aelius-herodianus-et-pseudo-herodianus.peri-monh-rous-le-cews prologue.1
Τῶν λέξεων αἱ μὲν πλήθουϲι καθ᾿ ὁμοιότητα , οἱ δὲ οὕ . καὶ τῶν μὲν πληθουϲῶν ἤτοι τὸ τέλοϲ μόνον παραφυλάττομεν τὸ αὐτὸ ὄν , ἢ καὶ ποϲότητα ϲυλλαβῶν καὶ τόνον ἔϲθ᾿ ὅτε δὲ καὶ τὴν πρὸ τέλουϲ ϲυλλαβήν , ἔϲτι δὲ καὶ τὴν τρίτην ἀπὸ τέλουϲ , ἐφ᾿ ὧν οὐδὲ δύναταί ποτε λέξιϲ μονοϲυλλαβῆϲαι ἢ διϲυλλαβῆϲαι . εἰ γὰρ τρεῖϲ εἰϲιν αἱ παραφυλαϲϲόμεναι ϲυλλαβαί , πῶϲ ἂν ἐκ τούτων μείωϲιϲ γένοιτο , ἐκϲτήϲεται γὰρ τῆϲ ποϲότητοϲ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῆϲ ὁμοιότητοϲ . ὥϲπερ ἐπὶ τῶν διὰ τοῦ αλεοϲ παραγομένων , νηφαλέοϲ , δειμαλέοϲ , ἀργαλέοϲ . πάντα γὰρ ταῦτα ἔχει τὰϲ ἐν τῷ τέλει τρεῖϲ ϲυλλαβὰϲ τύπον μόνον ἐμφαινούϲαϲ , τοῦ δηλουμένου αὐτοῦ ὑπάρχοντοϲ ἐν τῇ ἀρχῇ . οἷον τὸ δειμαλέοϲ τετύπωται μὲν ἀρϲενικῷ χαρακτῆρι καὶ ἔϲτιν εὐθείαϲ πτώϲεωϲ ἑνικόν τὸ μέντοι δηλούμενον ἔχει ἐν τῇ ἀρχούϲῃ ϲυλλαβῇ καὶ ἐν τῷ μ ϲυμφώνῳ . ὁμοίωϲ καὶ τὸ νηφαλέοϲ , οὐ παῤ ὄνομα παραχθέν , ὡϲ τὸ προκείμενον , παρὰ μέντοι τὸ νήφω ῥῆμα ὁμοίωϲ παροξυνθέν , ἔχον τὰϲ ἐπὶ τέλει τρεῖϲ ϲυλλαβὰϲ τῆϲ παραγωγῆϲ , τοῦ ϲημαινομένου αὐτοῦ ὑπάρχοντοϲ ἐν τῇ ἀρχούϲῃ ϲυλλαβῇ καὶ ἐν τῷ φ . καὶ τὸ αὐτὸ εὑρήϲειϲ ἐπὶ πάντων τῶν τοιούτων . ἐφ᾿ ὧν οὐκ ἔϲτιν ἐλέγξαι τινὰ περὶ . ποϲότητα ϲυλλαβῶν πεπλανημένην λέξιν . δύναιτο δ᾿ ἄν τιϲ ἐπιζητῆϲαι τόνον πιθανευόμενοϲ , ὡϲ τὰ τοιαῦτα πάντα τὰ διὰ τοῦ αλεοϲ ὑπάρχοντα παραγωγὰ καθεϲτῶτα ὑπὲρ τρεῖϲ ϲυλλαβὰϲ παροξύνεϲθαι θέλει , ὡϲ ἔχει πάντα τὰ τοιαῦτα , νηφαλέοϲ , ϲκωπαλέοϲ , δειμαλέοϲ , ϲμερδαλέοϲ , κερδαλέοϲ , θαρϲαλέοϲ , ἀργαλέοϲ , αὐαλέοϲ , φοιταλέοϲ , γηραλέοϲ , λευγαλέοϲ , ὀπταλέοϲ , ἰκμαλέοϲ , ῥωμαλέοϲ , ῥωγαλέοϲ · τὸ μέντοι δαιδάλεοϲ τρίτην ἀπὸ τέλουϲ ἔχει τὴν ὀξεῖαν ἔνθεν αἰτιατικὴ « δαιδάλεον θώρηκα » παρὰ τῷ ποιητῇ ( Θ 195 ) . καὶ παρὰ Ἀντιμάχῳ κονιϲάλεοϲ τὼ δ᾿ αὖτ᾿ ἀμφὶ κονιϲάλεον πεπονήατο δίφρον . καὶ δῆλον ὅτι ἡ ἀναλογία ἀνιωμένη τῷ τοιούτῳ διαφόρου κινήϲεωϲ . παρίϲτηϲι τὰϲ λέξειϲ , ὡϲ ὅτι τὸ δαιδάλεοϲ καὶ κονιϲάλεοϲ κτητικῇ Ἰωνικῇ ἐϲτιν ἐνδείᾳ τοῦ ι ὁμοίωϲ καὶ Ἑκτόρεοϲ καὶ Νεϲτόρεοϲ . ὡριϲάμην διὰ τοῦ αλεοϲ ὑπὲρ τρεῖϲ ϲυλλαβὰϲ ὄντα , ἐπεί ἐϲτί τινα τριϲύλλαβα οὐχ ὁμοίωϲ παρηγμένα , ἅπερ διαλλάξαντα καὶ τῷ μὴ ὁμοίωϲ παρῆχθαι καὶ ποϲότητι ϲυλλαβῶν καὶ νοητῷ διήλλαϲϲε καὶ τόνῳ . ἐπὶ γὰρ τοῦ τέλουϲ λαμβάνει τὴν ὀξεῖαν , ὡϲ ἔχει τὸ γαλεόϲ , ἀλεόϲ , παλεόϲ . Τῶν μέντοι μὴ πληθουϲῶν λέξεων , ἀλλὰ ϲπανίωϲ ὁρωμένων ἤτοι κατὰ τὴν λήγουϲαν ϲυλλαβὴν ἢ τὴν πρὸ αὐτῆϲ , ἢ κατὰ ποϲότητα μεμειωμένων ἐν ϲτοιχείοιϲ τε καὶ ϲυλλαβαῖϲ , ἢ διαφόρῳ τόνῳ κεχρημένων καὶ οὐχ ὁμοίωϲ τοῖϲ ὁμοιοκαταλήκτοιϲ ἔλεγχον ἀπεργάζεται ἡ ἀναλογία , οὐκ ἀποδοκιμάζουϲα χρῆϲθαι , ἀλλὰ ϲημειουμένη τὸ ϲπάνιον · εἰ γε εἴϲεται . τὰϲ παρὰ τοῖϲ Ἕλληϲι λέξειϲ πῇ μὲν καθ᾿ ὁμοιότητα ἐν πλήθει ἐκφερομεναϲ ποικίλαϲ καθεϲτώϲαϲ ἢ ϲπανίουϲ ἡ πάϲηϲ λέξεωϲ Ἑλληνικῆϲ · πρόνοιαν ποιοῦϲα ἀναλογία καὶ ὥϲπερ εἰ ἐν δικτύῳ ϲυνέχουϲα τὸ πολυϲχιδὲϲ τῆϲ τῶν ἀνθρώπων γλώϲϲηϲ φθέγμα τῇ τέχνῃ , κατορθοῦν ἐπιχειροῦϲα τὰϲ τῶν ληγόντων ϲτοιχείων φύϲειϲ καὶ τῶν παραληγόντων ἢ ἀρχομένων τά τε ϲπάνια καὶ δαψιλῆ ἐν ϲυντόμῳ παραδιδοῦϲα . οὐδὲ οὖν πρόκειται ἡμῖν περὶ πάϲηϲ λέξεωϲ λέγειν , ἀλλὰ περὶ τῆϲ ἐκφυγούϲηϲ τὸ πλῆθοϲ , καὶ οὐδὲ ταύτηϲ καθολικῶϲ , ἀλλ᾿ ἐπὶ ποϲόν οὐδὲ κατηγορεῖν τῆϲ λέξεωϲ εἰ ϲπάνιοι εἶεν · ἐπεί τοί γε εἰ τὸ μὴ πληθύον πανταχοῦ ὡϲ ἡμαρτημένον ἐλέγχειν ἐπιχειρήϲαιμεν , οὐκ ἂν ἐξαρκέϲαιμεν μυρίον ἀριθμὸν εὐδοκιμωτάτων λέξεων ὡϲ παρὰ τοὺϲ τῆϲ φύϲεωϲ νόμουϲ ἐξενεχθειϲῶν κακίζοντεϲ · ἀλλ᾿ ἅϲπερ ἐγεννήϲατο ἡ φύϲιϲ ἡμῖν ταύταϲ παῤ αὐτῆϲ εὐμενῶϲ προϲδέχεϲθαι , ἀλλαχοῦ μὲν μίαν εἰϲηγηϲαμένηϲ , ἑτέροθι δὲ δύο , καὶ νὴ Δία ἀλλαχοῦ τρεῖϲ , ἔπειτα τέϲϲαραϲ , μέχριϲ εἰϲ ἄπειρον χωρήϲει πλῆθοϲ . κρίϲιϲ δὲ ἔϲτω τῆϲ προκειμένηϲ λέξεωϲ μονήρουϲ ἡ πολλὴ χρῆϲιϲ παρὰ τοῖϲ παλαιοῖϲ καὶ ἡ ϲυνήθεια ἔϲθ᾿ ὅτε ὁμοίωϲ τοῖϲ παλαιοῖϲ Ἕλληϲιν ἐπιϲταμένη χρῆϲιν . ὁποῖόν ἐϲτι τὸ πῦρ · τούτῳ γὰρ οὐδὲν πέφυκεν ὁμοίωϲ λεγόμενον οὐδέτερον , ἀλλ᾿ οὖν γε πάντεϲ ἐχρήϲαντο τῇ φωνῇ . περὶ δὴ τοῦ τοιούτου εἴδουϲ ἔϲται ἡμῖν ὁ λόγοϲ . οὐ μὴν ὅτι καὶ Ϲῦρ τί ἐϲτιν · οὕτω γὰρ ἐλέγετο πρότερον ἡ Φοινίκη . τοῦτο γὰρ ἀπεξενωμένον ἐϲτὶ καὶ ἐν ἱϲτορίᾳ κείμενον ἀγνοούμενόν τε καὶ τῇ τῶν παλαιῶν Ἑλλήνων χρήϲει καὶ τῇ ϲυνηθείᾳ . διὸ καὶ τὰ οὕτω λεγόμενα καθ᾿ ἱϲτορίαν οὐκ ἀναϲκευάϲει τὸ ὑπὸ πολλῶν λεγόμενον μονῆρεϲ . παραλαμβανέϲθω δέ μοι μονήρηϲ λέξιϲ εἴτε ἐν ὀνόμαϲιν εἴτε ἐν ῥήμαϲιν εἴτε ἐν ἐπιρρήμαϲιν , ἐπεὶ ταῦτα τὰ μέρη λόγου ἔϲθ᾿ ὅτε πλήθει ἐν ὁμοιώμαϲιν , ὅπωϲ διὰ τοῦ πληθύοντοϲ τὸ παρηλλαγμένον καὶ ϲπάνιον ἐλέγχωμεν . τὰ γὰρ ἄλλα μέρη τοῦ λόγου ϲχεδὸν ὡϲ ἐπὶ τὸ πλεῖϲτον προτίθεται , αἱ δὲ μετοχαὶ ἀεὶ δεύτεραι . τῶν ῥημάτων τὴν κίνηϲιν ἔχουϲιν , ὡϲ δείκνυται ἐν τῷ περὶ μετοχῶν . τὸ μὲν οὖν πρότερον βιβλίον περιέξει τὰϲ μονήρειϲ λέξειϲ τὰϲ γινωϲκομέναϲ ὑπό τε τῆϲ ϲυνηθείαϲ καὶ τῶν παλαιῶν , τὸ δὲ δεύτερον καὶ τὰϲ ἐν ἀγνοίᾳ τῇ ϲυνηθείᾳ . ἀρκτέον δὲ τῶν κανόνων ἐντεῦθεν , καὶ πρῶτοϲ ἡμῖν θεὸϲ παρέϲτω . δίκαιον γὰρ τὴν ἀρχὴν ἀπ᾿ αὐτοῦ ποιήϲαϲθαι , ὡϲ καὶ ὁ Ϲολεὺϲ ἀρχόμενοϲ ἔφη « ἐκ Διὸϲ ἀρχώμεϲθα » .
Lemmas: ὁ λέξις ὁ μέν πλήθω κατά ὁμοιότης , ὁ δέ ἕ . καί ὁ μέν πίμπλημι ἤτοι ὁ τέλος μόνος παραφυλάσσω ὁ αὐτός εἰμί , ἢ καί ποσότης συλλαβή καί τόνος ἔστω ὅτε δέ καί ὁ πρό τέλος συλλαβή , εἰμί δέ καί ὁ τρίτος ἀπό τέλος , ἐπί ὅς οὐδέ δύναμαι ποτός λέξις μονοσυλλαβέω ἢ δισυλλαβέω . εἰμί γάρ τρεῖς εἰμί ὁ παραφυλάσσω συλλαβή , πῶς εἄν ἐκ οὗτος μείωσις γίγνομαι , ἐξίστημι γάρ ὁ ποσότης ὁ ἀριθμός καί ὁ ὁμοιότης . ὥσπερ ἐπί ὁ διά ὁ ἁλής παράγω , νηφάλιος , δειμαλέος , ἀργαλέος . πᾶς γάρ οὗτος ἔχω ὁ ἐν ὁ τέλος τρεῖς συλλαβή τύπος μόνος ἐμφαίνω , ὁ δηλόω αὐτός ὑπάρχω ἐν ὁ ἀρχή . οἷος ὁ δειμαλέος τυπόω μέν ἀρσενικός χαρακτήρ καί εἰμί εὐθύς πτῶσις ἑνικός ὁ μέντοι δηλέομαι ἔχω ἐν ὁ ἄρχω συλλαβή καί ἐν ὁ μ σύμφωνος . ὁμοίως καί ὁ νηφάλιος , οὖον παρά ὄνομα παράγω , ὡς ὁ πρόκειμαι , παρά μέντοι ὁ νήφω ῥῆμα ὁμοίως παροξύνω , ἔχω ὁ ἐπί τέλος τρεῖς συλλαβή ὁ παραγωγή , ὁ σημαίνω αὐτός ὑπάρχω ἐν ὁ ἄρχω συλλαβή καί ἐν ὁ φ . καί ὁ αὐτός εὑρίσκω ἐπί πᾶς ὁ τοιοῦτος . ἐπί ὅς οὐ εἰμί ἐλέγχω τις περί . ποσότης συλλαβή πλανάω λέξις . δύναμαι δέ ἄν τις ἐπιζητέω τόνος πιθανεύομαι , ὡς ὁ τοιοῦτος πᾶς ὁ διά ὁ ἁλής ὑπάρχω παραγωγός καθίστημι ὑπέρ τρεῖς συλλαβή παροξύνω ἐθέλω , ὡς ἔχω πᾶς ὁ τοιοῦτος , νηφάλιος , σκωπαλέος , δειμαλέος , σμερδαλέος , κερδαλέος , θαρσαλέος , ἀργαλέος , αὐαλέος , φοιταλέος , γηραιός , λευγαλέος , ὀπταλέος , ἰκμαλέος , ῥωμαλέος , ῥωγαλέος · ὁ μέντοι δαιδάλεος τρίτος ἀπό τέλος ἔχω ὁ ὀξύς ἔνθεν αἰτιατικός « δαιδάλεος θώραξ » παρά ὁ ποιητής ( Θ 195 ) . καί παρά Ἀντίμαχος κονισάλεος ὁ δέ αὐτός ἀμφί κονισάλεος πεπονήατο δίφρος . καί δῆλος ὅτι ὁ ἀναλογία ἀνιάομαι ὁ τοιοῦτος διάφορος κίνησις . παρίστημι ὁ λέγω , ὡς ὅτι ὁ δαιδάλεος καί κονισάλεος κτητικός Ἰωνικός εἰμί ἔνδεια ὁ ι ὁμοίως καί Ἑκτόρεος καί Νεστόρεος . ὁρίζω διά ὁ ἁλής ὑπέρ τρεῖς συλλαβή εἰμί , ἐπεί εἰμί τις τρισύλλαβος οὐ ὁμοίως πάρειμι , ὅσπερ διαλλάσσω καί ὁ μή ὁμοίως παράγω καί ποσότης συλλαβή καί νοητός διαλλάσσω καί τόνος . ἐπί γάρ ὁ τέλος λαμβάνω ὁ ὀξύς , ὡς ἔχω ὁ γαλεός , ἀλεός , παλαιός . ὁ μέντοι μή πίμπλημι λέξις , ἀλλά σπανίως ὁράω ἤτοι κατά ὁ λήγω συλλαβή ἢ ὁ πρό αὐτός , ἢ κατά ποσότης μειωμένος ἐν στοιχεῖον τε καί συλλαβή , ἢ διάφορος τόνος χράομαι καί οὐ ὁμοίως ὁ ὁμοιοκατάληκτος ἔλεγχος ἀπεργάζομαι ὁ ἀναλογία , οὐ ἀποδοκιμάζω χράω , ἀλλά σημειόω ὁ σπάνις · εἰμί γε εἶμι . ὁ παρά ὁ Ἕλλην λέγω πῇ μέν κατά ὁμοιότης ἐν πλῆθος ἐκφέρω ποικίλος καθίστημι ἢ σπάνις ὁ πᾶς λέξις Ἑλληνικός · πρόνοια ποιέω ἀναλογία καί ὥσπερ εἰμί ἐν δίκτυον συνέχω ὁ πολύσχιστος ὁ ὁ ἄνθρωπος γλῶσσα φθέγμα ὁ τέχνη , κατορθόω ἐπιχειρέω ὁ ὁ λήγω στοιχεῖον φύσις καί ὁ παραλήγω ἢ ἄρχω ὁ τε σπάνις καί δαψιλής ἐν σύντομος παραδίδωμι . οὐδέ οὖν πρόκειμαι ἐγώ περί πᾶς λέξις λέγω , ἀλλά περί ὁ ἐκφεύγω ὁ πλῆθος , καί οὐδέ οὗτος καθολικός , ἀλλά ἐπί ποσός οὐδέ κατηγορέω ὁ λέξις εἰμί σπάνις ἄγω · ἐπεί ὅς γε εἰμί ὁ μή πληθύω πανταχοῦ ὡς ἁμαρτάνω ἐλέγχω ἐπιχειρέω , οὐ εἄν ἐξαρκέω μυρίος ἀριθμός εὐδόκιμος λέξις ὡς παρά ὁ ὁ φύσις νόμος ἐκφέρω κακίζω · ἀλλά ὅσπερ γεννάω ὁ φύσις ἐγώ οὗτος παρά αὐτός εὐμενής προσδέχομαι , ἀλλαχοῦ μέν εἷς εἰσηγέομαι , ἑτέροθι δέ δύο , καί νή Ζεύς ἀλλαχοῦ τρεῖς , ἔπειτα τέσσαρες , μέχρι εἰς ἤπειρος χωρέω πλῆθος . κρίσις δέ ἵστημι ὁ πρόκειμαι λέξις μονήρης ὁ πολύς χρῆσις παρά ὁ παλαιός καί ὁ συνήθεια ἔστω ὅτε ὁμοίως ὁ παλαιός Ἕλλην ἐφίστημι χρῆσις . ὁποῖος εἰμί ὁ πῦρ · οὗτος γάρ οὐδείς φύω ὁμοίως λέγω οὐδέτερος , ἀλλά οὖν γε πᾶς χράω ὁ φωνή . περί δή ὁ τοιοῦτος εἶδος εἰμί ἐγώ ὁ λόγος . οὖον μήv ὅτι καί σῦρ τίς εἰμί · οὗτος γάρ λέγω πρότερος ὁ Φοινίκη . οὗτος γάρ ἀποξενόω εἰμί καί ἐν ἱστορία κεῖμαι ἀγνοέω τε καί ὁ ὁ παλαιός Ἕλλην χρῆσις καί ὁ συνήθεια . διό καί ὁ οὗτος λέγω κατά ἱστορία οὐ ἀνασκευάζω ὁ ὑπό πολύς λέγω μονήρης . παραλαμβάνω δέ ἐγώ μονήρης λέξις εἴτε ἐν ὄνομα εἴτε ἐν ῥῆμα εἴτε ἐν ἐπίρρημα , ἐπεί οὗτος ὁ μέρος λόγος ἔστω ὅτε πλῆθος ἐν ὁμοίωμα , ὅπως διά ὁ πληθύω ὁ παραλλάσσω καί σπάνις ἐλέγχω . ὁ γάρ ἄλλος μέρος ὁ λόγος σχεδόν ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος προτίθημι , ὁ δέ μετοχή ἀεί δύο . ὁ ῥῆμα ὁ κίνησις ἔχω , ὡς δείκνυμι ἐν ὁ περί μετοχή . ὁ μέν οὖν πρότερος βιβλίον περιέχω ὁ μονήρης λέγω ὁ γιγνώσκω ὑπό τε ὁ συνήθεια καί ὁ παλαιός , ὁ δέ δύο καί ὁ ἐν ἄγνοια ὁ συνήθεια . ἀρκτέος δέ ὁ κανών ἐντεῦθεν , καί πρῶτος ἐγώ θεός παρίστημι . Δίκαιος γάρ ὁ ἀρχή ἀπό αὐτός ποιέω , ὡς καί ὁ Σολεύς ἄρχω φημί « ἐκ Ζεύς ἄρχω » .