alexander-philosophy.de-anima 1.30
Καὶ ὁ μὲν περὶ ψυχῆς λόγος , ὅ τε κοινὸς καὶ ὁ περὶ ἑκάστης τῶν κυριωτάτων δυνάμεων αὐτῆς , καὶ τίς ἡ τέλειος ψυχή , καὶ πῶς ἔχει πρὸς τὴν ἀτελῆ , ὡς ἐπὶ κεφαλαίων ἐκθέσθαι συντόμως ὑπὲρ τῆς καθόλου περιλήψεως τοιοῦτος · γνώριμος δὲ ἐκ τῶν εἰρημένων καὶ ἡ τάξις τῶν τῆς ψυχῆς δυνάμεων . τὴν μὲν γὰρ θρεπτικὴν ψυχὴν ἀναγκαῖον ἐν πᾶσιν τοῖς ἐμψύχοις εἶναι , εἴ γε ψυχῆς μὲν παρουσίᾳ πᾶν τὸ ζῶν ζῇ , ἀδύνατον δέ τι ζῆν χωρὶς τῆσδε τῆς δυνάμεως , εἴ γε τὸ ζῆν ὥρισται τῇ δι᾿ αὑτοῦ τροφῇ τε καὶ αὐξήσει , καθὰ τὰ φυτὰ τῶν ἄλλων σωμάτων διαφέροντα ζῆν καλεῖται . ταύτης δὲ τελειότης τῆς δυνάμεως τὸ γεννᾶν δύνασθαι · τὸ γὰρ σπέρμα τροφῆς περίττωμα . οὐ μὴν πᾶν τὸ ζῶν ἤδη καὶ αἴσθησιν ἔχειν ἀνάγκη . ὅσα γὰρ μὴ δεκτικὰ τῶν εἰδῶν χωρὶς ὕλης , οὐδὲ αἰσθητικά . τῶν δὲ φυτῶν οὐδὲν τοιοῦτον . τὰ μέντοι ζῷα ἀναγκαῖον αἴσθησιν ἔχειν . ὅσα γὰρ ζῶντα μὴ τῷ προσπεφυκέναι τινὶ ἀφ᾿ οὗ τρέφεται ζῇ , μηδὲ ἁπλῇ τινι τροφῇ , ὁποία ἡ τῶν φυτῶν , ταῦτα ἀναγκαῖον ἔχειν τὴν γευστικὴν αἴσθησιν , ὡς δύνασθαι διακρίνειν τά τε τρόφιμα τῶν προσφερομένων αὐτῷ καὶ τὰ μή . τῷ γὰρ ἔξωθεν εἶναι καὶ κεχωρισμένον τὸ τρέφον , καὶ μὴ πᾶν τρέφειν δεῖ τὰ μέλλοντα τῷ τοιούτῳ τρέφεσθαι αἴσθησιν ἔχειν τῶν τρεφόντων τε καὶ μή , ὅπως τὰ μὲν λαμβάνῃ , τὰ δὲ ἀποστρέφηται . τὰ δὲ γεῦσιν ἔχοντα καὶ ἁφὴν ἔχει . ἁφὴ γάρ τις καὶ ἡ γεῦσις . ἀλλὰ καὶ πρὸς σωτηρίαν τοῖς πορευτικοῖς τῶν ζῴων ἡ ἁφὴ συνεργεῖ . ἐν γὰρ τῇ μεταστάσει περιπίπτοντα ἄλλοις σώμασιν , ὧν τὰ μὲν φθαρτικά ἐστιν αὐτῶν , τὰ δὲ σωστικά , εἰ μὴ διακρίνειν οἷά τε ἦν ταῦτα , ὡς ἀποστρέφεσθαι μὲν τὰ φθαρτικά , προσίεσθαι δὲ τὰ σωστικά , ῥᾳδίως ἂν διεφθείρετο καὶ ἦν ἂν αὐτοῖς πρὸς κακοῦ ἡ κίνησις ἡ κατὰ τόπον γινομένη . οὐδὲν δὲ τοιοῦτον τῶν κατὰ φύσιν . εἰ δὲ ἀναγκαῖον πᾶν ζῷον ἁπτικὴν αἴσθησιν ἔχειν , οὐχ οἷόν τε δὲ τῶν ἁπτῶν τινος αἰσθέσθαι δι᾿ ἁπλοῦ τινος σώματος ( οὐδενὸς γὰρ ἐκεῖνα τῶν οἰκείων αὐτοῖς αἰσθητῶν τῷ ἅπτεσθαι ἀντιληπτικά , ἀλλὰ τὰ μὲν τρία διά τινος μεταξὺ αἰσθάνεται , ὡς δέδεικται , ἡ δὲ γῆ παντάπασιν ἀναίσθητος καθ᾿ αὑτήν ) , ἀδύνατον τὸ τοῦ ζῴου σῶμα ἁπλοῦν εἶναι . ἡ γὰρ ἁφή , ἐν μεσότητι οὖσα ὧν αἰσθάνεται , τῷ πασῶν τῶν ἁπτῶν ἐναντιώσεων αἰσθάνεσθαι ἐν τῇ πάντων τῶν ἁπτῶν μεσότητί τε καὶ μίξει τὸ εἶναι ἔχει , τοιοῦτόν ἐστιν ἡ σὰρξ καὶ ἐν τοῖς οὐκ ἔχουσιν ταύτην τὸ ἀνάλογον αὐτῇ . αὗται μὲν οὖν ἀναγκαῖαι αἰσθήσεις τοῖς ζῴοις πρὸς τὸ εἶναι . διὸ καὶ χωρὶς τούτων ἀδύνατόν τι ζῷον εἶναι . αἱ δὲ λοιπαὶ τρεῖς οὐ πρὸς τὸ εἶναι οὕτως ἔτι , ἀλλὰ πρὸς τὸ εὖ εἶναι συνεργοῦσιν . διὸ οὐδὲ πάντα αὐτῶν μετέχει , ἀλλ᾿ ὅσα ἤδη τελειότερα . τοιαῦτα δὲ τὰ πορευτικά . ταῦτα γᾶρ δεῖται οὐ μόνης τῆς πρὸς τὰ προσπίπτοντα αὐτοῖς μένουσιν αἰσθήσεως , ἀλλὰ καὶ τοῦ ἄποθέν τινων αἰσθανόμενα τὰ φθαρτικὰ αὐτῶν φυλάσσεσθαι . διὸ διά τινος μεταξὺ ἡ τούτων αἴσθησις αὐτοῖς καὶ ἐξ ἀποστήματος γίνεται . τῆς δὲ αἰσθητικῆς ψυχῆς καὶ ἡ φανταστική , καὶ ἑπομένη ταύτῃ , ὡς προείρηται . τῆς αὐτῆς δὲ καὶ ὁρμητική τε καὶ ὀρεκτική , οὖσαι μετὰ τὴν φανταστικήν . πᾶσαι γὰρ αὗται μία οὖσαι κατὰ τὸ ὑποκείμενον , ταῖς διαφοραῖς τῶν δυνάμεων αὐταῖς διῄρηνται . ἔστι δὲ ἐπὶ ταύταις ἡ λογικὴ ψυχή τε καὶ δύναμις , ἐσχάτη τε καὶ ἐπὶ πάσαις ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν καὶ τοῖς τελείοις τῶν ζῴων μόνοις ὑπάρχουσα , καὶ οὐδὲ τούτοις ἐκ γενετῆς , ἀλλὰ προϊοῦσιν κατὰ τὸν χρόνον .
Lemmas: καί ὁ μέν περί Ψυχή λόγος , ὅς τε κοινός καί ὁ περί ἕκαστος ὁ κύριος δύναμις αὐτός , καί τίς ὁ τέλειος ψυχή , καί πῶς ἔχω πρός ὁ ἀτελής , ὡς ἐπί κεφάλαιος ἐκτίθημι σύντομος ὑπέρ ὁ καθόλου περίληψις τοιοῦτος · γνώριμος δέ ἐκ ὁ εἴρω καί ὁ τάξις ὁ ὁ Ψυχή δύναμις . ὁ μέν γάρ θρεπτικός ψυχή ἀναγκαῖος ἐν πᾶς ὁ ἔμψυχος εἰμί , εἰμί γε Ψυχή μέν παρουσία πᾶς ὁ ζῶ ζῶ , ἀδύνατος δέ τίς ζῶ Χωρὶς ὅδε ὁ δύναμις , εἰμί γε ὁ ζῶ ὁρίζω ὁ διά αὐτός τροφή τε καί αὐξάνω , καθά ὁ φυτόν ὁ ἄλλος σῶμα διαφέρω ζῶ καλέω . οὗτος δέ τελειότης ὁ δύναμις ὁ γεννάω δύναμαι · ὁ γάρ σπέρμα τροφή περίττωμα . οὖον μήv πᾶς ὁ ζῶ ἤδη καί αἴσθησις ἔχω ἀνάγκη . ὅσος γάρ μή δεκτικός ὁ εἶδος Χωρὶς ὕλη , οὐδέ αἰσθητικός . ὁ δέ φυτός οὐδείς τοιοῦτος . ὁ μέντοι ζῷον ἀναγκαῖος αἴσθησις ἔχω . ὅσος γάρ ζῶ μή ὁ προσφύω τις ἀπό ὅς τρέφω ζῶ , μηδέ ἁπλόος τις τροφή , ὁποῖος ὁ ὁ φυτός , οὗτος ἀναγκαῖος ἔχω ὁ γευστικός αἴσθησις , ὡς δύναμαι διακρίνω ὁ τε τρόφιμος ὁ προσφέρω αὐτός καί ὁ μή . ὁ γάρ ἔξωθεν εἰμί καί χωρίζω ὁ τρέφω , καί μή πᾶς τρέφω δεῖ ὁ μέλλω ὁ τοιοῦτος τρέφω αἴσθησις ἔχω ὁ τρέφω τε καί μή , ὅπως ὁ μέν λαμβάνω , ὁ δέ ἀποστρέφω . ὁ δέ γεῦσις ἔχω καί ἁφή ἔχω . ἁφή γάρ τις καί ὁ γεῦσις . ἀλλά καί πρός σωτηρία ὁ πορευτικός ὁ ζῷον ὁ ἁφή συνεργέω . ἐν γάρ ὁ μετάστασις περιπίπτω ἄλλος σῶμα , ὅς ὁ μέν φθαρτικός εἰμί αὐτός , ὁ δέ σωστικός , εἰμί μή διακρίνω οἷος τε εἰμί οὗτος , ὡς ἀποστρέφω μέν ὁ φθαρτικός , προσίημι δέ ὁ σωστικός , ῥᾳδίως εἄν διαφθείρω καί εἰμί εἄν αὐτός πρός κακός ὁ κίνησις ὁ κατά τόπος γίγνομαι . οὐδείς δέ τοιοῦτος ὁ κατά φύσις . εἰμί δέ ἀναγκαῖος πᾶς ζῷον ἁπτικός αἴσθησις ἔχω , οὐ οἷος τε δέ ὁ ἁπτός τις αἰσθάνομαι διά ἁπλόος τις σῶμα ( οὐδείς γάρ ἐκεῖνος ὁ οἰκέω αὐτός αἰσθητής ὁ ἅπτω ἀντιληπτικός , ἀλλά ὁ μέν τρεῖς διά τις μεταξύ αἰσθάνομαι , ὡς δείκνυμι , ὁ δέ γῆ παντάπασι ἀναίσθητος κατά ἑαυτοῦ ) , ἀδύνατος ὁ ὁ ζῷον σῶμα ἁπλόος εἰμί . ὁ γάρ ἁφή , ἐν μεσότης εἰμί ὅς αἰσθάνομαι , ὁ πᾶς ὁ ἁπτός ἐναντίωσις αἰσθάνομαι ἐν ὁ πᾶς ὁ ἁπτός μεσότης τε καί μίξις ὁ εἰμί ἔχω , τοιοῦτος εἰμί ὁ σάρξ καί ἐν ὁ οὐ ἔχω οὗτος ὁ ἀνάλογος αὐτός . οὗτος μέν οὖν ἀναγκαῖος αἴσθησις ὁ ζῷον πρός ὁ εἰμί . διό καί Χωρὶς οὗτος ἀδύνατος τίς ζῷον εἰμί . ὁ δέ λοιπός τρεῖς οὖον πρός ὁ εἰμί οὕτως ἔτι , ἀλλά πρός ὁ εὕω εἰμί συνεργέω . διό οὐδέ πᾶς αὐτός μετέχω , ἀλλά ὅσος ἤδη τέλειος . τοιοῦτος δέ ὁ πορευτικός . οὗτος γάρ δήω οὖον μόνος ὁ πρός ὁ προσπίπτω αὐτός μένω αἴσθησις , ἀλλά καί ὁ ἄποθεν τίνω αἰσθάνομαι ὁ φθαρτικός αὐτός φυλάσσω . διό διά τις μεταξύ ὁ οὗτος αἴσθησις αὐτός καί ἐκ ἀπόστημα γίγνομαι . ὁ δέ αἰσθητικός Ψυχή καί ὁ φανταστικός , καί ἕπω οὗτος , ὡς προερέω . ὁ αὐτός δέ καί ορμητικός τε καί ὀρεκτικός , εἰμί μετά ὁ φανταστικός . πᾶς γάρ οὗτος εἷς εἰμί κατά ὁ ὑπόκειμαι , ὁ διαφορά ὁ δύναμις αὐτός διαιρέω . εἰμί δέ ἐπί οὗτος ὁ λογικός ψυχή τε καί δύναμις , ἔσχατος τε καί ἐπί πᾶς ὁ ἄλλος δύναμις καί ὁ τέλειος ὁ ζῷον μόνος ὑπάρχω , καί οὐδέ οὗτος ἐκ γενετή , ἀλλά πρόειμι κατά ὁ χρόνος .