agathias-scholasticus.historiae 3.9
θ΄ . „ Εἰ μὲν ἐν λόγοις ἡμᾶς καὶ βουλαῖς ἠδίκουν ῾Ρωμαῖοι , καλῶς ἂν καὶ ἡμεῖς τοῖς ὁμοίοις αὐτοὺς ἀμυνόμενοι διετελοῦμεν · νῦν δὲ πῶς ἀνεκτὸν , τοὺς μὲν ἤδη τὰ πάντων δεινότατα δεδρακέναι , ἡμῖν δὲ τὸν τοῦ ἀντιδρᾶσαι καιρὸν εἰς τὸ μέλλειν καὶ βουλεύεσθαι διαῤὃυῆναι ; οὐ γὰρ δὴ πάρεστι λέγειν ὡς πολέμοι μὶν οὔπω τοῖς ἔργοις ὄντες πεφώρανται , εἰκασθεῖεν δὲ ἂν μόνον μελετῶσι τοῦτο καὶ βουλομένοις , οὐδὲ τεκμηρίων τινῶν ἐπιμνησθῆναι δεήσει πρὸς ἔλεγχον δῆθεν ἐπιβουλῆς λανθανούσης . ἀλλὰ Γουβάζης μὲν , ὁ τηλικοῦτος , οὕτω πως ἀθλίως ἠφάνισται ὥσπερ τις τῶν πολλῶν καὶ ἠμελημένων . οἴχεται δὲ φροῦδον τὸ παλαιὸν τῶν Κόλχων ἀξίωμα , καὶ τολοιπὸν οὐ τοῦ ἄρχειν ἑτέρων ἀνθεκτέον ἡμίν , ἀλλ᾿ ἀγαπητέον εἴπερ ἐξῇ τῶν πρώην ὑπηκόων μὴ σφόδρα μειονεκτεῖσθαι.πῶς οὖν οὐ λίαν παράλογον , εἰ περὶ τῶν οἶς ταῦτα κατείργασται καθεδούμεθα διασκοποῦντες , πότερον αὐτοὺς ἐχθίστους ἢ φίλους οεἰναι κρινοῦμεν ; καίτοι γιγνώσκειν χρεὼν , ὡς οὐδὲ μέχρι τούτων αὐτοῖς τὸ θράσος ἑστήξει · ἀλλὰ , καὶ μεθιέντων ἡμῶν τὸ ἐπίκλημα οἶδε οὐκ ἀφέξονται , καὶ ἠρεμοῦντας ἀδεέστερον λυμανοῦνται . εἰσι γὰρ ἀμέλει θαῤῥαλεώτεροι πρὸς τοὺς ὑπείκοντας , καὶ ὑπερφρονεῖν εἰθισμένοι τὸ θεραπεῦον . ἔχουσι δὲ καὶ βασιλέα πανουργότατον , καὶ ταῖς μεταβολαῖς τῶν ἀεὶ παρόντων ἡδόμενον · ὅθεν δὴ καὶ τὰ τῆς μιαιφονίας ἀθρόον διήνυσται , τοῦ μὲν ἐμβριθῶς ἐγκελευσαμένου , τῶν δὲ προθύμως ὑπηρετησάντων . καἰ πεπορθήμεθα μονονουχὶ πρὸς αὐτῶν , οὔτε ἀδικήματος ἄρξαντες , οὔτε τινὸς ἔχθους συμβάντος , ἀλλ’ ὁποίας πρότερον εἴχοντο συνηθείας , τῆς αὐτῆς ἔχεσθαι δοκουντες , πεπράγασιν ομως τὰ πάπων ἀνοσιώτατα , ὥσπερ αὐθωρὸν ἀναπλησθέντες ὠμότητος καὶ μανίας καὶ μίσους καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν τοιῶνδε . ἀλλ’ οὐ τὰ Περσῶν ἤνθη τοιάδε , πολλοῦ γε καὶ δεῖ . φίλους τε γὰρ οὓς ἂν ἔξαρχῆς κτήσαιντο βεβαιότατα στέργειν πειρῶνται , καἰ τὴν ὀργὴν πρὸς τὸ ἀντίπαλον διατηροῦσιν ἔστ’ ἂν ἀντιπαλον ᾗ . ἠβουλόμην μὶν οὖν τῇ Κολχικῇ πολιτείᾳ τὴν παλαιὰν δύναμιν προσγενέσθαι , ὡς μηδαμῶς αὐτὴν ξένης τινὸς καὶ ἐπήλυδος ἐπικουρίας προσδεῖσθαι , ἀλλ’ εἶναι τοῖς πᾶσιν ἔς τε πόλεμον καὶ ἐς εἰρήνην αὐταρκεστάτην . ἐπεὶ δὲ , εἴτε χρόνου διαφορᾷ , εἴτε τύχης ἐναντιώμασιν , εἴτε καὶ ἀμφοτέροις , ἐκβιασθέντες , εἰς τοῦτο ἥκοἠρεμοῦντες μεν ἀσθενείας , ὡς ὑφ᾿ ἑτέροις τετάχθαι , κράτιστον οἶμαι προσχωρεῖν τοις ἐμφρονεστέροις , καὶτὴν εὔνοιαν πρὸς τὸ οἰκεῖον καὶ ἔνσπονδον ἐν τῷ ἀτρέπτῳ παρεχομένοις . οὕτω δὲ καὶ περιεσύμεθα τῶν ὡς ἀληθῶς πολεμίων , τῷ μήτε παντάπασι τὸ φθάσαν ἀτιμώρητον καταλειφθῆναι , καὶ τοῦ μέλλοντος πέρι , κω ἐν τῷ ἀσφαλεῖ κείσεται , τὰ δέοντα παρεσκευάσθαι . τὸ μὶν γὰρ ὕπουλον ἐκεῖνο τοῦ τρόπου καὶ βωμολόχον , ὃ προβαλλόμενοι μετὰ πραότητος δολερᾶς κω ὁμιλίας μεμηχανημένης τοὺς πιστεύοντας ἀδικοῦσι , περιττὸν ἔσται καὶ ἀνόνητον , καὶ οὐχ ἑξουσιν ὅπως αὐτῷ χρήσονται καθ’ ἡμῶν διὰ τὸ ᾶμικτον τῆς δυσμενείας καὶ περιφανῶς ἀποκεκριμένον . εἰ δὲ καὶ πολεμεῖν πειραθεῖεν , ἀλλὰ πρὸς Λαζοὺς ἅμα καὶ πέρσας παραταττόμενοι , καὶ ταῦτα ἐν πολεμίᾳ γῇ , τὸ γοῦν ἐντεῦθεν , οὐκ ἂν οὐδὲ τὴν ὁρμὴν ὑποσταῖεν . οἱ γε καὶ ἀρτίως παντὶ τῷ στρατῷ μοίρᾳ τινὶ τῶν Μήδων ἐλαχίστη προσμίξαντες καὶ πρὸς φυγὴν εὐθὺς αἰσχίστην τραπέντες , μέχρι καὶ νῦν μονουχὶ πνευστιῶσιν ὑπὸ τοῦ δρόμου , ἅπασι μὲν ὡς εἰπεῖν τοῖ ; ἄλλοις ἐλαττωθέντες , μόνῳ δὲ τῷ τάχει τοὺς διώκοντας νενικηκότες .
Lemmas: Θ΄ . „ εἰμί μέν ἐν λόγος ἐγώ καί βουλή ἀδικέω Ῥωμαῖος , καλῶς εἄν καί ἐγώ ὁ ὅμοιος αὐτός ἀμύνω διατελέω · νῦν δέ πῶς ἀνεκτός , ὁ μέν ἤδη ὁ πᾶς δεινός δράω , ἐγώ δέ ὁ ὁ ἀντιδράω καιρός εἰς ὁ μέλλω καί βουλεύω διαρουηνη ; οὖον γάρ δή πάρειμι λέγω ὡς πόλεμος μιν οὔπω ὁ ἔργον εἰμί φωράω , εἰκάζω δέ εἄν μόνος μελετάω οὗτος καί βούλομαι , οὐδέ τεκμήριον τις ἐπιμιμνήσκομαι δήω πρός ἔλεγχος δῆθεν ἐπιβουλή λανθάνω . ἀλλά Γουβάζης μέν , ὁ τηλικόσδε , οὗτος πως ἄθλιος ἀφανίζω ὥσπερ τις ὁ πολύς καί ἀμελέω . οἴχομαι δέ φροῦδος ὁ παλαιός ὁ Κόλχος ἀξίωμα , καί τολοιπος οὖον ὁ ἄρχω ἕτερος ἀνθεκτέος ἐγώ , ἀλλά ἀγαπητέος εἴπερ ἔξεστι ὁ πρώην ὑπήκοος μή σφόδρα μειονεκτέω οὖν οὖον λίαν παράλογος , εἰμί περί ὁ οἶς οὗτος κατεργάζομαι καθέζομαι διασκοπέω , πότερος αὐτός ἐχθρός ἢ φίλος οἴομαι κρίνω ; καίτοι γιγνώσκω χρεὼν , ὡς οὐδέ μέχρι οὗτος αὐτός ὁ θράσος ἵστημι · ἀλλά , καί μεθίημι ἐγώ ὁ ἐπίκλημα οἶδα οὐ ἀπέχω , καί ἠρεμέω ἀδεῶς λυμαίνομαι . εἰμί γάρ ἀμελέω θαρσαλέος πρός ὁ ὑπείκω , καί ὑπερφρονέω ἐθίζω ὁ θεραπεύω . ἔχω δέ καί βασιλεύς πάνουργος , καί ὁ μεταβολή ὁ ἀεί πάρειμι ἥδομαι · ὅθεν δή καί ὁ ὁ μιαιφονία ἀθρόος διανύω , ὁ μέν ἐμβριθῶς ἐγκελεύω , ὁ δέ προθύμως ὑπηρετέω . καίω πορθέω μονονού πρός αὐτός , οὔτε ἀδίκημα ἄρχω , οὔτε τις ἔχθος συμβαίνω , ἀλλά ὁποῖος πρότερος ἔχω συνήθεια , ὁ αὐτός ἔχω δοκέω , πράσσω ὁμῶς ὁ Πάπων ἀνόσιος , ὥσπερ αὐθωρός ἀναπίμπλημι ὠμότης καί μανία καί μῖσος καί πᾶς ὁμοῦ ὁ τοιόσδε . ἀλλά οὖον ὁ Πέρσης ἐντίθημι τοιόσδε , πολύς γε καί δεῖ . φίλος τε γάρ ὅς εἄν ἐξάρχω κτάομαι βέβαιος στέργω πειράω , καίω ὁ ὀργή πρός ὁ ἀντίπαλος διατηρέω ἔστω εἄν ἀντίπαλος ὅς . βούλομαι μιν οὖν ὁ Κολχίκης πολιτεία ὁ παλαιός δύναμις προσγίγνομαι , ὡς μηδαμῶς αὐτός ξένος τις καί ἔπηλυς ἐπικουρία προσδέω , ἀλλά εἰμί ὁ πᾶς εἰς τε πόλεμος καί εἰς εἰρήνη αὐτάρκης . ἐπεί δέ , εἴτε χρόνος διαφορά , εἴτε τυγχάνω ἐναντίωμα , εἴτε καί ἀμφότερος , ἐκβιάζω , εἰς οὗτος ἥκω μέν ἀσθένεια , ὡς ὑπό ἕτερος τάσσω , ἀγαθός οἴομαι προσχωρέω ὁ ἔμφρων , καΐτης εὔνοια πρός ὁ οἰκέω καί ἔνσπονδος ἐν ὁ ἄτρεπτος παρέχω . οὗτος δέ καί περισεύω ὁ ὡς ἀληθής πολέμιος , ὁ μήτε παντάπασι ὁ φθάνω ἀτιμώρητος καταλείπω , καί ὁ μέλλω περί , πω ἐν ὁ ἀσφαλής κεῖμαι , ὁ δήω παρασκευάζω . ὁ μιν γάρ ὕπουλος ἐκεῖνος ὁ τρόπος καί βωμολόχος , ὅς προβάλλω μετά πραότης δολερός πω ὁμιλία μηχανάομαι ὁ πιστεύω ἀδικέω , περισσός εἰμί καί ἀνόνητος , καί οὐ ἔχω ὅπως αὐτός χράω κατά ἐγώ διά ὁ ἄμικτος ὁ δυσμένεια καί περιφανής ἀποκρίνω . εἰμί δέ καί πολεμέω πειράω , ἀλλά πρός Λαζός ἅμα καί Πέρσης παρατάσσω , καί οὗτος ἐν πολέμιος γῆ , ὁ γοῦν ἐντεῦθεν , οὐ εἄν οὐδέ ὁ ὁρμή ὑφίστημι . ὁ γε καί ἄρτιος πᾶς ὁ στρατός μοῖρα τις ὁ Μῆδος μικρός προσμείγνυμι καί πρός φυγή εὐθύς αἰσχρός τρέπω , μέχρι καί νῦν μονουχὶ πνευστιάω ὑπό ὁ δρόμος , ἅπας μέν ὡς εἶπον τοῖ ; ἄλλος ἐλασσόω , μόνος δέ ὁ τάχος ὁ διώκω νικάω .