agathias-scholasticus.historiae 2.4
δ΄ . Ἐν ᾦ δὲ ταῦτα ἐν Βενετίᾳ ξυνέβαινε , Βουτιλῖνος ἅτερος στρατηγὸς , τὰ μέχρι τοῦ πορθμοῦ τῆς Σικελίας πολίσματά τε καὶ φρούρια σχεδόν τι ἃπαντα λυμηνάμενος , αὖθις ὡς τάχιστα ἰθὺ Καμπανίας τε καὶ Ῥώμης . ἠκηκόει τὸν Ναρσῆν καὶ τὰς βασιλέως δυνάμεις αὐτοῦ που ἠθροῖσθαι . καὶ ἠβούλετο μὴ μέλλειν ἔτι μηδὲ ἀλᾶσθαι , ἀλλὰ παντὶ τῷ στρατῷ παραταξάμενος , τὸν ὑπὲρ τῶν ὅλων κίνδυνον ἀναῤῥίοψαι · ἐπεὶ κὼ μέρος τι οὐκ ἐλάχιστον καὶ τῆς ἀμφ’ αὐτὸν νόσῳ ἑαλώκει καὶ διεφθείρετο . ἤδη γὰρ τοῦ θέρους λήγοντος , καὶ τοῦ φθινοπώρου ἀρχομένου , αἱ μὲν ἄμπελοι τῷ καρπῷ ἐβρίθοντο , οἱ δὲ χήτει τῶν ἄλλων ἐπιτηδείων , ἅπαντα γὰρ τῷ Ναρσῆ ἐμφρονέστατα προδιήρπαστο , ) οἱ δὲ τοὺς βότρυς ἀφαιρούμενοι , καὶ ταῖς χερσὶ διαθλίβοντες , ἐνεφοροῦντο τοῦ γλεύκους , αὐτοσχεδιάζοντες τὸν ἀνθοσμίαν . ἐνθένδε τε αὐτοῖς ἡ γαστὴρ ἐπιμέγα ἐφέρετο καὶ διέῤῥει , καὶ τὸ μέν τι ἔθνησκεν αὐτίκα , ἦσαν δὲ οἱ καὶ διεγίγνοντο . πρὶν γε δὴ οὖν καὶ ἅπασιν ἐκνικῆσαι τὸ πάθος , ἐδόκει οἱ εἶναι πολεμητέα ἐς ὅ , τι ἐκβαίη . καὶ τοίνυν ἀφικόμενος ἐς Καμπανίαν , στρατοπεδεύεται οὐ πόῤῥω Καπύης τῆς πόλεως , ἀμφὶ τὰς ὄχθας τοῦ Κασουλίνου ποταμοῦ . ὃς δὴ ῥέων ἐκ τοῦ ὄρους τοῦ Ἀπιν - ναίου , καὶ ἀνὰ τὰ ἐκείνῃ πέδια περιελιττόμενος , ἐς τὴν Τυρσηνικἠν φέρεται θάλατταν . ἐνταῦθα δὴ οὖν ἱδρύσας τὸν στρατὸν , χαράκωμά τε περιεβάλετο καρτερὸν , καὶ ἐπεποίθει τῷ χώρῳ · ὁ γὰρ ποταμὸς αὐτῷ ἐν δεξιᾷ ὑποῤῥέων ἀντ᾿ ἐρύματος εἷναι ἐδόκει τοῦ μὴ τινα ἐπιέναι , καὶ τοὺς τῶν ἁμαζῶν τροχοὺς , ἃς δὴ ὡς πλείστας ἐπήγετο , στοιχηδὸν ἐς ἀλλήλους ἁρμόσας , ἐνέπηξε τὰ ὀπίσω τῷ ἐδάφει , ἄχρι καὶ ἐς τὰς πλήμνας περιχώσας , ὡς μόνα τὰ ἡμικἴκλια ὑπερανέχειν καὶ προβεβλῆσθαι . τούτοις δὴ οὖν καὶ ἑτέροις ξύλοις πολλοῖς ἅπαν τὸ στράτευμα ἐρυμνώσας , ἔξοδόν τινα οὐ μάλα εὐρεῖαν καταλέλοιπεν κενὴν τῶν περιφραγμάτων , ὡς ἐκ τῆσδε αὐτοῖς ἐξείη ῥᾳδίως ᾖ βούλοιντο κατὰ τῶν πολεμίων ἐφόδους τε καὶ ἐπανόδους ποιεῖσθαι . ὅπως δὲ ἂν αὐτῷ μηδὲ τὰ τῆς γεφύρας τοῦ ποταμοῦ ἀφύλακτα εἴη , μηδέ γε ἐνθένδε πημαίνοιτο , προκαταλαμβάνει τε αὐτὴν , καὶ πύργον τινὰ ξύλινον ἐνταῦθαι τεκτηνάμενος , ἐφίστησιν ἐν αὐτῷ ἄνδρας ὁπόσους οἶόν τε ἦν μαχίμους τε καὶ ἄριστα ὡπλισμένους · ἐφ᾿ ᾦ ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς ἀμύνεσθαι , καὶ ἀπερύκειν τοὺς 'Ρωμαίους διαβησείοντας . οὕτω δὲ ἕκαστα διαθεὶς , ᾤετό οἱ τὰ παρόντα ἐν δέοντι παρεσκευάσθαι , ὡς καὶ ἐν αὐτῷ δή που κεισόμενον πολέμου κατάρχεσθαι , καὶ οὐ πρότερον μάχης ἐσομένης , πρὶν ἂν ἐκείνῳ εἴη βουλομένῳ . καὶ τὰ μὲν ἀμφὶ τῷ ἀδελφῷ ἐν Βενετίᾳ ξυμβαίνοντα οὔπω ἐπέπυστο , ἐθαύμαζεν δὲ ὅτι δὴ αὐτῷ κατὰ τὸ ξυγκείμ́ενον τὸ στράτευμα οὐκ ἐπεπόμφει · καἰ ὑπετόπαζεν , ὡς οὐκ ἂν ἐς τοσοῦτον ἐμέλλησεν , εἰ μή τι αὐτοῖς ξυνηνέχθη δεινὸν ξουν · πλὴν ἀλλὰ καὶ ἐκείνων ἄνευ περιέσεσθαι τῶν πολεμίων ἡγεῖτο , ἅτε δὴ τῷ πλήθει καὶ ὣς ὑπερβάλλων . ἐς τρεῖς γὰρ αὐτῷ μάλιστα μυριάδας μαχίμων ἀνδρῶν ἡ λειπομένη στρατιὰ ξυνετάττετο · ἡ δὲ τῶν Ῥωμαίων δύναμις μόλις ἐν χιλιάσιν ἐτύγχανεν οὖσα .
Lemmas: Δ΄ . ἐν οἶς δέ οὗτος ἐν Βενετία συμβαίνω , Βουτιλῖνος ἕτερος στρατηγός , ὁ μέχρι ὁ πορθμός ὁ Σικελία πόλισμα τε καί φρούριον σχεδόν τίς ἅπας λυμαίνομαι , αὖθις ὡς ταχύς ἰθύς1 Καμπανία τε καί Ῥώμη . ἀκούω ὁ Ναρσῆς καί ὁ βασιλεύς δύναμις αὐτός ποῦ ἀθροίζω . καί βούλομαι μή μέλλω ἔτι μηδέ ἀλάομαι , ἀλλά πᾶς ὁ στρατός παρατάσσω , ὁ ὑπέρ ὁ ὅλος κίνδυνος ἀναλείφω · ἐπεί Κῶς μέρος τίς οὐ μικρός καί ὁ ἀμφι αὐτός νόσος ἁλίσκομαι καί διαφθείρω . ἤδη γάρ ὁ θέρος λήγω , καί ὁ φθινόπωρον ἄρχω , ὁ μέν ἄμπελος ὁ καρπός βρίθω , ὁ δέ χῆτος ὁ ἄλλος ἐπιτήδειος , ἅπας γάρ ὁ Ναρσῆς ἔμφρων προδιαρπάζω , ) ὁ δέ ὁ βότρυς ἀφαιρέω , καί ὁ χείρ διαθλίβω , ἐμφορέω ὁ γλεῦκος , αὐτοσχεδιάζω ὁ ἀνθοσμίας . ἐνθένδε τε αὐτός ὁ γαστήρ ἐπιμείγνυμι φέρω καί διαρρέω , καί ὁ μέν τίς θνῄσκω αὐτίκα , εἰμί δέ ὁ καί διαγίγνομαι . πρίν γε δή οὖν καί ἅπας ἐκνικάω ὁ πάθος , δοκέω ὁ εἰμί πολεμητέος εἰς ὅς , τίς ἐκβαίνω . καί τοίνυν ἀφικνέομαι εἰς Καμπανία , στρατοπεδεύω οὖον πόρρω Καπύη ὁ πόλις , ἀμφί ὁ ὄχθη ὁ κασουλινον ποταμός . ὅς δή ῥέω ἐκ ὁ ὄρος ὁ ἀπος - νάω , καί ἀνά ὁ ἐκεῖνος Πέδια περιελίσσω , εἰς ὁ Τυρσηνικἠν φέρω θάλασσα . ἐνταῦθα δή οὖν ἱδρύω ὁ στρατός , χαράκωμα τε περιβάλλω καρτερός , καί πείθω ὁ χῶρος · ὁ γάρ ποταμός αὐτός ἐν δεξιός ὑπορρέω ἀντί ἔρυμα ἵημι δοκέω ὁ μή τις ἔπειμι , καί ὁ ὁ Ἀμαζών τροχός , ὅς δή ὡς πλεῖστος ἐπάγω , στοιχηδόν εἰς ἀλλήλων ἁρμόζω , ἐμπήγνυμι ὁ ὀπίσω ὁ ἔδαφος , ἄχρι καί εἰς ὁ πλήμνη περιχώννυμι , ὡς μόνος ὁ ἡμικἴκλια ὑπερανέχω καί προβάλλω . οὗτος δή οὖν καί ἕτερος ξύλον πολύς ἅπας ὁ στράτευμα ἐρυμνόω , ἔξοδος τις οὖον μάλα εὐρύς καταλείπω κενός ὁ περίφραγμα , ὡς ἐκ ὅδε αὐτός ἔξεστι ῥᾳδίως εἰμί βούλομαι κατά ὁ πολέμιος ἔφοδος τε καί ἐπάνοδος ποιέω . ὅπως δέ εἄν αὐτός μηδέ ὁ ὁ γέφυρα ὁ ποταμός ἀφύλακτος εἰμί , μηδέ γε ἐνθένδε πημαίνω , προκαταλαμβάνω τε αὐτός , καί πύργος τις ξύλινος ἐνταῦθα τεκταίνομαι , ἐφίστημι ἐν αὐτός ἀνήρ ὁπόσος οἶος τε εἰμί μάχιμος τε καί ἀγαθός ὁπλίζω · ἐπί οἶς ἐκ ὁ ἀσφαλής ἀμύνω , καί ἀπερύκω ὁ Ῥωμαῖος διαβαίνω . οὗτος δέ ἕκαστος διατίθημι , οἴομαι ὁ ὁ πάρειμι ἐν δήω παρασκευάζω , ὡς καί ἐν αὐτός δή ποῦ κεῖμαι πόλεμος κατάρχω , καί οὖον πρότερος μάχη εἰμί , πρίν εἄν ἐκεῖνος εἰμί βούλομαι . καί ὁ μέν ἀμφί ὁ ἀδελφός ἐν Βενετία συμβαίνω οὔπω πυνθάνομαι , θαυμάζω δέ ὅτι δή αὐτός κατά ὁ σύγκειμαι ὁ στράτευμα οὐ πέμπω · καίω ὑποτοπάζω , ὡς οὐ εἄν εἰς τοσοῦτος μέλλω , εἰμί μή τίς αὐτός συμφέρω δεινός ξέω · πλήν ἀλλά καί ἐκεῖνος ἄνευ περίειμι ὁ πολέμιος ἡγέομαι , ἅτε δή ὁ πλῆθος καί ὡς ὑπερβάλλω . εἰς τρεῖς γάρ αὐτός μάλιστα μυριάς μάχιμος ἀνήρ ὁ λείπω στρατία συντάσσω · ὁ δέ ὁ Ῥωμαῖος δύναμις μόλις ἐν χιλιάς τυγχάνω εἰμί .