albinus.epitome-doctrinae-platonicae-sive-didaskaliko-s 4
Ἐπεὶ οὖν ἐστί τι τὸ κρῖνον , ἔστι δὲ καὶ τὸ κρινόμενον , εἴη ἄν τι καὶ τὸ ἐκ τούτων ἀποτελούμενον , ὅπερ εἴποι ἄν τις κρίσιν . κυρίως μὲν δὴ τὴν κρίσιν ὀνομάσαι ἄν τις κριτήριον , κοινότερον δὲ καὶ τὸ κρῖνον · τοῦτο δ᾽ ἐστὶ διττόν , τὸ μὲν ὐφ᾽ οὗ κρίνεται τὸ κρινόμενον , τὸ δὲ δι᾽ οὗ , ὧν τὸ μὲν εἴη ἂν ὁ ἐν ἡμῖν νοῦς , τὸ δὲ δι᾽ οὗ ὄργανον φυσικὸν κριτικὸν προηγουμένως μὲν τῶν ἀληθῶν , ἑπομένως δὲ καὶ τῶν ψευδῶν · τοῦτο δὲ οὐκ ἄλλο τί ἐστιν ἢ λόγος φυσικός . σαφέστερον δ᾽ ἐπιόντων κριτὴς μὲν ἂν λέγοιτο ὁ φιλόσοφος , ὑφ᾽ οὗ τὰ πράγματα κρίνεται , κριτὴς δὲ καὶ ὁ λόγος , δἱ᾽ οὕ τὸ ἀληθὲς κρίνεται , ὃ καὶ ὄργανον ἔφαμεν εἶναι . διττὸς δ᾽ ἐστὶν ὁ λόγος · ὁ μὲν γάρ ἐστι παντελῶς ἄληπτός τε καὶ ἀτρεκής , ὁ δὲ κατὰ τὴν τῶν πραγμάτων γνῶσιν ἀδιάψευστος , τούτων δὲ ὁ μὲν πρότερος θεῷ δυνατός , ἀνθρώπῳ δὲ ἀδύνατος , ὁ δὲ δεύτερος καὶ ἀνθρώπῳ δυνατός . διττὸς δὲ καὶ οὗτος , ὁ μὲν περὶ τὰ νοητά , ὁ δὲ περὶ τὰ αἰσθητά · ὧν ὁ μὲν περὶ τὰ νοητὰ ἐπιστήμη τέ ἐστι καὶ ἐπιστημονικὸς λόγος , ὁ δὲ περὶ τὰ αἰσθητὰ δοξαστικός τε καὶ δόξα . ὅθεν ὁ μὲν ἐπιστημονικὸς τὸ βέβαιον ἔχει καὶ μόνιμον , ἅτε περὶ τῶν βεβαίων καὶ μονίμων ὑπάρχων , ὁ δὲ πιθανὸς καὶ δοξαστικὸς πολὺ τὸ εἰκὸς διὰ τὸ μὴ περὶ τὰ μόνιμα εἶναι . ἐπιστήμης δὲ τῆς περὶ τὰ νοητὰ καὶ δόξης τῆς περὶ τὰ αἰσθητὰ ἀρχαὶ νόησίς τε καὶ αἴσθησις . ἡ μὲν οὖν αἴσθησίς ἐστι πάθος ψυχῆς διὰ σώματος ἀπαγγελτικὸν προηγουμένως τῆς πεπονθυίας δυνάμεως · ὁπόταν δὲ ἐν τῇ ψυχῇ διὰ τῶν αἰσθητηρίων κατὰ τὴν αἴσθησιν τύπος ἐγγένηται , ὅπερ ἐστὶν αἴσθῃ σις , ἔπειτα οὗτος μὴ διὰ χρόνου πλῆθος ἐξίτηλος γένηται , αλλ ἔμμονος καὶ σωζόμενος , ἡ τούτου σωτηρία μνήμη καλεῖται . δόξα δέ ἐστι συμπλοκὴ μνήμης καὶ αἰσθήσεως . ὁπόταν γὰρ ἐντύχωμεν αἰσθητῷ τινὶ πρῶτον καὶ ἀπ᾽ αὐτοῦ αἴσθησις ἡμῖν γένηται καὶ ἀπὸ ταύτης μνήμη , ἔπειτα ἐντύχωμεν τῷ αὐτῷ πάλιν αἰσθητῷ , τὴν προυποκειμένην μνήμην συντίθεμεν τῇ ἐκδετέρουγενομένῃ αἰσθήσει καὶ ἐν ἑαυτοῖς λέγομεν φέρε Σωκράτης , ἵππος , πῦρ , καὶ ὅσα τοιαῦτα · καὶ τοῦτο καλεῖται δόξα , συνθέντων ἡμῶν τὴν προυποκειμένην μνήμην τῇ νεωστὶ γενομένηαἰσθήσει · καὶ ὅταν μὲν συμφωνήσῃ ταῦτα κατ᾽ ἄλληλα γενόμενα , ἀληθὴς γίνεται δόξα , ὅταν δὲ παραλλάξη , ψευδής . ἂν γὰρ ἔχων τις μνήμην Σωκράτους ἐντυχὼν Πλάτωνι οἰηθῇ κατά τινα ὁμοιότητα Σωκράτει πάλιν ἐντυγχάνειν , ἔπειτα τὴν ἀπὸ Πλάτωνος αἴσθησιν ὡς ἀπὸ Σωκράτους λαβὼν συνθείη ᾗ ἔχει περὶ Σωκράτους μνήμῃ , ψευδὴς γίνεται δόξα · ἐν ᾧ δὲ γίνεται ἡ μνήμῃ καὶ ἡ αἴσθησις , τοῦτο κηρίνῳ ἐκμαγείῳ ὁ Πλάτων ἀπεικάζει . ὅταν δὲ τὰ δοξασθέντα ἐξ αἰσθήσεως καὶ μνήμης ἀναπλάσασα ἡ ψυχὴ τῇ διανοίᾳ ἀποβλέπῃ εἰς ταῦτα ὥσπερ εἰς ἐκεῖνα , ἀφ᾽ ὧν ἐγένετο , ἀναζωγράφησιν τὸ τοιοῦτο ὁ Πλάτωι καλεῖ , ἐσθ᾽ ὅτε δὲ καὶ φαντασίαν · τὴν δὲ διάνοιάν φησι τὸν αὐτῆς τῆς ψυχῆς πρὸς αὑτὴν διάλογον , λόγον δὲ τὸ ἀπ᾽ ἐκείνῆς ῥεῦμα διὰ τοῦ στόματος χωροῦν μετὰ φθόγγου . νόησις δέ ἐστι νοῦ ἐνέργεια θεωροῦντος τὰ πρῶτα νοητά · αὕτη διττὴ ἔοικεν εἶναι , ἡ μὲν πρὸ τοῦ ἐν τῷδε τῷ σώματι γενέσθαι τὴν ψυχήν , θεωρούσης αὐτῆς τὰ νοητά , ἡ δὲ μετὰ τὸ ἐμβιβασθῆναι εἰς τόδε τὸ σῶμα · τούτων δὲ ἡ μὲν πρὸ τοῦ ἐν σώματι γενέσθαι τὴν ψυχὴν αὐτὸ τοῦτο νόησις ἐκαλεῖτο , γενομένης δ᾽ αὐτῆς ἐν τῷ σώματι ἡ τότε λεγομένη νόησις νῦν ἐλέχθη φυσικὴ ἔννοια , νόησίς τις οὖσα ἐναποκειμένη τῇ ψύχῇ . ὅταν οὖν φῶμεν τὴν νόησιν ἀρχὴν εἶναι τοῦ ἐπιστημονικοῦ λόγου , οὐχὶ τὴν νῦνλεομένην φαμέν , ἀλλὰ τὴν ̔ὅτε χωρὶς τοῦ σώματος ἠν ἡ ψυχή , ἥτις , ὡς ἔφαμεν , τότε μὲν νόησις ἐλέγετο , νῦν δὲ φυσικὴ ἔνια , καλεῖται δὲ ὑπ᾽ αὐτοῦ ἡ φυσικὴ ἔννοια καὶ ἐπιστήμη ἁπλῆ καὶ πτέρωμα ψυχῆς , ἔσθ᾽ ὅτε δὲ καὶ μνήμη . ἐκ δὲ τούτων ἁπλῶν οὐσῶν ἐπιστημῶν ὁ φυσικὸς καὶ ἐπιστημονικὸς συνέστηκε λόγος , φύσει ἐνυπάρχων · οὐκοῦν ὄντος καὶ ἐπιστημονικοῦ λόγου καὶ δυξαστικοῦ , οὔσης δὲ καὶ νοήσεως καὶ αἰσθήσεως , ἔστι καὶ τὰ τούτοις ὑποπίπτοντα , οἷον τὰ νοητὰ καὶ αἰσθητά · καὶ ἐπεὶ τῶν νοητῶν τὰ μὲν πρῶτα ὑπάρχει , ὡς αἱ ἰδέαι , τὰ δὲ δεύτερα , ὡς τὰ εἴδη τὰ ἐπὶ τῇ ὕλῃ ἀχώριστα ὄντα τῆς ὕλης , καὶ νόησις ἔσται διττή , ἡ μὲν τῶν πρώτων , ἡ δὲ τῶν δευτέρων . καὶ πάλιν ἐπεὶ τῶν αἰσθητῶν ἐστὶ τὰ μὲν πρῶτα , ὡς αἱ ποιότητες , οἷον χρῶμα λευκότης , τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκός , οἷον τὸ λευκὸν τὸ κεχρωσμένον , μετὰ δὲ ταῦτα τὸ ἄθροισμα , οἷον πῦρ , μέλι , οὕτω δὴ καὶ αἴσθησις ἡ μέν τις ἔσται τῶν πρώτων πρώτη λεγομένη , ἡ δὲ τῶν δευτέρων δευτέρα . τὰ μὲν δὴ πρῶτα νοητὰ νόησις κρίνει οὐκ ἄνευ τοῦ ἐπιστημονικοῦ λόγου , περιλήψει τινὶ καὶ οὐ διεξόδῳ , τὰ δὲ δεύτερα ὁ ἐπιστημονικὸς λόγος οὐκ ἄνευ νοήσεως · τὰ δὲ πρῶτα αἰσθητὰ καὶ τὰ δεύτερα ἡ αἴσθησις κρίνει οὐκ ἄνευ τοῦ δοξαστικοῦ λόγου , τὸ δὲ ἄθροισμα ὁ δοξαστικὸς λόγος οὐκ ἄνευ τῆς αἰσθήσεως . τοῦ νοητοῦ δὴ κόσμου πρώτου ὄντος νοητοῦ , τοῦ δ᾽ αἰσθητοῦ ἀθροίσματος , τὸν μὲν νοητὸν κόσμον κρίνει νόησις μετὰ λόγου , τουτέστιν οὐκ ἄνευ λόγου , τὸν δὲ αἰσθητὸν ὁ δοξαστικὸς λόγος οὐκ ἄνευ αἰσθήσεως . οὔσης δὲ θεωρίας καὶ πράξεως , ὁ ὀρθὸς λόγος οὐχ ὁμοίως κρίνει τὰ τῇ θεωρίᾳ ὑποπίπτοντα καὶ τὰ πρακτά , ἀλλ᾽ ἐν μὲν τῇ θεωρίᾳ ἐπισκοπεῖ τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ μὴ οὕτως ἔχον , ἐν δὲ τοῖς πρακτοῖς . τί τὸ οἰκεῖον καὶ τί τὸ ἀλλότριον καὶ τί τὸ πραττόμενον . τῷ γὰρ ἔχειν ἔννοιαν φυσικὴν καλοῦ καὶ ἀγαθοῦ τῷ λόγῳ χρώμενοι καὶ ἀναφέροντες ἐπὶ τὰς φυσικὰς ἐννοίας ὡς ἐπὶ μέτρα τινὰ ὡρισμένα κρίνομεν , εἴτε οὕτως ἔχει τάδετνά , εἴτε καὶ ἑτέρως .
Lemmas: ἐπεί οὖν εἰμί τίς ὁ κρίνω , εἰμί δέ καί ὁ κρίνω , εἰμί ἄν τίς καί ὁ ἐκ οὗτος ἀποτελέω , ὅσπερ εἶπον ἄν τις κρίσις . κύριος μέν δή ὁ κρίσις ὀνομάζω ἄν τις κριτήριον , κοινός δέ καί ὁ κρίνω · οὗτος δέ εἰμί διττός , ὁ μέν ὑπό ὅς κρίνω ὁ κρίνω , ὁ δέ διά ὅς , ὅς ὁ μέν εἰμί εἄν ὁ ἐν ἐγώ νόος , ὁ δέ διά ὅς ὄργανον φυσικός κριτικός προηγουμένως μέν ὁ ἀληθής , ἑπομένως δέ καί ὁ ψευδής · οὗτος δέ οὐ ἄλλος τίς εἰμί ἢ λόγος φυσικός . σαφής δέ ἔπειμι κριτής μέν εἄν λέγω ὁ φιλόσοφος , ὑπό ὅς ὁ πρᾶγμα κρίνω , κριτής δέ καί ὁ λόγος , διά ἕ ὁ ἀληθής κρίνω , ὅς καί ὄργανον φημί εἰμί . δισσός δέ εἰμί ὁ λόγος · ὁ μέν γάρ εἰμί παντελῶς ἄληπτος τε καί ἀτρεκής , ὁ δέ κατά ὁ ὁ πρᾶγμα γνῶσις ἀδιάψευστος , οὗτος δέ ὁ μέν πρότερος θεός δυνατός , ἄνθρωπος δέ ἀδύνατος , ὁ δέ δύο καί ἄνθρωπος δυνατός . δισσός δέ καί οὗτος , ὁ μέν περί ὁ νοητός , ὁ δέ περί ὁ αἰσθητής · ὅς ὁ μέν περί ὁ νοητός ἐπιστήμη τε εἰμί καί ἐπιστημονικός λόγος , ὁ δέ περί ὁ αἰσθητός δοξαστικός τε καί δόξα . ὅθεν ὁ μέν ἐπιστημονικός ὁ βέβαιος ἔχω καί μόνιμος , ἅτε περί ὁ βέβαιος καί μόνιμος ὑπάρχω , ὁ δέ πιθανός καί δοξαστικός πολύς ὁ εἰκός διά ὁ μή περί ὁ μόνιμος εἰμί . ἐπιστήμη δέ ὁ περί ὁ νοητός καί δόξα ὁ περί ὁ αἰσθητός ἀρχή νόησις τε καί αἴσθησις . ὁ μέν οὖν αἴσθησις εἰμί πάθος Ψυχή διά σῶμα ἀπαγγελτικός προηγουμένως ὁ πάσχω δύναμις · ὁπόταν δέ ἐν ὁ Ψυχή διά ὁ αἰσθητήριον κατά ὁ αἴσθησις τύπος ἐγγίγνομαι , ὅσπερ εἰμί αἰσθάνομαι τις , ἔπειτα οὗτος μή διά χρόνος πλῆθος ἐξίτηλος γίγνομαι , ἀλλ' Ἔμμονος καί σῴζω , ὁ οὗτος σωτηρία μνήμη καλέω . δόξα δέ εἰμί συμπλοκή μνήμη καί αἴσθησις . ὁπόταν γάρ ἐντυγχάνω αἰσθητός τις πρῶτος καί ἀπό αὐτός αἴσθησις ἐγώ γίγνομαι καί ἀπό οὗτος μνήμη , ἔπειτα ἐντυγχάνω ὁ αὐτός πάλιν αἰσθητός , ὁ προυποκειμαι μνήμη συντίθημι ὁ εκδετερουγιγνομαι αἴσθησις καί ἐν ἑαυτοῦ λέγω φέρω Σωκράτης , ἵππος , πῦρ , καί ὅσος τοιοῦτος · καί οὗτος καλέω δόξα , συντίθημι ἐγώ ὁ προυποκειμαι μνήμη ὁ νεωστί γίγνομαι · καί ὅταν μέν συμφωνέω οὗτος κατά ἀλλήλων γίγνομαι , ἀληθής γίγνομαι δόξα , ὅταν δέ παράλλαξη , ψευδής . εἄν γάρ ἔχω τις μνήμη Σωκράτης ἐντυγχάνω Πλάτων οἴομαι κατά τις ὁμοιότης Σωκράτης πάλιν ἐντυγχάνω , ἔπειτα ὁ ἀπό Πλάτων αἴσθησις ὡς ἀπό Σωκράτης λαμβάνω συντίθημι ὅς ἔχω περί Σωκράτης μνήμη , ψευδής γίγνομαι δόξα · ἐν ὅς δέ γίγνομαι ὁ μνήμη καί ὁ αἴσθησις , οὗτος κήρινος ἐκμαγεῖον ὁ Πλάτων ἀπεικάζω . ὅταν δέ ὁ δοξάζω ἐκ αἴσθησις καί μνήμη ἀναπλάσσω ὁ ψυχή ὁ διάνοια ἀποβλέπω εἰς οὗτος ὥσπερ εἰς ἐκεῖνος , ἀπό ὅς γίγνομαι , ἀναζωγράφησις ὁ τοιοῦτος ὁ Πλάτων καλέω , ἐστώ ὅτε δέ καί φαντασία · ὁ δέ διάνοια φημί ὁ αὐτός ὁ Ψυχή πρός ἑαυτοῦ διάλογος , λόγος δέ ὁ ἀπό ἐκεῖνος ῥεῦμα διά ὁ στόμα χωρέω μετά φθόγγος . νόησις δέ εἰμί νόος ἐνέργεια θεωρέω ὁ πρῶτος νοητός · οὗτος δισσός ἔοικα εἰμί , ὁ μέν πρό ὁ ἐν ὅδε ὁ σῶμα γίγνομαι ὁ Ψυχή , θεωρέω αὐτός ὁ νοητός , ὁ δέ μετά ὁ ἐμβιβάζω εἰς ὅδε ὁ σῶμα · οὗτος δέ ὁ μέν πρό ὁ ἐν σῶμα γίγνομαι ὁ ψυχή αὐτός οὗτος νόησις καλέω , γίγνομαι δέ αὐτός ἐν ὁ σῶμα ὁ τότε λέγω νόησις νῦν λέγω φυσικός ἔννοια , νόησις τις εἰμί ἐναπόκειμαι ὁ Ψυχή . ὅταν οὖν φημί ὁ νόησις ἀρχή εἰμί ὁ ἐπιστημονικός λόγος , οὐ ὁ νῦνλεομένην φημί , ἀλλά ὁ ὅτε Χωρὶς ὁ σῶμα ἐάν ὁ ψυχή , ὅστις , ὡς φημί , τότε μέν νόησις λέγω , νῦν δέ φυσικός ἔνιοι , καλέω δέ ὑπό αὐτός ὁ φυσικός ἔννοια καί ἐπιστήμη ἁπλόος καί πτέρωμα Ψυχή , ἔστω ὅτε δέ καί μνήμη . ἐκ δέ οὗτος ἁπλόος εἰμί ἐπιστήμη ὁ φυσικός καί ἐπιστημονικός συνίστημι λόγος , φύσις ἐνυπάρχω · οὐκοῦν εἰμί καί ἐπιστημονικός λόγος καί δυξαστιπου , εἰμί δέ καί νόησις καί αἴσθησις , εἰμί καί ὁ οὗτος ὑποπίπτω , οἷος ὁ νοητός καί αἰσθητής · καί ἐπεί ὁ νοητός ὁ μέν πρῶτος ὑπάρχω , ὡς ὁ ἰδέα , ὁ δέ δύο , ὡς ὁ εἶδος ὁ ἐπί ὁ ὕλη ἀχώριστος εἰμί ὁ ὕλη , καί νόησις εἰμί διττός , ὁ μέν ὁ πρῶτος , ὁ δέ ὁ δύο . καί πάλιν ἐπεί ὁ αἰσθητής εἰμί ὁ μέν πρῶτος , ὡς ὁ ποιότης , οἷος χρῶμα λευκότης , ὁ δέ κατά συμβεβηκός , οἷος ὁ λευκός ὁ χρῴζω , μετά δέ οὗτος ὁ ἄθροισμα , οἷος πῦρ , μέλι , οὗτος δή καί αἴσθησις ὁ μέν τις εἰμί ὁ πρῶτος πρῶτος λέγω , ὁ δέ ὁ δύο δύο . ὁ μέν δή πρῶτος νοητός νόησις κρίνω οὐ ἄνευ ὁ ἐπιστημονικός λόγος , περίληψις τις καί οὖον διέξοδος , ὁ δέ δύο ὁ ἐπιστημονικός λόγος οὐ ἄνευ νόησις · ὁ δέ πρῶτος αἰσθητός καί ὁ δύο ὁ αἴσθησις κρίνω οὐ ἄνευ ὁ δοξαστικός λόγος , ὁ δέ ἄθροισμα ὁ δοξαστικός λόγος οὐ ἄνευ ὁ αἴσθησις . ὁ νοητός δή κόσμος πρῶτος εἰμί νοητός , ὁ δέ αἰσθητής ἄθροισμα , ὁ μέν νοητός κόσμος κρίνω νόησις μετά λόγος , τουτέστιν οὐ ἄνευ λόγος , ὁ δέ αἰσθητός ὁ δοξαστικός λόγος οὐ ἄνευ αἴσθησις . εἰμί δέ θεωρία καί πρᾶξις , ὁ ὀρθός λόγος οὐ ὁμοίως κρίνω ὁ ὁ θεωρία ὑποπίπτω καί ὁ πρακτός , ἀλλά ἐν μέν ὁ θεωρία ἐπισκοπέω ὁ ἀληθής καί ὁ μή οὕτως ἔχω , ἐν δέ ὁ πρακτός . τίς ὁ οἰκέω καί τίς ὁ ἀλλότριος καί τίς ὁ πράσσω . ὁ γάρ ἔχω ἔννοια φυσικός καλός καί ἀγαθός ὁ λόγος χράω καί ἀναφέρω ἐπί ὁ φυσικός ἔννοια ὡς ἐπί μέτρον τις ὁρίζω κρίνω , εἴτε οὕτως ἔχω τάδες , εἴτε καί ἑτέρως .