agathias-scholasticus.historiae 2.6
ς΄ . Ναρσῆς δὲ ὁ τῶν 'Ρωμαίων στρατηγὸς ἐπειδὴ ταῦτα ἐγνωκει , αὐτίκα ὅγε ἅπαντι τῷ στρατῷ ἄρας ἐκ τῆς 'Ρώμης , στρατοπεδεύεται οὐ πόῤῥω τῶν πολεμίων , ἀλλ᾿ ὅσον πατάγου τε ἀκούειν , καὶ διορᾷν τὸ χαράκωμα · οὕτω δὲ τῶν στρατευ - μότων ἀλλήλοις ἀναφανέντων , πολλὴ μὲν ἑκατέρωθεν ὑπῆρχεν παράταξίς , πολλαὶ δὲ φρουραὶ,̀ καὶ ἀγρυπνίαι , καὶ τῶν στρατηγῶν ἀνὰ τὰ πλήθη περινοστήσεις · ἐλπὶς δὶ καὶ δέος καὶ παλιμβολια , καὶ ὅσα τοῖς περὶ μεγάλων ἀγωνιουμένοις παράλογα ἐγγίγνεται πάθη , ἄλλοτε ἄλλοις ἐπεφοίτα · τὰ δὲ τῆς Ἰταλίας πολίσματα μετέωρά ἦν ἅπαντα καὶ δεδονημένα , ἐφ᾿ οὓς ἂν καὶ χωρήσοιεν ἀμφιγνοοῦντα . ἐν τούτῳ δὲ οἱ Φράγγοι τὰς ἐχομένας κώμας δῃοῦντες , τὰ ἐπιτήδεια σφίσιν ἀναφανδὸν διε - κόμιζον . Ναρσῆς δὲ τοῦτο ἰδὼν , αἶσχος οἰκεῖον ἡγεῖτο καὶ ἐχαλέπαινεν , εἴγε ἐξείη τοῖς τῶν δυσμενῶν ἀχθοφόροις οὕτω δή τοι ἀνειμένους ἐγγύτατα διαπορεύεσθαι , ὥσπερ οὐδενπ́ι ἀντίπαλον θεωμένοις . ἐδόκει οὖν αὐτῷ οὐκ ἐπιτρεπτέα τολοιπὸν , ἀλλὰ παντὶ σθένει διακωλυτέον . Χαράγγης δέ τις ἀνὴρ Ἀρμένιος , ἐνηρίθμητο μὲν τοῖς 'Ρωμαϊκοῖς ταξιήχοις , ἀvδρειότατος δὲ ἦν ἐς τὰ μάλιστα καὶ φρενήρης , καὶ ἐν δέοντι φιλοκίνδυνος . τούτῳ δὴ οὖν τῷ Χαράγγῃ ( ἵδρυτο γὰρ ἀμφὶ τὸ τέρμα τοῦ στρατοπέδου πλησιαίτατα τῶν πολεμίων ἐσκηνωμένος , ) παρακελεύεται ὁ Ναρσῆς ἐπιέναι τοῖς ἁμαξελάτmς , καὶ σίνεσθαι αὐτοὺς καθ’ ὅ , τι ἂν δύναιτο , ὡς ἂν μηκέτι χιλὸν διακμιζειν τολμῷεν . καὶ ὃς ἀθρόον ἐξιππασάμενος ἅμα ὀλίγοις τοῦ ἀμφ᾿ αὐτὸν τάγματος , τὰς μὲν ἄλλας ἁμάξας ἀφαιρεῖται , καὶ τοὺς ἄγοντας κτείνει · μίαν δέ τινα αὐτῶν χόρτῳ σεσαγμένην ἀγρίῳ τε καὶ γεγηρακότι , προσάγει τῷ πυὸγῳ , ὃν δὴ ἐπὶ τῆς γεφύρας οἱ Φράγγοι ἐτύγχανον ἐξειργασμένοι , ᾗπέρ μοι εἴρηται πρότερον . καὶ οὖν ἐνταῦθα προσπελάσας τὴν ἅμαξαν , πῦρ ἐμβάλλει τῷ χόρτῳ , μεγίστης δὲ φλογὸς ἐξαπίνης ἀρθείσης , ῥᾳδίως ἅπασα ἡ τύρσις ἐνεπίμπρατο , ἅτε δὴ ξύλοις ἐσκευασμένη . οἱ δὲ ἄνδρες τῶν βαρβάρων ὁπόσοι ἐπὶ φρουρᾷ ἐτετάχατo , ἐπειδὴ ἀμύνεσθαι οὐκ ἠδύναντο , ἀλλ᾿ ἤδη που καὶ αὐτοὶ πυρπολεῖσθαι ἤμελλον , ἔγνωσαν μεθεῖναι τὸ χώριόν , καὶ οἱ μὲν μόλις ἐνθένδε διεκπεσόντες ἐπὶ τὸ σφῶν στρατόπεδον καταφεύγουσιν · οἱ δὲ 'Ρωμαῖοι τῆς γεφύρας ἐγκρατεῖς ἐγεγένηντο . Τούτων δὲ οὕτω ξυνενεχθέντων , αὐτίκα οἱ Φράγγοι ταραχῆς , ὡς τὸ εἰκὸς , ἐνεπίμπλαντο , καὶ πρὸς τὰ ὅπλα ἐχώρουν . σφαδάζοπες τῷ θυμῷ καὶ λυττῶντες , κατέχειν τε ἐν ἑαυτοῖς τὰ φρονήματα οὐκ ἠδύναντο , ἀλλὰ τολμητίαι γε ἦσαν πέρα τοῦ μπριου καὶ θαρραλέοι , ὡς μηκέτι ἠρεμεῖν ἐθέλειν μηδὲ διαμέλλειν , ἀλλ᾿ αὐθημερὸν παρατάττεσθαι · καὶ ταῦτα προειρημένον αὐτοῖς ὑπὸ τῶν Ἀλαμανικῶν μάντεων , μὴ δεῖν ἐκειbνης τῆς ἡμέρας διαμάχεσθαι , ἢ γιγνώσκειν ὡς ἄρδην ἄπαντες ἀπολοῦνται . οἶμαι μὲν οὖν εἰ καὶ τῇ ὑστεραίᾳ ἢ καὶ καθ᾿ ἑτέραν ἡ ξυμβολὴ ἐγεγόνει , πάντως ἂν τοῦτο ἐκεῖνο ἐπεπόνθεσαν , ὅπεὸ καὶ ἐν τῷ τότε ἀπέβη . οὐ γὰρ δή που ἡ τῆς ἡμέρας ἐναλλαγὴ ἀπέχρησεν ἂν αὐτοῖς ἐς τὸ μὴ οὐχὶ ποινὰς ἀπο - τίσαι ὧν ἐτύγχανον ἠσεβηκότες . πλὴν ἀλλ’ ξυμβὰν , εἴτε καὶ ἴσως τῶν Ἀλαμανικῶν ὅμως εἴτε οὐτῶ Ἀλαμανικῶν χρησμολόγων δὴ οὖν τρόπῳ τὰ ἐσόμενα ἐπιφρασαμένων , οὐ κενὸν τοῖς πολλοῖς οὐδὲ ἀτελεύτητον ἔδοξεν εἶναι τὸ μάντευμα . ὅπως δὲ τῶν ἐφεξῆς ἕκαστα ἐπράχθη , αὐτίκα ἐς τὸ ἀκριβὲς ὡς οἶόν τέ μοι λελέξεται .
Lemmas: ς΄ . Ναρσῆς δέ ὁ ὁ Ῥωμαῖος στρατηγός ἐπεί οὗτος γιγνώσκω , αὐτίκα ὅσγε ἅπας ὁ στρατός ἀείρω ἐκ ὁ Ρώμη , στρατοπεδεύω οὖον πόρρω ὁ πολέμιος , ἀλλά ὅσος πάταγος τε ἀκούω , καί διοράω ὁ χαράκωμα · οὗτος δέ ὁ στρατεύω - μότα ἀλλήλων ἀναφαίνω , πολύς μέν ἑκατέρωθεν ὑπάρχω παράταξις , πολύς δέ φρουραὶ,̀ καί ἀγρυπνία , καί ὁ στρατηγός ἀνά ὁ πλῆθος περινόστησις · Ἐλπὶς δί καί δέος καί παλιμβολία , καί ὅσος ὁ περί μέγας ἀγωνίζομαι παράλογος ἐγγίγνομαι πάθος , ἄλλοτε ἄλλος ἐπιφοιτάω · ὁ δέ ὁ Ἰταλία πόλισμα μετέωρος εἰμί ἅπας καί δονέω , ἐπί ὅς εἄν καί χωρέω ἀμφιγνοέω . ἐν οὗτος δέ ὁ Φράγγος ὁ ἔχω κώμη δῃόω , ὁ ἐπιτήδειος σφεῖς ἀναφανδά δῖος - κομίζω . Ναρσῆς δέ οὗτος εἶδον , αἶσχος οἰκέω ἡγέομαι καί χαλεπαίνω , εἰ ἔξεστι ὁ ὁ δυσμενής ἀχθοφόρος οὗτος δή ὅς ἀνίημι ἐγγύς διαπορεύω , ὥσπερ οὐδενπ́ι ἀντίπαλος θεάομαι . δοκέω οὖν αὐτός οὐ ἐπιτρεπτέον τολοιπος , ἀλλά πᾶς σθένος διακωλυτέον . Χαράγγης δέ τις ἀνήρ Ἀρμένιος , ἐναριθμέω μέν ὁ Ρωμαϊκός ταξιαγω , ἀvδρειότατος δέ εἰμί εἰς ὁ μάλιστα καί φρενήρης , καί ἐν δήω φιλοκίνδυνος . οὗτος δή οὖν ὁ Χαράγγῃ ( ἱδρύω γάρ ἀμφί ὁ τέρμα ὁ στρατόπεδον πλησίος ὁ πολέμιος σκηνόω , ) παρακελεύομαι ὁ Ναρσῆς ἔπειμι ὁ ἁμαξελάτης , καί σίνομαι αὐτός κατά ὅς , τίς εἄν δύναμαι , ὡς εἄν μηκέτι χιλός διακμιζεω τολμάω . καί ὅς ἀθρόος ἐξιππάζομαι ἅμα ὀλίγος ὁ ἀμφι αὐτός τάγμα , ὁ μέν ἄλλος ἅμαξα ἀφαιρέω , καί ὁ ἄγω κτείνω · εἷς δέ τις αὐτός χόρτος σάττω ἄγριος τε καί γηράσκω , προσάγω ὁ πυὸγῳ , ὅς δή ἐπί ὁ γέφυρα ὁ Φράγγος τυγχάνω ἐξεργάζομαι , ὅς ἐγώ εἴρω πρότερος . καί οὖν ἐνταῦθα προσπελάζω ὁ ἅμαξα , πῦρ ἐμβάλλω ὁ χόρτος , μέγας δέ φλόξ ἐξαπίνης αἴρω , ῥᾳδίως ἅπας ὁ τύρσις ἐμπίμπρημι , ἅτε δή ξύλον σκευάζω . ὁ δέ ἀνήρ ὁ βάρβαρος ὁπόσος ἐπί φρουρά τάσσω , ἐπεί ἀμύνω οὐ δύναμαι , ἀλλά ἤδη ποῦ καί αὐτός πυρπολέω μέλλω , γιγνώσκω μεθίημι ὁ χωρίον , καί ὁ μέν μόλις ἐνθένδε διεκπίτνω ἐπί ὁ σφεῖς στρατόπεδον καταφεύγω · ὁ δέ Ρωμαῖος ὁ γέφυρα ἐγκρατής γίγνομαι . οὗτος δέ οὗτος συμφέρω , αὐτίκα ὁ Φράγγος ταραχή , ὡς ὁ εἰκός , ἐμπίμπλημι , καί πρός ὁ ὅπλον χωρέω . σφαδάζω ὁ θυμός καί λυσσάω , καταχέω τε ἐν ἑαυτοῦ ὁ φρόνημα οὐ δύναμαι , ἀλλά τολμητίας γε εἰμί πέρα ὁ Μπριού καί θαρραλέος , ὡς μηκέτι ἠρεμέω ἐθέλω μηδέ διαμέλλω , ἀλλά αὐθήμερος παρατάσσω · καί οὗτος προερέω αὐτός ὑπό ὁ Ἀλαμανικός μάντις , μή δήω κεινόω ὁ ἡμέρα διαμάχομαι , ἢ γιγνώσκω ὡς ἄρδην ἀπάντομαι ἀπόλλυμι . οἴομαι μέν οὖν εἰμί καί ὁ ὑστεραῖος ἢ καί κατά ἕτερος ὁ συμβολή γίγνομαι , πάντως εἄν οὗτος ἐκεῖνος πάσχω , ὅς καί ἐν ὁ τότε ἀποβαίνω . οὖον γάρ δή ποῦ ὁ ὁ ἡμέρα ἐναλλαγή ἀποχράω εἄν αὐτός εἰς ὁ μή οὐ ποινή ἀπος - τίνω ὅς τυγχάνω ἀσεβέω . πλήν ἀλλά συμβαίνω , εἴτε καί ἴσως ὁ Ἀλαμανικός ὅμως εἴτε οὐτάω Ἀλαμανικός χρησμολόγος δή οὖν τρόπος ὁ εἰμί ἐπιφράζω , οὖον κενός ὁ πολύς οὐδέ ἀτελεύτητος δοκέω εἰμί ὁ μάντευμα . ὅπως δέ ὁ ἐφεξῆς ἕκαστος πράσσω , αὐτίκα εἰς ὁ ἀκριβής ὡς οἶος τε ἐγώ λέγω .