agathias-scholasticus.historiae 5.19
ιθ΄ . Τοσαῦτα μὲν ὁ Βελισάριος εἶπεν . οἱ δὲ στρατιῶται μεταμαθόντες τὸ λῷον , εἴχοντο μὲν καὶ ὣς τῆς ἀνδρίας , πλέον δέ τι ἦν ἐν αὐτοῖς τοῦ γαυρουμένου τὸ εὐλαβούμενον . τοιούτου τε , οἶμαι , φρονήματος μετ’ εὐκοσμίας ἐνεπίμπλαντο , ὡς ἐλάχιστα μεγάλοις εἰκάσαι , ὁποίῳ δὴ πάλαι φασὶ τοὺς ἀμφὶ Λεωνίδαν Αακεδαιμονίους ἐν Θερμοπύλαις , προσβάλλοντος ἤδη τοῦ Ξέρξου , ἐγκαλλωπίσασθαι . ἀλλ’ ἐκεῖνοι μὲν πανωλεθρίᾳ διεφθάρησαν , μόνῳ τούτῳ εὐδοκιμήσαντες τῷ μὴ ἀγεννῶς ἀπολέσθαι , ἀλλὰ πολλοὺς πρότερον τῶν Περσῶν ἀποκτείναντες · οἱ δὲ ἀμφὶ Βελισάριον Ῥωμαῖοι μὲν ἐχρῶντο Λακωνικῇ · πάντας δὲ τοὺς πολεμίους ἐτρέψαντο ἀνὰ κράτος , καὶ πλείστους ὅσους διεχειρίσαντο , οὐδὲν αὐτοὶ ἄχαρι πρὸς αὐτῶν ὅ , τι καὶ λόγου ἄξιον πεπονθότες . γὰρ ἀθρόον ἐκ τοῦ σφετέρου στρατοπέδου οἱ βάρβαροι ἐς δισχιλίους ἱππότας ἀποκεκριμένοι ἔθεον σὺν βοῇ , ὡς ῥᾷστα τοὺς ἐναντίους ἀναρπασόμενοι , αὐτίκα ὁ Βελισάριος , ὡς κατάσκοποι ἧκον ἐπιδεικνύντες αὐτοὺς μονονουχὶ , καὶ ὅσον οὔπω παρέσεσθαι διεξιόντες , ἀπεξῆγε τοὺς ἀμφ’ αὐτὸν , σοφιζόμενος ὡς οἶόν τε τὴν ὀλιγότητα καὶ ἐπικρύπτων . ἀπολεξάμενος γὰρ διακοσίους πελτοφόρους τε καὶ ἀκοντιστὰς , εἰς ἐνέδρας ἐμέριζεν ἑκατέρωθεν ὑπὸ τῇ νάπῃ , ὅθεν τὴν προσβολὴν ἔσεσθαι τῶν Βαρβάρων · προειρημένον , ἐπειδὰν αὐτοῖς ἐγκελεύσηται καὶ σημήνῃ , τοὺς δὲ εὐθὺς ἀκοντίζοντας τὴν φάλαγγα τῶν πολεμίων , ὅπως δὴ ὑποστέλλοιτο , ἄχρηστόν τε αὐτοῖς ἔοι τὸ πλῆθος , πα - ρατεἰνεσθαι νὴ δυνάμενον , ἀλλ᾿ εἰς ἐαυτὸ περιελιττόμενον . δὲ ἀγροίκους ἐκέλευε καὶ τῶν ἀστῶν τοὺς [ πολλοὺς τοῖς ] πολεμίοις ἐπιβοῶντας τορόν τι καὶ ἐπικροτοῦντας , ἕπεσθαι αὐτῷ ἔνθα καὶ ἔοι . ἅμα γὰρ τοῖς λοιποῖς ἐς μέσον εἰστήκει , ὡς τὴν ἐσβολὴν ἐκ τοῦ ἐμφανοῦς ἐκδεξόμενος . ὡς δὲ ἧκον ἤδη , καὶ ἐς τὰ πρόσω χωροῦντες εἴσω τῶν λόχων οἱ πλεῖστοι ἐγίγνοντο , αὐτίκα Βελισάριος ὁμὰ τοῖς ἀμφ’ αὐτὸν ὑπαντιάσας συνέῤῥαξέ σφισιν ἐῤῥωμενέστατα · οἵ καὶ τὸ λοιπὸν ἅπαν πλῆθος ἐμβοῶντες , καὶ ἐπικτυποῦντες τοῖς ξύλοις , αἰ δὴ ἐς τοῦτο ἔφερον , παρεθάρσυνον τοὺς μαχομἐνους . δοθέντος δὲ τοῦ συνθήματος , καὶ δὴ οἱ ἄλλοι ἐκ τῶν κρυπτίων ἀναθορόντες , τοὺς καθ’ αὑτοὺς ἐκάτεροι κατὰ τὸ ἐγκάρσιον ἔβαλλον · βοή τε ἐγίγνετο καὶ ταραχὴ μείζων ἢ κατὰ τὸ μέγεθος τοῦ πολέμου . οἱ δὲ βάρβαροι πάντοθεν ἀ - κοντιζόμενοι , τοῦτο δὴ ὅπερ Βελισάριος διενοήθη , εἰς ἐαυτοὺς ἀνεχώρουν , καὶ εἰς στενότητα συνεσπειραμένοι , ἀμύνασθαι οὐκ ἠδύναντο · οὔτε γὰρ τοξεύειν αὐτοῖς εὐπετὲς ὑπῆρχε μηδὲ χώραν εἶναι τοῖς βέλεσιν , ἀλλὰ γὰρ οὔτε ἐκδρομὰς Τοῖς ἵπποις καὶ ὑπερκερώσεις ποιεῖσθαι · κύκλῳ τε ἐδόκουν ὡς δὴ μεγίστῳ στρατεύματι ἀπειλημμένοι . οἵ τε γὰρ , ὅπισθεν σὺν ἀλαλαγμῷ ἐπιφερόμενοι καὶ πατάγῳ , ἔκπληξιν παρεῖχον · ὁ τε κονιορτὸς εἰς ὕψος αἰρόμενος οὐ ξυνεχώρει διαγιγνώ - σκεσθαι τοὺς συμπλεκομένους , ὁπόσοι ἐτύγχανον ὄντες . πρῶτος δὲ Βελισάριος πολλοὺς τῶν ἀντιπαραταττομένων διαφθείρας , καὶ τὸ οἰκεῖον μέρος ἀπωσάμενος , φεύγειν ἠνάγκασεν . ἔπειτα δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ἐγκειμένων , στρέψαντες τὰ νῶτα οἰ βάρβαροι ᾤχοντο ξὺν ἀκοσμίᾳ , σποράδην σκεδαννὐμενοι καὶ ἥκιστα ἀλλήλους ὀπισθοφυλακοῦντες , ἀλλ’ ὡς ἂν αὐτῶν ἕκαστος ᾤετο ὠκύτατα ἀποδράσειν . ἐπισπόμενοι δὲ οἱ έν τάξει , τοὺς ἐν χερσὶν εὐκολώτατα διεχρῶντο . φόνος τε ἐγἰγνετο τῶν βαρβάρων πολὺς ἀμεταστρεπτὶ ἀπελαυνόντων · τά τε γὰρ ἡνία τοῖς ἵπποις ἅπαντα μεθίετο · καὶ πρός γε αἱ μάστιγες κατεπείγουσαι προανέστελλον τοῦ τάχους τὸ ἐνδόσιμον · ἐπελελοίπει δὲ αὐτοὺς ὑπὸ τοῦ δέους καὶ αὐτὸ ἐφ’ ὅτῳ μέγα φρονοῦσι τὸ ἐπιτήδευμα · φεύγοντες γὰρ οἵδε οἱ βάρβαροι μᾶλλον ἀμύνονται τοὺς ἐς τὴν δίωξιν ἐγκειμένους , μεταστροφάδην ἐπιτοξεύοντες . τότε γὰρ καἰ βιαιότερον κατὰ σκοποῦ φερόμενα τὰ βέλη ἐμπήγνυται , ἡνίκα τὰ μὶν πολλῇ τῇ ῥύμη φέρεται ἰθὺ τῶν διωκὀντων , οἱ δὲ , ἀντίξοι καταθέοντες , ἀντεμπίπτουσι καὶ ἀντεπιφέρονται , σφοδροτέραν τε τὴν πληγὴν σφίσιν αὐτοῖς ἐκτελοῦσι τῷ ὑπαντιάζειν καὶ ὠς πλησιαίτατα ὑποδέχεσθαι .
Lemmas: ΙΘ΄ . τοσοῦτος μέν ὁ Βελισάριος εἶπον . ὁ δέ στρατιώτης μεταμανθάνω ὁ Λῷος , ἔχω μέν καί ὡς ὁ Ἀνδρίας , πλέω δέ τίς εἰμί ἐν αὐτός ὁ γαυρόω ὁ εὐλαβέομαι . τοιοῦτος τε , οἴομαι , φρόνημα μετά εὐκοσμία ἐμπίμπλημι , ὡς μικρός μέγας εἰκάζω , ὁποῖος δή πάλαι φημί ὁ ἀμφί Λεωνίδας Αακεδαιμόνιος ἐν Θερμοπύλαι , προσβάλλω ἤδη ὁ Ξέρξης , ἐγκαλλωπίζομαι . ἀλλά ἐκεῖνος μέν πανωλεθρία διαφθείρω , μόνος οὗτος εὐδοκιμέω ὁ μή ἀγεννής ἀπόλλυμι , ἀλλά πολύς πρότερος ὁ Πέρσης ἀποκτείνω · ὁ δέ ἀμφί Βελισάριος Ῥωμαῖος μέν χράω Λακωνικός · πᾶς δέ ὁ πολέμιος τρέπω ἀνά κράτος , καί πλεῖστος ὅσος διαχειρίζω , οὐδείς αὐτός ἄχαρις πρός αὐτός ὅς , τίς καί λόγος ἄξιος πάσχω . γάρ ἀθρόος ἐκ ὁ σφέτερος στρατόπεδον ὁ βάρβαρος εἰς δισχίλιοι ἱππότης ἀποκρίνω θέω σύν βοή , ὡς ῥᾳδίως ὁ ἐναντίος ἀναρπάζω , αὐτίκα ὁ Βελισάριος , ὡς κατάσκοπος ἥκω ἐπιδείκνυμι αὐτός μονονού , καί ὅσος οὔπω πάρειμι διέξειμι , ἀπέξω ὁ ἀμφι αὐτός , σοφίζω ὡς οἶος τε ὁ ὀλιγότης καί ἐπικρύπτω . ἀπολέγω γάρ διακόσιοι πελτοφόρος τε καί ἀκοντιστής , εἰς ἐνέδρα μερίζω ἑκατέρωθεν ὑπό ὁ νάπη , ὅθεν ὁ προσβολή εἰμί ὁ βάρβαρος · προερέω , ἐπειδάν αὐτός ἐγκελεύω καί σημαίνω , ὁ δέ εὐθύς ἀκοντίζω ὁ φάλαγξ ὁ πολέμιος , ὅπως δή ὑποστέλλω , ἄχρηστος τε αὐτός εἰμί ὁ πλῆθος , πῃ - ρατεινω νή δύναμαι , ἀλλά εἰς ἑαυτοῦ περιελίσσω . δέ ἄγροικος κελεύω καί ὁ ἀστός ὁ [ πολύς ὁ ] πολέμιος ἐπιβοάω τορός τίς καί ἐπικροτέω , ἕπω αὐτός ἔνθα καί εἰμί . ἅμα γάρ ὁ λοιπός εἰς μέσος εἰστήκω , ὡς ὁ εἰσβολή ἐκ ὁ ἐμφανής ἐκδέχομαι . ὡς δέ ἥκω ἤδη , καί εἰς ὁ πρόσω χωρέω εἴδομαι ὁ λόχος ὁ πλεῖστος γίγνομαι , αὐτίκα Βελισάριος ὁμός ὁ ἀμφι αὐτός ὑπαντιάζω συνέρχομαι σφεῖς ἐῤῥωμενέστατα · ὁ καί ὁ λοιπός ἅπας πλῆθος ἐμβοάω , καί ἐπικτυπέω ὁ ξύλον , ὁ δή εἰς οὗτος φέρω , παραθαρσύνω ὁ μαχόμενος . δίδωμι δέ ὁ σύνθημα , καί δή ὁ ἄλλος ἐκ ὁ κρυπτίων ἀναθρῴσκω , ὁ κατά ἑαυτοῦ ἑκάτερος κατά ὁ ἐγκάρσιος βάλλω · βοή τε γίγνομαι καί ταραχή μείζων ἢ κατά ὁ μέγεθος ὁ πόλεμος . ὁ δέ βάρβαρος πάντοθεν ὅς - κοντίζω , οὗτος δή ὅσπερ Βελισάριος διανοέομαι , εἰς ἑαυτοῦ ἀναχωρέω , καί εἰς στενότητα συσπείρω , ἀμύνω οὐ δύναμαι · οὔτε γάρ τοξεύω αὐτός εὐπετής ὑπάρχω μηδέ χώρα εἰμί ὁ βέλος , ἀλλά γάρ οὔτε ἐκδρομή ὁ ἵππος καί ὑπερκέρωσις ποιέω · κύκλος τε δοκέω ὡς δή μέγας στράτευμα ἀπολαμβάνω . ὁ τε γάρ , ὄπισθεν σύν ἀλαλαγμός ἐπιφέρω καί πάταγος , ἔκπληξις παρέχω · ὁ τε κονιορτός εἰς ὕψος ἀείρω οὖον συγχωρέω διαγίγνομαι - σκῶ ὁ συμπλέκω , ὁπόσος τυγχάνω εἰμί . πρῶτος δέ Βελισάριος πολύς ὁ ἀντιπαρατάσσομαι διαφθείρω , καί ὁ οἰκέω μέρος ἀπωθέω , φεύγω ἀναγκάζω . ἔπειτα δέ καί ὁ ἄλλος ἅπας ἔγκειμαι , στρέφω ὁ νῶτον ὁ βάρβαρος οἴχομαι ξὺν ἀκοσμία , σποράδην σκεδάννυμι καί ἥκιστος ἀλλήλων ὀπισθοφυλακέω , ἀλλά ὡς εἄν αὐτός ἕκαστος οἴομαι ὠκύς ἀπόδρασις . ἐφέπω δέ ὁ ἐν τάξις , ὁ ἐν χείρ εὔκολος διαχράομαι . φόνος τε γίγνομαι ὁ βάρβαρος πολύς ἀμεταστρεπτί ἀπελαύνω · ὁ τε γάρ ἡνία ὁ ἵππος ἅπας μεθίημι · καί πρός γε ὁ μάστιξ κατεπείγω προαναστέλλω ὁ τάχος ὁ ἐνδόσιμος · ἐπιλείπω δέ αὐτός ὑπό ὁ δέος καί αὐτός ἐπί ὅστις μέγας φρονέω ὁ ἐπιτήδευμα · φεύγω γάρ ὅδε ὁ βάρβαρος μᾶλλον ἀμύνω ὁ εἰς ὁ δίωξις ἔγκειμαι , μεταστροφάδην ἐπιτοξεύω . τότε γάρ καίω βίαιος κατά σκοπός φέρω ὁ βέλος ἐμπήγνυμι , ἡνίκα ὁ μιν πολύς ὁ ῥύμη φέρω ἰθύς1 ὁ διώκω , ὁ δέ , ἀντιξέω καταθέω , ἀντεμπίπτω καί ἀντεπιφέρω , σφοδρός τε ὁ πληγή σφεῖς αὐτός ἐκτελέω ὁ ὑπαντιάζω καί ὡς πλησίος ὑποδέχομαι .