agathias-scholasticus.historiae 1.16
ις΄ . Ἦν γὰρ ὁ Ναρσῆς ἔμφρων ἐς τὰ μάλιστα καὶ δραστήριος , καὶ δεινὸς ἁρμόσασθαι τῷ παρεμπίπτοντι , καὶ παιδείας μὲν αὐτῷ οὔ τι μάλα μετῆν , οὐδὲ τὰ τῆς εὐγλωττίας ἐπεφρόντιστο , φύσεως δὲ ὅγε δεξιότητι διέπρεπε , καἰ παραστῆσαι οἶός τε ἦν λόγῳ τὰ βεβουλευμένα · καὶ ταῦτα τομίας γε ὢν , καὶ ἐν τοῖς βασιλείοις τρυφερώτερον ἀνατεθραμμένος . ἦν δὲ ἅν καὶ τὸ σῶμα βραχὺς , καὶ ἐς ἰσχνότητα ἐκδεδιῃτημένος . τὸ δὲ ἀνδρεῖον καὶ μεγαλουργὸν ἐς τοσοῦτον ἐκέκτητο , ἐς ὅσον ἀμέλει καὶ ἀπιστεῖσθαι . οὕτως ἄρα ὅτῳ ἂν ἐν τῃ ψυχῇ φρόνημα ἐλευθέριόν τε καὶ γενναῖον ἐνῇ , τούτῳ δὲ οὐδὲν ὁτιοῦν κώλυμα γίγνεται , μὴ οὐχὶ εἶναι ἀρίστῳ . τότε δὴ οὖν ὁ Ναρσῆς παρελθὼν ἐς μέσον τῆς στρατᾶς , ἔλεξε τοιάδε . Τοῖς μὲν εἰθισμένοις ἑκάστοτε τῶν πολεμίων κρατεῖν , καὶ δία παντὸς αἰσίων πειρᾶσθαι τῶν ἔργων , τούτοις εἴ γέ τι καἰ πρὸς βραχὺ μὴ καθόσον οἴονται χρῆναι συμπέσοι , παραιρεῖται τὸ χαῖρον εὐθὺς , καὶ τὰς ἐλπίδας ἀμβλύνει . ἐγὼ δὲ προσήκειν οἶμαι τοῖς ἔμφροσιν ἐν ταῖς εὐπραγίαις τῇ τύχῃ μὴ συνεξαίρεσθαι , ἀλλ’ ὡς ῥᾴδιον ὂν μεταβολὴν γίνεσθαι τῶν παρόντων , οὕτως ἀεὶ παρεσκευάσθαι τὰς γνώμας . τοῖς γὰρ ὧδέ πως ἔχουσιν τρόπου , ἥδιστον μὲν εὐτυχία φανεῖται , οὐ σφόδρα δὲ λυπηρὸν εἴπου καἰ παρὰ γνώμην σφαλεῖεν . ὁρῶ τοίνυν ὑμᾶς , ὦ ἄνδρες , πλέον ἢ κατὰ τὸ συμβὰν ἀνιωμένους , καὶ δῆλον ὡς οὐχ ἑτέρωθεν τοῦτο πεπόνθατε , ἢ μόνον τῷ πέρα τοῦ μετρίου μεγαλαυχεῖν τῇ τοῦ νικᾷν συνήθειά , καὶ μηδέποτε διαμαρτεῖν δυνηθῆναι οἰηθῆναι , ὥστε , εἰ τήνδε τὴν δόξαν ἀφέντες μόνον καθ’ ἑαυτὸ σκοπήσοιτε τὸ πραχθὲν , οὐκ ἂν ὑμῖν ὀφθείη τηλικοῦτο δεινὸν , ὁπόσον ἄλλως ἡγεῖσθε . εἰ γὰρ καὶ Φούλκαρις ὁ στρατηγὸς , ἅτε δὴ βάρβαρος , καὶ τὸ προπετὲς ἐπιχωριάζων πρὸς τοσαῦτα πολεμίων πλήθη σὺν ἀκοσμίᾳ διακινδυνεύσας , μετέσχεν ἐκείνων εἰκότως ὧνπερ ἀκόλου - θον ἠν · ἀλλ’ ὑμῖν , ὦ ἄνδρες , οὐδ’ ὣς ἀποκνητέον τὰ νῦν , οὐδὲ τὰ προεγνωσμένα μεταθετέον . αἰσχρὸν γὰρ , εἰ Γότθων μὲν οἱ περιόντες , καὶ ταῦτα τοῦ γένους αὐτοῖς διαῤῥυέντος , οἱ δὲ καὶ συμμαχίας ἐπάγονται , καὶ μείζους ἡμῖν ἐγείρουσι πόνους , καὶ οὐ παντελῶς ἀπειρήκασι πρὸς τὰς τύχας , ἡμεῖς δὲ νῦν ἡττῆσθαι μόνον ὑποτοπήσαντες τῷ μὴ σφόδρα νενικηκέναι , καταπροήσομεν τῶν προϋπαρξάντων τὴν εὔκλειαν , τὴν προθυμίαν . καίτοι χαίρειν ἡμῖν μᾶλλον προσήκει ἐπὶ τῷ γεγενημένῳ . ἐν τούτῳ γὰρ οἶμαι τὸ ὑπερβάλλον τῆς εὐτυχίας κεκόλασται , καὶ τὸ λίαν διαφθονεῖσθαι καὶ τολοιπὸν θαρρεῖν ἡμῖν πάρεστι τοὺς ἀγῶνας , ὡς ἐνθένδε πάλιν νικᾷν ἀρχομένοις . εἰ γὰρ καὶ πλήθει σεμνύνεται τὸ πολέμιον , ἀλλ’ εὐκοσμίᾳ γε κατὰ τὸ μᾶλλον αὐτῶν , ἢν σωφρονῶμεν , φρονῶμεν περιεσόμεθα , μαχούμεθά τε πρὸς ἄνδρας ἐπήλυδας , καὶ τῶν ἐπιτηδείων , ὥσπερ εἰκὸς , ἀποροῦντας , εὖ τούτων ἡμεῖς ἔχοντες · φρούρια δὲ πολλὰ καὶ πόλεις ἀσφάλειαν ἡμῖν , εἴπου δεήσει , παρέξουσι , τοῖς δὲ ταῦτα οὐκ ἔσται . συναγωνιεῖται δὲ καὶ τὸ κρεῖττον ἡμῖν , ὡς σφόδρα δικαίως ὑπὲρ τῶν οἰκείων ἀμυνομένοις . οἱ δὲ τὴν ἑτέρων δῃοῦσιν . οὕτω πανταχόθεν ἡμῖν τὸ μὴ λίαν εὐέλπιδας εἶναι παράλογον , μή τι γε δεδιέναι . οὐκοῦν Λουκανοῖς τε τούτοις μηδαμῶς ἐφῶμεν ἀναπνεῦσαι τῆς πολιορκίας , καὶ πρὸς τὸν ὅλον πόλεμον ἅπας τις ὑμῶν ἐμμελέστατα τῇ προθυμίᾳ παρεσκευάσθω . ”
Lemmas: ΙΣΤ΄ . ἦς γάρ ὁ Ναρσῆς ἔμφρων εἰς ὁ μάλιστα καί δραστήριος , καί δεινός ἁρμόζω ὁ παρεμπίπτω , καί παιδεία μέν αὐτός οὖον τίς μάλα μέτειμι , οὐδέ ὁ ὁ εὐγλωσσία φροντίζω , φύσις δέ ὅσγε δεξιότης διαπρέπω , καίω παρίστημι οἷος τε εἰμί λόγος ὁ βουλεύω · καί οὗτος τομίας γε εἰμί , καί ἐν ὁ βασίλειος τρυφερός ἀνατρέφω . εἰμί δέ ὅς καί ὁ σῶμα βραχύς , καί εἰς ἰσχνότης ἐκδιαιτάω . ὁ δέ ἀνδρεῖος καί μεγαλοεργός εἰς τοσοῦτος κτάομαι , εἰς ὅσος ἀμελέω καί ἀπιστέω . οὕτως ἄρα ὅστις εἄν ἐν πῃ Ψυχή φρόνημα ἐλευθέριος τε καί γενναῖος ἔνειμι , οὗτος δέ οὐδείς ὁστισοῦν κώλυμα γίγνομαι , μή οὐ εἰμί ἀγαθός . τότε δή οὖν ὁ Ναρσῆς παρέρχομαι εἰς μέσος ὁ Στρατᾶς , λέγω τοιόσδε . ὁ μέν ἐθίζω ἑκάστοτε ὁ πολέμιος κρατέω , καί δῖος πᾶς Αἰσίων πειράω ὁ ἔργον , οὗτος εἰμί γε τίς καίω πρός βραχύς μή καθόσον οἴομαι χρή συμπίπτω , παραιρέω ὁ χαίρω εὐθύς , καί ὁ ἐλπίς ἀμβλύνω . ἐγώ δέ προσήκω οἴομαι ὁ ἔμφρων ἐν ὁ εὐπραγία ὁ τυγχάνω μή συνεξαίρω , ἀλλά ὡς ῥᾴδιος εἰμί μεταβολή γίγνομαι ὁ πάρειμι , οὕτως ἀεί παρασκευάζω ὁ γνώμη . ὁ γάρ ὧδε πως ἔχω τρόπος , ἡδύς μέν εὐτυχία φαίνω , οὖον σφόδρα δέ λυπηρός εἶπον καίω παρά γνώμη σφάλλω . ὁράω τοίνυν σύ , εἰμί ἀνήρ , πλέω ἢ κατά ὁ συμβαίνω ἀνιόομαι , καί δῆλος ὡς οὐ ἑτέρωθεν οὗτος πάσχω , ἢ μόνος ὁ πέρα ὁ μέτριος μεγαλαυχέω ὁ ὁ νικάω συνήθεια , καί μηδέποτε διαμαρτάνω δύναμαι οἴομαι , ὥστε , εἰμί ὅδε ὁ δόξα ἀφίημι μόνος κατά ἑαυτοῦ σκοπέω ὁ πράσσω , οὐ εἄν σύ ὁράω τηλικόσδε δεινός , ὁπόσος ἄλλως ἡγέομαι . εἰμί γάρ καί Φούλκαρις ὁ στρατηγός , ἅτε δή βάρβαρος , καί ὁ προπετής ἐπιχωριάζω πρός τοσοῦτος πολέμιος πλῆθος σύν ἀκοσμία διακινδυνεύω , μετέχω ἐκεῖνος εἰκότως ὅσπερ ἄκολος - θον ἐάν · ἀλλά σύ , εἰμί ἀνήρ , οὐδέ ὡς ἀποκνητέον ὁ νῦν , οὐδέ ὁ προγιγνώσκω μεταθετέον . αἰσχρός γάρ , εἰμί Γότθος μέν ὁ περίειμι , καί οὗτος ὁ γένος αὐτός διαρρέω , ὁ δέ καί συμμαχία ἐπάγω , καί μείζων ἐγώ ἐγείρω πόνος , καί οὖον παντελῶς ἀπεῖπον πρός ὁ Τύχη , ἐγώ δέ νῦν ἡσσάομαι μόνος ὑποτοπέω ὁ μή σφόδρα νικάω , καταπίμπρημι ὁ προυπάρχω ὁ εὔκλεια , ὁ προθυμία . καίτοι χαίρω ἐγώ μᾶλλον προσήκω ἐπί ὁ γίγνομαι . ἐν οὗτος γάρ οἴομαι ὁ ὑπερβάλλω ὁ εὐτυχία κολάζω , καί ὁ λίαν διαφθονέω καί τολοιπος θαρσέω ἐγώ πάρειμι ὁ ἀγών , ὡς ἐνθένδε πάλιν νικάω ἄρχω . εἰμί γάρ καί πλῆθος σεμνύνω ὁ πολέμιος , ἀλλά εὐκοσμία γε κατά ὁ μᾶλλον αὐτός , εἄν σωφρονέω , φρονέω περίειμι , μάχομαι τε πρός ἀνήρ ἔπηλυς , καί ὁ ἐπιτήδειος , ὥσπερ εἰκός , ἀπορέω , εὕω οὗτος ἐγώ ἔχω · φρούριον δέ πολύς καί πόλις ἀσφάλεια ἐγώ , εἶπον δήω , παρέχω , ὁ δέ οὗτος οὐ εἰμί . συναγωνίζομαι δέ καί ὁ ἀγαθός ἐγώ , ὡς σφόδρα δικαίως ὑπέρ ὁ οἰκέω ἀμύνω . ὁ δέ ὁ ἕτερος δῃόω . οὗτος πανταχόθεν ἐγώ ὁ μή λίαν εὔελπις εἰμί παράλογος , μή τίς γε δείδω . οὐκοῦν Λουκανός τε οὗτος μηδαμῶς ἐφίημι ἀναπνέω ὁ πολιορκία , καί πρός ὁ ὅλος πόλεμος ἅπας τις σύ ἐμμελής ὁ προθυμία παρασκευάζω . ”