ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 176
Ἀγησίλαον , ὃς φιλότιμος ὢν καὶ φιλέταιρος πέρα τοῦ μετρίου παραλαβὼν τὴν πόλιν τὴν Λακεδαιμονίων γῆς καὶ θαλάττης ἄρχουσαν οὐ διεφύλαξεν ἐν τούτῳ τῷ σχήματι . καὶ σκόπει παρʼ οὕστινας αὐτὸν ἐξετάζω · Λυκοῦργον , Παυσανίαν , Λύσανδρον , Ἀγησίλαον . ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὐδʼ ἂν εἷς αἰτιάσαιτο · ἐκρατεῖτο δὲ ὑπὸ τῶν τοῦ σώματος ἡδονῶν , ὥσπερ Θίβρωνα τὸν Σπαρτιάτην ἤδη τινὲς ᾐτιάσαντο καὶ μυρίους ἑτέρους ἔστι λέγειν καὶ Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων . ἀλλʼ οἷα δὴ τὰ τῆς δημοκρατίας ἐπιχώρια , φαίνειν , ἐνδεικνύναι , δημεύειν , ὥσπερ Κλέωνα καὶ Κλεοφῶντα καὶ Ὑπέρβολον καὶ ἑτέρους ἀνθρώπους , οὐ ῥήτορας οὐδαμῶς , — οὔκουν εἴπερ γε ἦσαν τοιοῦτοι—εἴδωλον δέ τι ῥητορικῆς ἀπειληφότας , εἰ δὴ τὸ μηδαμῆ μὲν ὅμοιον , πανταχῆ δʼ ἀσθενέστερον εἴδωλον χρὴ καλεῖν . ἀλλʼ ἐκεῖνός γε πάντων τούτων καθαρός . πῶς οὖν οὐκ ἐλυσιτέλει τοῖς Ἕλλησι τοιοῦτος ὤν ; ἢ πῶς οὐκ ἐποίει βελτίους , εἴ τις προσεῖχεν αὐτῷ τὸν νοῦν ; πολλῆς ταῦτα τῆς ἀνάγκης ἐστίν . εἰ δὲ μὴ σοφὸς ἦν τὰ μετέωρα ὥσπερ Ἀναξαγόρας , οὐδὲ Σωκράτης σοφὸς ἦν ταῦτά γε , καὶ ταῦτά γε , ὥς φασιν , ὁμιλήσας ἐκείνῳ . ἀλλʼ οὐδὲ Σωκράτης Ἀναξαγόρου φαυλότερος , οὔκουν , ὥς γε ὑμεῖς ἂν φαίητε , οὐδὲ Μιλτιάδης οὐδὲν ἴσως τῶν σοφιστῶν . οἶμαι δὲ κἂν ἐν θεῶν δικαστηρίῳ Μιλτιάδην κρινόμενον ἁπάσαις ἀποφυγεῖν , οὐχ ὥσπερ τὸν Ὀρέστην φασὶ τὰς ἡμισείας μεταλαβόντα . εἰκότως · ὁ μὲν γὰρ τὴν μητέρα ἀπέκτεινε δικαίως , ὁ δὲ τὴν Ἑλλάδα ἔσωσε δικαίως , καὶ τὰ τροφεῖα κάλλιστα ἀνθρώπων ἐξέτισεν οὐ μόνον τῇ πατρίδι , ἀλλὰ καὶ τῇ κοινῇ φύσει τοῦ γένους τοῦ Ἑλληνικοῦ . καὶ γάρ τοι κατὰ πόλεις
Lemmas: Ἀγησίλαος , ὅς φιλότιμος εἰμί καί φιλέταιρος πέρα ὁ μέτριος παραλαμβάνω ὁ πόλις ὁ Λακεδαιμόνιος γῆ καί θάλασσα ἄρχω οὐ διαφυλάσσω ἐν οὗτος ὁ σχῆμα . καί σκοπέω παρά ὅστις αὐτός ἐξετάζω · Λυκοῦργος , Παυσανίας , Λύσανδρος , Ἀγησίλαος . ἀλλά οὗτος μέν οὐδέ ἄν εἷς αἰτιάομαι · κρατέω δέ ὑπό ὁ ὁ σῶμα ἡδονή , ὥσπερ Θίβρων ὁ Σπαρτιάτης ἤδη τις αἰτιάομαι καί μυρίος ἕτερος εἰμί λέγω καί Ἕλλην καί βάρβαρος . ἀλλά οἷος δή ὁ ὁ δημοκρατία ἐπιχώριος , φαίνω , ἐνδείκνυμι , δημεύω , ὥσπερ Κλέων καί Κλεοφῶν καί Ὑπέρβολος καί ἕτερος ἄνθρωπος , οὐ ῥήτωρ οὐδαμῶς , — οὔκουν εἴπερ γε εἰμί τοιοῦτοι—εἴδωλον δέ τις ῥητορική ἀπολαμβάνω , εἰ δή ὁ μηδαμῆ μέν ὅμοιος , πανταχῇ δέ ἀσθενής εἴδωλον χρή καλέω . ἀλλά ἐκεῖνος γε πᾶς οὗτος καθαρός . πῶς οὖν οὐ λυσιτελέω ὁ Ἕλλην τοιοῦτος εἰμί ; ἤ πῶς οὐ ποιέω ἀγαθός , εἰ τις προσέχω αὐτός ὁ νόος ; πολύς οὗτος ὁ ἀνάγκη εἰμί . εἰ δέ μή σοφός εἰμί ὁ μετέωρος ὥσπερ Ἀναξαγόρας , οὐδέ Σωκράτης σοφός εἰμί οὗτος γε , καί οὗτος γε , ὡς φημί , ὁμιλέω ἐκεῖνος . ἀλλά οὐδέ Σωκράτης Ἀναξαγόρας φαῦλος , οὔκουν , ὡς γε σύ ἄν φημί , οὐδέ Μιλτιάδης οὐδείς ἴσως ὁ σοφιστής . οἴομαι δέ ἄν ἐν θεός δικαστήριον Μιλτιάδης κρίνω ἅπας ἀποφεύγω , οὐ ὥσπερ ὁ Ὀρέστης φημί ὁ ἥμισυς μεταλαμβάνω . ἔοικα · ὁ μέν γάρ ὁ μήτηρ ἀποκτείνω δίκαιος , ὁ δέ ὁ Ἑλλάς σῴζω δίκαιος , καί ὁ τροφεῖα καλός ἄνθρωπος ἐκτίνω οὐ μόνος ὁ πατρίς , ἀλλά καί ὁ κοινός φύσις ὁ γένος ὁ Ἑλληνικός . καί γάρ τοι κατά πόλις
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 177
μὲν ἄλλους ἄλλοι νομίζουσιν ἀρχηγέτας , κοινὸν δὲ τῆς Ἑλλάδος ἀρχηγέτην ἐκεῖνον δικαίως ἄν τις ἡγοῖτο . νομίζω δʼ ἔγωγε καὶ τὴν αἰτίαν ἣν ὕστερον ἔσχεν , εἰ δεῖ τι καὶ περὶ ταύτης εἰπεῖν ἤδη , μέγιστον σύμβολον εἶναι τοῦ πολλῷ τινι τῶν ἄλλων ἐκεῖνον διενεγκεῖν . ἅπαντας γὰρ ἠξίουν ἡττᾶσθαι τῆς ἀρετῆς τῆς ἐκείνου καὶ μηδὲν ἀήττητον εἶναι μηδὲ ἀνάλωτον , ὅπου Μιλτιάδης παρείη . εἶτʼ ἐγὼ τὸν οὕτως ἀνδρεῖον καὶ φρόνιμον καὶ σώφρονα , τὸν διὰ βίου μελετήσαντα ἀρετὴν , τοῦτον κολακείας μορίῳ σχολάσαι δοκῶ ; τὸν οὐδʼ ὅτʼ ἐκρίνετο οὐδὲν πλέον τοῖς δικασταῖς δείξαντα τοῦ τραύματος , οὐ δακρύσαντα , οὐ παιδία ἀναβιβασάμενον , ὄντος αὐτῷ Κίμωνος , τοῦτον ἐγὼ κόλακα οὑτωσὶ προσείπω μεγαλοπρεπῶς ; καὶ τοῦτʼ ἦν τὸ κεφάλαιον τῶν ἐκείνῳ πεπολιτευμένων καὶ βεβιωμένων , κολακεία ; καὶ πῶς οὐ δικαίως ἄν τις ἡμᾶς αἰτιῷτο αὐτοὺς κολακεύειν καὶ διακόνων ἔργον , οὐκ ἐλευθέρων ποιεῖν , εἰ τὴν ἑτέρου χάριν διώκοντες τἀληθὲς ἑκόντες διαφθείροιμεν ; καὶ μὴν Πλάτωνι μὲν ἂν καὶ ἄλλα πολλὰ χαριζοίμεθα , ἐκείνου δὲ εἰ ταῦτα καταψηφιούμεθα , ἄλλην τίνʼ ἂν αὐτῷ τιμὴν ἀποδοίημεν ἔγωγε οὐχ ὁρῶ . λοιπὸς τοίνυν Θεμιστοκλῆς , ἥκιστα δὴ πάντων ἄξιος ἐκ δευτερείων τὰ πρωτεῖα ἔχειν , εἰ τὰ μάλιστα καὶ τοῦτʼ αὐτὸ ἐκείνῳ μόνῳ τῶν πάντων ὑπάρξαν φαίνεται . ἀλλὰ μᾶλλον ὅστις ἐκείνου δεύτερος , τοῦτʼ ἴσως ἔργον εὑρεῖν . τοσούτῳ γὰρ ἡμῖν τὸν Μαραθῶνι , τὸν πάνυ , τὸν ὡς
Lemmas: μέν ἄλλος ἄλλος νομίζω ἀρχηγέτης , κοινός δέ ὁ Ἑλλάς ἀρχηγέτης ἐκεῖνος δίκαιος ἄν τις ἡγέομαι . νομίζω δέ ἐγώ καί ὁ αἰτία ὅς ὕστερον ἔχω , εἰ δέω τις καί περί οὗτος λέγω ἤδη , μέγας σύμβολον εἰμί ὁ πολύς τις ὁ ἄλλος ἐκεῖνος διαφέρω . ἅπας γάρ ἀξιόω ἡσσάομαι ὁ ἀρετή ὁ ἐκεῖνος καί μηδείς ἀήσσητος εἰμί μηδέ ἀνάλωτος , ὅπου Μιλτιάδης πάρειμι . εἶτα ἐγώ ὁ οὕτως ἀνδρεῖος καί φρόνιμος καί σώφρων , ὁ διά βίος μελετάω ἀρετή , οὗτος κολακεία μόριον σχολάζω δοκέω ; ὁ οὐδέ ὅτε κρίνω οὐδείς πολύς ὁ δικαστής δείκνυμι ὁ τραῦμα , οὐ δακρύω , οὐ παιδίον ἀναβιβάζω , εἰμί αὐτός Κίμων , οὗτος ἐγώ κόλαξ οὕτως προσλέγω μεγαλοπρεπής ; καί οὗτος εἰμί ὁ κεφάλαιος ὁ ἐκεῖνος πολιτεύω καί βιόω , κολακεία ; καί πῶς οὐ δίκαιος ἄν τις ἐγώ αἰτιάομαι αὐτός κολακεύω καί διάκονος ἔργον , οὐ ἐλεύθερος ποιέω , εἰ ὁ ἕτερος χάρις διώκω ἀληθής ἑκών διαφθείρω ; καί μήν Πλάτων μέν ἄν καί ἄλλος πολύς χαρίζω , ἐκεῖνος δέ εἰ οὗτος καταψηφίζομαι , ἄλλος τίς ἄν αὐτός τιμή ἀποδίδωμι ἐγώ οὐ ὁράω . λοιπός τοίνυν Θεμιστοκλῆς , ἦκα δή πᾶς ἄξιος ἐκ δευτερεῖα ὁ πρωτεῖον ἔχω , εἰ ὁ μάλα καί οὗτος αὐτός ἐκεῖνος μόνος ὁ πᾶς ὑπάρχω φαίνω . ἀλλά μάλα ὅστις ἐκεῖνος δεύτερος , οὗτος ἴσως ἔργον εὑρίσκω . τοσοῦτος γάρ ἐγώ ὁ Μαραθών , ὁ πάνυ , ὁ ὡς
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 178
βούλει λέγε , τοσούτῳ δʼ οὖν ἐκεῖνον ὑπερεβάλετο πᾶσι τοῖς εἰς αὐτὸν ἐλθοῦσι πῶς ἂν εἴποιμι ὁμολογουμένως , ὅσῳ Ξέρξης Δαρεῖον ταῖς παρασκευαῖς ἅπασι δῆλός ἐστιν ὑπερβαλόμενος . καὶ μὴν ὁ μὲν τοὺς ὑπάρχους τοῦ βασιλέως , ὁ δʼ αὐτὸν ἐνίκα βασιλέα · καὶ μετὰ μέν γε τὴν Μαραθῶνι μάχην αὖθις ἐπεστράτευσε , μετὰ δὲ τὴν ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχίαν φεύγων ᾤχετο . πρὸς μὲν γὰρ ἐκείνην τὴν ἧτταν παρωξύνθη , πρὸς δὲ ταύτην ἀπεῖπεν , ὥσθʼ ἱκανὸν κέρδος ἡγεῖτο , ἂν σωθῇ . ᾔδει γὰρ τότε μὲν πολλοστὸν μέρος τῆς πάσης ἐλθὸν δυνάμεως , νῦν δὲ σχεδὸν μετὰ πάντων ἀνθρώπων ἡττώμενος . οὔτʼ οὖν αὐτὸς ἐθάρρει μένειν οὔτʼ ἄλλον ἔπεμψε τοῦ λοιποῦ · οὐ γὰρ ἦν ὅ τι ἐλπίσοι . ἀλλὰ καὶ ὃν κατέλιπε Μαρδόνιον θανατῶντα ὡς εἰπεῖν κατέλιπε , καὶ ἅμα ἐμοὶ δοκεῖν ὅπως ἔχοιεν πρὸς ὃν ἀσχολοῖντο οἱ Ἕλληνες . Μιλτιάδῃ μὲν οὖν εἰς ἓν κεφάλαιον ἡ τῆς ἀνδρείας ἀπόδειξις ἧκεν , εἰ καὶ τὰ μάλιστα ἐχρῆτο αὐτῇ παρὰ πᾶσαν τὴν πολιτείαν · Θεμιστοκλέα δὲ τὰ δεύτερα ἀεὶ τῶν προτέρων μείζονα ἐξεδέχετο καὶ τὸ τῆς παροιμίας αὐτῷ περιειστήκει · τὸ μὲν γὰρ ἔλιπεν αὐτὸν κῦμα , τὸ δὲ ἐγκατελάμβανεν , ἕως διεξῆλθε διὰ τῶν τρικυμιῶν νικῶν . καὶ Μιλτιάδῃ μὲν σχεδὸν ἀνδρείας μᾶλλον ἢ σοφίας ἔδει πρὸς τὰ παρόντα , Θεμιστοκλεῖ δὲ ἀνδρείας μὲν οὐχ ἧττον , εἰ μὴ καὶ μᾶλλον , ὅσῳ καὶ μείζους οἱ φόβοι · πρὸς δὲ τούτῳ καὶ ἄλλων πολλῶν καὶ οὐδὲν ἀτιμοτέρων ὑπεύθυνος ἦν ἐκ τῶν περιεστηκότων , συνέσεως , μαντικῆς μὲν οὖν ὡς εἰπεῖν , μεγαλοψυχίας , δεινότητος , πραότητος , καρτερίας , εὐαρμοστίας πρὸς τοὺς καιροὺς , πρὸς τὰ πράγματα , πρὸς τοὺς ἄνδρας τοὺς ἀπὸ τῆς πόλεως , τοὺς ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος , τοὺς πολεμίους . καί μοι δοκεῖ τὸ μὲν Μιλτιάδου στρατηγίᾳ μᾶλλον ἐοικὸς
Lemmas: βούλομαι λέγω , τοσοῦτος δέ οὖν ἐκεῖνος ὑπερβάλλω πᾶς ὁ εἰς αὐτός ἔρχομαι πῶς ἄν λέγω ὁμολογουμένως , ὅσος Ξέρξης Δαρεῖος ὁ παρασκευή ἅπας δῆλος εἰμί ὑπερβάλλω . καί μήν ὁ μέν ὁ ὕπαρχος ὁ βασιλεύς , ὁ δέ αὐτός νικάω βασιλεύς · καί μετά μέν γε ὁ Μαραθών μάχη αὖθις ἐπιστρατεύω , μετά δέ ὁ ἐν Σαλαμίς ναυμαχία φεύγω οἴχομαι . πρός μέν γάρ ἐκεῖνος ὁ ἧσσα παροξύνω , πρός δέ οὗτος ἀπολέγω , ὥστε ἱκανός κέρδος ἡγέομαι , ἐάν σῴζω . οἶδα γάρ τότε μέν πολλοστός μέρος ὁ πᾶς ἔρχομαι δύναμις , νῦν δέ σχεδόν μετά πᾶς ἄνθρωπος ἡσσάομαι . οὔτε οὖν αὐτός θαρσέω μένω οὔτε ἄλλος πέμπω ὁ λοιπός · οὐ γάρ εἰμί ὅς τις ἐλπίζω . ἀλλά καί ὅς καταλείπω Μαρδόνιος θανατόω ὡς λέγω καταλείπω , καί ἅμα ἐγώ δοκέω ὅπως ἔχω πρός ὅς ἀσχολέω ὁ Ἕλλην . Μιλτιάδης μέν οὖν εἰς εἷς κεφάλαιος ὁ ὁ ἀνδρεία ἀπόδειξις ἥκω , εἰ καί ὁ μάλα χράω αὐτός παρά πᾶς ὁ πολιτεία · Θεμιστοκλῆς δέ ὁ δεύτερος ἀεί ὁ πρότερος μέγας ἐκδέχομαι καί ὁ ὁ παροιμία αὐτός περιειστήκω · ὁ μέν γάρ λείπω αὐτός κῦμα , ὁ δέ ἐγκαταλαμβάνω , ἕως διεξέρχομαι διά ὁ τρικυμία νικάω . καί Μιλτιάδης μέν σχεδόν ἀνδρεία μάλα ἤ σοφία δέω πρός ὁ πάρειμι , Θεμιστοκλῆς δέ ἀνδρεία μέν οὐ ἥσσων , εἰ μή καί μάλα , ὅσος καί μέγας ὁ φόβος · πρός δέ οὗτος καί ἄλλος πολύς καί οὐδείς ἄτιμος ὑπεύθυνος εἰμί ἐκ ὁ περιίστημι , σύνεσις , μαντικός μέν οὖν ὡς λέγω , μεγαλοψυχία , δεινότης , πραότης , καρτερία , εὐαρμοστία πρός ὁ καιρός , πρός ὁ πρᾶγμα , πρός ὁ ἀνήρ ὁ ἀπό ὁ πόλις , ὁ ἀπό ὁ Ἑλλάς , ὁ πολέμιος . καί ἐγώ δοκέω ὁ μέν Μιλτιάδης στρατηγία μάλα ἔοικα
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 180
πάντα ὥσπερ μετανισταμένης ἑτέρωσε τῆς οἰκουμένης · καὶ βασιλεὺς ἀπῄει δεδοικὼς μὴ οὐ δέξαιτο τὸ πλῆθος ἡ Ἑλλὰς , ὥσπερ ἀρχὴ γῆς πάσης , τοῦ στρατοπέδου γιγνόμενος καθʼ ὃ βούλοιτʼ ἀεί . χρυσὸς δὲ καὶ ἄργυρος καὶ χαλκὸς καὶ σίδηρος , πάντα ὁμότιμα ἤγετο , ὁμοίως ἐγγείοις ὀχήμασι καὶ ναυτικοῖς . ὡς δʼ εἰς ταυτὸν ἀπήντησαν αἱ δυνάμεις , οἱ μὲν πεζοὶ τὴν παραλίαν , αἱ δὲ νῆες τὴν θάλατταν ἀπέκρυψαν · εἰς δὲ τοὺς Ἕλληνας ἠγγέλλετο ἄξιον μὲν τῶν ἐπιόντων κακῶν οὐδὲν , ὅμως δὲ πολλὰ καὶ παντοῖα καὶ οἷα οὔπω πρότερον · καὶ οὐ τοσοῦτόν γʼ ἂν αὐτοὺς ἡ τοῦ ἡλίου συμβᾶσα ἔκλειψις ἐξέπληττεν , ὅσον ἡ τῆς γῆς καὶ θαλάττης ἔκλειψις γιγνομένη , πρὸς τὴν τοῦ βασιλέως ἐμοὶ δοκεῖν ἐπιθυμίαν μᾶλλον ἢ χρείαν . ἐδόκει γὰρ μόνος ὡς ἀληθῶς γῆς καὶ θαλάττης εἶναι κύριος , καὶ ποιεῖν καὶ διαφθείρειν · ᾧ γε ὁ μὲν Ἄθως τὰς ναῦς , ὁ δὲ Ἑλλήσποντος τὸ πεζὸν ἐδέξατο . πρὸς δὲ τούτοις τείχη μὲν ᾠκοδομεῖτο ὅπως ἀριθμοίη κατὰ μυρίους . ὁ δὲ ἥλιος συνεκρύπτετο τοῖς τοξεύμασιν · ἦν δὲ πλήρης ἡ μὲν θάλαττα νεῶν , ἡ δὲ γῆ πεζῶν , ὁ δʼ ἀὴρ βελῶν . παρεῖναι δὲ καὶ μέλλειν ἴσον ἦν , ὥστʼ ἔχεσθαι πάντας · πάντα δʼ ὥσπερ τοῦ Ποσειδῶνος κατιόντος ἐσείετο . πολλὰ δὲ τῶν ἐθνῶν ἐξανηλίσκετο εἰς δεῖπνον τῷ βασιλεῖ . ἀπειλαὶ δὲ κηρύκων οὐ διέλιπον πάντοσε φοιτώντων , αἰτούντων γῆν καὶ ὕδωρ ὅστις βούλεται σῶς εἶναι . τὸ δὲ μαντεῖον φωνὰς ἠφίει δεινὰς καὶ χαλεπὰς ἅπασι τοῖς Ἕλλησιν . ἐδόκουν δὲ οὔτε τῶν νεῶν τὴν εἰρεσίαν ἀνέξεσθαι οὔτε τῶν ἵππων τὸν κτύπον . εἶχον δὲ οὔτε ἱεροῖς οὔτε συμμάχοις θαρρεῖν , οὐδʼ
Lemmas: πᾶς ὥσπερ μετανίστημι ἑτέρωσε ὁ οἰκουμένη · καί βασιλεύς ἀπέρχομαι δείδω μή οὐ δέχομαι ὁ πλῆθος ὁ Ἑλλάς , ὥσπερ ἀρχή γῆ πᾶς , ὁ στρατόπεδον γίγνομαι κατά ὅς βούλομαι ἀεί . χρυσός δέ καί ἄργυρος καί χαλκός καί σίδηρος , πᾶς ὁμότιμος ἄγω , ὅμοιος ἔγγειος ὄχημα καί ναυτικός . ὡς δέ εἰς τατός ἀπαντάω ὁ δύναμις , ὁ μέν πεζός ὁ παράλιος , ὁ δέ ναῦς ὁ θάλασσα ἀποκρύπτω · εἰς δέ ὁ Ἕλλην ἀγγέλλω ἄξιος μέν ὁ ἐπέρχομαι κακός οὐδείς , ὅμως δέ πολύς καί παντοῖος καί οἷος οὔπω πρότερος · καί οὐ τοσοῦτος γε ἄν αὐτός ὁ ὁ ἥλιος συμβαίνω ἔκλειψις ἐκπλήσσω , ὅσος ὁ ὁ γῆ καί θάλασσα ἔκλειψις γίγνομαι , πρός ὁ ὁ βασιλεύς ἐγώ δοκέω ἐπιθυμία μάλα ἤ χρεία . δοκέω γάρ μόνος ὡς ἀληθής γῆ καί θάλασσα εἰμί κύριος , καί ποιέω καί διαφθείρω · ὅς γε ὁ μέν Ἄθως ὁ ναῦς , ὁ δέ Ἑλλήσποντος ὁ πεζός δέχομαι . πρός δέ οὗτος τεῖχος μέν οἰκοδομέω ὅπως ἀριθμέω κατά μυρίος . ὁ δέ ἥλιος συγκρύπτω ὁ τόξευμα · εἰμί δέ πλήρης ὁ μέν θάλασσα ναῦς , ὁ δέ γῆ πεζός , ὁ δέ ἀήρ βέλος . πάρειμι δέ καί μέλλω ἴσος εἰμί , ὥστε ἔχω πᾶς · πᾶς δέ ὥσπερ ὁ Ποσειδῶν κατέρχομαι σείω . πολύς δέ ὁ ἔθνος ἐξαναλίσκω εἰς δεῖπνον ὁ βασιλεύς . ἀπειλή δέ κῆρυξ οὐ διαλείπω πάντοσε φοιτάω , αἰτέω γῆ καί ὕδωρ ὅστις βούλομαι σῶς εἰμί . ὁ δέ μαντεῖον φωνή ἀφίημι δεινός καί χαλεπός ἅπας ὁ Ἕλλην . δοκέω δέ οὔτε ὁ ναῦς ὁ εἰρεσία ἀνέχω οὔτε ὁ ἵππος ὁ κτύπος . ἔχω δέ οὔτε ἱερόν οὔτε σύμμαχος θαρσέω , οὐδέ
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 181
εὑρεῖν οἵτινες ἀνθρώπων γένωνται . πρὸς δὲ τούτοις Γέλων μὲν καλούμενος οὐχ ὑπήκουεν , Ἀργεῖοι δʼ ἐκποδὼν ἦσαν , Κερκυραῖοι δὲ σοφώτερα ἢ δικαιότερα ἐβουλεύοντο , Θετταλοὶ δὲ ὑπʼ ἀνάγκης μὲν , ὅμως δὲ ἐμήδιζον , Βοιωτοὶ δὲ οὐδὲν βέλτιον Θετταλῶν ἐπεπράγεσαν , Δελφοὶ δὲ οὐκ εἶχον ὅ τι χρήσονται , ὀλίγον δὲ ἦν τὸ ὑγιαῖνον τῆς Ἑλλάδος , καὶ τοῦτο εἰς δύο πόλεις ἀνήρτητο , μᾶλλον δὲ εἰς ἕνα ἄνδρα , ὅ τι φρονήσειεν ἢ συμβουλεύσειε Θεμιστοκλῆς . ἐν τοῖς τοιούτοις μέντοι καιροῖς καὶ τοιαύτῃ πραγμάτων ἀωρίᾳ καὶ συγχύσει τῶν πάντων ἀνὴρ ἐκεῖνος ἑστηκὼς οὐκ ἠπόρησεν , οὐδʼ ἐξεπλάγη , οὐδʼ ηὔξατο αὑτῷ χανεῖν τὴν γῆν , οὐδʼ εὐδαιμόνισε τοὺς πάλαι κειμένους , οὐδʼ ἔπαθε ταὐτὸ τοῖς πολλοῖς , ἀλλὰ κατέστη τοῖς Ἕλλησιν ἀντʼ ἀγαθοῦ δαίμονος . πάντα γὰρ εἰς αὑτὸν ἀναδεξάμενος καὶ τὴν αὑτοῦ γνώμην ὑποθεὶς ἀντʼ ἄλλου του φυλακτηρίου , καὶ μόνος ὀρθοῖς τοῖς ὀφθαλμοῖς ἀντισχὼν ἅπασι καὶ τοῖς παροῦσι καὶ τοῖς ἐπιοῦσι πράγμασι , καὶ οὐκ ἀποστραφεὶς ὥσπερ οἱ πρὸς τὸν ἥλιον βλέποντες , ὃ πᾶσι μικροῦ δεῖν συνέβη τοῖς τότε , οὐκ ἂν εἴποιμι ὡς οὐκ ἔψευσε τῆς ἐλπίδος τοὺς Ἕλληνας , ἀλλὰ καὶ πολὺ τὴν προσδοκίαν ἐνήλλαξεν αὐτοῖς . οὐδὲν γὰρ τῶν ἐσχάτων ὅ τι οὐ πείσεσθαι τῶν πολλῶν νομιζόντων , καὶ βλεπόντων εἰς αἰσχρὰς μηχανὰς καὶ ἀπόρους καταφυγὰς , τοσοῦτον μετέστησε τὰ πράγματα ὥστε εἴ τις ὕστερον αὐτοὺς ἀπελθόντων τῶν βαρβάρων ἤρετο εἰ ἐβούλοντʼ ἂν μήτʼ ἐκείνους ἐπιστρατεῦσαι μήτε σφίσι ταῦτα πεπρᾶχθαι μήτε τοὺς κινδύνους σφίσι μηδὲ τὰς πράξεις γεγενῆσθαι , τεθνάναι πάντας ἂν
Lemmas: εὑρίσκω ὅστις ἄνθρωπος γίγνομαι . πρός δέ οὗτος Γέλων μέν καλέω οὐ ὑπακούω , Ἀργεῖος δέ ἐκποδών εἰμί , Κερκυραῖος δέ σοφός ἤ δίκαιος βουλεύω , Θεσσαλός δέ ὑπό ἀνάγκη μέν , ὅμως δέ Μηδίζω , Βοιωτός δέ οὐδείς ἀγαθός Θεσσαλός πράσσω , Δελφοί δέ οὐ ἔχω ὅς τις χράω , ὀλίγος δέ εἰμί ὁ ὑγιαίνω ὁ Ἑλλάς , καί οὗτος εἰς δύο πόλις ἀναρτάω , μάλα δέ εἰς εἷς ἀνήρ , ὅς τις φρονέω ἤ συμβουλεύω Θεμιστοκλῆς . ἐν ὁ τοιοῦτος μέντοι καιρός καί τοιοῦτος πρᾶγμα ἀωρία καί σύγχυσις ὁ πᾶς ἀνήρ ἐκεῖνος ἵστημι οὐ ἀπορέω , οὐδέ ἐκπλήσσω , οὐδέ εὔχομαι ἑαυτοῦ χάσκω ὁ γῆ , οὐδέ εὐδαιμονίζω ὁ πάλαι κεῖμαι , οὐδέ πάσχω αὐτός ὁ πολύς , ἀλλά καθίστημι ὁ Ἕλλην ἀντί ἀγαθός δαίμων . πᾶς γάρ εἰς ἑαυτοῦ ἀναδέχομαι καί ὁ ἑαυτοῦ γνώμη ὑποτίθημι ἀντί ἄλλος τις φυλακτήριον , καί μόνος ὀρθός ὁ ὀφθαλμός ἀντέχω ἅπας καί ὁ πάρειμι καί ὁ ἐπέρχομαι πρᾶγμα , καί οὐ ἀποστρέφω ὥσπερ ὁ πρός ὁ ἥλιος βλέπω , ὅς πᾶς μικρός δέω συμβαίνω ὁ τότε , οὐ ἄν λέγω ὡς οὐ ψεύδω ὁ ἐλπίς ὁ Ἕλλην , ἀλλά καί πολύς ὁ προσδοκία ἐναλλάσσω αὐτός . οὐδείς γάρ ὁ ἔσχατος ὅς τις οὐ πάσχω ὁ πολύς νομίζω , καί βλέπω εἰς αἰσχρός μηχανή καί ἄπορος καταφυγή , τοσοῦτος μεθίστημι ὁ πρᾶγμα ὥστε εἰ τις ὕστερον αὐτός ἀπέρχομαι ὁ βάρβαρος ἔρομαι εἰ βούλομαι ἄν μήτε ἐκεῖνος ἐπιστρατεύω μήτε σφεῖς οὗτος πράσσω μήτε ὁ κίνδυνος σφεῖς μηδέ ὁ πρᾶξις γίγνομαι , θνῄσκω πᾶς ἄν
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 182
εἰπεῖν ἐθέλειν μᾶλλον ἢ ταῦτα ἄπρακτα αὑτοῖς εἶναι . οὕτως οὐ μόνον τὰς ἐλπίδας ὅσοι γε καὶ τὰ μήκιστα ἤλπισαν αὐτῶν , ἀλλὰ καὶ τὰς εὐχὰς τῶν πλείστων ὑπερεβάλετο καὶ ἔγωγε ἡδέως ἂν , εἴ πως ἐνῆν , ἠρόμην Πλάτωνα , πρὸς θεῶν τῶν Ἑλληνίων , τί χρῆν ποιεῖν τὸν Θεμιστοκλέα κατʼ ἐκείνους τοὺς χρόνους , ἢ τί λέγειν κάλλιον ὧν εἶπεν ; ἢ τί γράφειν βέλτιον ὧν ἔγραψεν ; ἢ τίνα ὁδὸν τῶν πραγμάτων ἐλθεῖν ; ἢ ποίαν ἡγήσασθαι τοῖς Ἀθηναίοις ; ἢ τίσι κρείττοσι χρήσασθαι λογισμοῖς ; εἰπὲ γὰρ ὦ πρὸς θεῶν , εἰ δὲ μὴ , ἄλλος τις κληρονομείτω τοῦ λόγου , λεγέτω , δεικνύτω τί χρῆν πράττειν τὸν Θεμιστοκλέα τότε καὶ πῶς χρήσασθαι τοῖς παροῦσι . πότερʼ εἰς τὴν πνύκα συλλέξαντʼ Ἀθηναίους περὶ τῶν ἰδεῶν αὐτοῖς διαλέγεσθαι καὶ διδάσκειν τί αὐτοδίκαιον καὶ τί αὐτοκαλὸν , καὶ τί τὸ ὂν μὲν ἀεὶ , γένεσιν δὲ οὐκ ἔχον ; ταχέως μέντἂν αὐτοὺς καὶ γένεσις καὶ τὸ εἶναι καὶ πάντα ἐπέλιπεν . ἀλλʼ ὅθεν ἀνδρεία τὸ πρῶτον ἐκλήθη καὶ ὅθεν δειλία ζητεῖν , καὶ πότερον ῥεῖ τὰ πάντα ἢ οὔ ; ἔγνωσαν μέντἂν κακῶς ῥέοντα τὰ πάντα αὐτοῖς . ἀλλὰ τί μὴν ὅλως ἔδει λέγειν ἢ ποιεῖν ; τρίτον γὰρ ἤδη τὸ ἐρώτημα ὥσπερ σύνθημα περιήκει . πόθεν ἐξετάσομεν τὸν Θεμιστοκλέα πότερον τῷ ὄντι σύμβουλος καὶ προστάτης καὶ ἡγεμὼν ἦν , ἢ τί καὶ ἄλλο πρέπον ἀκοῦσαι ; καὶ μὴν δεῖ γε δυοῖν θάτερον , ἢ τὰ πραχθέντα ὑπʼ αὐτοῦ μέμψασθαί τινα ἔχειν , ἢ δεῖξαι τί δέον πρᾶξαι παρέλιπε , τὸ ῥᾷον καὶ ἥδιον ἀντὶ τοῦ καλοῦ προελόμενος . καίτοι τήν γε ὕστερον τῶν πραγμάτων σοφίαν καὶ τοὺς ἐπὶ τῆς ἀδείας ἐλέγχους οὐδὲν ἔχειν φασὶ λαμπρὸν
Lemmas: λέγω ἐθέλω μάλα ἤ οὗτος ἄπρακτος ἑαυτοῦ εἰμί . οὕτως οὐ μόνος ὁ ἐλπίς ὅσος γε καί ὁ μήκιστος ἐλπίζω αὐτός , ἀλλά καί ὁ εὐχή ὁ πολύς ὑπερβάλλω καί ἐγώ ἡδύς ἄν , εἰ πως ἔνειμι , ἔρομαι Πλάτων , πρός θεός ὁ Ἑλλήνιος , τίς χρή ποιέω ὁ Θεμιστοκλῆς κατά ἐκεῖνος ὁ χρόνος , ἤ τίς λέγω καλός ὅς λέγω ; ἤ τίς γράφω ἀγαθός ὅς γράφω ; ἤ τίς ὁδός ὁ πρᾶγμα ἔρχομαι ; ἤ ποῖος ἡγέομαι ὁ Ἀθηναῖος ; ἤ τίς κρατύς χράω λογισμός ; λέγω γάρ ὦ πρός θεός , εἰ δέ μή , ἄλλος τις κληρονομέω ὁ λόγος , λέγω , δείκνυμι τίς χρή πράσσω ὁ Θεμιστοκλῆς τότε καί πῶς χράω ὁ πάρειμι . πότερος εἰς ὁ πνύξ συλλέγω Ἀθηναῖος περί ὁ ἰδέα αὐτός διαλέγω καί διδάσκω τίς αὐτοδίκαιον καί τίς αὐτοκαλός , καί τίς ὁ εἰμί μέν ἀεί , γένεσις δέ οὐ ἔχω ; ταχύς ἄν αὐτός καί γένεσις καί ὁ εἰμί καί πᾶς ἐπιλίπτομαι . ἀλλά ὅθεν ἀνδρεία ὁ πρῶτος καλέω καί ὅθεν δειλία ζητέω , καί πότερος ῥέω ὁ πᾶς ἤ οὐ ; γιγνώσκω ἄν κακός ῥέω ὁ πᾶς αὐτός . ἀλλά τίς μήν ὅλος δέω λέγω ἤ ποιέω ; τρίτος γάρ ἤδη ὁ ἐρώτημα ὥσπερ σύνθημα περιακέω . πόθεν ἐξετάζω ὁ Θεμιστοκλῆς πότερος ὁ εἰμί σύμβουλος καί προστάτης καί ἡγεμών εἰμί , ἤ τίς καί ἄλλος πρέπω ἀκούω ; καί μήν δέω γε δύο ἕτερος , ἤ ὁ πράσσω ὑπό αὐτός μέμφομαι τις ἔχω , ἤ δείκνυμι τίς δέω πράσσω παραλείπω , ὁ ῥᾴδιος καί ἡδύς ἀντί ὁ καλός προαιρέω . καίτοι ὁ γε ὕστερον ὁ πρᾶγμα σοφία καί ὁ ἐπί ὁ ἄδεια ἔλεγχος οὐδείς ἔχω φημί λαμπρός
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 184
ἔνθʼ ὅ τε δειλὸς ἀνὴρ ὅς τʼ ἄλκιμος ἐξεφαάνθη , οὐκ εἰς λόχον συγκαθημένων ἡμῶν , ἀλλʼ ἐπʼ αὐτοῦ τοῦ ξυροῦ τῆς ἀκμῆς ἑστηκότος εἶναι τὴν Ἑλλάδα ἢ μή . αὕτη πρώτη Θεμιστοκλέους ἐξέτασις καὶ κρίσις . ἐντεῦθεν ὅρα τὸν ἄνδρα ἀπὸ γραμμῆς ἀρξάμενος · καὶ μή μοι λόγῳ τὸν χρυσὸν , ἀλλὰ τὴν βάσανον προσάγων σκόπει . τῆς γὰρ εἰκόνος μέμνησο τῆς σαυτοῦ · ἔδει τῶν ὑπὲρ τῆς κοινῆς ἐλευθερίας ἀγωνιζομένων Ἀθηναίους εἶναι , ἢ δυοῖν τοῖν ὑπολοίποιν θάτερον ποιεῖν · ἔδει τῶν ἀγωνιζομένων εἶναι . τί οὖν ; συνεβούλευε ταῦτα Θεμιστοκλῆς , ἢ διεκώλυεν ; οὒκ , ἀλλʼ ἐκεῖνος ἦν ὁ ταῦτα συμβουλεύων . οὐκοῦν ταῦτα ἔδει πράττειν καὶ ταῦτα συμβουλεύειν ; ταῦτα ἔπραττον μὲν Ἀθηναῖοι , συνεβούλευε δὲ Θεμιστοκλῆς . μέχρι μὲν δὴ τούτων τὰ μέγιστα συνεβούλευε καὶ οὐδὲν ἔχει Πλάτων αἰτιάσασθαι , οὐ μὲν οὖν , εἰ μὴ λαμπρῶς ἐπαινοίη , ὅπως οὐκ ἂν αἰσχύνοιτο οὐκ ἂν ἔχειν μοι δοκεῖ . οὐ γὰρ μόνους τοὺς Ἀθηναίους ἐπὶ ταῦτʼ ἀγαγὼν καὶ τάξας ἐνταυθοῖ γνώμης φαίνεται , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας , ὅσον μετέσχον τῶν πραγμάτων , εἷς ἀνὴρ οὗτος μάλιστα ἐπιρρώσας καὶ παροξύνας , καὶ τοὺς μὲν ἑκόντας , τοὺς δὲ ἄκοντας αὐτῶν πείσας γενέσθαι χρηστοὺς καὶ λυσιτελοῦντας ἑαυτοῖς · ὅς γε καὶ τοῖς κήρυξι τοῖς παρὰ τοῦ βασιλέως ἐλθοῦσι περὶ τῆς γῆς καὶ τοῦ ὕδατος τοιαύτας ἔδωκε τὰς ἀποκρίσεις , ὥσθʼ ἅπασι τοῖς Ἕλλησιν ὑπάρχειν μαθεῖν ὁποῖʼ ἄττα ἀποκρίνασθαι χρὴ τοῖς ἐπὶ ταῦθʼ ἥκουσι τῶν βαρβάρων . καὶ οὐκ ἐνταῦθʼ ἔστη τῆς ἐλευθερίας , ἀλλὰ καὶ τὸν ἑρμηνεύσαντα ἀπέκτεινε , κατηγορῶν ὅτι τὴν φωνὴν ὥσπερ ἄλλο τι τῷ Πέρσῃ κατὰ τῶν Ἑλλήνων ἔχρησε . καίτοι τί τοῦτο δεινὸν ἦν τοῖς Ἀθηναίοις μαθεῖν ὅ τί ἐστι τὰ λεγόμενα , μαθόντας δὲ βουλεύσασθαι ; οὐ γὰρ
Lemmas: ἔνθα ὁ τε δειλός ἀνήρ ὅς τε ἄλκιμος ἐκφαίνω , οὐ εἰς λόχος συγκάθημαι ἐγώ , ἀλλά ἐπί αὐτός ὁ ξυρόν ὁ ἀκμή ἵστημι εἰμί ὁ Ἑλλάς ἤ μή . οὗτος πρῶτος Θεμιστοκλῆς ἐξέτασις καί κρίσις . ἐντεῦθεν ὁράω ὁ ἀνήρ ἀπό γραμμή ἄρχω · καί μή ἐγώ λόγος ὁ χρυσός , ἀλλά ὁ βάσανος προσάγω σκοπέω . ὁ γάρ εἰκών μιμνῄσκω ὁ σεαυτοῦ · δέω ὁ ὑπέρ ὁ κοινός ἐλευθερία ἀγωνίζομαι Ἀθηναῖος εἰμί , ἤ δύο ὁ ὑπόλοιπος ἕτερος ποιέω · δέω ὁ ἀγωνίζομαι εἰμί . τίς οὖν ; συμβουλεύω οὗτος Θεμιστοκλῆς , ἤ διακωλύω ; οὐ , ἀλλά ἐκεῖνος εἰμί ὁ οὗτος συμβουλεύω . οὐκοῦν οὗτος δέω πράσσω καί οὗτος συμβουλεύω ; οὗτος πράσσω μέν Ἀθηναῖος , συμβουλεύω δέ Θεμιστοκλῆς . μέχρι μέν δή οὗτος ὁ μέγας συμβουλεύω καί οὐδείς ἔχω Πλάτων αἰτιάομαι , οὐ μέν οὖν , εἰ μή λαμπρός ἐπαινέω , ὅπως οὐ ἄν αἰσχύνω οὐ ἄν ἔχω ἐγώ δοκέω . οὐ γάρ μόνος ὁ Ἀθηναῖος ἐπί οὗτος ἄγω καί τάσσω ἐνταυθοῖ γνώμη φαίνω , ἀλλά καί ὁ ἄλλος Ἕλλην , ὅσος μετέχω ὁ πρᾶγμα , εἷς ἀνήρ οὗτος μάλα ἐπιρρώννυμι καί παροξύνω , καί ὁ μέν ἑκών , ὁ δέ ἄκων αὐτός πείθω γίγνομαι χρηστός καί λυσιτελέω ἑαυτοῦ · ὅς γε καί ὁ κῆρυξ ὁ παρά ὁ βασιλεύς ἔρχομαι περί ὁ γῆ καί ὁ ὕδωρ τοιοῦτος δίδωμι ὁ ἀπόκρισις , ὥστε ἅπας ὁ Ἕλλην ὑπάρχω μανθάνω ὁποῖος ὅστις ἀποκρίνω χρή ὁ ἐπί οὗτος ἥκω ὁ βάρβαρος . καί οὐ ἐνταῦθα ἵστημι ὁ ἐλευθερία , ἀλλά καί ὁ ἑρμηνεύω ἀποκτείνω , κατηγορέω ὅτι ὁ φωνή ὥσπερ ἄλλος τις ὁ Πέρσης κατά ὁ Ἕλλην χράω . καίτοι τίς οὗτος δεινός εἰμί ὁ Ἀθηναῖος μανθάνω ὅς τίς εἰμί ὁ λέγω , μανθάνω δέ βουλεύω ; οὐ γάρ
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 186
ὅτι θεοὶ μὲν πρῶτον , ἔπειθʼ , ὅσον εἰς ἀνθρώπους ἧκε , μία μὲν πόλις ἡ τῶν Ἀθηναίων , γνώμη δὲ ἑνὸς ἀνδρὸς ἡ Θεμιστοκλέους . ὁρῶν γὰρ ὡς εἰ μή τις τῷ ναυτικῷ κρατήσει τῶν βαρβάρων , οἰχήσεται κατὰ πόλεις ἡ Ἑλλὰς , προσβαλλόντων ἐν μέρει πᾶσι καὶ πορθούντων , καὶ πρὸς τούτῳ κἀκεῖνο εἰδὼς ὅτι τἀν τῇ γῇ πολὺ πλείους καὶ δεινοτέρας ἔχει τὰς ἀπορίας καὶ πολὺ πλείοσιν ἢ κατὰ θάλατταν μαχοῦνται καὶ ἀπορωτέροις προσφέρεσθαι , εἵλετο πρῶτον μὲν τὴν ἐλάττονα ὑπερβολὴν ἀντὶ τῆς μείζονος · ἔπειτα οὗ πρὸς καιρὸν τῇ τόλμῃ χρήσεται . καὶ ταῦτα ἐπεψήφιζεν ὁ θεὸς ὁ ἐν Δελφοῖς . ὅμως δὲ καὶ τῆς μαντείας ἐλθούσης ἦν ἀπορία τοῖς πολλοῖς τί ποτʼ εἴη τὸ ξύλινον τεῖχος τοῦτο . ὡς οἱ μὲν πρεσβῦται τῆς ἀκροπόλεως ἔχεσθαι παρῄνουν , οὕτω παρελήρουν , πεφράχθαι γὰρ αὐτὴν ῥάχῳ τὸ ἀρχαῖον καὶ τὸν χρησμὸν εἰς τοῦτο φέρειν . χρησμολόγοι δὲ πάντʼ ᾖδον , πλὴν ἓν τῶν πάντων οὐκ ᾖδον , ὡς δεῖ ναυμαχεῖν . ἀλλὰ καὶ φυλάττεσθαι παρῄνουν τὴν Σαλαμῖνα παντὸς μᾶλλον—οἱ δέ γε αὐτοί ποτε οὗτοι τὸν εἰς Σικελίαν πλοῦν ἐπέσπευδον · τοὺς γὰρ αὐτοὺς ταυτὸν ἔθνος λέγω , πλήν γε δὴ οἱ μὲν Ἀλκιβιάδῃ συναγορεύοντες , οἱ ὕστερον , οἱ δὲ τότε ἀντέλεγον τῷ Θεμιστοκλεῖ—τό τε σύμπαν ἠξίουν ἄλλο τι ζητεῖν , καὶ φυγόντας ἔξω τῆς Ἑλλάδος ἄλλην χώραν οἰκίζειν . τέλος δʼ ἔδοξεν Ἀθηναίοις τοὺς μὲν δὴ χρησμῳδοὺς χαίρειν ἐᾶν , Θεμιστοκλεῖ δὲ μᾶλλον πιστεῦσαι , ξύλινον μὲν εἶναι τεῖχος τὰς τριήρεις ἐξηγουμένῳ , ἀποκεῖσθαι δέ τι χρηστὸν ἐν τῇ Σαλαμῖνι ,
Lemmas: ὅτι θεός μέν πρῶτος , ἔπειτα , ὅσος εἰς ἄνθρωπος ἵημι , εἷς μέν πόλις ὁ ὁ Ἀθηναῖος , γνώμη δέ εἷς ἀνήρ ὁ Θεμιστοκλῆς . ὁράω γάρ ὡς εἰ μή τις ὁ ναυτικός κρατέω ὁ βάρβαρος , οἴχομαι κατά πόλις ὁ Ἑλλάς , προσβάλλω ἐν μέρος πᾶς καί πορθέω , καί πρός οὗτος ἐκεῖνος οἶδα ὅτι ἐν ὁ γῆ πολύς πολύς καί δεινός ἔχω ὁ ἀπορία καί πολύς πολύς ἤ κατά θάλασσα μαχέομαι καί ἄπορος προσφέρω , αἱρέω πρῶτος μέν ὁ ἐλαχύς ὑπερβολή ἀντί ὁ μέγας · ἔπειτα οὗ πρός καιρός ὁ τόλμα χράω . καί οὗτος ἐπιψηφίζω ὁ θεός ὁ ἐν Δελφοί . ὅμως δέ καί ὁ μαντεία ἔρχομαι εἰμί ἀπορία ὁ πολύς τίς ποτέ εἰμί ὁ ξύλινος τεῖχος οὗτος . ὡς ὁ μέν πρεσβύτης ὁ ἀκρόπολις ἔχω παραινέω , οὕτως παραληρέω , φράζω γάρ αὐτός ῥαχός ὁ ἀρχαῖος καί ὁ χρησμός εἰς οὗτος φέρω . χρησμολόγος δέ πᾶς ἀείδω , πλήν εἷς ὁ πᾶς οὐ ἀείδω , ὡς δέω ναυμαχέω . ἀλλά καί φυλάσσω παραινέω ὁ Σαλαμίς πᾶς μᾶλλον—οἱ δέ γε αὐτός ποτέ οὗτος ὁ εἰς Σικελία πλόος ἐπισπεύδω · ὁ γάρ αὐτός τατός ἔθνος λέγω , πλήν γε δή ὁ μέν Ἀλκιβιάδης συναγορεύω , ὁ ὕστερον , ὁ δέ τότε ἀντιλέγω ὁ Θεμιστοκλῆς τε σύμπας ἀξιόω ἄλλος τις ζητέω , καί φεύγω ἔξω ὁ Ἑλλάς ἄλλος χώρα οἰκίζω . τέλος δέ δοκέω Ἀθηναῖος ὁ μέν δή χρησμῳδός χαίρω ἐάω , Θεμιστοκλῆς δέ μάλα πιστεύω , ξύλινος μέν εἰμί τεῖχος ὁ τριήρης ἐξηγέομαι , ἀπόκειμαι δέ τις χρηστός ἐν ὁ Σαλαμίς ,
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 188
Ἀρτεμίσιον πλεύσας δυοῖν ναυμαχίαιν δύο ἵστησι τρόπαια , οὔτε λόγους ἀσχήμονας εἰπὼν οἶμαι πρὸς τοὺς ἐμπλέοντας Ἀθηναίων ἢ τῶν Ἑλλήνων οὔτʼ ἔργα φαῦλα ἀποδειξάμενος , ἀλλʼ , ὥς φησι Πίνδαρος , κρηπῖδα τῆς ἐλευθερίας τοῖς Ἕλλησι βαλόμενος . ἔπειτα γράφει τὸ ψήφισμα τοῦτο , οὗ θαυμαστότερον οὐδʼ ἐλευθεριώτερον οὐδείς πω μέμνηται γραφέν . ἔοικα δʼ ὑπερβαίνειν πολλὰ τῶν ἐν μέσῳ · βέλτιον οὖν ἴσως ἐπανελθεῖν . οὕτω γὰρ ὡς ἀληθῶς ἐκεῖνος θείᾳ τινὶ μοίρᾳ καὶ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος πάσης ἔφυ καὶ οὐδὲν βέλτιον ἑώρα πλέον τοῦ κοινῇ συμφέροντος , ὥστʼ ἐπειδὴ συνελέγησαν εἰς ταυτὸν οἱ Ἕλληνες , ὑπερέβαλον μὲν Ἀθηναῖοι τῷ πλήθει τῶν νεῶν σχεδὸν πάντας , ὡρμημένων δὲ τῶν Ἑλλήνων μᾶλλον πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους κἀκείνους ἐθελόντων προΐστασθαι , συνιδὼν ὁ πάντα ἄριστος ἐκεῖνος ὡς , εἰ τὸ δίκαιον ἀκριβῶς ἐξετάζοι καὶ στάσις ἐγγένοιτο ὑπὲρ τῆς ἡγεμονίας , ἅπαντʼ ἀπολεῖται κακῶς , καὶ οὐχ ἕξουσιν ὅ τι χρήσονται , πείθει τοὺς Ἀθηναίους ὑφίεσθαι καὶ συγχωρῆσαι τοῖς Λακεδαιμονίοις ἐν τῷ τότε τὴν ἡγεμονίαν ὑποσχόμενος παρʼ ἑκόντων αὐτοῖς τῶν Ἑλλήνων αὐτὴν ἀνακτήσεσθαι . καὶ οὐκ ἐψεύσατο , σχεδὸν δέ τι καὶ τοὔνομα τῆς ἡγεμονίας , ἀλλʼ οὐκ αὐτὴν ἔπεισε παρεῖναι , ἐπεὶ τό γʼ ἀληθὲς εἰπεῖν αὑτοῖς μὲν τὴν ἡγεμονίαν , ἐκείνοις δὲ τὴν ἐπωνυμίαν ἀνέθεσαν , καὶ περιεγένετο αὐτοῖς ἄνευ τῆς σωτηρίας τῆς κοινῆς καὶ τὸ τῶν μὲν πολεμίων ἀνδρείᾳ , τῶν δὲ συμμάχων πρᾳότητι κρατῆσαι , καὶ τὸ σχῆμα τῷ παντὶ κάλλιον καὶ σεμνότερον · ἡγεμόνων γὰρ ἡγεμόνες κατέστησαν . καὶ εἰ φῂς , ὦ Πλάτων , ὅτι οὐ τριήρων οὐδὲ νεωρίων αἱ πόλεις δέονται , ἀλλʼ εὐβουλίας καὶ
Lemmas: Ἀρτεμίσιον πλέω δύο ναυμαχία δύο ἵστημι τρόπαιον , οὔτε λόγος ἀσχήμων λέγω οἴομαι πρός ὁ ἐμπλέω Ἀθηναῖος ἤ ὁ Ἕλλην οὔτε ἔργον φαῦλος ἀποδείκνυμι , ἀλλά , ὡς φημί Πίνδαρος , κρηπίς ὁ ἐλευθερία ὁ Ἕλλην βάλλω . ἔπειτα γράφω ὁ ψήφισμα οὗτος , ὅς θαυμαστός οὐδέ ἐλευθέριος οὐδείς πω μιμνῄσκω γράφω . ἔοικα δέ ὑπερβαίνω πολύς ὁ ἐν μέσος · ἀγαθός οὖν ἴσως ἐπανέρχομαι . οὕτως γάρ ὡς ἀληθής ἐκεῖνος θεῖος τις μοῖρα καί ὑπέρ ὁ Ἑλλάς πᾶς φύω καί οὐδείς ἀγαθός ὁράω πολύς ὁ κοινῇ συμφέρω , ὥστε ἐπειδή συλλέγω εἰς τατός ὁ Ἕλλην , ὑπερβάλλω μέν Ἀθηναῖος ὁ πλῆθος ὁ ναῦς σχεδόν πᾶς , ὁρμάω δέ ὁ Ἕλλην μάλα πρός ὁ Λακεδαιμόνιος ἐκεῖνος ἐθέλω προΐστημι , συνοράω ὁ πᾶς ἀγαθός ἐκεῖνος ὡς , εἰ ὁ δίκαιος ἀκριβής ἐξετάζω καί στάσις ἐγγίγνομαι ὑπέρ ὁ ἡγεμονία , ἅπας ἀπόλλυμι κακός , καί οὐ ἔχω ὅς τις χράω , πείθω ὁ Ἀθηναῖος ὑφίημι καί συγχωρέω ὁ Λακεδαιμόνιος ἐν ὁ τότε ὁ ἡγεμονία ὑπισχνέομαι παρά ἑκών αὐτός ὁ Ἕλλην αὐτός ἀνακτάομαι . καί οὐ ψεύδω , σχεδόν δέ τις καί ὄνομα ὁ ἡγεμονία , ἀλλά οὐ αὐτός πείθω πάρειμι , ἐπεί ὁ γε ἀληθής λέγω ἑαυτοῦ μέν ὁ ἡγεμονία , ἐκεῖνος δέ ὁ ἐπωνυμία ἀνατίθημι , καί περιγίγνομαι αὐτός ἄνευ ὁ σωτηρία ὁ κοινός καί ὁ ὁ μέν πολέμιος ἀνδρεία , ὁ δέ σύμμαχος πραότης κρατέω , καί ὁ σχῆμα ὁ πᾶς καλός καί σεμνός · ἡγεμών γάρ ἡγεμών καθίστημι . καί εἰ φημί , ὦ Πλάτων , ὅτι οὐ τριήρης οὐδέ νεώριον ὁ πόλις δέω , ἀλλά εὐβουλία καί
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 190
παθόντος καὶ πρὸς τὴν Πελοπόννησον βλέποντος , αὐτὸς ὥσπερ θεός τις τῶν ἀπὸ μηχανῆς χεῖρα ὑπερέσχε καὶ διεκώλυσε διαφθαρῆναι τὰ πράγματα ἀπʼ αἰσχρᾶς οὕτω τῆς ἀρχῆς ἀρξάμενα · καὶ τὸν Εὐρυβιάδην ὡς οὐκ ἔπειθε λέγων , ἐπρίατο , οὐχ ὡς ἄν τις διάκονος ἀξιῶν τινὸς εἶναι , ἀλλʼ ἐκείνῳ μᾶλλον ὡς διακόνῳ χρησάμενος · καὶ τήν τε Εὔβοιαν περιεποίησε καὶ τὰ πράγματα τῶν Ἑλλήνων ἔστησε μὴ παντελῶς ἄπορα εἶναι , παρασχὼν πειραθεῖσι πιστεῦσαι . ἀγγελθέντος δὲ τοῦ περὶ τὰς Πύλας πάθους καὶ τῆς κοινῆς , εἰ θέμις εἰπεῖν , τοῦ τε Ἀπόλλωνος τοῦ Πυθίου καὶ Θεμιστοκλέους μαντείας δεύτερον ἤδη φανερᾶς γεγονυίας , ὅτι πάντα ἐν ταῖς ναυσὶν ἄρʼ ἦν—οἵ τε γὰρ εἰς τὴν Θετταλίαν εἰσελθόντες ὡς τὰ Τέμπη φυλάξοντες προδοθέντες ὑφʼ ὅτων δή ποτε ἀνεχώρησαν , οἵ τε εἰς Πύλας ἀπαντήσαντες κατεχώσθησαν ὑπὸ τῶν βαρβάρων · καὶ οὐ τοσοῦτόν γʼ ἔστι μόνον εἰπεῖν περὶ αὐτῶν , ἀλλʼ ὅτι καὶ Λακεδαιμόνιοι δοκοῦσί μοι ταῦτα γνόντες ἐξ ἀρχῆς ὥσπερ ἀφοσιούμενοι πρὸς τοὺς Ἕλληνας ἀποστεῖλαι τοσούτους ὁπόσων ἠδύναντο ἐνεγκεῖν στερηθέντες , ὡς τοῦ γε ἀποτυχεῖν ὑπάρχοντος—οὕτω δὴ τούτων κεχωρηκότων καὶ τῶν ἐν ταῖς ναυσὶ κατὰ κράτος ἤδη φευγόντων εἰς τὸ εἴσω τῆς Ἑλλάδος , καὶ τὴν Πελοπόννησον σχεδὸν Ἑλλάδα
Lemmas: πάσχω καί πρός ὁ Πελοπόννησος βλέπω , αὐτός ὥσπερ θεός τις ὁ ἀπό μηχανή χείρ ὑπερέχω καί διακωλύω διαφθείρω ὁ πρᾶγμα ἀπό αἰσχρός οὕτως ὁ ἀρχή ἄρχω · καί ὁ Εὐρυβιάδης ὡς οὐ πείθω λέγω , πρίαμαι , οὐ ὡς ἄν τις διάκονος ἀξιόω τις εἰμί , ἀλλά ἐκεῖνος μάλα ὡς διάκονος χράω · καί ὁ τε Εὔβοια περιποιέω καί ὁ πρᾶγμα ὁ Ἕλλην ἵστημι μή παντελής ἄπορος εἰμί , παρέχω πειράω πιστεύω . ἀγγέλλω δέ ὁ περί ὁ Πύλαι πάθος καί ὁ κοινός , εἰ θέμις λέγω , ὁ τε Ἀπόλλων ὁ Πύθιος καί Θεμιστοκλῆς μαντεία δεύτερος ἤδη φανερός γίγνομαι , ὅτι πᾶς ἐν ὁ ναῦς ἄρα ὅς τε γάρ εἰς ὁ Θεσσαλία εἰσέρχομαι ὡς ὁ Τέμπη φυλάσσω προδίδωμι ὑπό ὅστις δή ποτέ ἀναχωρέω , ὁ τε εἰς Πύλαι ἀπαντάω καταχώζω ὑπό ὁ βάρβαρος · καί οὐ τοσοῦτος γε εἰμί μόνος λέγω περί αὐτός , ἀλλά ὅτι καί Λακεδαιμόνιος δοκέω ἐγώ οὗτος γιγνώσκω ἐκ ἀρχή ὥσπερ ἀφοσιόω πρός ὁ Ἕλλην ἀποστέλλω τοσοῦτος ὁπόσος δύναμαι φέρω στερέω , ὡς ὁ γε ἀποτυγχάνω ὑπάρχω δή οὗτος χωρέω καί ὁ ἐν ὁ ναῦς κατά κράτος ἤδη φεύγω εἰς ὁ εἴσω ὁ Ἑλλάς , καί ὁ Πελοπόννησος σχεδόν Ἑλλάς
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 191
ποιουμένων , τὰ δʼ ἄλλα παρεικότων , ἔσχατος μὲν ἀνεχώρει μετὰ ἐσχάτων Ἀθηναίων , οὐ τὴν αὐτὴν τάξιν φυλάττων ἥνπερ ὅτε ἐκπλεῖν ἔδει · τότε μὲν γὰρ πρῶτος ἦν ἐν πρώτοις . εἰ δʼ αὖ βούλει κἀνταῦθα τὸ τῆς ὁδοῦ πάρεργον , ὃ πρὸς τοὺς Ἴωνας ἐπολιτεύσατο , οὐκ ἀπὸ τοῦ βήματος , οὐδʼ ὁρώμενος αὐτοῖς , ἀλλʼ ἀπὸ τῶν πετρῶν καὶ τῶν τόπων τῶν ναυλόχων , οἷς ἤλπιζεν αὐτοὺς προσμίξειν , ποῖος Μίνως Ὁμηρικὸς ταῦτα μέμψαιτʼ ἂν , ἢ τίς Αἰακὸς ἄρας τὰς χεῖρας ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων τῷ Διί ; ἐνταῦθα δὴ πολὺ μείζων καὶ καλλίων ἡ τρίτη πεῖρα ἐπεγένετο ὡς αἱ τριήρεις τὸ πᾶν ἔφερον , τὰ δʼ ἄλλα μάταιον καὶ προσδοκᾶν ἦν . ἀναχωρησάντων γὰρ ἀπʼ Ἀρτεμισίου τῶν Ἑλλήνων Ἀθηναῖοι μὲν καὶ οὕτως αὐτοί τε παρεσκευάζοντο καὶ τοὺς ἄλλους ἐκέλευον ἀπαντᾶν εἰς τὴν Βοιωτίαν καὶ προκινδυνεύειν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος · οἱ δʼ εἰς τοῦτο κατέστησαν τῆς ἀπορίας , οὐ γὰρ ἄξιον λέγειν προδοσίαν , ὥστʼ ἐξιέναι μὲν οὐκ ἐθάρρουν , διαλαβόντες δὲ τὸν Ἰσθμὸν ἐτείχιζον , ἐκ θαλάττης εἰς θάλατταν , παραπλήσιον δρῶντες ὥσπερ ἂν εἰ συγκαλυψάμενοι σφᾶς αὐτοὺς παρεδίδοσαν . ὅπου γὰρ ἐξῆν τοῖς βαρβάροις περιπλεύσασι κατὰ πόλεις ἑλεῖν αὐτοὺς , τί πλέον τοῦ τείχους ἦν , εἰ καὶ σεμνότερον τοῦ τῶν Βαβυλωνίων ἐστάθη καὶ πάσης κρεῖττον μηχανῆς ; οὐκοῦν τῶν μὲν Ἀθηναίων μονωθέντων , τῶν δʼ Ἑλλήνων ἀνόνητα πονούντων , λοιπὸν ἦν ἅπαντα ἔχεσθαι σιωπῇ καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν . ἃ Θεμιστοκλῆς πόρρωθεν προορώμενος οὐκ ἐξεπλάγη τότε , ἀλλʼ εἰσχεομένων ἀμφοτέρωθεν ἤδη τῶν βαρβάρων , καὶ τῶν τε νεῶν κοινῷ
Lemmas: ποιέω , ὁ δέ ἄλλος παρίημι , ἔσχατος μέν ἀναχωρέω μετά ἔσχατος Ἀθηναῖος , οὐ ὁ αὐτός τάξις φυλάσσω ὅς ὅτε ἐκπλέω δέω · τότε μέν γάρ πρῶτος εἰμί ἐν πρῶτος . εἰ δέ αὖ βούλομαι ἐνταῦθα ὁ ὁ ὁδός πάρεργον , ὅς πρός ὁ Ἴων πολιτεύω , οὐ ἀπό ὁ βῆμα , οὐδέ ὁράω αὐτός , ἀλλά ἀπό ὁ πέτρα καί ὁ τόπος ὁ ναύλοχος , ὅς ἐλπίζω αὐτός προσμείγνυμι , ποῖος Μίνως Ὁμηρικός οὗτος μέμφομαι ἄν , ἤ τίς Αἰακός ἀείρω ὁ χείρ ὑπέρ ὁ Ἕλλην ὁ Ζεύς ; ἐνταῦθα δή πολύς μέγας καί καλός ὁ τρίτος πεῖρα ἐπιγίγνομαι ὡς ὁ τριήρης ὁ πᾶς φέρω , ὁ δέ ἄλλος μάταιος καί προσδοκάω εἰμί . ἀναχωρέω γάρ ἀπό Ἀρτεμίσιον ὁ Ἕλλην Ἀθηναῖος μέν καί οὕτως αὐτός τε παρασκευάζω καί ὁ ἄλλος κελεύω ἀπαντάω εἰς ὁ Βοιωτία καί προκινδυνεύω ὁ λοιπός Ἑλλάς · ὁ δέ εἰς οὗτος καθίστημι ὁ ἀπορία , οὐ γάρ ἄξιος λέγω προδοσία , ὥστε ἐξέρχομαι μέν οὐ θαρσέω , διαλαμβάνω δέ ὁ Ἰσθμός τειχίζω , ἐκ θάλασσα εἰς θάλασσα , παραπλήσιος δράω ὥσπερ ἄν εἰ συγκαλύπτω σφεῖς αὐτός παραδίδωμι . ὅπου γάρ ἔξεστι ὁ βάρβαρος περιπλέω κατά πόλις αἱρέω αὐτός , τίς πολύς ὁ τεῖχος εἰμί , εἰ καί σεμνός ὁ ὁ Βαβυλώνιος ἵστημι καί πᾶς κρατύς μηχανή ; οὐκοῦν ὁ μέν Ἀθηναῖος μονόω , ὁ δέ Ἕλλην ἀνόνητος πονέω , λοιπός εἰμί ἅπας ἔχω σιωπή καί κατά γῆ καί κατά θάλασσα . ὅς Θεμιστοκλῆς πρόσωθεν προοράω οὐ ἐκπλήσσω τότε , ἀλλά εἰσχέω ἀμφοτέρωθεν ἤδη ὁ βάρβαρος , καί ὁ τε ναῦς κοινός
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 192
στόλῳ προσαγουσῶν καὶ τοῦ πεζοῦ κατὰ τὴν Βοιωτίαν εἰσβαλόντος , καὶ τοῦ πυρὸς πάντα ἐπιφλέγοντος καὶ δηλοῦντος ἀντὶ φρυκτῶν προσάγειν βασιλέα , γράφει τὸ ψήφισμα τοῦτο , τὴν μὲν πόλιν παρακαταθέσθαι Ἀθηνᾷ , Ἀθηνῶν μεδεούσῃ παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας εἰς Τροιζῆνα ὑπεκθέσθαι , τοὺς δὲ πρεσβύτας εἰς Σαλαμῖνα , τοὺς δʼ ἄλλους ἐμβάντας εἰς τὰς τριήρεις ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας ἀγωνίζεσθαι . ὦ μεγάλης μὲν τῆς ἐπινοίας καὶ ὑπερφυοῦς , θαυμαστῆς δὲ τῆς ῥώμης , ὅστις ταῦτα πρῶτος πείσειν ἤλπισε καὶ οὐκ ἀπέγνω πρᾶγμα τοσοῦτον · θαυμαστῆς δὲ καὶ τῆς τῶν πεισθέντων ἀρετῆς τε καὶ παιδείας , ἣν ἐπεπαίδευντο ὑπʼ ἐκείνῳ πάντα ἀνέχεσθαι καὶ καρτερεῖν , ὅσʼ ἂν διδῷ μὲν ὁ δαίμων , συμβουλεύῃ δὲ Θεμιστοκλῆς . τοῦτο τὸ ψήφισμα τῶν ὑφʼ ἡλίῳ μαρτύριον κάλλιστον καὶ λαμπρότατον καὶ τελεώτατον εἰς ἀρετῆς λόγον , πάντων ἀπόδειξιν τῶν ἀρίστων ἑξῆς ἔχον , τοῦ θαρρεῖν τοῖς θεοῖς , τοῦ φρονεῖν ἐφʼ ἑαυτοῖς , τοῦ παθεῖν ὁτιοῦν ἐθέλειν , πρίν τινος αἰσχροῦ πεῖραν λαβεῖν , ἔτι πρὸς τούτοις τοῦ φυλάττειν τὰ δόξαντα ἐξ ἀρχῆς , τοῦ μὴ μνησικακεῖν τοῖς ὁμοίοις , μηδʼ ἂν ἀνομοίων ἔργα δοκῶσι προῃρῆσθαι . τοῦτο τὸ ψήφισμα οὐ κόλαξ ἐμοὶ δοκεῖν ἄνθρωπος οὐδὲ κάτω βλέπων , οὐδʼ ὑποπεπτωκὼς τοῖς ἀκούουσιν , ἀλλὰ θεῶν τις διὰ τῆς Θεμιστοκλέους γλώττης ἐφθέγξατο . ἦ πού σοι Μίθαικος ὁ τὴν Σικελικὴν ὀψοποιίαν συγγεγραφὼς , ἢ Σάραμβος ὁ κάπηλος—νῦν γὰρ ἀνεμνήσθην τοὔνομα —
Lemmas: στόλος προσάγω καί ὁ πεζός κατά ὁ Βοιωτία εἰσβάλλω , καί ὁ πῦρ πᾶς ἐπιφλέγω καί δηλόω ἀντί φρυκτός προσάγω βασιλεύς , γράφω ὁ ψήφισμα οὗτος , ὁ μέν πόλις παρακατατίθεμαι Ἀθήνη , Ἀθῆναι μεδέων παῖς δέ καί γυνή εἰς Τροιζήν ὑπεκτίθεμαι , ὁ δέ πρεσβύτης εἰς Σαλαμίς , ὁ δέ ἄλλος ἐμβαίνω εἰς ὁ τριήρης ὑπέρ ὁ ἐλευθερία ἀγωνίζομαι . ὦ μέγας μέν ὁ ἐπίνοια καί ὑπερφυής , θαυμαστός δέ ὁ ῥώμη , ὅστις οὗτος πρῶτος πείθω ἐλπίζω καί οὐ ἀπογιγνώσκω πρᾶγμα τοσοῦτος · θαυμαστός δέ καί ὁ ὁ πείθω ἀρετή τε καί παιδεία , ὅς παιδεύω ὑπό ἐκεῖνος πᾶς ἀνέχω καί καρτερέω , ὅσος ἄν δίδωμι μέν ὁ δαίμων , συμβουλεύω δέ Θεμιστοκλῆς . οὗτος ὁ ψήφισμα ὁ ὑπό ἥλιος μαρτύριον καλός καί λαμπρός καί τέλειος εἰς ἀρετή λόγος , πᾶς ἀπόδειξις ὁ ἀγαθός ἑξῆς ἔχω , ὁ θαρσέω ὁ θεός , ὁ φρονέω ἐπί ἑαυτοῦ , ὁ πάσχω ὁστισοῦν ἐθέλω , πρίν τις αἰσχρός πεῖρα λαμβάνω , ἔτι πρός οὗτος ὁ φυλάσσω ὁ δοκέω ἐκ ἀρχή , ὁ μή μνησικακέω ὁ ὅμοιος , μηδέ ἐάν ἀνόμοιος ἔργον δοκέω προλέγω . οὗτος ὁ ψήφισμα οὐ κόλαξ ἐγώ δοκέω ἄνθρωπος οὐδέ κάτω βλέπω , οὐδέ ὑποπίπτω ὁ ἀκούω , ἀλλά θεός τις διά ὁ Θεμιστοκλῆς γλῶσσα φθέγγομαι . ἦ που σύ Μίθαικος ὁ ὁ Σικελικός ὀψοποιία συγγράφω , ἤ Σήραμβος ὁ κάπηλος γάρ ἀναμιμνῄσκω ὄνομα —
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 193
ταῦτα συγγράψασθαι δοκεῖ ; φέρε μοι δὴ παρὰ τοῦτο τὸ ψήφισμα τὰ τῶν σοφιστῶν , εἰ βούλει , συγγράμματα καὶ τοὺς νόμους , ὀνομαστὶ γὰρ οὐδὲν δέομαι λέγειν . οἶμαι δὲ οὐ πολλῶν ἂν αὐτὸ ἀτιμότερον φανῆναι . καίτοι διακόνου μὲν ἦν καὶ τὴν ἐν τῷ παραχρῆμα χάριν διώκοντος , μάλιστα μὲν ἃ προσέταττον οἱ πολλοὶ , ταῦθʼ ὑπηρετεῖν · εἰ δὲ μὴ , στοχαζόμενον τῆς ἐκείνων διανοίας ἃ νομίζει καθʼ ἡδονὴν αὐτοῖς ἔσεσθαι , ταῦτα καὶ λέγειν καὶ πράττειν , ἢ μικρὸν γοῦν τι παραλλάξαι τῆς ἐπιθυμίας . Θεμιστοκλῆς δὲ τοσοῦτον ἀφειστήκει τοῦ πρὸς τὴν τῶν πολλῶν ἐπιθυμίαν τε καὶ ἡδονὴν ταῦτα πράττειν καὶ πολιτεύεσθαι , ὥστε ὁρῶν μὲν αὐτοὺς δακρύοντας , ἀκούων δὲ παίδων καὶ γυναικῶν ποτνιωμένων , ἔτι δὲ ὑπολειπομένων τινῶν ἀναγκαίως , παραπλησίου δὲ μάλιστά πως ὄντος ὥσπερ ἂν εἰ ἑαλωκυίας τῆς πόλεως κατὰ κράτος , εἰκότως · τὸ μὲν γὰρ μέλλον ἅπασιν ἦν ἐν ἀφανεῖ , λεπτὴν καὶ ἄπιστον ἔχον τὴν ἐλπίδα , τὰ δὲ παρόντα στέρησις πόλεως καὶ κτημάτων καὶ διαίτης ἁπάσης τῆς πρότερον καὶ μηδὲ τὴν αὐτὴν πορεύεσθαι , μηδʼ ἐν ταυτῷ μετοικεῖν , ἀλλʼ ἀπεζεῦχθαι γονέας καὶ παῖδας καὶ γυναῖκας καὶ ἄνδρας , καὶ πάντα ἦν τὰ φρικωδέστατα ἀκοῦσαι , μὴ ὅτι ὑπομεῖναι · οὗ γε καὶ τῶν κυνῶν φασι τῶν χειροήθων ὠρυομένων πρὸς τὴν ἀπόλειψιν καὶ τῶν ἄλλων θρεμμάτων ἐφεπομένων ἄχρι τῆς θαλάττης πολλὴν τὴν σύγχυσιν εἶναι . ταῦτα πάντα ὁρῶν καὶ ἀκούων ὁ πάντα καρτερώτατος ἠνείχετο—ἃ ποῖος Ὀδυσσεὺς ἀδακρυτὶ τὴν γυναῖκα ὁρῶν ῥᾳδίως ἂν ἤνεγκε ; — καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς ὥσπερ παῖδας ἐξῆγεν ἀτρεμιζούσῃ τῇ ψυχῇ καὶ τοῖς λογισμοῖς ἑστῶσιν , οὐ μόνον τοῖς ὀφθαλμοῖς , ὥσπερ εἰς πομπήν τινα αὐτοὺς ἐξάγων , ἢ κληρούχους , ἀλλʼ οὐκ ἄγων εἰς Σαλαμῖνα . οἱ δʼ
Lemmas: οὗτος συγγράφω δοκέω ; φέρω ἐγώ δή παρά οὗτος ὁ ψήφισμα ὁ ὁ σοφιστής , εἰ βούλομαι , σύγγραμμα καί ὁ νόμος , ὀνομαστί γάρ οὐδείς δέω λέγω . οἴομαι δέ οὐ πολύς ἄν αὐτός ἄτιμος φαίνω . καίτοι διάκονος μέν εἰμί καί ὁ ἐν ὁ παραχρῆμα χάρις διώκω , μάλα μέν ὅς προστάσσω ὁ πολύς , οὗτος ὑπηρετέω · εἰ δέ μή , στοχάζομαι ὁ ἐκεῖνος διάνοια ὅς νομίζω κατά ἡδονή αὐτός εἰμί , οὗτος καί λέγω καί πράσσω , ἤ μικρός γοῦν τις παραλλάσσω ὁ ἐπιθυμία . Θεμιστοκλῆς δέ τοσοῦτος ἀφίστημι ὁ πρός ὁ ὁ πολύς ἐπιθυμία τε καί ἡδονή οὗτος πράσσω καί πολιτεύω , ὥστε ὁράω μέν αὐτός δακρύω , ἀκούω δέ παῖς καί γυνή ποτνιάομαι , ἔτι δέ ὑπολείπω τις ἀναγκαῖος , παραπλήσιος δέ μάλα πως εἰμί ὥσπερ ἄν εἰ ἁλίσκομαι ὁ πόλις κατά κράτος , ἔοικα · ὁ μέν γάρ μέλλω ἅπας εἰμί ἐν ἀφανής , λεπτός καί ἄπιστος ἔχω ὁ ἐλπίς , ὁ δέ πάρειμι στέρησις πόλις καί κτῆμα καί δίαιτα ἅπας ὁ πρότερος καί μηδέ ὁ αὐτός πορεύω , μηδέ ἐν ταυτός μετοικέω , ἀλλά ἀποζεύγνυμαι γονεύς καί παῖς καί γυνή καί ἀνήρ , καί πᾶς εἰμί ὁ φρικώδης ἀκούω , μή ὅτι ὑπομένω · οὗ γε καί ὁ κύων φημί ὁ χειροήθης ὠρύομαι πρός ὁ ἀπόλειψις καί ὁ ἄλλος θρέμμα ἐφέπω ἄχρι ὁ θάλασσα πολύς ὁ σύγχυσις εἰμί . οὗτος πᾶς ὁράω καί ἀκούω ὁ πᾶς καρτερός ἀνέχω ποῖος Ὀδυσσεύς ἀδακρυτί ὁ γυνή ὁράω ῥᾴδιος ἄν φέρω ; — καί παραλαμβάνω αὐτός ὥσπερ παῖς ἐξάγω ἀτρεμίζω ὁ ψυχή καί ὁ λογισμός ἵστημι , οὐ μόνος ὁ ὀφθαλμός , ὥσπερ εἰς πομπή τις αὐτός ἐξάγω , ἤ κλήρουχος , ἀλλά οὐ ἄγω εἰς Σαλαμίς . ὁ δέ
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 194
ἐπείθοντο , καὶ καταλιπόντες ἱερὰ καὶ τάφους καὶ γῆν εἰς ἕνα ἑώρων Θεμιστοκλέα , παίδων καὶ γονέων καὶ τῶν τῆς φύσεως ἀναγκαίων ἐκεῖνον προκρίναντες , καὶ ὥσπερ τῆς ἱερᾶς ἀγκύρας τῆς ἐκείνου φωνῆς ἐχόμενοι . οὐκ ἂν τότε γʼ αὐτοὺς οὐδʼ Ὀρφεὺς ὡς ἑαυτὸν μετέστησεν . ἀλλὰ μὴν ἅ γʼ ἐν τῇ Σαλαμῖνι καὶ λέγων καὶ πράττων διετέλεσεν ἐν ἅπασιν ἤδη τοῖς Ἕλλησι πολιτευόμενος , καὶ ὅσας καὶ οἵας ἀφῆκε φωνὰς ὑπὲρ τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ δικαίου καὶ ὁπόσους τινὰς ἄθλους διήνεγκε καὶ πράγμασιν οἵοις συνέσχετο , ὁπότε καὶ πείσειεν , ἐξ ἀρχῆς αὖθις αὖ περὶ τῶν αὐτῶν ἀγωνιζόμενος , καὶ τὴν συνουσίαν ἣν συνεγένετο Ἀριστείδῃ τῷ κατʼ ἐπωνυμίαν ἀρίστῳ τῶν Ἑλλήνων καὶ δικαιοτάτῳ , καὶ ὡς ἐφάμιλλα ὡμίλησαν , καὶ οὐ πολὺ δʼ ὕστερος ἦν τοῖς ἀμοιβαίοις , καὶ τὸ πάταξον μὲν , ἄκουσον δὲ ὑπὲρ πάντα Σωκράτη εἰρημένον πρὸς Εὐρυβιάδην καὶ μυρίʼ ἕτερα ἀπέραντον ἂν εἴη λέγειν . ὡς δʼ ἀντέλεγε μὲν οὐδεὶς αὐτῷ , παραμένειν δὲ οὐκ ἐτόλμων , ἀλλʼ ἐξεχέοντο ὑπὸ τοῦ δέους οἱ λόγοι καὶ ὁ δρασμὸς ἐνίκα καὶ πράγματα αἴσχιστα ἔμελλε συμβήσεσθαι , καὶ οὐχ ὅσον τὸ τῆς δουλείας , ἀλλʼ ἀποδρᾶναι πρῶτον , εἶτα δουλεύειν , καὶ πρότερον δούλους κακοὺς δόξαι τοῖς βαρβάροις ἢ δούλους γενέσθαι , τότε δὴ , τότε ὑπὲρ πάντας ἰατροὺς πρὸς ἀνάγκην καὶ πρὸς ἀηδίαν σώζοντας ἐπάγει τοὺς βαρβάρους
Lemmas: πείθω , καί καταλείπω ἱερόν καί τάφος καί γῆ εἰς εἷς ὁράω Θεμιστοκλῆς , παῖς καί γονεύς καί ὁ ὁ φύσις ἀναγκαῖος ἐκεῖνος προκρίνω , καί ὥσπερ ὁ ἱερός ἄγκυρα ὁ ἐκεῖνος φωνή ἔχω . οὐ ἄν τότε γε αὐτός οὐδέ Ὀρφεύς ὡς ἑαυτοῦ μεθίστημι . ἀλλά μήν ὅς γε ἐν ὁ Σαλαμίς καί λέγω καί πράσσω διατελέω ἐν ἅπας ἤδη ὁ Ἕλλην πολιτεύω , καί ὅσος καί οἷος ἀφίημι φωνή ὑπέρ ὁ καλός καί ὁ δίκαιος καί ὁπόσος τις ἆθλος διαφέρω καί πρᾶγμα οἷος συνέχω , ὁπότε καί πείθω , ἐκ ἀρχή αὖθις αὖ περί ὁ αὐτός ἀγωνίζομαι , καί ὁ συνουσία ὅς συγγίγνομαι Ἀριστείδης ὁ κατά ἐπωνυμία ἀγαθός ὁ Ἕλλην καί δίκαιος , καί ὡς ἐφάμιλλος ὁμιλέω , καί οὐ πολύς δέ ὕστερος εἰμί ὁ ἀμοιβαῖος , καί ὁ πατάσσω μέν , ἀκούω δέ ὑπέρ πᾶς Σωκράτης λέγω πρός Εὐρυβιάδης καί μυρίος ἕτερος ἀπέραντος ἄν εἰμί λέγω . ὡς δέ ἀντιλέγω μέν οὐδείς αὐτός , παραμένω δέ οὐ τολμάω , ἀλλά ἐκχέω ὑπό ὁ δέος ὁ λόγος καί ὁ δρασμός νικάω καί πρᾶγμα αἰσχρός μέλλω συμβαίνω , καί οὐ ὅσος ὁ ὁ δουλεία , ἀλλά ἀποδιδράσκω πρῶτος , εἶτα δουλεύω , καί πρότερος δοῦλος κακός δοκέω ὁ βάρβαρος ἤ δοῦλος γίγνομαι , τότε δή , τότε ὑπέρ πᾶς ἰατρός πρός ἀνάγκη καί πρός ἀηδία σῴζω ἐπάγω ὁ βάρβαρος
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 195
αὐτοῖς , ἀμφοτέρους ἐξαπατήσας , τοὺς μὲν ὡς κατʼ εὔνοιαν καλῶν , τοὺς δʼ ὡς οὐδὲν εἰδὼς τοῦ πράγματος · ὥσθʼ ὅ γʼ Ἀριστείδης χρηστὸς ἦν προσαγγέλλων αὐτῷ , καὶ λαβὼν αὐτοὺς καὶ τὸ τρίτον καταβαλὼν μέγιστον ἁπάντων , οἶμαι , πτωμάτων καὶ τελεώτατον , φυγάδα ἐκβάλλει Ξέρξην ἐξ ἐσχάτων ὅρων τῆς Ἀττικῆς , καὶ προσέτι γε φεύγειν εἰπών . ὁ δʼ ὥσπερ δεσπότῃ διακονῶν ἐχρῆτο ταῖς ἐντολαῖς , καὶ διώκειν τε κελεύοντι τοὺς Ἕλληνας ὑπήκουε καὶ φεύγειν προστάττοντος ἐπείθετο , καὶ πρὸς ᾔδει χάριν · καὶ πρότερον διδοὺς αὐτὸς τοῖς ἄλλοις κατὰ τῶν Ἑλλήνων ἐντολὰς , τότʼ ἀκούειν ἠναγκάζετο τῶν Ἑλλήνων ἑνὸς , καὶ ταῦτα τοῦ πάντων ἐχθίστου καὶ πολεμιωτάτου . τοσοῦτον , ὡς ἔοικε , Θεμιστοκλεῖ περιῆν τοῦ διακονεῖν . οὐκοῦν ἐν μὲν οἷς ἀντὶ τῆς ἡσυχίας τὸν πόλεμον προῃρεῖτο , ἀνδρείας δεῖγμα ἐξέφερεν , ἐν οἷς δὲ ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων πρὸς τοὺς βαρβάρους πολεμεῖν ᾑρεῖτο , ἀλλὰ μὴ πρὸς τοὺς Ἕλληνας μετὰ τῶν βαρβάρων , ἅμα ἀνδρείας καὶ δικαιοσύνης , τοὺς μὲν ἐλάττους ἀντὶ τῶν πλειόνων καὶ μειζόνων , τοὺς δʼ οἰκείους ἀντὶ τῶν ἀλλοφύλων αἱρούμενος . καὶ μὴν τῷ μὲν εὑρίσκειν τὰ δέοντα καὶ προορᾶν καὶ μηδαμοῦ τῶν πραγμάτων ψευσθῆναι , ἀλλʼ ἄμεινον τῶν μάντεων τὸ μέλλον προλέγειν , σοφίας εἰκότως δόξαν ἠνέγκατο · τῷ δὲ μηδὲν ὧν γνοίη διαφθείρειν ὑπὸ τῶν τοῦ σώματος ἡδονῶν , ἀλλʼ ἀεὶ σχολάζοντα τοῖς βελτίστοις ἑαυτὸν παρέχειν καὶ προσέχειν τοῖς λογισμοῖς τοῖς περὶ τῆς ἡγεμονίας , καὶ τῷ γε κατασχεῖν τοὺς Ἀθηναίους περὶ τῆς ἡγεμονίας , καὶ πᾶσι τούτοις οὐκ ἔνι δή που σωφρονεῖν , ὅστις μὴ τὰ πρῶτα ἐκείνῳ σωφροσύνης νέμει . ἆρά
Lemmas: αὐτός , ἀμφότερος ἐξαπατάω , ὁ μέν ὡς κατά εὔνοια καλέω , ὁ δέ ὡς οὐδείς οἶδα ὁ πρᾶγμα · ὥστε ὁ γε Ἀριστείδης χρηστός εἰμί προσαγγέλλω αὐτός , καί λαμβάνω αὐτός καί ὁ τρίτος καταβάλλω μέγας ἅπας , οἴομαι , πτῶμα καί τέλειος , φυγάς ἐκβάλλω Ξέρξης ἐκ ἔσχατος ὅρος ὁ Ἀττική , καί προσέτι γε φεύγω λέγω . ὁ δέ ὥσπερ δεσπότης διακονέω χράω ὁ ἐντολή , καί διώκω τε κελεύω ὁ Ἕλλην ὑπακούω καί φεύγω προστάσσω πείθω , καί πρός οἶδα χάρις · καί πρότερος δίδωμι αὐτός ὁ ἄλλος κατά ὁ Ἕλλην ἐντολή , τότε ἀκούω ἀναγκάζω ὁ Ἕλλην εἷς , καί οὗτος ὁ πᾶς ἐχθρός καί πολέμιος . τοσοῦτος , ὡς ἔοικα , Θεμιστοκλῆς περίειμι ὁ διακονέω . οὐκοῦν ἐν μέν ὅς ἀντί ὁ ἡσυχία ὁ πόλεμος προαιρέω , ἀνδρεία δεῖγμα ἐκφέρω , ἐν ὅς δέ ὑπέρ ὁ Ἕλλην πρός ὁ βάρβαρος πολεμέω αἱρέω , ἀλλά μή πρός ὁ Ἕλλην μετά ὁ βάρβαρος , ἅμα ἀνδρεία καί δικαιοσύνη , ὁ μέν ἐλαχύς ἀντί ὁ πολύς καί μέγας , ὁ δέ οἰκεῖος ἀντί ὁ ἀλλόφυλος αἱρέω . καί μήν ὁ μέν εὑρίσκω ὁ δέω καί προοράω καί μηδαμοῦ ὁ πρᾶγμα ψεύδω , ἀλλά ἀγαθός ὁ μάντις ὁ μέλλω προλέγω , σοφία ἔοικα δόξα φέρω · ὁ δέ μηδείς ὅς γιγνώσκω διαφθείρω ὑπό ὁ ὁ σῶμα ἡδονή , ἀλλά ἀεί σχολάζω ὁ ἀγαθός ἑαυτοῦ παρέχω καί προσέχω ὁ λογισμός ὁ περί ὁ ἡγεμονία , καί ὁ γε κατέχω ὁ Ἀθηναῖος περί ὁ ἡγεμονία , καί πᾶς οὗτος οὐ ἔνειμι δή που σωφρονέω , ὅστις μή ὁ πρῶτος ἐκεῖνος σωφροσύνη νέμω . ἆρα
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 196
τις ὑμῶν τῶν ἀκινδύνως φιλοσοφούντων τοσαύτην πίστιν δεδωκὼς ἀρετῆς , ἢ διὰ τοσούτων ἐλέγχων ἀφιγμένος εἰπεῖν ἔχει ; ἡγοῦμαι δὲ καὶ πρὸς ἀμφοτέρους καὶ παρʼ ἀμφοτέρους ἂν εἶναι Θεμιστοκλέα , τόν τε Μιλτιάδην καὶ τὸν Κίμωνα . πρῶτός τε γὰρ φαίνεται νικήσας τοὺς βαρβάρους κατὰ θάλατταν , ὥσπερ Μιλτιάδης κατʼ ἤπειρον . ὥστʼ εἰκότως ἂν ἄρξαι ταύτῃ τῆς ἐλευθερίας δοκοίη καὶ τοῖς ὑπάρχουσιν αὖ προσθεὶς φαίνεται . τῇ γὰρ πεζομαχίᾳ τὰς ναυμαχίας προσέθηκε , καὶ τρία ἀνθʼ ἑνὸς ἔστησε τρόπαια , ὥσπερ Κίμων ἐπεξῆλθε τὰ δεύτερα . καὶ μὴν οὔτʼ ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀδείας ἐφʼ ἧσπερ Κίμων ὄντας ἤδη τοὺς Ἕλληνας παρέλαβεν οὔτʼ ἐπὶ τῶν ἴσων φόβων ὥσπερ Μιλτιάδης , ἀλλʼ ἔσχατα ἐσχάτων πράττοντας , καὶ πρῶτα καὶ τελευταῖα κινδυνεύοντας , συνελόντι δὲ εἰπεῖν , βασιλέα γʼ αὐτὸν πανοικησίᾳ καὶ πρῶτος νικήσας καὶ μόνος , οὐχ ὥσπερ τοὺς ὑπάρχους Μιλτιάδης πρῶτον Μαραθῶνι καὶ Παυσανίας ὕστερον Πλαταιᾶσι . μάχης παράδειγμά τις ἂν λέγοι τὴν Μαραθῶνι καὶ τῷ χρόνῳ πρεσβεύοι , τὰς δὲ Θεμιστοκλέους πράξεις αὐτὰς ἐφʼ αὑτῶν λογίζοιτο , ὡς τοῖς μὲν χρόνοις ὕστερον πραχθείσας τῆς μάχης τῆς Μαραθῶνι , τὴν δʼ ἀρχὴν οἴκοθεν ἐσχηκυίας ἀπὸ τῆς ἐκείνου συνέσεως καὶ πολιτείας . οὐδὲν γὰρ πρότερον παραπλήσιον τοῖς Ἕλλησι μὴ ὅτι ἐπέπρακτο , ἀλλʼ οὐδὲ ἤλπιστο . οὕτω καὶ τὸν Μιλτιάδην καὶ τὸν Παυσανίαν καὶ τὸν Κίμωνα παρέρχεται · καὶ γίγνεται τριῶν ἀντάξιος , οὐκ ἀρτοποιοῦ καὶ μαγείρου καὶ καπήλου , ἀλλʼ ἀνδρῶν γενομένων τι τοῖς
Lemmas: τις σύ ὁ ἀκίνδυνος φιλοσοφέω τοσοῦτος πίστις δίδωμι ἀρετή , ἤ διά τοσοῦτος ἔλεγχος ἀφικνέομαι λέγω ἔχω ; ἡγέομαι δέ καί πρός ἀμφότερος καί παρά ἀμφότερος ἄν εἰμί Θεμιστοκλῆς , ὁ τε Μιλτιάδης καί ὁ Κίμων . πρῶτος τε γάρ φαίνω νικάω ὁ βάρβαρος κατά θάλασσα , ὥσπερ Μιλτιάδης κατά ἤπειρος . ὥστε ἔοικα ἄν ἄρχω οὗτος ὁ ἐλευθερία δοκέω καί ὁ ὑπάρχω αὖ προστίθημι φαίνω . ὁ γάρ πεζομαχία ὁ ναυμαχία προστίθημι , καί τρεῖς ἀντί εἷς ἵστημι τρόπαιον , ὥσπερ Κίμων ἐπεξέρχομαι ὁ δεύτερος . καί μήν οὔτε ἐπί ὁ αὐτός ἄδεια ἐπί ὅς Κίμων εἰμί ἤδη ὁ Ἕλλην παραλαμβάνω οὔτε ἐπί ὁ ἴσος φόβος ὥσπερ Μιλτιάδης , ἀλλά ἔσχατος ἔσχατος πράσσω , καί πρῶτος καί τελευταῖος κινδυνεύω , συναιρέω δέ λέγω , βασιλεύς γε αὐτός πανοικησίᾳ καί πρῶτος νικάω καί μόνος , οὐ ὥσπερ ὁ ὕπαρχος Μιλτιάδης πρῶτος Μαραθών καί Παυσανίας ὕστερον Πλαταιᾶσι . μάχη παράδειγμα τις ἄν λέγω ὁ Μαραθών καί ὁ χρόνος πρεσβεύω , ὁ δέ Θεμιστοκλῆς πρᾶξις αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ λογίζομαι , ὡς ὁ μέν χρόνος ὕστερον πράσσω ὁ μάχη ὁ Μαραθών , ὁ δέ ἀρχή οἴκοθεν ἔχω ἀπό ὁ ἐκεῖνος σύνεσις καί πολιτεία . οὐδείς γάρ πρότερος παραπλήσιος ὁ Ἕλλην μή ὅτι πράσσω , ἀλλά οὐδέ ἐλπίζω . οὕτως καί ὁ Μιλτιάδης καί ὁ Παυσανίας καί ὁ Κίμων παρέρχομαι · καί γίγνομαι τρεῖς ἀντάξιος , οὐ ἀρτοποιός καί μάγειρος καί κάπηλος , ἀλλά ἀνήρ γίγνομαι τις ὁ
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-u-pe-r-tw-n-tetta-rwn 197
Ἕλλησι . μόνος δέ τοι καὶ τὸ πεζὸν καὶ τὸ ναυτικὸν ὀρθῷ λόγῳ νενικηκὼς φαίνεται . οὔτε γὰρ αἱ νῆες ἀντέσχον καὶ βασιλεὺς ἅμα τοῖς πλείστοις φεύγων ᾤχετο . καὶ ὅσῳπερ ἄν τις σεμνύνῃ τὴν ἐν Πλαταιαῖς ὕστερον νίκην , τοσούτῳ μειζόνως τὴν ἐκείνου τοῦ ἀνδρὸς σύνεσίν τε καὶ πρόνοιαν κοσμεῖ . εἰ γὰρ πολλοστημόριον τῆς κατὰ γῆν δυνάμεως ὑπολειφθὲν παρέσχεν ὅμως θόρυβον τοῖς Ἕλλησι , καὶ ταῦτʼ ἤδη παραδειγμάτων αὐτοῖς καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν ἑστηκότων , ὅσῳ κρείττοσιν εἶναι προσήκει τῶν βαρβάρων , καὶ προσέτι ὑπάρχου βασιλέως , ἀλλʼ οὐκ αὐτοῦ βασιλέως ἐμμείναντος , ἦ που τὸν πυρφόρον οὐδʼ ἂν εἷς ἔγνω πρὸς ἅπαντας μὲν ἀγωνιζόμενον , ἀλλʼ οὐ μέρος , βασιλέως δʼ ἐφεστῶτος τοῖς πράγμασιν , οὐδενὸς δὲ ὥς γʼ ἐν τοῖς παροῦσιν ὅτῳ θαρρήσουσιν ὑπάρχοντος , κακῶν δʼ ἀπαθοῦς καὶ μετʼ ἐλπίδων ἀκραιφνῶν ἐπιόντος τοῦ στρατοῦ , καὶ τῷ περὶ τὰς Πύλας ἔργῳ προεπηρμένου , καὶ μόνον οὐκ ἐν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἔχοντος ὅτι καὶ τούτους πάντας αὐτίκα δὴ κεῖσθαι δεήσει . ἀλλὰ ταῦτα πάντα ἡ Θεμιστοκλέους , ὥς φησι Πλάτων , διακονία καὶ κολακεία , ὡς δʼ ἡ κοινὴ ψῆφος τῶν Ἑλλήνων , σοφία καὶ πρόνοια διεκώλυσε καὶ τάξιν πᾶσι τοῖς ἔργοις ἐπέθηκεν . ὥστʼ οὐ μόνον ἐξ ὧν αὐτὸς ἡγούμενος κατώρθωσεν , ἀλλὰ καὶ ἐξ ὧν τοῖς ὕστερον αἴτιος τοῦ κατορθῶσαι τὰ ἐφʼ αὑτοὺς ἥκοντα ἐγένετο , οἷον τῷ Παυσανίᾳ , τῷ Κίμωνι , τοῖς ἄλλοις , δικαίως ἂν τῆς παρὰ πάντων εὐφημίας τυγχάνοι . ἢ
Lemmas: Ἕλλην . μόνος δέ τοι καί ὁ πεζός καί ὁ ναυτικός ὀρθός λόγος νικάω φαίνω . οὔτε γάρ ὁ ναῦς ἀντέχω καί βασιλεύς ἅμα ὁ πολύς φεύγω οἴχομαι . καί ὅσος ἄν τις σεμνύνω ὁ ἐν Πλάταια ὕστερον νίκη , τοσοῦτος μέγας ὁ ἐκεῖνος ὁ ἀνήρ σύνεσις τε καί πρόνοια κοσμέω . εἰ γάρ πολλοστημόριος ὁ κατά γῆ δύναμις ὑπολείπω παρέχω ὅμως θόρυβος ὁ Ἕλλην , καί οὗτος ἤδη παράδειγμα αὐτός καί κατά γῆ καί κατά θάλασσα ἵστημι , ὅσος κρατύς εἰμί προσήκω ὁ βάρβαρος , καί προσέτι ὕπαρχος βασιλεύς , ἀλλά οὐ αὐτός βασιλεύς ἐμμένω , ἦ που ὁ πυρφόρος οὐδέ ἄν εἷς γιγνώσκω πρός ἅπας μέν ἀγωνίζομαι , ἀλλά οὐ μέρος , βασιλεύς δέ ἐφίστημι ὁ πρᾶγμα , οὐδείς δέ ὡς γε ἐν ὁ πάρειμι ὅστις θαρσέω ὑπάρχω , κακός δέ ἀπαθής καί μετά ἐλπίς ἀκραιφνής ἐπέρχομαι ὁ στρατός , καί ὁ περί ὁ Πύλαι ἔργον προεπαίρω , καί μόνος οὐ ἐν ὁ ὀφθαλμός ἔχω ὅτι καί οὗτος πᾶς αὐτίκα δή κεῖμαι δέω . ἀλλά οὗτος πᾶς ὁ Θεμιστοκλῆς , ὡς φημί Πλάτων , διακονία καί κολακεία , ὡς δέ ὁ κοινός ψῆφος ὁ Ἕλλην , σοφία καί πρόνοια διακωλύω καί τάξις πᾶς ὁ ἔργον ἐπιτίθημι . ὥστε οὐ μόνος ἐκ ὅς αὐτός ἡγέομαι κατορθόω , ἀλλά καί ἐκ ὅς ὁ ὕστερον αἴτιος ὁ κατορθόω ὁ ἐπί ἑαυτοῦ ἥκω γίγνομαι , οἷος ὁ Παυσανίας , ὁ Κίμων , ὁ ἄλλος , δίκαιος ἄν ὁ παρά πᾶς εὐφημία τυγχάνω . ἤ