albinus.epitome-doctrinae-platonicae-sive-didaskaliko-s 10
Ἑξῆς δὲ περὶ τῆς τρίτης ἀρχῆς ποιητέον τὸν λόγον , ἥν μικροῦ δεῖν καὶ ἄρρητον ἡγεῖται ὁ Πλάτων · ἐπαχθείημεν δ᾽ ἂν περὶ αὐτῆς τοῦτον τὸν τρόπον . εἰ ἔστι νοητά , ταῦτα δὲ οὔτε αἰσθητὰ οὔτε μετούσια τῶν αἰσθητῶν , ἀλλὰ πρώτωντινῶν τῶν νοητῶν , ἔστι πρῶτα νοητὰ ἁπλᾶ , ὡς καὶ πρῶτα αἰσθητά · τὸ δ᾽ ἡγούμενον , τὸ ἄρα λῆγον . ἄνθρωποι μὲν δὴ ἅτε τοῦ τῆς αἰσθήσεως πάθους ἐμπιπλάμενοι , ὥστε καὶ ὁπότε νοεῖν προαιροῖντο τὸ νοητόν , ἐμφανταζόμενον ἔχειν τὸ αἰσθητόν , ὡς καὶ μέγεθος συνεπινοεῖν καὶ σχῆμα καὶ χρῶμα πολλάκις , οὐ καθαρῶς τὰ νοητὰ νοοῦσι , θεοὶ δὲ ἀπηλλαγμένως τῶν αἰσθητῶν εἱλικρινῶς τε καὶ ἀμιγῶς . ἐπεὶ δὲ ψυχῆς νοῦς ἀμείνων νοῦ δὲ τοῦ ἐν δυνάμει ὁ κατ᾽ ἐνέργειαν πάντα νοῶν καὶ ἅμα καὶ ἀεί , τούτου δὲ καλλίων ὁ αἴτιος τούτου καὶ ὅπερ ἂν ἔτι ἀνωτέρω τούτων ὑφέστηκεν , οὗτος ἂν εἴη ὁ πρῶτος θεός , αἴτιος ὑπάρχων τοῦ ἀεὶ ἐνεργεῖν τῷ νῷ τοῦ σύμπαντος οὐρανοῦ . ἐνεγεῖ δὲ ἀκίνητος αὐτὸς ὤν εἰς τοῦτον , ὡς καὶ ὁ ἥλιος εἰς τὴν ὅρασιν , ὅταν αὐτῷ προσβλέπῃ , καὶ ὡς τὸ ὀρεκτὸν κινεῖ τὴν ὄρεξιν ἀκίνητον ὑπτάρχον · οὕτω γε δὴ καὶ οὗτος ὁ νοῦς κινήσει τὸν νοῦν τοῦ σύμπαντος οὐρανοῦ . ἐπεὶ δὲ ὁ πρῶτος νοῦς κάλαλιστος , δεῖ καὶ κάλλιστον αὐτῷ νοητὸν ὑποκεῖσθαι , οὐδὲν δὲ αὐτοῦ κάλλιον · ἑαυτὸν ἂν οὖν καὶ τὰ ἑαυτοῦ νοήματα ἀεὶ νοοίη , καὶ αὕτη ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ ἰδέα ὑπάρχει . καὶ μὴν ὁ πρῶτος θεὸς ἀΐδιός ἐστιν , ἄρρητος , αὐτοτελὴς τουτέστιν ἀπροσδεής , ἀειτελὴς τουτέστιν ἀεὶ τέλειος , παντελὴς τουτέστι πάντη τέλειος · θειότης , οὐσιότης , ἀλήθεια , συμμετρία , ἀγαθόν . λέγω δὲ οὐχ ὡς ὁρίζων ταῦτα , ἀλλ᾽ ὡς κατὰ πάντα ἑνὸς νοουμένου . καὶ ἀγαθὸν μέν ἐστι , διότι πάντα εἰς δύναμιν εὐεργετεῖ , παντὸς ἀγαθοῦ αἴτιος ὤν · καλὸν δὲ , ὅτι αὐτοῦ τὸ σχῆμα φύσει τέλεόν ἐστι καὶ σύμμετρον · ἀλήθεια δέ . διότι πάσης ἀληθείας ἀρχὴ ὑπάρχει , ὡς ὁ ἥλιος παντὸς φωτός · πατὴρ δέ ἐστι τῷ αἴτιος εἶναι πάντων καὶ κοσμεῖν τὸν οὐράνιον νοῦν καὶ τὴν ψυχὴν τοῦ κόσμου πρὸς ἑαυτὸν καὶ πρὸς τὰς ἑαυτοῦ νοήσεις . κατὰ γὰρ τὴν ἑαυτοῦ βούλησιν ἐμπέπληκε πάντα ἑαυτοῦ , τὴν ψυχὴν τοῦ κόσμου ἐπεγείρας καὶ εἰς ἑαυτὸν ἐπιστρέψας , τοῦ νοῦ αὐτῆς αἴτιος ὑπάρχων · ὅς κοσμηθεὶς ὑπὸ τοῦ πατρὸς διακοσμεῖ σύμπασαν φύσιν ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ ἄρρητος δ᾽ ἔστι καὶ τῷ νῷ μόνῳ ληπτός , ὡς εἴρηται , ἐπεὶ οὔτε γένος ἐστὶν οὔτε εἶδος οὔτε διαφορά , ἀλλ᾽ οὐδὲ συμβέβηκέ τι αὐτῷ , οὔτε κακόν · οὐ γὰρ θέμις τοῦτο εἰπεῖν · οὔτε ἀγαθόν · κατὰ μετοχὴν γάρ τινος ἔσται οὗτος καὶ μάλιστα ἀγαθότητος · οὔτε διαφορά · οὐδὲ γὰρ τοῦτο κατὰ τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ · οὔτε ποιόν · οὐ γὰρ ποιωθέν ἐστι καὶ ὑπὸ ποιότητος τοιοῦτον ἀποτετελεσμένον · οὔτε ἄποιον · οὐ γὰρ ἐστέρηταί τινος ἐπιβάλλοντος αὐτῷ ποιοῦ · οὔτε μέρος τινός , οὔτε ὡς ὅλον ἔχον τινὰ μέρη , οὔτε ὥστε ταὐτόν τι εἶναι ἢ ἕτερον · οὐδὲν γὰρ αὐτῷ συμβέβηκε , καθ᾽ ὃ δύναται τῶν ἄλλων χωρισθῆναι · οὔτε κινεῖ οὔτε κινεῖται . ἔσται δὴ πρώτη μὲν αὐτοῦ νόησις ἡ κατὰ ἀφαίρεσιν τούτων , ὅπως καὶ σημεῖον ἐνοήσαμεν κατὰ ἀφαίρεσιν ἀπὸ τοῦ αἰσθητοῦ , ἐπιφάνειαν νοήσαντες , εἶτα γραμμήν , καὶ τελευταῖον τὸ σημεῖον . δευτέρα δέ ἐστιν αὐτοῦ νόησις ἡ κατὰ ἀναλογίαν οὕτω πως · ὅν γὰρ ἔχει λόγου ὁ ἥλιος πρὸς τὴν ὅρασιν καὶ τὰ ὁρώμενα , οὐκ ὤν αὐτὸς ὄψις , παρέχων δὲ τῇ μὲν τὸ ὁρᾷν , τοῖς δὲ τὸ ὁρᾶσθαι , τοῦτον ἔχει τὸν λόγον ὁ πρῶτος νοῦς πρὸς τὴν ἐν τῇ ψυχῇ νόησιν καὶ τὰ νοούμενα · οὐ γὰρ ὤν ὅπερ ἐστὶν ἡ νόησις , παρέχει αὐτῇ τὸ νοεῖν καὶ τοῖς νοητοῖς τὸ νοεῖσθαι , φωτίζων τὴν περὶ αὐτὰ ἀλήθειαν . τρίτη δὲ νόησις τοιαύτη τις ἂν εἴη · θεωρῶν γάρ τις τὸ ἐπὶ τοῖς σώμασι καλὸν μετὰ τοῦτο μέτεισιν ἐπὶ τὸ τῆς ψυχῆς κάλλος , εἶτα τὸ ἐν ἐπιτηδεύμασι καὶ νόμοις , εἶτα ἐπὶ τὸ πολὺ πέλαγος τοῦ καλοῦ , μεθ᾽ ὃ αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν νοεῖ καὶ τὸ ἐραστὸν καὶ ἐφετὸν ὥσπερ φῶς φανὲν καὶ οἷον ἐκλάμψαν τῇ ότως ἀνιούσῃ ψυχῇ · τούτῳ δὲ καὶ θεὸν συνεπινοεῖ διὰ τὴν ἐν τῷ τιμίῳ ὑπεροχήν . ἀμερῆ τε διὰ τὸ μὴ εἶναι πρότερόν τι αὐτοῦ · τὸ γὰρ μέρος καὶ τὸ ἐξ οὗ πρότερον ὑπάρχει τούτου , οὗ μέρος · καὶ γὰρ τὸ ἐπίπεδον πρότερον ἢ τὸ σῶμα , καὶ ἡ γραμμὴ πρότερον ἢ τὸ ἐπίπεδον · μέρη γε μὴν οὐκ ἔχων ἀκίνητος ἂν εἴη κατὰ τόπον καὶ ἀλλοίωσιν . εἰ γὰρ ἀλλοιωθήσεται , ἢ ὑφ᾽ αὑτοῦ ἢ ὑφ᾽ ἑτέρου · εἰ μὲν οὖν ὑφ᾽ ἑτέρου , ἐκεῖνο αὐτοῦ ἰσχυότον ἔσται , εἰ δ᾽ ὑφ’ ἑαυτοῦ , ἤτοι ἐπὶ τὸ χεῖρον ἀλλοιωθείη ἂν ἢ ἐπὶ τὸ βέλτιον · ἄμφω δὲ ̓ἄτοπα · ἐξ ὧν ἁπάντων ἀναφαίνεται καὶ τὸ ἀσώματον αὐτὸ εἶναι · ὅπερ κἀκ τούτων ἀποδεχθήσεται . εἰ γὰρ σῶμα ὁ θεός , ἐξ ὕλης ἂν εἴη καὶ εἴδους · διὰ τὸ πᾶν σῶμα συνδύασμά τι εἶναι ἔκ τε ὕλης καὶ τοῦ σὺν αὐτῇ εἴδους , ὅπερ ἐξομοιοῦται ταῖς ἰδέαις καὶ μετέχει αὐτῶν δύσραστον δή τινα τρόπον · ἄτοπον δὲ τὸν θεὸν ἐξ ὕλης εἶναι καὶ εἴδους · οὐ γὰρ ἔσται ἁπλοῦς οὐδὲ ἀρχικός · ὥστε ἀσώματος ἂν εἴη ὁ θεός . καὶ αὐτόθεν δέ · εἰ σῶμά ἐστιν , ἐξ ὕλης ἂν ὐπάρι · ἢ πῦρ ἂν οὖν εἴη ἢ ὕδωρ ἢ γῆ ἢ ἀὴρ ἢ τι ἐκ τούτων · ἀλλ᾽ ἕκαστόν γε τούτων οὐκ ἀρχικόν . καὶ ἄλλως δὲ ὕστερον γενήσεται τῆς ὕλης , εἰ ἐξ ὕλης ὑπάρχοι · ὧν ἀτόπων ὄντωνἀσώματον αὐτὸν ὑποληπτέον · καὶ γάρ , εἰ σῶμά ἐστι , καὶ φθαρτὸς ἔσται καὶ γεννητὸς καὶ μεταβλητός · ἕκαστον δὲ τούτων ἄτοπον ἐπ᾽ αὐτοῦ .
Lemmas: ἑξῆς δέ περί ὁ τρίτος ἀρχή ποιητέος ὁ λόγος , ὅς μικρός δήω καί ἄρρητος ἡγέομαι ὁ Πλάτων · ἐπάγω δέ εἄν περί αὐτός οὗτος ὁ τρόπος . εἰμί εἰμί νοητός , οὗτος δέ οὔτε αἰσθητός οὔτε μετουσία ὁ αἰσθητής , ἀλλά πρώτων ὁ νοητός , εἰμί πρῶτος νοητός ἁπλόος , ὡς καί πρῶτος αἰσθητής · ὁ δέ ἡγέομαι , ὁ ἄρα λήγω . ἄνθρωπος μέν δή ἅτε ὁ ὁ αἴσθησις πάθος ἐμπίπλημι , ὥστε καί ὁπότε νοέω προαιρέω ὁ νοητός , ἐμφαντάζομαι ἔχω ὁ αἰσθητός , ὡς καί μέγεθος συνεπινοέω καί σχῆμα καί χρῶμα πολλάκις , οὖον καθαρός ὁ νοητός νοέω , θεός δέ ἀπηλλαγμένως ὁ αἰσθητής εἰλικρινής τε καί ἀμιγῶς . ἐπεί δέ Ψυχή νόος ἀγαθός νόος δέ ὁ ἐν δύναμις ὁ κατά ἐνέργεια πᾶς νοέω καί ἅμα καί ἀεί , οὗτος δέ καλός ὁ αἴτιος οὗτος καί ὅσπερ εἄν ἔτι ἀνωτέρω οὗτος ὑφίστημι , οὗτος εἄν εἰμί ὁ πρῶτος θεός , αἴτιος ὑπάρχω ὁ ἀεί ἐνεργέω ὁ νάω ὁ σύμπας οὐρανός . φέρω δέ ἀκίνητος αὐτός εἰμί εἰς οὗτος , ὡς καί ὁ ἥλιος εἰς ὁ ὅρασις , ὅταν αὐτός προσβλέπω , καί ὡς ὁ ὀρεκτός κινέω ὁ ὄρεξις ἀκίνητος ὑπτάρχον · οὗτος γε δή καί οὗτος ὁ νόος κινέω ὁ νόος ὁ σύμπας οὐρανός . ἐπεί δέ ὁ πρῶτος νόος κάλαλιστος , δεῖ καί καλῶς αὐτός νοητός ὑπόκειμαι , οὐδείς δέ αὐτός καλός · ἑαυτοῦ εἄν οὖν καί ὁ ἑαυτοῦ νόημα ἀεί νοέω , καί οὗτος ὁ ἐνέργεια αὐτός ἰδέα ὑπάρχω . καί μήv ὁ πρῶτος θεός ἀΐδιος εἰμί , ἄρρητος , αὐτοτελής τουτέστιν ἀπροσδεής , ἀειτελής τουτέστιν ἀεί τέλειος , παντελής τουτέστι πάντῃ τέλειος · θεότης , οὐσιότης , ἀλήθεια , συμμετρία , ἀγαθός . λέγω δέ οὐ ὡς ὁρίζων οὗτος , ἀλλά ὡς κατά πᾶς εἷς νοέω . καί ἀγαθός μέν εἰμί , διότι πᾶς εἰς δύναμις εὐεργετέω , πᾶς ἀγαθός αἴτιος εἰμί · καλός δέ , ὅτι αὐτός ὁ σχῆμα φύσις τέλειος εἰμί καί σύμμετρος · ἀλήθεια δέ . διότι πᾶς ἀλήθεια ἀρχή ὑπάρχω , ὡς ὁ ἥλιος πᾶς φάος · πατήρ δέ εἰμί ὁ αἴτιος εἰμί πᾶς καί κοσμέω ὁ οὐράνιος νόος καί ὁ ψυχή ὁ κόσμος πρός ἑαυτοῦ καί πρός ὁ ἑαυτοῦ νοέω . κατά γάρ ὁ ἑαυτοῦ βούλησις ἐμπίμπλημι πᾶς ἑαυτοῦ , ὁ ψυχή ὁ κόσμος ἐπεγείρω καί εἰς ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω , ὁ νόος αὐτός αἴτιος ὑπάρχω · ὅς κοσμέω ὑπό ὁ πατήρ διακοσμέω σύμπας φύσις ἐν ὅδε ὁ κόσμος ἄρρητος δέ εἰμί καί ὁ νάω μόνος ληπτός , ὡς εἴρω , ἐπεί οὔτε γένος εἰμί οὔτε εἶδος οὔτε διαφορά , ἀλλά οὐδέ συμβαίνω τίς αὐτός , οὔτε κακός · οὖον γάρ θέμις οὗτος εἶπον · οὔτε ἀγαθός · κατά μετοχή γάρ τις εἰμί οὗτος καί μάλιστα ἀγαθότης · οὔτε διαφορά · οὐδέ γάρ οὗτος κατά ὁ ἔννοια αὐτός · οὔτε ποιός · οὖον γάρ ποιέω εἰμί καί ὑπό ποιότης τοιοῦτος ἀποτελέω · οὔτε ἄποιος · οὖον γάρ στερέω τις ἐπιβάλλω αὐτός ποιέω · οὔτε μέρος τις , οὔτε ὡς ὅλος ἔχω τις μέρος , οὔτε ὥστε αὐτός τίς εἰμί ἢ ἕτερος · οὐδείς γάρ αὐτός συμβαίνω , κατά ὅς δύναμαι ὁ ἄλλος χωρίζω · οὔτε κινέω οὔτε κινέω . εἰμί δή πρῶτος μέν αὐτός νόησις ὁ κατά ἀφαίρεσις οὗτος , ὅπως καί σημεῖον νοέω κατά ἀφαίρεσις ἀπό ὁ αἰσθητής , ἐπιφάνεια νοέω , εἶτα γραμμή , καί τελευταῖος ὁ σημεῖον . δύο δέ εἰμί αὐτός νόησις ὁ κατά ἀναλογία οὗτος πως · ὅς γάρ ἔχω λόγος ὁ ἥλιος πρός ὁ ὅρασις καί ὁ ὁράω , οὐ εἰμί αὐτός ὄψις , παρέχω δέ ὁ μέν ὁ ὁράω , ὁ δέ ὁ ὁράω , οὗτος ἔχω ὁ λόγος ὁ πρῶτος νόος πρός ὁ ἐν ὁ Ψυχή νόησις καί ὁ νοέω · οὖον γάρ εἰμί ὅσπερ εἰμί ὁ νόησις , παρέχω αὐτός ὁ νοέω καί ὁ νοητός ὁ νοέω , φωτίζω ὁ περί αὐτός ἀλήθεια . τρίτος δέ νόησις τοιοῦτος τις εἄν εἰμί · θεωρός γάρ τις ὁ ἐπί ὁ σῶμα καλός μετά οὗτος μέτειμι ἐπί ὁ ὁ Ψυχή κάλλος , εἶτα ὁ ἐν ἐπιτήδευμα καί νόμος , εἶτα ἐπί ὁ πολύς πέλαγος ὁ καλός , μετά ὅς αὐτός ὁ ἀγαθός νοέω καί ὁ ἐραστός καί ἐφετός ὥσπερ φάος φαίνω καί οἷος ἐκλάμπω ὁ ότος ἀνέρχομαι Ψυχή · οὗτος δέ καί θεός συνεπινοέω διά ὁ ἐν ὁ τίμιος ὑπεροχή . ἀμερής τε διά ὁ μή εἰμί πρότερος τίς αὐτός · ὁ γάρ μέρος καί ὁ ἐκ ὅς πρότερος ὑπάρχω οὗτος , ὅς μέρος · καί γάρ ὁ ἐπίπεδος πρότερος ἢ ὁ σῶμα , καί ὁ γραμμή πρότερος ἢ ὁ ἐπίπεδος · μέρος γε μήv οὐ ἔχω ἀκίνητος εἄν εἰμί κατά τόπος καί ἀλλοίωσις . εἰμί γάρ ἀλλοιόω , ἢ ὑπό αὐτός ἢ ὑπό ἕτερος · εἰμί μέν οὖν ὑπό ἕτερος , ἐκεῖνος αὐτός ἰσχύω εἰμί , εἰμί δέ ὑπό ἑαυτοῦ , ἤτοι ἐπί ὁ χείρων ἀλλοιόω εἄν ἢ ἐπί ὁ ἀγαθός · ἄμφω δέ ἄτοπος · ἐκ ὅς ἅπας ἀναφαίνω καί ὁ ἀσώματος αὐτός εἰμί · ὅσπερ ἐκ οὗτος ἀποδείκνυμι . εἰμί γάρ σῶμα ὁ θεός , ἐκ ὕλη εἄν εἰμί καί εἶδος · διά ὁ πᾶς σῶμα συνδύασμα τίς εἰμί ἐκ τε ὕλη καί ὁ σύν αὐτός εἶδος , ὅσπερ ἐξομοιόω ὁ ἰδέα καί μετέχω αὐτός δύσραστον δή τις τρόπος · ἄτοπος δέ ὁ θεός ἐκ ὕλη εἰμί καί εἶδος · οὖον γάρ εἰμί ἁπλόος οὐδέ ἀρχικός · ὥστε ἀσώματος εἄν εἰμί ὁ θεός . καί αὐτόθεν δέ · εἰμί σῶμα εἰμί , ἐκ ὕλη εἄν ὐπάρι · ἢ πῦρ εἄν οὖν εἰμί ἢ ὕδωρ ἢ γῆ ἢ ἀήρ ἢ τίς ἐκ οὗτος · ἀλλά ἕκαστος γε οὗτος οὐ ἀρχικός . καί ἄλλως δέ ὕστερος γίγνομαι ὁ ὕλη , εἰμί ἐκ ὕλη ὑπάρχω · ὅς ἄτοπος ὄντωνἀσώματον αὐτός ὑποληπτέον · καί γάρ , εἰμί σῶμα εἰμί , καί φθαρτός εἰμί καί γεννητός καί μεταβλητός · ἕκαστος δέ οὗτος ἄτοπος ἐπί αὐτός .