ἀήρ ὁ ἀκούω , ὁ γάρ ἐν ὁ οὖς ἀήρ ἐγκατοικοδομέω ὄργανον ὁ ἀκούω ) , διά οὗτος ὁ αἴτιος εὔλογος δοκέω λέγω εὕω ὑπό τίνω ὁ ἀκούω ἐγώ ὁ κενός . ὁ δέ φωνή Εύδος εἰμί ψόφος . ὁ γάρ ὑπό ὁ ζῷον ὡς ζῷον γίγνομαι ψόφος φωνή · εἰμί δέ ὑπό ζῷον ὡς ὑπό ζῷον γίγνομαι ὁ κατά φαντασία τις καί κατά ὁρμή γίγνομαι . ὁ γάρ ἄψυχος ὅσος φωνέω λέγω , κατά μεταφορά λέγω . ἐπεί γάρ ὁ μέλος καί ὁ διάλεκτος ἐμψυχόω ψόφος , ὅσος δοκέω οὗτος μιμέομαι , ὡς αὐλός τε καί κιθάρα καί σάλπιγξ καί λύρα , οὗτος λέγω διά οὗτος φωνέω . φωνή δέ προΐημι ὁ ζῷον ὁ ἀναπνέω . εἰμί γάρ ὁ φωνή πληγή ὁ ἀναπνέω ἀήρ ὑπό ὁ ἐν ὁ φωνητικός ὄργανον δύναμις ψυχικός διά οὗτος γίγνομαι πρός ὁ καλέω ἀρτηρία κατά φαντασία τις . ὁ γάρ ἀναπνέω ἀήρ καταχράω ὁ φύσις ἐπί δύο ἔργον , πρός τε ὁ ἔμψυξις ὁ πλεονάζω θερμός περί τε ὁ πλεύμων καί ὁ Καρδία καί πρός ὁ φωνή , ὥσπερ γε καί ὁ γλῶσσα πρός τε ὁ χυμός διάκρισις καί πρός ὁ διάλεκτος . οὗτος γάρ ὁ φωνητικός ὄργανον , διά οὖον ὁ ψυχή πρός ὁ ἀρτηρία καί ὁ ἐν οὗτος ἀήρ ὁ ἀναπνέω ἀήρ πλήσσω . καί ὥσπερ ἐπί ὁ γλῶσσα ὁ μέν κατά ὁ γεῦσις τε καί ὁ ὁ χυμός διάκρισις ἔργον αὐτός ἀναγκαῖος ὁ ἔχω αὐτός , ἐπεί μή εἰμί ζῶ μή τρέφω , ὁ δέ κατά ὁ ἑρμηνεία ὁ ἀγαθός τε καί ὁ εὕω ἕνεκα , οὕτως καί ἐπί ὁ ἀναπνέω πνεῦμα ὁ μέν πρός ὁ ὁ ἐντός θερμός κατάψυξις γίγνομαι ἔργον διά αὐτός ἀναγκαῖος ( ὁ γάρ ἔμψυξις ὁ ἀπό αὐτός γίγνομαι ὁ περί ὁ θώραξ μέρος εἰς ὁ εἰμί συντελής ὁ ἀναπνέω ) , ὁ δέ πρός ὁ φωνή ὁ εὕω χάρις . ὁ γάρ λόγος καί ὁ μήνυσις ὁ ὁ Ψυχή νόημα , γίγνομαι διά οὗτος , εἰς ὁ ἀγαθός συντελής ὁ ἄνθρωπος κοινωνία . ὅτι δέ ὁ ἀναπνέω ἀήρ χράω ὁ φωνέω δῆλος ἐκ ὁ μήτε ἀναπνέω αὐτός μήτε ἐκπνέω φωνέω δύναμαι , ἀλλά μόνος κατέχω . οὖον γάρ ἐκπνέω πλήσσω , ἀλλά πλήσσω κατά μόριον ἐκπνέω . διό καί μετά ὁ φωνή ἀναπνέω ἀλλά οὐ ἐκπνέω . οὐ ἡγητέον δέ πᾶς ψόφος ὑπό ζῷον γίγνομαι φωνή εἰμί , ἀλλά μόνος ὁ οὕτως γίγνομαι ὡς προερέω . διά οὗτος γάρ οὐδέ ὁ ὁ βήσσω ψόφος φωνή · καίτοι πληγή καί αὐτός εἰμί ὑπό ὁ φωνητικός ὄργανον γίγνομαι · ἀλλά ὅτι μή κατά φαντασία μηδέ κατά ὁρμή γίγνομαι . οὐ εἰμί φωνή . ὁ μέν οὖν ἀκουστός τοιοῦτος , ὁ δέ ἀκούω ἐν ὁ περί οὗτος ἐνέργεια ὁ ἀκουστικός Ψυχή . ὁ δέ ἀκουστικός ψυχή δύναμις , κατά ὅς ὁ ἔχω αὐτός ἀντιληπτικός τε καί κριτικός εἰμί ὁ ἀκουστής διά τις ἀλλοίωσις γίγνομαι ἐν αὐτός . γίγνομαι δέ ὁ ἀκούω ὅδε ὁ τρόπος · ὁ ἐναπολαμβάνω τε καί ὅς φημί Ἀριστοτέλης ἐγκατοικοδομέω ὁ οὖς ἀήρ κινέω ὑπό ὁ ἐπεισέρχομαι ἔξωθεν καί ὑπό ὁ πληγή σχηματίζω πως ἀήρ , ἄθρυπτος Μένων διά ὁ πάντοθεν περιέχω , καί διά οὗτος ἀκριβῶς δέχομαι ὁ ὁ κινέω αὐτός σχῆμα , παραπέμπω οὗτος μέχρι ὁ πρῶτος αἰσθητικός διά ὁ ἀπό αὐτός μέχρι ὁ οὖς διατείνω πόρος , αἴτιος γίγνομαι ὁ ἐν ἐκεῖνος αἰσθητικός Ψυχή ὁ ἀντίληψις τε καί κρίσις ὁ ψόφος . συναισθάνομαι δέ ὁ πρῶτος αἰσθητικός καί ὁ διάστημα μετρέω αὐτός ὁ σφοδρότης τε καί ὁ ἄνεσις ὁ πληγή . εἰμί μέν γάρ σφοδρός ὁ ἐν ὁ ἀήρ ὁ ἐν ὁ οὖς ὁ πληγή ὑπό ὁ ἐκτός γίγνομαι , ὡς ἐγγύς ποῦ ὁ πληγή γίγνομαι συναισθάνομαι , εἰμί δέ ἠρεμαῖος , ὡς πόρρω . καί εἰμί ὁ ὁ διάστημα ἀντίληψις ὁ ἀκοή γίγνομαι διά ὁ σφοδρός ἢ ἠρεμαῖος ὁ ἐν ὁ οὖς ἀπολαμβάνω ἀήρ πληγή . ὁμοίως δέ ὁ ἀκοή καί ὁ ὄψις ὑποληπτέον ὁ διάστημα ἀντιλαμβάνω . ὁ μέν γάρ ἐναργής ὁράω ἐγγυτέρω αὐτός εἰμί φαίνω , ὁ δέ ἀμαυρός πρόσω . ὅς πάθος ὁ ὄψις τηρέω ὁ γραφεύς ὁ ἐν ὁ αὐτός ἐπίπεδος σχῆμα ὁ μέν ὡς ἐγγυτέρω εἰμί φαίνω παρασκευάζω αὐτός , ὁ δέ ὡς πρόσω ὁ ὁ χρῶμα παρά ἀλλήλων θέσις ὁ τε μᾶλλον κινέω καί ὁ κακός ὁ τοιοῦτος ἀπάτη παρασκευάζω αὐτός · ἐπεί γάρ ὁ ἐγγυτέρω εἰμί μᾶλλον ὁράω ὁ ἀπό πλείων διάστημα , καί ὁ μᾶλλον ὁράω οὗτος ἐγγυτέρω εἰμί φαντάζω πρός ὁ ἀντιστροφή οὖον προσήκω γίγνομαι ἀπατάω . |