ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 73
ἐπιχειροῦντας , εἰ δέ τις λόγῳ ταυτὸν τοῦτο ποιοίη , φαυλίζειν , κἂν ὑπὲρ ὧν αὐτὸς πέπονθεν ἐπεξίῃ · οὐδέ γʼ ἐκεῖνο μᾶλλον οὐκ ἔστιν εἰπεῖν , ὡς τὸ μὲν τοῖς ὅπλοις ἀμύνεσθαι τοῖς ἐν τοῖς λόγοις βεβιωκόσι τῶν προσηκόντων ἐστὶ , τὸ δὲ αὐτοῖς τοῖς λόγοις ἀμύνεσθαι ἐν ἀλογίᾳ θετέον . οὐδʼ ἂν εἷς εἴποι ταῦτα . καὶ μὴν ὅσῳ κάλλιον φρόνησις ἀνδρείας , τοσούτῳ ῥητορικὴ τῆς κατὰ πόλεμον εὐψυχίας . εἰ γὰρ δεῖ συνελόντα εἰπεῖν , οὐδέν ἐστιν ἄλλο ῥητορικὴ ἢ φρόνησις λόγων δύναμιν προσειληφυῖα , ὡς μὴ μόνον αὐτὸς ἔρδειν τὰ βέλτιστα , ἀλλὰ καὶ ἑτέρους πείθειν ἔχοι . ἡγοῦμαι μὲν τοίνυν καὶ ταῦτʼ ἔχειν πίστεις ἱκανὰς τῆς ἀληθείας , εἰ μὴ καὶ πλείους ἄρα τῶν ἱκανῶν . εἶμι δʼ ἐπʼ αὐτὸν ἤδη τὸν κολοφῶνα τῶν Πλάτωνος , ὡς ἄν τις εἴποι , ῥημάτων . οὐ γὰρ μόνον ἐξ ὧν ἐλέγχεται βούλομαι φανῆναι μαρτυροῦντʼ αὐτὸν , ἀλλὰ καὶ ὥσπερ ἂν εἰ παραστὰς αὐτὸς ἐμαρτύρει τῇ ἑαυτοῦ φωνῇ τοῖς δὲ εὐδαιμόνως ζῶσιν ὑπάρχειν ἀνάγκη πρῶτον τὸ μήτε ἀδικεῖν ἄλλους μήτε ὑφʼ ἑτέρων αὐτοὺς ἀδικεῖσθαι . τούτοιν δὲ τὸ μὲν οὐ πάνυ χαλεπὸν , τοῦ δὲ μὴ ἀδικεῖσθαι κτήσασθαι δύναμιν παγχάλεπον · καὶ οὐκ ἔστιν αὐτὸ τελέως ἔχειν ἄλλως ἢ τελέως γενόμενον ἀγαθόν . ἰοῦ ἰοῦ τῆς μαρτυρίας . τούτων ἐδεόμην . ταῦτα λέγει Πλάτων , ὁ τοῦ ἐπιγράμματος μετέχων καὶ διʼ ὃν τὸ Ἀρίστωνος γένος θεῖον ὡς ἀληθῶς . τελέως ἄρα , ὦ δαιμόνιε , ῥητορικὴ καλὸν καὶ οὐ πρὸς παντὸς οὔτε λαβεῖν οὔτε κεκτῆσθαι . φαίνει γὰρ καὶ σὺ τοῦτό γε συγχωρῶν , ὅτι ἐπὶ τῷ μὴ ἀδικεῖσθαι τέτακται . οὐκοῦν ὅτʼ ἀδικεῖν μὲν οὐκ ἐπηνάγκαζεν , ἀδικεῖσθαι δʼ οὐκ ἐᾷ , ὡς δʼ ἐκ τοῦ λόγου συνέβαινεν , οὐδέτερον τούτων ἐᾷ , οὔτʼ ἀδικεῖν οὔτʼ ἀδικεῖσθαι ,
Lemmas: ἐπιχειρέω , εἰ δέ τις λόγος τατός οὗτος ποιέω , φαυλίζω , ἐάν ὑπέρ ὅς αὐτός πάσχω ἐπεξέρχομαι · οὐδέ γε ἐκεῖνος μάλα οὐ εἰμί λέγω , ὡς ὁ μέν ὁ ὅπλον ἀμύνω ὁ ἐν ὁ λόγος βιόω ὁ προσήκω εἰμί , ὁ δέ αὐτός ὁ λόγος ἀμύνω ἐν ἀλογία τίθημι . οὐδέ ἄν εἷς λέγω οὗτος . καί μήν ὅσος καλός φρόνησις ἀνδρεία , τοσοῦτος ῥητορικός ὁ κατά πόλεμος εὐψυχία . εἰ γάρ δέω συναιρέω λέγω , οὐδείς εἰμί ἄλλος ῥητορικός ἤ φρόνησις λόγος δύναμις προσλαμβάνω , ὡς μή μόνος αὐτός ἔρδω ὁ ἀγαθός , ἀλλά καί ἕτερος πείθω ἔχω . ἡγέομαι μέν τοίνυν καί οὗτος ἔχω πίστις ἱκανός ὁ ἀλήθεια , εἰ μή καί πολύς ἄρα ὁ ἱκανός . ἔρχομαι δέ ἐπί αὐτός ἤδη ὁ κολοφών ὁ Πλάτων , ὡς ἄν τις λέγω , ῥῆμα . οὐ γάρ μόνος ἐκ ὅς ἐλέγχω βούλομαι φαίνω μαρτυρέω αὐτός , ἀλλά καί ὥσπερ ἄν εἰ παρίστημι αὐτός μαρτυρέω ὁ ἑαυτοῦ φωνή ὁ δέ εὐδαίμων ζάω ὑπάρχω ἀνάγκη πρῶτος ὁ μήτε ἀδικέω ἄλλος μήτε ὑπό ἕτερος αὐτός ἀδικέω . οὗτος δέ ὁ μέν οὐ πάνυ χαλεπός , ὁ δέ μή ἀδικέω κτάομαι δύναμις παγχάλεπος · καί οὐ εἰμί αὐτός τέλειος ἔχω ἄλλος ἤ τέλειος γίγνομαι ἀγαθός . ἰός ἰός ὁ μαρτυρία . οὗτος δέω . οὗτος λέγω Πλάτων , ὁ ὁ ἐπίγραμμα μετέχω καί διά ὅς ὁ Ἀρίστων γένος θεῖος ὡς ἀληθής . τέλειος ἄρα , ὦ δαιμόνιος , ῥητορικός καλός καί οὐ πρός πᾶς οὔτε λαμβάνω οὔτε κτάομαι . φαίνω γάρ καί σύ οὗτος γε συγχωρέω , ὅτι ἐπί ὁ μή ἀδικέω τάσσω . οὐκοῦν ὅτε ἀδικέω μέν οὐ ἐπαναγκάζω , ἀδικέω δέ οὐ ἐάω , ὡς δέ ἐκ ὁ λόγος συμβαίνω , οὐδέτερος οὗτος ἐάω , οὔτε ἀδικέω οὔτε ἀδικέω ,
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 77
ὑποληφθῆναι , τοὺς τῷ λόγῳ πείθειν ἐπιχειροῦντας , ἵνα μὴ μάτην ἡ παροιμία τὰς ἐρήμους τρυγᾶν ἀγορεύῃ . εἶθʼ ἃ τοῖς ἀδικεῖν ἐπιχειροῦσι λυσιτελεῖ , πῶς ταῦτα συγχωρητέον τοῖς τὰ δίκαια τιμῶσι ; πῶς οὖν τἀναντία λέγουσιν ἀλλήλοις οἱ ῥήτορες ; — ἔστι μὲν οὐκέτι τοῦτʼ ἐν τοῖς εἰρημένοις ὑπὸ Πλάτωνος , ὅμως δὲ ὑπὲρ τοῦ πανταχῆ διακαθᾶραι τὸν λόγον μηδὲ τοῦθʼ ἡμῖν ἀνεξέταστον ἀφείσθω , καὶ ταῦτʼ ἰσχυρότατον πάντων ὂν σχεδὸν ὡς ἐν ψεύδεσιν ὧν ἐκεῖνος εἴρηκεν . — ὅτι , οἶμαι , καὶ ἡμῖν αὐτοῖς ἀπαντῶμεν ἐν τοῖς λόγοις , αὐτὸ τοῦτο ὃ κἀγὼ νῦν πεποίηκα · ἀλλʼ οὐδὲν μᾶλλον ὅ γʼ ἐξ ἀρχῆς λόγος διαφθείρεται , ἐπεὶ καὶ οἱ φιλοσοφεῖν οὕτω λεγόμενοι οὐ τοῖς αὐτοῖς λόγοις ἅπαντες δή που χρῶνται , ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐναντιωτάτοις ἀλλήλοις . ἀλλʼ οὐδὲν κωλύει κατὰ τοὺς τυγχάνοντας τῆς ἀληθείας φιλοσοφίαν εἶναι καλὸν , οὐ δή που διπλοῦν ἐστιν οὐδʼ ἐναντίον αὐτὸ ἑαυτῷ . πῶς οὖν ἂν φαίη τις ; ἢ φιλοσοφεῖν ἀμφοτέρους φήσομεν τἀναντία λέγοντας ; ἢ τὸ φιλοσοφεῖν εἶναι καλὸν οὕτως ὡς ἔφην ; ἴδοις δʼ ἂν καὶ κυβερνήτας ἐναντία ἀλλήλοις ναυμαχοῦντας , ἀλλʼ ὅμως τῆς κυβερνητικῆς ἐστι σώζειν τὴν ναῦν . οὕτω τοίνυν καὶ ὅταν οἱ ῥήτορες ἐναντία ἀλλήλοις , ὡς ἄν τις φαίη , λέγωσιν , οὐ κωλύεται τὸ ἐξ ἀρχῆς κεφάλαιον τῆς ῥητορικῆς , ἀλλὰ τὸ συμβαῖνον τῷ λόγῳ χρὴ σκοπεῖν μεμνημένους ὧν ἕνεχʼ εὑρέθη . ὁ μὲν οὖν ὑπὲρ ῥητορικῆς λόγος οὗτος .
Lemmas: ὑπολαμβάνω , ὁ ὁ λόγος πείθω ἐπιχειρέω , ἵνα μή μάτην ὁ παροιμία ὁ ἐρῆμος τρυγάω ἀγορεύω . εἶτα ὅς ὁ ἀδικέω ἐπιχειρέω λυσιτελέω , πῶς οὗτος συγχωρέω ὁ ὁ δίκαιος τιμάω ; πῶς οὖν ἐναντίος λέγω ἀλλήλων ὁ ῥήτωρ ; — εἰμί μέν οὐκέτι οὗτος ἐν ὁ λέγω ὑπό Πλάτων , ὅμως δέ ὑπέρ ὁ πανταχῇ διακαθαίρω ὁ λόγος μηδέ οὗτος ἐγώ ἀνεξέταστος ἀφίημι , καί οὗτος ἰσχυρός πᾶς εἰμί σχεδόν ὡς ἐν ψεῦδος ὅς ἐκεῖνος λέγω . — ὅτι , οἴομαι , καί ἐγώ αὐτός ἀπαντάω ἐν ὁ λόγος , αὐτός οὗτος ὅς ἐγώ νῦν ποιέω · ἀλλά οὐδείς μάλα ὁ γε ἐκ ἀρχή λόγος διαφθείρω , ἐπεί καί ὁ φιλοσοφέω οὕτως λέγω οὐ ὁ αὐτός λόγος ἅπας δή που χράω , ἀλλά καί ὁ ἐναντίος ἀλλήλων . ἀλλά οὐδείς κωλύω κατά ὁ τυγχάνω ὁ ἀλήθεια φιλοσοφία εἰμί καλός , οὐ δή που διπλόος εἰμί οὐδέ ἐναντίος αὐτός ἑαυτοῦ . πῶς οὖν ἄν φημί τις ; ἤ φιλοσοφέω ἀμφότερος φημί ἐναντίος λέγω ; ἤ ὁ φιλοσοφέω εἰμί καλός οὕτως ὡς φημί ; ὁράω δέ ἄν καί κυβερνήτης ἐναντίος ἀλλήλων ναυμαχέω , ἀλλά ὅμως ὁ κυβερνητικός εἰμί σῴζω ὁ ναῦς . οὕτως τοίνυν καί ὅταν ὁ ῥήτωρ ἐναντίος ἀλλήλων , ὡς ἄν τις φημί , λέγω , οὐ κωλύω ὁ ἐκ ἀρχή κεφάλαιος ὁ ῥητορική , ἀλλά ὁ συμβαίνω ὁ λόγος χρή σκοπέω μιμνῄσκω ὅς ἕνεκα εὑρίσκω . ὁ μέν οὖν ὑπέρ ῥητορική λόγος οὗτος .
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 79
ἐκολακεύσαμεν οὐδετέρους , οὔτε τὸν βασιλέα διʼ οὐδέτερον τούτων , ἢ φόβον , ἢ κέρδους ἐλπίδα , οὔτʼ αὖ τὸν δῆμον τῶν Ἀθηναίων . οὐ γὰρ ἦν , εἰ κολακεύειν ἐβουλόμεθα , αὐτοὺς σῶσαι , οὐδʼ ὅπως τι πρὸς ἡδονὴν ἀκούσονται παρεδίδου τόθʼ ὁ καιρὸς , ἀλλὰ τοσοῦτον ἀπείχομεν τοῦ κόλακες τοῦ πλήθους εἶναι ὥστʼ οὐδὲ βουλομένοις ἡμῖν κολακεύειν ἐνῆν . ἀλλʼ οὔτε προῃρούμεθα οὔτʼ ἦν δυνατὸν οὔθʼ οὕτω τὴν Ἑλλάδα ἐσώσαμεν χαριζόμενοι καὶ ψυχαγωγοῦντες , ὥσπερ ὧν σὺ μέμνησαι τῶν κιθαρῳδῶν , ἀλλʼ ἐπεγείροντες , διδάσκοντες , αὐτοὶ παράδειγμα τοῖς ἄλλοις γιγνόμενοι τοῦ πῶς δεῖ καρτερεῖν ἐν αὐτοῖς τοῖς δεινοῖς καὶ ταῖς ἀκμαῖς τῶν κινδύνων , τὴν ἡμετέραν αὐτῶν , εἰ συγχωρεῖς εἰπεῖν , ἀρετὴν ἐπιδεικνύμενοι . τί οὖν ἡμῖν προφέρεις κολακείαν καὶ διακονίαν , καὶ τοὺς ἰδίᾳ τροφεῖα μὴ ἐκτίνοντας φαύλους ἂν εἶναι συμφήσας αὐτὸς ἡμῖν οὐ καλὴν χάριν ἐκτίνεις τῆς κοινῆς τῶν Ἑλλήνων σωτηρίας καὶ τροφῆς , ἣν σύ τε καὶ οἱ ἄλλοι διʼ ἡμᾶς ἐν ἐλευθερίᾳ τέθραφθε ; εἰ ταῦτα λέγοιεν οἱ ἄνδρες , ποίους λαβυρίνθους σοφίας ἀνελίττων ἢ τί λέγων τῶν πάντων οἷός τε γένοιτʼ ἂν ἀντειπεῖν ; πᾶσι τοίνυν προτέροις ἐστὶ λόγος πρὸς ταῦτα ἢ Πλάτωνι . διὰ τί ; ὅτι ἐν αὐτοῖς τούτοις ἃ πρὸς τοὺς Δίωνος γέγραφεν ἑταίρους καὶ ἐν οἷς ὁ Δίων αὐτῷ τετελευτηκὼς ὑπόκειται λέγων ὡς ἔμπνους ἔνεστι ταυτὶ δεξάμενοι δὲ τοὺς τοιούτους νόμους , ἐπειδὴ κατέχει κίνδυνος Σικελίαν , καὶ οὔτε κρατεῖτε ἱκανῶς οὔτʼ αὖ διαφερόντως κρατεῖσθε , δίκαιον ἂν ἴσως καὶ συμφέρον γένοιτο ἡμῖν πᾶσι μέσον τεμεῖν τοῖς τε φεύγουσι
Lemmas: κολακεύω οὐδέτερος , οὔτε ὁ βασιλεύς διά οὐδέτερος οὗτος , ἤ φόβος , ἤ κέρδος ἐλπίς , οὔτε αὖ ὁ δῆμος ὁ Ἀθηναῖος . οὐ γάρ εἰμί , εἰ κολακεύω βούλομαι , αὐτός σῴζω , οὐδέ ὅπως τις πρός ἡδονή ἀκούω παραδίδωμι τότε ὁ καιρός , ἀλλά τοσοῦτος ἀπέχω ὁ κόλαξ ὁ πλῆθος εἰμί ὥστε οὐδέ βούλομαι ἐγώ κολακεύω ἔνειμι . ἀλλά οὔτε προαιρέω οὔτε εἰμί δυνατός οὔτε οὕτως ὁ Ἑλλάς σῴζω χαρίζω καί ψυχαγωγέω , ὥσπερ ὅς σύ μιμνῄσκω ὁ κιθαρῳδός , ἀλλά ἐπεγείρω , διδάσκω , αὐτός παράδειγμα ὁ ἄλλος γίγνομαι ὁ πῶς δέω καρτερέω ἐν αὐτός ὁ δεινός καί ὁ ἀκμή ὁ κίνδυνος , ὁ ἡμέτερος αὐτός , εἰ συγχωρέω λέγω , ἀρετή ἐπιδείκνυμι . τίς οὖν ἐγώ προφέρω κολακεία καί διακονία , καί ὁ ἴδιος τροφεῖα μή ἐκτίνω φαῦλος ἄν εἰμί σύμφημι αὐτός ἐγώ οὐ καλός χάρις ἐκτίνω ὁ κοινός ὁ Ἕλλην σωτηρία καί τροφή , ὅς σύ τε καί ὁ ἄλλος διά ἐγώ ἐν ἐλευθερία τρέφω ; εἰ οὗτος λέγω ὁ ἀνήρ , ποῖος λαβύρινθος σοφία ἀνελίσσω ἤ τίς λέγω ὁ πᾶς οἷος τε γίγνομαι ἄν ἀντιλέγω ; πᾶς τοίνυν πρότερος εἰμί λόγος πρός οὗτος ἤ Πλάτων . διά τίς ; ὅτι ἐν αὐτός οὗτος ὅς πρός ὁ Δίων γράφω ἑταῖρος καί ἐν ὅς ὁ Δίων αὐτός τελευτάω ὑπόκειμαι λέγω ὡς ἔμπνους ἔνειμι οὗτος δέχομαι δέ ὁ τοιοῦτος νόμος , ἐπειδή κατέχω κίνδυνος Σικελία , καί οὔτε κρατέω ἱκανός οὔτε αὖ διαφερόντως κρατέω , δίκαιος ἄν ἴσως καί συμφέρω γίγνομαι ἐγώ πᾶς μέσος τέμνω ὁ τε φεύγω
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 81
πατρίδα καὶ ἱερῶν ἀθεραπευσίαν καὶ τάφους , μὴ διὰ φιλονεικίαν πάντως πάντα ἀπολέσῃ , βαρβάροις ἐπίχαρτος γενόμενος . εἰ τοίνυν καὶ τοιαῦτα γέρα τοὺς τῶν ἠλευθερωκότων τὴν πόλιν ἐκγόνους λαμβάνειν εἰκὸς , ὥστʼ αὐτοὺς γίγνεσθαι δυνάστας καὶ βασιλέας ἀντὶ τῶν προτέρων ἐκείνων , ἦ που τούς γε αὐτοὺς ἐλευθερώσαντας ἅπαν τὸ τῶν Ἑλλήνων γένος οὐχὶ δίκαιον πρὸς τῷ μηδενὸς πλείονος ἀξιοῦν μηδʼ ἐλευθέρους τὸ κοινὸν ἐᾶν εἶναι δοκεῖν . εἰ δὲ δὴ καὶ τὸν τοῦ τῶν πολεμίων ἄρχοντα στρατοπέδου δίκαιον βασιλέα ποιεῖσθαι , ἐὰν ἐθελήσῃ πατρίδα καὶ ἱερῶν ἀθεραπευσίαν καὶ τάφους ἐλεῆσαι , καὶ ὅπως μὴ διὰ φιλονεικίαν πάντως πάντα ἀπολέσῃ βαρβάροις ἐπίχαρτος γενόμενος , τούς γε οὐ μετὰ πολεμίων ταξαμένους , ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἐξ ἁπάσης γῆς πολεμίους ἀντιταξαμένους , ποῦ θήσομεν , οἳ πρὸς τῇ σφετέρᾳ πατρίδι καὶ ἄλλοις πολλοῖς ὤρθωσαν τὰς πατρίδας , καὶ ἱερὰ καὶ τάφους διετήρησαν , καὶ οὔτε αὐτῶν οὐδεὶς βαρβάροις ἐπίχαρτος ἐγένετο οὔθʼ ἡ Ἑλλὰς διʼ αὐτούς ; ἆρά γε φαῦλα ἢ φαύλης χάριτος ταῦτʼ ἄξια τοῖς ἀνδράσιν ; εἶθʼ οὓς , εἰ δεῖ πείθεσθαι τοῖς Πλάτωνος λόγοις , τιμῶν ἀξιοῦν δεῖ καὶ πολὺ μειζόνων ἢ κατὰ τὰς συνήθεις , τούτους τοῖς Πλάτωνος λόγοις πεισθέντες κόλακας καὶ διακόνους καὶ τοῦ μηδενὸς ἀξίους προσεροῦμεν ; οὐ μέντἂν δίκαια ποιοῖμεν . τὸ δὲ πάντων ἀτοπώτατον , ὅτι χρῆται μὲν τούτοις ἐν ἐλέγχῳ τοῦ κολακείαν εἶναι τὴν ῥητορικὴν , ὡς δὴ τούτους ὄντας ῥήτορας , πάλιν δʼ αὐτὸς αὐτοὺς ἀφίησι τῆς κολακείας . οὔκουν φησί γʼ αὐτοὺς ταύτῃ χρῆσθαι ἐν οἷς περὶ ὧν ἔπαθον λέγει . κἀν τούτοις οὖν ἀνάγκη θάτερον ἐψεῦσθαι . εἰ μὲν γὰρ ἡ ῥητορικὴ κολακεία , πάντως κόλακας δεῖ τούτους εἶναι , ῥήτοράς γε ὄντας , ὥς φησιν · εἰ δὲ
Lemmas: πατρίς καί ἱερός ἀθεραπευσία καί τάφος , μή διά φιλονικία πάντως πᾶς ἀπόλλυμι , βάρβαρος ἐπίχαρτος γίγνομαι . εἰ τοίνυν καί τοιοῦτος γέρας ὁ ὁ ἐλευθερόω ὁ πόλις ἔκγονος λαμβάνω ἔοικα , ὥστε αὐτός γίγνομαι δυνάστης καί βασιλεύς ἀντί ὁ πρότερος ἐκεῖνος , ἦ που ὁ γε αὐτός ἐλευθερόω ἅπας ὁ ὁ Ἕλλην γένος οὐ δίκαιος πρός ὁ μηδείς πολύς ἀξιόω μηδέ ἐλεύθερος ὁ κοινός ἐάω εἰμί δοκέω . εἰ δέ δή καί ὁ ὁ ὁ πολέμιος ἄρχω στρατόπεδον δίκαιος βασιλεύς ποιέω , ἐάν ἐθέλω πατρίς καί ἱερός ἀθεραπευσία καί τάφος ἐλεέω , καί ὅπως μή διά φιλονικία πάντως πᾶς ἀπόλλυμι βάρβαρος ἐπίχαρτος γίγνομαι , ὁ γε οὐ μετά πολέμιος τάσσω , ἀλλά πρός ὁ ἐκ ἅπας γῆ πολέμιος ἀντιτάσσω , ποῦ τίθημι , ὅς πρός ὁ σφέτερος πατρίς καί ἄλλος πολύς ὀρθόω ὁ πατρίς , καί ἱερόν καί τάφος διατηρέω , καί οὔτε αὐτός οὐδείς βάρβαρος ἐπίχαρτος γίγνομαι οὔτε ὁ Ἑλλάς διά αὐτός ; ἆρα γε φαῦλος ἤ φαῦλος χάρις οὗτος ἄξιος ὁ ἀνήρ ; εἶτα ὅς , εἰ δέω πείθω ὁ Πλάτων λόγος , τιμή ἀξιόω δέω καί πολύς μέγας ἤ κατά ὁ συνήθης , οὗτος ὁ Πλάτων λόγος πείθω κόλαξ καί διάκονος καί ὁ μηδείς ἄξιος προσλέγω ; οὐ ἄν δίκαιος ποιέω . ὁ δέ πᾶς ἄτοπος , ὅτι χράω μέν οὗτος ἐν ἔλεγχος ὁ κολακεία εἰμί ὁ ῥητορική , ὡς δή οὗτος εἰμί ῥήτωρ , πάλιν δέ αὐτός αὐτός ἀφίημι ὁ κολακεία . οὔκουν φημί γε αὐτός οὗτος χράω ἐν ὅς περί ὅς πάσχω λέγω . ἐν οὗτος οὖν ἀνάγκη ἕτερος ψεύδω . εἰ μέν γάρ ὁ ῥητορικός κολακεία , πάντως κόλαξ δέω οὗτος εἰμί , ῥήτωρ γε εἰμί , ὡς φημί · εἰ δέ
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 82
οὐδὲν οὗτοι κολακείᾳ προσήκουσι , ποῦ ῥητορικὴ κολακεία διὰ τούτους ἢ τί τούτων ἔδει τῶν παραδειγμάτων ; ᾤμην δὲ οὐδὲ τοῦτο τῶν δικαίων εἶναι , τὰς προαιρέσεις τὰς ἐκείνων ἐξετάζοντας τὰς συμφορὰς αἷς ἐχρήσαντο ὑπολογίζεσθαι . οὐ γὰρ εἰ μὴ κατὰ νοῦν ἀπήλλαξαν , φαῦλοι γεγόνασιν , ἀλλʼ εἰ μὴ τὰ βέλτιστα ἐβουλεύοντο τοῖς πράγμασιν . ἐκεῖνο μὲν γάρ ἐστι τῆς τύχης κατηγορεῖν , τοῦτο δὲ τὴν γνώμην ἐλέγχειν . φέρε γὰρ σὺ πρὸς τὸ βέλτιστον , ὦ Πλάτων , προύστης Ἀθηναίων ἤ τινος ἄλλου δήμου τῶν ἐν τοῖς Ἕλλησιν ἢ τοῖς βαρβάροις ; ἐκείνων φαίη τις ἂν ἡδέως . οὐκ ἔχοις ἂν εἰπεῖν · οὐδὲ γὰρ προύστης ὅλως . τί δὲ ὁ σὸς διδάσκαλος καὶ ἑταῖρος Σωκράτης ; οὐδʼ οὗτος . τί δὲ Σπεύσιππος ἢ Χαιρεφῶν ; οὐκ ἂν φαίης . πότερον οὖν ἔστι δῆμον καθάπαξ ἀποφῆναι χρηστὸν καὶ ἄμεμπτον καὶ δίκαιον , ἢ τοῦτο μὲν οὐδʼ ἐπʼ ἀνδρὸς οἷόν τε διισχυρίζεσθαι ; καὶ μὴν εἰ μὲν ἐγχωρεῖ , τί παθὼν οὐκ ἀπέδειξας αὐτὸς , οὐδʼ ἐπʼ αὐτῶν τῶν πραγμάτων ἐφάνης βελτίων πολίτης ἡμῶν ; εἰ δʼ ἀμήχανόν ἐστι , τί προφέρεις ἡμῖν εἴ τι καὶ προσεκρούσαμεν , φαῖεν ἂν αὖθις ἐκεῖνοι , καὶ τί τῶν ἀδυνάτων αἰτεῖς εὐθύνας ; τοσούτῳ γὰρ ἡμεῖς λυσιτελέστεροι σοῦ τῷ δήμῳ γεγόναμεν ὅσῳ σὺ μὲν οὔτε χεῖρον οὔτε βέλτιον οὐδὲν οὔτʼ εἶπας οὔτʼ ἔπραξας , ἀλλʼ ἀπώκνησας ἁπλῶς , ἡμεῖς δʼ ὅσον ἧκεν ἐφʼ ἡμᾶς οὐ καθυφείκαμεν , ἀλλʼ ὥσπερ χρημάτων εἰσφορὰν πλήρη τὴν ἀπὸ τῶν λογισμῶν καὶ τῶν λόγων παρεσχόμεθα τῇ πατρίδι , καὶ οὔτε πλῆθος τῶν τἀναντία ἐρούντων ὠκνήσαμεν οὔτʼ ἰσχὺν πλουσίων κατεδείσαμεν , οἷς ἀναγκαῖον ἦν τὸν ὑπὲρ τῶν κοινῶν πράττοντα προσκρούειν , οὔτε δικαστὰς οὔτε κινδύνους οὔτε τοὺς οἴκοι οὔτε τοὺς ἔξω πρὸς τοὺς πολεμίους οὔθʼ ὅλως τὰ τῆς
Lemmas: οὐδείς οὗτος κολακεία προσήκω , ποῦ ῥητορικός κολακεία διά οὗτος ἤ τίς οὗτος δέω ὁ παράδειγμα ; οἴομαι δέ οὐδέ οὗτος ὁ δίκαιος εἰμί , ὁ προαίρεσις ὁ ἐκεῖνος ἐξετάζω ὁ συμφορά ὅς χράω ὑπολογίζομαι . οὐ γάρ εἰ μή κατά νόος ἀπαλλάσσω , φαῦλος γίγνομαι , ἀλλά εἰ μή ὁ ἀγαθός βουλεύω ὁ πρᾶγμα . ἐκεῖνος μέν γάρ εἰμί ὁ τύχη κατηγορέω , οὗτος δέ ὁ γνώμη ἐλέγχω . φέρω γάρ σύ πρός ὁ ἀγαθός , ὦ Πλάτων , προΐστημι Ἀθηναῖος ἤ τις ἄλλος δῆμος ὁ ἐν ὁ Ἕλλην ἤ ὁ βάρβαρος ; ἐκεῖνος φημί τις ἄν ἡδύς . οὐ ἔχω ἄν λέγω · οὐδέ γάρ προΐστημι ὅλος . τίς δέ ὁ σός διδάσκαλος καί ἑταῖρος Σωκράτης ; οὐδέ οὗτος . τίς δέ Σπεύσιππος ἤ Χαιρεφῶν ; οὐ ἄν φημί . πότερος οὖν εἰμί δῆμος καθάπαξ ἀποφαίνω χρηστός καί ἄμεμπτος καί δίκαιος , ἤ οὗτος μέν οὐδέ ἐπί ἀνήρ οἷος τε διϊσχυρίζομαι ; καί μήν εἰ μέν ἐγχωρέω , τίς πάσχω οὐ ἀποδείκνυμι αὐτός , οὐδέ ἐπί αὐτός ὁ πρᾶγμα φαίνω ἀγαθός πολίτης ἐγώ ; εἰ δέ ἀμήχανος εἰμί , τίς προφέρω ἐγώ εἰ τις καί προσκρούω , φημί ἄν αὖθις ἐκεῖνος , καί τίς ὁ ἀδύνατος αἰτέω εὔθυνα ; τοσοῦτος γάρ ἐγώ λυσιτελής σύ ὁ δῆμος γίγνομαι ὅσος σύ μέν οὔτε κακός οὔτε ἀγαθός οὐδείς οὔτε λέγω οὔτε πράσσω , ἀλλά ἀποκνέω ἁπλῶς , ἐγώ δέ ὅσος ἥκω ἐπί ἐγώ οὐ καθυφίημι , ἀλλά ὥσπερ χρῆμα εἰσφορά πλήρης ὁ ἀπό ὁ λογισμός καί ὁ λόγος παρέχω ὁ πατρίς , καί οὔτε πλῆθος ὁ ἐναντίος ἐρέω ὀκνέω οὔτε ἰσχύς πλούσιος καταδείδω , ὅς ἀναγκαῖος εἰμί ὁ ὑπέρ ὁ κοινός πράσσω προσκρούω , οὔτε δικαστής οὔτε κίνδυνος οὔτε ὁ οἴκοι οὔτε ὁ ἔξω πρός ὁ πολέμιος οὔτε ὅλος ὁ ὁ
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 85
μάρτυς ὑπὸ τῆς αὐτῆς δεξιότητος ἧσπερ κἀν τοῖς ἄνω κατὰ τὴν χρείαν ἀεὶ καὶ τὸ λοιπὸν , ἐὰν αὐτὸς αὐτοὺς ἐπαινῶν ἐπιδειχθῇ . πῶς οὖν ἄν τις περιφανέστερον ἢ λαμπρότερον τοὺς ἄνδρας ἐπῄνεσεν ἢ ὡς οὗτος τὸν ἐπιτάφιον λόγον αὐτοῖς ποιήσας ; ἐν ᾧ καὶ τοῖς ἄλλοις προξενεῖν φησι καὶ προμνᾶσθαι , εἰς ᾠδάς τε καὶ τὴν ἄλλην ποίησιν θεῖναι , κοσμήσαντας ἀξίως τῶν πραξάντων , λέγω δὴ τὰ τούτων ἔργα . τοῦτο γάρ ἐστι τὸ χαριέστατον , ὅτι καὶ πάντα τἄλλα παρεὶς καὶ παριδὼν ἐπʼ αὐτὰ τὰ τούτων ἴδια καὶ τὴν τούτων πολιτείαν ἐλήλυθεν , ὡς μάλιστα ἐκ τούτων ἐμφανιῶν τὴν τῶν τετελευτηκότων ἀρετὴν , μέγιστον μὲν θεὶς ἁπάντων τῶν ἔργων τὸ Μαραθῶνι , δεύτερον δὲ τὸ Σαλαμῖνι , κεφάλαιον δʼ ἐπιθεὶς ὡς τοῖς βαρβάροις ἐπέδειξαν ὅτι πᾶς πλοῦτος καὶ δύναμις ἀρετῇ ὑπείκει . οὐκοῦν ὅτε τοὺς ταῦτα βουλευσαμένους καὶ πράξαντας ἐπαινεῖ , τὸν Θεμιστοκλέα καὶ τὸν Μιλτιάδην ἐπαινεῖ . οὗτοι γὰρ ἦσαν οἱ τούτων ἡγούμενοι . καίτοι πῶς οὐκ ἄτοπον ὧν τὰ ἔργα κοσμεῖ , τούτων τὴν πολιτείαν φαυλίζειν , καὶ ἃ τῆς τῶν πεισθέντων ἀρετῆς τίθεται δείγματα , ταῦτα μὴ τῆς τῶν πεισάντων πρῶτον ὑπάρχειν ἡγεῖσθαι ; καὶ γὰρ ὅσοι μὲν ὑπὸ τῆς βουλῆς αἱρεθέντες ἐπὶ τοῦ πλήθους τοὺς ἐπιταφίους τούτους διεξέρχονται ἔχουσιν ἴσως ἀποφυγὴν ὡς ἐξ ἀνάγκης ἐκόσμησαν καὶ οὐκ ἄν τις πρᾶγμα ποιοῖτο τοὺς λόγους αὐτῶν · ὅστις δʼ ἐξεπίτηδες καὶ καθʼ ἑαυτὸν ἐποίησε περὶ αὐτῶν , εὔδηλον ὡς οὐκ ἂν , εἰ μὴ καὶ αὐτοὺς ἀξίους λόγου καὶ τὰ ἔργα ἡγοῖτο . οὐ γὰρ κολακεύων γε Ἀθηναίους ταῦτα εἰρηκέναι φησὶν , οὐδʼ ἂν αὐτὸς λέγῃ πιστεύσομεν ἡμεῖς . εἰ γὰρ αὖ
Lemmas: μάρτυς ὑπό ὁ αὐτός δεξιότης ὅς ἐν ὁ ἄνω κατά ὁ χρεία ἀεί καί ὁ λοιπός , ἐάν αὐτός αὐτός ἐπαινέω ἐπιδείκνυμι . πῶς οὖν ἄν τις περιφανής ἤ λαμπρός ὁ ἀνήρ ἐπαινέω ἤ ὡς οὗτος ὁ ἐπιτάφιος λόγος αὐτός ποιέω ; ἐν ὅς καί ὁ ἄλλος προξενέω φημί καί προμνάομαι , εἰς ἀοιδή τε καί ὁ ἄλλος ποίησις τίθημι , κοσμέω ἄξιος ὁ πράσσω , λέγω δή ὁ οὗτος ἔργον . οὗτος γάρ εἰμί ὁ χαρίεις , ὅτι καί πᾶς ἄλλος παρίημι καί παροράω ἐπί αὐτός ὁ οὗτος ἴδιος καί ὁ οὗτος πολιτεία ἔρχομαι , ὡς μάλα ἐκ οὗτος ἐμφανία ὁ ὁ τελευτάω ἀρετή , μέγας μέν τίθημι ἅπας ὁ ἔργον ὁ Μαραθών , δεύτερος δέ ὁ Σαλαμίς , κεφάλαιος δέ ἐπιτίθημι ὡς ὁ βάρβαρος ἐπιδείκνυμι ὅτι πᾶς πλοῦτος καί δύναμις ἀρετή ὑπείκω . οὐκοῦν ὅτε ὁ οὗτος βουλεύω καί πράσσω ἐπαινέω , ὁ Θεμιστοκλῆς καί ὁ Μιλτιάδης ἐπαινέω . οὗτος γάρ εἰμί ὁ οὗτος ἡγέομαι . καίτοι πῶς οὐ ἄτοπος ὅς ὁ ἔργον κοσμέω , οὗτος ὁ πολιτεία φαυλίζω , καί ὅς ὁ ὁ πείθω ἀρετή τίθημι δεῖγμα , οὗτος μή ὁ ὁ πείθω πρῶτος ὑπάρχω ἡγέομαι ; καί γάρ ὅσος μέν ὑπό ὁ βουλή αἱρέω ἐπί ὁ πλῆθος ὁ ἐπιτάφιος οὗτος διεξέρχομαι ἔχω ἴσως ἀποφυγή ὡς ἐκ ἀνάγκη κοσμέω καί οὐ ἄν τις πρᾶγμα ποιέω ὁ λόγος αὐτός · ὅστις δέ ἐξεπίτηδες καί κατά ἑαυτοῦ ποιέω περί αὐτός , εὔδηλος ὡς οὐ ἄν , εἰ μή καί αὐτός ἄξιος λόγος καί ὁ ἔργον ἡγέομαι . οὐ γάρ κολακεύω γε Ἀθηναῖος οὗτος λέγω φημί , οὐδέ ἐάν αὐτός λέγω πιστεύω ἐγώ . εἰ γάρ αὖ
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 87
γὰρ ὑφʼ ἡμῶν γε ταῦτα παρεμβέβληται ἀλλὰ γὰρ , ὦ Καλλίκλεις , ἐκ τῶν αὐτῶν εἰσὶ καὶ οἱ σφόδρα πονηροὶ γιγνόμενοι ἄνθρωποι · οὐδὲν μὴν κωλύει καὶ ἐν τούτοις ἀγαθοὺς ἄνδρας ἐγγίγνεσθαι , καὶ σφόδρα γε ἄξιον ἄγασθαι τῶν γιγνομένων . χαλεπὸν γὰρ , ὦ Καλλίκλεις , καὶ πολλοῦ ἐπαίνου ἄξιον ἐν μεγάλῃ ἐξουσίᾳ τοῦ ἀδικεῖν γενόμενον δικαίως διαβιῶναι · ὀλίγοι δὲ γίγνονται οἱ τοιοῦτοι , ἐπεὶ καὶ ἐνθαδὶ καὶ ἄλλοθι γεγόνασιν , οἶμαι δὲ καὶ ἔσονται καλοὶ κἀγαθοὶ ταύτην τὴν ἀρετὴν τοῦ δικαίως διαχειρίζειν ἄν τις ἐπιτρέπῃ . εἷς δὲ καὶ πάνυ ἐλλόγιμος γέγονε καὶ εἰς τοὺς ἄλλους Ἕλληνας Ἀριστείδης ὁ Λυσιμάχου · οἱ δὲ πολλοὶ , ὦ ἄριστε , κακοὶ γίγνονται τῶν δυναστῶν . ἐνταῦθα τοσοῦτον αὖ περαιτέρω προβέβηκεν , ὅσον οὐ μόνον ὡς ἐγχωρεῖ γίγνεσθαι προσωμολόγηκεν , ἀλλὰ καὶ ἕνα γε αὐτὸς ὠνόμακε , γεγόνασι δὲ , φησὶ , καὶ ἕτεροι καὶ ἐνταῦθα καὶ ἄλλοθι . ἐγὼ τοίνυν ἀφαιρῶ τοῦτο τὸ καὶ ἕτεροι καὶ εἴ τις ἑτέρωθι · ὃν δὲ καὶ πάνυ ἐλλόγιμόν φησι γεγενῆσθαι καὶ οὐ μόνον εἰς τοὺς πολίτας , ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους Ἕλληνας , τοῦτον τίθημι μόνον . ἔγκειται μὲν γάρ που ταῦτα μεταξὺ τοῦ μύθου οὐκ ἀσκέπτως ἐμοὶ δοκεῖν οὐδὲ φαύλως οὐδὲ ὡς ἐξέπεσεν , ἀλλʼ ὅπως συγκρυφθείη τε ὡς δυνατὸν μάλιστα , καὶ εἴ τις εὑρὼν χρῷτο , μηδʼ αὐτὸς δοκοῖ παρελθεῖν , ἀλλʼ ἐνείη . οὕτω μέσην τινὰ τάξιν εὗρε , καὶ ἅμα πρὸς τῇ τελευτῇ τοῦ λόγου τοῦ παντὸς ἃ θεὶς ἐν ἀρχῇ τοῖς ἐφεξῆς οὐκ ἔμελλεν ἔξειν οἶμαι χρῆσθαι . οὐ μὴν τούτου γε ἕνεκα καὶ ἡμᾶς παρήσειν , ἕως ἂν τοῦ γε αὐτοῦ καὶ περὶ τῶν αὐτῶν ὄντος τοῦ λόγου , προσθήσω δʼ ὅτι κἀν τοῖς αὐτοῖς τούτοις ἐνόντα φαίνηται . οὐκοῦν εἰ ὅτι μάλιστα ἕτερος μὲν ἐν τοῖς πᾶσι μήτʼ Ἀθήνησι μήτʼ
Lemmas: γάρ ὑπό ἐγώ γε οὗτος παρεμβάλλω ἀλλά γάρ , ὦ Καλλικλῆς , ἐκ ὁ αὐτός εἰμί καί ὁ σφόδρα πονηρός γίγνομαι ἄνθρωπος · οὐδείς μήν κωλύω καί ἐν οὗτος ἀγαθός ἀνήρ ἐγγίγνομαι , καί σφόδρα γε ἄξιος ἄγαμαι ὁ γίγνομαι . χαλεπός γάρ , ὦ Καλλικλῆς , καί πολύς ἔπαινος ἄξιος ἐν μέγας ἐξουσία ὁ ἀδικέω γίγνομαι δίκαιος διαβιόω · ὀλίγος δέ γίγνομαι ὁ τοιοῦτος , ἐπεί καί ἐνθαδί καί ἄλλοθι γίγνομαι , οἴομαι δέ καί εἰμί καλός ἀγαθός οὗτος ὁ ἀρετή ὁ δίκαιος διαχειρίζω ἄν τις ἐπιτρέπω . εἷς δέ καί πάνυ ἐλλόγιμος γίγνομαι καί εἰς ὁ ἄλλος Ἕλλην Ἀριστείδης ὁ Λυσίμαχος · ὁ δέ πολύς , ὦ ἀγαθός , κακός γίγνομαι ὁ δυνάστης . ἐνταῦθα τοσοῦτος αὖ περαιτέρω προβαίνω , ὅσος οὐ μόνος ὡς ἐγχωρέω γίγνομαι προσομολογέω , ἀλλά καί εἷς γε αὐτός ὀνομάζω , γίγνομαι δέ , φημί , καί ἕτερος καί ἐνταῦθα καί ἄλλοθι . ἐγώ τοίνυν ἀφαιρέω οὗτος ὁ καί ἕτερος καί εἰ τις ἑτέρωθι · ὅς δέ καί πάνυ ἐλλόγιμος φημί γίγνομαι καί οὐ μόνος εἰς ὁ πολίτης , ἀλλά καί εἰς ὁ ἄλλος Ἕλλην , οὗτος τίθημι μόνος . ἔγκειμαι μέν γάρ που οὗτος μεταξύ ὁ μῦθος οὐ ἄσκεπτος ἐγώ δοκέω οὐδέ φαῦλος οὐδέ ὡς ἐκπίπτω , ἀλλά ὅπως συγκρύπτω τε ὡς δυνατός μάλα , καί εἰ τις εὑρίσκω χράω , μηδέ αὐτός δοκέω παρέρχομαι , ἀλλά ἔνειμι . οὕτως μέσος τις τάξις εὑρίσκω , καί ἅμα πρός ὁ τελευτή ὁ λόγος ὁ πᾶς ὅς τίθημι ἐν ἀρχή ὁ ἐφεξῆς οὐ μέλλω ἔχω οἴομαι χράω . οὐ μήν οὗτος γε ἕνεκα καί ἐγώ παρίημι , ἕως ἄν ὁ γε αὐτός καί περί ὁ αὐτός εἰμί ὁ λόγος , προστίθημι δέ ὅτι ἐν ὁ αὐτός οὗτος ἔνειμι φαίνω . οὐκοῦν εἰ ὅτι μάλα ἕτερος μέν ἐν ὁ πᾶς μήτε Ἀθήνησι μήτε
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 89
ἀδικεῖν δύνασθαι κατʼ αὐτόν σε , δυνατὸν δʼ ἐστὶ καὶ δικαίως διαβιῶναι ῥητορεύοντα , μεῖζον δὲ τεκμήριον δικαιοσύνης τὸ δυνάμενον ἀδικεῖν ἡσυχάζειν ἢ τὸ μὴ , πῶς οὐ πολὺ τῶν κολάκων ἀπέχουσιν οἱ τοιοῦτοι , οἵ γε καὶ τῶν ἀναγκαίως δικαίων τοσοῦτον προέχουσιν ; ἔοικεν οὖν τὸ τοῦ Ὁμήρου συμβαίνειν καί τι ἔπος προέηκεν ὅπερ τʼ ἄρρητον ἄμεινον . τὸν γὰρ Ἀριστείδην οὐ μόνον οὐ κακῶς εἰπεῖν δυνηθεὶς , ἀλλὰ καὶ διαφέροντα ἀναγκαίως θεὶς , καὶ Μιλτιάδου καὶ Θεμιστοκλέους τοῦτο ὃ κατηγόρηκεν αὖθίς ἐστι διεφθορώς . ἀνδρῶν γὰρ ἂν εἴη τοῦτό γε ἤδη κατηγορεῖν , οὐ ψέγειν ῥητορικὴν , ὡς αἰτίαν τοῦ λέγειν ἢ πράττειν κακῶς . ὥσπερ τοίνυν αὐτὸς τὰ μὴ ἀναγκαῖα κατηγόρηκεν ἐκείνων , τί κωλύει καὶ ἡμᾶς αὖ τὰ μὴ ἀναγκαῖα ὑπὲρ αὐτῶν ἀντιθεῖναι ; καίτοι διά γε τοῦτον ἐξ ἡμισείας ἀναγκαῖα . φανήσεται γὰρ οὐχ ἁπλῶς οὐδʼ ὡς νῦν μόνον δείκνυμεν εἰς τοὺς ἐναντίους λόγους ἐληλυθὼς αὐτὸς αὑτῷ , ἀλλὰ καὶ ἐξ ὧν ἐκείνους ᾐτίαται τοῦτον ἐπαινεῖν οὐκ ἔχων , ἢ εἴπερ ὀρθῶς ἐπαινεῖ τοῦτον , διʼ αὐτὸ τοῦτο οὐδʼ ἐκείνους ἔχων αἰτιάσασθαι . πῶς ; ὅτι σύμβολον οἶμαι ποιεῖται τοῦ κακῶς Ἀθηναίων ἐκείνους προστῆναι τὸ παθεῖν αὐτοὺς ὑπʼ Ἀθηναίων κακῶς , ὡς οὐκ ἂν τούς γε βελτίους ὑπʼ αὐτῶν γενομένους ἁμαρτόντας εἰς τούτους ὑφʼ ὧν μηδʼ εἰς τοὺς ἄλλους ἁμαρτάνειν ἐπαιδεύθησαν . ταῦτα δʼ οὕτω
Lemmas: ἀδικέω δύναμαι κατά αὐτός σύ , δυνατός δέ εἰμί καί δίκαιος διαβιόω ῥητορεύω , μέγας δέ τεκμήριον δικαιοσύνη ὁ δύναμαι ἀδικέω ἡσυχάζω ἤ ὁ μή , πῶς οὐ πολύς ὁ κόλαξ ἀπέχω ὁ τοιοῦτος , ὁ γε καί ὁ ἀναγκαῖος δίκαιος τοσοῦτος προέχω ; ἔοικα οὖν ὁ ὁ Ὅμηρος συμβαίνω καί τις ἔπος προίημι ὅς τε ἄρρητος ἀγαθός . ὁ γάρ Ἀριστείδης οὐ μόνος οὐ κακός λέγω δύναμαι , ἀλλά καί διαφέρω ἀναγκαῖος τίθημι , καί Μιλτιάδης καί Θεμιστοκλῆς οὗτος ὅς κατηγορέω αὖθις εἰμί διαφθείρω . ἀνήρ γάρ ἄν εἰμί οὗτος γε ἤδη κατηγορέω , οὐ ψέγω ῥητορική , ὡς αἰτία ὁ λέγω ἤ πράσσω κακός . ὥσπερ τοίνυν αὐτός ὁ μή ἀναγκαῖος κατηγορέω ἐκεῖνος , τίς κωλύω καί ἐγώ αὖ ὁ μή ἀναγκαῖος ὑπέρ αὐτός ἀντιτίθημι ; καίτοι διά γε οὗτος ἐκ ἥμισυς ἀναγκαῖος . φαίνω γάρ οὐ ἁπλῶς οὐδέ ὡς νῦν μόνος δείκνυμι εἰς ὁ ἐναντίος λόγος ἔρχομαι αὐτός ἑαυτοῦ , ἀλλά καί ἐκ ὅς ἐκεῖνος αἰτιάομαι οὗτος ἐπαινέω οὐ ἔχω , ἤ εἴπερ ὀρθός ἐπαινέω οὗτος , διά αὐτός οὗτος οὐδέ ἐκεῖνος ἔχω αἰτιάομαι . πῶς ; ὅτι σύμβολον οἴομαι ποιέω ὁ κακός Ἀθηναῖος ἐκεῖνος προΐστημι ὁ πάσχω αὐτός ὑπό Ἀθηναῖος κακός , ὡς οὐ ἄν ὁ γε ἀγαθός ὑπό αὐτός γίγνομαι ἁμαρτάνω εἰς οὗτος ὑπό ὅς μηδέ εἰς ὁ ἄλλος ἁμαρτάνω παιδεύω . οὗτος δέ οὕτως
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 91
ἀμφισβητεῖ , σὺ δὲ χρῇ τούτῳ παραδείγματι , ὥσπερ ταπεινοτέρους τι ταύτῃ ποιήσων τοὺς ῥήτορας , εἰ πάντες εἴκουσιν αὐτοῖς . καὶ μὴν ὅτι γε οὐχ ὑπʼ ἀνοίας ὁ κυβερνήτης ὑποχωρεῖ τῷ ῥήτορι οὐδὲ ἔχοι τις ἂν αὐτὸν νουθετῶν εἰπεῖν , ὥσπερ ἐν ἀγῶνι παρʼ ἀξίαν εἴκοντα . ὦ οὗτος , ὅρα τί ποιεῖς · ὁ ῥήτωρ οἰχήσεται τὸν στέφανον λαβών · οὐ μέγα ἀγώνισμα τῆς ῥητορικῆς τοῦτο ἐπιδεῖξαι . καὶ γὰρ οἶδε καὶ οὐ δεῖται τοῦ διδάξοντος , τοσοῦτόν γε νοῦ μετέχων , ὅτι αὐτὸς τῶν μὲν ναυτῶν ἐστιν ἄρχων , τῶν δὲ ἐμπλεόντων διάκονος καὶ ὑπηρέτης . καὶ τῶν γε καιρῶν τοσοῦτον αὐτῷ μέτεστιν , ὅσον τοῖς ἐγνωκόσι πλεῖν σημῆναι , καὶ νὴ Δία ὁρμοῦντας ἐπʼ ἀκτῆς ἀναστῆσαι προσάγοντος τοῦ πνεύματος · τὸ δὲ ὁπότε πλεῖν ἄμεινον καὶ ὁπότε οἴκοι μένειν καὶ ὅποι καὶ ὑπὲρ ὧν πλεῖν οὐδὲν οὔτε ἰδεῖν ὢν ἑτέρου μᾶλλον δυνατὸς οὔτε συμβουλεῦσαι κύριος . τὸ δὲ τοῦ ῥήτορος οὐ τοιοῦτόν ἐστιν , ἀλλʼ ὥσπερ οἱ κυβερνῆται τῶν ναυτῶν ἄρχουσιν , οὕτως αὖ τῶν κυβερνητῶν οἱ ῥήτορες ἄρχουσιν , ὅταν τὰ κράτιστα δεήσῃ νεῶν . καὶ τοσούτῳ γέ τι τῶν κυβερνητῶν οἱ ῥήτορες κυριώτεροι ἢ τῶν ναυτῶν ἐκεῖνοι , ὅσον οἱ μὲν πλεόντων εἰσὶ κύριοι τῶν ναυτῶν , οἱ δὲ καὶ αὐτοῦ τοῦ πλεῖν ἢ μὴ τοὺς κυβερνήτας · μᾶλλον δὲ ἀμφοτέρων εἰσὶ κύριοι , καὶ τῶν κυβερνητῶν καὶ τῶν ἐμπλεόντων , οἱ ῥήτορες . διδάσκουσί γε καὶ πείθουσιν ἐξ ἀρχῆς πότε καὶ ποῖ πλευστέον · καὶ πάλιν ἡνίκα ἂν τούτου δέῃ κωλύουσιν . ὥστε οὐκ ἴσον μισθώσαντα ὑπηρετεῖν καὶ νικήσαντα ἀποστεῖλαι οὐδὲ τὸ σεσωκέναι τὴν ναῦν , οὐδὲ τοὺς ἐν τῇ νηὶ σκοπεῖν οἴεται δεῖν ὁ κυβερνήτης , ἀλλὰ τὸ σχῆμα προσεξετάζειν τοῦ πράγματος , ὥσπερ ὁ δήμιος οὐκ ἀξιοῖ μεῖζον τοῦ δικαστοῦ φρονεῖν οὐδὲ ἴσον ,
Lemmas: ἀμφισβητέω , σύ δέ χράω οὗτος παράδειγμα , ὥσπερ ταπεινός τις οὗτος ποιέω ὁ ῥήτωρ , εἰ πᾶς εἴκω αὐτός . καί μήν ὅτι γε οὐ ὑπό ἄνοια ὁ κυβερνήτης ὑποχωρέω ὁ ῥήτωρ οὐδέ ἔχω τις ἄν αὐτός νουθετέω λέγω , ὥσπερ ἐν ἀγών παρά ἀξία εἴκω . ὦ οὗτος , ὁράω τίς ποιέω · ὁ ῥήτωρ οἴχομαι ὁ στέφανος λαμβάνω · οὐ μέγας ἀγώνισμα ὁ ῥητορική οὗτος ἐπιδείκνυμι . καί γάρ οἶδα καί οὐ δέω ὁ διδάσκω , τοσοῦτος γε νόος μετέχω , ὅτι αὐτός ὁ μέν ναύτης εἰμί ἄρχων , ὁ δέ ἐμπλέω διάκονος καί ὑπηρέτης . καί ὁ γε καιρός τοσοῦτος αὐτός μέτειμι , ὅσος ὁ γιγνώσκω πλέω σημαίνω , καί νή Ζεύς ὁρμέω ἐπί ἀκτή ἀνίστημι προσάγω ὁ πνεῦμα · ὁ δέ ὁπότε πλέω ἀγαθός καί ὁπότε οἴκοι μένω καί ὅποι καί ὑπέρ ὅς πλέω οὐδείς οὔτε ὁράω εἰμί ἕτερος μάλα δυνατός οὔτε συμβουλεύω κύριος . ὁ δέ ὁ ῥήτωρ οὐ τοιοῦτος εἰμί , ἀλλά ὥσπερ ὁ κυβερνήτης ὁ ναύτης ἄρχω , οὕτως αὖ ὁ κυβερνήτης ὁ ῥήτωρ ἄρχω , ὅταν ὁ κρατύς δέω ναῦς . καί τοσοῦτος γε τις ὁ κυβερνήτης ὁ ῥήτωρ κύριος ἤ ὁ ναύτης ἐκεῖνος , ὅσος ὁ μέν πλέω εἰμί κύριος ὁ ναύτης , ὁ δέ καί αὐτός ὁ πλέω ἤ μή ὁ κυβερνήτης · μάλα δέ ἀμφότερος εἰμί κύριος , καί ὁ κυβερνήτης καί ὁ ἐμπλέω , ὁ ῥήτωρ . διδάσκω γε καί πείθω ἐκ ἀρχή πότε καί ποῖ πλέω · καί πάλιν ἡνίκα ἄν οὗτος δέω κωλύω . ὥστε οὐ ἴσος μισθόω ὑπηρετέω καί νικάω ἀποστέλλω οὐδέ ὁ σῴζω ὁ ναῦς , οὐδέ ὁ ἐν ὁ ναῦς σκοπέω οἴομαι δέω ὁ κυβερνήτης , ἀλλά ὁ σχῆμα προσεξετάζω ὁ πρᾶγμα , ὥσπερ ὁ δήμιος οὐ ἀξιόω μέγας ὁ δικαστής φρονέω οὐδέ ἴσος ,
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 92
ὅτι δὴ αὐτὸς ἀποκτιννύει , εἰ δὲ μὴ , ἀλλʼ ὅτι καὶ αὐτὸς , ἀλλʼ οἶδεν αὐτὸς μὲν ὑπηρέτης ὢν , τοῦτο ἀνάγκῃ ποιῶν , τὸν δὲ μετʼ ἐξουσίας κρίνοντα τὸ δίκαιον ἐξεπίτηδες . ἔτι δὲ ὁ μὲν κυβερνήτης ἐξ ἡμισείας τὴν ἰσχὺν ἔχει . τὸ γὰρ σώζειν μόνον ἐστὶν αὐτοῦ , ἀπέκτεινε δὲ οὐδεὶς οὐδένα πω τῷ λόγῳ τῆς τέχνης , ἀλλʼ ἐάν τινες καὶ ναυαγίας συμβάσης διαφθαρῶσι , παραιτεῖται καὶ οὐ σεμνύνεται . ὁ δὲ ῥήτωρ οὐ σώζειν οἶδε μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀποκτιννύειν καὶ ἐκβάλλειν οὓς ἄμεινον · ὥστε τέλειον ἐξ ἀμφοτέρων τὸ κράτος τῷ ῥήτορι . καὶ ὁ μέν γε κυβερνήτης οὐδὲ οὓς σώζει πρὸς ἀξίαν σώζει , ἀλλʼ ὥσπερ καὶ τὸ παράδειγμα λέγει , οὐκ ἀπεικὸς ἡγεῖται τοιούτους ἐνεῖναί τινας οἷς τεθνάναι κρεῖττον ἢ ζῆν · ὁ δὲ ῥήτωρ καὶ τὴν τοῦ σώζειν μερίδα σὺν τῷ δικαίῳ πληροῖ . οὐκοῦν οὐχ ὅμοιον γίγνεται τὸ παράδειγμα , ὅταν δυοῖν ὄντοιν ὁ μὲν ἀμφοῖν ᾖ σὺν τῷ δικαίῳ κύριος , ὁ δὲ καὶ θάτερον ἐξ ἡμισείας ἔχῃ . διὰ ταῦτα ὁ κυβερνήτης δύο ὀβολοὺς πραξάμενος , ἐὰν ἐξ Αἰγίνης , ἐὰν δὲ ἐξ Αἰγύπτου , φῂς , ἢ τοῦ Πόντου , δύο δραχμὰς , ἐὰν πάμπολυ , ἐκβὰς παρὰ τὴν θάλατταν καὶ τὴν ναῦν περιπατεῖ ἐν μετρίῳ σχήματι . λογίζεται γὰρ , φῂς , ὅτι ἄδηλόν ἐστιν οὕστινας ὠφέληκεν αὐτῶν καὶ οὕστινας ἔβλαψε , καὶ διὰ ταῦτα οὐ νόμος ἐστὶ σεμνύνεσθαι τὸν κυβερνήτην καίπερ σώζοντα ἡμᾶς . ὁρᾷς τί λέγεις ; οὐ νόμος ἐστὶ , φῄς . ἀλλὰ τόν γε ῥήτορα νόμος , οὐκοῦν καὶ δίκαιον . ἀλλʼ ὁ κυβερνήτης ἐκεῖνά τε οἶδε καὶ πρὸς ἐκείνοις εἰ μὲν καὶ ταῦτα λογίζεται οὐκ ἂν ἔχοιμι εἰπεῖν , ἔστι δὲ καὶ
Lemmas: ὅτι δή αὐτός ἀποκτείνω , εἰ δέ μή , ἀλλά ὅτι καί αὐτός , ἀλλά οἶδα αὐτός μέν ὑπηρέτης εἰμί , οὗτος ἀνάγκη ποιέω , ὁ δέ μετά ἐξουσία κρίνω ὁ δίκαιος ἐξεπίτηδες . ἔτι δέ ὁ μέν κυβερνήτης ἐκ ἥμισυς ὁ ἰσχύς ἔχω . ὁ γάρ σῴζω μόνος εἰμί αὐτός , ἀποκτείνω δέ οὐδείς οὐδείς πω ὁ λόγος ὁ τέχνη , ἀλλά ἐάν τις καί ναυαγία συμβαίνω διαφθείρω , παραιτέομαι καί οὐ σεμνύνω . ὁ δέ ῥήτωρ οὐ σῴζω οἶδα μόνος , ἀλλά καί ἀποκτείνω καί ἐκβάλλω ὅς ἀγαθός · ὥστε τέλειος ἐκ ἀμφότερος ὁ κράτος ὁ ῥήτωρ . καί ὁ μέν γε κυβερνήτης οὐδέ ὅς σῴζω πρός ἀξία σῴζω , ἀλλά ὥσπερ καί ὁ παράδειγμα λέγω , οὐ ἀφίημι ἡγέομαι τοιοῦτος ἔνειμι τις ὅς θνῄσκω κρατύς ἤ ζάω · ὁ δέ ῥήτωρ καί ὁ ὁ σῴζω μερίς σύν ὁ δίκαιος πληρόω . οὐκοῦν οὐ ὅμοιος γίγνομαι ὁ παράδειγμα , ὅταν δύο εἰμί ὁ μέν ἄμφω εἰμί σύν ὁ δίκαιος κύριος , ὁ δέ καί ἕτερος ἐκ ἥμισυς ἔχω . διά οὗτος ὁ κυβερνήτης δύο ὀβολός πράσσω , ἐάν ἐκ Αἰγίνη , ἐάν δέ ἐκ Αἴγυπτος , φημί , ἤ ὁ Πόντος , δύο δραχμή , ἐάν πάμπολυς , ἐκβαίνω παρά ὁ θάλασσα καί ὁ ναῦς περιπατέω ἐν μέτριος σχῆμα . λογίζομαι γάρ , φημί , ὅτι ἄδηλος εἰμί ὅστις ὠφελέω αὐτός καί ὅστις βλάπτω , καί διά οὗτος οὐ νόμος εἰμί σεμνύνω ὁ κυβερνήτης καίπερ σῴζω ἐγώ . ὁράω τίς λέγω ; οὐ νόμος εἰμί , φημί . ἀλλά ὁ γε ῥήτωρ νόμος , οὐκοῦν καί δίκαιος . ἀλλά ὁ κυβερνήτης ἐκεῖνος τε οἶδα καί πρός ἐκεῖνος εἰ μέν καί οὗτος λογίζομαι οὐ ἄν ἔχω λέγω , εἰμί δέ καί
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 93
κυβερνήτῃ καὶ παντὶ συνιδεῖν ὅτι κυβερνήτης μὲν ὅστις πλείστους ἀθρόους οὐκ ἔσωσεν ὑπὲρ χιλίους , τὸ δὲ τοῦ ῥήτορος πλήρωμα ὃ σώζει οὐ κατὰ ναῦν ἐστιν Αἰγυπτίαν , οὐδέ γε ὅλως μετρεῖται στόλῳ , ἀλλὰ καὶ λιμένες αὐτοὶ καὶ πόλεις , οὐ μυρίανδροι μόνον ἀντὶ τῶν μυριοφόρων , ἀλλὰ καὶ μετρῆσαι χαλεπαὶ τῇ τῆς ῥητορικῆς ὑποπίπτουσι τύχῃ τε καὶ προστασίᾳ . καὶ ὁ μέν γε κυβερνήτης κατάρας οὐκ ἔχει τί χρήσεται τῇ τέχνῃ , τοῦ δὲ ῥήτορος οὐδέν ἐστι χωρίον ἐξαίρετον . καταχώσει , φησὶν , ἡμᾶς ὁ μηχανοποιὸς τοῖς λόγοις . ποίοις , ὦ Γοργεία κεφαλή ; μέχρι μὲν γὰρ ἁπλῶς μηχανοποιός ἐστι , μὴ ὅτι κοσμεῖν ἔχει λόγῳ τὴν τέχνην , ἀλλʼ οὐδὲ τἀκ τῆς τέχνης παρέχειν ἕως ἂν μὴ νικήσωσιν οἱ ῥήτορες · εἰ δὲ μέλλει καταχώσειν τοῖς λόγοις , τίς ἡ τούτων προεστηκυῖα δύναμις ; οὐκοῦν ὅτε καὶ μηχανοποιῷ ῥητορικὴ χρήσιμον , εἴ γέ τι μέλλει περὶ τῆς τέχνης ἕξειν εἰπεῖν , πῶς οὐ πανταχῆ ῥητορικὴ χρήσιμον ; ἧττον μὲν οὖν ἴσως τούτων ἄτοπα , ἀκόλουθα δὲ ὅμως ποιεῖ καὶ παιδοτρίβας ἰατρῶν ἐντιμοτέρους ἄγων . εἰ μὲν γὰρ οὐ ταύτην λέγεις γυμναστικὴν , ἀλλʼ ἁπλῶς τὴν ὁπωσοῦν τὸ σῶμα κινοῦσαν , πάντες ἄνθρωποι μετέχουσι γυμναστικῆς · πάντες γὰρ ὁπωσοῦν κινοῦνται . καίτοι θαυμάσαιμʼ ἂν εἰ πάντας ἀμείνους εἶναι συγχωρητέον τῶν ἰατρῶν καὶ τεχνικωτέρους χρῆσθαι σώματι . εἰ δὲ ἧς οἱ παιδοτρίβαι προεστᾶσι περὶ ταύτης λέγει , πῶς γε ἔνι ταύτην εἰς ταυτὸν ἄγειν ἰατρικῇ ; πᾶσι γὰρ ὑπάρχει ἰδεῖν τοῦθʼ ὅτι χωρὶς μὲν παιδοτριβῶν πολλὰ γένη τῶν
Lemmas: κυβερνήτης καί πᾶς συνοράω ὅτι κυβερνήτης μέν ὅστις πολύς ἀθρόος οὐ σῴζω ὑπέρ χίλιοι , ὁ δέ ὁ ῥήτωρ πλήρωμα ὅς σῴζω οὐ κατά ναῦς εἰμί Αἰγύπτιος , οὐδέ γε ὅλος μετρέω στόλος , ἀλλά καί λιμήν αὐτός καί πόλις , οὐ μυρίανδρος μόνος ἀντί ὁ μυριοφόρος , ἀλλά καί μετρέω χαλεπός ὁ ὁ ῥητορική ὑποπίπτω τύχη τε καί προστασία . καί ὁ μέν γε κυβερνήτης καταίρω οὐ ἔχω τίς χράω ὁ τέχνη , ὁ δέ ῥήτωρ οὐδείς εἰμί χωρίον ἐξαιρετός . καταχώννυμι , φημί , ἐγώ ὁ μηχανοποιός ὁ λόγος . ποῖος , ὦ Γόργειος κεφαλή ; μέχρι μέν γάρ ἁπλῶς μηχανοποιός εἰμί , μή ὅτι κοσμέω ἔχω λόγος ὁ τέχνη , ἀλλά οὐδέ ἐκ ὁ τέχνη παρέχω ἕως ἄν μή νικάω ὁ ῥήτωρ · εἰ δέ μέλλω καταχώννυμι ὁ λόγος , τίς ὁ οὗτος προΐστημι δύναμις ; οὐκοῦν ὅτε καί μηχανοποιός ῥητορικός χρήσιμος , εἰ γε τις μέλλω περί ὁ τέχνη ἔχω λέγω , πῶς οὐ πανταχῇ ῥητορικός χρήσιμος ; ἥσσων μέν οὖν ἴσως οὗτος ἄτοπος , ἀκόλουθος δέ ὅμως ποιέω καί παιδοτρίβης ἰατρός ἔντιμος ἄγω . εἰ μέν γάρ οὐ οὗτος λέγω γυμναστικός , ἀλλά ἁπλῶς ὁ ὁπωσοῦν ὁ σῶμα κινέω , πᾶς ἄνθρωπος μετέχω γυμναστικός · πᾶς γάρ ὁπωσοῦν κινέω . καίτοι θαυμάζω ἄν εἰ πᾶς ἀγαθός εἰμί συγχωρέω ὁ ἰατρός καί τεχνικός χράω σῶμα . εἰ δέ ὅς ὁ παιδοτρίβης προΐστημι περί οὗτος λέγω , πῶς γε ἔνειμι οὗτος εἰς τατός ἄγω ἰατρικός ; πᾶς γάρ ὑπάρχω ὁράω οὗτος ὅτι χωρίς μέν παιδοτρίβης πολύς γένος ὁ
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 100
πίστις , ἵνʼ ὡς ἀληθῶς καὶ τὴν τοῦ Ἀμφίονος ῥῆσιν ἀνταποδῶ καὶ τὸν Ζῆθον ἀναμνησθῶμεν εἰπεῖν , εἰ μὴ κατὰ τὸν Εὐριπίδην εἷς ἀμφοτέρους ποιήσει τοὺς λόγους , ἀλλὰ κατʼ αὐτοὺς ἐκείνους διελώμεθα . νεωστὶ γὰρ τῶν ἀνθρώπων γεγονότων καὶ τῶν ἄλλων ζώων θόρυβος πολὺς ἦν κατὰ τὴν γῆν καὶ ταραχή . οὔτε γὰρ αὐτοί σφισιν εἶχον ὅ τι χρήσονται , οὐδὲ γὰρ ἦν οὐδὲν τὸ συνάγον , ἀλλʼ οἱ μείζους τοὺς ἐλάττους ἦγον , οὔτε τοῖς ἄλλοις ζώοις εἶχον ἀνταρκεῖν · πᾶσι γὰρ πάντων ἀπελείποντο ἄλλοτε ἄλλων , τάχει μὲν τῶν πτηνῶν ἁπάντων—ὅπερ οὖν Ὅμηρος ἔφη τοὺς Πυγμαίους πάσχειν ὑπὸ τῶν γεράνων , πᾶσι τοῖς τότε ὑπὸ πάντων συνέβαινε τῶν ἀλκίμων ὀρνίθων — κατʼ ἰσχὺν δʼ αὖ πόρρω καὶ τῶν λεόντων καὶ τῶν κάπρων καὶ πολλῶν ἄλλων ἦσαν · ὥστʼ ἀπώλλυντο σιγῇ . καὶ μὴν τῇ γε κατασκευῇ τοῦ σώματος οὐ μόνον τῶν προβάτων , ἀλλὰ καὶ τῶν κοχλιῶν ἀπελείποντο , οὐδεὶς αὐτῶν ὑπάρχων αὐτάρκης . φθειρομένου δὲ οὕτω τοῦ γένους καὶ κατὰ μικρὸν ὑπορρέοντος κατιδὼν ὁ Προμηθεὺς ἀεί πως ὢν φιλάνθρωπος ἀνέρχεται πρεσβευτὴς ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων , οὐχ ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων πεμφθεὶς , οὐδὲ γὰρ πρέσβεις πέμπειν ἦν πω τότʼ εἰδέναι , ἀλλʼ αὐτὸς ἀφʼ ἑαυτοῦ . ὁ δὲ Ζεὺς τοῦ τε Προμηθέως ἀγασθεὶς δίκαια λέγοντος καὶ ἅμα καθʼ ἑαυτὸν εἰληφὼς λογισμὸν τοῦ πράγματος , τῶν αὑτοῦ παίδων Ἑρμῆν κελεύει ῥητορικὴν ἔχοντα ἐλθεῖν εἰς ἀνθρώπους . ὁ μὲν οὖν Προμηθεὺς καθʼ ἕκαστον ἅπασι τάς τε αἰσθήσεις καὶ τἄλλα μέλη τοῦ σώματος ἦν συμπεπλακὼς πρότερον , τὸν δὲ Ἑρμῆν οὐχ οὕτως ἐκέλευσεν ὥσπερ θεωρικοῦ διάδοσιν διελεῖν , ἵνα πάντες ῥητορικῆς ἐφεξῆς μετέχοιεν , ὥσπερ ὀφθαλμῶν καὶ χειρῶν καὶ ποδῶν , ἀλλʼ ἐπιλεξάμενον τοὺς ἀρίστους , καὶ γενναιοτάτους καὶ
Lemmas: πίστις , ἵνα ὡς ἀληθής καί ὁ ὁ Ἀμφίων ῥῆσις ἀνταποδίδωμι καί ὁ Ζῆθος ἀναμιμνῄσκω λέγω , εἰ μή κατά ὁ Εὐριπίδης εἷς ἀμφότερος ποιέω ὁ λόγος , ἀλλά κατά αὐτός ἐκεῖνος διαιρέω . νεωστί γάρ ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι καί ὁ ἄλλος ζῷον θόρυβος πολύς εἰμί κατά ὁ γῆ καί ταραχή . οὔτε γάρ αὐτός σφεῖς ἔχω ὅς τις χράω , οὐδέ γάρ εἰμί οὐδείς ὁ συνάγω , ἀλλά ὁ μέγας ὁ ἐλαχύς ἄγω , οὔτε ὁ ἄλλος ζῷον ἔχω ἀνταρκέω · πᾶς γάρ πᾶς ἀπολείπω ἄλλοτε ἄλλος , τάχος μέν ὁ πτηνός ἁπάντων—ὅπερ οὖν Ὅμηρος φημί ὁ Πυγμαῖος πάσχω ὑπό ὁ γέρανος , πᾶς ὁ τότε ὑπό πᾶς συμβαίνω ὁ ἄλκιμος ὄρνις — κατά ἰσχύς δέ αὖ πρόσω καί ὁ λέων καί ὁ κάπρος καί πολύς ἄλλος εἰμί · ὥστε ἀπόλλυμι σιγή . καί μήν ὁ γε κατασκευή ὁ σῶμα οὐ μόνος ὁ πρόβατον , ἀλλά καί ὁ κοχλιός ἀπολείπω , οὐδείς αὐτός ὑπάρχω αὐτάρκης . φθείρω δέ οὕτως ὁ γένος καί κατά μικρός ὑπορρέω κατοράω ὁ Προμηθεύς ἀεί πως εἰμί φιλάνθρωπος ἀνέρχομαι πρεσβευτής ὑπέρ ὁ ἄνθρωπος , οὐ ὑπό ὁ ἄνθρωπος πέμπω , οὐδέ γάρ πρέσβυς πέμπω εἰμί πω τότε οἶδα , ἀλλά αὐτός ἀπό ἑαυτοῦ . ὁ δέ Ζεύς ὁ τε Προμηθεύς ἄγαμαι δίκαιος λέγω καί ἅμα κατά ἑαυτοῦ λαμβάνω λογισμός ὁ πρᾶγμα , ὁ ἑαυτοῦ παῖς Ἑρμῆς κελεύω ῥητορική ἔχω ἔρχομαι εἰς ἄνθρωπος . ὁ μέν οὖν Προμηθεύς κατά ἕκαστος ἅπας ὁ τε αἴσθησις καί ἄλλος μέλος ὁ σῶμα εἰμί συμπλάσσω πρότερος , ὁ δέ Ἑρμῆς οὐ οὕτως κελεύω ὥσπερ θεωρικός διάδοσις διαιρέω , ἵνα πᾶς ῥητορικός ἐφεξῆς μετέχω , ὥσπερ ὀφθαλμός καί χείρ καί πούς , ἀλλά ἐπιλέγω ὁ ἀγαθός , καί γενναῖος καί
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 102
πρεσβεύουσα , ἀεὶ τὸ παρὸν συντιθεμένη · καὶ οὐδʼ ἂν πάντα τἀδικήματα καὶ ἁμαρτήματα ἐξ ἀνθρώπων ἀπέλθῃ , οὐδὲν μᾶλλόν ἐστιν ἄχρηστον , ὥσπερ νόμων οὐδὲ δικαστῶν οὐδὲν ἄν που δέοι τούτου συμβάντος · ἀλλὰ ἕως ἂν ᾖ τὸ χρῆσθαι καὶ καθʼ αὑτοὺς ἀλλήλοις καὶ τοῖς ἄλλοις , τὰ ἔργα τῇ ῥητορικῇ σώζεται . οὐ μόνον δὲ τῶν ἄλλων ζώων τῇ τοῦ λόγου φύσει προέχοντες τοσοῦτον ἐσμὲν πρότεροι , ἀλλʼ οὐδὲ τῶν ἄλλων ζώων οὐδὲ τῶν ὁμοφύλων τοσοῦτον διαφέρει παρʼ οὐδὲν τῶν ἰδίων ὡς ἄνθρωπος ἀνθρώπου παρὰ τὸν λόγον . οὐ τοίνυν οὐδὲ ἐν ἀνθρώποις αἵ γε ἄλλαι δυνάμεις τοσοῦτον παραλλάττουσιν ἢ διαρκοῦσιν . ὁ μὲν γὰρ χρήμασι νικῶν ἕνα καὶ δύο ἴσως νικᾷ , τριῶν δὲ ὁμοῦ καὶ τεττάρων ἀναμιξάντων τὰς οὐσίας οὐκ ἂν εἴη πλουσιώτερος · εἰ δὲ καὶ τεττάρων , ἀλλʼ οὐ δὶς τοσούτων · εἰ δέ τοι καὶ πολλαπλασίων , ἀλλʼ οὐ πάντων τῶν ἐν τῇ πόλει · εἰ δὲ καὶ πάντων τῶν ἐν τῇ ἑαυτοῦ , ἀλλʼ οὐ δή που καὶ τῶν ἀστυγειτόνων · εἰ δὲ κἀκείνων , ἀλλʼ οὐκ ἀμφοῖν γε ὁμοῦ , πολὺ δὲ οἶμαι καὶ μᾶλλον οὐ τῶν κατὰ πᾶσάν γε ὁμοῦ τὴν Ἑλλάδα , παντάπασι δὲ ἀμήχανον τῶν κατὰ πᾶσαν τὴν ἤπειρον . ὁ δὲ δὴ λόγῳ νικῶν ὁμοίως καθʼ ἕκαστον καὶ πάντων ἀθροισθέντων ἐστὶν ἔμπροσθεν , καὶ ὅσον κρατεῖ , μένει διηνεκὲς αὐτῷ , καὶ οὐκ ἀπόλλυσιν . οὐ γὰρ δὴ συνεισενεγκεῖν γε ἔστιν ὥσπερ χρήματα , οὐδὲ ἐράνῳ τὸ ἔλλειμμα ἀναπληρῶσαι . καὶ ὁ μέν γε κατʼ ἰσχὺν προφέρων εἰ καὶ ἑνὸς εἴη κρείττων , ὑπὸ δυοῖν γʼ ἂν αὐτὸν κατείργεσθαί φησι καὶ Ἀρχίλοχος καὶ ἡ παροιμία . εἰ δʼ οὖν καὶ ἀμφοτέρων ὑπερέχοι , ῥᾴδιον εὑρεῖν ὁπόσοι κρείττους περιφανῶς γένοιντο . συμφερτὴ δʼ ἀρετὴ πέλει ἀνδρῶν ἔφη Ὅμηρος , τὴν κατʼ ἰσχὺν ὀνομάζων . ἀλλʼ οὐχὶ λόγους γʼ ἂν ἀμείνους
Lemmas: πρεσβεύω , ἀεί ὁ πάρειμι συντίθημι · καί οὐδέ ἐάν πᾶς ἀδίκημα καί ἁμάρτημα ἐκ ἄνθρωπος ἀπέρχομαι , οὐδείς μάλα εἰμί ἄχρηστος , ὥσπερ νόμος οὐδέ δικαστής οὐδείς ἄν που δέω οὗτος συμβαίνω · ἀλλά ἕως ἄν εἰμί ὁ χράω καί κατά ἑαυτοῦ ἀλλήλων καί ὁ ἄλλος , ὁ ἔργον ὁ ῥητορικός σῴζω . οὐ μόνος δέ ὁ ἄλλος ζῷον ὁ ὁ λόγος φύσις προέχω τοσοῦτος εἰμί πρότερος , ἀλλά οὐδέ ὁ ἄλλος ζῷον οὐδέ ὁ ὁμόφυλος τοσοῦτος διαφέρω παρά οὐδείς ὁ ἴδιος ὡς ἄνθρωπος ἄνθρωπος παρά ὁ λόγος . οὐ τοίνυν οὐδέ ἐν ἄνθρωπος ὁ γε ἄλλος δύναμις τοσοῦτος παραλλάσσω ἤ διαρκέω . ὁ μέν γάρ χρῆμα νικάω εἷς καί δύο ἴσως νικάω , τρεῖς δέ ὁμοῦ καί τέσσαρες ἀναμίσγω ὁ οὐσία οὐ ἄν εἰμί πλούσιος · εἰ δέ καί τέσσαρες , ἀλλά οὐ δίς τοσοῦτος · εἰ δέ τοι καί πολλαπλασίων , ἀλλά οὐ πᾶς ὁ ἐν ὁ πόλις · εἰ δέ καί πᾶς ὁ ἐν ὁ ἑαυτοῦ , ἀλλά οὐ δή που καί ὁ ἀστυγείτων · εἰ δέ ἐκεῖνος , ἀλλά οὐ ἄμφω γε ὁμοῦ , πολύς δέ οἴομαι καί μάλα οὐ ὁ κατά πᾶς γε ὁμοῦ ὁ Ἑλλάς , παντάπασι δέ ἀμήχανος ὁ κατά πᾶς ὁ ἤπειρος . ὁ δέ δή λόγος νικάω ὅμοιος κατά ἕκαστος καί πᾶς ἀθροίζω εἰμί ἔμπροσθεν , καί ὅσος κρατέω , μένω διηνεκής αὐτός , καί οὐ ἀπόλλυμι . οὐ γάρ δή συνεισφέρω γε εἰμί ὥσπερ χρῆμα , οὐδέ ἔρανος ὁ ἔλλειμμα ἀναπληρόω . καί ὁ μέν γε κατά ἰσχύς προφέρω εἰ καί εἷς εἰμί κρατύς , ὑπό δύο γε ἄν αὐτός κατείργω φημί καί Ἀρχίλοχος καί ὁ παροιμία . εἰ δέ οὖν καί ἀμφότερος ὑπερέχω , ῥᾴδιος εὑρίσκω ὁπόσος κρατύς περιφανής γίγνομαι . συμφερτός δέ ἀρετή πέλω ἀνήρ φημί Ὅμηρος , ὁ κατά ἰσχύς ὀνομάζω . ἀλλά οὐ λόγος γε ἄν ἀγαθός
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 103
σύμπαντες παράσχοιντο ἑνὸς τοῦ καθʼ ἕκαστον ὑπερφέροντος , οὐδὲ συμφερτῇ ἀρετῇ τοῦτο κρίνεται , ἀλλʼ εἷς καὶ πολλοὶ τὸ ἴσον δύνανται , τὸ ἐπιβάλλον τῆς ἥττης σώζων ἕκαστος ὥσπερ ἐν κάλλει . ἕως γὰρ ἂν μὴ παρʼ αὐτοῦ τὸ κρεῖττον παρέλθῃ , ἥ γε κοινωνία καὶ τὸ πλῆθος οὐδενὸς ἄξιον , οὐδʼ ἂν τὴν Δαρείου στρατιὰν ἄγῃς . ᾧ καὶ μεγίστῳ δείκνυται ὅση τις ἡ τῷ λόγῳ πρὸς τὸ καλὸν συγγένεια , καὶ ὅτι τοῦτʼ ἐν ψυχῇ λόγοι , ὅπερ κάλλος ἐν σώματι . καίτοι καὶ περὶ τούτου τοῦ μέρους ἔχοι τις ἂν εἰπεῖν ὅτι κάλλος μὲν χρόνος ἐξελέγχει ῥᾳδίως , ἀμέλει καὶ τὸ τῆς ὥρας ὄνομα αὐτῷ συγκεκλήρωται · οἱ δὲ λόγοι τῷ χρόνῳ συμπροβαίνουσι , καὶ τούς γε βελτίστους αὐτῶν οὐδὲν οὕτως ὡς χρόνος δείκνυσιν , ὥσπερ τὸν δίκαιον ἄνδρα ἔφη Σοφοκλῆς μόνῳ τῷ χρόνῳ φαίνεσθαι · τὸ τῆς προσθήκης ἀφαιρῶ , ὅτι οὐ μόνον τῷ χρόνῳ οἵ γε δὴ λόγοι , ἀλλὰ καὶ παραχρῆμα ἅπτεσθαι πεφύκασι , καὶ μόνων τούτων τὴν ὥραν ἀθάνατον εἶναι συμβέβηκε . καὶ ὁ μὲν χρήματα κεκτημένος οὓς ἂν εὖ ποιεῖν οἴηται δεῖν , ἀφαιρῶν ὧν ἔχει ποιεῖ , ὥστʼ ἐλάττω τὰ λοιπὰ καθίστησι τοῖς προειμένοις · εἰ δὲ δὴ καὶ συνεχῶς ἐμμείναι τῇ τοιαύτῳ φιλονεικίᾳ , ταχὺ δή που τοῦ ταῦτα ἐπικουρήσοντος αὐτῷ προσδεήσεται · ἡ δὲ τῶν λόγων κτῆσις καὶ δύναμις παρὰ τὴν χρῆσιν οὐκ ἀναλίσκεται , ἀλλʼ εἰ οἷόν τε εἰπεῖν , καὶ μάλιστα τούτῳ αὔξεσθαι πέφυκε . τὸ δὲ αἴτιον ὅτι χρήματα μὲν κάτωθεν λαμβάνομεν ἐκ τῶν μετάλλων καὶ λιθοτομιῶν καὶ παρὰ σκυθρωπῶν τῶν ἔργων , λόγοι δὲ ἡμῖν παρὰ τῶν οὐδὲν ἀπολλύντων διʼ ὧν ἡμᾶς εὖ ποιοῦσιν ἥκουσι . τῆς οὖν θείας φύσεως εἰκότως μετέχουσι μόνοι . καὶ μὴν νόσους μὲν εἴ τις ἐξ ἀνθρώπων ἀνέλοι τῷ λόγῳ , μηδὲν δεῖν ἰατρικῆς ἔστʼ εἰπεῖν , ὥσπερ μηδὲν δεῖν κυβερνήτου μὴ πλέοντι ·
Lemmas: σύμπας παρέχω εἷς ὁ κατά ἕκαστος ὑπερφέρω , οὐδέ συμφερτός ἀρετή οὗτος κρίνω , ἀλλά εἷς καί πολύς ὁ ἴσος δύναμαι , ὁ ἐπιβάλλω ὁ ἧσσα σῴζω ἕκαστος ὥσπερ ἐν κάλλος . ἕως γάρ ἄν μή παρά αὐτός ὁ κρατύς παρέρχομαι , ὁ γε κοινωνία καί ὁ πλῆθος οὐδείς ἄξιος , οὐδέ ἐάν ὁ Δαρεῖος στρατιά ἄγω . ὅς καί μέγας δείκνυμι ὅσος τις ὁ ὁ λόγος πρός ὁ καλός συγγένεια , καί ὅτι οὗτος ἐν ψυχή λόγος , ὅς κάλλος ἐν σῶμα . καίτοι καί περί οὗτος ὁ μέρος ἔχω τις ἄν λέγω ὅτι κάλλος μέν χρόνος ἐξελέγχω ῥᾴδιος , ἀμέλει καί ὁ ὁ ὥρα ὄνομα αὐτός συγκληρόω · ὁ δέ λόγος ὁ χρόνος συμπροβαίνω , καί ὁ γε ἀγαθός αὐτός οὐδείς οὕτως ὡς χρόνος δείκνυμι , ὥσπερ ὁ δίκαιος ἀνήρ φημί Σοφοκλῆς μόνος ὁ χρόνος φαίνω · ὁ ὁ προσθήκη ἀφαιρέω , ὅτι οὐ μόνος ὁ χρόνος ὁ γε δή λόγος , ἀλλά καί παραχρῆμα ἅπτω φύω , καί μόνος οὗτος ὁ ὥρα ἀθάνατος εἰμί συμβαίνω . καί ὁ μέν χρῆμα κτάομαι ὅς ἄν εὖ ποιέω οἴομαι δέω , ἀφαιρέω ὅς ἔχω ποιέω , ὥστε ἐλαχύς ὁ λοιπός καθίστημι ὁ προίημι · εἰ δέ δή καί συνεχής ἐμμένω ὁ τοΐαυτος φιλονικία , ταχύς δή που ὁ οὗτος ἐπικουρέω αὐτός προσδέομαι · ὁ δέ ὁ λόγος κτῆσις καί δύναμις παρά ὁ χρῆσις οὐ ἀναλίσκω , ἀλλά εἰ οἷος τε λέγω , καί μάλα οὗτος αὐξάνω φύω . ὁ δέ αἴτιος ὅτι χρῆμα μέν κάτωθεν λαμβάνω ἐκ ὁ μέταλλον καί λιθοτομία καί παρά σκυθρωπός ὁ ἔργον , λόγος δέ ἐγώ παρά ὁ οὐδείς ἀπόλλυμι διά ὅς ἐγώ εὖ ποιέω ἥκω . ὁ οὖν θεῖος φύσις ἔοικα μετέχω μόνος . καί μήν νόσος μέν εἰ τις ἐκ ἄνθρωπος ἀναιρέω ὁ λόγος , μηδείς δέω ἰατρικός εἰμί λέγω , ὥσπερ μηδείς δέω κυβερνήτης μή πλέω ·
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 105
θεὶς τὴν ῥητορικὴν τῆς στρατηγικῆς τοσούτῳ κυριωτέραν , ὅσῳ δέκα ἄνδρες δέκα μυριάδων ἐλάττους ἀριθμῷ · εἰκότως . οὐ γὰρ πόρρωθεν εἰλήφει τὸν ἔλεγχον , ἀλλʼ εἰ τότε ὡρμημένους Ἀχαιοὺς ἀνίστασθαι καὶ ὑφαιροῦντας ἤδη τὰ ἕρματα τῶν νεῶν καὶ τὴν θάλατταν ὑπερβοῶντας μὴ κατέσχον οἱ δύο οὗτοι ῥήτορες , τί πλέον τῶν τακτικῶν ἦν , τί δὲ ἀσπίδων καὶ δοράτων καὶ νεῶν πλήθους καὶ χρημάτων καὶ σκευῶν ; ἀλλʼ ὡς ἀληθῶς ὅπερ οἱ σκευοφόροι τοῖς ὁπλίταις εἰσὶ , τοῦτʼ ἐφάνη τότε πᾶσα οὖσα παρασκευὴ πρὸς τὴν ἐπιστατοῦσαν ἅπασι τούτοις ῥητορικήν . κυβερνήτης δʼ αὖ προσλαβὼν μόριον ταύτης τῆς δυνάμεως , εἰδὼς καὶ φοβεῖν ἡνίκα καιρὸς καὶ πάλιν θαρρεῖν παρασκευάζειν , πόσῳ προφέρει πρὸς αὐτὰ τὰ τῆς κυβερνητικῆς πράγματα ; οὐκοῦν ἰδίᾳ τε πανταχοῦ θαυμαστὴ καὶ οἷς ἂν προσγένηται ῥοπὴν τοσαύτην παρέχεται ; φημὶ δʼ ἔγωγε καὶ κάλλος τε καὶ ῥητορικὴν συνελθόντα τῇ ῥητορικῇ κριθήσεσθαι , καὶ οὐδένα τὸν τοιοῦτον ἡδέως ὄψεσθαι μᾶλλον ἢ ἡδέως ἀκούσεσθαι λέγοντος . ἔοικε δὲ καὶ τοῦτο Ὅμηρος μαρτυρεῖν οὐ τότε γʼ ὧδʼ Ὀδυσῆος ἀγασσάμεθʼ εἶδος ἰδόντες , ὡς ἔφη , τὴν πυκνότητα τῶν νοημάτων καὶ τῶν ῥημάτων καὶ τῆς φωνῆς τὴν μεγαλοπρέπειαν , διοσημίᾳ παρεικάζων τὴν ῥητορείαν αὐτοῦ . μαρτυρεῖ δὲ καὶ ἐν οἷς ἀρτίως ἐλέγομεν ἄλλος μὲν γάρ τʼ εἶδος ἀκιδνότερος πέλει ἀνὴρ , ἀλλὰ θεὸς μορφὴν ἔπεσι στέφει · οὐκ ἀργῶς οὐδʼ ἁπλῶς εἰπὼν τὸ στέφει , ἀλλʼ ἐνδεικνύμενος ὅτι οὐ μόνον τὰ ἐλαττώματα ἀναπληροῖ , ἀλλὰ καὶ προσέτι νικᾶν ποιεῖ , ἐπειδή γε καὶ ὁ στέφανος νίκης ἐστὶ σύμβολον . τὸν οὖν αἰσχρὸν καλῶς δυνάμενον λέγειν ὅτε τοῦ καλλίστου , λέγειν δὲ ἀδυνάτου , πρότερον τίθησι , τὸν ἅμα καλὸν καὶ ῥήτορα εἰκότως καὶ ἀκολούθως φησὶ
Lemmas: τίθημι ὁ ῥητορική ὁ στρατηγικός τοσοῦτος κύριος , ὅσος δέκα ἀνήρ δέκα μυριάς ἐλαχύς ἀριθμός · ἔοικα . οὐ γάρ πρόσωθεν λαμβάνω ὁ ἔλεγχος , ἀλλά εἰ τότε ὁρμάω Ἀχαιός ἀνίστημι καί ὑφαιρέω ἤδη ὁ ἕρμα ὁ ναῦς καί ὁ θάλασσα ὑπερβοάω μή κατέχω ὁ δύο οὗτος ῥήτωρ , τίς πολύς ὁ τακτικός εἰμί , τίς δέ ἀσπίς καί δόρυ καί ναῦς πλῆθος καί χρῆμα καί σκεῦος ; ἀλλά ὡς ἀληθής ὅς ὁ σκευόφορος ὁ ὁπλίτης εἰμί , οὗτος φαίνω τότε πᾶς εἰμί παρασκευή πρός ὁ ἐπιστατέω ἅπας οὗτος ῥητορικός . κυβερνήτης δέ αὖ προσλαμβάνω μόριον οὗτος ὁ δύναμις , οἶδα καί φοβέω ἡνίκα καιρός καί πάλιν θαρσέω παρασκευάζω , πόσος προφέρω πρός αὐτός ὁ ὁ κυβερνητικός πρᾶγμα ; οὐκοῦν ἴδιος τε πανταχοῦ θαυμαστός καί ὅς ἄν προσγίγνομαι ῥοπή τοσοῦτος παρέχω ; φημί δέ ἐγώ καί κάλλος τε καί ῥητορικός συνέρχομαι ὁ ῥητορικός κρίνω , καί οὐδείς ὁ τοιοῦτος ἡδύς ὁράω μάλα ἤ ἡδύς ἀκούω λέγω . ἔοικα δέ καί οὗτος Ὅμηρος μαρτυρέω οὐ τότε γε ὧδε Ὀδυσσεύς ἄγαμαι εἶδος ὁράω , ὡς φημί , ὁ πυκνότης ὁ νόημα καί ὁ ῥῆμα καί ὁ φωνή ὁ μεγαλοπρέπεια , Διοσημία παρεικάζω ὁ ῥητορεία αὐτός . μαρτυρέω δέ καί ἐν ὅς ἄρτιος λέγω ἄλλος μέν γάρ τε εἶδος ἀκιδνός πέλω ἀνήρ , ἀλλά θεός μορφή ἔπος στέφω · οὐ ἀργός οὐδέ ἁπλῶς λέγω ὁ στέφω , ἀλλά ἐνδείκνυμι ὅτι οὐ μόνος ὁ ἐλάττωμα ἀναπληρόω , ἀλλά καί προσέτι νικάω ποιέω , ἐπειδή γε καί ὁ στέφανος νίκη εἰμί σύμβολον . ὁ οὖν αἰσχρός καλός δύναμαι λέγω ὅτε ὁ καλός , λέγω δέ ἀδύνατος , πρότερος τίθημι , ὁ ἅμα καλός καί ῥήτωρ ἔοικα καί ἀκόλουθος φημί
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 107
μέγιστον δὲ καὶ τοῦτʼ ἔστιν εἰπεῖν ὑπὲρ ταύτης τῆς δυνάμεως , ὅτι οὐδὲν ὁμοῦ τοῖς τε πολλοῖς οὕτω κοινόν ἐστι καὶ τοσοῦτον αὖ τὴν τῶν πολλῶν ἕξιν καὶ φύσιν ἐκπέφευγεν · ἀεὶ δὲ ὂν ὡς εἰπεῖν ἐν ἀνθρώποις χαλεπώτατα εὑρίσκεται τό γε παντελές . ὥσπερ γὰρ οἱ λέοντες καὶ ὅσα ἐντιμότερα τῶν ζωῶν σπανιώτερα τῶν ἄλλων ἐστὶ τῇ φύσει , οὕτω καὶ κατʼ ἀνθρώπους οὐδὲν οὕτω σπάνιον ὅσον ἄξιον προσειπεῖν ῥήτορα · εἷς δὲ ἀγαπητῶς καὶ δεύτερος ὥσπερ ὁ Ἰνδικὸς ὄρνις ἐν Αἰγυπτίοις ἡλίου περιόδοις φύεται . οἱ δὲ πολλοὶ μορίοις τισὶ τῆς τέχνης περιτυχόντες Ὁμήρου δέονται προσαγορεύοντος αὐτοὺς , ὥσπερ ἐκεῖνος ἔσκεν ὑφηνίοχος φησὶ καὶ πάλιν Ποσειδῶνος ὑποδμώς . τὸ μὲν ἀρχή που , τὸ δὲ ἀκροτελεύτιον ἔπους ἐστίν . οὕτω πολλοῦ δέουσι κατὰ Μίθαικον καὶ Θεαρίωνα οἱ τῷ ὄντι ῥήτορες εἶναι τὴν φύσιν . καὶ ὅσα τοίνυν εἴδη λόγων ἕτερα , ἵνα μηδὲ τοῦτο παρέλθωμεν , ταυτὸν πέπονθα πρὸς τοὺς τῆς ῥητορικῆς λόγους ὅ τί περ τὰ πέμματα πρὸς τὰ τῷ ὄντι σιτία καὶ κρέα . ὥστε καὶ τῶν περὶ ἕκαστα οὗτοι μάλιστα εὐδοκιμοῦσιν οἵτινες ἂν πλεῖστον ῥητορικῆς εἰσενέγκωνται , καὶ τούτων αὐτῶν μάλιστα ὃς ἂν ἐγγύτατα ἥκῃ ῥητορικῆς . Ὅμηρος καὶ τῶν Ὁμήρου ταῦτα , Σοφοκλῆς καὶ τῶν Σοφοκλέους ταῦτα . Πλάτων δὲ αὐτὸς ἡμῖν τί φησιν ; ἡμεῖς μὲν γὰρ αὐτὸν οὐκ ἀγνοοῦμεν , ἀλλʼ ἐν τῷ καλλίστῳ τοῦ χοροῦ τάττειν ἕτοιμοι . τί δῆτα αὐτή γε καθʼ ἑαυτὴν ἡ ῥητορικὴ καὶ ὁ ῥήτωρ ; ἐγὼ μὲν γὰρ οὐκ ἀποκνήσαιμʼ ἂν φάναι τοῦτον ἄριστον εἶναι περὶ λόγους ὅστις ἀνὴρ
Lemmas: μέγας δέ καί οὗτος εἰμί λέγω ὑπέρ οὗτος ὁ δύναμις , ὅτι οὐδείς ὁμοῦ ὁ τε πολύς οὕτως κοινός εἰμί καί τοσοῦτος αὖ ὁ ὁ πολύς ἕξις καί φύσις ἐκφεύγω · ἀεί δέ εἰμί ὡς λέγω ἐν ἄνθρωπος χαλεπός εὑρίσκω ὁ γε παντελής . ὥσπερ γάρ ὁ λέων καί ὅσος ἔντιμος ὁ ζωός σπάνιος ὁ ἄλλος εἰμί ὁ φύσις , οὕτως καί κατά ἄνθρωπος οὐδείς οὕτως σπάνιος ὅσος ἄξιος προσλέγω ῥήτωρ · εἷς δέ ἀγαπητός καί δεύτερος ὥσπερ ὁ Ἰνδικός ὄρνις ἐν Αἰγύπτιος ἥλιος περίοδος φύω . ὁ δέ πολύς μόριον τις ὁ τέχνη περιτυγχάνω Ὅμηρος δέω προσαγορεύω αὐτός , ὥσπερ ἐκεῖνος εἰμί ὑφηνίοχος φημί καί πάλιν Ποσειδῶν ὑποδμώς . ὁ μέν ἀρχή που , ὁ δέ ἀκροτελεύτιον ἔπος εἰμί . οὕτως πολύς δέω κατά Μίθαικος καί Θεαρίων ὁ ὁ εἰμί ῥήτωρ εἰμί ὁ φύσις . καί ὅσος τοίνυν εἶδος λόγος ἕτερος , ἵνα μηδέ οὗτος παρέρχομαι , τατός πάσχω πρός ὁ ὁ ῥητορική λόγος ὅς τίς περ ὁ πέμμα πρός ὁ ὁ εἰμί σιτίον καί κρέας . ὥστε καί ὁ περί ἕκαστος οὗτος μάλα εὐδοκιμέω ὅστις ἄν πολύς ῥητορική εἰσφέρω , καί οὗτος αὐτός μάλα ὅς ἄν ἐγγύς ἥκω ῥητορική . Ὅμηρος καί ὁ Ὅμηρος οὗτος , Σοφοκλῆς καί ὁ Σοφοκλῆς οὗτος . Πλάτων δέ αὐτός ἐγώ τίς φημί ; ἐγώ μέν γάρ αὐτός οὐ ἀγνοέω , ἀλλά ἐν ὁ καλός ὁ χορός τάσσω ἑτοῖμος . τίς δῆτα αὐτός γε κατά ἑαυτοῦ ὁ ῥητορικός καί ὁ ῥήτωρ ; ἐγώ μέν γάρ οὐ ἀποκνέω ἄν φημί οὗτος ἀγαθός εἰμί περί λόγος ὅστις ἀνήρ