aelius-theon.progymnasmata 2
ἐν ᾧ καὶ περὶ τῆς παρὰ τοῖς παλαιοῖς χρήσεως τῶν προγυμνασμάτων . Πρῶτον μὲν ἀπάντων χρὴ τὸν διδάσκαλον ἑκάστου 2 γυμνάσματος εὖ ἔχοντα παραδείγματα ἐκ τῶν παλαιῶν συγγραμμάτων ἀναλεγόμενον προστάττειν τοῖς νέοις ἐκμανθάνειν , οἷον χρείας μὲν ὁποία ἐστὶν ἡ παρὰ Πλάτωνι ἐν τῷ πρώτῳ τῆς πολιτείας , Σοφοκλεῖ ποτε τῷ ποιητῇ προσελθών τις , πῶς ἔφη , Σοφόκλεις , ἔχεις πρὸς τὰ ἀφροδίσια ; ἔτι οἷός τε εἶ γυναιξὶ συγγίνεσθαι ; καὶ ὅς , εὐφήμει , ἔφη , ὦ ἄνθρωπε · ἀσμενέστατα μέντοι αὐτὰ ἀπέφυγον , ὥσπερ λυττῶντά τινα καὶ ἄγριον δεσπότην ἀποδράς . μύθου δὲ ὁποῖός ἐστι παρὰ Ἡροδότῳ τοῦ αὐλητοῦ , καὶ παρὰ Φιλίστῳ τοῦ ἵππου καὶ τῶν ἐν ἑκατέρῳ ἐν τῇ πρώτῃ καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ , καὶ ἐν τῇ εἰκοστῇ Θεοπόμπου τῶν Φιλιππικῶν ὁ τοῦ πολέμου καὶ τῆς ὕβρεως , ὃν ὁ Φίλιππος διεξέρχεται πρὸς τοὺς αὐτοκράτορας τῶν Χαλκιδέων , καὶ Ξενοφῶντος ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἀπομνημονευμάτων ὁ τοῦ κυνὸς καὶ τῶν προβάτων . διηγήσεως δὲ παραδείγματα ἂν εἴη κάλλιστα τῶν μὲν μυθικῶν ἡ Πλάτωνος ἐν τῷ δευτέρῳ τῆς πολιτείας περὶ τοῦ δακτυλίου τοῦ Γύγου , καὶ ἐν τῷ συμποσίῳ περὶ τῆς γενέσεως τοῦ ἔρωτος , περὶ δὲ τῶν ἐν Ἅιδου ἐν τῷ Φαίδωνι καὶ τῷ δεκάτῳ τῆς πολιτείας , καὶ παρὰ Θεοπόμπῳ ἐν τῇ ὀγδόη τῶν Φιλιππικῶν ἡ τοῦ Σειληνοῦ τῶν δὲ πραγματικῶν ἡ περὶ Κύλωνος παρʼ Ἡροδότῳ καὶ Θουκυδίδῃ , καὶ περὶ Ἀμφιλόχου τοῦ Ἀμφιάρεω ἐν τῇ τρίτῃ Θουκυδίδου , καὶ τὰ περὶ Κλέοβιν καὶ Βίτωνα ἐκ τῆς πρώτης Ἡροδότου ἔχουσι δὲ καὶ περὶ Δαιδάλου τῆς ἀφίξεως πρὸς Κώκαλον τὸν Σικανῶν βασιλέα Ἔφορος μὲν ἐν τῇ ἑβδόμῃ , Φίλιστος δὲ ἐν τῇ πρώτῃ . εὕροις δʼ ἂν καὶ ἐν τῷ περὶ τῆς παραπρεσβείας Δημοσθένους ἰσχνὸν καὶ γλαφυρὸν διήγημα περὶ τῶν ἀγομένων Ὀλυμπίων ὑπὸ Φιλίππου μετὰ τὴν Ὀλύνθου ἅλωσιν . ἔχομεν δὲ καὶ ἀνασκευὰς καὶ κατασκευὰς παρὰ τοῖς παλαιοῖς χρειῶν καὶ γνωμῶν καὶ ἀποφάσεων καὶ τοιούτων . καὶ δὴ ἁρμόττοι ἄν εἰς τοῦτο τὸ εἶδος , ὅσα λέγεται ὑπὸ τοῦ Ἐφόρου ἐν τῇ ἑνδεκάτῃ τῶν ἱστοριῶν πρὸς τὰς ὑπὸ τῶν παλαιοτέρων περὶ τοῦ Νείλου καταβεβλημένας ἀποφάσεις · διηγημάτων μὲν μυθικῶν ἐν τῇ δευτέρᾳ Ἡροδότου τούτων πέρι , ὧν Ἕλληνες μυθεύουσιν , ὡς Αἰγύπτιοι μὲν Ἡρακλέα ἐπιδημήσαντα θύειν ἐπεχείρουν τῷ Διΐ , ὁ δὲ πολλὰς μυριάδας αὐτῶν κατεφόνευσε καὶ παρὰ Ἐφόρῳ ἐν τῇ πρώτῃ τὸ περὶ τῶν πεντήκοντα Θεσπίου θυγατέρων , αἷς ἀπάσαις παρθένοις οὔσαις φασὶν ἅμα μιγῆναι τὸν Ἡρακλέα καὶ περὶ τοῦ Ἀριστοδήμου , ὡς ἐτελεύτησε κεραυνόβλητος γενόμενος · τῶν δὲ πραγματικῶν διηγήσεων ἔστι μέν τινα καὶ παρὰ Ἡροδότου λαβεῖν , ὡς τὰ ἐκ τῆς τετάρτης περὶ τοῦ διαιρεῖσθαι τὴν ὅλην γῆν εἰς τρία μέρη , καὶ καλεῖσθαι τὸ μὲν Εὐρώτην , τὸ δὲ Λιβύην , τὸ δὲ Ἀσίαν · καὶ παρὰ Θουκυδίδου ἐκ τῆς πρώτης τὰ περὶ τῆς ἀναιρέσεως Ἱππάρχου ὑπὸ τῶν περὶ Ἁρμόδιον καὶ Ἀριστογείτονα πλείω δὲ ἔχομεν καὶ παρʼ ἄλλων ἱστορικῶν λαβεῖν , παρὰ μὲν Ἐφόρου ἐκ τῆς πρώτης τὰ περὶ τὴν διαίρεσιν τῆς Πελοποννήσου κατὰ τὴν τῶν Ἡρακλειδῶν κάθοδον , παρὰ δὲ Θεοπόμπου ἐκ τῆς πέμπτης καὶ εἰκοστῆς τῶν Φιλιππικῶν , ὅτι Ἑλληνικὸς ὅρκος καταψεύδεται , ὃν Ἀθηναῖοί φασιν ὀμόσαι τοὺς Ἕλληνας πρὸ τῆς μάχης τῆς ἐν Πλαταιαῖς πρὸς τοὺς βαρβάρους , καὶ αἱ πρὸς βασιλέα Ἀθηναίων συνθῆκαι ἔτι δὲ καὶ τὴν ἐν Μαραθῶνι μάχην οὐχ ἅμα πάντες ὑμνοῦσι γεγενημένην , καὶ ὅσα ἄλλα , φησίν , ἡ Ἀθηναίων πόλις ἀλαζονεύεται καὶ παρακρούεται τοὺς Ἕλληνας . ὁμοίως καὶ τὸν καλούμενον τόπον παρὰ τοῖς παλαιοῖς ἐστιν εὑρεῖν , καθάπερ τὸ Δημοσθενικὸν ἐν τῷ ὑπὲρ τοῦ στεφάνου · παρὰ γὰρ τοῖς Ἕλλησιν , οὐ τισὶν ἀλλὰ πᾶσιν ὁμοίως , φορὰν προδοτῶν καὶ δωροδόκων καὶ θεοῖς ἐχθρῶν ἀνθρώπων συνέβη γενέσθαι τοσαύτην , καὶ τὰ ἐξῆς ἔτι δὲ καὶ Λυκούργου κατὰ μοιχοῦ ἐν τῷ κατὰ Λυκόφρονος , καὶ Ὑπερίδου κατὰ τῶν ἑταιρῶν ἐν τῷ κατὰ Ἀρισταγόρας · ὁμοίως καὶ τοὺς ἄλλους ἐν τῷ περὶ τόπων ἐκθησόμεθα . πολλὰ δὲ καὶ ἐκπέφρασται παρὰ τοῖς παλαιοῖς , ὥσπερ καὶ παρὰ Θουκυδίδῃ ἐν τῇ δευτέρᾳ ὁ λοιμός , καὶ ἐν τῇ τρίτῃ ὁ περιτειχισμὸς τῶν Πλαταιῶν , καὶ ἄλλοθι ναυμαχία καὶ ἱππομαχία · καὶ παρὰ Πλάτωνι ἐν τῷ Τιμαίῳ τὰ περὶ τὴν Σάϊν καὶ παρὰ Ἡροδότῳ ἐν τῇ δευτέρᾳ τὰ ἑπτὰ τείχη τὰ ἐν Ἐκβατάνοις · ἔχομεν δὲ καὶ ἐν τῇ ἐνάτῃ τῶν Φιλιππικῶν Θεοπόμπου τὰ ἐν Θετταλία Τέμπη , ἅ ἐστι μὲν μεταξὺ δύο ὀρῶν μεγάλων τῆς τε Ὄσσης καὶ τοῦ Ὀλύμπου , ῥεῖ δὲ διʼ αὐτῶν μέσος ὁ Πηνειός , εἰς ὃν ἅπαντες οἱ κατὰ τὴν Θετταλίαν ποταμοὶ συῤῥέουσι καὶ παρὰ Φιλίστῳ ἐν μὲν τῇ ὀγδόῃ τὰ περὶ τὴν παρασκευὴν τὴν ἐπὶ Καρχηδονίους Διονυσίου τοῦ τυράννου καὶ τῶν ὅπλων καὶ τῶν νεῶν καὶ τῶν ὀργάνων τὴν ποίησιν , ἐν δὲ τῇ ιά τὰ περὶ τὴν ἐκφορὰν αὐτοῦ καὶ τῆς πυρὰς τὴν ποικιλίαν . προσωποποιΐας δὲ τι ἄν εἴη παράδειγμα κάλλιον τῆς Ὁμήρου ποιήσεως καὶ τῶν Πλάτωνος καὶ τῶν ἄλλων τῶν Σωκρατικῶν διαλόγων καὶ τῶν Μενάνδρου δραμάτων ; ἔχομεν δὲ καὶ Ἰσοκράτους μὲν τὰ ἐγκώμια , Πλάτωνος δὲ καὶ Θουκυδίδου καὶ Ὑπερίδου καὶ Λυσίου τοὺς ἐπιταφίους , καὶ Θεοπόμπου τοῦ Φιλίππου ἐγκώμιον καὶ Ἀλεξάνδρου , καὶ Ξενοφῶντος τὸν Ἀγησίλαον . εἰσὶ δὲ καὶ συγκρίσεις παρὰ τοῖς παλαιοῖς παρά τε Δημοσθένει ἐν τῷ πρὸς Λεπτίνην , ὁπότε βούλεται προκρίνειν Κόνωνα Θεμιστοκλέους , εὕρος δʼ ἄν καὶ παρὰ Ξενοφῶντι ἐν τῷ συμποσίῳ Σωκράτη Καλλίᾳ μαρτυροῦντα , ὡς πολὺ κρείττων ἐστὶν ὁ τῆς ψυχῆς ἢ τοῦ σώματος ἔρως . παραδείγματα δὲ τῆς τῶν θέσεων γυμνασίας λαβεῖν ἐστι παρά τε Ἀριστοτέλους καὶ Θεοφράστου · πολλὰ γάρ ἐστιν αὐτῶν βιβλία θέσεων ἐπιγραφόμενα . ἤδη δέ τινα καὶ παρὰ ῥήτορσιν εἴρηται θετικὰ κεφάλαια , καὶ δὴ καὶ ὅλοι λόγοι νομίζοιντʼ ἂν σχεδὸν εἶναι θέσεως , ὡς ὅτε περὶ τῶν ἀνακαλυπτηρίων ἐπιγραφόμενος Λυσίου καὶ ὁ περὶ τῆς ἀμβλώσεως · ἐν μὲν γὰρ θατέρῳ ζητεῖται , εἰ τὰ δοθέντα ἀνακαλυπτήρια γυναικὶ γαμουμένῃ βεβαίως ἔχειν αὐτὴν δεῖ , ἐν θατέρῳ δὲ εἰ τὸ ἔτι ἐγκυούμενον ἄνθρωπός ἐστι , καὶ εἰ ἀνεύθυνα τὰ τῶν ἀμβλώσεων ταῖς γυναιξί . Λυσίου μὲν οὔ φασιν εἶναι τούτους τούς λόγους , ὅμως δὲ οὐκ ἀχάριστον τοῖς νέοις γυμνασίας ἕνεκα καὶ τούτοις ἐντυγχάνειν . ἔστι δὲ καὶ ἐν ἑκάστῳ λόγῳ εὑρεῖν θετικὸν κεφάλαιον , οἷον ἐν τῷ Δημοσθένους κατὰ Ὀνήτορος ἐξούλης , εἰ ἀληθεῖς αἱ βάσανοι , καὶ ἐν τῷ παρὰ Αἰσχίνῃ κατὰ Τιμάρχου , εἰ ἀληθεῖς αἱ φῆμαι , καὶ ἄλλα ἄλλοθεν . εὐπορήσομεν δὲ καὶ νόμων ἀνασκευῆς πολλαχοῦ μὲν παρὰ πλείστοις τῶν ῥητόρων , ἐντελέστατα δὲ παρὰ Δημοσθένει ἔν τε τῷ κατὰ Τιμοκράτους . καὶ Ἀριστοκράτους καὶ πρὸς Λεπτίνην , κατασκευῶν δὲ παρά τε ἄλλοις καὶ παρὰ Λυσίᾳ ἐν τῷ πρὸς Διοκλέα ὑπὲρ τοῦ κατὰ τῶν ῥητόρων νόμου . καὶ γὰρ εἰ μὴ πάσαις κέχρηνται οἱ παλαιοὶ ταῖς ὑφʼ ἡμῶν παραδεδομέναις ἀφορμαῖς τῷ μὴ πρὸς γυμνασίαν ἀλλὰ πρὸς ἀγῶνας τοὺς λόγους πεποιῆσθαι , ἀλλʼ ὅμως τήν γε ὅλην διάθεσιν ἐμφαίνουσι τῶν τοιούτων λόγων . ὅτι δὲ οὐδὲ τῆς παραφράσεως ἠμέλουν οἱ παλαιοί , δῆλον ἐκ τῶν μικρὸν ἔμπροσθεν εἰρημένων . πολλὰ δέ ἐστι καὶ ἐξειργασμένα μᾶλλον παρὰ ἑτέροις αὐτῶν τὸ γοῦν Κυλώνειον ἄγος μᾶλλον Ἡροδότου καὶ Εὔφρονος ἐξείργασται Θουκυδίδῃ , καὶ Δημοσθένης δὲ μᾶλλον Ὑπερίδου τὴν γεγενημένην Ἀθηναίοις ταραχήν , ὅτε ἧκεν ἑσπέρας ἀγγέλλων τις ὡς τοὺς πρυτάνεις , ὡς ἡ Ἐλάτεια κατείληπται . ἔστι δὲ καὶ ἱστορίας καὶ ὅλους λόγους ἀλλήλοις ἀντιπαραβάλλειν σκοποῦντα τὸ ἄμεινον ἐξειργασμένον , οἷον Δημοσθένους μὲν πρὸς τούς Ὑπερίδου , Θεοπόμπου δὲ τὰς Ἑλληνικὰς ἱστορίας πρὸς τὰς Ξενοφῶντος . τὴν δὲ ἀντίῤῥησίν ἐστιν εὑρεῖν μάλιστα ἐν τοῖς λόγοις , ἐν οἷς ὁ μὲν κατηγορεῖ , ὁ δὲ ἀπολογεῖται περὶ τῶν κατηγορουμένων , οἷον ἐν τῷ Αἰσχίνου κατὰ Κτησιφῶντος , καὶ Δημοσθένους ὑπὲρ τοῦ στεφάνου , καὶ ἔτι ἐν τῷ ἑκατέρου περὶ τῆς παραπρεσβείας . εὕροις δʼ ἂν καὶ ἐν ἱστορίαις παρὰ Θουκυδίδῃ , ἐν μὲν τῇ πρώτῃ Κορινθίων ἐστὶν ἀντιλογία πρὸς Κερκυραίους , ἐν δὲ τῇ τρίτῃ Διοδότου καὶ Κλέωνος · παρὰ δὲ Πλάτωνι καὶ τὴν ἐξεργασίαν καὶ τὴν ἀντίῤῥησιν ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐστὶν ἰδεῖν ἐν μέν γε τῷ Φαίδρῳ εἰς τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν τῷ Λυσίᾳ εἰπών ἑξῆς ἀμφοτέροις τοῖς λόγοις ἀντιλέγει , τῷ τε αὑτοῦ καὶ τῷ Λυσίου , ἐν δὲ τῇ πολιτείᾳ καταρχὰς διὰ τῶν περὶ τὸν Γλαύκωνα καὶ Ἀδείμαντον συναγορεύσας τῷ θρασυμάχῳ περὶ τῆς δικαιοσύνης , μετὰ ταῦτα εὐθύς ἀπολογεῖται πρὸς πᾶσαν τὴν κατηγορίαν . ταῦτα μὲν οὑν παρεθέμην , οὐ νομίζων μὲν ἅπαντα εἶναι πᾶσιν ἀρχομένοις ἐπιτήδεια , ἀλλʼ ἵνα ἡμεῖς εἰδῶμεν , ὅτι πάνυ ἐστὶν ἀναγκαῖον ἡ τῶν γυμνασμάτων ἄσκησις οὐ μόνον τοῖς μέλλουσι ῥητορεύειν , ἀλλὰ καὶ εἴ τις ἢ ποιητῶν ἢ λογοποιῶν ἢ ἄλλων τινῶν λόγων δύναμιν ἐθέλει μεταχειρίζεσθαι . ἔστι γὰρ ταῦτα οἱονεὶ θεμέλια πάσης τῆς τῶν λόγων ἰδέας , καὶ ὡς ἄν αὐτά τις ὑπάγηται τῇ τῶν νέων ψυχῇ , ἀνάγκη τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὰ μετὰ ταῦτα συμβαίνειν · διόπερ χρὴ πρὸς τοῖς εἰρημένοις καὶ αὐτὸν τὸν διδάσκαλον ἀνασκευάς τινας καὶ κατασκευὰς κάλλιστα ποιησάμενον προστάξαι τοῖς νέοις ἀπαγγεῖλαι , ὅπως τυπωθέντες κατὰ τὴν ἐκείνων ἀγωγὴν μιμήσασθαι δυνηθῶσιν · ἐπειδὰν δὲ γράφειν καὶ αὐτοὶ ἱκανοὶ γένωνται , ὑπαγορευτέον μὲν αὐτοῖς τὴν τάξιν τῶν κεφαλαίων καὶ τῶν ἐπιχειρημάτων , σημαντέον δὲ καὶ τὸν καιρὸν τῆς παρεκβάσεως καὶ τῆς αὐξήσεως καὶ τῶν ἄλλων ἀπάντων , δῆλον δὲ ποιητέον καὶ τὸ ἦθος τοῦ προβλήματος · ἐπιμελητέον δὲ καὶ τῆς συνθέσεως τῶν ὀνομάτων , πάντα διδάσκοντα ἐξ ὧν διαφεύξονται τὸ κακῶς συντιθέναι , καὶ μάλιστα δὲ τὴν ἔμμετρον καὶ ἔνρυθμον λέξιν , ὡς τὰ πολλὰ τῶν Ἡγησίου τοῦ ῥήτορος , καὶ τῶν Ἀσιανῶν καλουμένων ῥητόρων , καί τινα τῶν Ἐπικούρου , οἷά που καὶ πρὸς Ἰδομενέα γράφει · ὦ πάντα τἀμὰ κινήματα τερπνὰ νομίσας ἐκ νέου καὶ τῶν περιφερομένων δʼ ὡς ἐκείνου ( ἡμεῖς δʼ οὐδέπω καὶ νῦν αὐτὰ εὑρίσκομεν ἐν τοῖς συγγράμμασιν αὐτοῦ · ) λέγε δή μοι Πολύαινε συναπέριμεν μεγάλη χαρὰ γένηται . τὰ οὖν τοιαῦτα καὶ τελέως ἐστὶν ἐπίμεμπτα καὶ πρόδηλον ἔχει τὴν κακίαν τῆς συνθέσεως , συγγνώμης δʼ ἄξιον , ὅταν εἰς ἐκεῖνά τις ἐμπέσῃ ποτὲ τὰ μέτρα , ἅπερ ἔχει ὁμοιότητα πρὸς τὸ πεζόν , οἷόν ἐστι τὸ ἰαμβικόν · διὸ καὶ πάντες οἱ συγγραφεῖς ἄκοντες ἐμπίπτουσιν εἰς τὸ γένος τοῦτο . ὁ γοῦν Ἔφορος ἐν τῷ περὶ λέξεως διʼ αὐτοῦ τοῦ ἀπαγορεύοντος λόγου , μὴ τῇ εὐρύθμῳ χρῆσθαι διαλέκτῳ , εὐθύς ἐν ἀρχῇ στίχον εἴρηκεν εἰπών · πάλιν δὲ περὶ τῆς ἐνρύθμου διέξειμι . περιέχεσθαι δεῖ οὐδὲν ἧττον καὶ τῆς εὐπρεπείας , ὥστε μὴ ἐκ τοῦ εὐθέος γυμνῶσαι τὰ αἰσχρά , περιεσταλμένως δὲ ἀπαγγέλλειν , ὡς Αἰσχίνης εἰς ἀῤῥητοποιΐαν τὸν Δημοσθένην διαβάλλων φησὶν αὐτὸν μὴ καθαρεύειν τὸ σῶμα , μήδʼ ὅθεν τὴν φωνὴν προΐεται . πρὸς δὲ τούτοις χρὴ τὴν ἑρμηνείαν καὶ σαφῆ καὶ ἐναργῆ εἶναι οὐ γὰρ ἀπαγγεῖλαι μόνον δεῖ , ἀλλὰ καὶ τὸν λόγον ἐνοικειῶσαι τῇ διανοίᾳ τῶν ἀκουόντων , ὥστε γενέσθαι τὸ ὑπὸ Ὁμήρου λεγόμενον , ῥηΐδιόν τι ἔπος ἐρέω καὶ ἐνὶ φρεσὶ θήσω . ἡ δὲ διόρθωσίς ἐστιν οὐκ ἀπʼ ἀρχῆς πάντα τὰ ἁμαρτήματα περιαιροῦσα , ἀλλʼ ὀλίγα καὶ μάλιστα τὰ πρόδηλα , ὅπως μὴ ἀθύμως ὁ νέος διατεθεὶς δυσέλπιστος εἰς τὰ μετὰ ταῦτα γένηται · ἅμα δὲ ὁ διορθῶν ὑποδεικνύτω , παρὰ τί γέγονε τὸ ἁμάρτημα , καὶ πῶς ἐνδέχεται βέλτιον ποιῆσαι . πολὺ δʼ ὠφελιμώτερον καὶ τὸ προστάττειν τοῖς νέοις γράφειν εἰς τινὰ προβλήματα τῶν ἤδῃ τοῖς παλαιοῖς ἐξειργασμένων , οἷον τόπον ἢ διήγησιν ἢ ἔκφρασιν ἢ ἐγκώμιον ἢ θέσιν ἤ τι ἄλλο τῶν τοιούτων , μετὰ δὲ ταῦτα ποιῆσαι τοῖς ἐκείνων αὐτούς ἐντυγχάνειν , ἵν᾿ εἰ μὲν ὁμοίως εἶεν γεγραφότες , πεισθῶσιν εἰ δὲ μή , ἀλλὰ διορθωτὰς ἔχοιεν αὐτοὺς τοὺς παλαιούς . ἐπεὶ δὲ οὐ πάντες πρὸς πάντα πεφύκαμεν , ἀλλʼ οἱ μὲν τῶν παθῶν ἀπολείπονται , περὶ δὲ τὰ ἤθη μᾶλλον κατορθοῦσιν , οἱ δʼ ἀνάπαλιν , οἱ δʼ ἀμφοῖν ὑστεροῦσι , τὰ δὲ ἐνθυμήματα ἄμεινον ἐργάζονται , πειρατέον τὰ μὲν φυσικὰ πλεονεκτήματα αὔξειν , τὰ δὲ ἐλλείποντα ταῖς αὐξήσεσιν ἀναπληροῦν , ἵνα δυνηθῶμεν μὴ μόνον τὰ μεγάλα προβλήματα καλῶς λέγειν ὡς Αἰσχίνης , μηδὲ τὰ μικρὰ ὡς Λυσίας , ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀμφότερα παρασκευὴν ἔχωμεν , ὡς Δημοσθένης . ἐπὶ πᾶσι δὲ καὶ τὴν προσήκουσαν ὑπόκρισιν ἑκάστῃ τῶν λόγων ἰδέα πειρατέον ἐκμανθάνειν .
Lemmas: ἐν ὅς καί περί ὁ παρά ὁ παλαιός χρῆσις ὁ προγύμναση . Πρῶτος μέν ἀπαντάω χρή ὁ διδάσκαλος ἕκαστος 2 γύμνασμα εὕω ἔχω παράδειγμα ἐκ ὁ παλαιός σύγγραμμα ἀναλέγω προστάσσω ὁ νέος ἐκμανθάνω , οἷος χρεία μέν ὁποῖος εἰμί ὁ παρά Πλάτων ἐν ὁ πρῶτος ὁ πολιτεία , Σοφοκλῆς ποτός ὁ ποιητής προσέρχομαι τις , πῶς φημί , Σοφοκλῆς , ἔχω πρός ὁ Ἀφροδίσιος ; ἔτι οἷος τε εἰμί γυνή συγγίγνομαι ; καί ὅς , εὐφημέω , φημί , εἰμί ἄνθρωπος · ἀσμενής μέντοι αὐτός ἀποφεύγω , ὥσπερ λυσσάω τις καί ἄγριος δεσπότης ἀποδιδράσκω . μῦθος δέ ὁποῖος εἰμί παρά Ἡρόδοτος ὁ αὐλητής , καί παρά Φίλιστος ὁ ἵππος καί ὁ ἐν ἑκάτερος ἐν ὁ πρῶτος καί ἐν ὁ δύο , καί ἐν ὁ εἰκοστός Θεόπομπος ὁ φιλιππικός ὁ ὁ πόλεμος καί ὁ ὕβρις , ὅς ὁ Φίλιππος διεξέρχομαι πρός ὁ αὐτοκράτωρ ὁ Χαλκιδεύς , καί Ξενοφῶν ἐν ὁ δύο ὁ ἀπομνημόνευμα ὁ ὁ κύων καί ὁ πρόβατον . διήγησις δέ παράδειγμα εἄν εἰμί καλῶς ὁ μέν μυθικός ὁ Πλάτων ἐν ὁ δύο ὁ πολιτεία περί ὁ δακτύλιος ὁ Γύγης , καί ἐν ὁ συμπόσιον περί ὁ γένεσις ὁ Ἔρως , περί δέ ὁ ἐν Ἅιδου ἐν ὁ Φαίδων καί ὁ δέκατος ὁ πολιτεία , καί παρά Θεόπομπος ἐν ὁ ὄγδοος ὁ φιλιππικός ὁ ὁ Σειληνός ὁ δέ πραγματικός ὁ περί Κύλων παρά Ἡρόδοτος καί Θουκυδίδης , καί περί Ἀμφίλοχος ὁ Ἀμφιάραος ἐν ὁ τρίτος Θουκυδίδης , καί ὁ περί Κλέοβιν καί Βίτωνα ἐκ ὁ πρῶτος Ἡρόδοτος ἔχω δέ καί περί Δαίδαλος ὁ ἄφιξις πρός Κώκαλος ὁ Σικανός βασιλεύς Ἔφορος μέν ἐν ὁ ἕβδομος , Φίλιστος δέ ἐν ὁ πρῶτος . εὑρίσκω δέ εἄν καί ἐν ὁ περί ὁ παραπρεσβεία Δημοσθένης ἰσχνός καί γλαφυρός διήγημα περί ὁ ἄγω Ὀλύμπιος ὑπό Φίλιππος μετά ὁ Ὄλυνθος ἅλωσις . ἔχω δέ καί ἀνασκευή καί κατασκευή παρά ὁ παλαιός χρεία καί γνώμη καί ἀπόφασις καί τοιοῦτος . καί δή ἁρμόζω ἄν εἰς οὗτος ὁ εἶδος , ὅσος λέγω ὑπό ὁ Ἔφορος ἐν ὁ ἑνδέκατος ὁ ἱστορία πρός ὁ ὑπό ὁ παλαιός περί ὁ Νεῖλος καταβάλλω ἀπόφασις · διήγημα μέν μυθικός ἐν ὁ δύο Ἡρόδοτος οὗτος περί , ὅς Ἕλλην μυθεύω , ὡς Αἰγύπτιος μέν Ἡρακλῆς ἐπιδημέω θύω ἐπιχειρέω ὁ Ζεύς , ὁ δέ πολύς μυριάς αὐτός καταφονεύω καί παρά Ἔφορος ἐν ὁ πρῶτος ὁ περί ὁ πεντήκοντα Θέσπιος θυγάτηρ , ὅς ἀπάω παρθένος εἰμί φημί ἅμα μίγνυμι ὁ Ἡρακλῆς καί περί ὁ Ἀριστόδημος , ὡς τελευτάω κεραυνόβλητος γίγνομαι · ὁ δέ πραγματικός διήγησις εἰμί μέν τις καί παρά Ἡρόδοτος λαμβάνω , ὡς ὁ ἐκ ὁ τέταρτος περί ὁ διαιρέω ὁ ὅλος γῆ εἰς τρεῖς μέρος , καί καλέω ὁ μέν Εὐρώτην , ὁ δέ Λιβύη , ὁ δέ Ἀσία · καί παρά Θουκυδίδης ἐκ ὁ πρῶτος ὁ περί ὁ ἀναίρεσις Ἵππαρχος ὑπό ὁ περί Ἁρμόδιος καί Ἀριστογείτων πλείων δέ ἔχω καί παρά ἄλλος ἱστορικός λαμβάνω , παρά μέν Ἔφορος ἐκ ὁ πρῶτος ὁ περί ὁ διαίρεσις ὁ Πελοπόννησος κατά ὁ ὁ Ἡρακλείδης κάθοδος , παρά δέ Θεόπομπος ἐκ ὁ πέμπτος καί εἰκοστός ὁ φιλιππικός , ὅτι Ἑλληνικός Ὅρκος καταψεύδομαι , ὅς Ἀθηναῖος φημί ὄμνυμι ὁ Ἕλλην πρό ὁ μάχη ὁ ἐν Πλάταια πρός ὁ βάρβαρος , καί ὁ πρός βασιλεύς Ἀθηναῖος συνθήκη ἔτι δέ καί ὁ ἐν Μαραθών μάχη οὐ ἅμα πᾶς ὑμνέω γίγνομαι , καί ὅσος ἄλλος , φημί , ὁ Ἀθηναῖος πόλις ἀλαζονεύομαι καί παρακρούω ὁ Ἕλλην . ὁμοίως καί ὁ καλέω τόπος παρά ὁ παλαιός εἰμί εὑρίσκω , καθάπερ ὁ Δημοσθενικός ἐν ὁ ὑπέρ ὁ στέφανος · παρά γάρ ὁ Ἕλλην , οὖον τις ἀλλά πᾶς ὁμοίως , φορά προδότης καί δωροδόκος καί θεός ἐχθρός ἄνθρωπος συμβαίνω γίγνομαι τοσοῦτος , καί ὁ ἑξῆς ἔτι δέ καί Λυκοῦργος κατά μοιχός ἐν ὁ κατά Λυκόφρων , καί Ὑπερίδης κατά ὁ ἑταίρα ἐν ὁ κατά Ἀρισταγόρας · ὁμοίως καί ὁ ἄλλος ἐν ὁ περί τόπος ἐκτίθημι . πολύς δέ καί ἐκφράζω παρά ὁ παλαιός , ὥσπερ καί παρά Θουκυδίδης ἐν ὁ δύο ὁ λοιμός , καί ἐν ὁ τρίτος ὁ περιτειχισμός ὁ Πλάταια , καί ἄλλοθι ναυμαχία καί ἱππομαχία · καί παρά Πλάτων ἐν ὁ Τίμαιος ὁ περί ὁ Σάϊς καί παρά Ἡρόδοτος ἐν ὁ δύο ὁ ἑπτά τεῖχος ὁ ἐν Ἐκβάτανα · ἔχω δέ καί ἐν ὁ ἔνατος ὁ φιλιππικός Θεόπομπος ὁ ἐν Θετταλία Τέμπη , ὅς εἰμί μέν μεταξύ δύο ὄρος μέγας ὁ τε Ὄσσα καί ὁ Ὄλυμπος , ῥέω δέ διά αὐτός μέσος ὁ Πηνειός , εἰς ὅς ἅπας ὁ κατά ὁ Θεσσαλία ποταμός συρρέω καί παρά Φίλιστος ἐν μέν ὁ ὄγδοος ὁ περί ὁ παρασκευή ὁ ἐπί Καρχηδόνιος Διονύσιος ὁ τύραννος καί ὁ ὅπλον καί ὁ νέος καί ὁ ὄργανον ὁ ποίησις , ἐν δέ ὁ ἰά ὁ περί ὁ ἐκφορά αὐτός καί ὁ πυρή ὁ ποικιλίας . προσωποποιία δέ τίς ἄν εἰμί παράδειγμα καλός ὁ Ὅμηρος ποίησις καί ὁ Πλάτων καί ὁ ἄλλος ὁ Σωκρατικός διάλογος καί ὁ Μένανδρος δρᾶμα ; ἔχω δέ καί Ἰσοκράτης μέν ὁ ἐγκώμιον , Πλάτων δέ καί Θουκυδίδης καί Ὑπερίδης καί Λυσίας ὁ ἐπιτάφιος , καί Θεόπομπος ὁ Φίλιππος ἐγκώμιον καί Ἀλέξανδρος , καί Ξενοφῶν ὁ Ἀγησίλαος . εἰμί δέ καί σύγκρισις παρά ὁ παλαιός παρά τε Δημοσθένης ἐν ὁ πρός Λεπτίνης , ὁπότε βούλομαι προκρίνω Κόνων Θεμιστοκλῆς , εὖρος δέ ἄν καί παρά Ξενοφῶν ἐν ὁ συμπόσιον Σωκράτης Καλλίας μαρτυρέω , ὡς πολύς ἀγαθός εἰμί ὁ ὁ Ψυχή ἢ ὁ σῶμα Ἔρως . παράδειγμα δέ ὁ ὁ θέσις γυμνασία λαμβάνω εἰμί παρά τε Ἀριστοτέλης καί Θεόφραστος · πολύς γάρ εἰμί αὐτός βιβλίον θέσις ἐπιγράφω . ἤδη δέ τις καί παρά ῥήτωρ εἴρω θετικός κεφάλαιος , καί δή καί ὅλος λόγος νομίζω εἄν σχεδόν εἰμί θέσις , ὡς ὅτε περί ὁ ἀνακαλυπτήρια ἐπιγράφω Λυσίας καί ὁ περί ὁ ἄμβλωσις · ἐν μέν γάρ ἕτερος ζητέω , εἰμί ὁ δίδωμι ἀνακαλυπτήρια γυνή γαμέω βεβαίως ἔχω αὐτός δεῖ , ἐν ἕτερος δέ εἰμί ὁ ἔτι ἐγκυούμενον ἄνθρωπος εἰμί , καί εἰμί ἀνεύθυνος ὁ ὁ ἄμβλωσις ὁ γυνή . Λυσίας μέν οὖον φημί εἰμί οὗτος ὁ λόγος , ὅμως δέ οὐ ἀχάριστος ὁ νέος γυμνασία ἕνεκα καί οὗτος ἐντυγχάνω . εἰμί δέ καί ἐν ἕκαστος λόγος εὑρίσκω θετικός κεφάλαιος , οἷος ἐν ὁ Δημοσθένης κατά Ὀνήτωρ ἐξούλης , εἰμί ἀληθής ὁ βάσανος , καί ἐν ὁ παρά Αἰσχίνης κατά Τίμαρχος , εἰμί ἀληθής ὁ φήμη , καί ἄλλος ἄλλοθεν . εὐπορέω δέ καί νόμος ἀνασκευή πολλαχοῦ μέν παρά πλεῖστος ὁ ῥήτωρ , ἐντελής δέ παρά Δημοσθένης ἐν τε ὁ κατά Τιμοκράτης . καί Ἀριστοκράτης καί πρός Λεπτίνης , κατασκευή δέ παρά τε ἄλλος καί παρά Λυσίας ἐν ὁ πρός Διοκλῆς ὑπέρ ὁ κατά ὁ ῥήτωρ νόμος . καί γάρ εἰμί μή πᾶς χράομαι ὁ παλαιός ὁ ὑπό ἐγώ παραδίδωμι ἀφορμή ὁ μή πρός γυμνασία ἀλλά πρός ἀγών ὁ λόγος ποιέω , ἀλλά ὅμως ὁ γε ὅλος διάθεσις ἐμφαίνω ὁ τοιοῦτος λόγος . ὅτι δέ οὐδέ ὁ παράφρασις ἀμελέω ὁ παλαιός , δῆλος ἐκ ὁ μικρός ἔμπροσθεν εἴρω . πολύς δέ εἰμί καί ἐξεργάζομαι μᾶλλον παρά ἕτερος αὐτός ὁ γοῦν Κυλώνειος ἄγος μᾶλλον Ἡρόδοτος καί Εὔφρων ἐξεργάζομαι Θουκυδίδης , καί Δημοσθένης δέ μᾶλλον Ὑπερίδης ὁ γίγνομαι Ἀθηναῖος ταραχή , ὅτε ἵημι ἑσπέρα ἀγγέλλω τις ὡς ὁ πρύτανις , ὡς ὁ Ἐλάτεια καταλαμβάνω . εἰμί δέ καί ἱστορία καί ὅλος λόγος ἀλλήλων ἀντιπαραβάλλω σκοπός ὁ ἀγαθός ἐξεργάζομαι , οἷος Δημοσθένης μέν πρός ὁ Ὑπερίδης , Θεόπομπος δέ ὁ Ἑλληνικός ἱστορία πρός ὁ Ξενοφῶν . ὁ δέ ἀντίρρησις εἰμί εὑρίσκω μάλιστα ἐν ὁ λόγος , ἐν ὅς ὁ μέν κατηγορέω , ὁ δέ ἀπολογέομαι περί ὁ κατηγορέω , οἷος ἐν ὁ Αἰσχίνης κατά Κτησιφῶν , καί Δημοσθένης ὑπέρ ὁ στέφανος , καί ἔτι ἐν ὁ ἑκάτερος περί ὁ παραπρεσβεία . εὑρίσκω δέ εἄν καί ἐν ἱστορία παρά Θουκυδίδης , ἐν μέν ὁ πρῶτος Κορίνθιος εἰμί ἀντιλογία πρός Κερκυραῖος , ἐν δέ ὁ τρίτος Διόδοτος καί Κλέων · παρά δέ Πλάτων καί ὁ ἐξεργασία καί ὁ ἀντίρρησις ἐπί ὁ πρᾶγμα εἰμί ὁράω ἐν μέν γε ὁ Φαῖδρος εἰς ὁ αὐτός ὑπόθεσις ὁ Λυσίας εἶπον ἑξῆς ἀμφότερος ὁ λόγος ἀντιλέγω , ὁ τε αὐτός καί ὁ Λυσίας , ἐν δέ ὁ πολιτεία καταρχή διά ὁ περί ὁ Γλαύκων καί Ἀδείμαντος συναγορεύω ὁ Θρασύμαχος περί ὁ δικαιοσύνη , μετά οὗτος εὐθύς ἀπολογέομαι πρός πᾶς ὁ κατηγορία . οὗτος μέν ἐν παρατίθημι , οὖον νομίζω μέν ἅπας εἰμί πᾶς ἄρχω ἐπιτήδειος , ἀλλά ἵνα ἐγώ οἶδα , ὅτι πάνυ εἰμί ἀναγκαῖος ὁ ὁ γύμνασμα ἄσκησις οὖον μόνος ὁ μέλλω ῥητορεύω , ἀλλά καί εἰμί τις ἢ ποιητής ἢ λογοποιέω ἢ ἄλλος τις λόγος δύναμις ἐθέλω μεταχειρίζω . εἰμί γάρ οὗτος οἱονεί θεμέλιος πᾶς ὁ ὁ λόγος ἰδέα , καί ὡς ἄν αὐτός τις ὑπάγω ὁ ὁ νέος Ψυχή , ἀνάγκη ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ μετά οὗτος συμβαίνω · διόπερ χρή πρός ὁ εἴρω καί αὐτός ὁ διδάσκαλος ἀνασκευή τις καί κατασκευή καλῶς ποιέω προστάσσω ὁ νέος ἀπαγγέλλω , ὅπως τυπόω κατά ὁ ἐκεῖνος ἀγωγή μιμέομαι δύναμαι · ἐπειδάν δέ γράφω καί αὐτός ἱκανός γίγνομαι , ὑπαγορευτέον μέν αὐτός ὁ τάξις ὁ κεφάλαιος καί ὁ ἐπιχείρημα , σημαντέον δέ καί ὁ καιρός ὁ παρέκβασις καί ὁ αὔξησις καί ὁ ἄλλος ἀπαντάω , δῆλος δέ ποιητέος καί ὁ ἦθος ὁ πρόβλημα · ἐπιμελητέον δέ καί ὁ σύνθεσις ὁ ὄνομα , πᾶς διδάσκω ἐκ ὅς διαφεύγω ὁ κακῶς συντίθημι , καί μάλιστα δέ ὁ ἔμμετρος καί ἔνρυθμος λέξις , ὡς ὁ πολύς ὁ Ἡγησίας ὁ ῥήτωρ , καί ὁ Ἀσιανός καλέω ῥήτωρ , καί τις ὁ Ἐπίκουρος , οἷος ποῦ καί πρός Ἰδομενεύς γράφω · εἰμί πᾶς ἐμός κίνημα τερπνός νομίζω ἐκ νέος καί ὁ περιφέρω δέ ὡς ἐκεῖνος ( ἐγώ δέ οὐδέπω καί νῦν αὐτός εὑρίσκω ἐν ὁ σύγγραμμα αὐτός · ) λέγω δή ἐγώ Πολύαινος συναπέριμεν μέγας χαρά γίγνομαι . ὁ οὖν τοιοῦτος καί τέλειος εἰμί επίμεμπτος καί πρόδηλος ἔχω ὁ κακία ὁ σύνθεσις , συγγνώμη δέ ἄξιος , ὅταν εἰς ἐκεῖνος τις ἐμπίπτω ποτέ ὁ μέτρον , ὅσπερ ἔχω ὁμοιότης πρός ὁ πεζός , οἷος εἰμί ὁ ἰαμβικός · διό καί πᾶς ὁ συγγραφεύς ἄκων ἐμπίπτω εἰς ὁ γένος οὗτος . ὁ γοῦν Ἔφορος ἐν ὁ περί λέξις διά αὐτός ὁ ἀπαγορεύω λόγος , μή ὁ εὔρυθμος χράω διάλεκτος , εὐθύς ἐν ἀρχή στίχος εἴρω εἶπον · πάλιν δέ περί ὁ ἔνρυθμος διέξειμι . περιέχω δεῖ οὐδείς κακός καί ὁ εὐπρέπεια , ὥστε μή ἐκ ὁ εὐθύς γυμνόω ὁ αἰσχρός , περιεσταλμένως δέ ἀπαγγέλλω , ὡς Αἰσχίνης εἰς αρρητοποιια ὁ Δημοσθένης διαβάλλω φημί αὐτός μή καθαρεύω ὁ σῶμα , μηδέ ὅθεν ὁ φωνή προΐημι . πρός δέ οὗτος χρή ὁ ἑρμηνεία καί σαφής καί ἐναργής εἰμί οὖον γάρ ἀπαγγέλλω μόνος δεῖ , ἀλλά καί ὁ λόγος ἐνοικειόω ὁ διάνοια ὁ ἀκούω , ὥστε γίγνομαι ὁ ὑπό Ὅμηρος λέγω , ῥᾴδιος τίς ἔπος εἴρω καί ἐν φρήν τίθημι . ὁ δέ διόρθωσις εἰμί οὐ ἀπό ἀρχή πᾶς ὁ ἁμάρτημα περιαιρέω , ἀλλά ὀλίγος καί μάλιστα ὁ πρόδηλος , ὅπως μή ἄθυμος ὁ νέος διατίθημι δυσέλπιστος εἰς ὁ μετά οὗτος γίγνομαι · ἅμα δέ ὁ διορθόω ὑποδείκνυμι , παρά τίς γίγνομαι ὁ ἁμάρτημα , καί πῶς ἐνδέχομαι ἀγαθός ποιέω . πολύς δέ ὠφέλιμος καί ὁ προστάσσω ὁ νέος γράφω εἰς τις πρόβλημα ὁ ἤδη ὁ παλαιός ἐξεργάζομαι , οἷος τόπος ἢ διήγησις ἢ ἔκφρασις ἢ ἐγκώμιον ἢ θέσις ἤ τίς ἄλλος ὁ τοιοῦτος , μετά δέ οὗτος ποιέω ὁ ἐκεῖνος αὐτός ἐντυγχάνω , ἵνα εἰμί μέν ὁμοίως ἄγω γράφω , πείθω εἰμί δέ μή , ἀλλά διορθωτής ἔχω αὐτός ὁ παλαιός . ἐπεί δέ οὖον πᾶς πρός πᾶς φύω , ἀλλά ὁ μέν ὁ πάθος ἀπολείπω , περί δέ ὁ ἦθος μᾶλλον κατορθόω , ὁ δέ ἀνάπαλιν , ὁ δέ ἄμφω ὑστερέω , ὁ δέ ἐνθύμημα ἀγαθός ἐργάζομαι , πειρατέον ὁ μέν φυσικός πλεονέκτημα αὐξάνω , ὁ δέ ἐλλείπω ὁ αὔξησις ἀναπληρόω , ἵνα δύναμαι μή μόνος ὁ μέγας πρόβλημα καλῶς λέγω ὡς Αἰσχίνης , μηδέ ὁ μικρός ὡς Λυσίας , ἀλλά καί πρός ἀμφότερος παρασκευή ἔχω , ὡς Δημοσθένης . ἐπί πᾶς δέ καί ὁ προσήκω ὑπόκρισις ἕκαστος ὁ λόγος ἰδέα πειρατέον ἐκμανθάνω .