agathias-scholasticus.historiae 4.30
λ΄ . Ἀλλὰ γὰρ οὐκ οἶδα ὅντινά με τρόπον ἥ τοῦ λόγου φορὰ παραλαβοῦσα , καὶ τῷ ἀξιαγάστῳ , οἶμαι , τῶν πράξεων ἡδομένη , ἐς τόδε ἢγαγε προΠετείας , ὡς τὰ ἐν μέσῳ ὑπερβάντα τῶν ποῤῤωτάτω ἐπιμνησθῆναι . οὐκοῦν ἐπειδὴ νῦν γοῦν ἐπέγνων ὅποι ἀφῖγμαι , καἰ ἕθεν ἐξέβην , ἐκεῖνα μὲν ἐατέον πρὸς τὸ παρὸν , ἐν τοῖς οἰκείοις ἀναγραφησόμενα χωρίοις ἐπανήξω δὲ αὖθις ἐς ξυνεχὲς καὶ ἀκόλουθον τῶν προτέρων . ἡ τε γὰρ τῶν περσικῶν βασιλέων διαδοχὴ καὶ ὁ τῶν ἐνιαυτῶν κατάλογος , καὶ , συλλήβδην φάναι , ἅπαν μοι τὸ ἐπηγγελμένον ξυνετελέσθη . οίμαι δὲ ἄγαν ἀληθῆ ταῦτα καθεστάναι καὶ ἐς τὸ ἀκριβὲς ἐκπεπονημένα , ὡς δὴ ἐκ τῶν περσικῶν βίβλων μεταληφθέντα . Σεργίου γὰρ τοῦ ἑρμηνέως ἐκεῖσε γενομένου , καὶ τοὺς τῶν βασιλικῶν ἀπομνημονευμάτων φρουρούς τε καὶ ἐπιστάτας μεταδοῦναί οἱ τῆς πέρι ταῦτα γραφῆς ἐκλιπαρήσαντος , πολλάκις γὰρ αὐτὸν ἐς τοῦτο προτρέψας ἐτύγχανον , ) προσθέντος δὲ καἰ τὴν αἰτίαν , ὡς οὐκ ἂλλου του χάριν ζητοίη τῶνδε τυχεῖν , ἢ ὥστε καὶ παρ’ ἡμῖν ἀνάγραπτα ἔσεσθαι τὰ σφισιν ἐγνωσμένα καὶ τίμια , παρέσχον εὐθὺς εὖ γε ποιοῦντες ἐκεῖνοι , οὐκ ἄχαρι τὸ χρῆμα ἡγούμενοι εἶναι , ἀλλὰ καὶ πρὸς εὐκλείας τοῖς σφῶν βασιλεῦσιν ἐσόμενον , εἰ μέλλοιεν καὶ παρὰ Ρωμαίοις γινώσκεσθαι , ὁποῖοι τε γεγόνασι καὶ ὁπόσοι , καὶ ὅπως γένους αὐτοῖς ἀποσέσωσται τάξις . λαβὼν οὖν ὁ Σέργιος τά τε ὀνόματα καὶ τοὺς χρόνους , καὶ τῶν ἐπ’ αὐτοῖς γεγενημένων τὰ καιριώτατα , καὶ μεταβαλὼν εὐκόσμως εἰς τὴν Ἑλλάδα γωνὴν , ( ἦν γὰρ δὴ ἑρμηνέων ἄριστος ἁΠάντων , καὶ οἶος ὑπ’ Χοσρόου θαυμάζεσθαι , ὡς ἐν ἑκατέρᾳ πολιτείᾳ τὰ πρωτεῖα λαχὼν τῆς ἐαυμάξεσδαι , ) εἰκότως οὖν ἀκριβεστάτην ποιησάμενος τὴν μετάφρασιν , ἀπεκόμισέ τέ μοι ἅπαντα μάλα πιστῶς καὶ φιλίως , καὶ προὔτρεψε διανύειν τὴν αἰτίαν , ᾐπερ αὐτὰ καὶ παρείληφε . καὶ τοίνυν διήνυσται . ὥστε εἰ καὶ Προκοπίῳ τῷ ῥήτορι ἔνια τῶν ἐπὶ Καβάδη ἀφηγηθέντων ἐτέρως ἀπήγγελται , ἀλλ’ ἡμῖν ἀκολουθητέον τοῖς Περσικοῖς χρονογράφοις , καὶ τῶν ἐν αὺτοῖς φερομένων ὡς ἀληθεστέρων ἀντιληπτέον . τοσούτου δὴ οὖν ἡμῖν τοῦ πόνου τελεώτατα ἐξειργασμένου , φέρε πρὸς αὐτὴν αὖθις ἐπανίωμεν τὴν τῆς ἱστορίας ξενέχειαν , ἣν ἐκ τῶν ἀμφὶ τὴν Δαξικὴν γεγενημένων διατεμόντες , ἐς τάδε ἀγίγμεθα . οὕτω μὲν δὴ οὖν ὁ Νοχοραγὰν διὰ τὸ ἀγεννὲς τοῦ τρόπου , καὶ τὸ νενικῆσθαι ἀνὰ κράτος ὑπὸ Μαρτίνου τε καὶ τῶν Ρωμαϊκῶν στρατευμάτων , καὶ τὴν ἐς Ἰβηρίαν αἰσχρὰν ἀναχώρησιν , ὠμότατα διεφθάρη καθ' ἤδη μοι πρότερον εἲρηται τρόπον . λογιζόμενος δὲ ὁ Χοσρόης , ὡς οὐχ οὐχ οἶνόντε αὐτῷ ἀνὰ τὴν Κολχίδα γῆν πρὸς Ῥωμαίους παρατάττεσθαι , τῶν μὲν τῆς θαλάττης κρατούντων , καὶ ἂπαντα , ὦν ἂν δέοιντο , ῤᾳδίως ἐνθένδε μεταπαμπομένων , αὐτοῦ δὲ διὰ μακρᾶς ὁδοῦ καί ἐρήμου μόλις τοῖς στρατοπεδεύουσιν ἐλάχιστα γοῦν τῶν ἐδωδίμων ὑπὸ ἀχθοφόροις ἀνδράσι τε καὶ ὐποξυγίοις χαλεπώτατα στέλλειν ἀναγκαζομένου · ταῦτα δὴ οὖν ἐπισκοπῶν , ἒγνω τὸν ὅλον πόλεμον καταθέσθαι , ὡς ἂν μὴ ἐπιπλεῖστον αὐτοῖς ἡ εἰρήνη χωρίοις τισὶ περιοριζομένη , ἀτελὴς καὶ οἶον σκάζουσα διαμένοι , ἀλλ’ ὁμοιῶς ἁπανταχοῦ ἐπιῤῥωσθείη . καὶ τοίνυν ἐκπέμπει ἐπὶ τῇ πρεσβείᾳ ἐς τὸ Βυζάντιον ἂνδρα Πέρσην τῶν σφόδρα παρ’ αὐτοῖς λογιμωτάτων , ὄνομα δὲ ἦν αὐτῷ Ζἰχ . οὖτος δὲ ὁ Ζὶχ ἀφικόμενος καὶ παρελθὼν ὡς Ἰουστινιανὸν βασιλέα , πολλὰ μὲν ἔφη τῶν παρόντων πέρι , πολλὰ δὲ ἀκήκοε · καὶ πέρας ἐς τόδε ξυνηλθέτην , ἐφ’ ᾧ Ρωμαίους τε καὶ Πέρσας κατέχειν μὲν ἅπαντα , ὧν ἤδη ἐτύγχανον κατὰ τὴν Δαξῶν χώραν πολέμου θεσμῷ ἐπειλημμένοι , εἲτε πολίσματά γε εἴτε φρούρια εἶεν , ἡσυχίαν δὲ ἄγειν ἐφ’ ἑαυτῶν , καὶ ἥκιστα κατ’ ἀλλήλων παρατάττεσθαι , ἕως ἐς ἕτερόν τι μεῖξον καὶ τελεώτερον τὸ ἑκατέρωθεν ἄρχον σθμβαίη . ὁ μὲν οὖν Ζὶχ οὕτω τὰ τῆς πρεσβείας διαπραξάμενος , ἀπενόστησεν ἐς τὰ οἰκεῖα . τούτων δὲ τοῖς στρατηγοῖς ἀπηγγελμένων , ἔμενον αἱ δυνάμεις ἐπὶ χρόνον συχνὸν πάμπαν ἀπόλεμοι , καὶ τὸ πρὀτερον αὐτομάτως γιγνόμενον τότε δὴ οὖν ὑπὸ ξυνθήκαις ἐβεβαιοῦτο .
Lemmas: Λ΄ . ἀλλά γάρ οὐ οἶδα ὅστις ἐγώ τρόπος ὅς ὁ λόγος φορά παραλαμβάνω , καί ὁ ἀξιάγαστος , οἴομαι , ὁ πρᾶξις ἥδομαι , εἰς ὅδε ἄγω προπέτεια , ὡς ὁ ἐν μέσος ὑπερβαίνω ὁ προσωτέρω ἐπιμιμνήσκομαι . οὐκοῦν ἐπεί νῦν γοῦν ἐπιγιγνώσκω ὅποι ἀφικνέομαι , καίω ὅς ἐκβαίνω , ἐκεῖνος μέν ἐατέος πρός ὁ πάρειμι , ἐν ὁ οἰκέω ἀναγράφω χωρίον ἐπανήκω δέ αὖθις εἰς συνεχής καί ἀκόλουθος ὁ πρότερος . ὁ τε γάρ ὁ Περσικός βασιλεύς διαδοχή καί ὁ ὁ ἐνιαυτός κατάλογος , καί , συλλήβδην φαίνω , ἅπας ἐγώ ὁ ἐπαγγέλλω συντελέω . οἴομαι δέ ἄγαν ἀληθής οὗτος καθίστημι καί εἰς ὁ ἀκριβής ἐκπονέω , ὡς δή ἐκ ὁ Περσικός Βίβλος μεταλαμβάνω . Σέργιος γάρ ὁ ἑρμηνεύς ἐκεῖσε γίγνομαι , καί ὁ ὁ βασιλικός ἀπομνημόνευμα φρουρός τε καί ἐπιστάτης μεταδίδωμι ὁ ὁ περί οὗτος γραφεύς ἐκλιπαρέω , πολλάκις γάρ αὐτός εἰς οὗτος προτρέπω τυγχάνω , ) προστίθημι δέ καίω ὁ αἴτιος , ὡς οὐ ἄλλος ὁ χάρις ζητέω ὅδε τυγχάνω , ἢ ὥστε καί παρά ἐγώ ἀνάγραπτος εἰμί ὁ σφεῖς γιγνώσκω καί τίμιος , παρέχω εὐθύς εὕω γε ποιέω ἐκεῖνος , οὐ ἄχαρις ὁ χρῆμα ἡγέομαι εἰμί , ἀλλά καί πρός εὔκλεια ὁ σφεῖς βασιλεύς εἰμί , εἰμί μέλλω καί παρά Ῥωμαῖος γιγνώσκω , ὁποῖος τε γίγνομαι καί ὁπόσος , καί ὅπως γένος αὐτός ἀποσῴζω τάξις . λαμβάνω οὖν ὁ Σέργιος ὁ τε ὄνομα καί ὁ χρόνος , καί ὁ ἐπί αὐτός γίγνομαι ὁ καίριος , καί μεταβάλλω εὔκοσμος εἰς ὁ Ἑλλάς γωνὴν , ( εἰμί γάρ δή ἑρμηνεύς ἀγαθός ἅπας , καί οἶος ὑπό Χοσρόης θαυμάζω , ὡς ἐν ἑκάτερος πολιτεία ὁ πρωτεῖος λαγχάνω ὁ ἐαυμάξεσδαι , ) εἰκότως οὖν ἀκριβής ποιέω ὁ μετάφρασις , αποκομίζω τε ἐγώ ἅπας μάλα πιστῶς καί φίλιος , καί προτρέπω διανύω ὁ αἴτιος , ὅσπερ αὐτός καί παραλαμβάνω . καί τοίνυν διανύω . ὥστε εἰμί καί Προκόπιος ὁ ῥήτωρ ἔνιοι ὁ ἐπί Καβάδη ἀφηγέομαι ἑτέρως ἀπαγγέλλω , ἀλλά ἐγώ ἀκολουθητέον ὁ Περσικός χρονογράφος , καί ὁ ἐν αὐτός φέρω ὡς ἀληθής ἀντιληπτέον . τοσοῦτος δή οὖν ἐγώ ὁ πόνος τέλειος ἐξεργάζομαι , φέρω πρός αὐτός αὖθις ἐπανίημι ὁ ὁ ἱστορία ξενέχειαν , ὅς ἐκ ὁ ἀμφί ὁ Δαξικὴν γίγνομαι διατέμνω , εἰς ὅδε ἄγω . οὗτος μέν δή οὖν ὁ Νοχοραγὰν διά ὁ ἀγεννής ὁ τρόπος , καί ὁ νικάω ἀνά κράτος ὑπό Μαρτῖνος τε καί ὁ ρωμαϊκός στράτευμα , καί ὁ εἰς Ἰβηρία αἰσχρός ἀναχώρησις , ὠμός διαφθείρω κατά ἤδη ἐγώ πρότερος λέγω τρόπος . λογίζομαι δέ ὁ Χοσρόης , ὡς οὐ οὐ οἶνος αὐτός ἀνά ὁ Κολχίς γῆ πρός Ῥωμαῖος παρατάσσω , ὁ μέν ὁ θάλασσα κρατέω , καί ἅπας , οὖν εἄν δήω , ῥᾳδίως ἐνθένδε μεταπέμπω , αὐτός δέ διά μακρός ὁδός καί ἐρῆμος μόλις ὁ στρατοπεδεύω μικρός γοῦν ὁ ἐδώδιμος ὑπό ἀχθοφόρος ἀνήρ τε καί ὐποξυγίοις χαλεπός στέλλω ἀναγκάζω · οὗτος δή οὖν ἐπισκοπέω , γιγνώσκω ὁ ὅλος πόλεμος κατατίθημι , ὡς εἄν μή ἐπιπλεῖστον αὐτός ὁ εἰρήνη χωρίον τις περιορίζω , ἀτελής καί οἶος σκάζω διαμένω , ἀλλά ὁμοίως ἁπανταχοῦ ἐπιλέγω . καί τοίνυν ἐκπέμπω ἐπί ὁ πρέσβυς εἰς ὁ Βυζάντιον ἀνήρ Πέρσης ὁ σφόδρα παρά αὐτός λόγιμος , ὄνομα δέ εἰμί αὐτός Ζἰχ . οὗτος δέ ὁ Ζὶχ ἀφικνέομαι καί παρέρχομαι ὡς Ἰουστινιανός βασιλεύς , πολύς μέν φημί ὁ πάρειμι περί , πολύς δέ ἀκούω · καί πέρας εἰς ὅδε συνέρχομαι , ἐπί ὅς Ῥωμαῖος τε καί Πέρσης καταχέω μέν ἅπας , ὅς ἤδη τυγχάνω κατά ὁ Δαξῶν χώρα πόλεμος θεσμός ἐπιλαμβάνω , εἴτε πόλισμα γε εἴτε φρούριον ἄγω , ἡσυχία δέ ἄγω ἐπί ἑαυτοῦ , καί ἥκιστος κατά ἀλλήλων παρατάσσω , ἠώς εἰς ἕτερος τίς μίγνυμι καί τέλειος ὁ ἑκατέρωθεν ἄρχω σθμβαίη . ὁ μέν οὖν Ζὶχ οὗτος ὁ ὁ πρέσβυς διαπράσσω , ἀπονοστέω εἰς ὁ οἰκεῖος . οὗτος δέ ὁ στρατηγός ἀπαγγέλλω , μένω ὁ δύναμις ἐπί χρόνος συχνός πάμπαν ἀπόλεμος , καί ὁ πρότερος αὐτόματος γίγνομαι τότε δή οὖν ὑπό συντίθημι βεβαιόω .