alexander-philosophy.de-anima 1.25
Αἱ μὲν οὖν κριτικαὶ δυνάμεις τῆς ἀλόγου ψυχῆς τίνες εἰσὶν εἴρηται ( τοιαῦται γὰρ ἥ τε αἰσθητικὴ καὶ ἡ φανταστική · ἡ γὰρ λογική τε καὶ διανοητικὴ δύναμις , οὖσα καὶ αὐτὴ κριτική , ἴδιός ἐστιν ἀνθρώπου · διὸ περὶ μὲν ταύτης ὕστερον ἐροῦμεν ) , ἀκόλουθον δέ ἐστι τοῖς προειρημένοις περὶ τῆς ὁρμητικῆς εἰπεῖν . αὕτη γὰρ τοῖς ζῴοις ἀρχὴ καὶ αἰτία πράξεως τε καὶ τῆς κατὰ τόπον κινήσεως , ὅσα γε αὐτῶν τοῦτον κινεῖται τὸν τρόπον , καὶ ἔχει τὴν τάξιν μετὰ τὴν φανταστικήν . δοκεῖ γὰρ ἕπεσθαι μετὰ τὴν ἐπὶ ταῖς φαντασίαις συγκατάθεσιν ὁρμὴ ὥσπερ οὖσα τέλος αὐτῆς , οὐκέτ’ οὖσα κριτική , ἀλλὰ τοῦ ἑτέρου μέρους τῆς ψυχῆς , τοῦ πρακτικοῦ . κριτικῷ γὰρ καὶ πρακτικῷ ἡ τῶν ζῴων ψυχὴ διῄρηται , τοῦ οὕτως κριτικοῦ τε καὶ γνωστικοῦ τὴν ἀναφορὰν ὡς ἐπὶ τέλος τὴν πρᾶξιν ἔχοντος , καὶ ἔστιν ἑκάτερον αὐτῶν ἀρχὴ τοῦ ἑτέρου , ἀλλὰ τὸ μὲν αἰσθητικὸν τοῦ πρακτικοῦ ὡς ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως , τὸ δὲ πρακτικὸν τοῦ αἰσθητικοῦ ὡς οὖ ἕνεκα καὶ τέλος . τὸ δ’ ὁρμητικὸν συνέζευκται τῷ ὀρεκτικῷ · αὕτη γὰρ ἡ δύναμις τῆς κατὰ τόπον ἐξ αὐτῶν κινήσεως τοῖς ζῴοις ἀρχή τε καὶ αἰτία . ἢ γὰρ ὀρεγόμενά τινος ἐπὶ τὸ λαβεῖν αὐτὸ ὁρμᾷ τε καὶ κινεῖται , ἢ ἀποστρεφόμενα ἐπὶ τὸ ἐκκλῖναί τε καὶ φυγεῖν . ὁρμὴ γάρ τις καὶ ἡ ὄρεξις . ἔστι δὲ τῆς ὀρέξεως τὸ μὲν ἐπιθυμία , τὸ δὲ θυμός , τὸ δὲ βούλησις . ἡ μὲν γὰρ τῶν ἡδέων ὄρεξις ἐπιθυμία , ἥτις ἐν πᾶσίν ἐστι τοῖς μετέχουσιν αἰσθήσεως , ἡ δὲ τοῦ τιμωρήσασθαί τινα ὡς ὀλιγωροῦντα ὄρεξις θυμὸς καλεῖται , οὐκέθ’ ἡ ὄρεξις ἡ τοιαύτη ἐν πᾶσιν τοῖς ἔχουσιν αἴσθησιν . οὐ γὰρ καὶ ἐν σκώληξίν τε καὶ ὀστρέοις , ἀλλ’ ἐν τελειοτέροις ἤδη . ἡ δέ γε τῶν ἀγαθῶν ὄρεξις γινομένη μετὰ κρίσεως τε καὶ βουλῆς βούλησις καλεῖται , ἥτις ἐν ἀνθρώποις γίνεται μόνοις . ἡ γὰρ βούλησις ὄρεξις λογική . λογικὴ δὲ οὐχ ὡς τῆς λογικῆς οὔσα ψυχῆς ἐνέργεια , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ ταῖς ἐκείνης ἐνεργείαις γινομένη . τὸ γὰρ ὀρεκτικὸν τῷ ὑποτάσσεσθαι τῷ λόγῳ δύνασθαι καὶ πείθεσθαι , ὅταν ὀρέγηται τῶν ὑπὸ τοῦ λόγου κριθέντων , ἡ τοιάδε ὄρεξις αὐτοῦ βούλησις καλεῖται . ἡ γὰρ βούλησις μετὰ βουλῆς , ἡ δὲ βουλὴ καὶ τὸ βουλεύεσθαι τοῦ λόγον ἔχοντος . ὅτι δὲ ἑτέρα δύναμις ψυχῆς ἡ ὁρμητική , ἀλλὰ καὶ ὅτι αἱ προειρημέναι οὐ μόνον τῆς ὀρεκτικῆς , ἀλλὰ καὶ ἀλλήλων διαφέρουσιν , ἐκ τῶνδε ἄν τις γνωρίσαι . τοῦ μὲν γὰρ φυτικοῦ τὸ αἰσθητικὸν χωρίζεται τῷ τε τὸ μὲν ὑπάρχειν ἐν τοῖς φυτοῖς αὐτῶν , τὸ δὲ μή . εἰ γὰρ ἦν τὰ αὐτά , ἐν ᾧ τὸ ἕτερόν ἐστιν αὐτῶν , ἐν τούτῳ ἂν ἦν καὶ θάτερον . ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ζῴων τὸ μὲν θρεπτικὸν ἀπὸ τῆς πρώτης συστάσεως αὐτοῖς ἐνυπάρχει ( τρέφεται γὰρ εὐθὺς γινόμενον ἔτι τὸ ζῷον , καὶ κατὰ γαστρὸς ὂν ζῇ κατὰ μόνην τήνδε τὴν δύναμιν ἐνεργοῦν ) , ἡ δὲ αἰσθητικὴ ψυχὴ ἐγγίνεται αὐτοῖς ὕστερον ἀποτεχθεῖσιν . αἱ γὰρ συστολαί τε καὶ αἱ ἐκτάσεις μερῶν τινων , ἃς ποιεῖται κατὰ γαστρὸς ὄν , οὐ γίνονται κατ’ οἰκείαν αἴσθησιν αὐτῷ , ἀλλ’ ὡς ἐμψύχου μέρος κατὰ ταῦτα κινεῖται . ἔτι τῇ μὲν θρεπτικῇ δυνάμει ἀεὶ ἐνεργοῦμεν ( διὰ παντὸς γὰρ τρεφόμεθα καὶ μάλιστα δοκεῖ κοιμωμένων ἡ κατὰ τὴν δύναμιν ταύτην ἐνέργεια γίνεσθαι ) , οὐκ ἀεὶ δὲ τῇ αἰσθητικῇ . ὁ γοῦν ὕπνος ἐν τῇ τῶν αἰσθήσεων ἐστιν ἀργίᾳ τε καὶ ἡσυχίᾳ · διὸ καὶ ἡ μὲν τῶν αἰσθήσεων ἀνενεργησία ὕπνος , ἡ δὲ τῆς θρεπτικῆς δυνάμεως θάνατος . καὶ τὸ μὲν θρεπτικὸν ποιητικόν ἐστι , τὸ δὲ αἰσθητικὸν κριτικόν τε καὶ γνωστικόν . ἔτι τοῦ μὲν θρεπτικοῦ πάντα τὰ μόρια τῶν ζῴων μετέχει , εἴ γε πάντα τρέφεται , οὐ πάντα δὲ τοῦ αἰσθητικοῦ , εἴ γε ἀναίσθητοι τρίχες τε καὶ ὀστᾶ καὶ ὄνυχες . αὗται μὲν οὖν αἱ δυνάμεις οὐ μόνον κατὰ τὸν λόγον διαφέρουσιν ἀλλήλων , ἀλλ’ ἤδη χωρίζεσθαι δύνανται καὶ κατὰ τὸ ὑποκείμενον καὶ κατὰ τὴν ἐνέργειαν . κατὰ μὲν γὰρ τὸν λόγον ἡ ἑτερότης αὐτῶν , ὅτι μὴ ταὐτὸν τὸ θρεπτικῷ εἶναι καὶ τὸ αἰσθητικῷ ( ἄλλος γὰρ ὁ ἑκατέρου λόγος καθό ἐστι τοιαῦτα ) , κατὰ δὲ τὴν ἐνέργειαν , ὅτι μή , ὅτε τὸ θρεπτικὸν ἐνεργεῖ , τότε πάντως καὶ τὸ αἰσθητικόν ( τὸ μὲν γὰρ ἀεί , τὸ δὲ αἰσθητικὸν ἀνενέργητον κοιμωμένων ) , κατὰ δὲ τὸ ὑποκείμενον , ὅτι τὸ μὲν θρεπτικὸν ἐν ἅπαντι μορίῳ , τὸ δὲ αἰσθητικὸν οὔ . καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς τὸ μὲν θρεπτικόν ἐστι , τὸ δὲ αἰσθητικὸν οὐκέτι . τὸ δὲ ὁρμητικόν τε καὶ ὀρεκτικὸν τοῦ μὲν θρεπτικοῦ διοίσει σχεδὸν τοῖς αὐτοῖς , οἷς καὶ τὸ αἰσθητικόν . μόνῳ γὰρ παραλλάξει τῷ τὸ μὲν αἰσθητικὸν διαφέρειν τοῦ θρεπτικοῦ τῷ αὐτὸ μὲν κριτικὸν εἶναι , ἐκεῖνο δὲ ποιητικόν . οὐκ ἔστι γὰρ καὶ τὸ ὀρεκτικὸν ὁμοίως τῷ αἰσθητικῷ κριτικόν · ποιητικὸν γὰρ καὶ αὐτὸ καὶ πρακτικόν , εἴ γε αὐτὸ τῆς τοῦ ζῴου κινήσεως αἴτιον . τοῦ δὲ αἰσθητικοῦ τὸ ὀρεκτικὸν ἕτερον τῇ τε τάξει καὶ τῷ χρόνῳ τῶν ἐνεργειῶν . πρῶτα γὰρ αἱ κατὰ τὴν αἴσθησίν τε καὶ τὴν ἑπομένην αὐτῇ φαντασίαν ἐνέργειαι τῶν κατὰ τὴν ὄρεξιν . ἐπ’ ἐκείναις γὰρ καὶ μετ’ ἐκείνας αἵδε . τέλος γὰρ ἡ ὄρεξίς τινων αἰσθητικῶν ἐνεργειῶν . καὶ πάντως μὲν πρὸ τῆς ὀρέξεως αἴσθησις , οὐ πάντως δὲ μετὰ τὴν αἴσθησιν ὄρεξις . εἰ δὲ τοῦτο , οὐχ ὅτε ἡ ἑτέρα αὐτῶν ἐστιν , πάντως ἐστὶ καὶ ἡ ἑτέρα . ἔτι , ὡς ἤδη προείρηται , ἡ μὲν αἴσθησις γνώσεως καὶ κρίσεως αἰτία τοῖς ζῴοις , ἡ δὲ ὁρμή τε καὶ ὄρεξις πράξεως . καὶ ἡ μὲν αἴσθησις ἐν τῷ πάσχειν , ἡ δὲ ὁρμή τε καὶ ὄρεξις δραστικὰ μᾶλλον καὶ ποιητικά . ἔχουσιν δὲ οὕτως αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις πρὸς ἀλλήλας , ἐν οἷς εἰσιν πᾶσαι , ὡς τὰς πρώτας τῶν ὑστέρων εἶναι χάριν καὶ πρὸς ταύτας συντελεῖν τι , ἀνάλογον ἔχουσαι τοῖς μέρεσιν τοῦ ἐμψύχου σώματος . ὡς γὰρ ἐν ἐκείνῳ ἄλλο ἄλλου χάριν γέγονέ τε καὶ ἔστι ( ἀλλὰ καὶ τὰ πλεῖστα μέρη τοῦ σώματος τῶν κατὰ ψυχὴν ἐνεργειῶν , εἴ γε ὀργανικὸν τὸ ἔμψυχον σῶμα , πᾶν δὲ ὄργανον ἐκείνου χάριν ὑπηρετεῖται ) , οὕτως καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς τὰ πρῶτα τῶν δευτέρων χάριν ἐστιν . ἡ μὲν γὰρ φυτικὴ ψυχή ἐστιν ἐν τοῖς ζῴοις σωτηρίας τε καὶ τοῦ εἶναι χάριν , ὧν χωρὶς οὐδ’ ἂν τὸ αἰσθητικὸν ἦν . τὸ δὲ αἰσθητικὸν καὶ οὕτως κριτικὸν τοῦ πρακτικοῦ τε καὶ ὁρμητικοῦ χάριν , ὡς προείρηται . ἀλλὰ καὶ τὸ πρακτικόν τε καὶ ὁρμητικὸν πάλιν τοῦ κριτικοῦ χάριν . οὐ μὴν τοῦ αἰσθητικοῦ κριτικοῦ , ἀλλὰ τοῦ νοῦ τε καὶ τῆς κατὰ τοῦτον ἐνεργείας , ἐν οἷς τῶν ζῴων καὶ ἥδε ἡ δύναμίς ἐστιν , ὡς ἐν τοῖς περὶ τούτων λεγομένοις δείκνυται . καὶ αἱ τοῦ ὁρμητικοῦ δὲ καὶ ὀρεκτικοῦ δυνάμεις , ὅτι πλείους τέ εἰσιν καὶ διαφέρουσιν ἀλλήλων καὶ τῷ χρόνῳ καὶ τῷ περὶ ἅ τε καὶ ὧν ἐστιν , εἴρηται . προείρηται δέ , ὅτι καὶ τῶν γνωστικῶν τε καὶ κριτικῶν δυνάμεών ἐστι διαφορά . ἡ μὲν γάρ τίς ἐστι δύναμις ὑπηρετικὴ κριτικὴ ( τοιαύτη γὰρ ἥ τε αἴσθησις καὶ φαντασία ) , τὸ δέ τι τῆς ψυχῆς ἡγεμονικόν ἐστι κριτικόν ( τοιοῦτον γὰρ τὸ λογιστικόν ) , ὃ διανοητικόν τέ ἐστι καὶ νοητικόν . τὸ γὰρ αἰσθητικὸν ἐπὶ τὸ διανοητικὸν ἔχει τὴν ἀναφοράν , ἐν οἷς ἐστιν ἄμφω , ὅπως γὰρ εἰσαγγέλλῃ καὶ μηνύῃ τὰς τῶν αἰσθητῶν αὐτῷ διαφοράς . ὡς δὲ ἐν τῷ κριτικῷ τὸ μέν ἐστιν ἡγεμονικόν , τὸ δὲ ὑπηρετικόν , οὕτως ἐστὶ καὶ ἐν τῷ πρακτικῷ τὸ μὲν ἡγεμονικόν , ὃ ὁρμητικόν τε καὶ ὀρεκτικὸν καλοῦμεν , τὸ δέ τί ἐστιν ἐν τοῖς νεύροις . δύναμις γάρ ἐστι καὶ ἐν τούτοις , καθ’ ἣν ὑπηρετεῖται τὸ σῶμα ταῖς καθ’ ὁρμὴν ἐνεργείαις . ἐπεὶ γὰρ τὰ κατ’ ὄρεξιν πραττόμενα πάθους τινὸς ἐγγενομένου πράττεται , ὧν παθῶν τὰ μὲν ἀνίησίν τε τὸ σῶμα καὶ αὔξησιν αὐτοῖς ἐμποιεῖ διὰ θερμότητα εὔκρατον , τὰ δὲ καταψύχει τε καὶ συστέλλει ( αἱ γὰρ φαντασίαι καὶ αἰσθήσεις καὶ ἔννοιαι τῶν πραγμάτων κατὰ ὁμοίωσίν τινα αὐτῶν γινόμεναι ὡς ἐπὶ παροῦσιν ἐκείνοις ἢ ἀνιᾶσιν τὸ σῶμα ἢ συστέλλεσθαί τε καὶ φρίττειν ποιοῦσιν ) , ὧν γινομένων συστολῶν τε καὶ ἐκτάσεων περὶ τὸ σύμφυτον πνεῦμα καὶ ἀπὸ τούτου διαδιδομένων ἐπὶ τὰ νεῦρα , κινεῖσθαι ταῦτα δύναται τὰς καθ’ ὁρμὴν ἐνεργείας τὴν ἀρχὴν τῆς κινήσεως παρὰ τῆς ὀρέξεως λαμβάνοντα . μικρὰ γὰρ μεταβολὴ περὶ τήν ἀρχὴν γενομένη μεγάλων καὶ πολλῶν διαφορῶν αἰτία γίγνεται . τοῦ γοῦν οἴακος ἀκαριαῖον μεθισταμένου πολλὴ ἡ τῆς πρῴρας γίνεται μετάστασις , καὶ περὶ τὴν καρδίαν ἤδη καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἐν αὐτῇ , ὅταν ἀλλοίωσίς τις γένηται διὰ αἰσθήσεις τινῶν ἢ νοήσεις , αἷς ἕπεται κίνησίς τις καὶ πάθος , εἰ καὶ ἐν ἀναισθήτῳ μορίῳ γένοιτο ἐν αὐτῇ ἡ τοιαύτη τροπή , τῷ ἀρχὴν τοῦ ζύου τὴν καρδίαν εἶναι πολλὴν ποιεῖ τοῦ σώματος παντὸς διαφορὰν ἐρυθήμασιν , ώχρότησιν , θερμότησιν , ψύξεσιν , φρίκαις τε καὶ τρόμοις . ἀρχὴ μὲν οὖν τῆς κινήσεως τὸ ἐν τῷ πρακτῷ διωκτόν τε καὶ φευκτόν . ἔστι γὰρ ὁρμὴ κίνησις ἐμψύχου γινομένη κατὰ φαντασίαν διωκτοῦ τινος ἢ φευκτοῦ . ἐξ ἀνάγκης δὲ ἀκολουθεῖ τῇ νοήσει καὶ τῇ φαντασίᾳ αὐτῶν θερμότης καὶ ψῦξις . ἔστι γὰρ τὰ λυπηρὰ καὶ ἡδέα πάντα σχεδὸν μετὰ ψύξεως τινος καὶ θερμότητος . ὧν γινομένων περὶ ἡμᾶς ὁρῶμεν ποτὲ μὲν μόριά τινα κινούμενα ἐν ἡμῖν , ὡς ἐν τοῖς ὀνειρωγμοῖς , ὁτὲ δὲ καὶ ὅλον τὸ σῶμα . ἃ πάθη γινόμενα καὶ περὶ τὰς ἀρχὰς τῶν ὀργανικῶν μορίων πρὸς τὰς ἐνεργείας αὐτὰ καὶ τὰς ὑπηρεσίας ἄγει τῇ ὁρμητικῇ δυνάμει , ἀφ’ ἦς καὶ τὴν ἀρχὴν ἐγγίνεται . πᾶσαι γὰρ αἱ τοιαῦται πράξεις ἐνεργοῦνται διὰ τῆς τῶν σωματικῶν μορίων ἐνεργείας . καὶ τίνα μὲν τὰ μόρια τῆς κοινῆς τῶν ζῴων ψυχῆς , καὶ τίνες αὐτῶν αἱ πρὸς ἀλλήλας διαφοραί , γνώριμον ἐκ τῶν εἰρημένων . εἰσὶ δὲ καὶ αἱ οἰκεῖαι ἑκάστου τούτων ἐνέργειαι αἵθε . τὸ μὲν ζῆν ἐνέργεια τοῦ θρεπτικοῦ , κοινὸν ὄν ζῴου καὶ φυτοῦ . ζωὴ δέ ἐστιν , ὡς ἐρρήθη , ἡ δι’ αὐτοῦ τροφή τε καὶ αὔξησις . τὸ δὲ αἰσθάνεσθαι , ὅπερ ἴδιόν ἐστι τοῦ ζῴου μετὰ τὸ ζῆν ὄν , τῆς αἰσθητικῆς ἐστι ψυχῆς ἐνέργεια , γινομένη διὰ τῆς τῶν εἰδῶν τῶν αἰσθητῶν διὰ τῶν αἰσθητηρίων λήψεως χωρὶς ὕλης , ἦς τὸ μὲν ὁρᾶν τῆς ὁράσεως , τὸ δὲ ἀκούειν τῆς ἀκοῆς καὶ τὰ ἄλλα ὁμοίως , αὐτὸ δὲ τὸ αἰσθάνεσθαι τῆς κοινῆς αἰσθήσεως . ὡς δὲ ἐπὶ τῆς αἰσθήσεως τὰ μὲν καθέκαστα αἰσθητὰ διὰ τῶν καθέκαστα αἰσθητηρίων κρίνομεν , καθόλου δὲ τὰ αἰσθητὰ τῇ κοινῇ αἰσθήσει , ὡς ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ μὲν γινομένης πάσης αἰσθήσεως , κατ’ ἄλλο μέντοι καὶ ἄλλο , οὕτως πάλιν , ἐπεὶ κρίσις μέν τις καὶ ἡ αἴσθησις , εἰσὶν δὲ καὶ ἄλλαι κρίσεις , ὡς τὸ φαντασιοῦσθαι , συγκατατίθεσθαι , ἀντιλαμβάνεσθαι , ὑπολαμβάνειν , δοξάζειν , ἐπίστασθαι , λογίζεσθαι , διανοεῖσθαι , νοεῖν , ὑποληπτέον πάσας μὲν τὰς κρίσεις ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ τινος καὶ κοινοῦ γίνεσθαι ( τοῦ γὰρ κριτικοῦ ) , ἑκάστην δὲ κρίσιν κατ’ ἄλλην καὶ ἄλλην ὑπ’ αὐτοῦ γίνεσθαι δύναμιν , ὡς εἶχεν καὶ ἐπὶ τῆς αἰσθήσεως . τοῦ γὰρ κριτικοῦ τό τε φαντασιοῦσθαι καὶ τὸ συγκατατίθεσθαι καὶ τὸ ἀντιλαμβάνεσθαι καὶ τὸ ὑπολαμβάνειν καὶ τὸ δοξάζειν καὶ τὸ καταλαμβάνειν , ὧν τὰς διαφορὰς κρίνομεν τῷ κοινῷ κριτικῷ . ὡς δέ ἐστί τι κοινὸν κριτικόν , οὕτως πάλιν ἐστὶ καὶ κοινὸν ὁρμητικόν τε καὶ ὀρεκτικόν . ἡ γὰρ ὄρεξις ὁρμὴ ἐπί τι , ς τὸ μὲν ἐπιθυμία , τὸ δὲ θυμός , τὸ δὲ βούλησις . κινεῖ δὲ ἡ ὁρμητική τε καὶ ὀρεκτικὴ ψυχὴ τὸ ζῷον οὐκ αὐτὴ κινουμένη . ὡς προείρηται . ἀκίνητος γὰο καθ’ αὐτὴν πᾶσα ἐντελέχεια . καὶ ἡ ψυχὴ δὲ ἐδείχθη οὖσα ἐντελέχεια . ιὸ οὐδὲ κυρίως λέγεται κινεῖσθαι τὸ σῶμα ὑπὸ τῆς ψυχῆς . τοῦτο γὰρ λέ.ται , ἐφ’ ὧν κεχώρισται τό τε κινοῦν καὶ τὸ κινούμενον , ὡς οἱ βοῦς οἱ κινοῦντες τὴν ἅμαξαν , ἀλλ’ ἐπεὶ κοινότερον λέγεται ὑπό τινος κινεῖσθαι καὶ τὸ κατ’ αὐτὸ κινούμενον ( οὕτως γὰρ ὁ τεχκαὶ νίτης ὑπὸ τῆς τέχνης , ὅτι κατ’ αὐτήν , καὶ οὕτως ὑπὸ τῆς κουφότητος τὸ πῦρ ) , οὕτως λέγεται καὶ τὸ ζῷον ὑπὸ τῆς ψυχῆς κινεῖσθαι , ὅτι κατὰ ταύτην . κατὰ γὰρ τὸ ἔμψυχον εἶναι ἡ τοιάδε αὐτῷ κίνησις γίνεται , οὐ κατὰ τὸ βαρὺ ἢ κοῦφον ἢ λευκὸν ἢ μέλαν ἢ θερμὸν ἢ ψυχρόν . οὐ γὰρ πάντα τὰ κινεῖν λεγόμενα ὁμοίως κινεῖ . τὰ μὲν γὰρ οὕτως κινεῖ ὡς λέγομεν τὸ ὀρεκτόν τε καὶ ἐφετὸν κινεῖν · κινεῖ γὰρ πᾶν . τὸ ἐρώμενον τὸν ἐραστὴν τῇ ἐφέσει αὐτοῦ ἐκτός τε ὂν αὐτοῦ καὶ μὴ κινούμενον . διὸ οὐδὲν ὑπὸ τοῦ οὕτως κινητικοῦ τῶν ἀψύχων κινεῖται . ἡ δὲ ψυχὴ κινεῖ τὸ ζῷον τῷ κατὰ τὴν ὄρεξίν τε καὶ ὁρμὴν τὴν διὰ ταύτην οὔσαν ἐν αὐτῷ διά τι ὧν ἔσθετο ἢ ἐνόησεν κινεῖσθαι αὐτὸ ἢ λήψεως χάριν ἢ φυγῆς . τὰ δέ γε ἄψυχα κινεῖ ἐμπεσόντα τούτοις , ἃ κινεῖ , καὶ βίᾳ κεχωρισμένοις οὔσιν αὐτῶν . ἡ μὲν οὖν τοιαύτη κίνησις ὑπὸ κινουμένων καὶ αὐτῶν τῶν κινούντων γίνεται . αἱ δὲ πρὸ ταύτης εἰρημέναι οὐ τοῦτον τὸν τρόπον . οὔτε γὰρ τὸ τῷ νοεῖσθαι κινοῦν κινούμενον κινεῖ , οὐθ’ ὁ τῷ νοεῖν τι καὶ ὀρέγεσθαι αὐτοῦ καὶ ὁρμᾶν ἐπ’ αὐτὸ κινούμενος τῷ κινεῖσθαι τὸ νοοῦν οὕτως ὑπ’ αὐτοῦ κινεῖται . αἰσθάνεται μὲν γὰρ τὸ ζῷον καὶ νοεῖ καὶ βαδίζει κατὰ τὴν ψυχήν , οὐ μὴν τῆς ψυχῆς αὐτῆς καθ’ αὐτήν , ἴνα κινήσῃ , κινουμένης . οὐδὲ γὰρ ἐπεὶ ὁ ὀρχηστὴς κατὰ τὴν ὀρχηστικὴν κινεῖται , διὰ τοῦτο ἀνάγκη κινεῖσθαι καθ’ αὐτὴν καὶ τὴν ὀρχηστικήν . οὐ γάρ ἐστιν οὕτως ἐν ἡμῖν ἡ ψυχὴ ὡς ὁ ἐρέτης ἐν τῇ νηΐ , ἀλλ’ ὡς εἶδός τι καὶ τελειότης , ὡς ἐδείχθη . ἀλλὰ περὶ μὲν τούτου καὶ ἐν τοῖς πρώτοις εἰρήκαμεν . οὐχ ὅτι δὲ προγίνεται τῆς κινήσεως ἡ νόησις ἢ φαντασία , διὰ τοῦτο ἡγεῖσθαι χρὴ ταῦτ’ εἶναι τὰ κινοῦντα , ἀλλ’ ὅτι χωρὶς ὁρμῆς τε καὶ ὀρέξεως οὐδέτερον ἐκείνων κινεῖ , τούτοις τὴν κίνησιν ἀνατιθέναι χρή . οὐ γὰρ ἐπεὶ ἡ ὄρεξις ἐκείνων τινὸς προηγησαμένου , ἤδη καὶ τὸ κινοῦν ἐκείνων τι , ἀλλ’ ὅτι μηδὲν ὄφελος πρὸς κίνησιν ἐκείνων , εἰ μὴ καὶ ὁρμή τις εἴη καὶ ὄρεξις ἐπιγίνοιτο , ταύτην ἡγεῖσθαι χρὴ τὴν κινοῦσαν εἶναι . δεῖ γάρ , εἰ κινηθήσεται τὸ ζῷον , οἶον καταὑπὸ φῆσαι ἢ ἀποφῆσαι πρῶτον αὐτό . ἡ γὰρ περὶ τὰ πρακτικὰ τοιαύτη τοῦ ἐμψύχου διάθεσις αἰτία τῆς κατὰ τόπον κινήσεως . καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν λογικῶν πράξεων , λέγω δὲ λογικὰς τὰς ὑπὸ τῶν λογικῶν τε καὶ κατὰ λόγον τινὰ πραττομένας , αὗται δέ εἰσιν ὧν λόγος προηγεῖται , ἂς καὶ κυρίως ἄν τις πράξεις λέγοι , καὶ τούτων δὴ ἡ ὁρμὴ καὶ ἡ ὄρεξις αἰτία . οὐδὲν γὰρ ὄφελος τοῦ βουλεύσασθαι περὶ τοῦ πρακτέου , εἰ μὴ καὶ προαίρεσις ἐπακολουθήσαι , ἥτις ἐστὶν ὄρεξις βουλευτική . ὡς γὰρ ἐν τοῖς θεωρητοῖς τὸ συμπέρασμα τὸ ἐπὶ τοῖς λαμβανομένοις δεικνύμενον ἡ γνῶσίς ἐστι τοῦ προκειμένου , οὕτως ἐν τοῖς πρακτοῖς ἡ πρᾶξις τὸ τῆς βουλήσεως γίνεται συμπέρασμα . ἅμα τε γὰρ ἐδείχθη , ὅτι χρὴ μεταδιώκειν τι ἢ φεύγειν κἂν ἡ ὄρεξις τῷ δειχθέντι συνοδεύῃ τοῦτο γίνεται , ἂν μή τι τὸ κωλύον ἔξωθεν ἦ . ὁ γὰρ ἐννοήσας ὅτι παντὶ ἀνθρώπῳ περιπατητέον , ἐγώ δὲ ἄνθρωπος , συμπέρασμα ποιεῖται τῶν προειρημένων προτάσεων τὸ περιπατεῖν . ἀλλὰ καὶ ὁ ἐννοήσας ὅτι σκεπάσματός μοι δεῖ , τὸ δὲ ἱμάτιον σκέπασμα , τὸ συμπέρασμα τὸ ἱματίου μοι ἄρα δεῖ’ εἰς τὸ κατασκευάζειν μάτιον μεταφέρει .
Lemmas: ὁ μέν οὖν κριτικός δύναμις ὁ ἄλογος Ψυχή τίς εἰμί εἴρω ( τοιοῦτος γάρ ὅς τε αἰσθητικός καί ὁ φανταστικός · ὁ γάρ λογικός τε καί διανοητικός δύναμις , εἰμί καί αὐτός κριτικός , ἴδιος εἰμί ἄνθρωπος · διό περί μέν οὗτος ὕστερος εἴρω ) , ἀκόλουθος δέ εἰμί ὁ προερέω περί ὁ ὁρμητικός εἶπον . οὗτος γάρ ὁ ζῷον ἀρχή καί αἰτία πρᾶξις τε καί ὁ κατά τόπος κίνησις , ὅσος γε αὐτός οὗτος κινέω ὁ τρόπος , καί ἔχω ὁ τάξις μετά ὁ φανταστικός . δοκέω γάρ ἕπω μετά ὁ ἐπί ὁ φαντασία συγκατάθεσις ὁρμή ὥσπερ εἰμί τέλος αὐτός , οὐκέτι εἰμί κριτικός , ἀλλά ὁ ἕτερος μέρος ὁ Ψυχή , ὁ πρακτικός . κριτικός γάρ καί πρακτικός ὁ ὁ ζῷον ψυχή διαιρέω , ὁ οὕτως κριτικός τε καί γνωστικός ὁ ἀναφορά ὡς ἐπί τέλος ὁ πρᾶξις ἔχω , καί εἰμί ἑκάτερος αὐτός ἀρχή ὁ ἕτερος , ἀλλά ὁ μέν αἰσθητικός ὁ πρακτικός ὡς ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , ὁ δέ πρακτικός ὁ αἰσθητικός ὡς οὖον ἕνεκα καί τέλος . ὁ δέ ὁρμητικός συζεύγνυμι ὁ ὀρεκτικός · οὗτος γάρ ὁ δύναμις ὁ κατά τόπος ἐκ αὐτός κίνησις ὁ ζῷον ἀρχή τε καί αἰτία . ἢ γάρ ὀρέγω τις ἐπί ὁ λαμβάνω αὐτός ὁρμάω τε καί κινέω , ἢ ἀποστρέφω ἐπί ὁ ἐκκλίνω τε καί φεύγω . ὁρμή γάρ τις καί ὁ ὄρεξις . εἰμί δέ ὁ ὄρεξις ὁ μέν ἐπιθυμία , ὁ δέ θυμός , ὁ δέ βούλησις . ὁ μέν γάρ ὁ ἡδύς ὄρεξις ἐπιθυμία , ὅστις ἐν πᾶς εἰμί ὁ μετέχω αἴσθησις , ὁ δέ ὁ τιμωρέω τις ὡς ὀλιγωρέω ὄρεξις θυμός καλέω , οὐκέτι ὁ ὄρεξις ὁ τοιοῦτος ἐν πᾶς ὁ ἔχω αἴσθησις . οὖον γάρ καί ἐν σκώληξ τε καί ὄστρεον , ἀλλά ἐν τέλειος ἤδη . ὁ δέ γε ὁ ἀγαθός ὄρεξις γίγνομαι μετά κρίσις τε καί βουλή βούλησις καλέω , ὅστις ἐν ἄνθρωπος γίγνομαι μόνος . ὁ γάρ βούλησις ὄρεξις λογικός . λογικός δέ οὐ ὡς ὁ λογικός εἰμί Ψυχή ἐνέργεια , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ ἐκεῖνος ἐνέργεια γίγνομαι . ὁ γάρ ὀρεκτικός ὁ ὑποτάσσω ὁ λόγος δύναμαι καί πείθω , ὅταν ὀρέγω ὁ ὑπό ὁ λόγος κρίνω , ὁ τοιόσδε ὄρεξις αὐτός βούλησις καλέω . ὁ γάρ βούλησις μετά βουλή , ὁ δέ βουλή καί ὁ βουλεύω ὁ λόγος ἔχω . ὅτι δέ ἕτερος δύναμις Ψυχή ὁ ορμητικός , ἀλλά καί ὅτι ὁ προερέω οὖον μόνος ὁ ὀρεκτικός , ἀλλά καί ἀλλήλων διαφέρω , ἐκ ὅδε ἄν τις γνωρίζω . ὁ μέν γάρ φυτικός ὁ αἰσθητικός χωρίζω ὁ τε ὁ μέν ὑπάρχω ἐν ὁ φυτός αὐτός , ὁ δέ μή . εἰμί γάρ εἰμί ὁ αὐτός , ἐν ὅς ὁ ἕτερος εἰμί αὐτός , ἐν οὗτος εἄν εἰμί καί ἕτερος . ἀλλά καί ἐπί ὁ ζῷον ὁ μέν θρεπτικός ἀπό ὁ πρῶτος σύστασις αὐτός ἐν-ὑπάρχω ( τρέφω γάρ εὐθύς γίγνομαι ἔτι ὁ ζῷον , καί κατά γαστήρ εἰμί ζῶ κατά μόνος ὅδε ὁ δύναμις ἐνεργέω ) , ὁ δέ αἰσθητικός ψυχή ἐγγίγνομαι αὐτός ὕστερος ἀποτίκτω . ὁ γάρ συστολή τε καί ὁ ἔκτασις μέρος τίνω , ὅς ποιέω κατά γαστήρ εἰμί , οὖον γίγνομαι κατά οἰκεῖος αἴσθησις αὐτός , ἀλλά ὡς ἐμψυχόω μέρος κατά οὗτος κινέω . ἔτι ὁ μέν θρεπτικός δύναμις ἀεί ἐνεργέω ( διά πᾶς γάρ τρέφω καί μάλιστα δοκέω κοιμάω ὁ κατά ὁ δύναμις οὗτος ἐνέργεια γίγνομαι ) , οὐ ἀεί δέ ὁ αἰσθητικός . ὁ γοῦν ὕπνος ἐν ὁ ὁ αἴσθησις εἰμί ἀργία τε καί ἡσυχία · διό καί ὁ μέν ὁ αἴσθησις ἀνενεργησία ὕπνος , ὁ δέ ὁ θρεπτικός δύναμις θάνατος . καί ὁ μέν θρεπτικός ποιητικός εἰμί , ὁ δέ αἰσθητικός κριτικός τε καί γνωστικός . ἔτι ὁ μέν θρεπτικός πᾶς ὁ μόριον ὁ ζῷον μετέχω , εἰμί γε πᾶς τρέφω , οὖον πᾶς δέ ὁ αἰσθητικός , εἰμί γε ἀναίσθητος θρίξ τε καί ὀστέον καί ὄνυξ . οὗτος μέν οὖν ὁ δύναμις οὖον μόνος κατά ὁ λόγος διαφέρω ἀλλήλων , ἀλλά ἤδη χωρίζω δύναμαι καί κατά ὁ ὑπόκειμαι καί κατά ὁ ἐνέργεια . κατά μέν γάρ ὁ λόγος ὁ ἑτερότης αὐτός , ὅτι μή αὐτός ὁ θρεπτικός εἰμί καί ὁ αἰσθητικός ( ἄλλος γάρ ὁ ἑκάτερος λόγος καθό εἰμί τοιοῦτος ) , κατά δέ ὁ ἐνέργεια , ὅτι μή , ὅτε ὁ θρεπτικός ἐνεργέω , τότε πάντως καί ὁ αἰσθητικός ( ὁ μέν γάρ ἀεί , ὁ δέ αἰσθητικός ἀνενέργητος κοιμάω ) , κατά δέ ὁ ὑπόκειμαι , ὅτι ὁ μέν θρεπτικός ἐν ἅπας μόριον , ὁ δέ αἰσθητικός οὖον . καί ἐν ὁ φυτός ὁ μέν θρεπτικός εἰμί , ὁ δέ αἰσθητικός οὐκέτι . ὁ δέ ὁρμητικός τε καί ὀρεκτικός ὁ μέν θρεπτικός διαφέρω σχεδόν ὁ αὐτός , ὅς καί ὁ αἰσθητικός . μόνος γάρ παράλλαξις ὁ ὁ μέν αἰσθητικός διαφέρω ὁ θρεπτικός ὁ αὐτός μέν κριτικός εἰμί , ἐκεῖνος δέ ποιητικός . οὐ εἰμί γάρ καί ὁ ὀρεκτικός ὁμοίως ὁ αἰσθητικός κριτικός · ποιητικός γάρ καί αὐτός καί πρακτικός , εἰμί γε αὐτός ὁ ὁ ζῷον κίνησις αἴτιος . ὁ δέ αἰσθητικός ὁ ὀρεκτικός ἕτερος ὁ τε τάξις καί ὁ χρόνος ὁ ἐνέργεια . πρῶτος γάρ ὁ κατά ὁ αἴσθησις τε καί ὁ ἕπομαι αὐτός φαντασία ἐνέργεια ὁ κατά ὁ ὄρεξις . ἐπί ἐκεῖνος γάρ καί μετά ἐκεῖνος ὅδε . τέλος γάρ ὁ ὄρεξις τίνω αἰσθητικός ἐνέργεια . καί πάντως μέν πρό ὁ ὄρεξις αἴσθησις , οὖον πάντως δέ μετά ὁ αἴσθησις ὄρεξις . εἰμί δέ οὗτος , οὐ ὅτε ὁ ἕτερος αὐτός εἰμί , πάντως εἰμί καί ὁ ἕτερος . ἔτι , ὡς ἤδη προερέω , ὁ μέν αἴσθησις γνῶσις καί κρίσις αἰτία ὁ ζῷον , ὁ δέ ὁρμή τε καί ὄρεξις πρᾶξις . καί ὁ μέν αἴσθησις ἐν ὁ πάσχω , ὁ δέ ὁρμή τε καί ὄρεξις δραστικός μᾶλλον καί ποιητικός . ἔχω δέ οὕτως ὁ ὁ Ψυχή δύναμις πρός ἀλλήλων , ἐν ὅς εἰμί πᾶς , ὡς ὁ πρῶτος ὁ ὕστερος εἰμί χάρις καί πρός οὗτος συντελέω τίς , ἀνάλογος ἔχω ὁ μέρος ὁ ἐμψυχόω σῶμα . ὡς γάρ ἐν ἐκεῖνος ἄλλος ἄλλος χάρις γίγνομαι τε καί εἰμί ( ἀλλά καί ὁ πλεῖστος μέρος ὁ σῶμα ὁ κατά ψυχή ἐνέργεια , εἰμί γε ὀργανικός ὁ ἔμψυχος σῶμα , πᾶς δέ ὄργανον ἐκεῖνος χάρις ὑπηρετέω ) , οὕτως καί ἐπί ὁ Ψυχή ὁ πρῶτος ὁ δύο χάρις εἰμί . ὁ μέν γάρ φυτικός ψυχή εἰμί ἐν ὁ ζῷον σωτηρία τε καί ὁ εἰμί χάρις , ὅς Χωρὶς οὐδέ εἄν ὁ αἰσθητικός εἰμί . ὁ δέ αἰσθητικός καί οὕτως κριτικός ὁ πρακτικός τε καί ὁρμητικός χάρις , ὡς προερέω . ἀλλά καί ὁ πρακτικός τε καί ὁρμητικός πάλιν ὁ κριτικός χάρις . οὖον μήv ὁ αἰσθητικός κριτικός , ἀλλά ὁ νόος τε καί ὁ κατά οὗτος ἐνέργεια , ἐν ὅς ὁ ζῷον καί ὅδε ὁ δύναμις εἰμί , ὡς ἐν ὁ περί οὗτος λέγω δείκνυμι . καί ὁ ὁ ὁρμητικός δέ καί ὀρεκτικός δύναμις , ὅτι πλείων τε εἰμί καί διαφέρω ἀλλήλων καί ὁ χρόνος καί ὁ περί ὅς τε καί ὅς εἰμί , εἴρω . προερέω δέ , ὅτι καί ὁ γνωστικός τε καί κριτικός δύναμις εἰμί διαφορά . ὁ μέν γάρ τίς εἰμί δύναμις ὑπηρετικός κριτικός ( τοιοῦτος γάρ ὅς τε αἴσθησις καί φαντασία ) , ὁ δέ τίς ὁ Ψυχή ἡγεμονικός εἰμί κριτικός ( τοιοῦτος γάρ ὁ λογιστικός ) , ὅς διανοητικός τε εἰμί καί νοητικός . ὁ γάρ αἰσθητικός ἐπί ὁ διανοητικός ἔχω ὁ ἀναφορά , ἐν ὅς εἰμί ἄμφω , ὅπως γάρ εἰσαγγέλλω καί μηνύω ὁ ὁ αἰσθητής αὐτός διαφορά . ὡς δέ ἐν ὁ κριτικός ὁ μέν εἰμί ἡγεμονικός , ὁ δέ ὑπηρετικός , οὕτως εἰμί καί ἐν ὁ πρακτικός ὁ μέν ἡγεμονικός , ὅς ὁρμητικός τε καί ὀρεκτικός καλέω , ὁ δέ τίς εἰμί ἐν ὁ νεῦρον . δύναμις γάρ εἰμί καί ἐν οὗτος , κατά ὅς ὑπηρετέω ὁ σῶμα ὁ κατά ὁρμή ἐνέργεια . ἐπεί γάρ ὁ κατά ὄρεξις πράσσω πάθος τις ἐγγίγνομαι πράσσω , ὅς πάθος ὁ μέν ἀνίημι τε ὁ σῶμα καί αὔξησις αὐτός ἐμποιέω διά θερμότης εὔκρατος , ὁ δέ καταψύχω τε καί συστέλλω ( ὁ γάρ φαντασία καί αἴσθησις καί ἔννοια ὁ πρᾶγμα κατά ὁμοίωσις τις αὐτός γίγνομαι ὡς ἐπί πάρειμι ἐκεῖνος ἢ ἀνίημι ὁ σῶμα ἢ συστέλλω τε καί φρίσσω ποιέω ) , ὅς γίγνομαι συστολή τε καί ἔκτασις περί ὁ συμφύω πνεῦμα καί ἀπό οὗτος διαδίδωμι ἐπί ὁ νεῦρον , κινέω οὗτος δύναμαι ὁ κατά ὁρμή ἐνέργεια ὁ ἀρχή ὁ κίνησις παρά ὁ ὄρεξις λαμβάνω . μικρός γάρ μεταβολή περί ὁ ἀρχή γίγνομαι μέγας καί πολύς διαφορά αἰτία γίγνομαι . ὁ γοῦν Οἴαξ ἀκαριαῖος μεθιστάω πολύς ὁ ὁ πρῷρα γίγνομαι μετάστασις , καί περί ὁ Καρδία ἤδη καί ὁ πνεῦμα ὁ ἐν αὐτός , ὅταν ἀλλοίωσις τις γίγνομαι διά αἴσθησις τις ἢ νοέω , ὅς ἕπω κίνησις τις καί πάθος , εἰμί καί ἐν ἀναίσθητος μόριον γίγνομαι ἐν αὐτός ὁ τοιοῦτος τροπή , ὁ ἀρχή ὁ ζύου ὁ Καρδία εἰμί πολύς ποιέω ὁ σῶμα πᾶς διαφορά ἐρύθημα , ὠχρότης , θερμότης , ψῦξις , φρίκη τε καί τρόμος . ἀρχή μέν οὖν ὁ κίνησις ὁ ἐν ὁ πρακτός διωκτός τε καί φευκτός . εἰμί γάρ ὁρμή κίνησις ἐμψυχόω γίγνομαι κατά φαντασία διωκτός τις ἢ φευκτός . ἐκ ἀνάγκη δέ ἀκολουθέω ὁ νοέω καί ὁ φαντασία αὐτός θερμότης καί ψῦξις . εἰμί γάρ ὁ λυπηρός καί ἡδύς πᾶς σχεδόν μετά ψῦξις τις καί θερμότης . ὅς γίγνομαι περί ἐγώ ὁράω ποτέ μέν μόριον τις κινέω ἐν ἐγώ , ὡς ἐν ὁ ὀνειρωγμός , ὁτὲ δέ καί ὅλος ὁ σῶμα . ὁ πάθος γίγνομαι καί περί ὁ ἀρχή ὁ ὀργανικός μόριον πρός ὁ ἐνέργεια αὐτός καί ὁ ὑπηρεσία ἄγω ὁ ορμητικός δύναμις , ἀπό εἰμί καί ὁ ἀρχή ἐγγίγνομαι . πᾶς γάρ ὁ τοιοῦτος πρᾶξις ἐνεργέω διά ὁ ὁ σωματικός μόριον ἐνέργεια . καί τίς μέν ὁ μόριον ὁ κοινός ὁ ζῷον Ψυχή , καί τίς αὐτός ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά , γνώριμος ἐκ ὁ εἴρω . εἰμί δέ καί ὁ οἰκεῖος ἕκαστος οὗτος ἐνέργεια αἴθω . ὁ μέν ζῶ ἐνέργεια ὁ θρεπτικός , κοινός εἰμί ζῷον καί φυτός . ζωή δέ εἰμί , ὡς εἴρω , ὁ διά αὐτός τροφή τε καί αὔξησις . ὁ δέ αἰσθάνομαι , ὅσπερ ἴδιος εἰμί ὁ ζῷον μετά ὁ ζῶ εἰμί , ὁ αἰσθητικός εἰμί Ψυχή ἐνέργεια , γίγνομαι διά ὁ ὁ εἶδος ὁ αἰσθητής διά ὁ αἰσθητήριον λῆψις Χωρὶς ὕλη , εἰμί ὁ μέν ὁράω ὁ ὅρασις , ὁ δέ ἀκούω ὁ ἀκοή καί ὁ ἄλλος ὁμοίως , αὐτός δέ ὁ αἰσθάνομαι ὁ κοινός αἴσθησις . ὡς δέ ἐπί ὁ αἴσθησις ὁ μέν καθέκαστα αἰσθητός διά ὁ καθέκαστα αἰσθητήριον κρίνω , καθόλου δέ ὁ αἰσθητός ὁ κοινός αἴσθησις , ὡς ὑπό ὁ αὐτός μέν γίγνομαι πᾶς αἴσθησις , κατά ἄλλος μέντοι καί ἄλλος , οὕτως πάλιν , ἐπεί κρίσις μέν τις καί ὁ αἴσθησις , εἰμί δέ καί ἄλλος κρίσις , ὡς ὁ φαντασιόω , συγκατατίθημι , ἀντιλαμβάνω , ὑπολαμβάνω , δοξάζω , ἐφίστημι , λογίζομαι , διανοέομαι , νοέω , ὑποληπτέον πᾶς μέν ὁ κρίσις ὑπό ὁ αὐτός τις καί κοινός γίγνομαι ( ὁ γάρ κριτικός ) , ἕκαστος δέ κρίσις κατά ἄλλος καί ἄλλος ὑπό αὐτός γίγνομαι δύναμις , ὡς ἔχω καί ἐπί ὁ αἴσθησις . ὁ γάρ κριτικός ὁ τε φαντασιόω καί ὁ συγκατατίθημι καί ὁ ἀντιλαμβάνω καί ὁ ὑπολαμβάνω καί ὁ δοξάζω καί ὁ καταλαμβάνω , ὅς ὁ διαφορά κρίνω ὁ κοινός κριτικός . ὡς δέ εἰμί τίς κοινός κριτικός , οὕτως πάλιν εἰμί καί κοινός ὁρμητικός τε καί ὀρεκτικός . ὁ γάρ ὄρεξις ὁρμή ἐπί τίς , Σ ὁ μέν ἐπιθυμία , ὁ δέ θυμός , ὁ δέ βούλησις . κινέω δέ ὁ ορμητικός τε καί ὀρεκτικός ψυχή ὁ ζῷον οὐ αὐτός κινέω . ὡς προερέω . ἀκίνητος γάο κατά αὐτός πᾶς ἐντελέχεια . καί ὁ ψυχή δέ δείκνυμι εἰμί ἐντελέχεια . ιός οὐδέ κύριος λέγω κινέω ὁ σῶμα ὑπό ὁ Ψυχή . οὗτος γάρ λέτης , ἐπί ὅς χωρίζω ὁ τε κινέω καί ὁ κινέω , ὡς ὁ βοῦς ὁ κινέω ὁ ἅμαξα , ἀλλά ἐπεί κοινός λέγω ὑπό τις κινέω καί ὁ κατά αὐτός κινέω ( οὕτως γάρ ὁ τεχκαὶ Νίτης ὑπό ὁ τέχνη , ὅτι κατά αὐτός , καί οὕτως ὑπό ὁ κουφότης ὁ πῦρ ) , οὕτως λέγω καί ὁ ζῷον ὑπό ὁ Ψυχή κινέω , ὅτι κατά οὗτος . κατά γάρ ὁ ἔμψυχος εἰμί ὁ τοιόσδε αὐτός κίνησις γίγνομαι , οὖον κατά ὁ βαρύς ἢ κοῦφος ἢ λευκός ἢ μέλας ἢ θερμός ἢ ψυχρός . οὖον γάρ πᾶς ὁ κινέω λέγω ὁμοίως κινέω . ὁ μέν γάρ οὕτως κινέω ὡς λέγω ὁ ὀρεκτός τε καί ἐφετός κινέω · κινέω γάρ πᾶς . ὁ ἐράω ὁ ἐραστής ὁ ἔφεσις αὐτός ἐκτός τε εἰμί αὐτός καί μή κινέω . διό οὐδείς ὑπό ὁ οὕτως κινητικός ὁ ἄψυχος κινέω . ὁ δέ ψυχή κινέω ὁ ζῷον ὁ κατά ὁ ὄρεξις τε καί ὁρμή ὁ διά οὗτος εἰμί ἐν αὐτός διά τίς ὅς ἐσθίω ἢ νοέω κινέω αὐτός ἢ λῆψις χάρις ἢ φυγή . ὁ δέ γε ἄψυχος κινέω ἐμπίτνω οὗτος , ὁ κινέω , καί βία χωρίζω εἰμί αὐτός . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος κίνησις ὑπό κινέω καί αὐτός ὁ κινέω γίγνομαι . ὁ δέ πρό οὗτος εἴρω οὖον οὗτος ὁ τρόπος . οὔτε γάρ ὁ ὁ νοέω κινέω κινέω κινέω , οὐ ὁ ὁ νοέω τίς καί ὀρέγω αὐτός καί ὁρμάω ἐπί αὐτός κινέω ὁ κινέω ὁ νοέω οὕτως ὑπό αὐτός κινέω . αἰσθάνομαι μέν γάρ ὁ ζῷον καί νοέω καί βαδίζω κατά ὁ Ψυχή , οὖον μήv ὁ Ψυχή αὐτός κατά αὐτός , ἵνα κινέω , κινέω . οὐδέ γάρ ἐπεί ὁ ὀρχηστής κατά ὁ ὀρχηστικός κινέω , διά οὗτος ἀνάγκη κινέω κατά αὐτός καί ὁ ὀρχηστικός . οὖον γάρ εἰμί οὕτως ἐν ἐγώ ὁ ψυχή ὡς ὁ ἐρέτης ἐν ὁ ναῦς , ἀλλά ὡς εἶδος τίς καί τελειότης , ὡς δείκνυμι . ἀλλά περί μέν οὗτος καί ἐν ὁ πρῶτος εἴρω . οὐ ὅτι δέ προγίγνομαι ὁ κίνησις ὁ νόησις ἢ φαντασία , διά οὗτος ἡγέομαι χρή αὐτός εἰμί ὁ κινέω , ἀλλά ὅτι Χωρὶς ὁρμή τε καί ὄρεξις οὐδέτερος ἐκεῖνος κινέω , οὗτος ὁ κίνησις ἀνατίθημι χρή . οὖον γάρ ἐπεί ὁ ὄρεξις ἐκεῖνος τις προηγέομαι , ἤδη καί ὁ κινέω ἐκεῖνος τίς , ἀλλά ὅτι μηδείς ὄφελος πρός κίνησις ἐκεῖνος , εἰμί μή καί ὁρμή τις εἰμί καί ὄρεξις ἐπιγίγνομαι , οὗτος ἡγέομαι χρή ὁ κινέω εἰμί . δεῖ γάρ , εἰμί κινέω ὁ ζῷον , οἶος καταὑπὸ φημί ἢ ἀπόφημι πρῶτος αὐτός . ὁ γάρ περί ὁ πρακτικός τοιοῦτος ὁ ἐμψυχόω διάθεσις αἰτία ὁ κατά τόπος κίνησις . καί γάρ ἐπί ὁ λογικός πρᾶξις , λέγω δέ λογικός ὁ ὑπό ὁ λογικός τε καί κατά λόγος τις πράσσω , οὗτος δέ εἰμί ὅς λόγος προηγέομαι , ὅς καί κύριος ἄν τις πρᾶξις λέγω , καί οὗτος δή ὁ ὁρμή καί ὁ ὄρεξις αἰτία . οὐδείς γάρ ὄφελος ὁ βουλεύω περί ὁ πρακτέος , εἰμί μή καί προαίρεσις ἐπακολουθέω , ὅστις εἰμί ὄρεξις Βουλευτική . ὡς γάρ ἐν ὁ θεωρητός ὁ συμπέρασμα ὁ ἐπί ὁ λαμβάνω δείκνυμι ὁ γνῶσις εἰμί ὁ πρόκειμαι , οὕτως ἐν ὁ πρακτός ὁ πρᾶξις ὁ ὁ βούλησις γίγνομαι συμπέρασμα . ἅμα τε γάρ δείκνυμι , ὅτι χρή μεταδιώκω τίς ἢ φεύγω κἀν ὁ ὄρεξις ὁ δείκνυμι συνοδεύω οὗτος γίγνομαι , εἄν μή τίς ὁ κωλύω ἔξωθεν εἰμί . ὁ γάρ ἐννοέω ὅτι πᾶς ἄνθρωπος περιπατητέον , ἐγώ δέ ἄνθρωπος , συμπέρασμα ποιέω ὁ προερέω πρότασις ὁ περιπατέω . ἀλλά καί ὁ ἐννοέω ὅτι σκέπασμα ἐγώ δεῖ , ὁ δέ ἱμάτιον σκέπασμα , ὁ συμπέρασμα ὁ ἱμάτιον ἐγώ ἄρα δίειμι εἰς ὁ κατασκευάζω Μάτιον μεταφέρω .