aelius-herodianus-et-pseudo-herodianus.mono-biblon-peri-tou-mh-pa-nta-ta-r-h-mata-kli-nesqai-ei-s 6
6 . περὶ ἀκλίτων ῥημάτων Αἰλίου Ἡρωδιανοῦ . Τὰ εἰϲ βω λήγοντα ῥήματα , ἂν ἐν τῇ πρὸ τέλουϲ ϲυλλαβῇ ἔχῃ τὸ ε , μὴ ὑποτεταγμένου αὐτῷ τοῦ ῑ , οὐ κλίνεται παρὰ τοῖϲ παλαιοῖϲ εἰ μὴ ἄχρι τοῦ παρατατικοῦ οἷον ἐϲτι τὸ ῥέμβομαι καὶ ϲέβω ϲέβομαι . εὑρέθη δὲ παρὰ τῷ Ϲοφοκλεῖ ἐϲέφθην . Τὰ εἰϲ ϲκω ἄχρι τοῦ παρατατικοῦ κλίνεται , γηράϲκω , τιτρώϲκω , ἀρέϲκω , πιφαύϲκω τὸ φανερῶ , μεθύϲκω , ϲτερίϲκω , πιπράϲκω χωρὶϲ τοῦ θνήϲκω θνήξω καὶ ἀλύϲκω ἀλύξω . τὸ γὰρ δεδίδαχα οὐκ ὀφείλει ἀπὸ τοῦ διδάϲκω κανονίζεϲθαι , ἀλλ᾿ ἀπὸ τοῦ διδάχω , ἔνθεν ἡ διδαχή ὡϲ ἰάχω ἰαχή . τὸ δὲ διδαϲκῆϲαι παρὰ Ἡϲιόδῳ ( Opp . 64 ) ὡϲ ἀπὸ περιϲπωμένου διδαϲκῶ ὡϲ ἀπὸ τοῦ ἀϲκῶ ἀϲκήϲω . οὕτω δὲ καὶ τὸ βοϲκήϲω ἀπὸ τοῦ βοϲκῶ περιϲπωμένου . τὸ γὰρ βαρυνόμενον ἄκλιτον ἐπίϲταϲιν ἔχει . Κανών ἐϲτιν ὁ λέγων , ὅτι τὰ εἰϲ χω λήγοντα βαρύτονα διϲύλλαβα τῷ ᾱ καθαρῷ παραληγόμενα ϲπάνιά ἐϲτι , τὸ ἄχομαι καὶ τὸ μάχομαι . καὶ ταῦτα μὲν ἄχρι τοῦ παρατατικοῦ κλίνεται ὡϲ βαρύτονα , ἀπὸ δὲ τοῦ παρατατικοῦ ὡϲ περιϲπώμενα ποιεῖται τὴν κλίϲιν . Ἡρωδιανόϲ . Τὰ εἰϲ αθω λήγοντα ῥήματα ἄχρι τοῦ παρατατικοῦ μόνου κλίνεται οἶον κιάθω τὸ πορεύομαι , ἀμυνάθω βοηθῶ . ϲημείωϲαι ὅτι ϲκιάϲω καὶ ἐϲκίαϲται καὶ ὅϲα τοιαῦτα κινήματα ἀπὸ τοῦ θέματόϲ ἐϲτι τοῦ ϲκιάζω . ὁμοίωϲ καὶ τὸ πελάϲω ἁπὸ τοῦ πελάζω . Τὰ διὰ τοῦ εθω ἄχρι παρατατικοῦ κλίνεται οἷον ἐρέθω τὸ ἐρεθίζω , φλεγέθω , ἐμέθω τὸ ἐμῶ . Τὰ διὰ τοῦ υθω ῥήματα ἄχρι παρατατικοῦ κλίνεται οἷον βαρύθω , μινύθω , φθινύθω . Τὰ εἰϲ θω ῥήματα μετ᾿ ἐπιπλοκῆϲ ϲυμφώνου ἄχρι παρατατικοῦ κλίνεται οἷον ἐρέχθω , ἄχθω . Τὰ διὰ τοῦ ανω βαρύτονα ἄχρι τοῦ παρατατικοῦ κλίνεται , λαμθάνω , μανθάνω , κιχάνω , λανθάνω , ἐρυγγάνω τὸ ἐρεύγομαι . πρόϲκειται « βαρύτονα » διὰ τὰ περιϲπώμενα οἷον διὰ τὸ ϲτεφανῶ ϲτεφανώϲω . Τὰ εἰϲ νω βαρύτονα τῷ ε παραληγόμενα ἄχρι παρατατικοῦ κλίνεται ὡϲ ϲτένω , ϲθένω . τὸ γὰρ μένω ὡϲ ἀπὸ περιϲπωμένου ἔχει τὴν κλίϲιν . Τὰ διὰ τοῦ εινω ὑπὲρ δύο ϲυλλαβὰϲ βαρύτονα ἄχρι παρατατικοῦ μόνου κλίνεται οἷον ἐρεείνω , φαείνω , ἀλεείνω . πρόϲκειται « ὑπὲρ δύο ϲυλλαβὰϲ » διὰ τὸ τείνω τενῶ . πρόϲκειται « βαρύτονα » διὰ τὸ ταπεινῶ ταπεινώϲω . Τὰ εἰϲ μνω οἷον μίμνω , τέμνω , κάμνω ἄχρι παρατατικοῦ κλίνεται · ὁμοίωϲ ἔχει καὶ δέμω , τέμω . ὁ γὰρ παρακείμενοϲ αὐτῶν ὡϲ ἀπὸ περιϲπωμένου . Τὰ διὰ τοῦ ειω παραγωγὰ ἢ ἀπὸ ἐνεϲτῶτοϲ ἢ ἀπὸ μέλλοντοϲ οἷον κιχῶ κιχείω , θῶ θείω , ϲῶ ϲείω , βρώϲω βρωϲείω , πολεμήϲω πολεμηϲείω ἄχρι τοῦ παρατατικοῦ κλίνεται . Τὰ διὰ τοῦ υω ὑπὲρ δύο ϲυλλαβὰϲ ποιοῦντα παραγωγὰ εἰϲ μῑ καὶ τὰ ἀπὸ τούτων παραγόμενα εἰϲ μῑ ἄχρι παρατατικοῦ μόνου κλίνεται οἷον πηγνύω πήγνυμι , ὀμνύω ὄμνυμι , ὀλλύω ὄλλυμι , δεικνύω δείκνυμι , ῥηγνύω ῥήγνυμι , ὀρνύω ὄρνυμι . Τὰ εἰϲ ω καθαρὸν τῇ ῡῑ διφθόγγῳ παραληγόμενα οἷον ὀπυίω , ἀλυίω , ἄχρι τοῦ παρατατικοῦ κλίνεται . Ἐὰν ἔχῃ ἡ ε΄ ϲυζυγία τῶν βαρυτόνων τὴν πρώτην ϲυλλαβὴν δεδιπλαϲιαϲμένην καὶ λήγει εἰϲ ἀμετάβολον οἷον καρκαίρω , μαρμαίρω , παμφαίνω , μορμύρω , ὁμοίωϲ τὰ εἰϲ ω λήγοντα ἔχοντα πρὸ τοῦ ω δύο ϲύμφωνα κατ᾿ ἐπιπλοκήν , ὧν τὸ β΄ ἐϲτὶν ἀμετάβολον οἷον μέμβλω , ὄφλω , ἔγρω , δάκνω ἄχρι παρατατικοῦ κλίνεται . Τὰ Ἀττικῶϲ βαρυνθέντα , ἀλέξω , αὔξω , ἕψω καὶ τὰ ποιητικὰ παρὰ μέλλοντοϲ εἰϲ ἐνεϲτῶτα μεταγόμενα ὡϲ τὸ ὄρϲω , ἐξ οὗ τὸ ὄρϲεο , ἄξω « ἄξετε δὲ Πριάμοιο βίην » ( Γ 105 ) , οἴϲω οἶϲε , καὶ τὰ εἰϲ δω , εἰ ἔχει πρὸ τοῦ δ ἢ τὸ λ ἢ τὸ ν οἷον ϲπένδω , κυλίνδω , ἔλδω , μέλδω , ταῦτα πάντα ἄχρι τοῦ παρατατικοῦ κλίνεται . Τὸν πίϲω μέλλοντα ὁ τεχνικὸϲ μὴ εἰρῆϲθαί φηϲι καὶ ταῦτα εἰρημένου αὐτοῦ καὶ παρὰ Πινδάρῳ οἷον « πίϲω γε Δίρκηϲ ὕδωρ » ( lsthm . VI 108 ) καὶ παρ’ Εὐπόλιδι « τῷ δ’ ἄν οἶνοϲ εἴη πολύϲ , πίϲει » . ἀλλὰ μήποτέ ἐϲτιν εἰπεῖν μὴ εἰρῆϲθαι ἐν πλάτει .
Lemmas: 6 . περί ἄκλιτος ῥῆμα Αἴλιος Ἡρωδιανός . Τά εἰς βαίνω λήγω ῥῆμα , εἄν ἐν ὁ πρό τέλος συλλαβή ἔχω ὁ ε , μή ὑποτάσσω αὐτός ὁ Ι , οὐ κλίνω παρά ὁ παλαιός εἰμί μή ἄχρι ὁ παρατατικός οἷος εἰμί ὁ ῥέμβω καί σέβω σέβομαι . εὑρίσκω δέ παρά ὁ Σοφοκλῆς σέβομαι . Τά εἰς σκῶ ἄχρι ὁ παρατατικός κλίνω , γηράσκω , τιτρώσκω , ἀρέσκω , πιφαύσκω ὁ φανερόω , μεθύσκω , στερίσκω , πιπράσκω Χωρὶς ὁ θνήσκω θνῄσκω καί ἀλύσκω ἀλύσκω . ὁ γάρ διδάσκω οὐ ὀφείλω ἀπό ὁ διδάσκω κανονίζω , ἀλλά ἀπό ὁ διδάσκω , ἔνθεν ὁ διδαχή ὡς ἰάχω ἰαχή . ὁ δέ διδάσκω παρά Ἡσίοδος ( Opp . 64 ) ὡς ἀπό περισπάω διδάσκω ὡς ἀπό ὁ ἀσκέω ἀσκέω . οὕτως δέ καί ὁ βόσκω ἀπό ὁ βοσκός περισπάω . ὁ γάρ βαρύνω ἄκλιτος ἐπίστασις ἔχω . Κανών εἰμί ὁ λέγω , ὅτι ὁ εἰς χοῦς λήγω βαρύτονος δισύλλαβος ὁ αʹ καθαρός παραλήγω σπάνιος εἰμί , ὁ ἀχεύω καί ὁ μάχομαι . καί οὗτος μέν ἄχρι ὁ παρατατικός κλίνω ὡς βαρύτονος , ἀπό δέ ὁ παρατατικός ὡς περισπάω ποιέω ὁ κλίσις . Ἡρωδιανός . Τά εἰς Ἄθως λήγω ῥῆμα ἄχρι ὁ παρατατικός μόνος κλίνω οἶος κιάθω ὁ πορεύω , ἀμύνω βοηθέω . σημειόω ὅτι σκιάζω καί σκιάζω καί ὅσος τοιοῦτος κίνημα ἀπό ὁ θέμα εἰμί ὁ σκιάζω . ὁμοίως καί ὁ πελάζω ἀπό ὁ πελάζω . Τά διά ὁ ἔθω ἄχρι παρατατικός κλίνω οἷος ἐρέθω ὁ ἐρεθίζω , φλεγέθω , ἐμέθω ὁ ἐμέω . Τά διά ὁ ὕω ῥῆμα ἄχρι παρατατικός κλίνω οἷος βαρύθω , μινύθω , φθινύθω . Τά εἰς θώς ῥῆμα μετά ἐπιπλοκή σύμφωνος ἄχρι παρατατικός κλίνω οἷος ἐρέχθω , ἄγω . Τά διά ὁ ἄνω βαρύτονος ἄχρι ὁ παρατατικός κλίνω , λαμβάνω , μανθάνω , κιχάνω , λανθάνω , ἐρυγγάνω ὁ ἐρεύγομαι . πρόσκειμαι « βαρύτονος » διά ὁ περισπάω οἷος διά ὁ στεφανόω στεφανόω . Τά εἰς νόος βαρύτονος ὁ ε παραλήγω ἄχρι παρατατικός κλίνω ὡς στένω , σθένω . ὁ γάρ μένω ὡς ἀπό περισπάω ἔχω ὁ κλίσις . Τά διά ὁ εἵνω ὑπέρ δύο συλλαβή βαρύτονος ἄχρι παρατατικός μόνος κλίνω οἷος ἐρεείνω , φαίνω , ἀλεείνω . πρόσκειμαι « ὑπέρ δύο συλλαβή » διά ὁ τείνω τείνω . πρόσκειμαι « βαρύτονος » διά ὁ ταπεινῶ ταπεινόω . Τά εἰς μνάομαι οἷος μίμνω , τέμνω , κάμνω ἄχρι παρατατικός κλίνω · ὁμοίως ἔχω καί δέμω , τέμνω . ὁ γάρ παράκειμαι αὐτός ὡς ἀπό περισπάω . Τά διά ὁ ἐάω παραγωγός ἢ ἀπό ἐνίστημι ἢ ἀπό μέλλω οἷος κιχάνω κιχάνω , τίθημι τίθημι , σῶ σείω , βιβρώσκω βρωσείω , πολεμέω πολεμέω ἄχρι ὁ παρατατικός κλίνω . Τά διά ὁ ὕω ὑπέρ δύο συλλαβή ποιέω παραγωγός εἰς μι καί ὁ ἀπό οὗτος παράγω εἰς μι ἄχρι παρατατικός μόνος κλίνω οἷος πήγνυμι πήγνυμι , ὄμνυμι ὄμνυμι , ὄλλυμι ὄλλυμι , δείκνυμι δείκνυμι , ῥήγνυμι ῥήγνυμι , ὄρνυμι ὄρνυμι . Τά εἰς ω̅ καθαρός ὁ ὗς δίφθογγος παραλήγω οἷος ὀπυίω , ἀλύω , ἄχρι ὁ παρατατικός κλίνω . ἐάν ἔχω ὁ Ε΄ συζυγία ὁ βαρύτονος ὁ πρῶτος συλλαβή διπλασιάζω καί λήγω εἰς ἀμετάβολος οἷος καρκαίρω , μαρμαίρω , παμφαίνω , μορμύρος , ὁμοίως ὁ εἰς ω̅ λήγω ἔχω πρό ὁ ω̅ δύο σύμφωνος κατά ἐπιπλοκή , ὅς ὁ Β΄ εἰμί ἀμετάβολος οἷος μέμβλομαι , ὀφλισκάνω , ἐγείρω , δάκνω ἄχρι παρατατικός κλίνω . Τά Ἀττικός βαρύνω , ἀλέξω , αὐξάνω , ἕψω καί ὁ ποιητικός παρά μέλλω εἰς ἐνίστημι μετάγω ὡς ὁ ὄρνυμι , ἐκ ὅς ὁ ὄρνυμι , ἄγω « ἄγω δέ Πρίαμος βίαιος » ( Γ 105 ) , φέρω οἶσος , καί ὁ εἰς δήω , εἰμί ἔχω πρό ὁ δ ἢ ὁ λ ἢ ὁ ν οἷος σπένδω , κυλίνδω , ἔλδομαι , μέλδω , οὗτος πᾶς ἄχρι ὁ παρατατικός κλίνω . Τώς ὀπίσω μέλλω ὁ τεχνικός μή λέγω φημί καί οὗτος λέγω αὐτός καί παρά Πίνδαρος οἷος « ὀπίσω γε Δίρκη ὕδωρ » ( lsthm . VI 108 ) καί παρά Εὔπολις « ὁ δέ ἄναξ οἶνος εἰμί πολύς , πῖσος » . ἀλλά μήποτε εἰμί λέγω μή εἴρω ἐν πλάτος .