aelius-theon.progymnasmata 1
Οἱ μὲν παλαιοὶ τῶν ῥητόρων , καὶ μάλιστα οἱ εὐδοκιμηκότες , 1 οὐκ ᾤοντο δεῖν ἐφικέσθαι τρόπον τινὰ τῆς ῥητορικῆς , πρὶν ἁμωσγέπως ἅψασθαι φιλοσοφίας , καὶ τῆς ἐκεῖθεν ἐμπλησθῆναι μεγαλονοίας · νῦν δὲ οἱ πλείους τοσοῦτον δέουσι τῶν τοιούτων λόγων ἐπαΐειν , ὥστε οὐδὲ τῶν ἐγκυκλίων καλουμένων μαθημάτων ὁτιοῦν μεταλαμβάνοντες ᾄττουσιν ἐπὶ τὸ λέγειν , καὶ τὸ πάντων ἀγροικότατον , ὅτι οὐδὲ οἷς προσῆκόν ἐστιν ἐγγυμνασάμενοι , ἐπὶ τὰς δικανικὰς καὶ δημηγορικὰς ἴενται ὑποθέσεις , τὸ δὴ λεγόμενον κατὰ τὴν παροιμίαν , ἐν πίθῳ τὴν κεραμείαν μανθάνοντες . περὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων , ἃ χρὴ μανθάνειν τὸν μέλλοντα ῥητορεύειν , ἄλλοι γραφέτωσαν , ἃ δὲ πρὸ τῆς ὑποθέσεως ἀναγκαῖόν ἐστιν εἰδέναι τε καὶ ἐπιεικῶς ἐγγυμνάζεσθαι , ταῦτα νῦν πειράσομαι παραδοῦναι , οὐχ ὡς οὐχὶ καὶ ἄλλων τινῶν συγγεγραφότων περὶ τούτων , ἀλλʼ οὐ μικρόν τι καὶ αὐτὸς ἐλπίζων συλλήψεσθαι τοῖς λέγειν προαιρουμένοις . οὐ γὰρ μόνον τοῖς ἤδη παραδεδομένοις γυμνάσμασιν ἕτερα ἄττα ἐπεξεύρομεν , ἀλλὰ καὶ ἑκάστου ὅρον ἐπειράθημεν ἀποδοῦναι , ὥστε ἐρωτηθέντα , τί ἐστιν ἕκαστον αὐτῶν , ἔχειν εἰπεῖν , οἷον ὅτι μῦθός ἐστι λόγος ψευδὴς εἰκονίζων ἀλήθειαν , ἔτι τε καὶ τὴν διαφορὰν αὐτῶν πρὸς ἄλληλα δεδηλώκαμεν , καὶ τὰς ἀφορμὰς τῶν εἰς ἕκαστον λόγων παραδεδώκαμεν , προσυπεδείξαμεν δὲ καὶ ὡς ἄν τις αὐτοῖς ἐπιμελέστατα χρήσαιτο . Ὡς δὲ καὶ παντελῶς εἰσιν ὠφέλιμα τοῖς τὴν ῥητορικὴν δύναμιν ἀναλαμβάνουσιν , οὐδὲ τοῦτο ἄδηλον . ὅ τε γὰρ καλῶς καὶ πολυτρόπως διήγησιν καὶ μῦθον ἀπαγγείλας καλῶς καὶ ἱστορίαν συνθήσει , καὶ τὸ ἰδίως ἐν ταῖς ὑποθέσεσι καλούμενον διήγημα ( οὐδὲ γὰρ ἄλλο τί ἐστιν ἱστορία ἢ σύστημα διηγήσεως ) ὁ ἀνασκευάσαι ταῦτα ἢ κατασκευάσαι δυνάμενος , μὴ μικρὸν ἀπολείπηται τῶν τὰς ὑποθέσεις λεγόντων · πάντα γὰρ ὅσα ποιοῦμεν ἐν ταῖς δικανικαῖς ὑποθέσεσι , καὶ ἐνταῦθά ἐστι · πρῶτον μὲν προοίμιον καὶ διήγημα , ἔπειτα δὲ πρὸς ἕκαστον τῶν εἰρημένων ἐν τῷ διηγήματι ἢ τῷ μύθῳ πειρώμεθα ἀπαντᾶν , καὶ ἐφʼ ἑκάστῳ πορίζεσθαι ἔλεγχον , ἔτι δὲ καὶ φροντίζομεν , ὅπως καλῶς τάξομεν ἕκαστον τῶν ἐπιχειρημάτων , καὶ αὐξάνομεν δὲ καὶ διασύρομεν καὶ τἄλλα , περὶ ὧν ἐπὶ τοῦ παρόντος μακρὸν ἂν εἴη λέγειν . καὶ μὴν ἡ διὰ τῆς χρείας γυμνασία οὐ μόνον τινὰ δύναμιν λόγων ἐργάζεται , ἀλλὰ καὶ χρηστόν τι ἦθος ἐγγυμναζομένων ἡμῶν τοῖς τῶν σοφῶν ἀποφθέγμασιν . ὁ δὲ καλούμενος κοινὸς τόπος καὶ ἡ ἔκφρασις προφανῆ τὴν ὠφέλειαν ἔχουσι , πανταχοῦ τῶν παλαιῶν τῶν μὲν ἱστορικῶν πάντων ἐπὶ πλεῖστον τῇ ἐκφράσει , τῶν δὲ ῥητορικῶν τῷ τόπῳ κεχρημένων . καὶ ἡ προσωποποιΐα δὲ οὐ μόνον ἱστορικὸν γύμνασμά ἐστιν , ἀλλὰ καὶ ῥητορικὸν καὶ διαλογικὸν καὶ ποιητικόν , κἀν τῷ καθʼ ἡμέραν βίῳ , κἀν ταῖς πρὸς ἀλλήλους ὁμιλίαις πολυωφελέστατον , καὶ πρὸς τὰς ἐντεύξεις τῶν συγγραμμάτων χρησιμώτατον . διὰ τοῦτο πρῶτον μὲν Ὅμηρον ἐπαινοῦμεν , ὅτι οἰκείους λόγους περιτέθεικεν ἑκάστῳ τῶν εἰσαγομένων προσώπων , τὸν δὲ Εὐριπίδην καταμεμφόμεθα , ὅτι παρὰ καιρὸν αὐτῷ Ἑκάβη φιλοσοφεῖ . ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ τῆς συγκρίσεως γύμνασμα καὶ ἐν τοῖς δικανικοῖς λόγοις ἐστὶ χρήσιμον , συγκρινόντων ἡμῶν ἤτοι τὰ ἀδικήματα τοῖς ἀδικήμασιν , ἢ τὰ εὐεργετήματα τοῖς εὐεργετήμασιν , ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς ἐγκωμίοις ἀντιπαραβαλλόντων ἡμῶν τὰς εὐπραγίας · ἐν δὲ ταῖς συμβουλαῖς καὶ πάνυ ἔκδηλος ἡ ὠφέλεια . περὶ γὰρ τὸ αἱρετώτερόν εἰσιν οἱ τῶν συμβουλευόντων λόγοι . περὶ δὲ τῆς θέσεως τί ἄν τις λέγοι ; οὐδὲν γὰρ ἄλλο τῆς ὑποθέσεως διαφέρει , πλὴν ὅτι προσώπων ὡρισμένων καὶ τόπου καὶ χρόνου καὶ τρόπου καὶ αἰτίας ἐστὶν ἀπαρέμφατον , οἷον θέσις μὲν εἰ προσήκει πολιορκουμένοις στράτευμα πέμπειν εἰς τὴν ὑπερορίαν , ὑπόθεσις δὲ εἰ Ἀθηναίοις προσήκει πολιορκουμένοις ὑπὸ Πελοποννησίων εἰς Σικελίαν στράτευμα πέμπειν . ὁμοίως δὲ καὶ ἡ τῶν νόμων κατηγορία καὶ ἡ ἀπολογία οὐκ ἐλάχιστον μέρος τῆς ὑποθέσεώς ἐστιν . οἱ γοῦν κάλλιστοι τῶν Δημοσθενικῶν λόγων εἰσίν , ἐν οἷς περὶ νόμου ἢ ψηφίσματος ἀμφισβητεῖται , λέγω δὲ τόν τε περὶ στεφάνου καὶ τὸν κατὰ Ἀνδροτίωνος καὶ Τιμοκράτους καὶ πρὸς Λεπτίνην καὶ κατὰ Ἀριστοκράτους · ὀλίγον γὰρ διήνεγκεν , εἰ μὴ νόμον ἀλλὰ ψήφισμα ὁ Ἀριστοκράτης ἔγραψε . τὸ δὲ ἐγκώμιον οὐδὲ αὐτὸς μὲν ἀγνοῶ , ὅτι εἶδός ἐστιν ὑποθέσεως · τῆς γὰρ ὑποθέσεως εἴδη τρία , ἐγκωμιαστικόν , ὅπερ ἐκάλουν ἐπιδεικτικὸν οἱ περὶ τὸν Ἀριστοτέλην , δικανικόν , συμβουλευτικόν · ἀλλʼ ἐπεὶ καὶ τοῖς νεωτέροις προβάλλειν πολλάκις εἰώθαμεν ἐγκώμια γράφειν , διὰ τοῦτο ἐν τοῖς προγυμνάσμασιν αὐτὸ ἔταξα , καὶ ἅμα τὴν μὲν ἀκριβῆ τούτου τεχνολογίαν ὑπερεθέμην εἰς τὴν προσήκουσαν χώραν , νῦν δὲ ἁπλουστέραν πεποίημαι τὴν διδασκαλίαν . ἡ δὲ ἀνάγνωσις , ὡς τῶν πρεσβυτέρων τις ἔφη , Ἀπολλώνιος δοκεῖ μοι ὁ Ῥόδιος , τροφὴ λέξεώς ἐστι τυπούμενοι γὰρ τὴν ψυχὴν ἀπὸ καλῶν παραδειγμάτων κάλλιστα καὶ μιμησόμεθα τὴν δὲ ἀκρόασιν τίς οὐκ ἂν ἀσμενίσειε , τὰ μετὰ πόνων τοῖς ἄλλοις εἰργασμένα ἑτοίμως λαμβάνων ; ἀλλʼ ὥσπερ τοῖς ζωγραφεῖν βουλομένοις οὐδὲν ὄφελος κατανοεῖν τά τε Ἀπελλοῦ καὶ Πρωτογένους καὶ Ἀντιφίλου ἔργα , ἐὰν μὴ καὶ αὐτοὶ γράφειν ἐπιχειρῶσιν , οὕτω καὶ τοῖς ῥητορεύειν μέλλουσιν οὕτε τῶν πρεσβυτέρων οἱ λόγοι , οὔτε τῶν διανοημάτων τὸ πλῆθος , οὔτε τὸ περὶ τὴν λέξιν καθαρόν , οὔτε σύνθεσις ἡρμοσμένη , οὔτε ἀκρόασις ἀστεία , οὔτε ὅλως τῶν ἐν τῇ ῥητορικῇ καλῶν οὐδέν ἐστι χρήσιμον , ἐὰν μὴ καὶ αὐτὸς ἕκαστος ταῖς καθʼ ἑκάστην ἡμέραν γραφαῖς ἐγγυμνάζηται . ἡ δὲ παράφρασις οὐχ ὥς τισιν εἴρηται ἢ ἔδοξεν , ἄχρηστός ἐστι · τὸ γὰρ καλῶς εἰπεῖν , φασιν , ἅπαξ περιγίνεται , δὶς δὲ οὐκ ἐνδέχεται · οὗτοι δὲ σφόδρα τοῦ ὀρθοῦ διημαρτήκασι . τῆς γὰρ διανοίας ὑφʼ ἑνὶ πράγματι μὴ καθʼ ἕνα τρόπον κινουμένης , ὥστε τὴν προσπεσοῦσαν αὐτῇ φαντασίαν ὁμοίως προενέγκασθαι , ἀλλὰ κατὰ πλείους , καὶ ποτὲ μὲν ἀποφαινομένων ἡμῶν , ποτὲ δὲ ἐρωτώντων , ποτὲ δὲ πυνθανομένων , ποτὲ δὲ εὐχομένων , ποτὲ δὲ κατʼ ἄλλον τινὰ τρόπον τὸ νοηθὲν ἐκφερόντων , οὐδὲν κωλύει κατὰ πάντας τοὺς τρόπους τὸ φαντασθὲν ἐπίσης καλῶς ἐξενεγκεῖν . μαρτύρια δὲ τούτου καὶ παρὰ ποιηταῖς καὶ ἱστορικοῖς , καὶ ἀπλῶς πάντες οἱ παλαιοὶ φαίνονται τῇ παραφράσει ἄριστα κεχρημένοι , οὐ μόνον τὰ ἑαυτῶν ἀλλὰ καὶ τὰ ἀλλήλων μεταπλάσσοντες . Ὅμηρον μεταφράζων , ὅτε φησί , τοῖος γὰρ νόος ἐστὶν ἐπιχθονίων ἀνθρώπων , οἷον ἐπʼ ἦμαρ ἄγῃσι πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε , ὁ Ἀργίλοχος , τοῖος ἀνθρώποισι θυμὸς Γλαῦκε Λεπτίνεω πάϊ , γίγνεται θνητοῖς , ὁκοῖον Ζεὺς ἐφʼ ἡμέρην ἄγει . καὶ πάλιν Ὅμηρος ἅλωσιν πόλεως τοῦτον τὸν τρόπον εἴρηκεν , ἄνδρας μὲν κτείνουσι , πόλιν δέ τε πῦρ ἀμαθύνει , τέκνα δέ τʼ ἄλλοι ἄγουσι , βαθυζώνους τε γυναῖκας . ὁ δὲ Δημοσθένης οὕτως , ὅτε γοῦν ἐπορευόμεθα εἰς Δελφούς , ἐξ ἀνάγκης ὁρᾶν ἦν ταῦτα πάντα , οἰκίας κατεσκαμμένας , τείχη περιῃρημένα , χώραν ἔρημον τῶν ἐν ἡλικίᾳ , γύναια δὲ καὶ παιδάρια ὀλίγα , καὶ πρεσβύτας ἀνθρώπους οἰκτρούς . ὁ δὲ Αἰσχίνης οὕτως , ἀλλὰ ταῖς γε διανοίαις ἀποβλέψατε αὐτῶν εἰς τὰς συμφοράς , καὶ νομίσατε ὁρᾶν ἁλισκομένην τὴν πόλιν , τειχῶν κατασκαφάς , ἐμπρήσεις οἴκων , ἱερὰ συλώμενα , ἀγομένας γυναῖκας καὶ παῖδας εἰς δουλείαν , πρεσβύτας ἀνθρώπους , πρεσβύτιδας γυναῖκας , ὀψὲ μεταμανθάνοντας τὴν ἐλευθερίαν . ἔτι δὲ ὁ μὲν Θουκυδίδης φησί · φθόνος γὰρ τοῖς ζῶσι πρὸς τὸ ἀντίπαλον , τὸ δὲ μὴ ἐμποδὼν ἀνανταγωνίστῳ εὐνοίᾳ τετίμηται . ὁ δὲ Θεόπομπος · ἐπίσταμαι γάρ , ὅτι τοὺς μὲν ζῶντας πολλοὶ μετὰ δυσμενείας ἐξετάζουσι , τοῖς δὲ τετελευτηκόσι διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἐτῶν ἐπανιᾶσι τοὺς φθόνους . ὁ δὲ Δημοσθένης οὕτω · τίς γὰρ οὐκ οἶδε τῶν πάντων , ὅτι τοῖς μὲν ζῶσιν ἅπασιν ὕπεστί τις ἢ πλείων ἢ ἐλάττων φθόνος , τοὺς τεθνεῶτας δὲ οὐδὲ τῶν ἐχθρῶν τις μισεῖ ; καὶ μέντοι γε ὁ Φίλιστος τὸν Ἀττικὸν ὅλον πόλεμον ἐν τοῖς Σικελικοῖς ἐκ τῶν Θουκυδίδου μετενήνοχε , καὶ Δημοσθένης εἰς τὸν κατὰ Μειδίου τά τε Λυσίου καὶ Λυκούργου ἐκ τῶν τῆς ὕβρεως λόγων , καὶ τὰ Ἰσαίου ἐκ τῶν κατὰ Διοκλέους ὕβρεως εὕροις δʼ ἄν καὶ παρὰ Ἰσοκράτει ἐν τῷ πανηγυρικῷ τὰ ἐν τῷ Λυσίου ἐπιταφίῳ καὶ τῷ Ὀλυμπικῷ . ἀλλὰ μὴν καὶ αὐτὸς ὁ Δημοσθένης πολλάκις ἑαυτὸν παραφράζει , οὐ μόνον τὰ ἐν ἄλλοις λόγοις αὑτῷ εἰρημένα ἀλλαχόσε μεταφέρων , ἀλλὰ καὶ ἐν ἑνὶ λόγῳ πολλάκις φαίνεται ταὐτὰ μυριάκις εἰρηκώς , τῇ δὲ τῆς ἑρμηνείας ποικιλίᾳ λανθάνει τοὺς ἀκούοντας . ἐν μέν γε τῷ κατὰ Μειδίου φησί · τίς γὰρ ἡμῶν οὐκ οἶδε τοῦ μὲν πολλὰ τοιαῦτα γενέσθαι τὸ μὴ κολάζεσθαι τοὺς ἐξαμαρτάνοντας αἴτιον ὄν , τοῦ δὲ μηδένα ὑβρίζειν τὸ λοιπὸν τὸ δίκην τὸν ἀεὶ ληφθέντα , ἣν προσήκει , διδόναι , μόνον αἴτιον γενόμενον ; ἐν δὲ τῷ κατὰ Ἀριστοκράτους ( τὸ δὲ αὐτὸ καὶ κατὰ Ἀνδροτίωνος ) οὐ γὰρ εἴ τι πώποτε μὴ κατὰ τούς νόμους ἐπράχθη , σὺ δὲ τοῦτο ἐμιμήσω , διὰ τοῦτο ἀποφύγοις ἂν δικαίως , ἀλλὰ τοὐναντίον , πολὺ μᾶλλον ἁλίσκεσθαι διὰ ταῦτα ὥσπερ γὰρ εἴ τις ἐκείνων ἑάλω , σὺ τάδʼ οὐκ ἄν ἔγραψας , οὕτως ἄν σὺ δίκην δῷς , ἄλλος οὐ γράψει . ἐν δὲ τοῖς Φιλιππικοῖς τὰ αὐτὰ πράγματα ἄνω καὶ κάτω λέγων διατετέλεκε , καὶ ἐν τῷ πρὸς Λεπτίνην , ὅτι μὴ δεῖ τοὺς εὖ ποιήσαντας ἀφελέσθαι τὰ δοθέντα , οὐδʼ ὀλιγάκις εἴρηκεν · ἐν δὲ τῷ ὑπὲρ τοῦ στεφάνου , ὅτι οὐκ ἐπὶ τῷ τέλει τῶν πεπραγμένων κατηγορεῖν δίκαιον ἦν , ἀλλὰ καθʼ ἕκαστον τῶν πολιτευμάτων ἐλέγχειν , παρʼ ὅλον τὸν λόγον παρέσπαρται · τὰ δὲ περὶ τῆς λύσεως τῶν αἰχμαλώτων , τίς οὐκ οἶδεν ἐν τῷ περὶ τῆς παραπρεσβείας διατεθρυλημένα ; καὶ μὴν καὶ τὸ τῆς ἐξεργασίας εἶδος , πολλαχοῦ τε ἄλλοθεν ὠφέλιμον , μάλιστα δὲ ἐν ταῖς δευτερολογίαις · ἡ δὲ ἀντίῤῥησις ἐν ταῖς ἀντιγραφαῖς . Τὴν δὲ τάξιν τῶν γυμνασμάτων αὐτῶν οὕτω ποιησόμεθα · πρῶτον μὲν ἀπὸ τῆς χρείας · βραχύ τε γὰρ τοῦτο καὶ εὐμνημόνευτον , ἔπειτα δὲ τοῦ μύθου καὶ τῆς διηγήσεως , πλὴν τῆς τούτων ἀνασκευῆς τε καὶ κατασκευῆς · ταῦτα γὰρ τῶν ἄλλων ὕστερα ἔοικέ πως εἶναι ὡμολόγηται γὰρ παρὰ πᾶσιν , ὅτι τοῦ ῥήτορος ἔργον ἐστὶ τό τε ἀποδεῖξαι τὰ ἀμφισβητούμενα καὶ τὸ αὐξῆσαι τὰ ἀποδεδειγμένα · προτερεῖ μὲν οὖν τῇ φύσει καὶ τῇ χρήσει ὁ ἀποδεικτικὸς λόγος , ἕπεται δὲ ὁ αὐξητικός · πρότερον γὰρ δεῖ τινα ὡς προδότην ἐλέγξαι , εἶτα ὡς ἐπὶ μεγάλῳ ἀδικήματι τῇ προδοσίᾳ τοὺς ἀκούοντας παροξῦναι . οὐ μὴν ὥσπερ τῇ φύσει προτερεῖν τὴν ἀπόδειξιν ἔφαμεν τῆς αὐξήσεως , οὕτω καὶ τὴν γυμνασίαν ἔχειν συμβέβηκεν , ἀλλὰ καὶ πᾶν τοὐναντίον · πρότερα γὰρ τὰ ῥᾷστα τῶν δυσχερεστέρων · ῥᾷον δὲ αὐξῆσαι τὸ φανερὸν ἢ τὸ ἀφανὲς ἀποδεῖξαι , διόπερ αὐτοὶ ἀρχόμενοι ἐξ ἰδίας δυνάμεως ἐγχειρεῖν καὶ ἀνασκευάζειν ἢ κατασκευάζειν ἀρξόμεθα ἀπὸ τοῦ τόπου , εἶτα τῆς ἐκφράσεως , ἐξῆς δὲ τῆς προσωποποιΐας , εἶτα ἐν τοῖς ἐγκωμίοις γυμνασόμεθα , εἶτα ἐν ταῖς συγκρίσεσι ταῦτα γάρ ἐστι τὰ ὁμολογούμενα καὶ μηδεμίαν ἀντιλογίαν ἔχοντα · μετὰ δὲ ταῦτα καὶ πρὸς τοῖς ἀμφισβητουμένοις γυμνάσμασι τὴν ἄσκησιν ποιησόμεθα . ἔστι δὲ πρῶτον αὐτῶν ἡ τῶν χρειῶν ἀνασκευή , εἶτα τῶν Αἰσωπείων λόγων καὶ τῶν ἱστορικῶν καὶ μυθικῶν διηγήσεων , εἶτα ἡ τῶν θέσεων , καὶ ἑξῆς ἡ τῶν νόμων τῇ δὲ ἀναγνώσει καὶ τῇ ἀκροάσει καὶ τῇ παραφράσει χρησόμεθα ἀπʼ ἀρχῆς , τῇ δὲ ἐξεργασίᾳ καὶ πολλῷ μᾶλλον τῇ ἀντιῤῥήσει , ὅταν ἕξιν τινὰ περιποιησώμεθα .
Lemmas: ὁ μέν παλαιός ὁ ῥήτωρ , καί μάλιστα ὁ εὐδοκιμέω , 1 οὐ οἴομαι δήω ἐφικνέομαι τρόπος τις ὁ ῥητορικός , πρίν ἀμῶς ἅπτω φιλοσοφία , καί ὁ ἐκεῖθεν ἐμπίμπλημι μεγαλόνοια · νῦν δέ ὁ πλείων τοσοῦτος δήω ὁ τοιοῦτος λόγος ἐπαΐω , ὥστε οὐδέ ὁ ἐγκύκλιος καλέω μάθημα ὁστισοῦν μεταλαμβάνω ἀίσσω ἐπί ὁ λέγω , καί ὁ πᾶς ἀγροίκος , ὅτι οὐδέ ὅς προσήκω εἰμί ἐγγυμνάζω , ἐπί ὁ Δικανίκας καί δημηγορικός ἴε ὑπόθεσις , ὁ δή λέγω κατά ὁ παροιμία , ἐν πίθος ὁ κεραμεία μανθάνω . περί μέν οὖν ὁ ἄλλος , ὁ χρή μανθάνω ὁ μέλλω ῥητορεύω , ἄλλος γράφω , ὁ δέ πρό ὁ ὑπόθεσις ἀναγκαῖον εἰμί οἶδα τε καί ἐπιεικής ἐγγυμνάζω , οὗτος νῦν πειράζω παραδίδωμι , οὐ ὡς οὐ καί ἄλλος τις συγγράφω περί οὗτος , ἀλλά οὖον μικρός τίς καί αὐτός ἐλπίζω συλλαμβάνω ὁ λέγω προαιρέω . οὖον γάρ μόνος ὁ ἤδη παραδίδωμι γύμνασμα ἕτερος τις ἐπεξευρίσκω , ἀλλά καί ἕκαστος ὅρος πειράω ἀποδίδωμι , ὥστε ἐρωτάω , τίς εἰμί ἕκαστος αὐτός , ἔχω εἶπον , οἷος ὅτι μῦθος εἰμί λόγος ψευδής εἰκονίζω ἀλήθεια , ἔτι τε καί ὁ διαφορά αὐτός πρός ἀλλήλων δηλόω , καί ὁ ἀφορμή ὁ εἰς ἕκαστος λόγος παραδίδωμι , προσυποδείκνυμι δέ καί ὡς ἄν τις αὐτός ἐπιμελής χράω . ὡς δέ καί παντελῶς εἰμί ὠφέλιμος ὁ ὁ ῥητορική δύναμις ἀναλαμβάνω , οὐδέ οὗτος ἄδηλος . ὅς τε γάρ καλῶς καί πολύτροπος διήγησις καί μῦθος ἀπαγγέλλω καλῶς καί ἱστορία συντίθημι , καί ὁ ἰδίως ἐν ὁ ὑπόθεσις καλέω διήγημα ( οὐδέ γάρ ἄλλος τίς εἰμί ἱστορία ἢ σύστημα διήγησις ) ὁ ἀνασκευάζω οὗτος ἢ κατασκευάζω δύναμαι , μή μικρός ἀπολείπω ὁ ὁ ὑπόθεσις λέγω · πᾶς γάρ ὅσος ποιέω ἐν ὁ δικανικός ὑπόθεσις , καί ἐνταῦθα εἰμί · πρῶτος μέν προοίμιον καί διήγημα , ἔπειτα δέ πρός ἕκαστος ὁ εἴρω ἐν ὁ διήγημα ἢ ὁ μῦθος πείρω ἀπαντάω , καί ἐπί ἕκαστος πορίζω ἔλεγχος , ἔτι δέ καί φροντίζω , ὅπως καλῶς τάσσω ἕκαστος ὁ ἐπιχείρημα , καί αὐξάνω δέ καί διασύρω καί ἄλλος , περί ὅς ἐπί ὁ πάρειμι μακρός εἄν εἰμί λέγω . καί μήv ὁ διά ὁ χρεία γυμνασία οὖον μόνος τις δύναμις λόγος ἐργάζομαι , ἀλλά καί χρηστός τίς ἦθος ἐγγυμνάζω ἐγώ ὁ ὁ σοφός ἀπόφθεγμα . ὁ δέ καλέω κοινός τόπος καί ὁ ἔκφρασις προφανής ὁ ὠφέλεια ἔχω , πανταχοῦ ὁ παλαιός ὁ μέν ἱστορικός πᾶς ἐπί πλεῖστος ὁ ἔκφρασις , ὁ δέ ῥητορικός ὁ τόπος χράομαι . καί ὁ προσωποποιΐα δέ οὖον μόνος ἱστορικός γύμνασμα εἰμί , ἀλλά καί ῥητορικός καί διαλογικός καί ποιητικός , ἐν ὁ κατά ἡμέρα βίος , ἐν ὁ πρός ἀλλήλων ὁμιλία πολυωφελής , καί πρός ὁ ἔντευξις ὁ σύγγραμμα χρήσιμος . διά οὗτος πρῶτος μέν Ὅμηρος ἐπαινέω , ὅτι οἰκεῖος λόγος περιτίθημι ἕκαστος ὁ εἰσάγω πρόσωπον , ὁ δέ Εὐριπίδης καταμέμφομαι , ὅτι παρά καιρός αὐτός Ἑκάβη φιλοσοφέω . ἀλλά μήv καί ὁ ὁ σύγκρισις γύμνασμα καί ἐν ὁ δικανικός λόγος εἰμί χρήσιμος , συγκρίνω ἐγώ ἤτοι ὁ ἀδίκημα ὁ ἀδίκημα , ἢ ὁ εὐεργέτημα ὁ εὐεργέτημα , ὁμοίως δέ καί ἐν ὁ ἐγκώμιον ἀντιπαραβάλλω ἐγώ ὁ εὐπραγία · ἐν δέ ὁ συμβουλή καί πάνυ Ἔκδηλος ὁ ὠφέλεια . περί γάρ ὁ αἱρετός εἰμί ὁ ὁ συμβουλεύω λόγος . περί δέ ὁ θέσις τίς ἄν τις λέγω ; οὐδείς γάρ ἄλλος ὁ ὑπόθεσις διαφέρω , πλήν ὅτι πρόσωπον ὁρίζω καί τόπος καί χρόνος καί τρόπος καί αἴτιος εἰμί ἀπαρέμφατος , οἷος θέσις μέν εἰμί προσήκω πολιορκέω στράτευμα πέμπω εἰς ὁ ὑπερορία , ὑπόθεσις δέ εἰμί Ἀθηναῖος προσήκω πολιορκέω ὑπό Πελοποννήσιος εἰς Σικελία στράτευμα πέμπω . ὁμοίως δέ καί ὁ ὁ νόμος κατηγορία καί ὁ ἀπολογία οὐ μικρός μέρος ὁ ὑπόθεσις εἰμί . ὁ γοῦν καλός ὁ Δημοσθενικός λόγος εἰμί , ἐν ὅς περί νόμος ἢ ψήφισμα ἀμφισβητέω , λέγω δέ ὁ τε περί στέφανος καί ὁ κατά Ἀνδροτίων καί Τιμοκράτης καί πρός Λεπτίνης καί κατά Ἀριστοκράτης · ὀλίγος γάρ διαφέρω , εἰμί μή νόμος ἀλλά ψήφισμα ὁ Ἀριστοκράτης γράφω . ὁ δέ ἐγκώμιον οὐδέ αὐτός μέν ἀγνοέω , ὅτι εἶδος εἰμί ὑπόθεσις · ὁ γάρ ὑπόθεσις εἶδος τρεῖς , ἐγκωμιαστικός , ὅσπερ καλέω ἐπιδεικτικός ὁ περί ὁ Ἀριστοτέλης , δικανικός , συμβουλευτικός · ἀλλά ἐπεί καί ὁ νέος προβάλλω πολλάκις εἴωθα ἐγκώμιον γράφω , διά οὗτος ἐν ὁ προγύμνασμα αὐτός τάσσω , καί ἅμα ὁ μέν ἀκριβής οὗτος τεχνολογία ὑπερτίθημι εἰς ὁ προσήκω χώρα , νῦν δέ ἁπλόος ποιέω ὁ διδασκαλία . ὁ δέ ἀνάγνωσις , ὡς ὁ πρέσβυς τις φημί , Ἀπολλώνιος δοκέω ἐγώ ὁ Ῥόδιος , τροφή λέξις εἰμί τυπόω γάρ ὁ ψυχή ἀπό καλός παράδειγμα καλῶς καί μιμέομαι ὁ δέ ἀκρόασις τίς οὐ εἄν ἀσμενίζω , ὁ μετά πόνος ὁ ἄλλος ἐργάζομαι ἑτοίμως λαμβάνω ; ἀλλά ὥσπερ ὁ ζωγραφέω βούλομαι οὐδείς ὄφελος κατανοέω ὁ τε Ἀπελλῆς καί Πρωτογένης καί Ἀντίφιλος ἔργον , ἐάν μή καί αὐτός γράφω ἐπιχειρέω , οὗτος καί ὁ ῥητορεύω μέλλω ἵημι ὁ πρέσβυς ὁ λόγος , οὔτε ὁ διανόημα ὁ πλῆθος , οὔτε ὁ περί ὁ λέξις καθαρός , οὔτε σύνθεσις ἁρμόζω , οὔτε ἀκρόασις ἀστεῖος , οὔτε ὅλως ὁ ἐν ὁ ῥητορικός καλός οὐδείς εἰμί χρήσιμος , ἐάν μή καί αὐτός ἕκαστος ὁ κατά ἕκαστος ἡμέρα γραφεύς ἐγγυμνάζω . ὁ δέ παράφρασις οὐ ὅς τις εἴρω ἢ δοκέω , ἄχρηστος εἰμί · ὁ γάρ καλῶς εἶπον , φημί , ἅπαξ περιγίγνομαι , δίς δέ οὐ ἐνδέχομαι · οὗτος δέ σφόδρα ὁ ὀρθός διαμαρτάνω . ὁ γάρ διάνοια ὑπό εἷς πρᾶγμα μή κατά εἷς τρόπος κινέω , ὥστε ὁ προσπίπτω αὐτός φαντασία ὁμοίως προφέρω , ἀλλά κατά πλείων , καί ποτέ μέν ἀποφαίνω ἐγώ , ποτέ δέ ἐρωτάω , ποτέ δέ πυνθάνομαι , ποτέ δέ εὔχομαι , ποτέ δέ κατά ἄλλος τις τρόπος ὁ νοέω ἐκφέρω , οὐδείς κωλύω κατά πᾶς ὁ τρόπος ὁ φαντάζω ἐπίσης καλῶς ἐκφέρω . μαρτύριον δέ οὗτος καί παρά ποιητής καί ἱστορικός , καί ἀπλόος πᾶς ὁ παλαιός φαίνω ὁ παράφρασις ἀγαθός χράομαι , οὖον μόνος ὁ ἑαυτοῦ ἀλλά καί ὁ ἀλλήλων μεταπλάσσω . Ὅμηρος μεταφράζω , ὅτε φημί , τοῖος γάρ νόος εἰμί ἐπιχθόνιος ἄνθρωπος , οἷος ἐπί ἦμαρ ἄγω πατήρ ἀνήρ τε θεός τε , ὁ Ἀργίλοχος , τοῖος ἄνθρωπος θυμός Γλαῦκος Λεπτίνης παῖς , γίγνομαι θνητός , ὁποῖος Ζεύς ἐπί ἡμέρα ἄγω . καί πάλιν Ὅμηρος ἅλωσις πόλις οὗτος ὁ τρόπος εἴρω , ἀνήρ μέν κτείνω , πόλις δέ τε πῦρ ἀμαθύνω , τέκνον δέ τε ἄλλος ἄγω , βαθύζωνος τε γυνή . ὁ δέ Δημοσθένης οὕτως , ὅτε γοῦν πορεύω εἰς Δελφοί , ἐκ ἀνάγκη ὁράω εἰμί οὗτος πᾶς , οἰκίον κατασκάπτω , τεῖχος περιλέγω , χώρα ἐρῆμος ὁ ἐν ἡλικία , γύναιον δέ καί παιδάριον ὀλίγος , καί πρεσβύτης ἄνθρωπος οἰκτρός . ὁ δέ Αἰσχίνης οὕτως , ἀλλά ὁ γε διάνοια ἀποβλέπω αὐτός εἰς ὁ συμφορά , καί νομίζω ὁράω ἁλίσκομαι ὁ πόλις , τεῖχος κατασκαφή , ἐμπίμπρημι οἶκος , ἱερόv συλάω , ἄγω γυνή καί παῖς εἰς δουλεία , πρεσβύτης ἄνθρωπος , πρεσβῦτις γυνή , ὀψέ μεταμανθάνω ὁ ἐλευθερία . ἔτι δέ ὁ μέν Θουκυδίδης φημί · φθόνος γάρ ὁ ζῶ πρός ὁ ἀντίπαλος , ὁ δέ μή ἐμποδών ἀνανταγώνιστος εὔνοια τιμάω . ὁ δέ Θεόπομπος · ἐπίσταμαι γάρ , ὅτι ὁ μέν ζῶ πολύς μετά δυσμένεια ἐξετάζω , ὁ δέ τελευτάω διά ὁ πλῆθος ὁ ἔτος ἐπάνειμι ὁ φθόνος . ὁ δέ Δημοσθένης οὗτος · τίς γάρ οὐ οἶδα ὁ πᾶς , ὅτι ὁ μέν ζῶ ἅπας ὕπειμι τις ἢ πλείων ἢ μικρός φθόνος , ὁ θνῄσκω δέ οὐδέ ὁ ἐχθρός τις μισέω ; καί μέντοι γε ὁ Φίλιστος ὁ Ἀττικός ὅλος πόλεμος ἐν ὁ Σικελικός ἐκ ὁ Θουκυδίδης μεταφέρω , καί Δημοσθένης εἰς ὁ κατά Μειδίας ὁ τε Λυσίας καί Λυκοῦργος ἐκ ὁ ὁ ὕβρις λόγος , καί ὁ Ἰσαῖος ἐκ ὁ κατά Διοκλῆς ὕβρις εὑρίσκω δέ ἄν καί παρά Ἰσοκράτης ἐν ὁ πανηγυρικός ὁ ἐν ὁ Λυσίας ἐπιτάφιος καί ὁ Ὀλυμπικός . ἀλλά μήv καί αὐτός ὁ Δημοσθένης πολλάκις ἑαυτοῦ παραφράζω , οὖον μόνος ὁ ἐν ἄλλος λόγος ἑαυτοῦ εἴρω ἀλλαχόσε μεταφέρω , ἀλλά καί ἐν εἷς λόγος πολλάκις φαίνω αὐτός μυριάκις εἴρω , ὁ δέ ὁ ἑρμηνεία ποικιλίας λανθάνω ὁ ἀκούω . ἐν μέν γε ὁ κατά Μειδίας φημί · τίς γάρ ἐγώ οὐ οἶδα ὁ μέν πολύς τοιοῦτος γίγνομαι ὁ μή κολάζω ὁ ἐξαμαρτάνω αἴτιος εἰμί , ὁ δέ μηδείς ὑβρίζω ὁ λοιπός ὁ δίκη ὁ ἀεί λαμβάνω , ὅς προσήκω , δίδωμι , μόνος αἴτιος γίγνομαι ; ἐν δέ ὁ κατά Ἀριστοκράτης ( ὁ δέ αὐτός καί κατά Ἀνδροτίων ) οὖον γάρ εἰμί τίς πώποτε μή κατά ὁ νόμος πράσσω , σύ δέ οὗτος μιμέομαι , διά οὗτος ἀποφεύγω εἄν δικαίως , ἀλλά ἐναντίος , πολύς μᾶλλον ἁλίσκομαι διά οὗτος ὥσπερ γάρ εἰμί τις ἐκεῖνος ἁλίσκομαι , σύ ὅδε οὐ ἄν γράφω , οὕτως ἄν σύ δίκη δίδωμι , ἄλλος οὖον γράφω . ἐν δέ ὁ φιλιππικός ὁ αὐτός πρᾶγμα ἄνω καί κάτω λέγω διατελέω , καί ἐν ὁ πρός Λεπτίνης , ὅτι μή δεῖ ὁ εὕω ποιέω ἀφαιρέω ὁ δίδωμι , οὐδέ ὀλιγάκις εἴρω · ἐν δέ ὁ ὑπέρ ὁ στέφανος , ὅτι οὐ ἐπί ὁ τέλος ὁ πράσσω κατηγορέω Δίκαιος εἰμί , ἀλλά κατά ἕκαστος ὁ πολίτευμα ἐλέγχω , παρά ὅλος ὁ λόγος παρασπείρω · ὁ δέ περί ὁ λύσις ὁ αἰχμάλωτος , τίς οὐ οἶδα ἐν ὁ περί ὁ παραπρεσβεία διαθρυλέω ; καί μήv καί ὁ ὁ ἐξεργασία εἶδος , πολλαχοῦ τε ἄλλοθεν ὠφέλιμος , μάλιστα δέ ἐν ὁ δευτερολογία · ὁ δέ ἀντίρρησις ἐν ὁ ἀντιγραφή . ὁ δέ τάξις ὁ γύμνασμα αὐτός οὗτος ποιέω · πρῶτος μέν ἀπό ὁ χρεία · βραχύς τε γάρ οὗτος καί εὐμνημόνευτος , ἔπειτα δέ ὁ μῦθος καί ὁ διήγησις , πλήν ὁ οὗτος ἀνασκευή τε καί κατασκευή · οὗτος γάρ ὁ ἄλλος ὕστερος ἔοικα πως εἰμί ὁμολογέω γάρ παρά πᾶς , ὅτι ὁ ῥήτωρ ἔργον εἰμί ὁ τε ἀποδείκνυμι ὁ ἀμφισβητέω καί ὁ αὐξάνω ὁ ἀποδείκνυμι · προτερέω μέν οὖν ὁ φύσις καί ὁ χρῆσις ὁ ἀποδεικτικός λόγος , ἕπω δέ ὁ αὐξητικός · πρότερος γάρ δεῖ τις ὡς προδότης ἐλέγχω , εἶτα ὡς ἐπί μέγας ἀδίκημα ὁ προδοσία ὁ ἀκούω παροξύνω . οὖον μήv ὥσπερ ὁ φύσις προτερέω ὁ ἀπόδειξις φημί ὁ αὔξησις , οὗτος καί ὁ γυμνασία ἔχω συμβαίνω , ἀλλά καί πᾶς ἐναντίος · πρότερος γάρ ὁ ῥᾳδίως ὁ δυσχερής · ῥᾳδίως δέ αὐξάνω ὁ φανερός ἢ ὁ ἀφανής ἀποδείκνυμι , διόπερ αὐτός ἄρχω ἐκ ἴδιος δύναμις ἐγχειρέω καί ἀνασκευάζω ἢ κατασκευάζω ἄρχω ἀπό ὁ τόπος , εἶτα ὁ ἔκφρασις , ἑξῆς δέ ὁ προσωποποιία , εἶτα ἐν ὁ ἐγκώμιον γυμνάζω , εἶτα ἐν ὁ σύγκρισις οὗτος γάρ εἰμί ὁ ὁμολογέω καί μηδείς ἀντιλογία ἔχω · μετά δέ οὗτος καί πρός ὁ ἀμφισβητέω γύμνασμα ὁ ἄσκησις ποιέω . εἰμί δέ πρῶτος αὐτός ὁ ὁ χρεία ἀνασκευή , εἶτα ὁ Αἰσώπειος λόγος καί ὁ ἱστορικός καί μυθικός διήγησις , εἶτα ὁ ὁ θέσις , καί ἑξῆς ὁ ὁ νόμος ὁ δέ ἀναγιγνώσκω καί ὁ ἀκροάομαι καί ὁ παράφρασις χράω ἀπό ἀρχή , ὁ δέ ἐξεργασία καί πολύς μᾶλλον ὁ ἀντίρρησις , ὅταν ἕξις τις περιποιέω .