agathias-scholasticus.historiae 2.21
κα΄ . Ὁ δὲ , ἦν γὰρ ἐς ἅπαντα δραστήριός τε καὶ θαῤῤαλέος , ) καὶ δὴ κατὰ ταῦτα ἐποίει · καὶ εἶτα , ἐπειδὴ παρόντα εἶδε τὰ πλήθη τῶν περσῶν ἐντὸς τοῦ φρουρίου , ἔγνω τε αὐτοὺς οὐ μέχρι τοῦδε στησομένους ἀλλὰ καὶ σφόδρα πολεμησείοντας , αὐτίκα ᾤχετο . εὑρὼν δὲ κατὰ τὴν πορείαν πολλοὺς τῶν Ῥωμαίων οὐκ εὐθυδρομήσαντας ἐς τὰ χυτροπώλια , ᾑπερ διετέτακτο , ἀλλ’ ἐν οἰκήμασι Λαζικοῖς εἰσπηδήσαντας , καὶ ἀφαιρουμένους ἔλυμόν τε καὶ ζειὰς καὶ ἄλλα ἀττα τῶν ἐδωδίμων , ἀπελαύνειν τε αὐτοὺς ἐπειρᾶτο καὶ κατεμέμφετο τῆς παρανοίας , ὡς οὐκ εἰδότας οὗπερ τυγχάνουσιν ὄντες κακοῦ . ὅσον μὲν οὖν ἦσαν αὐτῶν οὐ λίαν λίχνοι τε καὶ ἀκόλαστοι , οὗτοι δὲ μεταμαθόντες τὸ λῷον ξυνείποντό τε αὐτῷ καὶ βάδην ἀπεκομίζοντο · πλὴν ἀλλ’ οὐ γεγένηται χώρα τῷ Θεοδώρῳ σχ - λαίτερον διαγγεῖλαι τοῖς στρατηγοῖς τὴν ἐπήλυσιν τοῦ Μερμερόου . ἐνίων γὰρ ἔτι ἐκ τοῦ στρατοῦ τῇ ἁρπαγῇ ἐγκειμένων καὶ οὐκ ἀνιέντων , ἐπιφοιτῶσιν ἀθρόον οἱ Πέρσαι , καὶ ὀλίγους μὶν αὐτῶν ἔκτεινον · οἱ δὲ ἄλλοι δρομαῖοι ἔφυγον , καὶ δὴ ἐξαπιναίως ἐσπίπτουσιν ἀνὰ τὸ στρατόπεδον ξὺν οἰμωγῇ καὶ θορύβῳ , ὡς ἅπαντας ξυνταραχθῆναι τῷ αἰφνιδίῳ , καὶ πέρα τοῦ μετρίου δειμαίνοντας ἐς ὑπαγωγὴν μετανίστασθαι . οἱ δὲ στρατηγοὶ , ( οὔπω γὰρ αὐτοῖς ἐς φάλαγγα ὁ στρατὸς ἐτετάχατο , ) δεδιότες καὶ οἳ , μὴ σφίσιν οὐ παρεσκευασμένοις ἐπισταῖεν οἱ βάρβαροι , περιεφρόνουν μὲν τὰ πρότερον δοκηθέντα , οὐκ εἶχον δὲ ὅ , τι καὶ γένοιντο · οὔτε γὰρ βουλεύσασθαι αὐτοῖς περὶ τῶν παρόντων ὁ καιρὸς ἐνεδίδου καὶ τὸ ἤδη καταπεπλῆχθαι τὰς γνώμας . εὐθὺς οὖν ἄραντες ἐκ τοῦ πεδίου , καὶ ἅπαντα ἐπαγόμενοι τὰ στρατεύματα , ᾤχοντο ἀγεννῶς καὶ ἀκόσμως , καὶ οὐ πρότερον ἐπαύσαντο θέοντες , πρὶν ἐς τὴν Νῆσον ἱκέσθαι . ἄπεστι δὲ ἡ Νῆσος ἥδε Τηλέφεως πέντε μάλιστα παρασάγγαις . τοσαύτην ἄρα οἱ γενναῖοι αὐθημερὸν πο - ρείαν διήνυσαν , ὠκύτατα πεφευγότες . ἔστι γὰρ ὁ παρασάγγης , ὡς μὲν Ἡροδότῳ δοκεῖ καὶ Ξενοφῶντι , τριάκοντα στάδια , ὡς δὲ νῦν Ἴβηρες καὶ Πέρσαι φασὶν , ἐν ἑνὶ μόνῳ τῶν εἴκοσι πλείονα . Λαζοί δὲ οὕτω μὲν καὶ αὐτοὶ ὁμολογοῦσιν ; οὐ μὴν δὲ τῷ ὀνόματι χρῶνται , ἀλλὰ ἀναπαύλας καλοῦσι , καὶ , οἶμαι , εἰκό - τως , οἷ γὰρ παρ᾿ αὐτοῖς ἀχθοφόροι , ἕκστον παρασάγγην χιστον καὶ καθόσον τοῦτο δρῶσιν , ἐς τοσοῦτον τὰς ὁδοὺς διαμετροῦν - ται καὶ κατατέμνουσιν . εἴτε δὴ οὖν οὕτως , εἴτε ἐκείνως τὸν παρασάγγην κλητέον , πεντήκοντά γε καὶ ἑκατὸν σταδίοις ἐκ τοῦ φρουρίου ἡ Νῖσος διείργεται . ἔπι δὲ τὸ χώριον ἐπιεικῶς ἐχυρὸν , καὶ οὐκ εὐέφοδον , ταῖς τῶν ποταμῶν περιβαλλόμενον δίναις . ἔ τε γὰρ Φάσις καὶ ὁ Δοκωνòς , ἐκ τοῦ Καυκάσου διακριδὸν καταῤῥέοντε καὶ πολλῷ τὰ πρῶτα ἐνταῦθα τῆς τῶν τόπων θέσεως ἀναγκαζούσης ἠρέμα πλησιάζετον ἀλλήλοιν καὶ οὐκέτι ἄποθεν φέρεσθον , ὥστε ἀμέλει τῶν Ῥωμαίων διώρυχα τινα μηχανησαμένων , καὶ ἐκ τοῦ Φάσιδος ἐκροὴν εἰς τὸν Δοκωνὸν μετοχετευοάντων , τουτῳ δὴ τῷ τρόπῳ ἐς τὰ πρὸς τῆς ἕω τετραμμένα τῆς Νήσου ἡνῶσθαι ἄμφω τὼ ποταμὼ , καὶ ξυνειλῆφθαι τὸν χῶρον . ἐντεῦθεν δὲ αὖθις καμπάς τε καἰ περιελιγμοὺς ποιουμένω , οὐκ ἐλάχιστόν τι χρῆμα τοῦ πεδίου εἴσω ἀπολαμβάνετον . προΪοόντε δὲ ἀνὰ τὸ πρόσω , ἐς δυόμενον ἥλιον ξυμβάλλετον αὐτομάτως καὶ ἀναμίγνυσθον τελεώτατα , ὡς ταύτῃ γε ἅπαν τὸ μεταξὺ νῆσον ἐς τὸ ἀκριβὲς ἐκτελεῖσθαι . ἐνταῦθα μὲν οὖν οἱ Ῥωμαῖοι ἐτύγχανον ξυνειλεγμένοι .
Lemmas: ΚΑ΄ . ὁ δέ , εἰμί γάρ εἰς ἅπας δραστήριος τε καί θαρραλέος , ) καί δή κατά οὗτος ποιέω · καί εἶτα , ἐπεί πάρειμι ὁράω ὁ πλῆθος ὁ Πέρσης ἐντός ὁ φρούριον , γιγνώσκω τε αὐτός οὖον μέχρι ὅδε ἵστημι ἀλλά καί σφόδρα πολεμέω , αὐτίκα οἴχομαι . εὑρίσκω δέ κατά ὁ πορεία πολύς ὁ Ῥωμαῖος οὐ εὐθυδρομέω εἰς ὁ χυτροπώλιον , ὅσπερ διατάσσω , ἀλλά ἐν οἴκημα λαζικοιξ εἰσπηδάω , καί ἀφαιρέω ἔλυμος τε καί ζειά καί ἄλλος τις ὁ ἐδώδιμος , ἀπελαύνειν τε αὐτός πειράω καί καταμέμφομαι ὁ παράνοια , ὡς οὐ οἶδα ὅσπερ τυγχάνω εἰμί κακός . ὅσος μέν οὖν εἰμί αὐτός οὖον λίαν λίχνος τε καί ἀκόλαστος , οὗτος δέ μεταμανθάνω ὁ Λῷος συνέπομαι τε αὐτός καί βάδην ἀποκομίζω · πλήν ἀλλά οὖον γίγνομαι χώρα ὁ Θεόδωρος σχʹ - λαιτερος διαγγέλλω ὁ στρατηγός ὁ ἔπηλυς ὁ Μερμερόης . ἔνιοι γάρ ἔτι ἐκ ὁ στρατός ὁ ἁρπαγή ἔγκειμαι καί οὐ ἀνίημι , ἐπιφοιτάω ἀθρόος ὁ Πέρσης , καί ὀλίγος μιν αὐτός ἐκτείνω · ὁ δέ ἄλλος δρομαῖος φεύγω , καί δή ἐξαπίναιος εἰσπίπτω ἀνά ὁ στρατόπεδον ξὺν οἰμωγή καί θόρυβος , ὡς ἅπας συνταράσσω ὁ αἰφνίδιος , καί πέρα ὁ μέτριος δειμαίνω εἰς ὑπαγωγή μετανίστημι . ὁ δέ στρατηγός , ( οὔπω γάρ αὐτός εἰς φάλαγξ ὁ στρατός τάσσω , ) δείδω καί ἕ , μή σφεῖς οὖον παρασκευάζω ἐφίστημι ὁ βάρβαρος , περιφρονέω μέν ὁ πρότερος δοκέω , οὐ ἔχω δέ ὅς , τίς καί γίγνομαι · οὔτε γάρ βουλεύω αὐτός περί ὁ πάρειμι ὁ καιρός ἐνδίδωμι καί ὁ ἤδη καταπλήσσω ὁ γνώμη . εὐθύς οὖν ἀείρω ἐκ ὁ πεδίον , καί ἅπας ἐπάγω ὁ στράτευμα , οἴχομαι ἀγεννής καί ἄκοσμος , καί οὖον πρότερος παύω θέω , πρίν εἰς ὁ Νῆσος ἱκνέομαι . ἄπειμι δέ ὁ Νῆσος ὅδε Τηλέφεως πέντε μάλιστα παρασάγγης . τοσοῦτος ἄρα ὁ γενναῖος αὐθήμερος ἀπό - ῥέω διανύω , ὠκύς φεύγω . εἰμί γάρ ὁ παρασάγγης , ὡς μέν Ἡρόδοτος δοκέω καί Ξενοφῶν , τριάκοντα στάδιος , ὡς δέ νῦν Ἴβηρ καί Πέρσης φημί , ἐν εἷς μόνος ὁ εἴκοσι πλείων . Λαζοί δέ οὗτος μέν καί αὐτός ὁμολογέω ; οὖον μήv δέ ὁ ὄνομα χράω , ἀλλά ἀνάπαυλα καλέω , καί , οἴομαι , διαβατάρης - ὅς , οἷ γάρ παρά αὐτός ἀχθοφόρος , ἕκστον παρασάγγης κίστος καί καθόσον οὗτος δράω , εἰς τοσοῦτος ὁ ὁδός διαμετρώ - ὁ καί κατατέμνω . εἴτε δή οὖν οὕτως , εἴτε ἐκείνως ὁ παρασάγγης κλητέος , πεντήκοντα γε καί ἑκατόν στάδιον ἐκ ὁ φρούριον ὁ Νῖσος διείργω . ἐπί δέ ὁ χωρίον ἐπιεικής ἐχυρός , καί οὐ εὐέφοδος , ὁ ὁ ποταμός περιβάλλω δίνη . ἔ τε γάρ Φᾶσις καί ὁ Δοκωνòς , ἐκ ὁ Καύκασος διακριδόν καταλέγω καί πολύς ὁ πρῶτος ἐνταῦθα ὁ ὁ τόπος θέσις ἀναγκάζω ἠρέμα πλησιάζω ἀλλήλων καί οὐκέτι ἄποθεν φέρω , ὥστε ἀμελέω ὁ Ῥωμαῖος διῶρυξ τις μηχανάομαι , καί ἐκ ὁ φάσις ἐκροή εἰς ὁ Δόκων μετοχετεύω , οὗτος δή ὁ τρόπος εἰς ὁ πρός ὁ ἠώς τρέπω ὁ Νῆσος ἑνόω ἄμφω ὁ ποταμός , καί συλλαμβάνω ὁ χῶρος . ἐντεῦθεν δέ αὖθις καμπή τε καίω περιελιγμός ποιέω , οὐ ἐλάχιστος τίς χρῆμα ὁ πεδίον εἴδομαι ἀπολαμβάνω . προΐημι δέ ἀνά ὁ πρόσω , εἰς δύο ἥλιος συμβάλλω αὐτόματος καί ἀναμίγνυμι τέλειος , ὡς οὗτος γε ἅπας ὁ μεταξύ νῆσος εἰς ὁ ἀκριβής ἐκτελέω . ἐνταῦθα μέν οὖν ὁ Ῥωμαῖος τυγχάνω συλλέγω .