alexander-philosophy.de-anima 1.21
Ἡ δὲ γευστικὴ αἴσθησίς τε καὶ δύναμίς ἐστι μὲν ἀντιληπτική τε καὶ κριτικὴ τῶν γευστῶν , ἅπερ εἰσὶν οἱ χυμοί , τὸ δὲ γευστὸν ἁπιόν τι , διὰ γὰρ ἀρῆς ἡ ἀντίληψις αὐτοῦ . διὸ οὐκ ἔστι διά τινος μεταξύ , ὄντος σώματος ἄλλου παρὰ τὸ . γευστικὸν καὶ τὸ γευστόν , ἡ γεῦσις γινομένη , διότι μηδὲ ἡ ἁφή . τὸ μὲν γὰρ γευστὸν χυμός , ὁ δὲ χυμὸς ὑγρόν , τὸ δὲ ὑγρὸν ἁπιόν ( ἁφὴ γὰρ αἴσθησις ὑγροῦ ) , ὥστε τὸ γευστὸν ἁπιόν . ὑγρὸν δὲ ὁ χυμός , ὅτι ὕλη τῇ ποιότητι ταύτῃ τὸ ὑγρὸν ὕδωρ γίνεται . οὐδὲν γὰρ γευστὸν ἄνευ ὑγρότητος . τὸ γὰρ ὕδωρ ἄχυμον ὃν καθ’ αὐτό , πάσχον καθ’ ὃ ὑγρόν ἐστιν ὑπὸ τῆς ἐν τῇ γῇ ξηρότητος οὔσης ἐναντίας αὐτῷ , ὅταν ἐν αὐτῇ καὶ δι’ αὐτῆς ῥέῃ , προσγινομένης τινὸς αὐτῷ διὰ θερμότητος πέψεως ἔγχυμον γίνεται . γένεσις γὰρ χυμοῦ ἡ τοῦ ὑγροῦ διὰ τοῦ γεώδους ηροῦ διήθησις προσλαβοῦσα πέψιν τινὰ καὶ σύστασιν διά τινος θερμότητος . κατ’ ἰδίαν μὲν γὰρ ἑκάτερον αὐτῶν ἄχυμον , ὅτι καὶ πᾶν πλοῦν σῶμα . ἡ δὲ κατὰ τὸν προειρημένον τρόπον μῖξις αὐτῶν γινομένη χυμῶν γεννητική . καὶ γὰρ οἱ ἐν τῇ γῇ δοκοῦντες εἶναι χυμοὶ κατὰ μῖξιν ὑγροῦ καὶ σύστασιν ὑπὸ θερμότητος γινομένην τὴν γένεσιν ἔχουσιν . εἰσὶ γὰρ ἐν τῇ γῇ ἐγκαταμεμιγμέναι καὶ ὑγρότητες καὶ θερμότητες . διὸ καὶ ὡρίσατο τὸν χυμὸν Ἀριστοτέλης πάθος τὸ ὑπὸ τοῦ ἐν τῇ γῇ ξηροῦ γινόμενον ἐν τῷ ὑγρῷ τῆς γεύσεως τῆς κατὰ δύναμιν ἀλλοιωτικὸν εἰς ἐνέργειαν . ἐπεὶ δὲ τὸ γευστὸν ὑγρόν , ἀνάγκη τὸ τῶν χυμῶν ἀντιληπτικὸν ὄργανον μήτε ἐντελεχείᾳ ὑγρὸν εἶναι μήτε ἀδύνατον ὑγραίνεσθαι , εἴ γε δι’ ὁμοιώσεως μὲν ἡ αἰσθητικὴ ἀντίληψις , ἡ δὲ ὁμοίωσις δι’ ἀλλοιώσεως , ἡ δὲ ἀλλοίωσις μεταβολή · τὸ γὰρ εἰς τὸ ὅμοιόν τινι μεταβάλλον ἐξ ἀνομοίου ποιεῖται τὴν μεταβολήν . τοιοῦτον δὲ ἡ γλῶττα · οὔτε γὰρ αὐτὴ καθ’ αὐτὴν ὑγρά ( οὐ γὰρ ἂν ἔτι τῆς ἀλλοτρίας ὑγρότητος ᾐσθάνετο μὴ πάσχουσα ὑπ’ αὐτῆς δι’ ὁμοιότητα , μὴ αἰσθανομένη δὲ τοῦ ὑγροῦ οὐδ’ ἂν τοῦ ἐν αὐτῷ χυμοῦ ᾐσθάνετο , εἴ γε διὰ τῆς τοῦ ὑγροῦ ἀντιλήψεως ἡ τῶν ἐν αὐτῷ χυμῶν αἴσθησις γίνεται ) , οὔτ’ αὖ πάλιν ἐστὶ τοιαύτη , ὡς μὴ ῥᾳδίως ὑγραίνεσθαι . καὶ ἔστιν ὡς ἐπὶ τῶν κατὰ τὰς ἄλλας αἰσθήσεις αἰσθητηρίων τὸ αἰσθητήριον δυνάμει μὲν ὅμοιον τῷ αἰσθητῷ , ἐνεργείᾳ δὲ ἀνόμοιον , οὕτω δὲ καὶ τὸ τῆς γεύσεως ὄργανον ἡ γλῶττα . τὰ δὲ εἴδη τῶν χυμῶν , ἀφ’ ὧν κατὰ μεταφορὰν καὶ τὰ ἐπὶ τῶν ὀσφραντῶν ἐλέγετο , ὡς ἐπὶ τῶν χρωμάτων ἔχει . ὡς γὰρ ἐπ’ ἐκείνων ἀπλᾶ μὲν τὸ λευκὸν καὶ μέλαν , τὰ δ’ ἄλλα ἐκ τούτων μικτά , οὕτω δὲ καὶ ἐπὶ τῶν χυμῶν ἀπλοῦς μὲν ὁ γλυκὺς καὶ ὁ πικρός , ἐκ δὲ τῆς μίξεως τούτων ἐγγυτέρω μὲν τοῦ γλυκέος ὁ λιπαρός , τοῦ δὲ πικροῦ ὁ ἁλμυρός , μεταξὺ δὲ τούτων ἐκ τῆς τούτων πάλιν μίξεως ὅ τε δριμὺς καὶ αὐστηρὸς καὶ στρυφνὸς καὶ ὀξύς . τὸ μὲν οὖν γευστόν ἐστι τὸ ποιοῦν ἐντελεχείᾳ ὅμοιον αὐτῷ τὸ γευόμενον αὐτοῦ , γευστικὸν δὲ τὸ ἔχον δύναμιν ἀντιληπτικήν τε καὶ κριτικὴν τοῦ τοιούτου διὰ τῆς πρὸς αὐτὸ κατ’ ἀλλοίωσιν ὁμοιότητος .
Lemmas: ὁ δέ γευστικός αἴσθησις τε καί δύναμις εἰμί μέν ἀντιληπτικός τε καί κριτικός ὁ γεύστης , ὅσπερ εἰμί ὁ χυμός , ὁ δέ γευστός ἄπειμι τίς , διά γάρ ἀρή ὁ ἀντίληψις αὐτός . διό οὐ εἰμί διά τις μεταξύ , εἰμί σῶμα ἄλλος παρά ὁ . γευστικός καί ὁ γευστός , ὁ γεῦσις γίγνομαι , διότι μηδέ ὁ ἁφή . ὁ μέν γάρ γευστός χυμός , ὁ δέ χυμός ὑγρός , ὁ δέ ὑγρός ἄπειμι ( ἁφή γάρ αἴσθησις ὑγρός ) , ὥστε ὁ γευστός ἄπειμι . ὑγρός δέ ὁ χυμός , ὅτι ὕλη ὁ ποιότης οὗτος ὁ ὑγρός ὕδωρ γίγνομαι . οὐδείς γάρ γευστός ἄνευ ὑγρότης . ὁ γάρ ὕδωρ ἄχυμος ὅς κατά αὐτός , πάσχω κατά ὅς ὑγρός εἰμί ὑπό ὁ ἐν ὁ γῆ ξηρότης εἰμί ἐναντίος αὐτός , ὅταν ἐν αὐτός καί διά αὐτός ῥέω , προσγίγνομαι τις αὐτός διά θερμότης πέψις ἔγχυμος γίγνομαι . γένεσις γάρ χυμός ὁ ὁ ὑγρός διά ὁ γεώδης ἀρόω διήθησις προσλαμβάνω πέψις τις καί σύστασις διά τις θερμότης . κατά ἴδιος μέν γάρ ἑκάτερος αὐτός ἄχυμος , ὅτι καί πᾶς πλόος σῶμα . ὁ δέ κατά ὁ προερέω τρόπος μίξις αὐτός γίγνομαι χυμός γεννητικός . καί γάρ ὁ ἐν ὁ γῆ δοκέω εἰμί χυμός κατά μῖξις ὑγρός καί σύστασις ὑπό θερμότης γίγνομαι ὁ γένεσις ἔχω . εἰμί γάρ ἐν ὁ γῆ ἐγκαταμίγνυμι καί ὑγρότης καί θερμότης . διό καί ὁρίζω ὁ χυμός Ἀριστοτέλης πάθος ὁ ὑπό ὁ ἐν ὁ γῆ ξηρός γίγνομαι ἐν ὁ ὑγρός ὁ γεῦσις ὁ κατά δύναμις ἀλλοιωτικός εἰς ἐνέργεια . ἐπεί δέ ὁ γευστός ὑγρός , ἀνάγκη ὁ ὁ χυμός ἀντιληπτικός ὄργανον μήτε ἐντελέχεια ὑγρός εἰμί μήτε ἀδύνατος ὑγραίνω , εἰμί γε διά ὁμοίωσις μέν ὁ αἰσθητικός ἀντίληψις , ὁ δέ ὁμοίωσις διά ἀλλοίωσις , ὁ δέ ἀλλοίωσις μεταβολή · ὁ γάρ εἰς ὁ ὁμοῖος τις μεταβάλλω ἐκ ἀνόμοιος ποιέω ὁ μεταβολή . τοιοῦτος δέ ὁ γλῶσσα · οὔτε γάρ αὐτός κατά αὐτός ὑγρός ( οὖον γάρ εἄν ἔτι ὁ ἀλλότριος ὑγρότης αἰσθάνομαι μή πάσχω ὑπό αὐτός διά ὁμοιότης , μή αἰσθάνομαι δέ ὁ ὑγρός οὐδέ εἄν ὁ ἐν αὐτός χυμός αἰσθάνομαι , εἰμί γε διά ὁ ὁ ὑγρός ἀντίληψις ὁ ὁ ἐν αὐτός χυμός αἴσθησις γίγνομαι ) , οὔτε αὖος πάλιν εἰμί τοιοῦτος , ὡς μή ῥᾳδίως ὑγραίνω . καί εἰμί ὡς ἐπί ὁ κατά ὁ ἄλλος αἴσθησις αἰσθητήριον ὁ αἰσθητήριον δύναμις μέν ὅμοιος ὁ αἰσθητός , ἐνέργεια δέ ἀνόμοιος , οὗτος δέ καί ὁ ὁ γεῦσις ὄργανον ὁ γλῶσσα . ὁ δέ εἶδος ὁ χυμός , ἀπό ὅς κατά μεταφορά καί ὁ ἐπί ὁ ὀσφραντός λέγω , ὡς ἐπί ὁ χρῶμα ἔχω . ὡς γάρ ἐπί ἐκεῖνος ἀπολάω μέν ὁ λευκός καί μέλας , ὁ δέ ἄλλος ἐκ οὗτος μικτός , οὗτος δέ καί ἐπί ὁ χυμός Ἀπλοῦς μέν ὁ γλυκύς καί ὁ πικρός , ἐκ δέ ὁ μίξις οὗτος ἐγγυτέρω μέν ὁ γλυκύς ὁ λιπαρός , ὁ δέ πικρός ὁ ἁλμυρός , μεταξύ δέ οὗτος ἐκ ὁ οὗτος πάλιν μίξις ὅς τε δριμύς καί αὐστηρός καί στρυφνός καί ὀξύς . ὁ μέν οὖν γευστός εἰμί ὁ ποιέω ἐντελέχεια ὅμοιος αὐτός ὁ γεύω αὐτός , γευστικός δέ ὁ ἔχω δύναμις ἀντιληπτικός τε καί κριτικός ὁ τοιοῦτος διά ὁ πρός αὐτός κατά ἀλλοίωσις ὁμοιότης .