alexander-philosophy.apori-ai-kai-lu-seis-sp 1.25.1
Τῶν οὐσιῶν κατὰ Ἀριστοτέλη ἡ μέν ἐστιν ἀσώματός τε καὶ ἄνευ σώματος εἶδός τι ἄυλον καὶ χωριστόν , ἐνέργειά τις οὖσα πάσης δυνάμεως κεχωρισμένη , ἣν οὐσίαν καὶ νοῦν καλεῖ , νοῦν δὲ τὸν κατ᾿ ἐνέργειαν , ἀεὶ γὰρ νοοῦντα καὶ νοοῦντα τὸ τῶν ὄντων ἄριστον , τοῦτο δ᾿ ἐστὶν αὐτός . αὑτὸν δὴ ἀεὶ νοεῖ ὁ νοῦς οὗτος · τὸ γὰρ μάλιστα νοητὸν ὁ μάλιστα νοῦς νοεῖ , μάλιστα δὲ νοητὸν τὸ χωρὶς ὕλης εἶδος . τῇ γὰρ αὑτῆς φύσει ἡ τοιάδε οὐσία νοητή ( τὰ μὲν γὰρ ἔνυλα εἴδη νοητὰ μέν ἐστιν , ἀλλ᾿ οὐ τῇ αὑτῶν φύσει , οὐδὲ καθ᾿ αὑτά , ἀλλ᾿ ὁ νοῶν αὐτὰ νοῦς νοητὰ αὐτὰ ποιεῖ χωρίζων αὐτὰ τῆς ὕλης τῇ ἐπινοίᾳ καὶ ὡς ὄντα καθ᾿ αὑτὰ λαμβάνων ) , τὸ γὰρ πάσης ὕλης καὶ πάσης δυνάμεως εἶδος κεχωρισμένον τῇ αὑτοῦ φύσει νοητόν ἐστι κυρίως . ἀλλὰ μὴν ἡ τοιαύτη οὐσία ὁ προειρημένος νοῦς ἐστιν , διὸ ἑαυτὸν νοεῖ . καὶ γὰρ εἰ ἡ τοιαύτη οὐσία μηδὲν ἔχουσα δυνάμει ἀεὶ ἐνεργείᾳ ἐστὶ νοητή , ἐνεργείᾳ δέ ἐστι νοητὸν τὸ ἀεὶ κατ᾿ ἐνέργειαν νοούμενον , εἴη ἂν νοούμενον ὑπὸ τοῦ νοῦ τοῦ ἀιδίου τε καὶ ἐνεργείᾳ , τοιοῦτον δὲ ἡ προειρημένη οὐσία ἦν , πρώτη οὐσία νοῦς τε ὁ πρῶτος καὶ νοητὸν τὸ πρῶτον καὶ νοῦς ἀεὶ νοῶν καὶ ἐν τούτῳ τὴν οὐσίαν ἔχων . πᾶς μὲν γὰρ νοῦς ὅταν ἐνεργῇ , αὑτὸν νοεῖ τῷ γίνεσθαί πως ἐνεργῶν ⟨ ὁ ⟩ αὐτὸς τῷ νοουμένῳ , εἴ γε τῇ τοῦ νοουμένου λήψει τὸ νοεῖν γίνεται , τὸ δὲ τὸ εἶδος νοουμένου λαβὸν γίνεταί πως τὸ νοούμενον . τὸ δὲ πῶς᾿ εἶπον ὅτι ἐφ᾿ ὧν μὲν τὸ νοούμενον ἔνυλον , ἐπὶ τούτων οὐχ ἁπλῶς ὁ νοῶν νοῦς τὸ νοούμενον γίνεται τῷ μὴ μετὰ τῆς ὕλης τὸ εἶδος λαμβάνειν , ἐφ᾿ ὧν δὲ τὸ νοούμενον εἶδός ἐστιν ὕλης κεχωρισμένον , ἐπὶ τούτων ἁπλῶς γίνεται ὁ νοῶν νοῦς ὁ αὐτὸς τῷ νοουμένῳ . ὅταν δὲ προσῇ καὶ αὐτῷ τῷ νοοῦντι νῷ αὐτῷ τε εἶναι καὶ καθ᾿ αὑτόν , τότε πάντῃ γίνεται νοῶν ἑαυτόν , μάλιστα ἂν προσῇ τὸ μηδ᾿ ἄλλο τι εἶναι τὸ χωριστόν τε τῆς ὕλης καὶ νοητὸν καθ᾿ αὑτὸ παρὰ τὸν νοῦν . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἐνύλων τῷ εἴδει τὰ αὐτά , οὐ τῷ ἀριθμῷ , γίνεται τὰ τοῦ αὐτοῦ εἴδους κεκοινωνη|κότα , παρὰ τῆς ὕλης τὴν κατὰ τὸν ἀριθμὸν διαφορὰν ἔχοντα , ὅσα δὲ τὰ αὐτὰ ὄντα εἴδη ἄυλά ἐστιν , ταῦτα οὐ κατὰ τὸ εἶδος μόνον , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν ἀριθμόν ἐστι τὰ αὐτά . ἓν γὰρ τῷ ἀριθμῷ τὰ πάντα , ὡς αἱ συντιθέμεναι στιγμαί τε καὶ γραμμαὶ καὶ ἐπίπεδα . καὶ τοιαύτη μέν , ὡς διὰ βραχέων ἐπιδείξασθαι , ἡ πρώτη τε καὶ ἀσώματος καὶ ἀκίνητος καὶ ἀίδιος οὐσία , καὶ μετ᾿ ἐκείνην τὸ θεῖον σῶμα τὸ κυκλοφορητικὸν ἔμψυχον καὶ κατὰ ψυχὴν κινούμενον . καὶ ἐπεὶ πᾶν τὸ κατὰ ψυχὴν κινούμενον ἐφέσει τινὸς ἢ ἀποστροφῇ κινεῖται , καὶ τὸ κυκλοφορητικὸν δὲ σῶμα κατὰ ψυχὴν κινεῖται τὴν κίνησιν τὴν κύκλῳ , ἣ μόνη κινήσεων πασῶν ἀίδιός τέ ἐστι καὶ συνεχὴς καὶ ὁμαλή τις , δῆλον ὡς καὶ τοῦτ᾿ εἴη ἂν ἐφέσει τινὸς αὐτῷ κινούμενον . ἀλλὰ μὴν εἰ πᾶσα σωματικὴ οὐσία ὑστέρα τοῦ σώματος ἐκείνου , οὐδενὸς τούτων ἐφέσει κινεῖσθαι οἷόν τε αὐτό . τῆς ἄρα πρώτης οὐσίας ἀιδίου τε καὶ ἀκινήτου λείπεται ἐφιέμενον αὐτὸ κινεῖσθαι τὴν ἀίδιον περιφοράν . ἡ δ᾿ ἔφεσις αὐτῷ οὐ τοῦ λαβεῖν αὐτό , ἀλλὰ τοῦ ὁμοιωθῆναι κατὰ δύναμιν αὐτῷ , ὁμοιοῦται δ᾿ αὐτῷ κατὰ τὴν κίνησιν ( τῷ τε ἀιδίῳ καὶ τῇ ὁμοιότητι καὶ ὁμαλότητι τῆς κινήσεως · στάσει γὰρ ἔοικέ πως ἡ περιφορὰ ἡ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχουσα ) · ἔτι τε ὁμοίωσίς ἐστι τῷ τελείῳ καὶ ἡ καθόλου ἣν δύναται ἕκαστον τῶν ὁμοιοῦσθαι ἐφιεμένων αὐτῷ ⟨ τελειοῦσθαι ⟩ τελειότης , τελειότης δὲ τοῦ κυκλοφορητικοῦ σώματος ἡ τοιαύτη περιφορά . πλειόνων δὲ σφαιρῶν οὐσῶν τῶν τοῦ θείου σώματος ἡ μὲν πρώτη τε καὶ ἐξωτάτω ἁπλῆν τε καὶ μίαν κινεῖται κίνησιν ἐκείνης ἐφέσει τῆς οὐσίας , αἱ δὲ μετὰ ταῦτα ἑπτὰ κινοῦνται μὲν καὶ τούτων ἑκάστη ἐφέσει τε καὶ ὀρέξει τῆς οὐσίας , ὁποίας καὶ ἡ πρὸ αὐτῶν , οὐ μὴν μόνην τήνδε κινοῦνται , ἀλλ᾿ ἐξ ἑαυτῶν κινεῖται ἑκάστη . ἣν κινεῖται καὶ περιφέρεται ἀνάπαλιν ἐκείνῃ τῷ τὴν θέσιν τε καὶ τάξιν τοιαύτην ἔχειν , κινεῖται δὲ καὶ δευτέραν κίνησιν ὑπὸ τῆς πρώτης περιφερομένη τὴν αὐτὴν ἐκείνῃ . τῆς δὲ διπλῆς τούτοις αἰτία κινήσεως τὸ δεῖν μὲν εἶναί τι καὶ ἄλλο σῶμα παρὰ τὸ ἀίδιόν τε καὶ θεῖον , ὃν ἐν γενέσει τε καὶ φθορᾷ , ἐπεὶ πρὸς τὴν ἀίδιον αὐτοῖς περιφορὰν συντελεῖ καὶ τὸ τοιόνδε σῶμα , οὐχ οἷόν τε δὲ εἶναι τὸ τοιοῦτο σῶμα κατ᾿ εἶδος ἀίδιον μένειν μὴ ταῖς ἐκείνων ποικίλαις κινήσεσι κυβερνώμενον . τούτων δὲ τοῦτον ἐχόντων τὸν τρόπον , εἰ μέν τις βούλοιτο λέγειν προνοεῖσθαι πᾶν τὸ διά τι καὶ παρά τινος ὁπωσοῦν τὸ μεταβάλλειν ἔχον καὶ τὸ κινεῖσθαι , εἴη ἂν πᾶσα σωματικὴ οὐσία τ᾿ ἀίδιος καὶ ἡ ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ ὑπὸ τῆς πρώτης οὐσίας τῆς ἀιδίου τε καὶ ἀκινήτου καὶ ἀσωμάτου προνοουμένη . εἰ δέ τις ταῦτα μόνα προνοεῖσθαι λέγοι , ὧν χάριν τὸ προνοεῖν αὐτῶν λεγόμενον ἐνεργείᾳ τινὰς ἐνεργείας κινούμενον , μό|νον ἂν εἴη τὸ ὑπὸ σελήνην σῶμα προνοούμενον , τοῦτο δ᾿ ἐστὶ τὸ ἔνυλόν τε καὶ ἐν γενέσει καὶ ἐν φθορᾷ , ἐπειδὴ τῆς τούτου χάριν τεταγμένης μεταβολῆς καὶ ἀιδίου κατ᾿ εἶδος διαμονῆς κεῖνται κινεῖσθαι τοῦ κυκλοφορητικοῦ σώματος αἱ μετὰ τὴν πρώτην τε καὶ ἀπλανῆ καλουμένην ἑπτὰ σφαῖραι τὴν κίνσιν τὴν δευτέραν , διότι γὰρ ἔδει τοῖς γινομένοις καὶ φθειρομένοις ποικίλης κινήσεως . οὐ γὰρ οἷόν τ᾿ ἦν ὡσαύτως ἔχοντα πάντα τὰ θεῖα ὁμοῦ μὲν γενέσεως ὁμοῦ δὲ φθορᾶς τεταγμένης αἴτια τοῖς τῇδε γίνεσθαι , δι᾿ ἃς γενέσεις καὶ φθορὰς τοῦτον γινομένας τὸν τρόπον ἀίδια καὶ ταῦτα κατ᾿ εἶδος μένει , μὴ οὔσης τινὸς καὶ ἐν ἐκείνοις ποικίλης κινήσεως .
Lemmas: ὁ οὐσία κατά Ἀριστοτέλης ὁ μέν εἰμί ἀσώματος τε καί ἄνευ σῶμα εἶδος τις ἄυλος καί χωριστός , ἐνέργεια τις εἰμί πᾶς δύναμις χωρίζω , ὅς οὐσία καί νόος καλέω , νόος δέ ὁ κατά ἐνέργεια , ἀεί γάρ νοόω καί νοόω ὁ ὁ εἰμί ἀγαθός , οὗτος δέ εἰμί αὐτός . ἑαυτοῦ δή ἀεί νοέω ὁ νόος οὗτος · ὁ γάρ μάλα νοητός ὁ μάλα νόος νοέω , μάλα δέ νοητός ὁ χωρίς ὕλη εἶδος . ὁ γάρ ἑαυτοῦ φύσις ὁ τοιόσδε οὐσία νοητός ( ὁ μέν γάρ ἔνυλος εἶδος νοητός μέν εἰμί , ἀλλά οὐ ὁ ἑαυτοῦ φύσις , οὐδέ κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά ὁ νοέω αὐτός νόος νοητός αὐτός ποιέω χωρίζω αὐτός ὁ ὕλη ὁ ἐπίνοια καί ὡς εἰμί κατά ἑαυτοῦ λαμβάνω ) , ὁ γάρ πᾶς ὕλη καί πᾶς δύναμις εἶδος χωρίζω ὁ ἑαυτοῦ φύσις νοητός εἰμί κύριος . ἀλλά μήν ὁ τοιοῦτος οὐσία ὁ προλέγω νόος εἰμί , διό ἑαυτοῦ νοέω . καί γάρ εἰ ὁ τοιοῦτος οὐσία μηδείς ἔχω δύναμις ἀεί ἐνέργεια εἰμί νοητός , ἐνέργεια δέ εἰμί νοητός ὁ ἀεί κατά ἐνέργεια νοέω , εἰμί ἄν νοέω ὑπό ὁ νόος ὁ ἀίδιος τε καί ἐνέργεια , τοιοῦτος δέ ὁ προλέγω οὐσία εἰμί , πρῶτος οὐσία νόος τε ὁ πρῶτος καί νοητός ὁ πρῶτος καί νόος ἀεί νοέω καί ἐν οὗτος ὁ οὐσία ἔχω . πᾶς μέν γάρ νόος ὅταν ἐνεργέω , ἑαυτοῦ νοέω ὁ γίγνομαι πως ἐνεργέω ⟨ ὁ ⟩ αὐτός ὁ νοέω , εἰ γε ὁ ὁ νοέω λῆψις ὁ νοέω γίγνομαι , ὁ δέ ὁ εἶδος νοέω λαμβάνω γίγνομαι πως ὁ νοέω . ὁ δέ πῶς λέγω ὅτι ἐπί ὅς μέν ὁ νοέω ἔνυλος , ἐπί οὗτος οὐ ἁπλῶς ὁ νοέω νόος ὁ νοέω γίγνομαι ὁ μή μετά ὁ ὕλη ὁ εἶδος λαμβάνω , ἐπί ὅς δέ ὁ νοέω εἶδος εἰμί ὕλη χωρίζω , ἐπί οὗτος ἁπλῶς γίγνομαι ὁ νοέω νόος ὁ αὐτός ὁ νοέω . ὅταν δέ προσέρχομαι καί αὐτός ὁ νοέω νόος αὐτός τε εἰμί καί κατά ἑαυτοῦ , τότε πάντῃ γίγνομαι νοέω ἑαυτοῦ , μάλα ἄν προσέρχομαι ὁ μηδέ ἄλλος τις εἰμί ὁ χωριστός τε ὁ ὕλη καί νοητός κατά ἑαυτοῦ παρά ὁ νόος . ἐπί μέν γάρ ὁ ἔνυλος ὁ εἶδος ὁ αὐτός , οὐ ὁ ἀριθμός , γίγνομαι ὁ ὁ αὐτός εἶδος κοινωνέω , παρά ὁ ὕλη ὁ κατά ὁ ἀριθμός διαφορά ἔχω , ὅσος δέ ὁ αὐτός εἰμί εἶδος ἄυλος εἰμί , οὗτος οὐ κατά ὁ εἶδος μόνος , ἀλλά καί κατά ὁ ἀριθμός εἰμί ὁ αὐτός . εἷς γάρ ὁ ἀριθμός ὁ πᾶς , ὡς ὁ συντίθημι στιγμή τε καί γραμμή καί ἐπίπεδος . καί τοιοῦτος μέν , ὡς διά βραχύς ἐπιδείκνυμι , ὁ πρῶτος τε καί ἀσώματος καί ἀκίνητος καί ἀίδιος οὐσία , καί μετά ἐκεῖνος ὁ θεῖος σῶμα ὁ κυκλοφορητικός ἔμψυχος καί κατά ψυχή κινέω . καί ἐπεί πᾶς ὁ κατά ψυχή κινέω ἔφεσις τις ἤ ἀποστροφή κινέω , καί ὁ κυκλοφορητικός δέ σῶμα κατά ψυχή κινέω ὁ κίνησις ὁ κύκλος , ὅς μόνος κίνησις πᾶς ἀίδιος τε εἰμί καί συνεχής καί ὁμαλός τις , δῆλος ὡς καί οὗτος εἰμί ἄν ἔφεσις τις αὐτός κινέω . ἀλλά μήν εἰ πᾶς σωματικός οὐσία ὕστερος ὁ σῶμα ἐκεῖνος , οὐδείς οὗτος ἔφεσις κινέω οἷος τε αὐτός . ὁ ἄρα πρῶτος οὐσία ἀίδιος τε καί ἀκίνητος λείπω ἐφίημι αὐτός κινέω ὁ ἀίδιος περιφορά . ὁ δέ ἔφεσις αὐτός οὐ ὁ λαμβάνω αὐτός , ἀλλά ὁ ὁμοιόω κατά δύναμις αὐτός , ὁμοιόω δέ αὐτός κατά ὁ κίνησις ( ὁ τε ἀίδιος καί ὁ ὁμοιότης καί ὁμαλότης ὁ κίνησις · στάσις γάρ ἔοικα πως ὁ περιφορά ὁ ἀεί κατά ὁ αὐτός καί ὡσαύτως ἔχω ) · ἔτι τε ὁμοίωσις εἰμί ὁ τέλειος καί ὁ καθόλου ὅς δύναμαι ἕκαστος ὁ ὁμοιόω ἐφίημι αὐτός ⟨ τελειόω ⟩ τελειότης , τελειότης δέ ὁ κυκλοφορητικός σῶμα ὁ τοιοῦτος περιφορά . πολύς δέ σφαῖρα εἰμί ὁ ὁ θεῖος σῶμα ὁ μέν πρῶτος τε καί ἐξωτάτω ἁπλόος τε καί εἷς κινέω κίνησις ἐκεῖνος ἔφεσις ὁ οὐσία , ὁ δέ μετά οὗτος ἑπτά κινέω μέν καί οὗτος ἕκαστος ἔφεσις τε καί ὄρεξις ὁ οὐσία , ὁποῖος καί ὁ πρό αὐτός , οὐ μήν μόνος ὅδε κινέω , ἀλλά ἐκ ἑαυτοῦ κινέω ἕκαστος . ὅς κινέω καί περιφέρω ἀνάπαλιν ἐκεῖνος ὁ ὁ θέσις τε καί τάξις τοιοῦτος ἔχω , κινέω δέ καί δεύτερος κίνησις ὑπό ὁ πρῶτος περιφέρω ὁ αὐτός ἐκεῖνος . ὁ δέ διπλόος οὗτος αἰτία κίνησις ὁ δέω μέν εἰμί τις καί ἄλλος σῶμα παρά ὁ ἀίδιος τε καί θεῖος , εἰμί ἐν γένεσις τε καί φθορά , ἐπεί πρός ὁ ἀίδιος αὐτός περιφορά συντελέω καί ὁ τοιόσδε σῶμα , οὐ οἷος τε δέ εἰμί ὁ τοιοῦτος σῶμα κατά εἶδος ἀίδιος μένω μή ὁ ἐκεῖνος ποικίλος κίνησις κυβερνάω . οὗτος δέ οὗτος ἔχω ὁ τρόπος , εἰ μέν τις βούλομαι λέγω προνοέω πᾶς ὁ διά τις καί παρά τις ὁπωσοῦν ὁ μεταβάλλω ἔχω καί ὁ κινέω , εἰμί ἄν πᾶς σωματικός οὐσία τε ἀίδιος καί ὁ ἐν γένεσις καί φθορά ὑπό ὁ πρῶτος οὐσία ὁ ἀίδιος τε καί ἀκίνητος καί ἀσώματος προνοέω . εἰ δέ τις οὗτος μόνος προνοέω λέγω , ὅς χάριν ὁ προνοέω αὐτός λέγω ἐνέργεια τις ἐνέργεια κινέω , μόνος ἄν εἰμί ὁ ὑπό σελήνη σῶμα προνοέω , οὗτος δέ εἰμί ὁ ἔνυλος τε καί ἐν γένεσις καί ἐν φθορά , ἐπειδή ὁ οὗτος χάριν τάσσω μεταβολή καί ἀίδιος κατά εἶδος διαμονή κεῖμαι κινέω ὁ κυκλοφορητικός σῶμα ὁ μετά ὁ πρῶτος τε καί ἀπλανής καλέω ἑπτά σφαῖρα ὁ κίς ὁ δεύτερος , διότι γάρ δέω ὁ γίγνομαι καί φθείρω ποικίλος κίνησις . οὐ γάρ οἷος τε εἰμί ὡσαύτως ἔχω πᾶς ὁ θεῖος ὁμοῦ μέν γένεσις ὁμοῦ δέ φθορά τάσσω αἴτιος ὁ τῇδε γίγνομαι , διά ὅς γένεσις καί φθορά οὗτος γίγνομαι ὁ τρόπος ἀίδιος καί οὗτος κατά εἶδος μένω , μή εἰμί τις καί ἐν ἐκεῖνος ποικίλος κίνησις .