aelius-herodianus-et-pseudo-herodianus.peri-o-noma-twn 27
Dichr . 284 , 20 : τὰ εἰϲ αξ μονοϲύλλαβα θηλυκὰ μὲν ὄντα θέλει ϲυϲτέλλειν τὸ α ϲπάξ , οὕτωϲ ἡ κύων παρὰ Πέρϲαιϲ , κλάξ , πλάξ , γλάξ , δράξ , ἡ δὲ ῥάξ ἐκτείνεται . τὰ δὲ ἐκτείνοντα τὸ α ἀρϲενικά ἐϲτι , βλάξ , κράξ , πτάξ . τὸ δὲ Πράξ ἱϲτορεῖται μὲν ἐκτείνεϲθαι · ἐγένετο δὲ Ἀχιλλέωϲ ἀπόγονοϲ , ἔνθεν οἱ Πρᾶκεϲ · ϲυϲτέλλεται δὲ ἔϲθ’ ὅτε τὸ α . Choer . 305 , 4 : τὰ εἰϲ αξ λήγοντα διϲύλλαβα ἀρϲενικά , ἐὰν ἔχῃ φύϲει μακρὰν τὴν παραλήγουϲαν , ἐκτείνει πάντωϲ τὸ α , τουτέϲτι φύϲει μακρὸν αὐτὸ ἔχει οἷον θώραξ , οἴαξ . πρόϲκειται « ἐὰν ἔχῃ φύϲει μακρὰν τὴν παραλήγουϲαν » διὰ τὰ θέϲει μακρὰν ἔχοντα ταύτην οἷον τὸ ἅρπαξ καὶ κέκραξ · ταῦτα γὰρ ϲυνεϲταλμένον ἔχει τὸ α , τουτέϲτι θέϲει μακρὸν αὐτὸ ἔχει , οὐκ ἀναϲτρέφοντοϲ τοῦ κανόνοϲ , οὐδὲ γὰρ τὰ ἔχοντα ἢ βραχεῖαν τὴν παραλήγουϲαν ἢ θέϲει μακρὰν πάντωϲ ϲυϲτέλλει τὸ α τουτέϲτι θέϲει μακρὸν αὐτὸ ἔχει . εὑρίϲκομεν γάρ τινα ἐν αὐτοῖϲ ἔχοντα τὸ α ἐκτεταμένον , τουτέϲτι φύϲει μακρὸν οἷον νέαξ ( ϲημαίνει δὲ τὸν νεώτερον ) , φέναξ ( ϲημαίνει δὲ τὸν ἀπατεῶνα ) , κόρδαξ ( ϲημαίνει δὲ τοῦτο ὄρχηϲιν κωμικήν ) . ἰδοὺ οὖν ταῦτα μὴ παραληγόμενα φύϲει μακρᾷ ἔχει τὸ α ἐκτεταμένον , τουτέϲτι φύϲει μακρόν , ὡϲ δῆλον ἐκ τῶν ἄλλων πτώϲεων τῶν μὴ ἐχουϲῶν τὸ ξ . ϲημειούμεθα ἐν τῷ κανόνι τινὰ ἔχοντα φύϲει μακρὰν τὴν παραλήγουϲαν καὶ ϲυϲτέλλοντα τὸ α , τουτέϲτι θέϲει μακρὸν αὐτὸ ἔχοντα , ἔϲτι δὲ ταῦτα Γῦναξ , Γῦλαξ ( ὀνόματα δὲ ταῦτα κύρια ) , ϲῦναξ ( φαϲηλοειδὲϲ ὄϲπριον ) , καὶ τὸ καυαξ διφορούμενον · τοῦτο γὰρ ποτὲ μὲν ϲυϲτέλλει τὸ α , ποτὲ δὲ ἐκτείνει αὐτό ἔϲτι δὲ εἶδοϲ ὀρνέου . πρόϲκειται « διϲύλλαβα » , ἐπειδὴ τὰ ὑπὲρ δύο ϲυλλαβάϲ , κἂν βραχείᾳ παραλήγηται , ἐκτείνει τὸ α , ὡϲ ἐπὶ τοῦ ἱέραξ , χωρὶϲ εἰ μὴ ᾖ ϲύνθετα ἀπὸ ἁπλοῦ ϲυϲτέλλοντοϲ τὸ α , ὡϲ ἐπὶ τοῦ Ἱππῶναξ καὶ Ἀρχιάναξ . τὸ ἀϲφάλαξ ὑπὲρ δύο ϲυλλαβὰϲ ὂν καὶ ϲυϲτέλλον τὸ α οὐκ ἀντίκειται ἡμῖν , ἐπειδὴ κατὰ πλεοναϲμὸν ἔχει τὸ α , καὶ φύϲει διϲύλλαβόν ἐϲτιν · ἀπὸ γὰρ τοῦ ϲπῶ γέγονεν ϲπάλαξ καὶ κατὰ πλεοναϲμὸν τοῦ α ἀϲπάλαξ καὶ κατὰ μετάθεϲιν τοῦ ψιλοῦ εἰϲ τὸ ἀντίϲτοιχον δαϲὺ ἀϲφάλαξ · τὸ γὰρ ζῷον τοῦτο ἀποϲπᾷ τὴν γῆν καὶ ποιεῖ βάθοϲ καὶ οὕτωϲ εἰϲέρχεται ἐκεῖ . πρόϲκειται « ἀπὸ ἁπλοῦ ϲυϲτέλλοντοϲ τὸ α » , ἐπειδὴ ἐὰν ᾖ ἀπὸ ἁπλοῦ ἐκτείνοντοϲ τὸ α φυλάττει αὐτὸ ἐκτεταμένον οἷον Φαίαξ φιλοφαίαξ , θώραξ λινοθώραξ . πρόϲκειται ἐν τῷ κανόνι « ἀρϲενικά » , ἐπειδὴ τὰ θηλυκὰ ἔχοντα φύϲει μακρὰν τὴν παραλήγουϲαν ϲυϲτέλλει τὸ α , οἷον αὖλαξ , πῖδαξ , κλῖμαξ · διὰ τοῦτο τὸ μεῖραξ ἀναλογώτερόν ἐϲτι θηλυκῶϲ λεγόμενον , ϲυϲτέλλει γὰρ τὸ α φύϲει μακρὰν ἔχον τὴν παραλήγουϲαν · ὅταν δὲ λεχθῇ ἀρϲενικῶϲ παρὰ τοῖϲ Ἀθηναίοιϲ , ὡϲ ἐπὶ τὸ πλεῖϲτον ἐπὶ διαβολῇ παραλαμβάνεται , ἀντὶ τοῦ ὁ γυναικώδηϲ .
Lemmas: Dichr . 284 , 20 : ὁ εἰς αξʹ μονοσύλλαβος θηλυκός μέν εἰμί ἐθέλω συστέλλω ὁ ὅς σπάξ , οὕτως ὁ κύω παρά Πέρσης , κλείς , πλάξ , γλάξ , δράξ , ὁ δέ ῥάξ ἐκτείνω . ὁ δέ ἐκτείνω ὁ ὅς ἀρσενικός εἰμί , βλάξ , κρὰξ , πτάξ . ὁ δέ Πράξ ἱστορέω μέν ἐκτείνω · γίγνομαι δέ Ἀχιλλεύς Ἀπόγονος , ἔνθεν ὁ πράκες · συστέλλω δέ ἔστω ὅτε ὁ ὅς . Choer . 305 , 4 : ὁ εἰς αξʹ λήγω δισύλλαβος ἀρσενικός , ἐάν ἔχω φύσις μακράν ὁ παραλήγω , ἐκτείνω πάντως ὁ ὅς , τουτέστι φύσις μακρός αὐτός ἔχω οἷος θώραξ , Οἴαξ . πρόσκειμαι « ἐάν ἔχω φύσις μακράν ὁ παραλήγω » διά ὁ θέσις μακράν ἔχω οὗτος οἷος ὁ ἅρπαξ καί κέκραξ · οὗτος γάρ συστέλλω ἔχω ὁ ὅς , τουτέστι θέσις μακρός αὐτός ἔχω , οὐ ἀναστρέφω ὁ κανών , οὐδέ γάρ ὁ ἔχω ἢ βραχύς ὁ παραλήγω ἢ θέσις μακράν πάντως συστέλλω ὁ ὅς τουτέστι θέσις μακρός αὐτός ἔχω . εὑρίσκω γάρ τις ἐν αὐτός ἔχω ὁ ὅς ἐκτείνω , τουτέστι φύσις μακρός οἷος νέαξ ( σημαίνω δέ ὁ νέος ) , φέναξ ( σημαίνω δέ ὁ ἀπατεών ) , Κόρδαξ ( σημαίνω δέ οὗτος ὄρχησις κωμικός ) . ἰδού οὖν οὗτος μή παραλήγω φύσις μακρός ἔχω ὁ ὅς ἐκτείνω , τουτέστι φύσις μακρός , ὡς δῆλος ἐκ ὁ ἄλλος πτῶσις ὁ μή ἔχω ὁ ξ . σημειόω ἐν ὁ κανών τις ἔχω φύσις μακράν ὁ παραλήγω καί συστέλλω ὁ ὅς , τουτέστι θέσις μακρός αὐτός ἔχω , εἰμί δέ οὗτος Γῦναξ , Γῦλαξ ( ὄνομα δέ οὗτος κύριος ) , συνάγω ( φασηλοειδής ὄσπριον ) , καί ὁ κήξ διφορέω · οὗτος γάρ ποτέ μέν συστέλλω ὁ ὅς , ποτέ δέ ἐκτείνω αὐτός εἰμί δέ εἶδος ὄρνεον . πρόσκειμαι « δισύλλαβος » , ἐπεί ὁ ὑπέρ δύο συλλαβή , κἀν βραχύς παραλήγω , ἐκτείνω ὁ ὅς , ὡς ἐπί ὁ ἱέραξ , Χωρὶς εἰμί μή εἰμί σύνθετος ἀπό ἁπλόος συστέλλω ὁ ὅς , ὡς ἐπί ὁ Ἱππῶναξ καί Ἀρχιάναξ . ὁ σπάλαξ ὑπέρ δύο συλλαβή εἰμί καί συστέλλω ὁ ὅς οὐ ἀντίκειμαι ἐγώ , ἐπεί κατά πλεονασμός ἔχω ὁ ὅς , καί φύσις δισύλλαβος εἰμί · ἀπό γάρ ὁ σπάω γίγνομαι σπάλαξ καί κατά πλεονασμός ὁ ὅς σπάλαξ καί κατά μετάθεσις ὁ ψιλός εἰς ὁ ἀντίστοιχος δασύς σπάλαξ · ὁ γάρ ζῷον οὗτος ἀποσπάω ὁ γῆ καί ποιέω βάθος καί οὕτως εἰσέρχομαι ἐκεῖ . πρόσκειμαι « ἀπό ἁπλόος συστέλλω ὁ ὅς » , ἐπεί ἐάν εἰμί ἀπό ἁπλόος ἐκτείνω ὁ ὅς φυλάσσω αὐτός ἐκτείνω οἷος Φαίαξ φιλοφαίαξ , θώραξ λινοθώραξ . πρόσκειμαι ἐν ὁ κανών « ἀρσενικός » , ἐπεί ὁ θηλυκός ἔχω φύσις μακράν ὁ παραλήγω συστέλλω ὁ ὅς , οἷος αὖλαξ , πῖδαξ , κλῖμαξ · διά οὗτος ὁ μεῖραξ ἀνάλογος εἰμί θηλυκός λέγω , συστέλλω γάρ ὁ ὅς φύσις μακράν ἔχω ὁ παραλήγω · ὅταν δέ λέγω ἀρσενικός παρά ὁ Ἀθηναῖος , ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος ἐπί διαβολή παραλαμβάνω , ἀντί ὁ ὁ γυναικώδης .