agathias-scholasticus.historiae 5.3
γ΄ . Τούτων δὲ οὐ πολλῷ ἔμπροσθεν πάλιν ἐν Βυζαντίῳ ἐξαισιόν τι σεισμοῦ χρῆμα ἐνέσκηψεν , ὡς μικροῦ ἅπασαν ἀνατετράφθαι καὶ διαῤῥυῆναι τὴν πόλιν . γέγονε μὲν γὰρ καὶ καθ᾿ αὑτὸν μέγιστος ἡλικος , καὶ ὁποῖος , οἶμαι , οὐπώποτε πρότερον , τῇ τε τραχύτητι τοῦ βρασμοῦ καὶ τῷ μονίμῳ τοῦ σάλου . ἔτι δὲ αὐτὸν φρικωδέστερον ὁ καιρὸς ἀπέδειξε καὶ ἡ τῶν ἐπισνμβάντων ἀνάγκη . ἡνίκα γὰρ ἐκείνου τοῦ ἔτους ἡ τοῦ φθινοπώρου ἔληγεν ὥρα , ἔτι τε τὰ ὑπὲρ τῶν ὀνομάτων συμπόσια ἐτελεῖτο , ᾗπερ τοῖς ῾Ρωμαίοις νενόμισται , κρύος μὲν ἤδη ὑπῆρχεν , ὁποῖον εἶναι εἰκὸς τοῦ ἡλίου ἐπὶ τὰς τροπὰς ἐλαύνοντος τὰς χειμερίους , καὶ πρὸς τὸν αἰγσκέρωτα φερομένου · καὶ μάλιστα ἐν τῷ κλίματι δήπου τῷ ὀγδόῳ καλῶς εἶχεν , ὅπερ , οἶμαιι ἐκ τοῦ Εὐξείνου πόντου παρὰ τοῖς ταῦτα σοφοῖς ἐπικέκληται . τότε δὲ ἀμφὶ μέσην τῆς νυκτὸς φυλακὴν ὕπνῳ μὲν οἱ ἀστοὶ εἰχοντο καὶ ἠρεμίᾳ , ἐνέπεσε δὲ ἐξαπίνης τὸ δεινὸν , καὶ ἅιπαπαω εὐθὺς ἐκ βάθρων αὐτῶν ἐδονεῖτο · ἥ τε κίνησις βιαιότατα κατ᾿ ἀρχὰς εἰσβαλοῦσα , ἐπὶ μεῖζον ἔτι ηὐξάνετο καὶ ἐπηυξάνετο , ὡσπερ ἐς ἐπίδοσίν τινα καὶ ὑπερβολὴν τοῦ πάθους χωροῦντος οὕτω δὴ οὖν ἁπάντων ἀφυπνισθέντων , κωκυτὸς ἠκούετο πάντοθεν καὶ ὀλολυγὴ , καὶ ἡ πρὸς τὸ θεῖον ἀναβοᾶσθαι αὐτομάτως τὼς ἐν τούτοις εἰωθυῖα φωνή · ἐπεὶ καὶ ἦχός τις βαρὺς καὶ ἄγριος , ὥσπερ χθονία βροντὴ , ἐκ τῆς γῆς ἀναπεμπομένη , ἐπηκολούθει τῷ κλόνῳ , καὶ ἐδιπλασίαζε τὰς ἐκπλήξεις . ὅ τε περιγειος ἀὴρ ὁμιχλῃ καπνώδει οὐκ οἶδα ὅθεν ἀναχθεισηῃ , κατεμελαίνετο · καὶ ἦν ἅπας ζοφερὸς καὶ οἷον γεγανωμένος . τοιγήτοι ἀλόγῳ τινὶ τὸ ἀνθρώπειον καὶ ἀνέξπὰστῳ ὑπὸ τοῦ δείματος ἐχόμενοι γνώμῃ , ὑπεξῄεσαν τῶν οἰκημάτων . καὶ αὐτίκα αἵ τε ἀγυιαὶ καἰ οἱ στενωποὶ ἐνεπίμπλαντο τοῦ ὁμίλου , ὥσπερ οὔχι καὶ ἐνταῦθα ἐνὸν , εἰ οὕτω τύχοι , διαφθαρῆναι . ξυνεχεῖς γὰρ ἁπανταχοῦ αἱ οἰκοδομίαι τῆς πόλεως καὶ ξυνημμέναι ἀλλὴλαις · καἰ σπανιαίτατα ἴδοι τις ἂν χωρίον ὕπαιθρον καὶ ἀναπεπταμένον καὶ παντάπασιν ἐλεύθερον τοῦ ἐπιπροσθοῦντος . ὅμως τῷ ἄνω τὰς ὄψεις ἰθύνειν καὶ τὸν οὐρανὸν ἁμωσγέπως ἐπιθεᾶσθαι , οὕτω τε τὸ θεῖον ἱλάσκεσθαι , ταύτῃ γοῦν αὐτοῖς ἡρέμα ὐποχαλᾷν ἐδόκει τὸ δεδιὸς τῆς ψυχῆς καὶ ταραττόμενον . καίτοι νιφετῷ ὀλίγῳ ὐπεῤῤα΄νοντο , καί ὑπὸ τοῦ κρύους ἐπιέζοντο · ἀλλ' οὐδ’ ὑπωρόφιοι ἐγίγνοντο , πλὴν εἰ μὴ ὁπόσοι ἐν ἱεροῖς ἕρκεσι καταφεύγοντες ἐκαλινδοῦντο . γύναια δὲ πολλὰ , μὴ ὅτι τῶν ἠμελημένων , ἀλλ’ ἢδη που καὶ τῶν ἐντιμοτάτων , ξυνηλᾶτο τοῖς ἀνδράσι καὶ ἀνεμίγνυτο · τάξις τε ἅπασα καὶ αἰδὼς καὶ ἡ τῶν γερῶν μεγαλαυχία , καὶ ὁ , τι ἐνθένδε ὑπερανέχον καὶ ἀποκεκριμένον , ἀνετετάρακτο ἐν τῷ τότε καὶ ἐπεπάτητο . οἵ τε γὰρ δοῦλοι τοὺς κεκτημένους περιεγρόνουν , καὶ τῶν ἐπιταγμάτων ἀνηκουστοῦντες ἐς τὰ ἱερὰ ξεμᾐεσαν , ὑπὸ τοῦ μείξονος νικώμενοι δέους · οἵ τε ἐλάττονες πρὸς τοὺς ἐν τέλει ἐς ἰσοτιμίαν καθίσταντο , ὡς δὴ κοινοῦ ἐπιπεσόντος κινδύνου , καὶ ἁπάντων οἰομένων οὐκ ἐς μακρὰν ἀπολεῖσθαι . συχναὶ μὲν οὖν ἐκείης τῆς νυκτὸς οἰκίαι καταβέβληνται , καὶ μάλιστα ἐν τῷ Ρηγίῳ , ἐπίνειον δὲ τοῦτο τῆς πόλεως · πολλά τε καὶ ἂτιστα θαύματ·α ξυνηνέχθη . πὴ μὲν γὰρ αἱ ὀροφαὶ , εἴτε λίθοις εἴτε ξύλοις ἐτύγχανον ἐσκευασμέναι , διέστησαν ἀπ’ ἀλλήλων , ἀρνησάμεναι τὴν ξυνέχειαν καὶ διαχανοῦσαι , ὡς τόν τε ἀέρα καὶ τοὺς ἀστέρας καθάπερ ἐν ὑπαίθρῳ χωρίῳ διορᾶσθαι , καὶ αὖθις ἀθρόον ἐς τὴν προτέραν ξυνᾐεσαν ἁρμονίαν · πὴ δὲ κίονες ἐν ὐπερᾠῳ τινὶ δωματίῳ ἱδρυμένοι , ἀνηκοντίξοντο , βίᾳ τοῦ βρασμοῦ , καὶ τοὺς ἐχομένους οἲκους ὑπεραλάμενοι ἐπὶ τοὺς πορρωτέρω , καθάπερ διασφενδονηθέντες , ἐκ τοῦ μετεώρου κατεφέροντο , καὶ ἅπαντα διερρήγνυον πη δὲ ἄλλα ἄττα φρικωδέστερα ξυνέβαινε , γενόμενα μὲν πολλάκις πρότερον , καὶ ἀεὶ ἐσόμενα ἔστ’ ἂν γῆ τε ᾐ καὶ φύσεως ἁμαρτήματα , τότε δὲ κατὰ τὸ μᾶλλον ἅπαντα ἅμα συνενηνεγμένα . συχνοὶ δὲ ἄνθρωποι τεθνήκασι τῶν πολλῶν τε καὶ ἠγνοημένων · τῶν γε μὴν δυνατῶν καὶ ἐν τῇ συγκλήτῳ βουλῇ ἀναγεγραμμένων Ἀνατόλιον μόνον διαφθαρῆναι ξυνέβη , ἂνδρα τῇ τε τῶν ὑπάτων ἀξίᾳ τετιμημένον , καὶ πρός γε τὸ φροντίδα τἰθεσθαι καὶ ἐπιμέλειαν τῶν βασιλέως οἲκων τε καί πημάτων ἀρχὴν εἰληχότα κουράτωρας δὲ τούτους καλοῦσι Ρωμαῖοι . ἐκεῖνος δὴ οὖν ὁ Ἀνατόλιος ἐτύγχανε μὲν καθεύδων ἐν τῷ εἰθισμένῳ θαλάμῳ , μάρμαρον δέ τι τῶν πλησιαίτατα τῆς κλίνης προσπεπηγότων τῇ οἱκοδομίαμ , καὶ εύπρεπῶς παρατεταμένων , ὁποῖα πολλὰ ἐς κόσμου καὶ πολυτελείας ἐπίδείξιν κατακολλῶσι τοῖς τοίχοις οἱ πρὸς ταῦτα δὴ τὰ περιττὰ καὶ οὐκ ἀναγκαῖα ποικίλματα πέρα τοῦ μετρίου διακεχηνότες · ἐκεῖνο δὴ οὖν τὸ ἄχθος ἀποῤῥαγὲν ὑπὸ τοῦ σάλου καὶ ἀφει - μένον , ἐμπίπτει γε αὐτῷ ἀμφὶ τῇ κεφαλῇ καὶ κατέαξεν ἅπασαν . καὶ ὁ μὲν εἰς τοσοῦτον μόνον ἀρκέσας ἐπὶ τῇ πληγῇ εἰς ὅσον ἀνοιμῶξαι βαρύ τι καὶ ὑποκάρδιον , πάλιν ἐπ᾿ αὐτῆς ἔκειτο τῆς εὐνῆς , τῷ θανάτῳ πεπιλημένος .
Lemmas: Γ΄ . οὗτος δέ οὖον πολύς ἔμπροσθεν πάλιν ἐν Βυζάντιον εξαίσιος τίς σεισμός χρῆμα ἐνσκήπτω , ὡς μικρός ἅπας ἀνατρέπω καί διαρρέω ὁ πόλις . γίγνομαι μέν γάρ καί κατά ἑαυτοῦ μέγας ἡλίκος , καί ὁποῖος , οἴομαι , οὐπώποτε πρότερος , ὁ τε τραχύτης ὁ βρασμός καί ὁ μόνιμος ὁ σάλος . ἔτι δέ αὐτός φρικώδης ὁ καιρός ἀποδείκνυμι καί ὁ ὁ ἐπισνμβάντων ἀνάγκη . ἡνίκα γάρ ἐκεῖνος ὁ ἔτος ὁ ὁ φθινόπωρον λήγω ὥρα , ἔτι τε ὁ ὑπέρ ὁ ὄνομα συμπόσιον τελέω , ὅσπερ ὁ Ῥωμαῖος νομίζω , κρύος μέν ἤδη ὑπάρχω , ὁποῖος εἰμί εἰκός ὁ ἥλιος ἐπί ὁ τροπή ἐλαύνω ὁ χειμέριος , καί πρός ὁ αἰγσκέρωτα φέρω · καί μάλιστα ἐν ὁ κλίμα δήπου ὁ ὄγδοος καλῶς ἔχω , ὅσπερ , οἴομαι ἐκ ὁ Εὔξεινος πόντος παρά ὁ οὗτος σοφός ἐπικαλέω . τότε δέ ἀμφί μέσος ὁ νύξ φυλακή ὕπνος μέν ὁ ἀστός ἔχω καί ἠρεμία , ἐμπίπτω δέ ἐξαπίνης ὁ δεινός , καί ἅιπαπαω εὐθύς ἐκ βάθρον αὐτός δονέω · ὅς τε κίνησις βίαιος κατά ἀρχή εἰσβάλλω , ἐπί μείζων ἔτι αὐξάνω καί ἐπαυξάνω , ὡς εἰς ἐπίδοσις τις καί ὑπερβολή ὁ πάθος χωρέω οὗτος δή οὖν ἅπας ἀφυπνίζω , κωκυτός ἀκούω πάντοθεν καί ὀλολυγή , καί ὁ πρός ὁ θέω ἀναβοάω αὐτόματος ὁ ἐν οὗτος εἴωθα φωνή · ἐπεί καί ἦχος τις βαρύς καί ἄγριος , ὥσπερ χθόνιος βροντή , ἐκ ὁ γῆ ἀναπέμπω , ἐπακολουθέω ὁ κλόνος , καί διπλασιάζω ὁ ἔκπληξις . ὅς τε περίγειος ἀήρ ὀμίχλη καπνώδης οὐ οἶδα ὅθεν ἀναχθεισηῃ , καταμελαίνω · καί εἰμί ἅπας ζοφερός καί οἷος γανόω . τοιγήτοι ἄλογος τις ὁ ἀνθρώπειος καί ἀνέξπὰστῳ ὑπό ὁ δεῖμα ἔχω γνώμη , ὑπεξέρχομαι ὁ οἴκημα . καί αὐτίκα ὁ τε ἀγυιά καίω ὁ στενωπός ἐμπίμπλημι ὁ ὅμιλος , ὥσπερ οὐ καί ἐνταῦθα ἐν-εἰμί , εἰμί οὗτος τυγχάνω , διαφθείρω . συνεχής γάρ ἁπανταχοῦ ὁ οἰκοδομία ὁ πόλις καί συνάπτω ἀλλήλων · καίω σφάνιαις ὁράω τις εἄν χωρίον ὕπαιθρος καί ἀναπετάννυμι καί παντάπασι ἐλεύθερος ὁ ἐπιπροσθέω . ὅμως ὁ ἄνω ὁ ὄψις εὐθύνω καί ὁ οὐρανός ἀμῶς ἐπιθεάομαι , οὗτος τε ὁ θέω ἱλάσκομαι , οὗτος γοῦν αὐτός ἡρέμα ὑποχαλάω δοκέω ὁ δείδω ὁ Ψυχή καί ταράσσω . καίτοι νιφετός ὀλίγος ὐπεῤῤα΄νοντο , καί ὑπό ὁ κρύος πιέζω · ἀλλά οὐδέ ὑπωρόφιος γίγνομαι , πλήν εἰμί μή ὁπόσος ἐν ἱερός ἕρκος καταφεύγω καλινδέομαι . γύναιον δέ πολύς , μή ὅτι ὁ ἀμελέω , ἀλλά ἤδη ποῦ καί ὁ ἔντιμος , συναλάομαι ὁ ἀνήρ καί ἀναμίγνυμι · τάξις τε ἅπας καί αἰδώς καί ὁ ὁ γέρας μεγαλαυχία , καί ὁ , τίς ἐνθένδε ὑπερανέχω καί ἀποκρίνω , ἀναταράσσω ἐν ὁ τότε καί πατέω . ὁ τε γάρ δοῦλος ὁ κτάομαι περιεγρονοος , καί ὁ ἐπίταγμα ἀνηκουστέω εἰς ὁ ἱερόv αὐξάνω , ὑπό ὁ μίγνυμι νικάω δέος · ὁ τε μικρός πρός ὁ ἐν τέλος εἰς ἰσοτιμία καθίστημι , ὡς δή κοινός ἐπιπίπτω κίνδυνος , καί ἅπας οἴομαι οὐ εἰς μακράν ἀπόλλυμι . συχνός μέν οὖν καίω ὁ νύξ οἰκίον καταβάλλω , καί μάλιστα ἐν ὁ Ῥήγιον , ἐπίνειον δέ οὗτος ὁ πόλις · πολύς τε καί ἂτιστα θαύματ·α συμφέρω . πη μέν γάρ ὁ ὀροφή , εἴτε λίθος εἴτε ξύλον τυγχάνω σκευάζω , διΐστημι ἀπό ἀλλήλων , ἀρνέομαι ὁ συνέχω καί διαχανουω , ὡς ὁ τε ἀήρ καί ὁ ἀστήρ καθάπερ ἐν ὕπαιθρος χωρίον διοράω , καί αὖθις ἀθρόος εἰς ὁ πρότερος αὐξάνω ἁρμονία · πη δέ κίων ἐν ὑπερῷος τις δωμάτιον ἱδρύω , ἀνακοντίζω , βία ὁ βρασμός , καί ὁ ἔχω οἶκος ὑπεραλάμενοι ἐπί ὁ πρόσω , καθάπερ διασφενδονηθέντες , ἐκ ὁ μετέωρος καταφέρω , καί ἅπας διαρρήγνυμι πῇ δέ ἄλλος τις φρικώδης συμβαίνω , γίγνομαι μέν πολλάκις πρότερος , καί ἀεί εἰμί ἔστω εἄν γῆ τε ὁ καί φύσις ἁμάρτημα , τότε δέ κατά ὁ μᾶλλον ἅπας ἅμα συμφέρω . συχνός δέ ἄνθρωπος θνῄσκω ὁ πολύς τε καί ἀγνοέω · ὁ γε μήv δυνατός καί ἐν ὁ σύγκλητος βουλή ἀναγράφω Ἀνατόλιος μόνος διαφθείρω συμβαίνω , ἀνήρ ὁ τε ὁ ὕπατος ἄξιος τιμάω , καί πρός γε ὁ φροντίς τίθημι καί ἐπιμέλεια ὁ βασιλεύς οἶκος τε καί πῆμα ἀρχή λαγχάνω κουράτωρ δέ οὗτος καλέω Ρωμαῖος . ἐκεῖνος δή οὖν ὁ Ἀνατόλιος τυγχάνω μέν καθεύδω ἐν ὁ ἐθίζω θάλαμος , μάρμαρος δέ τίς ὁ πλησίος ὁ κλίνη προσπήγνυμι ὁ οἰκοδομία , καί εὐπρεπῶς παρατείνω , ὁποῖος πολύς εἰς κόσμος καί πολυτέλεια ἐπίδειξις κατακολλάω ὁ τοῖχος ὁ πρός οὗτος δή ὁ περισσός καί οὐ ἀναγκαῖος ποίκιλμα πέρα ὁ μέτριος διαχέω · ἐκεῖνος δή οὖν ὁ ἄχθος ἀπολέγω ὑπό ὁ σάλος καί ἀφέω - μένω , ἐμπίπτω γε αὐτός ἀμφί ὁ κεφαλή καί κατάγνυμι ἅπας . καί ὁ μέν εἰς τοσοῦτος μόνος ἀρκέω ἐπί ὁ πλήσσω εἰς ὅσος ἀνοιμώζω βαρύς τίς καί ὑποκάρδιος , πάλιν ἐπί αὐτός κεῖμαι ὁ εὐνή , ὁ θάνατος πιλέω .