albinus.epitome-doctrinae-platonicae-sive-didaskaliko-s 5
Τῆς διαλεκτικῆς δὲ στοιχειωδέστατον ἡγεῖται πρῶτον μὲν τὸ τὴν οὐσίαν ἐπιβλέπειν παντὸς ὁτουοῦν , ἔπειτα περὶ τῶν συμβεβηκότων · ἐπισκοπεῖ δὲ αὐτὸ μὲν ὃ ἔστιν ἕκαστον ἢ ἄνωθεν διαιρετικῶς καὶ ὁριστικῶς ἢ κάτωθεν ἀναλυτικῶς , τὰ δὲ συμβεβηκότα καὶ ὑπάρχοντα ταῖς οὐσίαις ἢ ἐκ τῶν περιεομ́νων δι᾽ ἐπαγωγῆς ἢ ἐκ τῶν περιεχόντων διὰ συλλογισμοῦ · ὡς κατὰ λόγον εἶναι τῆς διαλεκτικῆς τὸ μὲν διαιρετικόν , τὸ δὲ ὁριστικόν , τὸ δὲ ἀναλυτικόν , καὶ προσέτι ἐπαγωγικόν τε καὶ συλλογιστικόν . διαίρεσις μὲν τοίνυν ἐστὶν ἡ μὲν γένους εἰς εἴδη τομή , ἡ δὲ ὅλου εἰς μέρη · ὡς ἡνίκα τέμνομεν τὴν ψυχὴν εἴς τε τὸ λογικὸν καὶ εἰς τὸ παθητικόν , καὶ αὐ πάλιν τὸ παθητικὸν εἴς τε τὸ θυμικὸν καὶ τὸ ἐπιθυμητικόν ἡ δὲ φωνῆς τομὴ εἰς σημαινόμενα , ὡς ὅταν ἕν καὶ ταὐτὸν ὄνομα εἰς πλείω πράγματα ἕλκηται · ἡ δὲ συμβεβηκότων εἰς ὑποκείμενα , ὡς ὅταν φῶμεν τῶν ἀγαθῶν τὰ μὲν περὶ ψυχήν , τὰ δὲ περὶ σῶμα , τὰ δὲ ἐκτός · ἡ δὲ ὑποκειμένων εἰς συμβεβηκότα , ὡς ὅταν φῶμεν τῶν ἀνθρώπων τοὺς μὲν ἀγαθοὺς εἶναι , τοὺς δὲ κακούς , τοὺς δὲ μέσους . τῇ τοίνυν τοῦ γένους πρῶτον εἰς εἴδη τομῇ χρῆσθαι δεῖ ὑπὲρ τοῦ διαγινώσκειν αὐτὸ ἕκαστον ὃ ἔστι κατὰ τὴνοὐσίαν · τοῦτο δὲ ἄνευ ὅρου οὐκ ἂν γένοιτο , ὁ δὲ ὅρος ἐκ δαιρέσεως γεννᾶται τοῦτον τὸν τρόπον · τοῦ μέλλοντος ὅρῳὑποπίπτειν πράγματος δεῖ τὸ γένος λαβεῖν , ὡς τοῦ ἀνθρώπου τὸ ζῶον , ἔπειτα τοῦτο τέμνειν κατὰ τὰς προσεχεῖς διαφορὰς κατιόντας μέχρι τῶν εἰδῶν , οἷον εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον καὶ θνητὸν καὶ ἀθάνατον , ὥστε εἰ συντεθεῖεν αἱ προσεχεῖς διαφοραὶ τῷ γένει τῷ ἐξ αὐτῶν , ὅρον ἀνθρώπου γίνεσθαι . ἀναλύσεως δὲ εἴδη ἐστὶ τρία · ἡ μὲν γάρ ἐστιν ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν ἐπὶ τὰ πρῶτα νοητὰ ἄνοδος , ἡ δὲ διὰ τῶν δεικνυμένων καὶ ὑποδεικνυμένων ἄνοδος ἐπὶ τὰς ἀναποδείκτους καὶ ἀμέσους προτάσεις , ἡ δὲ ἐξ ὑποθέσεως ἀνιοῦσα ἐπὶ τὰς ἀνυποθέτους ἀρχάς . ἡ μὲν δὴ πρώτη τοιάδε τίς ἐστιν , οἷον ἂν ἀπὸ τοῦ περὶ τὰ σώματα καλοῦ μετίωμεν ἐπὶ τὸ ἐν ταῖς ψυχαῖς καλόν , ἀπὸ δὲ τούτου ἐπὶ τὸ ἐν τοῖς ἐπιτηδεύμασιν , εἶτα ἀπὸ τούτου ἐπὶ τὸ ἐν τοῖς νόμοις , εἶτ’ ἐπὶ τὸ πολὺ πέλαγος τοῦ καλοῦ , εἶτα οὕτω μετιόντες εὕροιμεν λοιπὸν τὸ αὐτὸ τοῦτο καλόν . τὸ δὲ δεύτερον εἶδος τῆς ἀναλύσεως τοιοῦτόν τί ἐστιν · ὑποτίθεσθαι δεῖ τὸ ζητούμενον καὶ θεωρεῖν , τίνα ἐστὶ πρότερα αὐτοῦ , καὶ ταῦτα ἀποδεικνύειν ἀπὸ τῶν ὑστέρων ἐπὶ τὰ πρότερα ἀνιόντα , ἕως ἄν ἔλθωμεν ἐπὶ τὸ πρῶτον καὶ ὁμολογούμενον , ἀπὸ τούτου δὲ ἀρξάμενοι ἐπὶ τὸ ζητούμενον κατελευσόμεθα συνθετικῷ τρόπῳ · οἷον ζητῶν , εἰ ἀθάνατός ἐστιν ἡ ψυχή , ὑποθέμενος τοῦτο ζητῶ , εἰ ἀεικίνητος , καὶ τοῦτο ἀποδείξας ζητῶ , εἰ τὸ ἀεικίνητον αὐτοκίνητον , καὶ πάλιν τοῦτο ἀποδείξας σκοπῶ , εἰ τὸ αὐτοκίνητον ἀρχὴ κινήσεως , εἶτα εἰ ἡ ἀρχὴ ἀγένητος , ὅπερ τίθεται ὡς ὁμολογούμενον , τοῦ ἀγενήτου καὶ ἀφθάρτου ὄντος · ἀφ᾽ οὗ ἀρξάμενος ἐναργοῦς ὄντος συνθήσω τοιαύτην ἀπόδειξιν · εἰ ἡ ἀρχὴ ἀγένητον καὶ ἄφθαρτον , ἀρχὴ κινήσεως τὸ αὐτοκίνητον , τὸ αὐτοκίνητον δὲ ψυχή , ἄφθαρτος ἄρα καὶ ἀγένητος καὶ ἀθάνατος ἡ ψυχή . ἡ δὲ ἐξ ὑποθέσεως ἀνάλυσίς ἐστι τοιαύτη · ὁ ζητῶν τι ὑποτίθεται αὐτὸ ἐκεῖνο , εἶτα τῷ ὑποτεθέντι σκοπεῖ τί ἀκολουθεῖ , καὶ μετὰ τοῦτο εἰ λόγον δέοι ἀποδιδόναι τῆς ὑποθέσεως , ἄλλην ὑποθέμενος ὑπόθεσιν ζητεῖ , εἰ τὸ πρότερον ὑποτεθὲν πάλιν ἐστὶν ἀκόλουθον ἄλλῃ ὑποθέσει , καὶ τοῦτο μέχρις οὗ ἂν ἐπί τινα ἀρχὴν ἀνυπόθετον ἔλθῃ ποιεῖ . ἐπαγωγὴ δέ ἐστι πᾶσα ἡ διὰ λόγων μέθοδος ἡ ἀπὸ τοῦ ὁμοίου ἐπὶ τὸ ὅμοιον μετιοῦσα ἢ ἀπὸ τῶν καθέκαστα ἐπὶ τὰ καθόλου · χρησιμωτάτη δὲ ἡἐπαγωγὴ εἰς τὸ ἀνακινεῖν τὰς φυσικὰς ἐννοίας .
Lemmas: ὁ διαλεκτική δέ στοιχειώδης ἡγέομαι πρῶτος μέν ὁ ὁ οὐσία ἐπιβλέπω πᾶς ὅστις , ἔπειτα περί ὁ συμβεβηκός · ἐπισκοπέω δέ αὐτός μέν ὅς εἰμί ἕκαστος ἢ ἄνωθεν διαιρετικός καί ὁριστικός ἢ κάτωθεν ἀναλυτικῶς , ὁ δέ συμβεβηκός καί ὑπάρχω ὁ οὐσία ἢ ἐκ ὁ περιεομνα διά ἐπαγωγή ἢ ἐκ ὁ περιέχω διά συλλογισμός · ὡς κατά λόγος εἰμί ὁ διαλεκτική ὁ μέν διαιρετικός , ὁ δέ ὁριστικός , ὁ δέ ἀναλυτικός , καί προσέτι ἐπαγωγικός τε καί συλλογιστικός . διαίρεσις μέν τοίνυν εἰμί ὁ μέν γένος εἰς εἶδος τομή , ὁ δέ ὅλος εἰς μέρος · ὡς ἡνίκα τέμνω ὁ ψυχή εἰς τε ὁ λογικός καί εἰς ὁ παθητικός , καί αὖος πάλιν ὁ παθητικός εἰς τε ὁ θυμικός καί ὁ ἐπιθυμητικός ὁ δέ φωνή τομή εἰς σημαίνω , ὡς ὅταν εἷς καί αὐτός ὄνομα εἰς πλείων πρᾶγμα ἕλκω · ὁ δέ συμβεβηκός εἰς ὑπόκειμαι , ὡς ὅταν φημί ὁ ἀγαθός ὁ μέν περί Ψυχή , ὁ δέ περί σῶμα , ὁ δέ ἐκτός · ὁ δέ ὑπόκειμαι εἰς συμβεβηκός , ὡς ὅταν φημί ὁ ἄνθρωπος ὁ μέν ἀγαθός εἰμί , ὁ δέ κακός , ὁ δέ μέσος . ὁ τοίνυν ὁ γένος πρῶτος εἰς εἶδος τομή χράω δεῖ ὑπέρ ὁ διαγιγνώσκω αὐτός ἕκαστος ὅς εἰμί κατά τὴνοὐσίαν · οὗτος δέ ἄνευ ὁράω οὐ εἄν γίγνομαι , ὁ δέ ὅρος ἐκ δαιρέσεως γεννάω οὗτος ὁ τρόπος · ὁ μέλλω ορωυποπιπτω πρᾶγμα δεῖ ὁ γένος λαμβάνω , ὡς ὁ ἄνθρωπος ὁ ζῷον , ἔπειτα οὗτος τέμνω κατά ὁ προσεχής διαφορά κατέρχομαι μέχρι ὁ εἶδος , οἷος εἰς λογικός καί ἄλογος καί θνητός καί ἀθάνατος , ὥστε εἰμί συντίθημι ὁ προσεχής διαφορά ὁ γένος ὁ ἐκ αὐτός , ὅρος ἄνθρωπος γίγνομαι . ἀνάλυσις δέ εἶδος εἰμί τρεῖς · ὁ μέν γάρ εἰμί ἀπό ὁ αἰσθητής ἐπί ὁ πρῶτος νοητός ἄνοδος , ὁ δέ διά ὁ δείκνυμι καί ὑποδείκνυμι ἄνοδος ἐπί ὁ ἀναπόδεικτος καί ἄμεσος πρότασις , ὁ δέ ἐκ ὑπόθεσις ἀνέρχομαι ἐπί ὁ ἀνυπόθετος ἀρχή . ὁ μέν δή πρῶτος τοιόσδε τίς εἰμί , οἷος εἄν ἀπό ὁ περί ὁ σῶμα καλός μέτειμι ἐπί ὁ ἐν ὁ Ψυχή καλός , ἀπό δέ οὗτος ἐπί ὁ ἐν ὁ ἐπιτήδευμα , εἶτα ἀπό οὗτος ἐπί ὁ ἐν ὁ νόμος , εἶτα ἐπί ὁ πολύς πέλαγος ὁ καλός , εἶτα οὗτος μετέρχομαι εὑρίσκω λοιπός ὁ αὐτός οὗτος καλός . ὁ δέ δύο εἶδος ὁ ἀνάλυσις τοιοῦτος τίς εἰμί · ὑποτίθημι δεῖ ὁ ζητέω καί θεωρέω , τίς εἰμί πρότερος αὐτός , καί οὗτος ἀποδείκνυμι ἀπό ὁ ὕστερος ἐπί ὁ πρότερος ἀνέρχομαι , ἠώς ἄν ἔρχομαι ἐπί ὁ πρῶτος καί ὁμολογέω , ἀπό οὗτος δέ ἄρχω ἐπί ὁ ζητέω κατέρχομαι συνθετικός τρόπος · οἷος ζητέω , εἰμί ἀθάνατος εἰμί ὁ ψυχή , ὑποτίθημι οὗτος ζητέω , εἰμί ἀεικίνητος , καί οὗτος ἀποδείκνυμι ζητέω , εἰμί ὁ ἀεικίνητος αὐτοκίνητον , καί πάλιν οὗτος ἀποδείκνυμι σκοπέω , εἰμί ὁ αὐτοκίνητον ἀρχή κίνησις , εἶτα εἰμί ὁ ἀρχή ἀγένητος , ὅσπερ τίθημι ὡς ὁμολογέω , ὁ ἀγένητος καί ἄφθαρτος εἰμί · ἀπό ὅς ἄρχω ἐναργής εἰμί συντίθημι τοιοῦτος ἀπόδειξις · εἰμί ὁ ἀρχή ἀγένητος καί ἄφθαρτος , ἀρχή κίνησις ὁ αὐτοκίνητον , ὁ αὐτοκίνητον δέ ψυχή , ἄφθαρτος ἄρα καί ἀγένητος καί ἀθάνατος ὁ ψυχή . ὁ δέ ἐκ ὑπόθεσις ἀνάλυσις εἰμί τοιοῦτος · ὁ ζητέω τίς ὑποτίθημι αὐτός ἐκεῖνος , εἶτα ὁ ὑποτίθημι σκοπέω τίς ἀκολουθέω , καί μετά οὗτος εἰμί λόγος δήω ἀποδίδωμι ὁ ὑπόθεσις , ἄλλος ὑποτίθημι ὑπόθεσις ζητέω , εἰμί ὁ πρότερος ὑποτίθημι πάλιν εἰμί ἀκόλουθος ἄλλος ὑπόθεσις , καί οὗτος μέχρι ὅς εἄν ἐπί τις ἀρχή ἀνυπόθετος ἔρχομαι ποιέω . ἐπαγωγή δέ εἰμί πᾶς ὁ διά λόγος μέθοδος ὁ ἀπό ὁ ὁμοιόω ἐπί ὁ ὅμοιος μέτειμι ἢ ἀπό ὁ καθέκαστα ἐπί ὁ καθόλου · χρήσιμος δέ ἐπαγωγή εἰς ὁ ἀνακινέω ὁ φυσικός ἔννοια .