agathias-scholasticus.historiae 4.26
κς΄ . Μετὰ γὰρ Σαβώὸην Ἀρταξὴρ ἀδελφὸς ὢν αὐτῷ , καὶ μετασχὼν τῆς βασιλείας , τεττάρων ἐτῶν χρόνον κατ᾿ αὐτὴν ἀπεβίω . ὁ δὲ υἱὸς ὁ τούτου , Σαβὼρ δὲ καὶ αὐτὸς ἐπεκέκλητο , ἐν ἔτεσι πέντε τὸ οἰκεῖον ἠρίθμησε κρότος · ἐν διπλασίοσι δὲ τούτων καὶ πρός γε ἑνὶ ἑτέρῳ ἐνιαυτῷ Οὐαραράνης ὁ παις , ὃς δὴ καὶ Κερμασαὰ ὠνομάξετο . τῶν δὲ τοιούτων ἐπικλήσεων ἡ αἰτία ἤδη μοι εἴρηται . καὶ γὰρ κέρμα ἔθνους τυχὸν ἢ χώρας ὑπῆρχεν ἐπωνυμία · δὲ τῷ πατρὶ τοῦ Οὐαραράνου δεδουλωμένης , εἰκότως ὁ παῖς τὴν ἐπωνυμίαν ἐχτήσατο , καδάπου πρότερον καὶ παρὰ Ρωμαίοις ὁ μὶν Ἀφρικανὸς τυχὸν , ὁ δὲ Γερμανικὸς , ὁ δὲ ἐξ ἄλλου του γένους νενικημένου ἐπεκλήθη . ἐπὶ τούτοις Ἰσδιγέρδης ὁ Σαβώρου τὴν Περσικὴν ἡγεμονίαν παραλαμβάνει , ὁ πολὺς παρὰ Ρωμαίοις καὶ περιλάλητος . φασι γὰρ Ἀρκάδιον τὸν βασιλέα πρὸς τῷ θανάτῳ γεγενημένον , καὶ τὰ μετ’ αὐτὸν , ὣσπη τοῖς ἀνδρὠποις νενόμισται , διατάττοντα , τούτῳ δὴ φύλακι χρήσασθαι , καὶ κηδεμόνι ἰπὶ τε τῷ παιδὶ Θεοδοσίῳ καὶ πάσῃ τῇ Ῥωμαϊκῇ καταστάσει . ᾂδεται γὰρ οὗτος ὁ λόγος ἐπιπλεῖστον ἐν ἡμῖν ἐκ παλαιοῦ τῇ μνήμη παραδοθεὶς τοῖς ἐφεξῆς , κὼ μέχρι νῦν παρά τε τοῖς λογίμοις καὶ τῷ δήμῳ περιαγόμενος · γραγῇ δέ τινι καὶ λόγοις ἱστορικοῖς οὐκ οἶδα εὑρὼν τοῦτο φερόμενον , οὐδὲ παρ’ οἷς τυχὸν τὰ τῆς Ἀρκαδίου τελευτῆς ἀπεμνημόνευται , ὅτι μὴ μόνον ἐν τοῖς Προκοπίῳ τῷ ῥήτορι συγγεγραμμένοις . νοις . καὶ οὐδὲν , οἶμαι , θαυμαστὸν , ἐκεῖνον μὶν ὡς πλεῖστα καὶ πᾶσαν , ὡς εἰπεῖν , ἱστορίαν ἀναλεξάμενον , καὶ τήνδε παραλαβεῖν τὴν ἀφήγησιν ἐτέρῳ πρότερον ἐκπεπονημένην , ἐμὲ δὲ αὐτὴν μηδαμῶς ἔτι ἑλεῖν ἐλάχιστα εἰδότα , εἴγε ἄρα δὴ καὶ ἐλάχιστα . ἀλλ᾿ ἐκεῖνο καὶ μάλα θαύματος ἄξιον εἶναι ἡγοῦμαι , ὅτι διεξιὼν τὰ περὶ τούτων , οὐχ ἁπλῶς οὕτω τὰ ἐγνωσμένα διέξεισιν , ἀλλ᾿ ἐπαινεῖ τὸν Ἀρκάδιον καὶ ἀποσεμνύνει , ὡς ἀρίστῃ χρησάμενον εὐβουλίᾳ . φησι γὰρ αὐτòν οὐ λίαν ἀγχίνουν εἶναι τὰ ἄλλα πεφυκότα , ἐν τούτῳ δὴ μόνῳ φρενήρη τε καὶ προμηθέστατον ἀποδεδεῖχθαι . ἐμοὶ δὲ δοκεῖ ὁ τοῦτο ἀγάμενος οὐ τῇ πρώτῃ ὁρμῇ τοῦ βουλεύματος τὸ εὔλογov κρίνειν , ἀλλὰ τῷ ὕπερον ἀποβεβηκότι . ἐπεὶ πῶς ἂν εἶχεν καλῶς ἀνδρὶ ὀθνείῳ καὶ βαρβάρῳ , καὶ γένους ἄρχοντι πολεμιωτάτου , καὶ ὅπως αὐτῷ μετῆν πίστεως τε καὶ δικαιοσύνης ἠγνοημένῳ , καὶ πρός γε τὰ ἐς θεὸν πεπλανημένῳ καὶ ἀλλογνώμονι , τὰ φίλτατα παὸαδοῦναι ; εἰ δὲ μηδὲν ὁτιοῦν ἐπὶ τῷ βρέφει ἡμάρτητατ , ἀλλὰ μεμένηκεν ἡ τούτου βασίλεια βεβαιότατα πρὸς τοῦ κηδεμόνος φυλαττομένη , καὶ ταῦτα ἔτι ὑπὸ μαζῷ τιθηνουμένου , ἐκεῖνον ἂν μᾶλλον ἐπαινετέον τῆς εὐπωμοσύνῆς , ἢ Ἀρκάδιον τοῦ ἐγχειρήματος . τούτων μὶν οὖν ἕνεκεν , ὥσπη ἕκαστος γνώμης τε καὶ ἀκριβείας ἔχοι , ὧδε κρινέτω . ὁ δὲ Ἰσδιγέρδης εἴκοσι πρὸς τῷ ἑνὶ βασιλεύσας ἐνιαυτοὺς , οὐδένα πώποτε κατὰ 'Ρωμαιων ἤρατο πόλεμον , οὐδὲ ἄλλο τι κατ᾿ αὐτῶν ἄχαρι ἔδρασεν · ἀλλὰ μεμένηκεν ἐσαεὶ εὔνους τε ὢν καὶ εἰρηναῖος , εἴτε οὕτω συμβὰν , εἴτε καὶ ὡς ἀληθῶς φειδοῖ τοῦ παιδὸς , καὶ τῶν τῆς κηδεμονίας νομίμων .
Lemmas: κς΄ . μετά γάρ Σαβώὸην Ἀρταξὴρ ἀδελφός εἰμί αὐτός , καί μετέχω ὁ βασίλεια , τέσσαρες ἔτος χρόνος κατά αὐτός ἀποβιόω . ὁ δέ υἱός ὁ οὗτος , Σαβὼρ δέ καί αὐτός ἐπικαλέω , ἐν ἔτος πέντε ὁ οἰκέω ἀριθμέω κρότος · ἐν διπλασίων δέ οὗτος καί πρός γε εἷς ἕτερος ἐνιαυτός Οὐαραράνης ὁ παις , ὅς δή καί Κερμασαὰ ὀνομάζω . ὁ δέ τοιοῦτος ἐπίκλησις ὁ αἰτία ἤδη ἐγώ εἴρω . καί γάρ κέρμα ἔθνος τυγχάνω ἢ χώρα ὑπάρχω ἐπωνυμία · δέ ὁ πατήρ ὁ Οὐαραράνης δουλόω , εἰκότως ὁ παῖς ὁ ἐπωνυμία κτάομαι , καδάπου πρότερος καί παρά Ῥωμαῖος ὁ μιν Ἀφρικανός τυγχάνω , ὁ δέ Γερμανικός , ὁ δέ ἐκ ἄλλος ὁ γένος νικάω ἐπικαλέω . ἐπί οὗτος Ἰσδιγέρδης ὁ Σαβώρου ὁ Περσικός ἡγεμονία παραλαμβάνω , ὁ πολύς παρά Ῥωμαῖος καί περιλάλητος . φημί γάρ Ἀρκάδιος ὁ βασιλεύς πρός ὁ θάνατος γίγνομαι , καί ὁ μετά αὐτός , ὣσπη ὁ ἀνδρὠποις νομίζω , διατάσσω , οὗτος δή φύλαξ χράω , καί κηδεμών ἶψ τε ὁ παῖς Θεοδόσιος καί πᾶς ὁ Ῥωμαϊκός κατάστασις . ἀείδω γάρ οὗτος ὁ λόγος ἐπιπλεῖστον ἐν ἐγώ ἐκ παλαιός ὁ μνήμη παραδίδωμι ὁ ἐφεξῆς , Κῶς μέχρι νῦν παρά τε ὁ λόγιμος καί ὁ δῆμος περιάγω · γράω δέ τις καί λόγος ἱστορικός οὐ οἶδα εὑρίσκω οὗτος φέρω , οὐδέ παρά ὅς τυγχάνω ὁ ὁ Ἀρκάδιος τελευτή ἀπομνημονεύω , ὅτι μή μόνος ἐν ὁ Προκόπιος ὁ ῥήτωρ συγγράφω . νόος . καί οὐδείς , οἴομαι , θαυμαστός , ἐκεῖνος μιν ὡς πλεῖστος καί πᾶς , ὡς εἶπον , ἱστορία ἀναλέγω , καί ὅδε παραλαμβάνω ὁ ἀφήγησις ἔς πρότερος ἐκπονέω , ἐγώ δέ αὐτός μηδαμῶς ἔτι αἱρέω μικρός οἶδα , εἰ ἄρα δή καί μικρός . ἀλλά ἐκεῖνος καί μάλα θαῦμα ἄξιος εἰμί ἡγέομαι , ὅτι διέξειμι ὁ περί οὗτος , οὐ ἁπλόος οὗτος ὁ γιγνώσκω διεξέρχομαι , ἀλλά ἐπαινέω ὁ Ἀρκάδιος καί ἀποσεμνύνω , ὡς ἀγαθός χράω εὐβουλία . φημί γάρ αὐτός οὖον λίαν ἀγχίνοος εἰμί ὁ ἄλλος φύω , ἐν οὗτος δή μόνος φρενήρης τε καί προμηθής ἀποδείκνυμι . ἐγώ δέ δοκέω ὁ οὗτος ἄγαμαι οὖον ὁ πρῶτος ὁρμή ὁ βούλευμα ὁ εὔλογος κρίνω , ἀλλά ὁ ὕπερος ἀποβαίνω . ἐπεί πῶς εἄν ἔχω καλῶς ἀνήρ ὀθνεῖος καί βάρβαρος , καί γένος ἄρχω πολέμιος , καί ὅπως αὐτός μέτειμι πίστις τε καί δικαιοσύνη ἀγνοέω , καί πρός γε ὁ εἰς θεός πλανάω καί ἀλλογνώμων , ὁ φίλος παοαδουνη ; εἰμί δέ μηδείς ὁστισοῦν ἐπί ὁ βρέφος ἡμάρτητατ , ἀλλά μένω ὁ οὗτος βασίλεια βέβαιος πρός ὁ κηδεμών φυλάσσω , καί οὗτος ἔτι ὑπό μαστός τιθηνέω , ἐκεῖνος εἄν μᾶλλον ἐπαινετέον ὁ ευπωμοσυνιημι , ἢ Ἀρκάδιος ὁ ἐγχείρημα . οὗτος μιν οὖν ἕνεκα , ὥσπη ἕκαστος γνώμη τε καί ἀκρίβεια ἔχω , ὧδε κρίνω . ὁ δέ Ἰσδιγέρδης εἴκοσι πρός ὁ εἷς βασιλεύω ἐνιαυτός , οὐδείς πώποτε κατά 'Ρωμαιων ἔραμαι πόλεμος , οὐδέ ἄλλος τίς κατά αὐτός ἄχαρις δράω · ἀλλά μένω ἐσαεί Εὔνους τε εἰμί καί εἰρηναῖος , εἴτε οὗτος συμβαίνω , εἴτε καί ὡς ἀληθής φειδώ ὁ παῖς , καί ὁ ὁ κηδεμονία νόμιμος .