agathias-scholasticus.historiae 3.10
ι' . „ Τούτου δὲ τὸ μὲν ἐμφανὲς καὶ προχειρότατον αἴτιον ἀνανδρίαν εἴποι τις ἂν , καὶ τὸ μὴ τὰ προσήκοντα βεβουλεῦσθαι . πρόσεστι γὰρ αὐτοῖς ὡς ἀληθῶς καθάπερ οἰκεῖα καὶ συγ - γενῆ καὶ τὰ τοιαῦτα ὀνείδη · πλὴν ἀλλὰ τοῖς ἐκ φύσεως μοχθηροῖς τὸ αὐθαίρετον ἀδίκημα προστεθὲν , ἐδιπλασίασεν αὐτοῖς τὸ ἀτύχημα , τῆς τοῦ κρείττονος προμηθείας διὰ τὸ ἄγος ἐκπεπτωκόσι . τὸ γὰρ νικᾷν οὐχ ὕτω τοῖς ὅπλοις , ὅσον τῷ εὐσεβεῖ βεβαιοῦται · καὶ οὐκ ἄν ποτε ποτε μετεῖναι φήσαιμι τῆς τοῦ ἀγαθοῦ συμμαχίας πονηροῖς ἀνδράσι καὶ μιαρωτάτοις . τούτοις οὖν , εἴπερ εὖ φρονοῦμεν , οὐ προσεκτέον , οἶς οὔτε τὰ τῆς γνώμης ἄριστα σύγκειται , καὶ τὸ σώζειν ἅπαντα πεφυκὸς νεμεσᾷ . ὡς μὲν οὖν ἡ προσχώρησις ἡμῖν εὔκολος ἔσται καὶ προσφορωτάτη καὶ τῷ κρείττονι κεχαρισμένη , διὰ τῶν πραγμώτων μᾶλλον ἢ τῶν λόγων δεδήλωται . οὐ μὴν οὐδὲ ἀδικεῖν δόξοιμεν ἂν , οὐδὲ ἄπιστοι καθεστάναι . πολλάκις γὰρ ἤδη καὶ πρότερον ὑπὸ ῾Ρωμαίων προπηλακιζόμενοι , ἐμμένειν καὶ ὣς τοῖς καθεστηκόσιν ἡγούμεθα χρῆναι , φαυλότατον εἶναι κρίνοντες τὸ μεταβάλλεσθαι ῥᾳδίως ἔπι τισιν αἰτίαις , εἰ καὶ δεινόταται εἶεν , φορηταῖς δὲ ὅμως καὶ οὐ παντάπασιν ἀνυποίστοις . τὸ δὲ καἰ μεγιστας βλάβας καὶ ἀνήκεστα πάσχοντας φέρειν διαπαντὸς ἀταλαιπώρως , καὶ πρὸς μηδὲν ὁτιοῦν ἄχθεσθαι τῶν ἀνοσίων ἔργων καὶ ἀτοπωτάτων , οὐ σωφρονούντων ἀνδρῶν εἶναί φημι , ἀλλὰ δειλῶν καὶ ἀθλίων , καὶ τὴν περὶ τὰ κοινὰ ῥᾳθνμίαν τῷ τῆς ἀπραγμοσύνης ὀνόματι σοφιζομένων . τούτου δὲ τοῦ τῆς μιαιφονίας πάθους οὐκ ἂν οἶμαι παρ᾿ ἑτέροις μεῖζόν τι γένοιτο , οὔτ᾿ ἂν γενόμενον περιοφθείη . οὔκουν οὐδὲ ἡμῖν περιοπτέον , αἰσχυνομένοις εἰ γε φανείημεν τοῦ βασιλέως ἐπιλεησμένοι , καὶ τοὺς ἀπεκτονότας ὑποθωπεύοντες . εἰ γὰρ οἷόν τε ἦν αὐτὸν ἐνθάδε παρεῖναι , πάντως ἂν ἐπεκάλει καὶ κατεμέμφετο τῆς ἡμετέρας ὀλιγωρίας , ἀνθ᾿ ὧν οἱ ἀλιτήριοι οὗτοι κατὰ τὴν ἐκ ἐνκείνου γῆν ἔτι ἐνδιαιτῶνται , καὶ οὐ πολλῷ πρότερον ἔξελήλανται . ἐπεὶ δὲ οὔτε παρέσται τολοιπὸν , οὔτε φθέγξεται , ὑμεῖς ἀναλογίσασθε τὸν ἄνδρα , καὶ ὡς ἐν μέσῳ τοῦ συλλόγου παρεστὼς οὕτω ταῖς ἐννοίαις ὑμῶν ἀνατυπούσθω , ἐπιδεικνὺς μὲν τὴν σφαγὴν καὶ τὸ στῆθος καὶ τὸν αὐχένα , ἱκετεύων δὲ τὸ ὁμόφυλον νῦν γοῦν τίσασθαι τοὺς πολεμίους . εἶτα τίς ἂν ὑμῶν ἀποδέξοιτο διαπορούντων καὶ σκοπουμένων , εἰ δίκαιον πρὸς τῶν Κόλχων οἴκτου τυχεῖν τὸν Γουβάζην ; εὐλαβητέον γὰρ ἡμῖν , ὅπως μὴ τὸ οὐκ εὐπρεπὲς δῆθεν τῆς μεταστάσεως δεδιότες , μεθέξομεν τοῦ μιάσματος , καταπροέμενοι καὶ παρέντες τὸ τιμωρεῖν τῷ τεθνηκότι , καὶ μᾶλλον ἐντεῦθεν ἄπιστοι δόξομεν , εἴ γε τῷ βίῳ μόνον ἐκείνου τὴν πρὸς αὐτὸν οἰκείωσιν ἀναμετρήσαντες , συναποβάλωμεν αὐτῷ καὶ τὴν μνήμην . καλῶς μὲν γὰρ τῶν πραγμάτων χωρούντων , πολλὴ ἄνοια τὰ προεγνωσμένα μεταμανθάνειν · ἐναντίως δέ που φερομένων ἀσύμφορον οἶμαι τὸ μὴ οὐχὶ θᾶττον ἁρμόζεσθαι τῷ προσπι - πτοντι . τὸ γὰρ βέβαιον ἐν τῷ εὐλόγῳ κρίνεσθαι χρὴ , καὶ τὸ ἐγκαρτερεῖν τοῖς παροῦσιν οὐκ ἐπαινετέον ἀεὶ , ἀλλ᾿ ὅτε φρονήσει συμπαραγίγνεται . ἔνθα δὲ συμβαίνει ὧν μὲν δεῖ μεμνῆσθαι περιορᾷν , ἔχεσθαι δὲ τῶν οὐ προσηκόντων , ἐνταῦθα τοῦ μεταβάντος ἐφ᾿ ἕτερα ὁ βεβηκὼς ἐπὶ τοῖς προτέροις μεμπτότεὸος . ταῦτα δὴ οὖν οἱ Πέρσαι πυνθανόμενοι πρὸς ἡμῶν καὶ συνίεντες , στέρξουσιν ἡμᾶς εἰκότως , καὶ ὑπερμαχοῦνται , χρηστοί τε ὄντες καὶ μεγαλόφρονες , καὶ δεινοὶ τεκμαίρεσθαι τὰς γνώμας τῶν πέλας , καὶ πρὸς γε χώραν οὕτως ἐπικαιροτάτην καἰ δύναμιν ἀξιόχρεων , ἣν αὐτοὶ πρὸ πολλῶν χρημάτων καὶ πόνων ἔχειν τιμῶνται , εἰς συμμαχίαν αὐτεπάγγελτον προσλαμβάνοντες . μὴ τοίνυν ἕτερόν τι παρὰ ταῦτα διανοεῖσθε , ἀλλ᾿ εὐθὺς ἐπιχειρεῖν τοῖς πράγμασι , καὶ τὸ μελετηθὲν ἀνα - καλύπτειν · οὕτω γὰρ ἂν εὔκλειαν μεγίστην ἀροίμεθα , ὅσια τε δρῶντες καὶ δίκαια , καὶ πρὸς τὸ συνοῖσον ἐξευρημένα . ”
Lemmas: εἷς . „ οὗτος δέ ὁ μέν ἐμφανής καί πρόχειρος αἴτιος ἀνανδρία εἶπον τις εἄν , καί ὁ μή ὁ προσήκω βουλεύω . πρόσειμι γάρ αὐτός ὡς ἀληθής καθάπερ οἰκεῖος καί συγ - γενή καί ὁ τοιοῦτος ὄνειδος · πλήν ἀλλά ὁ ἐκ φύσις μοχθηρός ὁ αὐθαίρετος ἀδίκημα προστίθημι , διπλασιάζω αὐτός ὁ ἀτύχημα , ὁ ὁ ἀγαθός προμήθεια διά ὁ ἄγος ἐκπίπτω . ὁ γάρ νικάω οὐ ὕω ὁ ὅπλον , ὅσος ὁ εὐσεβής βεβαιόω · καί οὐ ἄν ποτός ποτός μέτειμι φημί ὁ ὁ ἀγαθός συμμαχία πονηρός ἀνήρ καί μιαρός . οὗτος οὖν , εἴπερ εὕω φρονέω , οὖον προσεκτέος , οἶς οὔτε ὁ ὁ γνώμη ἀγαθός σύγκειμαι , καί ὁ σῴζω ἅπας φύω νεμεσάω . ὡς μέν οὖν ὁ προσχώρησις ἐγώ Εὔκολος εἰμί καί προσφόρως καί ὁ ἀγαθός χαρίζομαι , διά ὁ πραγμώτων μᾶλλον ἢ ὁ λόγος δηλόω . οὖον μήv οὐδέ ἀδικέω δοκέω εἄν , οὐδέ ἄπιστος καθίστημι . πολλάκις γάρ ἤδη καί πρότερος ὑπό Ῥωμαῖος προπηλακίζω , ἐμμένω καί ὡς ὁ καθίστημι ἡγέομαι χρή , φαῦλος εἰμί κρίνω ὁ μεταβάλλω ῥᾳδίως ἐπί τις αἴτιος , εἰμί καί δεινός ἄγω , φορητός δέ ὅμως καί οὖον παντάπασι ἀνύποιστος . ὁ δέ καίω μέγας βλάβη καί ἀνήκεστος πάσχω φέρω διαπαντός ἀταλαίπωρος , καί πρός μηδείς ὁστισοῦν ἄχθομαι ὁ ἀνόσιος ἔργον καί ἄτοπος , οὖον σωφρονέω ἀνήρ εἰμί φημί , ἀλλά δειλός καί ἄθλιος , καί ὁ περί ὁ κοινός ῥᾳθνμίαν ὁ ὁ ἀπραγμοσύνη ὄνομα σοφίζω . οὗτος δέ ὁ ὁ μιαιφονία πάθος οὐ εἄν οἴομαι παρά ἕτερος μέγας τίς γίγνομαι , οὔτε εἄν γίγνομαι περιοράω . οὔκουν οὐδέ ἐγώ περιοράω , αἰσχύνω εἰμί γε φαίνω ὁ βασιλεύς ἐπιλήθω , καί ὁ ἀποκτείνω ὑποθωπεύω . εἰμί γάρ οἷος τε εἰμί αὐτός ἐνθάδε πάρειμι , πάντως εἄν ἐπικαλέω καί καταμέμφομαι ὁ ἡμέτερος ὀλιγωρία , ἀντί ὅς ὁ ἀλιτήριος οὗτος κατά ὁ ἐκ ενκεινοος γῆ ἔτι ἐνδιαιτάω , καί οὖον πολύς πρότερος ἐξελαύνω . ἐπεί δέ οὔτε πάρειμι τολοιπος , οὔτε φθέγγομαι , σύ ἀναλογίζομαι ὁ ἀνήρ , καί ὡς ἐν μέσος ὁ σύλλογος παρίστημι οὗτος ὁ ἔννοια σύ ἀνατυπόω , ἐπιδείκνυμι μέν ὁ σφαγή καί ὁ στῆθος καί ὁ αὐχήν , ἱκετεύω δέ ὁ ὁμόφυλος νῦν γοῦν τίνω ὁ πολέμιος . εἶτα τίς εἄν σύ ἀποδείκνυμι διαπορέω καί σκοπάω , εἰμί Δίκαιος πρός ὁ Κόλχος οἶκτος τυγχάνω ὁ Γουβάζης ; εὐλαβητέον γάρ ἐγώ , ὅπως μή ὁ οὐ εὐπρεπής δῆθεν ὁ μετάστασις δείδω , μετέχω ὁ μίασμα , καταπροίημι καί παρίημι ὁ τιμωρέω ὁ θνῄσκω , καί μᾶλλον ἐντεῦθεν ἄπιστος δοκέω , εἰμί γε ὁ βίος μόνος ἐκεῖνος ὁ πρός αὐτός οἰκέω ἀναμετρέω , συναποβάλλω αὐτός καί ὁ μνήμη . καλῶς μέν γάρ ὁ πρᾶγμα χωρέω , πολύς ἄνοια ὁ προγιγνώσκω μεταμανθάνω · ἐναντίος δέ ποῦ φέρω ἀσύμφορος οἴομαι ὁ μή οὐ ταχύς ἁρμόζω ὁ προσπι - πτοντι . ὁ γάρ βέβαιος ἐν ὁ εὔλογος κρίνω χρή , καί ὁ ἐγκαρτερέω ὁ πάρειμι οὐ ἐπαινετέον ἀεί , ἀλλά ὅτε φρόνησις συμπαραγίγνομαι . ἔνθα δέ συμβαίνω ὅς μέν δεῖ μιμνήσκω περιοράω , ἔχω δέ ὁ οὖον προσήκω , ἐνταῦθα ὁ μεταβαίνω ἐπί ἕτερος ὁ βαίνω ἐπί ὁ πρότερος μεμπτός . οὗτος δή οὖν ὁ Πέρσης πυνθάνομαι πρός ἐγώ καί συνίημι , στέργω ἐγώ εἰκότως , καί ὑπερμαχέω , χρηστός τε εἰμί καί μεγαλόφρων , καί δεινός τεκμαίρομαι ὁ γνώμη ὁ πέλας , καί πρός γε χώρα οὕτως ἐπίκαιρος καίω δύναμις ἀξιόχρεως , ὅς αὐτός πρό πολύς χρῆμα καί πόνος ἔχω τιμάω , εἰς συμμαχία αὐτεπάγγελτος προσλαμβάνω . μή τοίνυν ἕτερος τίς παρά οὗτος διανοέομαι , ἀλλά εὐθύς ἐπιχειρέω ὁ πρᾶγμα , καί ὁ μελετάω ἀνα - καλύπτω · οὗτος γάρ εἄν εὔκλεια μέγας ἀρόω , ὅσιος τε δράω καί Δίκαιος , καί πρός ὁ συμφέρω ἐξευρίσκω . ”