aelius-theon.progymnasmata 5
Χρεία ἐστὶ σύντομος ἀπόφασις ἢ πρᾶξις μετ᾿ εὐστοχίας ἀναφερομένη εἴς τι ὡρισμένον πρόσωπον ἢ ἀναλογοῦν προσώπῳ , παράκειται δὲ αὐτῇ γνώμη καὶ ἀπομνημόνευμα · πᾶσα γὰρ γνώμη σύντομος εἰς πρόσωπον ἀναφερομένη χρείαν ποιεῖ . καὶ τὸ ἀπομνημόνευμα δὲ πρᾶξίς ἐστιν ἢ λόγος βιωφελής . διαφέρει δὲ ἡ μὲν γνώμη τῆς χρείας τέτρασι τοῖσδε , τῷ τὴν μὲν χρείαν πάντως ἀναφέρεσθαι εἰς πρόσωπον , τὴν δὲ γνώμην οὐ πάντως , καὶ τῷ ποτὲ μὲν τὸ καθόλου , ποτὲ δὲ τὸ ἐπὶ μέρους ἀποφαίνεσθαι τὴν χρείαν , τὴν δὲ γνώμην καθόλου μόνον · ἔτι δὲ τῷ χαριεντίζεσθαι τὴν χρείαν ἐνίοτε μηδὲν ἔχουσαν βιωφελές , τὴν δὲ γνώμην ἀεὶ περὶ τῶν ἐν τῷ βίῳ χρησίμων εἶναι · τέταρτον ὅτι ἡ μὲν χρεία πρᾶξις ἢ λόγος ὑπάρχει , ἡ δὲ γνώμη λόγος ἐστὶ μόνον . τὸ δὲ ἀπομνημόνευμα δυσὶ τοῖσδε κεχώρισται τῆς χρείας · ἡ μὲν γὰρ σύντομος , τὸ δὲ ἀπομνημόνευμα ἕσθ᾿ ὅτε ἐπεκτείνεται , καὶ ἡ μὲν ἀναφέρεται εἴς τινα πρόσωπα , τὸ δὲ ἀπομνημόνευμα καὶ καθ᾿ ἑαυτὸ μνημονεύεται . εἴρηται δὲ χρεία κατ᾿ ἐξοχήν , ὅτι μᾶλλον τῶν ἄλλων πρὸς πολλὰ χρειώδης ἐστὶ τῷ βίῳ , καθάπερ καὶ Ὅμηρον πολλῶν ὄντων ποιητῶν κατ᾿ ἐξοχὴν τοῦτον μόνον καλεῖν εἰώθαμεν ποιητήν . Τῆς δὲ χρείας τὰ ἀνωτάτω γένη τρία αἱ μὲν γάρ εἰσι λογικαί , αἱ δὲ πρακτικαί , αἰ δὲ μικταί . λογικαὶ μέν εἰσιν αἰ χωρὶς πράξεως διὰ λόγων ἔχουσαι τὸ κῦρος , οἷον Διογένης ὁ φιλόσοφος ἐρωτηθεὶς ὑπό τινος , πῶς ἄν ἔνδοξος γένοιτο , ἀπεκρίνατο , ὅτι ἥκιστα δόξης φροντίζων τῶν δὲ λογικῶν εἴδη δύο , ἀποφαντικὸν καὶ ἀποκριτικόν · του δὲ ἀποφαντικοῦ αἱ μέν εἰσι καθʼ ἑκούσιον ἀπόφασιν , οἷον Ἰσοκράτης ὁ σοφιστὴς τοὺς εὐφυεῖς τῶν μαθητῶν θεῶν παῖδας ἔλεγεν εἶναι αἱ δὲ κατὰ περίστασιν , οἷον Διογένης ὁ Κυνικὸς φιλόσοφος ἰδὼν μειράκιον πλούσιον ἀπαίδευτον εἶπεν , οὗτός ἐστι ῥύπος περιηργυρωμένος · οὐ γὰρ ὁ Διογένης ἁπλῶς ἀπεφήνατο , ἀλλ᾿ ἐξ ὧν εἶδεν ἔτι καὶ τοῦ ἀποκριτικοῦ εἰσιν εἴδη τέσσαρα , τό τε κατ ἐρώτησιν , καὶ τὸ κατὰ πύσμα , καὶ τὸ κατ᾿ ἐρώτησιν αἰ τιῶδες , καὶ τὸ ὁμωνύμως τῷ γένει λεγόμενον ἀποκριτικόν . διαφέρει δὲ τοῦ πύσματος ἡ ἐρώτησις , ὅτι πρὸς μὲν τὴν ἐρώτησιν συγκαταθέσθαι δεῖ μόνον ἢ ἀρνήσασθαι , οἷον ἀνανεῦσαι ἢ κατανεῦσαι , ἢ διά γε τοῦ ναὶ ἢ οὒ ἀποκρίνασθαι , τὸ δὲ πύσμα μακροτέραν ἀπαιτεῖ τὴν ἀπόκρισιν · κατ᾿ ἐρώτησιν μὲν οὖν ἐστιν , οἷον Πιττακὸς ὁ Μιτυληναῖος ἐρωτηθείς , εἰ λανθάνει τις τοὺς θεοὺς φαῦλόν τι ποιῶν , εἶπεν , οὒ οὐδὲ διανοούμενος . μετὰ γὰρ τὴν ἀπόφασιν τὸ προστιθέμενον περισσόν ἐστιν , ἐπεὶ καὶ ἀφαιρεθέντος αὐτοῦ ἀπήρκει ἡ ἀπόφασις . ἡ δὲ πυσματικὴ τοιαύτη ἐστίν , οἷον Θεανὼ ἡ Πυθαγορικὴ φιλόσοφος ἐρωτηθεῖσα ὑπό τινος , ποσταία γυνὴ ἀπʼ ἀνδρὸς καθαρὰ εἰς τὸ θεσμοφορεῖον κάτεισιν , εἶπεν , ἀπὸ μὲν τοῦ ἰδίου παραχρῆμα , ἀπὸ δὲ τοῦ ἀλλοτρίου οὐδέποτε . αἰ δὲ κατʼ ἐρώτησιν αἰτιώδεις εἰσίν , ὅσαι χωρὶς τῆς πρὸς τὴν ἐρώτησιν ἀποκρίσεως καὶ αἰτίαν τινὰ ἔχουσιν ἢ συμβουλὴν ἤ τι τοιοῦτον , οἷον Σωκράτης ἐρωτηθείς , εἰ εὐδαίμων αὐτῷ δοκεῖ ὁ τῶν Περσῶν βασιλεύς , οὐκ ἔχω λέγειν , εἶπε , μηδὲ γὰρ εἰδέναι πῶς ἔχει παιδείας . ἀποκριτικαὶ δέ εἰσιν αἱ μήτε κατ᾿ ἐρώτησιν , μήτε κατὰ πύσμα , λόγον δέ τινα ἔχουσαι , πρὸς ὅν ἐστιν ἡ ἀπόκρισις , οἷον Πλάτων ποτὲ Διογένους ἀριστῶντος ἐν ἀγορᾷ καὶ καλοῦντος αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἄριστον , ὦ Διόγενες , εἶπεν , ὡς χάριεν ἂν ἦν σου τὸ ἄπλαστον , εἰ μὴ πλαστὸν ἦν οὔτε γὰρ Διογένης περί τινος ἠρώτα τὸν Πλάτωνα , οὔτε ὁ Πλάτων πυνθάνεται αὐτοῦ , ἀλλʼ ἁπλῶς πρὸς τὸ ἄριστον καλεῖ αὐτόν , ὅπερ ἐστὶ τῶν οὐδετέρων . ἔστι δὲ παρὰ ταῦτα καὶ ἄλλο εἶδος ἐμπῖπτον εἰς τὰς λογικὰς καλούμενον διπλοῦν , διπλῆ δέ ἐστι χρεία ἡ δύο προσώπων ἀποφάσεις ἔχουσα , ὧν καὶ ἡ ἑτέρα μεθ᾿ ἑνὸς προσώπου χρείαν ποιεῖ , οἷον Ἀλέξανδρος ὁ τῶν Μακεδόνων βασιλεὺς ἐπιστὰς Διογένει κοιμωμένῳ εἶπεν , οὐ χρὴ παννύχιον εὕδειν βουληφόρον ἄνδρα . καὶ ὁ Διογένης ἀπεκρίνατο , ᾧ λαοί τ᾿ ἐπιτετράφαται καὶ τόσσα μέμηλεν . ἦν γὰρ καὶ οὕτω χρεία μὴ προστιθεμένης τῆς ἀποκρίσεως . πρακτικαὶ δέ εἰσιν αἱ χωρὶς λόγου ἐμφαίνουσαι τινα νοῦν , τῶν δὲ πρακτικῶν αἱ μέν εἰσιν ἐνεργητικαί , αἱ δὲ παθητικαί , ἐνεργητικαὶ μὲν ὅσαι δηλοῦσί τινα ἐνέργειαν , οἷον Διογένης ὁ Κυνικὸς φιλόσοφος ἰδὼν ὀψοφάγον παῖδα τὸν παιδαγωγὸν τῇ βακτηρίᾳ ἔπαισε . παθητικαὶ δὲ αἱ πάθος τι σημαίνουσαι , οἷον Δίδυμος ὁ αὐλητὴς ἁλοὺς ἐπὶ μοιχείᾳ ἐκ τοῦ ὀνόματος ἐκρεμάσθη . μικταὶ δέ εἰσιν ὅσαι τοῦ μὲν λογικοῦ καὶ τοῦ πρακτικοῦ κοινωνοῦσιν , ἐν δὲ τῷ πρακτικῷ τὸ κῦρος ἔχουσιν , οἷον Πυθαγόρας ὁ φιλόσοφος ἐρωτηθεὶς πόσος ἐστὶν ὁ τῶν ἀνθρώπων βίος , ἀναβὰς ἐπὶ τὸ δωμάτιον παρέκυψεν ὀλίγον , δηλῶν διὰ τούτου τὴν βραχύτητα . καὶ ἔτι Λάκων ἐρομένου τινὸς αὐτὸν ποῦ τοὺς ὅρους τῆς γῆς ἔχουσι Λακεδαιμόνιοι , ἔδειξε τὸ δόρυ . Τὰ μὲν οὖν εἴδη τῶν χρειῶν ταῦτά ἐστι · προφέρονται δὲ αἱ μὲν γνωμολογικῶς , αἱ δὲ ἀποδεικτικῶς , αἱ δὲ κατὰ χαριεντισμόν , αἱ δὲ κατὰ συλλογισμόν , αἱ δὲ κατὰ ἐνθύμημα , αἱ δὲ κατὰ παράδειγμα , αἱ δὲ κατ᾿ εὐχήν , αἱ δὲ συμβολικῶς , αἱ δὲ τροπικῶς , αἱ δὲ κατὰ ἀμφιβολίαν , αἱ δὲ κατὰ μετάληψιν , αἱ δὲ συνεζευγμένως ἐξ οἵων δήποτε τῶν προειρημένων τρόπων συγκείμεναι . γνωμολογικῶς μὲν οἷον Βίων ὁ σοφιστὴς τὴν φιλαργυρίαν μητρόπολιν ἔλεγε πάσης κακίας εἶναι . ἀποδεικτικῶς δὲ οἷον Ἰσοκράτης ὁ ῥήτωρ παρῄνει τοῖς γνωρίμοις προτιμᾶν τῶν γονέων τοὺς διδασκάλους , ὅτι οἱ μὲν τοῦ ζῆν μόνον , οἱ δὲ διδάσκαλοι καὶ τοῦ καλῶς ζῆν αἴτιοι γεγόνασιν · τὴν γὰρ ἀπόφασιν αὐτοῦ Ἰσοκράτης μετὰ ἀποδείξεως ἐξενήνοχε . κατὰ χαριεντισμὸν δὲ οἷον Ὀλυμπιὰς πυθομένη τὸν υἱὸν Ἀλέξανδρον Διὸς αὐτὸν ἀποφαίνειν , οὐ παύσεται οὗτος , ἔφη , διαβάλλων με πρὸς τὴν Ἥραν ; συλλογιστικῶς δὲ οἷον Διογένης ὁ φιλόσοφος ἰδὼν μειράκιον περισσῶς καλλωπιζόμενον εἶπεν · εἰ μὲν πρὸς ἄνδρας , ἀτυχεῖς , εἰ δὲ πρὸς γυναῖκας , ἀδικεῖς . ἐνθυμηματικῶς δὲ οἷον Σωκράτης ὁ φιλόσοφος Ἀπολλοδώρου τινὸς γνωρίμου λέγοντος αὐτῷ ἀδίκως σου θάνατον κατέγνωσαν Ἀθηναῖοι , γελάσας ἔφη , σὺ δὲ ἐβούλου δικαίως ; προσενθυμεῖσθαι γὰρ ἡμὰς δεῖ , ὅτι ἄρα βέλτιον ἀδίκως ἢ δικαίως κατεγνῶσθαι , ὅπερ ἐν τῇ χρείᾳ δοκεῖ παραλελεῖφθαι δυνάμει δηλούμενον . κατὰ παράδειγμα δὲ οἷον Ἀλέξανδρος ὁ τῶν Μακεδόνων βασιλεύς παρακαλούμενος ὑπὸ τῶν φίλων συναγαγεῖν χρήματα , εἶπεν , ἀλλὰ ταῦτα οὐκ ὤνησεν οὐδὲ Κροῖσον . εὐκτικῶς δὲ οἷον Δάμων ὁ παιδοτρίβης χωλούς ἔχων τούς πόδας κλαπέντων αὐτοῦ τῶν ὑποδημάτων , ἔφη , εἴθε ἐναρμόσειε τῷ κλέπτῃ . συμβολικῶς δὲ οἷον Ἀλέξανδρος ὁ τῶν Μακεδόνων βασιλεύς ἐρωτηθεὶς ὑπό τινος , ποῦ ἔχει τοὺς θησαυρούς , ἐν τούτοις , ἔφη , δείξας τούς φίλους . τροπικῶς δὲ οἷον Πλάτων ὁ φιλόσοφος τοὺς τῆς ἀρετῆς κλῶνας ἔφη ἱδρῶτι καὶ πόνοις φύεσθαι . κατὰ ἀμφιβολίαν δέ , οἷον Ἰσοκράτης ὁ ῥήτωρ συνισταμένου αὐτῷ παιδίου καὶ ἐρωτῶντος τοῦ συνιστάντος , τίνος αὐτῷ δεῖ , εἶπε , πινακιδίου ΚΑΙΝΟΥ , καὶ γραφιδίου ΚΑΙΝΟΥ ἀμφιβαλλόμενον γάρ , πότερον νοῦ καὶ πινακιδίου λέγει ἢ πινακίδος καινῆς καὶ καινοῦ γραφιδίου . κατὰ μετάληψιν δέ ἐστιν , ὅταν τὸ λεγόμενον καὶ τὸ ἐρωτώμενον ἐπʼ ἄλλο τις ἀποκρινόμενος μεταλαμβάνῃ , οἷον Πύρρος ὁ τῶν Ἠπειρωτῶν βασιλεύς ζητούντων τινῶν παρὰ πότον , πότερος κρείττων αὐλητὴς Ἀντιγεννίδας ἢ Σάτυρος , ἐμοὶ μέν , εἶπε , στρατηγὸς Πολυσπέρχων . ὁ δὲ συνεζευγμένος τρόπος οὐκ ἄδηλός ἐστιν , ὅτι πολλαχῶς γίνεται · ἢ γὰρ γνωμικῷ χαριεντισμῷ συμπλακήσεται , ἢ παραδείγματι συμβολικῷ ἢ ἀμφιβολίᾳ καὶ μεταλήψει ἢ ἀπλῶς καθʼ ὅσους καὶ ἄλλους τρόπους δύναται συγγενέσθαι συζυγία , ἤτοι δυοῖν ἢ καὶ πλειόνων τρόπων εἰς μίαν χρείαν παραλαμβανομένων , οἷον Διογένης ὁ Κυνικὸς φιλόσοφος ἰδὼν μειράκιον ἐκ μοιχοῦ λίθους βάλλον εἰς ἀγοράν , παῦσαι , ἔφη , παιδίον , μὴ ἀγνοοῦν παίσῃς τὸν πατέρα . ἔχει γὰρ ἅμα καὶ συμβολικῶς καὶ χαριέντως ἡ ἀπόφασις . Γυμνάζονται δὲ κατὰ τὰς χρείας τῇ ἀπαγγελίᾳ τῇ κλίσει τῇ ἐπιφωνήσει τῇ ἀντιλογίᾳ , ἐπεκτείνομέν τε καὶ συστέλλομεν τὴν χρείαν , πρὸς δὲ τούτοις ἀνασκευάζομεν καὶ κατασκευάζομεν . καὶ ἡ μὲν ἀπαγγελία φανερά ἐστι ῥηθεῖσαν γὰρ χρείαν πειρώμεθα κατὰ τὸ δυνατὸν αὐτοῖς ὀνόμασιν ἢ καὶ ἑτέροις σαφέστατα ἑρμηνεῦσαι . ἡ δὲ κλίσις ἐστὶ ποικίλη · τὰ γὰρ ἐν τῇ χρεία πρόσωπα εἰς τοὺς τρεῖς ἀριθμούς ἐναλλάττομεν , καὶ τοῦτο οὐχ ἁπλῶς , ἀλλʼ οἷον ἑνὸς πρὸς ἔνα καὶ πρὸς δύο καὶ πρὸς πλείους , καὶ πάλιν δυοῖν πρὸς ἕνα καὶ πρὸς δύο , καὶ πρὸς πλείους , ἔτι δὲ πλειόνων πρὸς ἕνα καὶ πρὸς δύο καὶ πρὸς πλείους . προκειμένης γὰρ χρείας , ὅτι Ἰσοκράτης ὁ ῥήτωρ τούς εὐφυέας τῶν θεῶν παῖδας ἔλεγεν εἶναι , οὕτω κλίνομεν ἑνὸς μὲν πρὸς ἔνα , οἷον Ἰσοκράτης ὁ ῥήτωρ τὸν εὐφυέα τῶν μαθητῶν θεῶν παῖδα ἔλεγεν εἶναι δυοῖν δὲ πρὸς δύο , Ἰσοκράτεε τώ ῥήτορε τὼ εὐφυέε τῶν μαθητῶν θεῶν παῖδε ἐλεγέτην εἶναι · πλειόνων δὲ πρὸς πλείους , Ἰσοκράτεις οἱ ῥήτορες τοὺς εὐφυεῖς τῶν μαθητῶν θεῶν παῖδας ἔλεγον εἶναι . φανερὸν δὲ ἐκ τούτων , πῶς καὶ τοὺς ἄλλους τρόπους κλινοῦμεν · μεταλαμβάνονται γὰρ καὶ εἰς τὰς πέντε πτώσεις . ἀλλʼ ἐπεὶ τῶν χρειῶν αἱ μέν εἰσι λογικαί , αἱ δὲ πρακτικαί , αἱ δὲ ἐξ ἀμφοῖν τούτοιν μικταί , καὶ τούτων αὖ ἕτερά ἐστιν εἴδη , καθʼ ἕκαστον αὐτῶν πειρασόμεθα διδάσκειν τὴν κλίσιν ἐπὶ παραδείγματος . ἡ μὲν οὖν ὀρθὴ οὐδεμίαν ἔχει δυσκολίαν κατὰ γὰρ αὐτὴν ἑκάστη τῶν χρειῶν εἴωθε προφέρεσθαι . τὴν δὲ γενικὴν πτῶσιν οὕτω κλινοῦμεν · ἐὰν μὲν λογικὴ χρεία , προσθήσομεν αὐτῇ , τὸ ῥηθὲν μνήμης ἔτυχεν , ἢ λόγος ἀπομνημονεύεται εἰπόντος . τὸ μὲν οὖν πρότερον μετὰ τὴν ἀπαγγελίαν ὅλης τῆς χρείας εὐπρεπές ἐστιν ἐπενεγκεῖν , οἷον Ἰσοκράτους τοῦ ῥήτορος τοὺς εὐφυεῖς τῶν μαθητῶν θεῶν παῖδας λέγοντος εἶναι τὸ ῥηθὲν μνήμης ἔτυχε , τὸ δὲ δεύτερον μεσούσης αὐτῆς καὶ τῆς ἀποφάσεως ἀρχομένης , οἷον Πιττακοῦ τοῦ Μιτυληναίου ἐρωτηθέντος εἰ λανθάνει τις τοὺς θεοὺς φαῦλόν τι ποιῶν , λόγος ἀπομνημονεύεται εἰπόντος , οὐδὲ διανοούμενος . ἁρμόττει δὲ μᾶλλον τὸ μέν , λόγος ἀπομνημονεύεται , πάσαις ταῖς λογικαῖς χρείαις , πλὴν τῆς καθʼ ἑκούσιον ἀπό φασιν · ταύτῃ γὰρ τὸ ῥηθὲν μνήμης ἔτυχεν . ἐὰν δὲ πρακτικὴ χρεία , εἰ μὲν παθητικὴ εἴη , προσθετέον , τὸ συμβὰν μνήμης ἔτυχεν . εἰ δὲ ἐνεργητική , τὸ πραχθὲν μνήμης ἔτυχεν , ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ μικτοῦ . ἐπὶ τέλει μέντοι τῶν χρειῶν καὶ τούτων ἕκαστον προσθετέον , οἷον Διδύμου τοῦ αὐλητοῦ ἁλόντος ἐπὶ μοιχείᾳ καὶ ἐκ τοῦ ὀνόματος κρεμασθέντος τὸ συμβὰν μνήμης ἔτυχε , καὶ Διογένους τοῦ Κυνικοῦ φιλοσόφου ἰδόντος ὀψοφάγον παῖδα καὶ τὸν παιδαγωγὸν τῇ βακτηρίᾳ παίσαντος τὸ πραχθὲν μνήμης ἔτυχε . τῇ δὲ δοτικῇ ἐπὶ πάσης χρείας πλὴν τῆς παθητικῆς προσθήσομεν τὸ ἔδοξεν ἢ τὸ ἐφάνη ἢ τὸ ἐπῆλθεν ἢ καὶ τὸ παρέστη ἤ τι τῶν τοιούτων , οἷον Διογένει τῷ Κυνικῷ φιλοσόφῳ ἰδόντι μειράκιον πλούσιον ἀπαίδευτον ἔδοξεν εἰπεῖν , οὗτός ἐστι ῥύπος περιηργυρωμένος . ἐπὶ μὲν τῆς παθητικῆς προσθήσομεν τὸ συνέβη , οἷον Διδύμῳ τῷ αὐλητῇ ἁλόντι ἐπὶ μοιχείᾳ συνέβη ἐκ τοῦ ὀνόματος κρεμασθῆναι . ἐπὶ δὲ τῆς αἰτιατικῆς προσθήσομεν καθόλου ἐπὶ πάσης χρείας τὸ φασί , τὸ λέγεται , οἷον Διογένην τὸν Κυνικὸν φιλόσοφον ἰδόντα μειράκιον πλούσιον ἀπαίδευτόν φασιν εἰπεῖν , ἢ λέγεται , οὗτός ἐστι ῥύπος περιηργυρωμένος . ἡ δὲ κλητικὴ σαφής ἐστι · ποιησόμεθα γὰρ τὸν λόγον πρὸς παρὸν ἡμῖν πρόσωπον , ἐφʼ ὃ ἡ χρεία ἀναφέρεται , οἷον Διόγενες Κυνικὲ φιλόσοφε , ἰδών μειράκιον πλούσιον ἀπαίδευτον , εἶπας , οὗτός ἐστι ῥύπος περιηργυρωμένος . ἐπιφωνεῖν δέ ἐστιν ἀποδεχομένους οἰκείως καὶ συντόμως τὸ εἰρημένον διὰ τῆς χρείας , ἢ ὡς ἀληθές ἐστιν , ἢ ὡς καλόν , ἢ ὡς συμφέρον , ἢ ὡς καὶ ἄλλοις τὸ αὐτὸ τοῦτο ἔδοξεν ἀνδράσι δεδοκιμασμένοις , οἶον Εὐριπίδης ὁ ποιητὴς τὸν νοῦν ἡμῶν ἑκάστου ἔφησεν εἶναι θεόν . ἐπιφωνήσομεν δὲ ἐκ μὲν τοῦ ἀληθοῦς οὕτως · θεὸς γὰρ ὄντως ἑκάστῳ ὁ νοῦς , ἐφʼ ἃ μὲν συμφέρει προτρέπων ἡμὰς , ἀπείργων δὲ τῶν ζημιούντων . ἐκ δὲ τοῦ καλοῦ οὕτω · καλὸν γὰρ ἕκαστον μὴ ἐν χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ νομίζειν εἶναι τὸν θεόν , ἀλλʼ ἐν ἑαυτῷ . ἐκ δὲ τοῦ συμφέροντος οὕτως · ἵνα μὴ διὰ μακροῦ κεῖσθαι τὸ τιμωροῦν οἰόμενοι πολλὴν τοῦ ἀδικεῖν ἔχοιμεν εὐχέρειαν . ἐκ δὲ τῆς τῶν εὐδοκίμων μαρτυρίας , ὅταν ἢ σοφὸν ἢ νομοθέτην ἢ ποιητὴν ἢ ἄλλον τινὰ τῶν διωνομασμένων λέγωμεν ὁμογνωμονεῖν τῷ ῥηθέντι , οἷον ἐπὶ τῆς προκειμένης χρείας φήσομεν · τοῖος γὰρ νόος ἐστὶν ἐπιχθονίων ἀνθρώπων , οἶον ἐπʼ ἦμαρ ἄγῃσι πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε . ἀντιλέγομεν δὲ ταῖς χρείαις ἐκ τῶν ἐναντίων , ὡς πρὸς τὸν Ἰσοκράτην , εἰπόντα ὅτι τοὺς διδασκάλους προτιμητέον τῶν πατέρων · οἱ μὲν γὰρ τὸ ζῆν ἡμῖν , οἱ δὲ διδάσκαλοι τὸ καλῶς ζῆν παρέσχοντο . φαμὲν γὰρ ἀντιλέγοντες , ὅτι οὐκ ἐνῆν καλῶς ζῆν , εἰ μὴ τὸ ζῆν οἱ πατέρες παρέσχοντο . εἰδέναι δὲ δεῖ , ὅτι οὐ δυνατὸν ἀντιλέγειν πάσῃ χρείᾳ πολλῶν καλῶς καὶ ἀμέμπτως εἰρημένων , ὥσπερ οὐδὲ πάσας ἐστὶν ἐπαινεῖν διὰ τό τινων εὐθὺς προσπίπτειν τὴν ἀτοπίαν . ἐπεκτείνομεν δὲ τὴν χρείαν , ἐπειδὰν τὰς ἐν αὐτῇ ἐρωτήσεις τε καὶ ἀποκρίσεις , καὶ εἰ πρᾶξίς τις ἢ πάθος ἐνυπάρχῃ , μηκύνοιμεν . συστέλλομεν δὲ τὸ ἐναντίον ποιοῦντες , οἷον σύντομος μὲν χρεία Ἐπαμεινώνδας , ἄτεκνος ἀποθνήσκων , ἔλεγε τοῖς φίλοις , καὶ ἄλλων εἰς αὐτὴν δεόμεθα . ἐκ δὲ τοῦ ἀδυνάτου , ὡς ἄν φῶμεν πρὸς τὸν Ἰσοκράτην , μὴ δυνατὸν ἐκ θεῶν ἀνθρώπους γενέσθαι , μηδ’ ἂν εὐφυεῖς ὦσιν . ἐκ δὲ τοῦ ἀπιθάνου , ὅτι μὴ εἰκός ἐστιν , Ἀντισθένην Ἀττικόν γε ὄντα παραγενόμενον Ἀθήνηθεν εἰς Λακεδαίμονα ἐκ τῆς γυναικωνίτιδος λέγειν εἰς τὴν ἀνδρωνῖτιν ἐπιέναι . ἐκ δὲ τοῦ ψευδοῦς , ὅτι μὴ ἀληθῶς ὁ Βίων ἔλεγε τὴν φιλαργυρίαν μητρόπολιν εἶναι τῆς κακίας · μᾶλλον γὰρ ἀφροσύνη ἐστίν . ἐκ δὲ τοῦ ἀσυμφόρου , ὅτι βλαβερῶς παραινεῖ Σιμωνίδης παίζειν ἐν τῷ βίῳ καὶ περὶ μηδὲν ἁπλῶς σπουδάζειν . ἐκ δὲ τοῦ ἀχρήστου , οἷον εἰ φαίνοιτο πρὸς οὐδὲν ὠφέλιμον τὸ ῥηθὲν τῷ βίῳ . ἐκ δὲ τοῦ αἰσχροῦ , ὁπόταν αἰσχρὰν καὶ ἐπονείδιστον ἀποφαίνωμεν τὴν χρείαν , οἷον ἀνὴρ Συβαρίτης ἰδὼν Λακεδαιμονίους ἐπιπόνως ζῶντας οὐ θαυμάζειν ἔφησεν , ὅτι ἐν τοῖς πολέμοις οὐκ ὀκνοῦσιν ἀποθνήσκειν , ἄμεινον γὰρ εἶναι τὸν θάνατον τοῦ τοιούτου βίου πάνυ γὰρ μαλακῶς καὶ οὐκ ἀνδρείου τρόπου τὴν ἀπόφασιν ἐποιήσατο . ἐκ μὲν οὖν τούτων ἀνασκευαστέον , πρὸς ἕκαστον δὲ μέρος τῆς χρείας ἀρξάμενον ἀπὸ τῶν πρώτων ἐπιχειρεῖν δεῖ , ἐξ ὅσων τόπων ἄν δυνατὸν ᾖ μὴ λανθανέτω γὰρ ἡμᾶς ὅτι οὐχ οἷόν τέ ἐστιν ἐν πάσαις ἐκ πάντων ἐπιχειρεῖν . Τὴν μέντοι τάξιν τῶν ἐπιχειρημάτων ποιησόμεθα , καθὰ καὶ τῶν τόπων ἐκτιθέμεθα , οἱ αὐτοὶ δʼ ἂν εἶεν καὶ πρὸς τὴν τῶν γνωμῶν ἀνασκευήν τε καὶ κατασκευήν . τοῖς δὲ ἤδη τελειοτέροις προσήκει τὰς ἀφορμὰς λαμβάνειν καὶ ἐκ τῶν πρὸς τὰς θέσεις ἡμῖν παραθησομένων . χρὴ δὲ τὸ προοίμιον μὴ τοιοῦτον εἶναι , ὥστε ἐφαρμόττειν ἑτέραις χρείαις , ἀλλʼ ἴδιον τῆς ὑποκειμένης . τοῦτο δʼ ἂν καλῶς γένοιτο ἐπί τε χρείας καὶ μύθου καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων , ὅταν ἐξ ἑνὸς ἢ δύο τῶν ἀνωτάτω μερῶν τὰς ἀφορμὰς τῶν προοιμίων λαμβάνωμεν . μετὰ δὲ τὸ προοίμιον αὐτήν τε τὴν χρείαν ἐκθετέον , εἶτα ἑξῆς τὰς ἐπιχειρήσεις . χρηστέον δὲ ἐνταῦθα καὶ αὐξήσεσι καὶ παρεκβάσεσι καὶ ἤθεσιν , οἷς δυνατόν ἐστιν .
Lemmas: χρέος εἰμί σύντομος ἀπόφασις ἢ πρᾶξις μετά Εὐστοχίας ἀναφέρω εἰς τίς ὁρίζω πρόσωπον ἢ ἀναλογέω πρόσωπον , παράκειμαι δέ αὐτός γνώμη καί ἀπομνημόνευμα · πᾶς γάρ γνώμη σύντομος εἰς πρόσωπον ἀναφέρω χρεία ποιέω . καί ὁ ἀπομνημόνευμα δέ πρᾶξις εἰμί ἢ λόγος βιωφελής . διαφέρω δέ ὁ μέν γνώμη ὁ χρεία τέσσαρες ὅδε , ὁ ὁ μέν χρεία πάντως ἀναφέρω εἰς πρόσωπον , ὁ δέ γνώμη οὖον πάντως , καί ὁ ποτέ μέν ὁ καθόλου , ποτέ δέ ὁ ἐπί μέρος ἀποφαίνω ὁ χρεία , ὁ δέ γνώμη καθόλου μόνος · ἔτι δέ ὁ χαριεντίζομαι ὁ χρεία ἐνίοτε μηδείς ἔχω βιωφελής , ὁ δέ γνώμη ἀεί περί ὁ ἐν ὁ βίος χρήσιμος εἰμί · τέταρτος ὅτι ὁ μέν χρεία πρᾶξις ἢ λόγος ὑπάρχω , ὁ δέ γνώμη λόγος εἰμί μόνος . ὁ δέ ἀπομνημόνευμα δύο ὅδε χωρίζω ὁ χρεία · ὁ μέν γάρ σύντομος , ὁ δέ ἀπομνημόνευμα εἰμί ὅτε ἐπεκτείνω , καί ὁ μέν ἀναφέρω εἰς τις πρόσωπον , ὁ δέ ἀπομνημόνευμα καί κατά ἑαυτοῦ μνημονεύω . εἴρω δέ χρεία κατά ἐξοχή , ὅτι μᾶλλον ὁ ἄλλος πρός πολύς χρειώδης εἰμί ὁ βίος , καθάπερ καί Ὅμηρος πολύς εἰμί ποιητής κατά ἐξοχή οὗτος μόνος καλέω εἴωθα ποιητής . ὁ δέ χρεία ὁ ἄνω2 γένος τρεῖς ὁ μέν γάρ εἰμί λογικός , ὁ δέ πρακτικός , ὁ δέ μικτός . λογικός μέν εἰμί ὁ Χωρὶς πρᾶξις διά λόγος ἔχω ὁ κῦρος , οἷος Διογένης ὁ φιλόσοφος ἐρωτάω ὑπό τις , πῶς ἄν ἔνδοξος γίγνομαι , ἀποκρίνω , ὅτι ἥκιστος δόξα φροντίζω ὁ δέ λογικός εἶδος δύο , ἀποφαντικός καί ἀποκριτικός · ὁ δέ ἀποφαντικός ὁ μέν εἰμί κατά ἑκούσιος ἀπόφασις , οἷος Ἰσοκράτης ὁ Σοφιστὴς ὁ εὐφυής ὁ μαθητής θεός παῖς λέγω εἰμί ὁ δέ κατά περίστασις , οἷος Διογένης ὁ κυνικός φιλόσοφος εἶδον μειράκιον πλούσιος ἀπαίδευτος εἶπον , οὗτος εἰμί ῥύπος περιαργυρόω · οὖον γάρ ὁ Διογένης ἁπλόος ἀποφαίνω , ἀλλά ἐκ ὅς ὁράω ἔτι καί ὁ αποκριτικός εἰμί εἶδος τέσσαρες , ὁ τε κατά ἐρώτησις , καί ὁ κατά πύσμα , καί ὁ κατά ἐρώτησις ὁ τιωδη , καί ὁ ὁμώνυμος ὁ γένος λέγω ἀποκριτικός . διαφέρω δέ ὁ πύσμα ὁ ἐρώτησις , ὅτι πρός μέν ὁ ἐρώτησις συγκατατίθημι δεῖ μόνος ἢ ἀρνέομαι , οἷος ἀνανεύω ἢ κατανεύω , ἢ διά γε ὁ ναί ἢ οὖον ἀποκρίνω , ὁ δέ πύσμα μακρός ἀπαιτέω ὁ ἀπόκρισις · κατά ἐρώτησις μέν οὖν εἰμί , οἷος Πιττακός ὁ Μιτυληναῖος ἐρωτάω , εἰμί λανθάνω τις ὁ θεός φαῦλος τίς ποιέω , εἶπον , οὖον οὐδέ διανοέομαι . μετά γάρ ὁ ἀπόφασις ὁ προστίθημι περισσός εἰμί , ἐπεί καί ἀφαιρέω αὐτός ἀπαίρω ὁ ἀπόφασις . ὁ δέ πυσματικός τοιοῦτος εἰμί , οἷος Θεανώ ὁ Πυθαγορικός φιλόσοφος ἐρωτάω ὑπό τις , ποσταῖος γυνή ἀπό ἀνήρ καθαρός εἰς ὁ θεσμοφορεω κατέρχομαι , εἶπον , ἀπό μέν ὁ ἴδιος παραχρῆμα , ἀπό δέ ὁ ἀλλότριος οὐδέποτε . ὁ δέ κατά ἐρώτησις αἰτιώδης εἰμί , ὅσος Χωρὶς ὁ πρός ὁ ἐρώτησις ἀπόκρισις καί αἴτιος τις ἔχω ἢ συμβουλή ἤ τίς τοιοῦτος , οἷος Σωκράτης ἐρωτάω , εἰμί εὐδαίμων αὐτός δοκέω ὁ ὁ Πέρσης βασιλεύς , οὐ ἔχω λέγω , εἶπον , μηδέ γάρ οἶδα πῶς ἔχω παιδεία . ἀποκριτικός δέ εἰμί ὁ μήτε κατά ἐρώτησις , μήτε κατά πύσμα , λόγος δέ τις ἔχω , πρός ὅς εἰμί ὁ ἀπόκρισις , οἷος Πλάτων ποτέ Διογένης ἀριστάω ἐν ἀγορά καί καλέω αὐτός ἐπί ὁ ἀγαθός , εἰμί Διογένης , εἶπον , ὡς χάριεν εἄν εἰμί σύ ὁ ἄπλαστος , εἰμί μή πλαστός εἰμί οὔτε γάρ Διογένης περί τις ἐρωτάω ὁ Πλάτων , οὔτε ὁ Πλάτων πυνθάνομαι αὐτός , ἀλλά ἁπλόος πρός ὁ ἀγαθός καλέω αὐτός , ὅσπερ εἰμί ὁ οὐδέτερος . εἰμί δέ παρά οὗτος καί ἄλλος εἶδος ἐμπίπτω εἰς ὁ λογικός καλέω διπλόος , διπλόος δέ εἰμί χρεία ὁ δύο πρόσωπον ἀπόφασις ἔχω , ὅς καί ὁ ἕτερος μετά εἷς πρόσωπον χρεία ποιέω , οἷος Ἀλέξανδρος ὁ ὁ Μακεδών βασιλεύς ἐφίστημι Διογένης κοιμάω εἶπον , οὖον χρή παννύχιος εὕδω βουληφόρος ἀνήρ . καί ὁ Διογένης ἀποκρίνω , ὅς λαός τε ἐπιτρέπω καί τόσος μέλω . εἰμί γάρ καί οὗτος χρεία μή προστίθημι ὁ ἀπόκρισις . πρακτικός δέ εἰμί ὁ Χωρὶς λόγος ἐμφαίνω τις νόος , ὁ δέ πρακτικός ὁ μέν εἰμί ἐνεργητικός , ὁ δέ παθητικός , ἐνεργητικός μέν ὅσος δηλόω τις ἐνέργεια , οἷος Διογένης ὁ κυνικός φιλόσοφος εἶδον ὀψοφάγος παῖς ὁ παιδαγωγός ὁ βακτηρία παίω . παθητικός δέ ὁ πάθος τίς σημαίνω , οἷος Δίδυμος ὁ αὐλητής ἁλίσκομαι ἐπί μοιχεία ἐκ ὁ ὄνομα κρεμάννυμι . μικτός δέ εἰμί ὅσος ὁ μέν λογικός καί ὁ πρακτικός κοινωνέω , ἐν δέ ὁ πρακτικός ὁ κῦρος ἔχω , οἷος Πυθαγόρας ὁ φιλόσοφος ἐρωτάω πόσος εἰμί ὁ ὁ ἄνθρωπος βίος , ἀναβαίνω ἐπί ὁ δωμάτιον παρακύπτω ὀλίγος , δηλόω διά οὗτος ὁ βραχύτης . καί ἔτι Λάκων ἔρομαι τις αὐτός ποῦ ὁ ὅρος ὁ γῆ ἔχω Λακεδαιμόνιος , δείκνυμι ὁ δόρυ . ὁ μέν οὖν εἶδος ὁ χρεία οὗτος εἰμί · προφέρω δέ ὁ μέν γνωμολογικός , ὁ δέ ἀποδεικτικός , ὁ δέ κατά χαριεντισμός , ὁ δέ κατά συλλογισμός , ὁ δέ κατά ἐνθύμημα , ὁ δέ κατά παράδειγμα , ὁ δέ κατά εὐχή , ὁ δέ συμβολικός , ὁ δέ τροπικός , ὁ δέ κατά ἀμφιβολία , ὁ δέ κατά μετάληψις , ὁ δέ συνεζευγμένως ἐκ οἷος δήποτε ὁ προερέω τρόπος σύγκειμαι . γνωμολογικός μέν οἷος Βίων ὁ Σοφιστὴς ὁ φιλαργυρία μητρόπολις λέγω πᾶς κακία εἰμί . ἀποδεικτικός δέ οἷος Ἰσοκράτης ὁ ῥήτωρ παραινέω ὁ γνώριμος προτιμάω ὁ γονεύς ὁ διδάσκαλος , ὅτι ὁ μέν ὁ ζῶ μόνος , ὁ δέ διδάσκαλος καί ὁ καλῶς ζῶ αἴτιος γίγνομαι · ὁ γάρ ἀπόφασις αὐτός Ἰσοκράτης μετά ἀπόδειξις ἐκφέρω . κατά χαριεντισμός δέ οἷος Ὀλυμπιάς πυνθάνομαι ὁ υἱός Ἀλέξανδρος Ζεύς αὐτός ἀποφαίνω , οὖον παύω οὗτος , φημί , διαβάλλω ἐγώ πρός ὁ Ἥρα ; συλλογιστικός δέ οἷος Διογένης ὁ φιλόσοφος εἶδον μειράκιον περισσός καλλωπίζω εἶπον · εἰμί μέν πρός ἀνήρ , ἀτυχής , εἰμί δέ πρός γυνή , ἀδικέω . ἐνθυμηματικός δέ οἷος Σωκράτης ὁ φιλόσοφος Ἀπολλόδωρος τις γνώριμος λέγω αὐτός ἄδικος σύ θάνατος καταγιγνώσκω Ἀθηναῖος , γελάω φημί , σύ δέ βούλομαι δικαίως ; προσενθυμέομαι γάρ ἡμός δεῖ , ὅτι ἄρα ἀγαθός ἄδικος ἢ δικαίως καταγιγνώσκω , ὅσπερ ἐν ὁ χρεία δοκέω παραλείπω δύναμις δηλέομαι . κατά παράδειγμα δέ οἷος Ἀλέξανδρος ὁ ὁ Μακεδών βασιλεύς παρακαλέω ὑπό ὁ Φίλων συνάγω χρῆμα , εἶπον , ἀλλά οὗτος οὐ ὀνίνημι οὐδέ Κροῖσος . εὐκτικός δέ οἷος Δάμων ὁ παιδοτρίβης χωλός ἔχω ὁ πούς κλέπτω αὐτός ὁ ὑπόδημα , φημί , εἴθε ἐναρμόζω ὁ κλέπτης . συμβολικός δέ οἷος Ἀλέξανδρος ὁ ὁ Μακεδών βασιλεύς ἐρωτάω ὑπό τις , ποῦ ἔχω ὁ θησαυρός , ἐν οὗτος , φημί , δείκνυμι ὁ φίλος . τροπικός δέ οἷος Πλάτων ὁ φιλόσοφος ὁ ὁ ἀρετή κλών φημί ἱδρώς καί πόνος φύω . κατά ἀμφιβολία δέ , οἷος Ἰσοκράτης ὁ ῥήτωρ συνίστημι αὐτός παιδίον καί ἐρωτάω ὁ συνίστημι , τίς αὐτός δεῖ , εἶπον , πινακίδιον Καινός , καί γραφίδιον καινός ἀμφιβάλλω γάρ , πότερος νόος καί πινακίδιον λέγω ἢ πινακίς καινός καί καινός γραφίδιον . κατά μετάληψις δέ εἰμί , ὅταν ὁ λέγω καί ὁ ἐρωτάω ἐπί ἄλλος τις ἀποκρίνω μεταλαμβάνω , οἷος Πύρρος ὁ ὁ Ἠπειρώτης βασιλεύς ζητέω τις παρά πότος , πότερος ἀγαθός αὐλητής αντιγεννιδαις ἢ Σάτυρος , ἐγώ μέν , εἶπον , στρατηγός Πολυσπέρχων . ὁ δέ συζεύγνυμι τρόπος οὐ ἄδηλος εἰμί , ὅτι πολλαχῶς γίγνομαι · ἢ γάρ γνωμικός χαριεντισμός συμπλέκω , ἢ παράδειγμα συμβολικός ἢ ἀμφιβολία καί μεταλαμβάνω ἢ ἀπλόος κατά ὅσος καί ἄλλος τρόπος δύναμαι συγγίγνομαι συζυγία , ἤτοι δύο ἢ καί πλείων τρόπος εἰς εἷς χρεία παραλαμβάνω , οἷος Διογένης ὁ κυνικός φιλόσοφος εἶδον μειράκιον ἐκ μοιχός λίθος βάλλω εἰς ἀγορά , παύω , φημί , παιδίον , μή ἀγνοέω παίω ὁ πατήρ . ἔχω γάρ ἅμα καί συμβολικός καί χαρίεις ὁ ἀπόφασις . γυμνάζω δέ κατά ὁ χρεία ὁ ἀπαγγελία ὁ κλίσις ὁ ἐπιφώνησις ὁ ἀντιλογία , ἐπεκτείνω τε καί συστέλλω ὁ χρεία , πρός δέ οὗτος ἀνασκευάζω καί κατασκευάζω . καί ὁ μέν ἀπαγγελία φανερός εἰμί εἴρω γάρ χρεία πείρω κατά ὁ δυνατός αὐτός ὄνομα ἢ καί ἕτερος σαφής ἑρμηνεύω . ὁ δέ κλίσις εἰμί ποικίλος · ὁ γάρ ἐν ὁ χρεία πρόσωπον εἰς ὁ τρεῖς ἀριθμός ἐναλλάσσω , καί οὗτος οὐ ἁπλόος , ἀλλά οἷος εἷς πρός νάω καί πρός δύο καί πρός πλείων , καί πάλιν δύο πρός εἷς καί πρός δύο , καί πρός πλείων , ἔτι δέ πλείων πρός εἷς καί πρός δύο καί πρός πλείων . πρόκειμαι γάρ χρεία , ὅτι Ἰσοκράτης ὁ ῥήτωρ ὁ εὐφυής ὁ θεός παῖς λέγω εἰμί , οὗτος κλίνω εἷς μέν πρός νάω , οἷος Ἰσοκράτης ὁ ῥήτωρ ὁ εὐφυής ὁ μαθητής θεός παῖς λέγω εἰμί δύο δέ πρός δύο , ἰσοκρατέω ὁ ῥήτωρ ὁ εὐφυής ὁ μαθητής θεός παῖς λέγω εἰμί · πλείων δέ πρός πλείων , Ἰσοκράτης ὁ ῥήτωρ ὁ εὐφυής ὁ μαθητής θεός παῖς λέγω εἰμί . φανερός δέ ἐκ οὗτος , πῶς καί ὁ ἄλλος τρόπος κλίνω · μεταλαμβάνω γάρ καί εἰς ὁ πέντε πτῶσις . ἀλλά ἐπεί ὁ χρεία ὁ μέν εἰμί λογικός , ὁ δέ πρακτικός , ὁ δέ ἐκ ἄμφω οὗτος μικτός , καί οὗτος αὖος ἕτερος εἰμί εἶδος , κατά ἕκαστος αὐτός πειράζω διδάσκω ὁ κλίσις ἐπί παράδειγμα . ὁ μέν οὖν ὀρθός οὐδείς ἔχω δυσκολία κατά γάρ αὐτός ἕκαστος ὁ χρεία εἴωθα προφέρω . ὁ δέ γενικός πτῶσις οὗτος κλίνω · ἐάν μέν λογικός χρεία , προστίθημι αὐτός , ὁ ἐρώ μνήμη τυγχάνω , ἢ λόγος ἀπομνημονεύω εἶπον . ὁ μέν οὖν πρότερος μετά ὁ ἀπαγγελία ὅλος ὁ χρεία εὐπρεπής εἰμί ἐπιφέρω , οἷος Ἰσοκράτης ὁ ῥήτωρ ὁ εὐφυής ὁ μαθητής θεός παῖς λέγω εἰμί ὁ ἐρώ μνήμη τυγχάνω , ὁ δέ δύο μέσος αὐτός καί ὁ ἀπόφασις ἄρχω , οἷος Πιττακός ὁ Μιτυληναῖος ἐρωτάω εἰμί λανθάνω τις ὁ θεός φαῦλος τίς ποιέω , λόγος ἀπομνημονεύω εἶπον , οὐδέ διανοέομαι . ἁρμόζω δέ μᾶλλον ὁ μέν , λόγος ἀπομνημονεύω , πᾶς ὁ λογικός χρεία , πλήν ὁ κατά ἑκούσιος ἀπό φημί · οὗτος γάρ ὁ ἐρώ μνήμη τυγχάνω . ἐάν δέ πρακτικός χρεία , εἰμί μέν παθητικός εἰμί , προσθετέον , ὁ συμβαίνω μνήμη τυγχάνω . εἰμί δέ ἐνεργητικός , ὁ πράσσω μνήμη τυγχάνω , ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ μικτός . ἐπί τέλος μέντοι ὁ χρεία καί οὗτος ἕκαστος προσθετέον , οἷος Δίδυμος ὁ αὐλητής ἁλίσκομαι ἐπί μοιχεία καί ἐκ ὁ ὄνομα κρεμάννυμι ὁ συμβαίνω μνήμη τυγχάνω , καί Διογένης ὁ Κυνικός φιλόσοφος ὁράω ὀψοφάγος παῖς καί ὁ παιδαγωγός ὁ βακτηρία παίω ὁ πράσσω μνήμη τυγχάνω . ὁ δέ δοτικός ἐπί πᾶς χρεία πλήν ὁ παθητικός προστίθημι ὁ δοκέω ἢ ὁ φαίνω ἢ ὁ ἐπέρχομαι ἢ καί ὁ παρίστημι ἤ τίς ὁ τοιοῦτος , οἷος Διογένης ὁ Κυνικός φιλόσοφος ὁράω μειράκιον πλούσιος ἀπαίδευτος δοκέω εἶπον , οὗτος εἰμί ῥύπος περιαργυρόω . ἐπί μέν ὁ παθητικός προστίθημι ὁ συμβαίνω , οἷος Δίδυμος ὁ αὐλητής ἁλίσκομαι ἐπί μοιχεία συμβαίνω ἐκ ὁ ὄνομα κρεμάννυμι . ἐπί δέ ὁ αἰτιατικός προστίθημι καθόλου ἐπί πᾶς χρεία ὁ φημί , ὁ λέγω , οἷος Διογένης ὁ κυνικός φιλόσοφος ὁράω μειράκιον πλούσιος ἀπαίδευτος φημί εἶπον , ἢ λέγω , οὗτος εἰμί ῥύπος περιαργυρόω . ὁ δέ κλητικός σαφής εἰμί · ποιέω γάρ ὁ λόγος πρός πάρειμι ἐγώ πρόσωπον , ἐπί ὅς ὁ χρεία ἀναφέρω , οἷος Διογένης Κυνικός φιλόσοφος , ὁράω μειράκιον πλούσιος ἀπαίδευτος , εἶπον , οὗτος εἰμί ῥύπος περιαργυρόω . ἐπιφωνέω δέ εἰμί ἀποδέχομαι οἰκεῖος καί σύντομος ὁ εἴρω διά ὁ χρεία , ἢ ὡς ἀληθής εἰμί , ἢ ὡς καλός , ἢ ὡς συμφέρω , ἢ ὡς καί ἄλλος ὁ αὐτός οὗτος δοκέω ἀνήρ δοκιμάζω , οἶος Εὐριπίδης ὁ ποιητής ὁ νόος ἐγώ ἕκαστος φημί εἰμί θεός . ἐπιφωνέω δέ ἐκ μέν ὁ ἀληθής οὕτως · θεός γάρ εἰμί ἕκαστος ὁ νόος , ἐπί ὁ μέν συμφέρω προτρέπω ἡμός , ἀπείργω δέ ὁ ζημιόω . ἐκ δέ ὁ καλός οὗτος · καλός γάρ ἕκαστος μή ἐν χρυσός καί ἄργυρος νομίζω εἰμί ὁ θεός , ἀλλά ἐν ἑαυτοῦ . ἐκ δέ ὁ συμφέρω οὕτως · ἵνα μή διά μακρός κεῖμαι ὁ τιμωρέω οἴομαι πολύς ὁ ἀδικέω ἔχω εὐχέρεια . ἐκ δέ ὁ ὁ εὐδόκιμος μαρτυρία , ὅταν ἢ σοφός ἢ νομοθέτης ἢ ποιητής ἢ ἄλλος τις ὁ διονομάζω λέγω ὁμογνωμονέω ὁ εἴρω , οἷος ἐπί ὁ πρόκειμαι χρεία φημί · τοῖος γάρ νόος εἰμί ἐπιχθόνιος ἄνθρωπος , οἶος ἐπί ἦμαρ ἄγω πατήρ ἀνήρ τε θεός τε . ἀντιλέγω δέ ὁ χρεία ἐκ ὁ ἐναντίος , ὡς πρός ὁ Ἰσοκράτης , εἶπον ὅτι ὁ διδάσκαλος προτιμητέον ὁ πατήρ · ὁ μέν γάρ ὁ ζῶ ἐγώ , ὁ δέ διδάσκαλος ὁ καλῶς ζῶ παρέχω . φημί γάρ ἀντιλέγω , ὅτι οὐ ἐν-εἰμί καλῶς ζῶ , εἰμί μή ὁ ζῶ ὁ πατήρ παρέχω . οἶδα δέ δεῖ , ὅτι οὖον δυνατός ἀντιλέγω πᾶς χρεία πολύς καλῶς καί ἄμεμπτος εἴρω , ὥσπερ οὐδέ πᾶς εἰμί ἐπαινέω διά ὁ τίνω εὐθύς προσπίπτω ὁ ἀτοπία . ἐπεκτείνω δέ ὁ χρεία , ἐπειδάν ὁ ἐν αὐτός ἐρωτάω τε καί ἀπόκρισις , καί εἰμί πρᾶξις τις ἢ πάθος ἐνυπάρχω , μηκύνω . συστέλλω δέ ὁ ἐναντίος ποιέω , οἷος σύντομος μέν χρεία Ἐπαμεινώνδας , ἄτεκνος ἀποθνήσκω , λέγω ὁ φίλος , καί ἄλλος εἰς αὐτός δήω . ἐκ δέ ὁ ἀδύνατος , ὡς ἄν φημί πρός ὁ Ἰσοκράτης , μή δυνατός ἐκ θεός ἄνθρωπος γίγνομαι , μηδέ εἄν εὐφυής εἰμί . ἐκ δέ ὁ ἀπίθανος , ὅτι μή εἰκός εἰμί , Ἀντισθένης Ἀττικός γε εἰμί παραγίγνομαι Ἀθήνηθεν εἰς Λακεδαίμων ἐκ ὁ γυναικωνῖτις λέγω εἰς ὁ ἀνδρωνῖτις ἔπειμι . ἐκ δέ ὁ ψευδής , ὅτι μή ἀληθής ὁ Βίων λέγω ὁ φιλαργυρία μητρόπολις εἰμί ὁ κακία · μᾶλλον γάρ ἀφροσύνη εἰμί . ἐκ δέ ὁ ἀσύμφορος , ὅτι βλαβερός παραινέω Σιμωνίδης παίζω ἐν ὁ βίος καί περί μηδείς ἁπλόος σπουδάζω . ἐκ δέ ὁ ἄχρηστος , οἷος εἰμί φαίνω πρός οὐδείς ὠφέλιμος ὁ ἐρώ ὁ βίος . ἐκ δέ ὁ αἰσχρός , ὁπόταν αἰσχρός καί ἐπονείδιστος ἀποφαίνω ὁ χρεία , οἷος ἀνήρ Συβαρίτης εἶδον Λακεδαιμόνιος ἐπιπόνως ζῶ οὖον θαυμάζω φημί , ὅτι ἐν ὁ πόλεμος οὐ ὀκνέω ἀποθνήσκω , ἀγαθός γάρ εἰμί ὁ θάνατος ὁ τοιοῦτος βίος πάνυ γάρ μαλακός καί οὐ ἀνδρεῖος τρόπος ὁ ἀπόφασις ποιέω . ἐκ μέν οὖν οὗτος ἀνασκευαστέον , πρός ἕκαστος δέ μέρος ὁ χρεία ἄρχω ἀπό ὁ πρῶτος ἐπιχειρέω δεῖ , ἐκ ὅσος τόπος ἄν δυνατός εἰμί μή λανθάνω γάρ ἐγώ ὅτι οὐ οἷος τε εἰμί ἐν πᾶς ἐκ πᾶς ἐπιχειρέω . ὁ μέντοι τάξις ὁ ἐπιχείρημα ποιέω , καθά καί ὁ τόπος ἐκτίθημι , ὁ αὐτός δέ εἄν ἄγω καί πρός ὁ ὁ γνώμη ἀνασκευή τε καί κατασκευή . ὁ δέ ἤδη τέλειος προσήκω ὁ ἀφορμή λαμβάνω καί ἐκ ὁ πρός ὁ θέσις ἐγώ παρατίθημι . χρή δέ ὁ προοίμιον μή τοιοῦτος εἰμί , ὥστε ἐφαρμόζω ἕτερος χρεία , ἀλλά ἴδιος ὁ ὑπόκειμαι . οὗτος δέ εἄν καλῶς γίγνομαι ἐπί τε χρεία καί μῦθος καί ὁ ἄλλος ἅπας , ὅταν ἐκ εἷς ἢ δύο ὁ ἄνω2 μέρος ὁ ἀφορμή ὁ προοίμιον λαμβάνω . μετά δέ ὁ προοίμιον αὐτός τε ὁ χρεία ἐκθετέον , εἶτα ἑξῆς ὁ ἐπιχείρησις . χρηστέον δέ ἐνταῦθα καί αὔξησις καί παρέκβασις καί ἦθος , ὅς δυνατός εἰμί .