agathias-scholasticus.historiae 3.12
ιβ' . „ Ἀλλ' ὁ μὲν σύμβουλος πάλαι τὰ Μήδων φρονῶν καὶ μεθιστᾷν ἡμᾶς ἐπ’ ἐκείνους γλιχόμενος , μορμολύττειν καθάπερ τοὺς παῖδας πειρᾶται , ὡς δὴ τοῖς Ῥωμαίοις οὐ τῶν τετολμημένων ἀποχρησόντων , ἀλλὰ μειζόνων προσεσομένων · καὶ ὡς ὁ βασιλεὺς αὐτοῖς καινουργότατος , καὶ τὰ τῆς μιαιφονίας αὐτὸς ἐγκελευσάμενος εἴη , σπουδασθὲν ἐκ πλείστου καὶ βεβουλευμένον · καὶ ταῦτα φάσκων , ἀνυμνεῖ τοὺς πέρσας καἰ ὑπεράγαται , πείθειν ἡμᾶς ἐντεῦθεν οἰόμενος ἱκέτας εὐθὺς καὶ αὐτομόλους γενέσθαι τῶν φύσει πολεμιωτάτων . πρὸς τοῦτο γὰρ ἅπασαν ἔχει τὴν ἀναφορὰν , ὠδίνων ἒξαρχῆς καὶ μηχανώμενος ὡς ἂν αὐτῷ τὰ μεμελετημένα πρὸς ἔργον ἐκβαίη , σὺν τῷ ἀνεξετάστῳ προτρέπων , τὴν τῆς βουλῆς τάξιν συγχεῖ καὶ ταράττει , καὶ πρὸς τὸ ἀνόνητον μεταβάλλει . ἡ μὲν γὰρ προτερεύειν ἔλαχεν ἀεὶ καὶ ἡγεῖσθαι , βάσανον ἐμποιοῦσα τοῖς οὔπω προδήλοις μόλις δὲ τοῦ πρακτέου διαγνωσθέντος , τότε δὴ παρεῖναι χρεὼν τὸ ἐθέλειν τυχεῖν καὶ ἐφίεσθαι τῶν εἱρεθέντων . θέντων . ὁ δὲ τὸ πέρας ἀρχὴν πεποίηται , εἰλόμενος ἤδη πρίν τι σαφῶς διασκοπῆσαι . ποῖον τοίνυν τὸ ἐκ τῆς βουλῆς ὠφέλιμον , εἴπερ τῆς κρίσεως ἐν ὑστέρῳ παρῇ ; ὑμεῖς δὲ , ὦ ἄνδρες Κόλχοι , μηδαμῶς τὰς γνώμας ἑτέρῳ τῳ κατειλημμένοι , καὶ πρὸς ἕν τι τέλος προδιωρισμένον ὁρῶντες , οὕτως ἐπὶ τὰς ζητήσεις χωρεῖτε . πῶς γὰρ καὶ ἔνεστι [ τὰς ] τῶν μεταβάσεις βιάζεσθαι καὶ πρὸς τὸ ἀρέσκον μετασκευάζειν ; τοὐναντίον γὰρ τούτοις ἕπεσθαι κοσμίως προσήκει , καὶ τὸν λογισμὸν ἐπ’ αὐτὰ μεθιέναι καθαρὸν καὶ αὐτόνομον , ὥστε κατὰ σχολὴν τὰ προστυχόντα διευκρινήσαντα , τοῦ συνοίσοντος ἐφιἀνόνητον κέσθαι . οὕτω γὰρ ἠμῖν βουλευομένοις αὐτίκα φανεῖται , ὡς οὔτε ἐκ τῶν Ῥωμαϊκῶν ταγμάτων , οὔτε μὴν τῶν στρατηγῶν ἁπάντων , πολλῷ δέ γε μᾶλλον οὐδὲ τοῦ σφῶν βασιλέως τὰ τῆς ἐπιβουλῆς ἔπι Γουβάζην συνέστη . διατεθρύλληται γὰρ ἤδη παρ᾿ αὐτοῖς καὶ ἀνωμολόγηται , ὡς Ῥούστικος καὶ Μαρτῖνος , βασκήναντες αὐτῷ τῆς εὐτυχίας , εἰς αὐτεπάγγελτον ἤλασαν κακοδαιμονίαν , τῶν ἄλλων ἡγεμόνων οὐχ ὅπως συλλαβομένων , ἀλλὰ καὶ περιφανῶς ἀνιαθέντων . ἄδικον οὖν οἶμαι καί πρός γε ἀσύμφορον , ἑνὸς ἒξ ἁπάντων ἀνδρὸς ἥ καὶ δυοῖν τυχὸν ἡμαρτηκότοιν , ἐξυβρίσαι μὲν εἰς τοὺς κοινοὺς νόμους , οὕς στέργειν προὐθέμεθα , πολιτείαν δὲ σύμπασαν καὶ διαιτᾶν συνήθη καὶ φίλην οὕτω πως ῥᾳδίως ἀποσκευάσασθαι , τῶν δὲ τὴν χώραν φρουρούντων , καὶ πολλοὺς ὅσους κινδύνων ἀναδεχομένων , ὡς ἂν ἡμῖν ἐν εὐπαθείᾳ βιοτεύειν ἒξῇ , προδότας δειχθῆναι , καὶ τὸ δὴ πάντων ἀνοσιώτερον , δόξαν ὀρθὴν πρὸς εὐσέβειαν καὶ τὴν τῶν ἱερῶν ἀπορρήτων σεμνότητα περιφρονῆσαι . πῶς γὰρ οὐ τοῦτο φανούμεθα δρῶντες , εἰ προσχωρήσαιμεν τοῖς τοῦ κρείττονος ἐναντιωτάτοις ; εἰ μὲν γὰρ διακωλύσαιεν ἡμᾶς ταῖς αὐταῖς ἁγιστείαις ἐμμένειν , καὶ μεταστήσαιεν πρὸς τὴν σφετέραν , τί τούτου πεισόμεθα χαλεπώτερον , περιόντες τε καὶ τεθνηκότες ; τί δὲ κερδανοῦμεν ἅπασαν τὴν Περσίδα ( θῶμεν γὰρ οὕτω ) προσλαμβάνοντες , τὰς δὲ ψυχὰς ἐζημιωμένοι ; εἰ δέ γε καὶ μεθεῖεν καὶ συγχωρήσαιεν , ἀλλ᾿ οὐ βεβαίαν ημῖν τὴν εὔνοιαν ἕξουσιν , ὕπουλον δὲ μᾶλλον καὶ σφαλερὰν , καὶ μόνῃ τῇ χρείᾳ συμμετρουμένην . ἄμικτον γὰρ ἀεὶ τοῖς ἀνθρώποις τὸ ἑτερόγνωμον , καὶ οὔτε δέους προσπεσόντος , οὔτε τινὸς εὐεργεσίας ἡγησαμένης , μόνιμος αὐτοῖς ἐγγίγ́εται πίστις , πλὴν εἰ μὴ καὶ ταῖς δόξαις ὁμοφρονοῖεν · τό τε συγγενὲς καὶ ἴδιον καὶ ὁμόφυλον , εἰ τοῦδε λειπόμενα τύχοιεν , ὀνόματι μόνῳ τὴν οἰκείωσιν ὑποφαίνει , τοῖς δὲ ἔργοις ἀλλοτριοῦται . ἀντὶ ποίων τοίνυν ἀγαθῶν , ὦ ἄνδρες Κόλχοι , πρὸς Πέρσας μεταβησόμεθα , εἴ γε καὶ ὣς ἔσονται δυσμενεῖς , καὶ μηδὲν ἡμῖν πλέον ἔσται τοῦ παρόντος , ἢ μόνον τὸ ῥᾷον βλάπτεσθαι πρὸς αβτῶν , ὅσῳ τοῦ ἐμφανοῦς τὸ διαλανθάνον ἀφυλακτότερον ; ἀλλὰ γὰρ , εἰ δοκεῖ , συγκεχωρήσθω , μήτε ἄδικον εἶναι τοὐγχείρημα , μήτε τοῦ πρέποντος ἐστερημένον , καὶ ὁμολογείσθω τὰ Περσῶν ἤθη βέβαια καὶ πιστὰ καὶ οἷα διαπαντὸς ἐμμένειν ταῖς ἐσομέναιςι συνθήκαις . εἰ γὰρ καὶ ταῦτα δοθεῖεν , καὶ μηδὲν ἡμῖν τῶν ἄλλων ἐμποδὼν ἔσται , ἀλλὰ τὰ τῆς δυνάμεως οὐκ ἀρκέσει . πῶς γὰρ ἂν μεταχωρήσαιμεν ἐφ᾿ ἑτέρους , ἐφεστηκότων ἡμῖν τῶν ῾Ρωμαίων , καὶ οὕτω πολλῶν καὶ ἀνδρειοτάτων καὶ ὑπὸ κρα - τίστοις στρατηγοῖς ταττομένων ; πῶς δὲ καὶ οἷόν τε μὴ οὐχὶ ποι - νᾶς ὑποσχεῖν ἀνηκέστους , τῶν μὲν οὓς ἐπαμύνειν χρεὼν πόῥῤωπου κατὰ τὴν Ἰβηρίαν εντι μελλόντων , καὶ ἀνειμένως πορευομένων τῶν δὲ τιμωρησομένων τήν τε χώραν ἂπασαν κατεχόντων , καὶ ταῖς ἡμετέραις πόλεσιν ἐνοικούντων ;
Lemmas: ἶβις . „ ἀλλά ὁ μέν σύμβουλος πάλαι ὁ Μῆδος φρονέω καί μεθιστάω ἐγώ ἐπί ἐκεῖνος γλίχομαι , μορμολύττω καθάπερ ὁ παῖς πειράω , ὡς δή ὁ Ῥωμαῖος οὖον ὁ τολμάω ἀποχράω , ἀλλά μείζων προσίημι · καί ὡς ὁ βασιλεύς αὐτός καινουργός , καί ὁ ὁ μιαιφονία αὐτός ἐγκελεύω εἰμί , σπουδάζω ἐκ πλεῖστος καί βουλεύω · καί οὗτος φάσκω , ἀνυμνέω ὁ Πέρσης καίω ὑπεράγω , πείθω ἐγώ ἐντεῦθεν οἴομαι ἱκέτης εὐθύς καί αὐτόμολος γίγνομαι ὁ φύσις πολέμιος . πρός οὗτος γάρ ἅπας ἔχω ὁ ἀναφορά , ὠδίς ἐξάρχω καί μηχανάομαι ὡς εἄν αὐτός ὁ μελετάω πρός ἔργον ἐκβαίνω , σύν ὁ ἀνεξέταστος προτρέπω , ὁ ὁ βουλή τάξις συγχέω καί ταράσσω , καί πρός ὁ ἀνόνητος μεταβάλλω . ὁ μέν γάρ προτερεύω λαγχάνω ἀεί καί ἡγέομαι , βάσανος ἐμποιέω ὁ οὔπω πρόδηλος μόλις δέ ὁ πρακτέος διαγιγνώσκω , τότε δή πάρειμι χρεὼν ὁ ἐθέλω τυγχάνω καί ἐφίημι ὁ εἴρω . τίθημι . ὁ δέ ὁ πέρας ἀρχή ποιέω , εἴλω ἤδη πρίν τίς σαφῶς διασκοπέω . ποῖος τοίνυν ὁ ἐκ ὁ βουλή ὠφέλιμος , εἴπερ ὁ κρίσις ἐν ὕστερος πείρω ; σύ δέ , εἰμί ἀνήρ Κόλχος , μηδαμῶς ὁ γνώμη ἕτερος ὁ καταλαμβάνω , καί πρός εἷς τίς τέλος προδιορίζω ὁράω , οὕτως ἐπί ὁ ζητέω χωρέω . πῶς γάρ καί ἔνειμι [ ὁ ] ὁ μετάβασις βιάζομαι καί πρός ὁ ἀρέσκω μετασκευάζω ; ἐναντίος γάρ οὗτος ἕπω κόσμιος προσήκω , καί ὁ λογισμός ἐπί αὐτός μεθίημι καθαρός καί αὐτόνομος , ὥστε κατά σχολή ὁ προστυγχάνω διευκρινέω , ὁ συμφέρω εφιανονεος κεῖμαι . οὗτος γάρ ἡμεῖς βουλεύω αὐτίκα φαίνω , ὡς οὔτε ἐκ ὁ Ῥωμαϊκός τάγμα , οὔτε μήv ὁ στρατηγός ἅπας , πολύς δέ γε μᾶλλον οὐδέ ὁ σφεῖς βασιλεύς ὁ ὁ ἐπιβουλή ἐπί Γουβάζης συνίστημι . διαθρυλέω γάρ ἤδη παρά αὐτός καί ἀνομολογέομαι , ὡς Ῥούστικος καί Μαρτῖνος , βασκαίνω αὐτός ὁ εὐτυχία , εἰς αὐτεπάγγελτος ἐλαύνω κακοδαιμονία , ὁ ἄλλος ἡγεμών οὐ ὅπως συλλαμβάνω , ἀλλά καί περιφανής ἀνιάω . ἄδικος οὖν οἴομαι καί πρός γε ἀσύμφορος , εἷς ἐκ ἅπας ἀνήρ ὅς καί δύο τυγχάνω ἁμαρτάνω , ἐξυβρίζω μέν εἰς ὁ κοινός νόμος , ὅς στέργω προτίθημι , πολιτεία δέ σύμπας καί διαιτάω συνήθης καί φίλος οὗτος πως ῥᾳδίως ἀποσκευάζω , ὁ δέ ὁ χώρα φρουρά , καί πολύς ὅσος κίνδυνος ἀναδέχομαι , ὡς εἄν ἐγώ ἐν εὐπάθεια βιοτεύω ἔχω , προδότης δείκνυμι , καί ὁ δή πᾶς ἀνόσιος , δόξα ὀρθός πρός εὐσέβεια καί ὁ ὁ ἱερός ἀπόρρητος σεμνότης περιφρονέω . πῶς γάρ οὖον οὗτος φαίνω δράω , εἰμί προσχωρέω ὁ ὁ ἀγαθός ἐναντίος ; εἰμί μέν γάρ διακωλύω ἐγώ ὁ αὐτός ἁγιστεία ἐμμένω , καί μεθίστημι πρός ὁ σφέτερος , τίς οὗτος πείθω χαλεπός , περίειμι τε καί θνῄσκω ; τίς δέ κερδαίνω ἅπας ὁ Περσίς ( τίθημι γάρ οὗτος ) προσλαμβάνω , ὁ δέ ψυχή ζημιόω ; εἰμί δέ γε καί μεθίημι καί συγχωρέω , ἀλλά οὖον βέβαιος ἡμεῖς ὁ εὔνοια ἔχω , ὕπουλος δέ μᾶλλον καί σφαλερός , καί μόνος ὁ χρεία συμμετρέω . ἄμικτος γάρ ἀεί ὁ ἄνθρωπος ὁ ἑτερόγνωμος , καί οὔτε δέος προσπίπτω , οὔτε τις εὐεργεσία ἡγέομαι , μόνιμος αὐτός ἐγγίγνομαι πίστις , πλήν εἰμί μή καί ὁ δόξα ὁμοφρονέω · ὁ τε συγγενής καί ἴδιος καί ὁμόφυλος , εἰμί ὅδε λείπω τυγχάνω , ὄνομα μόνος ὁ οἰκέω ὑποφαίνω , ὁ δέ ἔργον ἀλλοτριόω . ἀντί ποῖος τοίνυν ἀγαθός , εἰμί ἀνήρ Κόλχος , πρός Πέρσης μεταβαίνω , εἰμί γε καί ὡς εἰμί δυσμενής , καί μηδείς ἐγώ πλέω εἰμί ὁ πάρειμι , ἢ μόνος ὁ ῥᾳδίως βλάπτω πρός βατός , ὅσος ὁ ἐμφανής ὁ διαλανθάνω ἀφύλακτος ; ἀλλά γάρ , εἰμί δοκέω , συγχωρέω , μήτε ἄδικος εἰμί ἐγχείρημα , μήτε ὁ πρέπω στερέω , καί ὁμολογέω ὁ Πέρσης ἦθος βέβαιος καί πιστόν καί οἷος διαπαντός ἐμμένω ὁ εἰμί συνθήκη . εἰμί γάρ καί οὗτος δίδωμι , καί μηδείς ἐγώ ὁ ἄλλος ἐμποδών εἰμί , ἀλλά ὁ ὁ δύναμις οὐ ἀρκέω . πῶς γάρ εἄν μεταχωρέω ἐπί ἕτερος , ἐφίστημι ἐγώ ὁ Ῥωμαῖος , καί οὗτος πολύς καί ἀνδρεῖος καί ὑπό Κρής - τίστοις στρατηγός τάσσω ; πῶς δέ καί οἷος τε μή οὐ ποῖ - Νᾶς ὑπέχω ἀνήκεστος , ὁ μέν ὅς ἐπαμύνω χρεὼν πόῥῤωπου κατά ὁ Ἰβηρία εἰμί μέλλω , καί ἀνίημι πορεύω ὁ δέ τιμωρέω ὁ τε χώρα ἅπας κατέχω , καί ὁ ἡμέτερος πόλις ἐνοικέω ;