alexander-philosophy.apori-ai-kai-lu-seis-sp 3.2.1
Εἰπόντος Ἀριστοτέλους ἐν τῷ δευτέρῳ Περὶ ψυχῆς ἐπὶ τῆς ἀπὸ τῆς ἕξεως , ἣν εἶπεν δευτέραν δύναμιν ( πρώτη γὰρ ἦν δύναμις ἡ πρὸς τὴν ἀνάληψιν τῆς ἕξεως ἐπιτηδειότης ) , εἰπόντος οὖν αὐτοῦ περὶ αὐτῆς οὕτως θεωροῦν γὰρ γίνεται τὸ ἔχον τὴν ἐπιστήμην , ὅπερ οὐκ ἔστιν ἀλλοιοῦσθαι ( εἰς αὐτὸ γὰρ ἡ ἐπίδοσις καὶ εἰς ἐντελέχειαν ) ἢ ἕτερον γένος ἀλλοιώσεως , διὸ οὐ καλῶς ἔχει λέγειν τὸ φρονοῦν ὅταν φρονῇ ἀλλοιοῦσθαι , ὥσπερ οὐδὲ τὸν οἰκοδόμον ὅταν οἰκοδομῇ . τὸ μὲν οὖν εἰς ἐντελέχειαν ἄγον ἐκ δυνάμει ὄντος κατὰ τὸ νοεῖν καὶ φρονεῖν οὐ διδασκαλίαν ἀλλ᾿ ἑτέραν ἐπωνυμίαν ἔχειν δίκαιον , ταῦτ᾿ εἰπόντος αὐτοῦ ἐζητήθη καθόλου ὑπὸ τῆς ἐξηγήσεως , εἰ ἡ εἰς τὴν ἐνέργειαν μεταβολὴ κίνησίς ἐστιν . εἰ γὰρ μὴ ἀλλοίωσις , πολὺ μᾶλλον ἂν οὐκ εἴη τις τῶν ἄλλων κινήσεων . τὸ γὰρ ἀπὸ τῆς νοητικῆς ἕξεως μεταβάλλον εἰς τὸ νοεῖν τε καὶ ἐνεργεῖν ἀλλοίωσις μὲν οὐκ ἂν εἴη τις , ⟨ εἰ ⟩ ἡ μὲν ἀλλοίωσις κατὰ πάθος μεταβολή , ⟨ ἡ δὲ ⟩ οὐκ ἔστιν μεταβολὴ κατὰ πάθος , εἴ γ᾿ ἐστὶν εἰς ταὐτὸν ἐπίδοσις . καὶ ἔστιν ἡ ἀπὸ τῆς ἕξεως ἐνέργεια σωστικὴ τῆς ἕξεως καὶ τελειότης αὐτῆς , εἴ γε τέλος ἑκάστῳ τὸ οὗ χάριν ἐστί , πᾶσα δὲ ἕξις ἕνεκα τῆς ἐνεργείας γίνεται τῆς κατ᾿ αὐτήν . εἰ δὲ μὴ κατ᾿ ἀλλοίωσιν ὁ οὕτως ἐνεργῶν κινεῖται , πολὺ μᾶλλον οὐδ᾿ ἂν κατὰ τόπον ἢ κατ᾿ αὔξησιν κινοῖτο · σωμάτων γὰρ αἱ κινήσεις τοιαίδε . καὶ γὰρ αἱ ἀπὸ τῶν κατὰ τὰς τέχνας ἕξεων ἐνέργειαι γίνοιντο μὲν διὰ κινήσεως , ἐπεὶ σωματικῆς ὑπηρεσίας δέονται , αὗται δὲ καθὸ τελειότητές εἰσι τῶν ἕξεων , οὐκ ἂν κινήσεις εἶεν . μήποτ᾿ οὖν ἄμεινον γενέσεις αὐτὰς λέγειν τινάς , εἴ γε πρὸς τὴν τελειότητα τῶν οὐσιῶν ὧν εἰσι συντελοῦσιν · οὐ γὰρ ἑκάστῳ τῶν διὰ γενέσεως τὸ εἶναι ἐχόντων ἡ ἐπὶ τὴν τελειότητα πρόοδος τῆς γενέσεως αὐτοῦ μέρος . τρόπον οὖν τινα μέρος τῆς γενέσεως τῆς τέχνης καὶ ἡ ἀπὸ τῆς ἕξεως εἰς τὴν ἐνέργειαν μεταβολὴ γινομένη διὰ κινήσεών τινων , ἐπεὶ καὶ πᾶσα γένεσις δοκεῖ γίνεσθαι διὰ κινήσεων . ἀλλ᾿ εἰ τοῦτο ἐπὶ τῶν τεχνῶν χρὴ λέγειν , ἆρά γε δεῖ τὸ αὐτὸ τοῦτο λέγειν καὶ ἐπὶ τῶν κατὰ τὰς θεωρητικὰς ἐπιστήμας , ἐνεργειῶν τινων οὐσῶν καὶ αὐτῶν ; πολὺ γὰρ ἐπὶ τούτων εὐλογώτερον τὸ μὴ εἶναι κίνησίν τινα . ἀλλ᾿ εἰ χρὴ καὶ ταῦτα γενέσεις λέγειν , πᾶσα δὲ γένεσις διὰ κινήσεως , διά τινων κινουμένων εἴη ἂν γινομένη τοιάδε γένεσις . ἢ δεῖ πρῶτον γενέσθαι γνώριμον εἰς τίνος τελειότητα ἡ τοιάδε ἐνέργεια συντελεῖ . ἢ αἱ μὲν κατὰ τὰς τέχνας τῶν πεχνῶν καὶ τῶν τὰς τέχνας ἐχόντων , καθό εἰσι τεχνῖται , ἐπὶ δὲ τοῦ νοῦ καὶ τῶν ἀρετῶν καὶ τῶν θεωρητικῶν ἕξεων εἰς τὴν τοῦ ἀνθρώπου ἂν τελειότητα συντελοῖ ἡ ἀπὸ τῶν ἕξεων τούτων ἐνέργεια , εἴ γε καὶ αἱ ἕξεις αὗται τελειότητές εἰσι τῆς τοῦ ἀνθρώπου φύσεως , καθὸ ἄνθρωπός ἐστι . κυρίως γὰρ ἄνθρωπος ὁ τὰς ἕξεις ἔχων τε καὶ ἐνεργῶν κατὰ ταύτας , καθ᾿ ἃς τῷ ἀνθρώπῳ τὸ μάλιστα καὶ κυρίως εἶναι ἀνθρώπῳ . αἳ δὴ διδασκαλίαι κινήσεις τε καὶ ἀλλοιώσεις εἰσὶ τῶν ἕξεων , τούτων ποιητικαὶ δἰ ὧν ἡ τοῦ ἀνθρώπου τελειότης γίνεται , εἶεν ἂν καὶ τῶν ἀπ᾿ αὐτῶν ἐνεργειῶν αἴτιαι , εἴ γε πᾶν τὸ τὴν ἕξιν ἔχον εὐθὺς ἐνεργεῖ κατ᾿ αὐτήν , εἰ μή τις ἐμποδίζοι τῶν ἐμποδιζόντων ταῖς ἐνεργείαις ἀναίρεσις καὶ αὐτὴ γινομένη μετά τινος κινήσεως .
Lemmas: λέγω Ἀριστοτέλης ἐν ὁ δεύτερος Περι ψυχή ἐπί ὁ ἀπό ὁ ἕξις , ὅς λέγω δεύτερος δύναμις ( πρῶτος γάρ εἰμί δύναμις ὁ πρός ὁ ἀνάληψις ὁ ἕξις ἐπιτηδειότης ) , λέγω οὖν αὐτός περί αὐτός οὕτως θεωρέω γάρ γίγνομαι ὁ ἔχω ὁ ἐπιστήμη , ὅς οὐ εἰμί ἀλλοιόω ( εἰς αὐτός γάρ ὁ ἐπίδοσις καί εἰς ἐντελέχεια ) ἤ ἕτερος γένος ἀλλοίωσις , διό οὐ καλός ἔχω λέγω ὁ φρονέω ὅταν φρονέω ἀλλοιόω , ὥσπερ οὐδέ ὁ οἰκοδόμος ὅταν οἰκοδομέω . ὁ μέν οὖν εἰς ἐντελέχεια ἄγω ἐκ δύναμις εἰμί κατά ὁ νοέω καί φρονέω οὐ διδασκαλία ἀλλά ἕτερος ἐπωνυμία ἔχω δίκαιος , οὗτος λέγω αὐτός ζητέω καθόλου ὑπό ὁ ἐξήγησις , εἰ ὁ εἰς ὁ ἐνέργεια μεταβολή κίνησις εἰμί . εἰ γάρ μή ἀλλοίωσις , πολύς μάλα ἄν οὐ εἰμί τις ὁ ἄλλος κίνησις . ὁ γάρ ἀπό ὁ νοητικός ἕξις μεταβάλλω εἰς ὁ νοέω τε καί ἐνεργέω ἀλλοίωσις μέν οὐ ἄν εἰμί τις , ⟨ εἰ ⟩ ὁ μέν ἀλλοίωσις κατά πάθος μεταβολή , ⟨ ὁ δέ ⟩ οὐ εἰμί μεταβολή κατά πάθος , εἰ γε εἰμί εἰς αὐτός ἐπίδοσις . καί εἰμί ὁ ἀπό ὁ ἕξις ἐνέργεια σωστικός ὁ ἕξις καί τελειότης αὐτός , εἰ γε τέλος ἕκαστος ὁ ὅς χάριν εἰμί , πᾶς δέ ἕξις ἕνεκα ὁ ἐνέργεια γίγνομαι ὁ κατά αὐτός . εἰ δέ μή κατά ἀλλοίωσις ὁ οὕτως ἐνεργέω κινέω , πολύς μάλα οὐδέ ἄν κατά τόπος ἤ κατά αὔξησις κινέω · σῶμα γάρ ὁ κίνησις τοιόσδε . καί γάρ ὁ ἀπό ὁ κατά ὁ τέχνη ἕξις ἐνέργεια γίγνομαι μέν διά κίνησις , ἐπεί σωματικός ὑπηρεσία δέω , οὗτος δέ καθό τελειότης εἰμί ὁ ἕξις , οὐ ἄν κίνησις εἰμί . μήποτε οὖν ἀγαθός γένεσις αὐτός λέγω τις , εἰ γε πρός ὁ τελειότης ὁ οὐσία ὅς εἰμί συντελέω · οὐ γάρ ἕκαστος ὁ διά γένεσις ὁ εἰμί ἔχω ὁ ἐπί ὁ τελειότης πρόοδος ὁ γένεσις αὐτός μέρος . τρόπος οὖν τις μέρος ὁ γένεσις ὁ τέχνη καί ὁ ἀπό ὁ ἕξις εἰς ὁ ἐνέργεια μεταβολή γίγνομαι διά κίνησις τις , ἐπεί καί πᾶς γένεσις δοκέω γίγνομαι διά κίνησις . ἀλλά εἰ οὗτος ἐπί ὁ τέχνη χρή λέγω , ἆρα γε δέω ὁ αὐτός οὗτος λέγω καί ἐπί ὁ κατά ὁ θεωρητικός ἐπιστήμη , ἐνέργεια τις εἰμί καί αὐτός ; πολύς γάρ ἐπί οὗτος εὔλογος ὁ μή εἰμί κίνησις τις . ἀλλά εἰ χρή καί οὗτος γένεσις λέγω , πᾶς δέ γένεσις διά κίνησις , διά τις κινέω εἰμί ἄν γίγνομαι τοιόσδε γένεσις . ἤ δέω πρῶτος γίγνομαι γνώριμος εἰς τίς τελειότης ὁ τοιόσδε ἐνέργεια συντελέω . ἤ ὁ μέν κατά ὁ τέχνη ὁ πεχνῶν καί ὁ ὁ τέχνη ἔχω , καθό εἰμί τεχνίτης , ἐπί δέ ὁ νόος καί ὁ ἀρετή καί ὁ θεωρητικός ἕξις εἰς ὁ ὁ ἄνθρωπος ἄν τελειότης συντελέω ὁ ἀπό ὁ ἕξις οὗτος ἐνέργεια , εἰ γε καί ὁ ἕξις οὗτος τελειότης εἰμί ὁ ὁ ἄνθρωπος φύσις , καθό ἄνθρωπος εἰμί . κύριος γάρ ἄνθρωπος ὁ ὁ ἕξις ἔχω τε καί ἐνεργέω κατά οὗτος , κατά ὅς ὁ ἄνθρωπος ὁ μάλα καί κύριος εἰμί ἄνθρωπος . ὁ δή διδασκαλία κίνησις τε καί ἀλλοίωσις εἰμί ὁ ἕξις , οὗτος ποιητικός διά ὅς ὁ ὁ ἄνθρωπος τελειότης γίγνομαι , εἰμί ἄν καί ὁ ἀπό αὐτός ἐνέργεια αἴτιος , εἰ γε πᾶς ὁ ὁ ἕξις ἔχω εὐθύς ἐνεργέω κατά αὐτός , εἰ μή τις ἐμποδίζω ὁ ἐμποδίζω ὁ ἐνέργεια ἀναίρεσις καί αὐτός γίγνομαι μετά τις κίνησις .