alexander-philosophy.de-anima 1.13
Καὶ τοιοῦτον μὲν ἡ τροφή · ἡ δὲ κατὰ τὸ τρέφεσθαι ἐνέργεια γίνεται τῆς θρεπτικῆς ψυχῆς μεταβαλλούσης τὴν ἔξωθεν προσενεχθεῖσαν τροφὴν διὰ πέψεως καὶ ἐξομοιούσης καὶ προσκρινούσης τῷ σώματι , οὗ ἐστιν εἶδός τε καὶ δύναμις αὕτη . ὄργανον δ᾿ αὐτῇ πρὸς τὰς τοιαύτας ἐνεργείας τε καὶ μεταβολὰς τὸ θερμόν . διὸ καί τισιν ἔδοξεν ἤδη τοῦτ᾿ εἶναι τὸ τρέφον τὴν τῆς ποιούσης ἀρχῆς δύναμιν ἐπὶ τὸ δι᾿ οὗ ποιεῖ μεταφέρουσιν διὰ τὸ ὁρᾶν χωρὶς ταύτης μὴ δυνάμενον τρέφεσθαί τι . κινητικὸν μὲν γὰρ καὶ τὸ θερμόν , ἀλλ᾿ οὔτε ὡρισμένη οὔτε τεταγμένη κίνησις , ἧς προηγουμένως ἀρχὴ τὸ θερμόν . τὸ δὲ τρεφόμενον τάξει τινὶ καὶ ὁδῷ πρόεισιν καὶ ὅρον ἔχει τινά , ἃ οἰκεῖα ψυχῆς , ἀλλ᾿ οὐ πυρός . ᾧ δὲ τρέφεται τὰ τρεφόμενα , τούτῳ καὶ αὔξεται , ὡς ἤδη προείρηται . οὐ μὴν ταὐτόν ἐστιν αὔξεσθαί τε καὶ τρέφεσθαι , οὐδὲ ἅμα γίνεται οὐ δὲ ἑκατέρῳ αὐτῶν ὁ αὐτὸς σκοπός . τρέφεται μὲν γὰρ ἀεὶ τὸ ζῷον , ἔστ᾿ ἂν ( διὸ καὶ συνεχεστάτη ἥδε τῶν ψυχικῶν ἐνεργειῶν ) . αὔξεται δὲ οὐκ ἀεὶ τρεφόμενα , εἴ γε τρέρεται μὲν ἔστ᾿ ἂν ᾖ , ἔστι δὲ καὶ τὰ γηράσκοντά τε καὶ μειούμενα . σκοπὸς δὲ τῷ μὲν τρέφοντι ἡ τοῦ τρεφομένου σωτηρία , τῷ δὲ αὔξοντι εἰς μέγεθος ἡ συντέλεια τῷ τρεφομένῳ . διὸ καὶ τῶν δυνάμεων ἡ μὲν τοῦ εἶναί τε καὶ τῆς οὐσίας ἐστὶ τηρητική ( τοιαύτη γὰρ ἡ θρεπτική ) , ἡ δὲ αὐξητικὴ προηγουμένως ἐστὶ τῆς κατὰ τὸ ποσὸν ἐπιδόσεως ποιητική . ἔστι δὲ καὶ τὸ γεννᾶν τε καὶ ὅμοιον ἑαυτῷ καταλιπεῖν ἑπόμενον ταῖς προειρημέναις ἐνεργείαις ταῖς κατὰ τὸ αὔξεσθαί τε καὶ τρέφεσθαι , οὐ πᾶσιν μὲν ὑπάρχον οἷς κἀκείνων ἑκάτερον , τοῖς μέντοι μήτε πεπηρωμένοις μήτε ἀτελέσιν ἅπασιν , ὡς προείρηται . καὶ ἔστι τῶν τῆς θρεπτικῆς ψυχῆς δυνάμεων ἥδε τελειοτάτη . τελεία γὰρ ἤδη ἡ κατὰ ταύτην ἐνέργεια οὖσα κατὰ φύσιν καὶ ἤδη τελείων . παντὶ γὰρ τῷ κατὰ φύσιν ἔχοντι τέλος ἐστίν , ὡς ἤδη προείρηται , τὸ γεννῆσαι οἷον αὐτό . καὶ αὗται μὲν αἱ τῆς φυτικῆς τε καὶ πρώτης ψυχῆς ἐνέργειαι · τρέφειν αὔξειν γεννᾶν . εἶεν δ᾿ ἂν καὶ αἱ δυνάμεις ἀφ᾿ ὧν αἵδε αἱ ἐνέργειαι φανεραί · ἡ μὲν θρεπτικὴ δύναμις , οὖσα ἡ πρώτη ψυχῆς , σωστικὴ τοῦ ἔχοντος αὐτὴν διὰ τῆς οἰκείας ἐνεργείας , ἥτις ἐπὶ παρουσίᾳ τροφῆς γίνεται , ἡ δὲ αὐξητικὴ δύναμις ψυχῆς , διὰ τροφῆς αὐξητικὴ τοῦ ἔχοντος αὐτὴν σώματος διὰ τῆς οἰκείας ἐνεργείας , ἡ δὲ γεννητικὴ δύναμις ψυχῆς . γεννητικὴ ὁμοίου τῷ ἔχοντι αὐτήν , ἣ καὶ αὐτὴ τροφῇ πως χρῆται , εἴ γε τὸ σπέρμα δι’ οὗ ἡ γέννησις τῆς ἐσχάτης τροφῆς περίττωμα , ὡς ἐν ἄλλοις δέδεικται , τελειοτέρα τις οὖσα τῶν πρὸ αὐτῆς . οὐ γὰρ εἰς αὐτὸ καὶ τὴν αὐτοῦ σωτηρίαν τε καὶ τελείωσιν συντελεῖ ἡ κατὰ τὴν γεννητικὴν δύναμιν ἐνέργεια , ἀλλὰ τοῖς ἤδη τελείοις οὖσιν αἰτία γίνεται τῆς ἄλλου ὁμοίου γενέσεως ἐφέσει ἀθανασίας ἐπισκευαστῆς τινος , ὡς ἐνδέχεται τὸ θνητὸν ἀθανασίας μετέχειν οὕτως αὐτῷ χορηγούσης αὐτὸ τῆς φύσεως διὰ τῆσδε τῆς δυνάμεως . τριῶν δὲ ὄντων ἐξ ὧν τὸ τρέφεσθαι γίνεται , τοῦ τρέφοντος , τοῦ τρεφομένου , τρέφεται , τὸ μὲν τρέφον ἐστὶν ἡ θρεπτική τε καὶ πρώτη ψυχή , τὸ δὲ τρεφόμενον τὸ σῶμα , οὖ εἶδος ἡ προειρημένη δύναμις , τὸ δὲ ὧ τρέφεται ἡ τροφή . ὁ δ’ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ αὔξεσθαί τε καὶ γεννᾶν . ἐπεὶ δὲ πάντα ἀπὸ τοῦ τέλους καὶ ἀπὸ τοῦ τελειοτάτου τῶν ἐν αὐτοῖς δίκαιον ὀνομάζειν ( διὰ τοῦτο γοῦν καὶ τὸν ἄνθρωπον λέγομεν λογικὸν καίτοι ὄντα καὶ αἰσθητικόν ) , τέλος δὲ τῆς πρώ| της ψυχῆς ὡς ἐδείχθη τὸ γεννῆσαι ὅμοιον αὐτῷ , καὶ ἡ πρώτη ἂν ψυχὴ εὐλόγως καλοῖτο γεννητικὴ ὁμοιοῦσα τῷ ἔχοντι αὐτήν , εἰ καὶ ὅτι μάλιστά ἐστι πρὸς τούτῳ καὶ θρεπτικὴ καὶ αὐξητική . ἔστι δ’ ἡ θρεπτικὴ ψυχή τε καὶ δύναμις αἰτία καὶ τῆς συστάσεως τὴν ἀρχὴν τῷ τοῦ ζῴου σώματι , ὥσπερ οὖν καὶ τοῦ εἶναί τε καὶ τῆς ἐπιδόσεώς τε καὶ αὐξήσεως . ταύτης γὰρ ἔργον τὸ ἐν ᾧ ἂν ἦ παρασκευάζειν αὐτὸ τρέφεσθαί τε δι’ αὐτοῦ καὶ αὔξεσθαι δύνασθαι , ἥτις ἐν τῷ καταβαλλομένῳ σπέρματι ἐνυπάρχουσα , ὅταν ὕλης ἐπιτηδείου λάβηται , πρὸς τοῦτο συνίστησίν τε αὐτὴν οὕτως , ὡς ἐν τῇ τροφῇ τε καὶ τῇ αὐξήσει τὸ συνιστάμενον ἐξ αὐτῆς ὅμοιον γίνεσθαι τῷ προεμένῳ , καὶ τοῦ τρέφεσθαί τε αὐτὸ καὶ αὔξεσθαι παρούσης τῆς τροφῆς αἰτία γίνεται . καὶ κατὰ ταύτην μόνην τὴν ψυχικὴν δύναμιν ἐνεργεῖ τὸ κατὰ γαστρὸς ὂν ἐξ αὐτοῦ ἔχον μὲν καὶ τῶν ἄλλων δυνάμεων ἀρχάς τε καὶ ἐπιτηδειότητας , ὧν τὰς ἕξεις εἶχεν καὶ τὸ γεννῆσαν αὐτό , οὐ μὴν ἤδη καὶ ἔχον αὐτὰς ἐνεργείᾳ , τῷ μηδὲ μόριά πως ἔχειν , δι’ ὧν αἱ κατ’ ἐκείνας τὰς δυνάμεις ἐνέργειαι .
Lemmas: καί τοιοῦτος μέν ὁ τροφή · ὁ δέ κατά ὁ τρέφω ἐνέργεια γίγνομαι ὁ θρεπτικός Ψυχή μεταβάλλω ὁ ἔξωθεν προσφέρω τροφή διά πέψις καί ἐξομοιόω καί προσκρίνω ὁ σῶμα , ὅς εἰμί εἶδος τε καί δύναμις οὗτος . ὄργανον δέ αὐτός πρός ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια τε καί μεταβολή ὁ θερμός . διό καί τις δοκέω ἤδη οὗτος εἰμί ὁ τρέφω ὁ ὁ ποιέω ἀρχή δύναμις ἐπί ὁ διά ὅς ποιέω μεταφέρω διά ὁ ὁράω Χωρὶς οὗτος μή δύναμαι τρέφω τίς . κινητικός μέν γάρ καί ὁ θερμός , ἀλλά οὔτε ὁρίζω οὔτε τάσσω κίνησις , ὅς προηγουμένως ἀρχή ὁ θερμός . ὁ δέ τρέφω τάξις τις καί ὁδός πρόειμι καί ὅρος ἔχω τις , ὁ οἰκεῖος Ψυχή , ἀλλά οὖον πῦρ . ὅς δέ τρέφω ὁ τρέφω , οὗτος καί αὐξάνω , ὡς ἤδη προερέω . οὖον μήv αὐτός εἰμί αὐξάνω τε καί τρέφω , οὐδέ ἅμα γίγνομαι οὖον δέ ἑκάτερος αὐτός ὁ αὐτός σκοπός . τρέφω μέν γάρ ἀεί ὁ ζῷον , ἔστω εἄν ( διό καί συνεχής ὅδε ὁ ψυχικός ἐνέργεια ) . αὐξάνω δέ οὐ ἀεί τρέφω , εἰμί γε τρέω μέν ἔστω εἄν εἰμί , εἰμί δέ καί ὁ γηράσκω τε καί μειόω . σκοπός δέ ὁ μέν τρέφω ὁ ὁ τρέφω σωτηρία , ὁ δέ αὐξάνω εἰς μέγεθος ὁ συντέλεια ὁ τρέφω . διό καί ὁ δύναμις ὁ μέν ὁ εἰμί τε καί ὁ οὐσία εἰμί τηρητικός ( τοιοῦτος γάρ ὁ θρεπτικός ) , ὁ δέ αὐξητικός προηγουμένως εἰμί ὁ κατά ὁ ποσός ἐπίδοσις ποιητικός . εἰμί δέ καί ὁ γεννάω τε καί ὅμοιος ἑαυτοῦ καταλείπω ἕπω ὁ προερέω ἐνέργεια ὁ κατά ὁ αὐξάνω τε καί τρέφω , οὖον πᾶς μέν ὑπάρχω ὅς ἐκεῖνος ἑκάτερος , ὁ μέντοι μήτε πηρόω μήτε ἀτελής ἅπας , ὡς προερέω . καί εἰμί ὁ ὁ θρεπτικός Ψυχή δύναμις ὅδε τέλειος . τέλειος γάρ ἤδη ὁ κατά οὗτος ἐνέργεια εἰμί κατά φύσις καί ἤδη τέλειος . πᾶς γάρ ὁ κατά φύσις ἔχω τέλος εἰμί , ὡς ἤδη προερέω , ὁ γεννάω οἷος αὐτός . καί οὗτος μέν ὁ ὁ φυτικός τε καί πρῶτος Ψυχή ἐνέργεια · τρέφω αὐξάνω γεννάω . ἄγω δέ εἄν καί ὁ δύναμις ἀπό ὅς ὅδε ὁ ἐνέργεια φανερός · ὁ μέν θρεπτικός δύναμις , εἰμί ὁ πρῶτος Ψυχή , σωστικός ὁ ἔχω αὐτός διά ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια , ὅστις ἐπί παρουσία τροφή γίγνομαι , ὁ δέ αὐξητικός δύναμις Ψυχή , διά τροφή αὐξητικός ὁ ἔχω αὐτός σῶμα διά ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια , ὁ δέ γεννητικός δύναμις Ψυχή . γεννητικός ὁμοιόω ὁ ἔχω αὐτός , ὅς καί αὐτός τροφή πως χράω , εἰμί γε ὁ σπέρμα διά ὅς ὁ γέννησις ὁ ἔσχατος τροφή περίττωμα , ὡς ἐν ἄλλος δείκνυμι , τέλειος τις εἰμί ὁ πρό αὐτός . οὖον γάρ εἰς αὐτός καί ὁ αὐτός σωτηρία τε καί τελέω συντελής ὁ κατά ὁ γεννητικός δύναμις ἐνέργεια , ἀλλά ὁ ἤδη τέλειος εἰμί αἰτία γίγνομαι ὁ ἄλλος ὁμοιόω γένεσις ἔφεσις ἀθανασία επισκευαστής τις , ὡς ἐνδέχομαι ὁ θνητός ἀθανασία μετέχω οὕτως αὐτός χορηγέω αὐτός ὁ φύσις διά ὅδε ὁ δύναμις . τρεῖς δέ εἰμί ἐκ ὅς ὁ τρέφω γίγνομαι , ὁ τρέφω , ὁ τρέφω , τρέφω , ὁ μέν τρέφω εἰμί ὁ θρεπτικός τε καί πρῶτος ψυχή , ὁ δέ τρέφω ὁ σῶμα , οὖον εἶδος ὁ προερέω δύναμις , ὁ δέ ἵημι τρέφω ὁ τροφή . ὁ δέ αὐτός λόγος καί ἐπί ὁ αὐξάνω τε καί γεννάω . ἐπεί δέ πᾶς ἀπό ὁ τέλος καί ἀπό ὁ τέλειος ὁ ἐν αὐτός Δίκαιος ὀνομάζω ( διά οὗτος γοῦν καί ὁ ἄνθρωπος λέγω λογικός καίτοι εἰμί καί αἰσθητικός ) , τέλος δέ ὁ πρός ὁ Ψυχή ὡς δείκνυμι ὁ γεννάω ὅμοιος αὐτός , καί ὁ πρῶτος εἄν ψυχή εὔλογος καλέω γεννητικός ὁμοιόω ὁ ἔχω αὐτός , εἰμί καί ὅτι μάλα εἰμί πρός οὗτος καί θρεπτικός καί αυξητικός . εἰμί δέ ὁ θρεπτικός ψυχή τε καί δύναμις αἰτία καί ὁ σύστασις ὁ ἀρχή ὁ ὁ ζῷον σῶμα , ὥσπερ οὖν καί ὁ εἰμί τε καί ὁ ἐπίδοσις τε καί αὔξησις . οὗτος γάρ ἔργον ὁ ἐν ὅς εἄν εἰμί παρασκευάζω αὐτός τρέφω τε διά αὐτός καί αὐξάνω δύναμαι , ὅστις ἐν ὁ καταβάλλω σπέρμα ἐνυπάρχω , ὅταν ὕλη ἐπιτήδειος λαμβάνω , πρός οὗτος συνίστημι τε αὐτός οὕτως , ὡς ἐν ὁ τροφή τε καί ὁ αὐξάνω ὁ συνίστημι ἐκ αὐτός ὅμοιος γίγνομαι ὁ προίημι , καί ὁ τρέφω τε αὐτός καί αὐξάνω πάρειμι ὁ τροφή αἰτία γίγνομαι . καί κατά οὗτος μόνος ὁ ψυχικός δύναμις ἐνεργέω ὁ κατά γαστήρ εἰμί ἐκ αὐτός ἔχω μέν καί ὁ ἄλλος δύναμις ἀρχή τε καί ἐπιτηδειότης , ὅς ὁ ἔχω ἔχω καί ὁ γεννάω αὐτός , οὖον μήv ἤδη καί ἔχω αὐτός ἐνέργεια , ὁ μηδέ μόριον πως ἔχω , διά ὅς ὁ κατά ἐκεῖνος ὁ δύναμις ἐνέργεια .