agathias-scholasticus.historiae 2.24
κδ΄ . Οὔκουν ἐκεῖνοι γε ὧδε ἐγίγνωσκον , οὔτε περὶ ταφὰς , οὐμενοῦν ἀλλ’ οὐδὲ ἐς τὴν τῆς εὐνῆς παρανομίαν ὁποῖα οἱ νῦν ἀκολασταίνουσιν , οὐ μόνον ἀδελφαῖς τε καὶ ἀδελφιδαῖς ἀνέδην μιγνύμενοι , ἀλλὰ πατέρες τε θυγατράσι , καὶ τὸ δὴ πάντων ἀνοσιώτερον , ὦ νόμοι γε καὶ φύσις . υἱοὶ ταῖς τεκούσαις . ὅτι γὰρ αὐτοῖς καὶ τοῦτο κεκαινοτόμηται , ἐκεῖθεν ἄν τις σαφέστατα διαγνοίη . λέγεται γάρ ποτε Σεμίραμιν τὴν πάνυ τὴν Ἀσσυρίαν εἰς τοῦτο ἀκρασίας ἠγμένην , ὡς Νινύᾳ τῷ παιδὶ ἐθελῆσαι ξυνελθεῖν ἐς ταὐτὸ , καὶ ἤδη πειρᾷν τὸν νεανίαν . τὸν δὲ ἀπανήνασθαι καὶ χαλεπῆναι , καὶ τελευτῶντα , ἐπειδὴ αὐτὴν ἑώρα σφαδάζουσαν καὶ ἐγκειμένην , ἀποκτεῖναί τε τὴν μητέρα , καὶ τόδε τὸ ἄγος ἀντ’ ἐκείνου ἑλέσθαι . καίτοι εἰ νόμῳ ταῦτα ἐφεῖτο , οὐκ ἄν , οἶμαι , ὁ Νινύας ἐς τόδε ὠμότητος ᾔει . καὶ τι δεῖ τὰ λίαν παλαίτατα λέγειν ; ὀλίγῳ γὰρ ἔμπροσθεν τῶν Μακεδονικῶν καὶ τῆς τῶν περσῶν καταλύσεως , Ἀρταξέρξην φασὶ τὸν Δαρείου , Παρυσάτιδος τῆς μητρὸς παραπλήσια τῇ Σεμιράμιδι παθούσης , καὶ ξυγγενέσθαι οἱ ἱεμένης , ἀποκτεῖναι μὶν αὐτὴν ἥκιστα , ἐκκλῖναι δὲ ὅμως ξὺν ὀργῇ καὶ ἀποσείσασθαι , ὣς οὐχ ὅσιον ὂν τοῦτό γε , οὐδὲ πάτριον , οὐδὲ τῷ βίῳ ξυνειθισμένον . πέρσαις δὲ τοῖς νῦν τὰ μὲν προτερα ἔθη σχεδόν τι ἅπαντα παρεῖται ἀμέλει καὶ ἀνατέτραπται , ἀλλοίοις δέ τισι καὶ οἶον νενοθευμένοις χρῶνται νομίμοις , ἐκ τῶν Ζωροάστρου τοῦ Ὀρμάσδεως διδαγμάτων κατακηληθέντες . κηληθέντες . οὗτος δὲ ὁ Ζωρόαστρος , ἤτοι Ζαράδης ( διττὴ ἐπ’ αὐτῷ ἡ ἐπωνυμία ) , ὁπηνίκα μὲν ἤκμασεν τὴν ἀρχὴν , καὶ τοὺς νόμους ἔθετο , οὐκ ἔνεστι σαφῶς διαγνῶναι . Πέρσαι δὲ αὐτὸν οἱ νῦν ἐπὶ ‘Υστάσπεω , οὕτω δή τι ἁπλῶς , φασὶ γεγονέναι , ὡς λίαν ἀμφιγνοεῖσθαι καὶ οὐκ εἶναι μαθεῖν , πότερον Δαρείου πατὴρ , εἴτε καὶ ἄλλος οὗτος ὑπῆρχεν Ὑστάσπης . ἐφ’ ὀστῷ δ’ ἂν καὶ ἤνθησε χρόνῳ , ὑφηγητὴς αὐτοῖς ἐκεῖνος , καὶ καθηγεμὼν τῆς μαγικῆς γέγονεν ἁγιστείας , καὶ αὐτὰς δὴ τὰς προτέρας ἱερουργίας ἀμείψας , παμμιγεῖς τινας καὶ ποικίλας ἐνέθηκε δόξας τὸ μὲν γὰρ παλαιὸν Δία τε καὶ Κρόνον καὶ τούτους δὴ ἅπαντας τοὺς παρ’ Ἕλλησι θρυλλουμένους ἐτίμων θεοὺς , πλήν γε ὅτι δὴ αὐτοῖς ἥ προσηγορία οὐχ ὁμοίως ἐσωζετο . ἀλλὰ Βῆλον μὲν τὸν Δία τυχὸν , Σάνδην τε τὸν Ἡρακλέα , καὶ Ἀναίτιδα τὴν Ἀφροδίτην , καὶ ἄλλως τοὺς ὕλλους ἐκάλουν , ὥς που Βηρωσσῷ τε τῷ Βαβυλωνίῳ , καὶ Ἀθηνοκλεῖ , καἰ Σιμάκῳ , τοῖς τὰ ἀρχαιότατα τῶν Ἀσσυρίων τε καὶ Μηδῶν ἀναγραψαμένοις , ἱστόρηται · νῦν δὲ ὡς τὰ πολλὰ τοῖς καλουμένοις Μανιχαίοις ξυμφέρονται , ἐσόσον δύο τὰς πρώτας ἡγεῖσθαι ἀρχὰς , καὶ τὴν μὲν ἀγαθήν τε ἅμα καὶ τὰ κάλλιστα τῶν ὄντων ἀποκυήσασαν , ἐναντίως δὲ κατ’ ἄμφω ἔχουσαν τὴν ἑτέραν · ὀνόματά τε αὐταῖς ἐπάγουσι βαρβαρικὰ καί τῇ σφετέρᾳ γλώττη πεποιημένα . τὸν μὲν γὰρ ἀγαθὸν , εἴτε θεὸν εἴτε δημιουργὸν , Ὀρμισδότην ἀποκαλοῦσιν , Ἀριμάνης δὲ ὄνομα τῷ κακίστῳ καὶ ὀλεθρίῳ . ἑορτήν τε πασῶν μείζονα τὴν τῶν κακῶν λεγομένην ἀναίρεσιν ἐπελοῦσιν , ἐν ᾗ τῶν τε ἑρπετῶν πλείστα καὶ τῶν ἄλλων ζώων ὁπόσα ἄγρια καὶ ἐρημονόμα κατακτείνοντες , τοῖς μάγοις προσάγουσιν , ὥσπερ ἐς ἐπίδειξιν εὐσεβείας . ταύτῃ γὰρ οἴονται τῷ μὲν ἀγαθῷ κεχαρισμένα διαπονεῖσθαι , ἀνιᾷν δὲ καὶ λυμαίνεσθαι τὸν Ἀριμάνην . γεραίρουσι δὲ ἐς τὰ μάλιστα τὸ ὕδωρ , ὡς μηδὲ τὰ πρόσωπα αὐτῷ ἐναπονίζεσθαι , μήτε ἄλλως ἐπιθιγγάνειν , ὅτι μὴ ποτοῦ τε ἕκατι καὶ τῆς τῶν φυτῶν ἐπιμελείας .
Lemmas: κδ΄ . οὔκουν ἐκεῖνος γε ὧδε γιγνώσκω , οὔτε περί ταφή , οὐμενοῦν ἀλλά οὐδέ εἰς ὁ ὁ εὐνή παρανομία ὁποῖος ὁ νῦν ἀκολασταίνω , οὖον μόνος ἀδελφός τε καί ἀδελφιδῆ ἀνέδην μείγνυμι , ἀλλά πατήρ τε θυγάτηρ , καί ὁ δή πᾶς ἀνόσιος , εἰμί νόμος γε καί φύσις . υἱός ὁ τίκτω . ὅτι γάρ αὐτός καί οὗτος καινοτομέω , ἐκεῖθεν ἄν τις σαφής διαγιγνώσκω . λέγω γάρ ποτός Σεμίραμις ὁ πάνυ ὁ Ἀσσυρία εἰς οὗτος ἀκράτεια ἄγω , ὡς Νινύας ὁ παῖς ἐθέλω συνέρχομαι εἰς αὐτός , καί ἤδη πειράω ὁ νεανίας . ὁ δέ ἀπαναίνομαι καί χαλεπαίνω , καί τελευτή , ἐπεί αὐτός ὁράω σφαδάζω καί ἔγκειμαι , ἀποκτείνω τε ὁ μήτηρ , καί ὅδε ὁ ἄγος ἀντί ἐκεῖνος αἱρέω . καίτοι εἰμί νόμος οὗτος ἐφίημι , οὐ ἄν , οἴομαι , ὁ Νινύας εἰς ὅδε ὠμότης ἔρχομαι . καί τίς δεῖ ὁ λίαν παλαιός λέγω ; ὀλίγος γάρ ἔμπροσθεν ὁ Μακεδονικός καί ὁ ὁ Πέρσης κατάλυσις , Ἀρταξέρξης φημί ὁ Δαρεῖος , Παρύσατις ὁ μήτηρ παραπλήσιος ὁ Σεμιράμις πάθος , καί συγγίγνομαι ὁ ἵημι , ἀποκτείνω μιν αὐτός ἥκιστος , ἐκκλίνω δέ ὅμως ξὺν ὀργή καί ἀποσείω , ὡς οὐ ὅσιος εἰμί οὗτος γε , οὐδέ πάτριος , οὐδέ ὁ βίος συνεθίζω . Πέρσης δέ ὁ νῦν ὁ μέν πρότερος ἔθος σχεδόν τίς ἅπας παρίημι ἀμελέω καί ἀνατρέπω , ἀλλοῖος δέ τις καί οἶος νοθεύω χράω νόμιμος , ἐκ ὁ Ζωροάστρης ὁ Ὀρμάσδεως δίδαγμα κατακηλέω . κήλεος . οὗτος δέ ὁ Ζωρόαστρος , ἤτοι Ζαράδης ( δισσός ἐπί αὐτός ὁ ἐπωνυμία ) , ὁπηνίκα μέν ἀκμάζω ὁ ἀρχή , καί ὁ νόμος τίθημι , οὐ ἔνειμι σαφῶς διαγιγνώσκω . Πέρσης δέ αὐτός ὁ νῦν ἐπί Υστάσπης , οὗτος δή τίς ἁπλόος , φημί γίγνομαι , ὡς λίαν ἀμφιγνοέω καί οὐ εἰμί μανθάνω , πότερος Δαρεῖος πατήρ , εἴτε καί ἄλλος οὗτος ὑπάρχω Ὑστάσπης . ἐπί ὀστέον δέ εἄν καί ἀνθέω χρόνος , ὑφηγητής αὐτός ἐκεῖνος , καί καθηγεμών ὁ μαγικός γίγνομαι ἁγιστεία , καί αὐτός δή ὁ πρότερος ἱερουργία ἀμείβω , παμμιγής τις καί ποικίλος ἐντίθημι δόξα ὁ μέν γάρ παλαιός Ζεύς τε καί Κρόνος καί οὗτος δή ἅπας ὁ παρά Ἕλλην θρυλέω τιμάω θεός , πλήν γε ὅτι δή αὐτός ὅς προσηγορία οὐ ὁμοίως σῴζω . ἀλλά Βῆλος μέν ὁ Ζεύς τυγχάνω , Σάνδης τε ὁ Ἡρακλῆς , καί Ἀναίτιδα ὁ Ἀφροδίτη , καί ἄλλως ὁ ὕλλος καλέω , ὅς ποῦ Βηρωσσός τε ὁ Βαβυλώνιος , καί Ἀθηνοκλῆς , καίω Σιμακώ , ὁ ὁ ἀρχαῖος ὁ Ἀσσύριος τε καί Μῆδος ἀναγράφω , ἱστορέω · νῦν δέ ὡς ὁ πολύς ὁ καλέω Μανιχαῖος συμφέρω , εἰμί δύο ὁ πρῶτος ἡγέομαι ἀρχή , καί ὁ μέν ἀγαθός τε ἅμα καί ὁ καλῶς ὁ εἰμί ἀποκυέω , ἐναντίος δέ κατά ἄμφω ἔχω ὁ ἕτερος · ὄνομα τε αὐτός ἐπάγω βαρβαρικός καί ὁ σφέτερος γλῶσσα ποιέω . ὁ μέν γάρ ἀγαθός , εἴτε θεός εἴτε δημιουργός , ορμισδοος ἀποκαλέω , Ἀριμάνης δέ ὄνομα ὁ κακός καί ὀλέθριος . ἑορτή τε πᾶς μείζων ὁ ὁ κακός λέγω ἀναίρεσις πελάζω , ἐν ὅς ὁ τε ἑρπετόν πλεῖστος καί ὁ ἄλλος ζῷον ὁπόσος ἄγριος καί ἐρημονόμος κατακτείνω , ὁ μάγος προσάγω , ὥσπερ εἰς ἐπίδειξις εὐσέβεια . οὗτος γάρ οἴομαι ὁ μέν ἀγαθός χαρίζομαι διαπονέω , ἀνιάω δέ καί λυμαίνομαι ὁ αριμανος . γεραίρω δέ εἰς ὁ μάλιστα ὁ ὕδωρ , ὡς μηδέ ὁ πρόσωπον αὐτός ἐναπονίζω , μήτε ἄλλως ἐπιθιγγάνω , ὅτι μή ποτός τε ἕκητι καί ὁ ὁ φυτός ἐπιμέλεια .