agathias-scholasticus.historiae 2.10
ι' . Νίκη γὰρ οὕτω λαμπρὰ καὶ διαφανὴς καὶ ἐς τόδε ἧ περβολῆς προελθοῦσα οὐ ῥᾳδίως , οἶμαι , ἀνὰ τὸν ἔμπροσθεν χρόνον ἑτέρῳ τῷ ξυνηνέχθη . εἰ δέ που ἄρα καὶ ἕτεροι πρότερον παραπλήσια τοῖς Φράγγοις πεπόνθασιν , ἀλλ’ εὕροις γε ἂν καὶ ἐκείνους ἀδικίας ἕκατι διαφθαρέντας . Δάτις μὲν γὰρ πὰλαι ὁ Δαρείου σατράπης ἅμα στρατεύματι Περσικῷ , Μαραθωνάδε ἀφιγμένος καταστρέψασθαι τὴν Ἀττικὴν ᾤετο χρῆναι , καὶ μὲν δὴ καὶ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα . αἴτια δὲ ἦν τῆς ἐφόδου ὅσιον μὲν οὐδὲν οὐδὲ δίκαιον · ὅτι δὲ βασιλέα Δαρεῖον , ὡς ἔοικε , τὸ τῆς Ἀσίας μέγεθος οὐκ ἐχώρει , ἀλλὰ δεινὰ ἐποιεῖτο εἰ μὴ χειρώσοιτο καὶ τὴν Εὐρώπην . ταῦτά τοι καὶ ἡσσῶντο ἀνακράτος ὑπὸ Μιλτιάδου οἱ Μῆδοι . τοσοῦτοι γὰρ αὐτῶν ἐν τῷδε τῷ ἔργῳ ἄνῄρηνται , ὥστε ἀμέλει πρὸ τῆς μάχης τοὺς ’Αθηναίους λέγεται γὰρ οὕτω ) χιμάρους ἰσαρίθμους τῶν ἀπολουμένων δυσμενῶν τῇ Ἀρτέμιδι θύσειν ἀπειλήσαντας , ἐς τοσοῦτον ἵλεῳ ἐντυχεῖν τῇ Ἀγροτέρᾳ , καὶ ἀπόνασθαι τῆς εὐθηρίας , ἐς ὅσον μὴ οἴους τε γενέσθαι τὸ χαριστήριον ἀποτίσαι , ἀλλ’ ἐπιλιπεῖν θυομένας ἔτι τὰς αἶγας , καὶ πρὸς ἀντίδοσιν μὴ διαρκέσαι . Ξέρξης δὲ ἐκεῖνος ὁ πάνυ , κὼ τὰ τοῦ Ξέρξου θαύματα , τῷ ἄρα γε τρόπῳ ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων νενίκηται , ἢ ὅτι ὁ μὲν ἀλαζών τε ἦν καὶ ἀτάσθαλος , καὶ καταδουλωσόμενος ᾔει τοὺς οὐδὲν ἠδικηκότας , μόνῳ τε τῷ πλήθει πίσυνος καὶ τῇ τῶν ὅπλων παρασκευῇ , εὐβουλίᾳ οὐ μάλα ἐχρῆτο · οἱ δὲ ὅσιά γε δρῶντες , ὑπὲρ τῆς σφετέρας ἐλευθερίας ἠμύ - νοντο , οὐδὲν αὐτοῖς τῶν ἐς δύναμιν παρειμένον , ἀλλὰ βουλευόμενοί τε τὰ δέοντα καὶ ἐπιτελοῦντες ; τὰ δὲ Γυλίππου τρόπαια τοῦ Σπαρτιάτου , τήν τε Νικίου καὶ Δημοσθένους κατάλυσιν , καὶ ἅπαντα τὰ ἐν Συρακούσαις κακὰ , μῶν ἄλλοθεν εὕροι τις ἂν γεγενημένα ἢ ἔξ ἀνοίας τε καὶ ἀδικίας ; τί γὰρ ἠβούλοντο οἱ Ἀθηναῖοι , τοὺς ἰΠὶ θύραις πολεμίους ἀφέντες , οἱ δὲ ὡς ποῤῥωτάτω ἐπιστρατεύειν καὶ λυμαίνεσθαι τῇ Σικελίᾳ ; πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἕτερα ἔχοι τις ἂν ἀπαριθμεῖσθαι ἀφροσύνης τε καὶ ἀδικίας τοιάδε κυήματα , καὶ ὅπως σίνονται τοὺς χρωμένους , πλὴν ἀλλὰ καὶ ταῦτα ἡγοῦμαι ἀποχρώντως ἐν τῷ παρόντι εἰρῆσθαι . Τότε δὲ οἱ Ῥωμαῖοι , ἐς γὰρ τὰ πρότερα αὖθις ἰτέθν , ) τοὺς μὲν σφετέρους νεκροὺς , ᾗ νενόμισται , καταχώσαντες , τοὺς δὲ τῶν πολεμίων σκυλεύσαντες , μέγα τι χρῆμα ἤθροισαν ὅπλων , καταστρεψάμενοι δὲ αὐτῶν καὶ τὸ χαράκωμα , καἰ ἅπαντα διαρπάσαντες , οὕτω δὴ τῇ λεῴ σεσαγμένοι , παιανίζοντές τε καὶ στεφανηφοροῦντες , καὶ τὸν στρατηγὸν ἐν κόσμῳ προηγούμενοι , ἐς τὴν Ῥώμην ἦν δὲ ἰδεῖν ἐπιπολὺ τὰ ἀμφὶ Καπύην ἅπαντα πέδια τῷ λύθρῳ περιῤῥεόμενα , καὶ ὑπερχειλῆ τὸν ποταμὸν τῷ ὑπερπεπλῆσθαι σωμάτων . ἐμοὶ δέ τις τῶν ἐπιχωρίων καὶ ἐλεγεῖόν τι ἔφη ἐς κύρβιν τινὰ λιθίνην ὑπό του γεγράφθαι ἀμφὶ τὰς ὄχθας τοῦ ποταμοῦ ἱδρυμένην , ὧδέ πως ἔχον · Ῥεῖθρα Κασουλίνου ποταμοῦ βεβυρημένα Δέξατο Τυρσηνῆς ἠιόνος κροκάλη , Ἡνίκα Φραγγικὰ φῦλα κατέκτανεν Αὐσονὶς αἰχυὴ , Ὁππόσα δειλαίῳ πείθετο Βουτιλίνῳ · Ὄλβιστον τόδε χεῦμα , καὶ ἔσσεται ἀντὶ τροπαίου Αἵματι βαρβαρικῷ δηρὸν ἐρευθόμενον . τοῦτο μὲν οὖν τὸ ἐπίγραμμα , εἴτε ὡς ἀληθῶς ἐγκεχὰρακται τῷ λίθῳ , εἴτ́ε καὶ ἄλλως ᾀδόμενον ἐς ἐμὲ ἵκετο , οὐδὲν οἶμαι τὸ κωλύον ἐνθάδε ἀναγεγράφθαι . ἴσως γὰρ καὶ ἐς μαρτύριον οὐκ ἄχαρι ἂν εἴη τῶν ἐν τῇδε τῇ ξυμπλοκῇ γεγενημέιων .
Lemmas: εἷς . Νίκη γάρ οὗτος λαμπρός καί διαφανής καί εἰς ὅδε ἧ περβολῆς προέρχομαι οὖον ῥᾳδίως , οἴομαι , ἀνά ὁ ἔμπροσθεν χρόνος ἕτερος ὁ συμφέρω . εἰμί δέ ποῦ ἄρα καί ἕτερος πρότερος παραπλήσιος ὁ Φράγγος πάσχω , ἀλλά εὑρίσκω γε εἄν καί ἐκεῖνος ἀδικία ἕκητι διαφθείρω . Δάτις μέν γάρ πάλαι ὁ Δαρεῖος σατράπης ἅμα στράτευμα Περσικός , Μαραθωνάδε ἀφικνέομαι καταστρέφω ὁ Ἀττική οἴομαι χρή , καί μέν δή καί ἅπας ὁ Ἑλλάς . αἴτιος δέ εἰμί ὁ ἔφοδος ὅσιος μέν οὐδείς οὐδέ Δίκαιος · ὅτι δέ βασιλεύς Δαρεῖος , ὡς ἔοικα , ὁ ὁ Ἀσία μέγεθος οὐ χωρέω , ἀλλά δεινός ποιέω εἰμί μή χειρόομαι καί ὁ Εὐρώπη . οὗτος ὅς καί ἡσσάομαι ἀνακράτος ὑπό Μιλτιάδης ὁ Μῆδος . τοσοῦτος γάρ αὐτός ἐν ὅδε ὁ ἔργον ἀναιρέω , ὥστε ἀμελέω πρό ὁ μάχη ὁ Αθηναῖος λέγω γάρ οὗτος ) χίμαρος ἰσάριθμος ὁ ἀπόλλυμι δυσμενής ὁ Ἀρτέμιδι θύω ἀπειλέω , εἰς τοσοῦτος ἵλαος ἐντυγχάνω ὁ Ἀγροτέρη , καί ἀπονίναμαι ὁ εὐθηρία , εἰς ὅσος μή οἶος τε γίγνομαι ὁ χαριστήριος ἀποτίνω , ἀλλά ἐπιλείπω θύω ἔτι ὁ αἴξ , καί πρός ἀντίδοσις μή διαρκέω . Ξέρξης δέ ἐκεῖνος ὁ πάνυ , Κῶς ὁ ὁ Ξέρξης θαῦμα , ὁ ἄρα γε τρόπος ὑπό ὁ Ἕλλην νικάω , ἢ ὅτι ὁ μέν ἀλαζών τε εἰμί καί ἀτάσθαλος , καί καταδουλόω ἔρχομαι ὁ οὐδείς ἀδικέω , μόνος τε ὁ πλῆθος πίσυνος καί ὁ ὁ ὅπλον παρασκευή , εὐβουλία οὖον μάλα χράω · ὁ δέ ὅσιος γε δράω , ὑπέρ ὁ σφέτερος ἐλευθερία ἀμύω - νοέω , οὐδείς αὐτός ὁ εἰς δύναμις παρίημι , ἀλλά βουλεύω τε ὁ δήω καί ἐπιτελέω ; ὁ δέ Γύλιππος τρόπαιον ὁ Σπαρτιάτης , ὁ τε Νικίας καί Δημοσθένης κατάλυσις , καί ἅπας ὁ ἐν Συράκουσαι κακός , μῶν ἄλλοθεν εὑρίσκω τις εἄν γίγνομαι ἢ ἐκ ἄνοια τε καί ἀδικία ; τίς γάρ βούλομαι ὁ Ἀθηναῖος , ὁ ἶψ θύρα πολέμιος ἀφίημι , ὁ δέ ὡς προσωτέρω ἐπιστρατεύω καί λυμαίνομαι ὁ Σικελία ; πολύς μέν οὖν καί ἕτερος ἔχω τις εἄν ἀπαριθμέω ἀφροσύνη τε καί ἀδικία τοιόσδε κύημα , καί ὅπως σίνομαι ὁ χράω , πλήν ἀλλά καί οὗτος ἡγέομαι ἀποχρώντως ἐν ὁ πάρειμι εἴρω . τότε δέ ὁ Ῥωμαῖος , εἰς γάρ ὁ πρότερος αὖθις ἰτέθν , ) ὁ μέν σφέτερος νεκρός , ὅς νομίζω , καταχώννυμι , ὁ δέ ὁ πολέμιος σκυλεύω , μέγας τίς χρῆμα ἀθροίζω ὅπλον , καταστρέφω δέ αὐτός καί ὁ χαράκωμα , καίω ἅπας διαρπάζω , οὗτος δή ὁ λαός σάττω , παιανίζω τε καί στεφανηφορέω , καί ὁ στρατηγός ἐν κόσμος προηγούμενος , εἰς ὁ Ῥώμη εἰμί δέ ὁράω ἐπιπολύ ὁ ἀμφί Καπύη ἅπας Πέδια ὁ λύθρον περιλέγω , καί ὑπερχειλέω ὁ ποταμός ὁ ὑπερπίμπλημι σῶμα . ἐγώ δέ τις ὁ ἐπιχώριος καί ἐλεγεῖον τίς φημί εἰς κύρβις τις λίθινος ὑπό ὁ γράφω ἀμφί ὁ ὄχθη ὁ ποταμός ἱδρύω , ὧδε πως ἔχω · Ῥεῖθρον κασουλινον ποταμός βρυάω δέχομαι Τυρσηνός ἠϊών κρόκη , ἡνίκα Φραγγικός φῦλον κατακτείνω Αὐσονία αἰχυὴ , ὁπόσος δείλαιος πείθω βουτιλινον · ὀλβιστής ὅδε χεῦμα , καί εἰμί ἀντί τρόπαιον αἷμα βαρβαρικός δηρός ἐρεύθω . οὗτος μέν οὖν ὁ ἐπίγραμμα , εἴτε ὡς ἀληθής ἐγχαράσσω ὁ λίθος , εἴτε καί ἄλλως ἀείδω εἰς ἐγώ ἱκνέομαι , οὐδείς οἴομαι ὁ κωλύω ἐνθάδε ἀναγράφω . ἴσως γάρ καί εἰς μαρτύριον οὐ ἄχαρις εἄν εἰμί ὁ ἐν ὅδε ὁ συμπλοκή γίγνομαι .