ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 1
οἶμαι δεῖν ὅστις μέλλει τὰ δέοντα ἐρεῖν , ἢ ψήφου κύριος ὀρθῶς ἔσεσθαι , μὴ τοῦτο σκοπεῖν μηδὲ βασκαίνειν εἴ τινι τῶν πρότερον καὶ δόξαν ἐχόντων ἑτέρως εἰρῆσθαι περὶ τῶν αὐτῶν συμβέβηκεν , ἀλλʼ οὗ πανταχοῦ πλεῖστον εἰκός ἐστι λόγον εἶναι , τοῦτο κἀν τῷ παρόντι ζητεῖν , ὁποτέρωθι τἀληθὲς , καὶ τοῦτο συμβούλεσθαι νικᾶν . ἄτοπον γὰρ ἐν μὲν ταῖς ἐκκλησίαις μὴ τὸν πρῶτον εἰπόντα πιστεύεσθαι μηδʼ ἐν τοῖς δικαστηρίοις , ἀλλὰ τοῦτό γʼ εὖ εἰδέναι πάντας , ὅτι εἰ ταύτῃ ταῦτα κριθήσεται , τῶν φευγόντων οὐδεὶς ἀποφεύξεται · πάντες γὰρ ὕστεροι δή που τοῦ διώκοντος λέγουσιν · ἐν δὲ τοῖς λόγοις αὐτοῖς καὶ τῇ περὶ τούτων κρίσει τοὺς τῷ χρόνῳ προλαβόντας κρατεῖν , ἀλλὰ μὴ τοὺς ἀποδείξοντας περὶ ὧν ἀγωνίζονται , καὶ τραγῳδοὺς μὲν καὶ κιθαριστὰς καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς ἐπὶ τῆς μουσικῆς μὴ ταυτὸν φέρεσθαι τῆς τε ἀξίας ὄνομα καὶ τῆς τάξεως , ἢ κληροῦν γε ἂν ἤρκει μόνον , ἀλλʼ ὅστις ἂν κάλλιστʼ ἀγωνίσηται , τοῦτον στεφανοῦν καὶ πρῶτον ἀναγορεύειν , κἂν ὕστατος εἰσελθὼν τύχῃ , τοὺς δὲ τῶν ἀστειοτέρων ἀγωνισμάτων ἀξιοῦντας ἀγωνιστὰς ἢ κριτὰς εἶναι οὕτω
Lemmas: οἴομαι δέω ὅστις μέλλω ὁ δέω λέγω , ἤ ψῆφος κύριος ὀρθός εἰμί , μή οὗτος σκοπέω μηδέ βασκαίνω εἰ τις ὁ πρότερος καί δόξα ἔχω ἕτερος λέγω περί ὁ αὐτός συμβαίνω , ἀλλά ὅς πανταχοῦ πολύς ἔοικα εἰμί λόγος εἰμί , οὗτος ἐν ὁ πάρειμι ζητέω , ὁποτέρωθι ἀληθής , καί οὗτος συμβούλομαι νικάω . ἄτοπος γάρ ἐν μέν ὁ ἐκκλησία μή ὁ πρῶτος λέγω πιστεύω μηδέ ἐν ὁ δικαστήριον , ἀλλά οὗτος γε εὖ οἶδα πᾶς , ὅτι εἰ ταύτῃ οὗτος κρίνω , ὁ φεύγω οὐδείς ἀποφεύγω · πᾶς γάρ ὕστερος δή που ὁ διώκω λέγω · ἐν δέ ὁ λόγος αὐτός καί ὁ περί οὗτος κρίσις ὁ ὁ χρόνος προλαμβάνω κρατέω , ἀλλά μή ὁ ἀποδείκνυμι περί ὅς ἀγωνίζομαι , καί τραγῳδός μέν καί κιθαριστής καί ὁ ἄλλος ὁ ἐπί ὁ μουσική μή τατός φέρω ὁ τε ἀξία ὄνομα καί ὁ τάξις , ἤ κληρόω γε ἄν ἀρκέω μόνος , ἀλλά ὅστις ἄν καλός ἀγωνίζομαι , οὗτος στεφανόω καί πρῶτος ἀναγορεύω , ἐάν ὕστερος εἰσέρχομαι τυγχάνω , ὁ δέ ὁ ἀστεῖος ἀγώνισμα ἀξιόω ἀγωνιστής ἤ κριτής εἰμί οὕτως
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 2
σφόδρα τὸν χρόνον σεμνύνειν ὥστε μὴ μόνον τοῖς ὅλοις χείρους τοὺς ὑστέρους ἡγεῖσθαι , ἀλλὰ μηδʼ ἂν τυχεῖν εὑρόντας βέλτιον τῶν εἰρημένων μηδέν . ὁρῶ δὲ ὅτι κἀν τοῖς γυμνικοῖς ἀγῶσιν οὐχ ὅστις πρῶτος τὴν ἀπογραφὴν ἐποιήσατο , οὗτος ἀπέρχεται νικῶν , ἀλλʼ ὅστις οὗ τὴν ἀπογραφὴν πεποίηται , τοῦτο ἐπὶ τῆς πείρας ἄριστα δείκνυσι . καὶ τοῦθʼ οὕτως ἰσχύει διὰ τέλους ὥστε καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς ἄθλοις , προσθήσω δʼ ὅτι καὶ τοῖς αὐτοῦ τοῦ τάχους , οὐ τοῖς ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἐξενεγκοῦσιν ἀποδίδοται τὸ σύμβολον , ἀλλὰ τοῖς παρελθοῦσι . καίτοι πῶς οὐκ ἀλογία πολλὴ τοὺς μὲν ἃ τῆς τοῦ σώματος τύχης ἔχεται μελετῶντας ἢ τιμῶντας οὕτω σφόδρα καὶ νῦν καὶ πρότερον τὸ τοῦ λόγου καλὸν καὶ δίκαιον τετιμηκέναι , τοὺς δʼ ἐπὶ τῶν λόγων ἀνέχοντας καὶ χωρὶς τῆς ἐν τούτοις διατριβῆς οὐδʼ ἂν ζῆν δεξαμένους οὕτως ἀργῶς , μᾶλλον δʼ ἀδίκως ἔχειν , ὥσθʼ ἑνὶ πιστῷ χρῆσθαι περὶ ἁπάντων , ἄν τις φθάσῃ γενόμενος , καὶ τὰ ὀνόματα ἀντὶ τῆς ἀληθείας θαυμάζειν αἱρεῖσθαι , ὥσπερ νομίσαι δέον , οὐχ εὑρεῖν τὸ βέλτιον · καὶ τοὺς μὲν νόμους αὐτοὺς , ἂν συμφέρῃ , κινεῖν , τοὺς δὲ περὶ τῶν ἀεὶ μενόντων τῇ φύσει λόγους ἐπὶ τοῖς πρώτοις μὴ δέχεσθαι , ἀλλʼ ὥσπερ ὅρους ἢ στήλας τοὺς προκατεσχηκότας πρεσβεύειν , καὶ ταῦτα οὐ λύειν ὥσπερ ἐν τοῖς νόμοις τοὺς προτέρους διὰ τῶν ἐναντίων δέον , ἀλλὰ τῆς αὐτῆς χώρας καὶ ἑτέρους ἀξιοῦν αὐτοῖς · καὶ τοῖς μὲν ὅρκοις τοῖς κοινοῖς προσπαραγράφειν ἐξεῖναι ἀνελεῖν καὶ προσθεῖναι ὅ τι ἂν σκοπουμένοις ὕστερον συνδοκῇ , οὓς δὲ ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἐξουσίας ἀεὶ καὶ διὰ παντὸς ἐξετάζειν
Lemmas: σφόδρα ὁ χρόνος σεμνύνω ὥστε μή μόνος ὁ ὅλος κακός ὁ ὕστερος ἡγέομαι , ἀλλά μηδέ ἄν τυγχάνω εὑρίσκω ἀγαθός ὁ λέγω μηδείς . ὁράω δέ ὅτι ἐν ὁ γυμνικός ἀγών οὐ ὅστις πρῶτος ὁ ἀπογραφή ποιέω , οὗτος ἀπέρχομαι νικάω , ἀλλά ὅστις ὅς ὁ ἀπογραφή ποιέω , οὗτος ἐπί ὁ πεῖρα ἀγαθός δείκνυμι . καί οὗτος οὕτως ἰσχύω διά τέλος ὥστε καί ἐν αὐτός ὁ ἆθλον , προστίθημι δέ ὅτι καί ὁ αὐτός ὁ τάχος , οὐ ὁ ἐπί ὁ ἀρχή ἐκφέρω ἀποδίδωμι ὁ σύμβολον , ἀλλά ὁ παρέρχομαι . καίτοι πῶς οὐ ἀλογία πολύς ὁ μέν ὅς ὁ ὁ σῶμα τύχη ἔχω μελετάω ἤ τιμάω οὕτως σφόδρα καί νῦν καί πρότερος ὁ ὁ λόγος καλός καί δίκαιος τιμάω , ὁ δέ ἐπί ὁ λόγος ἀνέχω καί χωρίς ὁ ἐν οὗτος διατριβή οὐδέ ἄν ζάω δέχομαι οὕτως ἀργός , μάλα δέ ἄδικος ἔχω , ὥστε εἷς πιστός χράω περί ἅπας , ἐάν τις φθάνω γίγνομαι , καί ὁ ὄνομα ἀντί ὁ ἀλήθεια θαυμάζω αἱρέω , ὥσπερ νομίζω δέω , οὐ εὑρίσκω ὁ ἀγαθός · καί ὁ μέν νόμος αὐτός , ἐάν συμφέρω , κινέω , ὁ δέ περί ὁ ἀεί μένω ὁ φύσις λόγος ἐπί ὁ πρῶτος μή δέχομαι , ἀλλά ὥσπερ ὅρος ἤ στήλη ὁ προκατέχω πρεσβεύω , καί οὗτος οὐ λύω ὥσπερ ἐν ὁ νόμος ὁ πρότερος διά ὁ ἐναντίος δέω , ἀλλά ὁ αὐτός χώρα καί ἕτερος ἀξιόω αὐτός · καί ὁ μέν ὅρκος ὁ κοινός προσπαραγράφω ἔξεστι ἀναιρέω καί προστίθημι ὅς τις ἄν σκοπέω ὕστερον συνδοκέω , ὅς δέ ἀπό ὁ αὐτός ἐξουσία ἀεί καί διά πᾶς ἐξετάζω
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 3
δεῖ λόγους , τῷ παρελθόντι χρόνῳ μόνῳ προσθεῖναι , ὥσπερ ἂν εἴ τις καὶ ὑγιαίνειν χρῆναι φάσκοι μόνους τοὺς πρώτους γενομένους , καὶ μηδʼ ἐκεῖνο ὁρᾷ ὅτι ἡ τοιαύτη κρίσις καὶ ὁ τοιοῦτος λογισμὸς αὐτοῖς πρώτοις οὓς τιμῶσιν οὐ λυσιτελεῖ . εἰ γὰρ τῷ χρόνῳ δεῖ συγχωρεῖν καὶ τὴν ἀξίαν ἀπὸ τούτου μετρεῖν , οὐκέτʼ ἔχει τόπον ἡ νῦν παρὰ πάντων εἰς ἐκείνους αἰδώς . Ἴασος γὰρ ἂν οὕτω γε νικῴη περὶ λόγους καὶ Κρίασος καὶ Κρότωπος καὶ Φορωνεὺς καὶ εἴ τις Ἀργεῖος ἐκ μύθου καὶ Δευκαλίων ἢ εἴ τις ἔκ τε ἄλλων ἄλλος καὶ Λυκάων ἐξ Ἀρκαδίας καὶ Κέκροψ Ἀθήνηθεν ἀντὶ τῶν νῦν βεβοημένων · ἐν δὲ τοῖς ἔθνεσι Φρύγες διὰ τὴν παρὰ τοῦ βέκους , οἶμαι , μαρτυρίαν . καὶ παρῆκα Καλλαίθυιαν ἀρίστην γυναικῶν ἅμα καὶ ἀνδρῶν γενομένην . ἐὰν οὕτω κρίνωμεν , ὡς οὐ Κόδρῳ γε μετέσται τῆς φιλοτιμίας , ἀλλὰ καὶ οὗτος παῖς οἷς εἶπον συμβάλλειν καὶ οὐκ ἀρχαῖος , καὶ κατὰ μικρὸν οὕτω ζητήσομεν εἴ τις ἦν πρὶν σελήνην εἶναι . Ὁμήρου δὲ καὶ Ἡσιόδου καὶ τῶν εἰς ἡμᾶς νενικηκότων , Πλάτωνος , εἰ βούλει , καὶ Δημοσθένους καὶ τῶν ὀλίγον πρὸ τούτων , οὐδʼ εἰς πολλοστὸν χρόνον ἐλπὶς ὁμοίαν ἐγγενέσθαι δόξαν , συμπροϊόντος ἴσου τοῦ πρὸ αὐτῶν ἐκείνοις ἀεί . εἰ δὲ τοῦτʼ εὔδηλον ἅπασιν ὅτι καὶ οὗτοι φύσει καὶ δυνάμει διενεγκόντες τοὺς πρὸ αὐτῶν ἀπέκρυψαν , οὐδὲ τοὺς ὕστερον παντάπασιν ἅπαντας ἀπείργειν εἰκὸς , οὐδʼ ἀπιστεῖν εἴ τις καὶ τοῦ νυνὶ χρόνου μετεσχηκὼς ἔχει συμβαλέσθαι γνώμην περὶ ὧν πρόκειται λόγος , ἀλλὰ παρʼ αὐτῶν , ὡς ἔοικεν , ὧν τιμῶμεν
Lemmas: δέω λόγος , ὁ παρέρχομαι χρόνος μόνος προστίθημι , ὥσπερ ἄν εἰ τις καί ὑγιαίνω χρή φάσκω μόνος ὁ πρῶτος γίγνομαι , καί μηδέ ἐκεῖνος ὁράω ὅτι ὁ τοιοῦτος κρίσις καί ὁ τοιοῦτος λογισμός αὐτός πρῶτος ὅς τιμάω οὐ λυσιτελέω . εἰ γάρ ὁ χρόνος δέω συγχωρέω καί ὁ ἀξία ἀπό οὗτος μετρέω , οὐκέτι ἔχω τόπος ὁ νῦν παρά πᾶς εἰς ἐκεῖνος αἰδώς . Ἴασος γάρ ἄν οὕτως γε νικάω περί λόγος καί Κρίασος καί Κρότωπος καί Φορωνεύς καί εἰ τις Ἀργεῖος ἐκ μῦθος καί Δευκαλίων ἤ εἰ τις ἐκ τε ἄλλος ἄλλος καί Λυκάων ἐκ Ἀρκαδία καί Κέκροψ Ἀθῆναι ἀντί ὁ νῦν βοάω · ἐν δέ ὁ ἔθνος Φρύξ διά ὁ παρά ὁ βεκός , οἴομαι , μαρτυρία . καί παρίημι Καλλαίθυια ἀγαθός γυνή ἅμα καί ἀνήρ γίγνομαι . ἐάν οὕτως κρίνω , ὡς οὐ Κόδρος γε μέτειμι ὁ φιλοτιμία , ἀλλά καί οὗτος παῖς ὅς λέγω συμβάλλω καί οὐ ἀρχαῖος , καί κατά μικρός οὕτως ζητέω εἰ τις εἰμί πρίν σελήνη εἰμί . Ὅμηρος δέ καί Ἡσίοδος καί ὁ εἰς ἐγώ νικάω , Πλάτων , εἰ βούλομαι , καί Δημοσθένης καί ὁ ὀλίγος πρό οὗτος , οὐδέ εἰς πολλοστός χρόνος ἐλπίς ὅμοιος ἐγγίγνομαι δόξα , συμπρόειμι ἴσος ὁ πρό αὐτός ἐκεῖνος ἀεί . εἰ δέ οὗτος εὔδηλος ἅπας ὅτι καί οὗτος φύσις καί δύναμις διαφέρω ὁ πρό αὐτός ἀποκρύπτω , οὐδέ ὁ ὕστερον παντάπασι ἅπας ἀπείργω ἔοικα , οὐδέ ἀπιστέω εἰ τις καί ὁ νυνί χρόνος μετέχω ἔχω συμβάλλω γνώμη περί ὅς πρόκειμαι λόγος , ἀλλά παρά αὐτός , ὡς ἔοικα , ὅς τιμάω
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 4
ὑπάρχειν εἰδότας τὸ προσίεσθαι καὶ προσέχειν ὁπόσον διαφέρει . ἅπαντας μὲν οὖν ἴσως τοὺς παλαιοὺς αἰδεῖσθαι μὲν δίκαιον , φρίττειν δὲ οὐκ ἄξιον , εἴπερ μὴ τοὺς ἐπὶ τοῖς λόγοις ὀνομασθέντας μᾶλλον ἢ τοὺς λόγους αὐτοὺς δεῖ δοκεῖν τιμᾶν · ὅτι δʼ εἰ πρὸς ἄλλον τινὰ χρὴ γνώμης οὕτως ἔχειν , καὶ πρὸς Πλάτωνα , οὐκ ἄλλου δέομαι μάρτυρος , ἀλλʼ αὐτὸς ἐξαρκεῖ οὐ μόνον οἷς ἁπανταχοῦ βοᾷ καὶ παρακελεύεται μηδὲν πρότερον ποιεῖσθαι τῆς ἀληθείας , ἀλλὰ καὶ ὀλίγῳ τῷ παραδείγματι . εἰ γὰρ ἐκεῖνος Ὁμήρῳ τῷ τοσοῦτον πρὸ αὐτοῦ περὶ πολλῶν ἐπιτιμῶν οὐκ ἀπεστέρηται λόγου , ἀλλʼ ἔχει πρὸς τοὺς ἀγανακτοῦντας ὅ τι εἴπῃ , κατʼ αὐτὸν , ὡς ἔοικε , Πλάτωνα καὶ τοὺς ἐκεῖνον ἐπαινοῦντας καὶ πάσης αἰτίας ἀφιέντας ἔστι , κἂν ἄλλος τις ἐκείνῳ δοκῇ τι λέγειν ὑπεναντίον , τολμᾶν ἀκροάσασθαι , μή που τοῦτʼ ἔγκλημα ποιουμένους , ἀλλʼ ἐὰν τοῖς περὶ τῶν πραγμάτων λόγοις ἀπολειφθῇ . ἃ τοίνυν εἴρηκε περὶ ῥητορικῆς φιλονεικότερον τοῦ δέοντος Γοργίου καὶ Σωκράτους ὑποθέμενος συνουσίαν Ἀθήνησι φέρε ἐπισκεψώμεθα καὶ δείξωμεν ὅπως ἔχει . καὶ γὰρ ἂν εἴη δεινὸν , εἰ ἐκεῖνος μὲν ὑποστὰς κατηγορεῖν ἐκ προφανοῦς οὐκ ἀπεστέρησε τρόπον γέ τινʼ αὐτὴν τῶν ὑπὲρ αὑτῆς λόγων . ἀλλʼ ἀπέδωκε δυσὶ καὶ τρισὶν ἀντειπεῖν , ὡς γοῦν ἐν σχήματι διαλόγων , ἡμεῖς δὲ οἱ τὸ ὅλον βοηθεῖν ἔχοντες καὶ προῃρημένοι μὴ τολμήσομεν , ὥσπερ τοσαῦτʼ ἀντιλέγειν Πλάτωνι δέον , ὁπόσα ἂν αὐτὸς πρὸς αὑτὸν βουληθείη . ἄλογον δέ μοι φαίνεται , εἰ Πλάτων μὲν οὐκ ᾐδέσθη ψέγων ῥητορικὴν , ἧς ἴσως τι καὶ αὐτῷ μετῆν , ἡμεῖς δʼ αἰσχυνούμεθα ὑπὲρ ῥητορικῆς λέγοντες μή τις διʼ ἐκεῖνον ἀχθεσθείη . χωρὶς δὲ τούτων εἰ μὲν μηδὲν ἀντειπεῖν δεῖ , ἀλλʼ ἐρήμην ἑαλωκέναι καθάπερ ἐν δικαστηρίῳ , καὶ
Lemmas: ὑπάρχω οἶδα ὁ προσίημι καί προσέχω ὁπόσος διαφέρω . ἅπας μέν οὖν ἴσως ὁ παλαιός αἰδέομαι μέν δίκαιος , φρίσσω δέ οὐ ἄξιος , εἴπερ μή ὁ ἐπί ὁ λόγος ὀνομάζω μάλα ἤ ὁ λόγος αὐτός δέω δοκέω τιμάω · ὅτι δέ εἰ πρός ἄλλος τις χρή γνώμη οὕτως ἔχω , καί πρός Πλάτων , οὐ ἄλλος δέω μάρτυς , ἀλλά αὐτός ἐξαρκέω οὐ μόνος ὅς ἁπανταχοῦ βοάω καί παρακελεύομαι μηδείς πρότερος ποιέω ὁ ἀλήθεια , ἀλλά καί ὀλίγος ὁ παράδειγμα . εἰ γάρ ἐκεῖνος Ὅμηρος ὁ τοσοῦτος πρό αὐτός περί πολύς ἐπιτιμάω οὐ ἀποστερέω λόγος , ἀλλά ἔχω πρός ὁ ἀγανακτέω ὅς τις λέγω , κατά αὐτός , ὡς ἔοικα , Πλάτων καί ὁ ἐκεῖνος ἐπαινέω καί πᾶς αἰτία ἀφίημι εἰμί , ἐάν ἄλλος τις ἐκεῖνος δοκέω τις λέγω ὑπεναντίος , τολμάω ἀκροάομαι , μή που οὗτος ἔγκλημα ποιέω , ἀλλά ἐάν ὁ περί ὁ πρᾶγμα λόγος ἀπολείπω . ὅς τοίνυν λέγω περί ῥητορική φιλόνικος ὁ δέω Γοργίας καί Σωκράτης ὑποτίθημι συνουσία Ἀθήνησι φέρω ἐπισκοπέω καί δείκνυμι ὅπως ἔχω . καί γάρ ἄν εἰμί δεινός , εἰ ἐκεῖνος μέν ὑφίστημι κατηγορέω ἐκ προφανής οὐ ἀποστερέω τρόπος γε τις αὐτός ὁ ὑπέρ ἑαυτοῦ λόγος . ἀλλά ἀποδίδωμι δύο καί τρεῖς ἀντιλέγω , ὡς γοῦν ἐν σχῆμα διάλογος , ἐγώ δέ ὁ ὁ ὅλος βοηθέω ἔχω καί προαιρέω μή τολμάω , ὥσπερ τοσοῦτος ἀντιλέγω Πλάτων δέω , ὁπόσος ἄν αὐτός πρός ἑαυτοῦ βούλομαι . ἄλογος δέ ἐγώ φαίνω , εἰ Πλάτων μέν οὐ αἰδέομαι ψέγω ῥητορικός , ὅς ἴσως τις καί αὐτός μέτειμι , ἐγώ δέ αἰσχύνω ὑπέρ ῥητορική λέγω μή τις διά ἐκεῖνος ἄχθομαι . χωρίς δέ οὗτος εἰ μέν μηδείς ἀντιλέγω δέω , ἀλλά ἐρῆμος ἁλίσκομαι καθά ἐν δικαστήριον , καί
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 5
ταῦτα λόγων τέχνην οὖσαν , ἄλλο τι τοῦτʼ ἂν εἴη τοὐπίταγμα · εἰ δʼ ἔσθʼ ὅντινα δεῖ , σχεδὸν ἡμῖν ἂν πρέποι , ἵνα καὶ τὸ δίκαιον εὐθὺς ἐν αὐτῷ τούτῳ πρώτῳ δείξωμεν οὗ προεστήκαμεν · ὡς ἔστιν οὐ λόγον σῶζον παρʼ ἧς τὸ τοῖς ἄλλοις συναγορεύειν ἐστὶ , ταύτῃ τῶν παρʼ αὐτῆς μὴ μεταδοῦναι , ἀλλὰ δυοῖν θάτερον , ἢ τοιοῦτον εἶναι δοκεῖν αὐτὴν οἷον Πλάτων βεβούληται , ἢ τοιοῦτόν γʼ εἶναι δοκεῖν ποιῆσαι . οὐ γάρ ἐστιν ἓν τοῦτο ὃ πανταχοῦ , ὅτι τὰς αἰτίας ἡ σιωπὴ βεβαιοῖ , ἀλλʼ ἅμα τῶν τε δικαίων οὐ τεύξεται καὶ τὸ σεμνὸν αὐτῆς ἐπʼ αὐτῆς ἐξελήλεγκται . δόξει γὰρ οὐχ οἷα τʼ εἶναι σώζειν τὰ δίκαια . ἐγὼ δὲ μάλιστα μὲν καὶ πρῶτον αἰδοῖ τῶν λόγων αὐτῶν καὶ τῷ νομίζειν χρῆναι καθάπερ γονεῦσι βοηθεῖν , ὡς ἕκαστος ἔχει τῆς ἐν αὐτοῖς δυνάμεως , εἶτα καὶ τῶν ἄλλων ἕνεκʼ ἀνθρώπων , ὅπως μὴ περὶ τῶν μεγίστων φαύλως ὑπαχθεῖεν μηδʼ ἀγνοήσαιεν ὅσῳ λαμπρότερος καὶ μείζων ἀνὴρ , τοσούτῳ προχειρότερον πιστεύσαντες αὐτῷ , μηδὲ ἣν οὐ θέμις οὐδὲν φλαῦρον ἀκοῦσαι , ταύτην οἰόμενοι κακίζειν αὑτοὺς τῶν καλλίστων ἀποστερήσαιεν ἑκόντες , ἐν ἴσῳ δὲ ἄκοντες εἰπεῖν , ὑπέστην τὸν λόγον τοῦ τε δικαίου χάριν καὶ τῆς χρείας . τὸ μὲν οὖν ἀξίωμα τοσοῦτον τοῦ παρόντος ἀγῶνος . καλῶ δʼ ἐπὶ τούτῳ τῷ τολμήματι καὶ Ἑρμῆν λόγιον καὶ Ἀπόλλωνα μουσηγέτην καὶ Μούσας ἁπάσας ἡγεμόνας γενέσθαι , μάλιστα μὲν καὶ διʼ αὐτὸ τὸ ἴδιον τῆς νῦν κλήσεως , ὅτι τούτων ἡ δωρεὰ ὑπὲρ ἧς ἅμα καὶ διʼ ἧς ἀγωνιζόμεθα , ἔπειθʼ ὅτι καὶ δύο συμπέπτωκεν . οὔτε γὰρ πρὸς τὸν φαυλότατον τῶν Ἑλλήνων οὔθʼ ὑπὲρ
Lemmas: οὗτος λόγος τέχνη εἰμί , ἄλλος τις οὗτος ἄν εἰμί ἐπίταγμα · εἰ δέ εἰμί ὅστις δέω , σχεδόν ἐγώ ἄν πρέπω , ἵνα καί ὁ δίκαιος εὐθύς ἐν αὐτός οὗτος πρῶτος δείκνυμι ὅς προΐστημι · ὡς εἰμί οὐ λόγος σῴζω παρά ὅς ὁ ὁ ἄλλος συναγορεύω εἰμί , οὗτος ὁ παρά αὐτός μή μεταδίδωμι , ἀλλά δύο ἕτερος , ἤ τοιοῦτος εἰμί δοκέω αὐτός οἷος Πλάτων βούλομαι , ἤ τοιοῦτος γε εἰμί δοκέω ποιέω . οὐ γάρ εἰμί εἷς οὗτος ὅς πανταχοῦ , ὅτι ὁ αἰτία ὁ σιωπή βεβαιόω , ἀλλά ἅμα ὁ τε δίκαιος οὐ τυγχάνω καί ὁ σεμνός αὐτός ἐπί αὐτός ἐξελέγχω . δοκέω γάρ οὐ οἷος τε εἰμί σῴζω ὁ δίκαιος . ἐγώ δέ μάλα μέν καί πρῶτος αἰδώς ὁ λόγος αὐτός καί ὁ νομίζω χρή καθά γονεύς βοηθέω , ὡς ἕκαστος ἔχω ὁ ἐν αὐτός δύναμις , εἶτα καί ὁ ἄλλος ἕνεκα ἄνθρωπος , ὅπως μή περί ὁ μέγας φαῦλος ὑπάγω μηδέ ἀγνοέω ὅσος λαμπρός καί μέγας ἀνήρ , τοσοῦτος πρόχειρος πιστεύω αὐτός , μηδέ ὅς οὐ θέμις οὐδείς φλαῦρος ἀκούω , οὗτος οἴομαι κακίζω ἑαυτοῦ ὁ καλός ἀποστερέω ἑκών , ἐν ἴσος δέ ἄκων λέγω , ὑφίστημι ὁ λόγος ὁ τε δίκαιος χάριν καί ὁ χρεία . ὁ μέν οὖν ἀξίωμα τοσοῦτος ὁ πάρειμι ἀγών . καλέω δέ ἐπί οὗτος ὁ τόλμημα καί Ἑρμῆς λόγιος καί Ἀπόλλων Μουσαγέτης καί Μοῦσα ἅπας ἡγεμών γίγνομαι , μάλα μέν καί διά αὐτός ὁ ἴδιος ὁ νῦν κλῆσις , ὅτι οὗτος ὁ δωρεά ὑπέρ ὅς ἅμα καί διά ὅς ἀγωνίζομαι , ἔπειτα ὅτι καί δύο συμπίπτω . οὔτε γάρ πρός ὁ φαῦλος ὁ Ἕλλην οὔτε ὑπέρ
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 6
τῶν φαυλοτάτων οἱ λόγοι . εἰσὶ δὲ οἳ καὶ τῶν ἐκείνου λόγων τῶν εἰς μνήμην ἡκόντων τούτους μάλιστα θαυμάζουσιν οἷς ἐνταῦθα καὶ περὶ τούτων κέχρηται . ὥστε πανταχῆ θείας δεῖν τῆς βοηθείας ὡς ἀληθῶς . ὥσπερ οὖν οἱ τὰς τῶν παρανόμων γραφὰς εἰσιόντες ἀπʼ αὐτῶν ὧν εἴρηκε τὴν ἀρχὴν ποιησόμεθα . ἔστι δὲ ταυτὶ δοκεῖ τοίνυν μοι , ὦ Γοργία , εἶναι ἐπιτήδευμα τεχνικὸν μὲν οὒ , ψυχῆς δὲ στοχαστικῆς καὶ ἀνδρείας καὶ φύσει δεινῆς προσομιλεῖν τοῖς ἀνθρώποις . καλῶ δὲ αὐτοῦ ἐγὼ τὸ κεφάλαιον κολακείαν . ταύτης μοι δοκεῖ τῆς ἐπιτηδεύσεως πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα μόρια εἶναι , ἓν δὲ καὶ ὀψοποιικὴ , ὃ δοκεῖ μὲν εἶναι τέχνη , ὡς δʼ ὁ ἐμὸς λόγος , οὐκ ἔστι τέχνη , ἀλλʼ ἐμπειρία καὶ τριβή · ταύτης μόριον καὶ τὴν ῥητορικὴν ἐγὼ καλῶ καὶ τήν γε κομμωτικὴν καὶ τὴν σοφιστικὴν , τέτταρα ταῦτα μόρια ἐπὶ τέτταρσι πράγμασιν . εἰ οὖν βούλεται Πῶλος πυνθάνεσθαι , πυνθανέσθω , οὐ γάρ πω πέπυσται ὁποῖόν φημʼ ἐγὼ τῆς κολακείας μόριον εἶναι τὴν ῥητορικὴν , ἀλλʼ αὐτὸν λέληθα οὔπω ἀποκεκριμένος . ὁ δὲ ἐπανερωτᾷ εἰ οὐ καλὸν ἡγοῦμαι εἶναι · ἐγὼ δʼ αὐτῷ οὐκ ἀποκρινοῦμαι πρότερον εἴτε αἰσχρὸν εἴτε καλὸν ἡγοῦμαι τὴν ῥητορικὴν πρὶν ἂν πρῶτον ἀποκρίνωμαι ὅ ἐστιν . οὐ γὰρ δίκαιον , ὦ Πῶλε . ἀλλʼ εἴπερ βούλει πυνθάνεσθαι , ἐρώτα ὁποῖον μόριον τῆς κολακείας φημὶ εἶναι τὴν ῥητορικήν . ἐρωτῶ δὴ , καὶ ἀπόκριναί μοι ὁποῖον μόριον . ἆρʼ οὖν ἂν μάθοις ἀποκριναμένου ; ἔστι γὰρ ἡ ῥητορικὴ κατὰ τὸν ἐμὸν λόγον πολιτικῆς μορίου εἴδωλον . τί οὖν ; καλὸν ἢ αἰσχρὸν λέγεις αὐτὴν εἶναι ; αἰσχρὸν ἔγωγε . τὰ γὰρ κακὰ αἰσχρὰ καλῶ , ἐπειδὴ δεῖ σοι ἀποκρίνασθαι ὡς ἤδη εἰδότι ὃ λέγω . μὰ τὸν Δία , ὦ Σώκρατες , ἀλλʼ ἔγωγε οὐδὲ αὐτὸς συνίημι ὅ τι λέγεις .
Lemmas: ὁ φαῦλος ὁ λόγος . εἰμί δέ ὅς καί ὁ ἐκεῖνος λόγος ὁ εἰς μνήμη ἥκω οὗτος μάλα θαυμάζω ὅς ἐνταῦθα καί περί οὗτος χράω . ὥστε πανταχῇ θεῖος δέω ὁ βοήθεια ὡς ἀληθής . ὥσπερ οὖν ὁ ὁ ὁ παράνομος γραφή εἰσέρχομαι ἀπό αὐτός ὅς λέγω ὁ ἀρχή ποιέω . εἰμί δέ οὗτος δοκέω τοίνυν ἐγώ , ὦ Γοργίας , εἰμί ἐπιτήδευμα τεχνικός μέν οὐ , ψυχή δέ στοχαστικός καί ἀνδρεία καί φύσις δεινός προσομιλέω ὁ ἄνθρωπος . καλέω δέ αὐτός ἐγώ ὁ κεφάλαιος κολακεία . οὗτος ἐγώ δοκέω ὁ ἐπιτήδευσις πολύς μέν καί ἄλλος μόριον εἰμί , εἷς δέ καί ὀψοποιϊκός , ὅς δοκέω μέν εἰμί τέχνη , ὡς δέ ὁ ἐμός λόγος , οὐ εἰμί τέχνη , ἀλλά ἐμπειρία καί τριβή · οὗτος μόριον καί ὁ ῥητορική ἐγώ καλέω καί ὁ γε κομμωτικός καί ὁ σοφιστικός , τέσσαρες οὗτος μόριον ἐπί τέσσαρες πρᾶγμα . εἰ οὖν βούλομαι Πῶλος πυνθάνομαι , πυνθάνομαι , οὐ γάρ πω πυνθάνομαι ὁποῖος φημί ἐγώ ὁ κολακεία μόριον εἰμί ὁ ῥητορικός , ἀλλά αὐτός λανθάνω οὔπω ἀποκρίνω . ὁ δέ ἐπανερωτάω εἰ οὐ καλός ἡγέομαι εἰμί · ἐγώ δέ αὐτός οὐ ἀποκρίνω πρότερος εἴτε αἰσχρός εἴτε καλός ἡγέομαι ὁ ῥητορική πρίν ἄν πρῶτος ἀποκρίνω ὅς εἰμί . οὐ γάρ δίκαιος , ὦ Πῶλος . ἀλλά εἴπερ βούλομαι πυνθάνομαι , ἐρωτάω ὁποῖος μόριον ὁ κολακεία φημί εἰμί ὁ ῥητορική . ἐρωτάω δή , καί ἀποκρίνω ἐγώ ὁποῖος μόριον . ἆρα οὖν ἄν μανθάνω ἀποκρίνω ; εἰμί γάρ ὁ ῥητορικός κατά ὁ ἐμός λόγος πολιτικός μόριον εἴδωλον . τίς οὖν ; καλός ἤ αἰσχρός λέγω αὐτός εἰμί ; αἰσχρός ἐγώ . ὁ γάρ κακός αἰσχρός καλέω , ἐπειδή δέω σύ ἀποκρίνω ὡς ἤδη οἶδα ὅς λέγω . μά ὁ Ζεύς , ὦ Σωκράτης , ἀλλά ἐγώ οὐδέ αὐτός συνίημι ὅς τις λέγω .
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 13
ἐν μέτρῳ μὲν εἰπεῖν ἄνευ τέχνης οὐ δεινὸν , ἀλλὰ καὶ θεῖον πολλάκις , οὑτωσὶ δʼ εἰπεῖν τὰ βέλτιστα δεινὸν ἐὰν μὴ σὺν τέχνῃ ; ἐγὼ μὲν οὐχ ὁρῶ τὴν ἀνάγκην . πῶς γὰρ οὐκ ἄτοπον , εἰ ὁ μὲν ποιητὴς ἄνευ τέχνης ποιῶν ὀρθῶς τὸν ῥήτορα μιμήσεται καὶ τὰ βέλτιστʼ ἐρεῖ , ὁ ῥήτωρ δʼ αὐτὸς οὐκ ἐρεῖ τὰ βέλτιστα , ἐὰν μὴ σὺν τέχνῃ ; καὶ μὴν οἵ γε ποιηταὶ φιλόδωρον τὸν Ἑρμῆν οὐδενὸς ἧττον θεῶν , οἶμαι δὲ καὶ διαφερόντως , κεκλήκασιν . οὐκοῦν εἰ διʼ Ἀπόλλωνος μαντικὴ καὶ διὰ Μουσῶν ποιητικὴ χωρεῖ , καὶ τούτων ἄνευ ψυχρὰ τὰ τῆς τέχνης , τί κωλύει καὶ ῥητορικὴν τῆς Ἑρμοῦ τιθέναι δωρεᾶς , ἥν γε τῷ ὄντι χρὴ θείαν καλεῖν καὶ τέχνης κρείττω ; μέχρι μέντοι τῶν νῦν τούτων ὑπʼ αὐτῶν τῶν λόγων ἐξελέγχεσθαι Πλάτωνα φαίη τις ἄν · βούλομαι δʼ αὐτὸν καὶ ὑπὸ τῶν αὑτοῦ λόγων ἐξελεγχόμενον φανῆναι . τρόπον μὲν οὖν τινα καὶ τοῦτʼ ἤδη γέγονεν . ἐν οἷς γὰρ αὐτὸν ἐδείκνυμεν καταφεύγοντα ἐπὶ τὴν Πυθίαν πολλαχοῦ τῶν Νόμων οὐ διέφυγε τοῦτον τὸν ἔλεγχον . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ παντελῶς διὰ πάντων ἑξῆς ὧν εἴρηκα βούλομαι δεῖξαι ταὐτὰ φθεγγόμενον . φανήσεται γὰρ ἃ νῦν ἡμεῖς λέγομεν αὐτὸς πρόσθεν εἰρηκὼς , εἰ καὶ μὴ τούτοις τοῖς ῥήμασι μηδʼ εἰς τοσοῦτον τῆς ἀναγκαίας ἀποδείξεως , ἀλλʼ οὖν τῷ γε ὅλῳ λόγῳ . ὑπομνήσω δʼ αὐτὸν Φαίδρου τοῦ καλοῦ . ὃ γὰρ αὐτὸς ἐκεῖ ποιεῖ τὰ Λυσίου τιθεὶς μεταξὺ τῶν αὑτοῦ , τοῦτο κἀγὼ νῦν ποιήσω , αὐτὰ τἀκείνου παρέξομαι καθάπερ νόμον . ποῦ δή μοι , φησὶν , ὁ παῖς ; ποῦ δή μοι καὶ ὁ λόγος ὁ πρὸς τὸν παῖδα ; οὑτοσὶ μάλα πλησίον . φέρε δὴ τί λέγει ; εἰ μὲν γὰρ ἦν ἁπλοῦν τὸ μανίαν κακὸν εἶναι , καλῶς ἂν ἐλέγετο · νῦν δὲ τὰ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν ἡμῖν γίγνεται διὰ μανίας , θείᾳ μέντοι δόσει
Lemmas: ἐν μέτρον μέν λέγω ἄνευ τέχνη οὐ δεινός , ἀλλά καί θεῖος πολλάκις , οὕτως δέ λέγω ὁ ἀγαθός δεινός ἐάν μή σύν τέχνη ; ἐγώ μέν οὐ ὁράω ὁ ἀνάγκη . πῶς γάρ οὐ ἄτοπος , εἰ ὁ μέν ποιητής ἄνευ τέχνη ποιέω ὀρθός ὁ ῥήτωρ μιμέομαι καί ὁ ἀγαθός λέγω , ὁ ῥήτωρ δέ αὐτός οὐ λέγω ὁ ἀγαθός , ἐάν μή σύν τέχνη ; καί μήν ὁ γε ποιητής φιλόδωρος ὁ Ἑρμῆς οὐδείς ἥσσων θεός , οἴομαι δέ καί διαφερόντως , καλέω . οὐκοῦν εἰ διά Ἀπόλλων μαντικός καί διά Μοῦσα ποιητικός χωρέω , καί οὗτος ἄνευ ψυχρός ὁ ὁ τέχνη , τίς κωλύω καί ῥητορική ὁ Ἑρμῆς τίθημι δωρεά , ὅς γε ὁ εἰμί χρή θεῖος καλέω καί τέχνη κρατύς ; μέχρι μέντοι ὁ νῦν οὗτος ὑπό αὐτός ὁ λόγος ἐξελέγχω Πλάτων φημί τις ἄν · βούλομαι δέ αὐτός καί ὑπό ὁ ἑαυτοῦ λόγος ἐξελέγχω φαίνω . τρόπος μέν οὖν τις καί οὗτος ἤδη γίγνομαι . ἐν ὅς γάρ αὐτός δείκνυμι καταφεύγω ἐπί ὁ Πυθία πολλαχοῦ ὁ Νόμος οὐ διαφεύγω οὗτος ὁ ἔλεγχος . οὐ μήν ἀλλά καί παντελής διά πᾶς ἑξῆς ὅς λέγω βούλομαι δείκνυμι αὐτός φθέγγομαι . φαίνω γάρ ὅς νῦν ἐγώ λέγω αὐτός πρόσθεν λέγω , εἰ καί μή οὗτος ὁ ῥῆμα μηδέ εἰς τοσοῦτος ὁ ἀναγκαῖος ἀπόδειξις , ἀλλά οὖν ὁ γε ὅλος λόγος . ὑπομιμνῄσκω δέ αὐτός Φαῖδρας ὁ καλός . ὅς γάρ αὐτός ἐκεῖ ποιέω ὁ Λύσιος τίθημι μεταξύ ὁ ἑαυτοῦ , οὗτος ἐγώ νῦν ποιέω , αὐτός ἐκεῖνος παρέχω καθά νόμος . ποῦ δή ἐγώ , φημί , ὁ παῖς ; ποῦ δή ἐγώ καί ὁ λόγος ὁ πρός ὁ παῖς ; οὗτος μάλα πλησίον . φέρω δή τίς λέγω ; εἰ μέν γάρ εἰμί ἁπλόος ὁ μανία κακός εἰμί , καλός ἄν λέγω · νῦν δέ ὁ μέγας ὁ ἀγαθός ἐγώ γίγνομαι διά μανία , θεῖος μέντοι δόσις
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 14
διδομένης . ἥ τε γὰρ ἐν Δελφοῖς προφῆτις αἵ τʼ ἐν Δωδώνῃ ἱέρειαι μανεῖσαι μὲν πολλὰ δὴ καὶ καλὰ ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ τὴν Ἑλλάδα εἰργάσαντο , σωφρονοῦσαι δὲ βραχέα ἢ οὐδέν . καὶ ἐὰν δὴ λέγωμεν Σίβυλλάν τε καὶ ἄλλους ὅσοι δὴ μαντικῇ χρώμενοι ἐνθέῳ πολλὰ δὴ πολλοῖς προλέγοντες εἰς τὸ μέλλον ὤρθωσαν , μηκύνοιμεν ἂν δῆλα παντὶ λέγοντες . τόδε μὴν ἄξιον ἐπιμαρτύρασθαι , ὅτι καὶ τῶν παλαιῶν οἱ τὰ ὀνόματα τεθειμένοι οὐκ αἰσχρὸν ἡγοῦντο οὐδʼ ὄνειδος μανίαν . οὐ γὰρ ἂν τῇ καλλίστῃ τέχνῃ , ᾗ τὸ μέλλον κρίνεται , αὐτὸ τοῦτο τοὔνομα ἐμπλέκοντες μανικὴν ἐκάλεσαν , ἀλλʼ ὡς καλοῦ ὄντος ὅταν θείᾳ μοίρᾳ γίγνηται , οὕτω νομίσαντες ἔθεντο . οἱ δὲ νῦν ἀπειροκάλως τὸ ταῦ ἐπεμβαλόντες μαντικὴν ἐκάλεσαν . ἐπεὶ τήν γε τῶν ἐμφρόνων ζήτησιν τοῦ μέλλοντος διά τε ὀρνίθων ποιουμένων καὶ τῶν ἄλλων σημείων , ἅτε ἐκ διανοίας ποριζομένων ἀνθρωπίνῃ οἰήσει , οἰονοϊστικὴν ἐπωνόμασαν , ἣν νῦν οἰωνιστικὴν τὸ ω σεμνύνοντες οἱ νέοι καλοῦσιν . ὅσῳ δὴ οὖν τελεώτερον καὶ ἐντιμότερον μαντικὴ οἰωνιστικῆς , τό τε ὄνομα τοῦ ὀνόματος τό τε ἔργον τοῦ ἔργου , τόσῳ κάλλιον μαρτυροῦσιν οἱ παλαιοὶ μανίαν σωφροσύνης τὴν ἐκ θεοῦ τῆς παρὰ ἀνθρώπων γινομένης . ἀλλὰ μὴν νόσων τε καὶ πόνων τῶν μεγίστων , ἃ δὴ παλαιῶν ἐκ μηνιμάτων ποθὲν ἔν τισι τῶν γενῶν , ἡ μανία ἐγγενομένη καὶ προφητεύσασα , οἷς ἔδει , ἀπαλλαγὴν εὕρετο , καταφυγοῦσα πρὸς θεῶν εὐχάς τε καὶ λατρείας . ὅθεν καὶ καθαρμῶν τε καὶ τελετῶν τυχοῦσα ἐξάντη ἐποίησε τὸν αὐτὴν ἔχοντα πρός τε τὸν παρόντα καὶ τὸν ἔπειτα χρόνον λύσιν τῷ ὀρθῶς μανέντι τε καὶ κατασχομένῳ τῶν παρόντων κακῶν
Lemmas: δίδωμι . ὁ τε γάρ ἐν Δελφοί προφῆτις ὁ τε ἐν Δωδώνη ἱέρεια μαίνομαι μέν πολύς δή καί καλός ἴδιος τε καί δημόσιος ὁ Ἑλλάς ἐργάζομαι , σωφρονέω δέ βραχύς ἤ οὐδείς . καί ἐάν δή λέγω Σίβυλλα τε καί ἄλλος ὅσος δή μαντικός χράω ἔνθεος πολύς δή πολύς προλέγω εἰς ὁ μέλλω ὀρθόω , μηκύνω ἄν δῆλος πᾶς λέγω . ὅδε μήν ἄξιος ἐπιμαρτύρομαι , ὅτι καί ὁ παλαιός ὁ ὁ ὄνομα τίθημι οὐ αἰσχρός ἡγέομαι οὐδέ ὄνειδος μανία . οὐ γάρ ἄν ὁ καλός τέχνη , ὅς ὁ μέλλω κρίνω , αὐτός οὗτος ὄνομα ἐμπλέκω μανικός καλέω , ἀλλά ὡς καλός εἰμί ὅταν θεῖος μοῖρα γίγνομαι , οὕτως νομίζω τίθημι . ὁ δέ νῦν ἀπειρόκαλος ὁ ταῦ ἐπεμβάλλω μαντικός καλέω . ἐπεί ὁ γε ὁ ἔμφρων ζήτησις ὁ μέλλω διά τε ὄρνις ποιέω καί ὁ ἄλλος σημεῖον , ἅτε ἐκ διάνοια πορίζω ἀνθρώπινος οἴησις , οἰονοϊστική ἐπονομάζω , ὅς νῦν οἰωνιστικός ὁ ω̅ σεμνύνω ὁ νέος καλέω . ὅσος δή οὖν τέλειος καί ἔντιμος μαντικός οἰωνιστικός , ὁ τε ὄνομα ὁ ὄνομα ὁ τε ἔργον ὁ ἔργον , τόσος καλός μαρτυρέω ὁ παλαιός μανία σωφροσύνη ὁ ἐκ θεός ὁ παρά ἄνθρωπος γίγνομαι . ἀλλά μήν νόσος τε καί πόνος ὁ μέγας , ὅς δή παλαιός ἐκ μήνιμα ποθεν ἐν τις ὁ γένος , ὁ μανία ἐγγίγνομαι καί προφητεύω , ὅς δέω , ἀπαλλαγή εὑρίσκω , καταφεύγω πρός θεός εὐχή τε καί λατρεία . ὅθεν καί καθαρμός τε καί τελετή τυγχάνω ἐξαντάω ποιέω ὁ αὐτός ἔχω πρός τε ὁ πάρειμι καί ὁ ἔπειτα χρόνος λύσις ὁ ὀρθός μαίνομαι τε καί κατέχω ὁ πάρειμι κακός
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 15
εὑρομένη . τρίτη δὲ ἀπὸ Μουσῶν κατοχή τε καὶ μανία λαβοῦσα ἁπαλὴν καὶ ἄβατον ψυχὴν ἐγείρουσα κἀναβακχεύουσα κατά τε ᾠδὰς καὶ κατὰ τὴν ἄλλην ποίησιν μυρία τῶν παλαιῶν ἔργα κοσμοῦσα , τοὺς ἐπιγιγνομένους παιδεύει . ὃς δʼ ἂν ἄνευ μανίας Μουσῶν ἐπὶ ποιητικὰς θύρας ἀφίκηται , πεισθεὶς ὡς ἄρα ἐκ τέχνης ἱκανὸς ποιητὴς ἐσόμενος , ἀτελὴς αὐτός τε καὶ ἡ ποίησις ὑπὸ τῆς τῶν μαινομένων ἡ τοῦ σωφρονοῦντος ἠφανίσθη . τοσαῦτα μέν σοι καὶ ἔτι πλείω ἔχω μανίας γιγνομένης ἀπὸ θεῶν λέγειν καλὰ ἔργα . εἰ τοίνυν , ὦ Ζεῦ καὶ θεοὶ , μανία τίς ἐστιν ἀμείνων σωφροσύνης καὶ παρὰ θεῶν ἀνθρώποις γιγνομένη , πῶς ἄξιον πᾶν γε τὸ μὴ τέχνῃ γιγνόμενον ψέγειν , ἢ πῶς ῥητορικὴν ἁπλῶς αἰσχρὸν ἡγεῖσθαι καὶ μὴ συγχωρεῖν δύναμίν γέ τινʼ εἶναι τέχνης κρείττονα ; εἰ δὲ δὴ τὴν μὲν καλλίστην τῶν τεχνῶν προσείρηκε τῷ μανικὴν εἶναι , τὴν δʼ ἁπλῶς οὐδʼ εἶναι τέχνην , τὴν ποιητικὴν , ἀλλʼ ἐπίπνοιαν ἐκ Μουσῶν , ὃς δʼ ἂν ἄνευ μανίας Μουσῶν ἐπὶ ποιητικὰς θύρας ἀφίκηται , πεισθεὶς ὡς ἄρα ἐκ τέχνης ἱκανὸς ποιητὴς ἐσόμενος , ἀτελὴς αὐτός τε καὶ ἡ ποίησις ὑπὸ τῆς τῶν μαινομένων ἡ τοῦ σωφρονοῦντος ἠφανίσθη , πῶς οὐκ ἐξ ἀμφοῖν δείκνυται τὸ μὴ τὴν τέχνην νικᾶν , ἀλλʼ ἔστιν οὗ καὶ λαμπρότερον καὶ θεοφιλέστερον εἶναι τὸ μὴ δουλεῦον τέχνῃ ; σαφῶς γὰρ οὑτωσὶ Πλάτων ἤδη διορίζεται τὸ μὴ δεῖν ἐπὶ τῶν μεγίστων τέχνην ζητεῖν . ὥστʼ εἰ μὲν βούλει , τὸ τοῦ Εὐριπίδου καὶ τῶν αὐτοῦ νὴ Δία συμβαίνει , σοῦ τάδʼ , οὐκ ἐμοῦ κλύεις , ὦ τοσοῦτον ἐνθυμηθείς · εἰ δʼ αὖ βούλει , τὸ τοῦ Αἰσχύλου , τάδʼ οὐχ ὑπʼ ἄλλων , ἀλλὰ τοῖς αὑτοῦ πτεροῖς , ἃ θρυλεῖς ἐν ἐκείνοις τοῖς λόγοις , ἁλίσκει . καὶ μὴν εἰ μαντικὴν μὲν ἐξ Ἀπόλλωνος ἢ καὶ Διὸς , τελετὰς δὲ ἐξ ἄλλου του θεῶν τίθης , ποιητικὴν δʼ ἐκ
Lemmas: εὑρίσκω . τρίτος δέ ἀπό Μοῦσα κατοχή τε καί μανία λαμβάνω ἁπαλός καί ἄβατος ψυχή ἐγείρω ἀναΒακχεύω κατά τε ἀοιδή καί κατά ὁ ἄλλος ποίησις μυρίος ὁ παλαιός ἔργον κοσμέω , ὁ ἐπιγίγνομαι παιδεύω . ὅς δέ ἄν ἄνευ μανία Μοῦσα ἐπί ποιητικός θύρα ἀφικνέομαι , πείθω ὡς ἄρα ἐκ τέχνη ἱκανός ποιητής εἰμί , ἀτελής αὐτός τε καί ὁ ποίησις ὑπό ὁ ὁ μαίνομαι ὁ ὁ σωφρονέω ἀφανίζω . τοσοῦτος μέν σύ καί ἔτι πολύς ἔχω μανία γίγνομαι ἀπό θεός λέγω καλός ἔργον . εἰ τοίνυν , ὦ Ζεύς καί θεός , μανία τις εἰμί ἀγαθός σωφροσύνη καί παρά θεός ἄνθρωπος γίγνομαι , πῶς ἄξιος πᾶς γε ὁ μή τέχνη γίγνομαι ψέγω , ἤ πῶς ῥητορική ἁπλῶς αἰσχρός ἡγέομαι καί μή συγχωρέω δύναμις γε τις εἰμί τέχνη κρατύς ; εἰ δέ δή ὁ μέν καλός ὁ τέχνη προσλέγω ὁ μανικός εἰμί , ὁ δέ ἁπλῶς οὐδέ εἰμί τέχνη , ὁ ποιητικός , ἀλλά ἐπίπνοια ἐκ Μοῦσα , ὅς δέ ἄν ἄνευ μανία Μοῦσα ἐπί ποιητικός θύρα ἀφικνέομαι , πείθω ὡς ἄρα ἐκ τέχνη ἱκανός ποιητής εἰμί , ἀτελής αὐτός τε καί ὁ ποίησις ὑπό ὁ ὁ μαίνομαι ὁ ὁ σωφρονέω ἀφανίζω , πῶς οὐ ἐκ ἄμφω δείκνυμι ὁ μή ὁ τέχνη νικάω , ἀλλά εἰμί ὅς καί λαμπρός καί θεοφιλής εἰμί ὁ μή δουλεύω τέχνη ; σαφής γάρ οὕτως Πλάτων ἤδη διορίζω ὁ μή δέω ἐπί ὁ μέγας τέχνη ζητέω . ὥστε εἰ μέν βούλομαι , ὁ ὁ Εὐριπίδης καί ὁ αὐτός νή Ζεύς συμβαίνω , σύ ὅδε , οὐ ἐγώ κλύω , ὦ τοσοῦτος ἐνθυμέομαι · εἰ δέ αὖ βούλομαι , ὁ ὁ Αἰσχύλος , ὅδε οὐ ὑπό ἄλλος , ἀλλά ὁ ἑαυτοῦ πτερόν , ὅς θρυλέω ἐν ἐκεῖνος ὁ λόγος , ἁλίσκομαι . καί μήν εἰ μαντικός μέν ἐκ Ἀπόλλων ἤ καί Ζεύς , τελετή δέ ἐκ ἄλλος τις θεός τίθημι , ποιητικός δέ ἐκ
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 16
Μουσῶν , οὐδʼ ὁ τῶν μὲν ἀδελφὸς , τοῦ δὲ παῖς Ἑρμῆς ἀπορήσει λόγων περὶ τῆς αὑτοῦ δωρεᾶς , ἀλλʼ αὑτῷ τε καὶ τῷ πατρὶ προστιθεὶς τοὺς λόγους ἀληθῆ τε καὶ δίκαια ἐρεῖ . οἶμαι δὲ καὶ οἱ λογίους τούτους προσειπόντες τοὺς θεοὺς , καὶ παλαιοὶ καὶ νέοι , καὶ οὐδὲ περὶ ἓν γράμμα διενεχθέντες , πολλῷ σαφέστερον ἢ περὶ μανίας μαρτυροῦσιν ὅτι εἰς ἀξιόχρεως ἀνοίσομεν , ἄν τι μετῇ λόγων ἡμῖν , εἰ καὶ μηδεμιᾷ προσφύγοιμεν τέχνῃ . εἶεν . τίνα δὴ τὰ ἐφεξῆς ἦν ; ὥστε τοῦτό γε αὐτὸ μὴ φοβώμεθα ; μηδέ τις ἡμᾶς λόγος θορυβείτω δεδιττόμενος , ὡς πρὸ τοῦ κεκινημένου τὸν σώφρονα δεῖ προαιρεῖσθαι φίλον . ὅρα δὴ καὶ τάδε . ὥστε τοῦτό γε αὐτὸ μὴ φοβώμεθα , μηδέ τις ἡμᾶς λόγος θορυβείτω δεδιττόμενος , ὡς οὐ τὸν φύσει καὶ θείᾳ μοίρᾳ κατορθοῦντα δεῖ νικᾶν , ἀλλʼ ὅστις τεχνικὸς μικρῶς ἐστίν . ἀλλὰ τόδε φησὶ πρὸς ἐκείνῳ δείξας φερέσθω τὰ νικητήρια , ὡς οὐκ ἐπʼ ὠφελείᾳ ὁ ἔρως τῷ ποθοῦντι καὶ τῷ ἐρωμένῳ ἐκ θεῶν ἐπιπέμπεται . καὶ τόδε τοίνυν πρὸς ἐκείνῳ δείξας φερέσθω τὰ νικητήρια , ὡς οὐκ ἐπʼ ὠφελείᾳ τῇ πάσῃ καὶ μεγίστῃ λόγοι παρὰ θεῶν ἀνθρώποις γίγνονται . ἡμῖν δὲ ἀποδεικτέον αὖ τοὐναντίον φησὶν , ὡς ἐπʼ εὐτυχίᾳ τῇ μεγίστῃ παρὰ θεῶν ἡ τοιαύτη μανία δίδοται . τὸν δὲ Τήλεφον οὐκ οἴει τὰ αὐτὰ ταῦτα ; εἰ δʼ ἄρα μηδὲν ἐκεῖνος προτιμᾷ , ἀλλʼ ἡμῖν γε ἀποδεικτέον ὡς ἐπʼ εὐτυχίᾳ τῇ μεγίστῃ καὶ τὸ ἐξ ἀρχῆς ἡ τῶν λόγων δύναμις παρὰ θεῶν ἧκεν εἰς ἀνθρώπους , καὶ νῦν ἐν καλοῦ μοίρᾳ τῇ πρώτῃ καὶ εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον καὶ δίδονται καὶ δοθήσονται . καὶ μὴν εἰ μὲν ἀξιόπιστος Πλάτων , οὗτος
Lemmas: Μοῦσα , οὐδέ ὁ ὁ μέν ἀδελφός , ὁ δέ παῖς Ἑρμῆς ἀπορέω λόγος περί ὁ ἑαυτοῦ δωρεά , ἀλλά ἑαυτοῦ τε καί ὁ πατήρ προστίθημι ὁ λόγος ἀληθής τε καί δίκαιος λέγω . οἴομαι δέ καί ὁ λόγιος οὗτος προσλέγω ὁ θεός , καί παλαιός καί νέος , καί οὐδέ περί εἷς γράμμα διαφέρω , πολύς σαφής ἤ περί μανία μαρτυρέω ὅτι εἰς ἀξιόχρεως ἀναφέρω , ἐάν τις μεθίημι λόγος ἐγώ , εἰ καί μηδείς προσφεύγω τέχνη . εἶεν . τίς δή ὁ ἐφεξῆς εἰμί ; ὥστε οὗτος γε αὐτός μή φοβέω ; μηδέ τις ἐγώ λόγος θορυβέω δειδίσσομαι , ὡς πρό ὁ κινέω ὁ σώφρων δέω προαιρέω φίλος . ὁράω δή καί ὅδε . ὥστε οὗτος γε αὐτός μή φοβέω , μηδέ τις ἐγώ λόγος θορυβέω δειδίσσομαι , ὡς οὐ ὁ φύσις καί θεῖος μοῖρα κατορθόω δέω νικάω , ἀλλά ὅστις τεχνικός μικρός εἰμί . ἀλλά ὅδε φημί πρός ἐκεῖνος δείκνυμι φέρω ὁ νικητήριος , ὡς οὐ ἐπί ὠφέλεια ὁ ἔρως ὁ ποθέω καί ὁ ἐράω ἐκ θεός ἐπιπέμπω . καί ὅδε τοίνυν πρός ἐκεῖνος δείκνυμι φέρω ὁ νικητήριος , ὡς οὐ ἐπί ὠφέλεια ὁ πᾶς καί μέγας λόγος παρά θεός ἄνθρωπος γίγνομαι . ἐγώ δέ ἀποδεικτέον αὖ ἐναντίος φημί , ὡς ἐπί εὐτυχία ὁ μέγας παρά θεός ὁ τοιοῦτος μανία δίδωμι . ὁ δέ Τήλεφος οὐ οἴομαι ὁ αὐτός οὗτος ; εἰ δέ ἄρα μηδείς ἐκεῖνος προτιμάω , ἀλλά ἐγώ γε ἀποδεικτέον ὡς ἐπί εὐτυχία ὁ μέγας καί ὁ ἐκ ἀρχή ὁ ὁ λόγος δύναμις παρά θεός ἥκω εἰς ἄνθρωπος , καί νῦν ἐν καλός μοῖρα ὁ πρῶτος καί εἰς ὁ ἔπειτα χρόνος καί δίδωμι καί δίδωμι . καί μήν εἰ μέν ἀξιόπιστος Πλάτων , οὗτος
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 17
αὐτός ἐστιν ὁ μὴ διδοὺς τῇ τέχνῃ τὰ πρεσβεῖα · εἰ δʼ οὐδὲ τοῦτό τις συγχωρεῖ , πῶς ῥητορικὴ διὰ τοὺς ἐκείνου λόγους αἰσχρόν ; ἐγὼ δʼ ἀξιόπιστον μὲν τοῖς ὅλοις οὐδενὸς ἧττον Ἑλλήνων ἡγοῦμαι , ἡδέως δʼ ἂν ἐροίμην τοὺς πρὸς ἐκείνου πότερʼ αὐτῷ μᾶλλον πιστεύειν ἄξιον , ταῦτα ἢ ʼκεῖνα . καὶ μὴν εἰ τὰ μάλιστα σεμνός ἐστι , φαίνεται μαρτυρῶν ἡμῖν , ὥστε ὑπὲρ ἡμῶν σεμνός ἐστιν . ὅταν γὰρ ἡμεῖς μὲν καὶ ἡμῖν αὐτοῖς ταὐτὰ λέγωμεν κἀκείνῳ , ἐκεῖνος δὲ μήθʼ αὑτῷ μήθʼ ἡμῖν , οὐκ ἀντιλέγει μᾶλλον ἢ μαρτυρεῖ κατʼ αὐτὸ τοῦτο τὸ μὴ τἀληθῆ λέγειν . φέρε δὴ καὶ ἑτέραν ἐκ τοῦ αὐτοῦ γυμνασίου , ἔφη Πλάτων , μαρτυρίαν ἀντʼ εἰκόνος παράσχωμαι . οὐ γάρ που δυσχερανεῖ Πλάτων , ἐὰν Αἰσχίνης ἐπιψηφίσῃ Πλάτωνος εἰπόντος ἐγὼ δʼ εἰ μέν τινι τέχνῃ ᾤμην δύνασθαι ὠφελῆσαι , πάνυ ἂν πολλὴν ἐμαυτοῦ μωρίαν κατεγίγνωσκον · νῦν δὲ θείᾳ μοίρᾳ ᾤμην μοι τοῦτο δεδόσθαι ἐπʼ Ἀλκιβιάδην . καὶ οὐδέν γε τούτων ἄξιον θαυμάσαι . ἀκούεις ἀνδρὸς ἑταίρου καὶ τὸν αὐτόν σοι σοφώτατον νομίζοντος , προσθήσω δʼ ὅτι καὶ τῷ αὐτῷ τοὺς λόγους ἀνατιθέντος , ᾧπερ καὶ σὺ τούτους . οὐ χρὴ , φησὶ , θαυμάζειν , ὦ Πλάτων , εἴ τις καὶ τέχνην μὴ κτησάμενος οἷός τʼ ἐστὶν ὠφελεῖν ἀνθρώπους . πολλοὶ γὰρ καὶ τῶν καμνόντων ὑγιεῖς γίγνονται οἱ μὲν ἀνθρωπίνῃ τέχνῃ , οἱ δὲ θείᾳ μοίρᾳ . ὅσοι μὲν οὖν ἀνθρωπίνῃ τέχνῃ , ὑπὸ ἰατρῶν θεραπευόμενοι , ὅσοι δὲ θείᾳ μοίρᾳ , ἐπιθυμία αὐτοὺς ἄγει ἐπὶ τὸ ὀνῆσον · καὶ τότε ἐπεθύμησαν ἐμέσαι ,
Lemmas: αὐτός εἰμί ὁ μή δίδωμι ὁ τέχνη ὁ πρεσβεῖον · εἰ δέ οὐδέ οὗτος τις συγχωρέω , πῶς ῥητορικός διά ὁ ἐκεῖνος λόγος αἰσχρός ; ἐγώ δέ ἀξιόπιστος μέν ὁ ὅλος οὐδείς ἥσσων Ἕλλην ἡγέομαι , ἡδύς δέ ἄν λέγω ὁ πρός ἐκεῖνος πότερος αὐτός μάλα πιστεύω ἄξιος , οὗτος ἤ ἐκεῖνος . καί μήν εἰ ὁ μάλα σεμνός εἰμί , φαίνω μαρτυρέω ἐγώ , ὥστε ὑπέρ ἐγώ σεμνός εἰμί . ὅταν γάρ ἐγώ μέν καί ἐγώ αὐτός αὐτός λέγω ἐκεῖνος , ἐκεῖνος δέ μήτε ἑαυτοῦ μήτε ἐγώ , οὐ ἀντιλέγω μάλα ἤ μαρτυρέω κατά αὐτός οὗτος ὁ μή ἀληθής λέγω . φέρω δή καί ἕτερος ἐκ ὁ αὐτός γυμνάσιον , φημί Πλάτων , μαρτυρία ἀντί εἰκών παρέχω . οὐ γάρ που δυσχεραίνω Πλάτων , ἐάν Αἰσχίνης ἐπιψηφίζω Πλάτων λέγω ἐγώ δέ εἰ μέν τις τέχνη οἴομαι δύναμαι ὠφελέω , πάνυ ἄν πολύς ἐμαυτοῦ μωρία καταγιγνώσκω · νῦν δέ θεῖος μοῖρα οἴομαι ἐγώ οὗτος δίδωμι ἐπί Ἀλκιβιάδης . καί οὐδείς γε οὗτος ἄξιος θαυμάζω . ἀκούω ἀνήρ ἑταῖρος καί ὁ αὐτός σύ σοφός νομίζω , προστίθημι δέ ὅτι καί ὁ αὐτός ὁ λόγος ἀνατίθημι , ὅς καί σύ οὗτος . οὐ χρή , φημί , θαυμάζω , ὦ Πλάτων , εἰ τις καί τέχνη μή κτάομαι οἷος τε εἰμί ὠφελέω ἄνθρωπος . πολύς γάρ καί ὁ κάμνω ὑγιής γίγνομαι ὁ μέν ἀνθρώπινος τέχνη , ὁ δέ θεῖος μοῖρα . ὅσος μέν οὖν ἀνθρώπινος τέχνη , ὑπό ἰατρός θεραπεύω , ὅσος δέ θεῖος μοῖρα , ἐπιθυμία αὐτός ἄγω ἐπί ὁ ὀνίνημι · καί τότε ἐπιθυμέω ἐμέω ,
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 18
ὁπότε αὐτοῖς ἔμελλε συνοίσειν , καὶ τότε κυνηγετῆσαι , ὁπότε συνοίσειν ἔμελλε πονῆσαι . Ἡράκλεις , ὡς διαρρήδην καὶ περιφανῶς Αἰσχίνης ὁ τοῦ Πλάτωνος συμφοιτητὴς μαρτυρεῖ Πλάτωνι ταῦθʼ ἃ μικρῷ πρόσθεν παρεσχόμεθα αὐτοῦ πολλῷ καὶ ἀνθρωπινώτερα καὶ πρὸς θεῶν εἶναι καλλίονα ὧν ἕνεκα τοῦ παραδόξου συνεσκεύακεν . οὐκοῦν αὐτός τε μαρτυρῶν ἡμῖν ὥσπερ ὑπὸ κήρυκος ἁνὴρ φαίνεται καὶ τὴν τοῦδε μαρτυρίαν ὥσπερ ἐπισφραγίζεται · τοὺς γὰρ πρὸς ἡμῶν αὐτοῦ λόγους κυροῖ . καὶ μὴν εἰ πολλοὶ τῶν καμνόντων ὑγιεῖς γίγνονται χωρὶς ἰατρῶν καὶ τέχνης , καὶ ταῦτʼ οὐδʼ ἐφʼ ἑνὶ ἄλλῳ τῆς τῶν ἰατρῶν τέχνης οὔσης ἢ τῷ ποιεῖν ὑγιεῖς , οὐδὲν ἀπεικὸς οὐδʼ ἔξω τῆς ἀνθρωπίνης τέχνης χρὴ εἰπεῖν εἴτε θείας μοίρας κἀν τοῖς λόγοις τοῦ βελτίστου τυγχάνειν μηδεμιᾷ τέχνῃ χρωμένους , εἰ καὶ ὅτι μάλιστα τῆς τέχνης ἦν τὸ τοῦ βελτίστου τυγχάνειν περὶ αὐτοὺς τοὺς λόγους . περί γε μὴν τούτου τοῦ μέρους οὐκέτʼ ἐκ λόγου πρὸς Πλάτωνα ἀγωνιοῦμαι , ὡς ἄρα πολλοὶ διὰ θείας μοίρας ἐσώθησαν , οὐδέ μοι νεμεσήσει δήπουθεν οὔτʼ Αἰσχίνης ὁ Λυσανίου οὔτʼ ἄλλος οὐδεὶς , εἰ φαίην αὐτὸς ἔχειν μαρτυρῆσαι μᾶλλον τοῖς ῥήμασιν ἢ τῆς παρʼ ἐκείνου πρὸς δὴ ταῦτα προσδεῖσθαι μαρτυρίας . ἀλλʼ ὡς ἀληθῶς ὥσπερ οἱ θεομάντεις οἱ τοῖς τῶν πραγμάτων ἐπωνύμοις τετελεσμένοι παρʼ αὐτῶν τῶν θεῶν ἔχω τὸ μάθημα , ὑφʼ ὧν ἃ μηδεὶς ἰατρῶν μήτε οἶδεν ὅ τι χρὴ
Lemmas: ὁπότε αὐτός μέλλω συμφέρω , καί τότε κυνηγετέω , ὁπότε συμφέρω μέλλω πονέω . Ἡρακλῆς , ὡς διαρρήδην καί περιφανής Αἰσχίνης ὁ ὁ Πλάτων συμφοιτητής μαρτυρέω Πλάτων οὗτος ὅς μικρός πρόσθεν παρέχω αὐτός πολύς καί ἀνθρώπινος καί πρός θεός εἰμί καλός ὅς ἕνεκα ὁ παράδοξος συσκευάζω . οὐκοῦν αὐτός τε μαρτυρέω ἐγώ ὥσπερ ὑπό κῆρυξ ἀνήρ φαίνω καί ὁ ὅδε μαρτυρία ὥσπερ ἐπισφραγίζω · ὁ γάρ πρός ἐγώ αὐτός λόγος κυρέω . καί μήν εἰ πολύς ὁ κάμνω ὑγιής γίγνομαι χωρίς ἰατρός καί τέχνη , καί οὗτος οὐδέ ἐπί εἷς ἄλλος ὁ ὁ ἰατρός τέχνη εἰμί ἤ ὁ ποιέω ὑγιής , οὐδείς ἀφίημι οὐδέ ἔξω ὁ ἀνθρώπινος τέχνη χρή λέγω εἴτε θεῖος μοῖρα ἐν ὁ λόγος ὁ ἀγαθός τυγχάνω μηδείς τέχνη χράω , εἰ καί ὅτι μάλα ὁ τέχνη εἰμί ὁ ὁ ἀγαθός τυγχάνω περί αὐτός ὁ λόγος . περί γε μήν οὗτος ὁ μέρος οὐκέτι ἐκ λόγος πρός Πλάτων ἀγωνίζομαι , ὡς ἄρα πολύς διά θεῖος μοῖρα σῴζω , οὐδέ ἐγώ νεμεσάω δήπουθεν οὔτε Αἰσχίνης ὁ Λυσανίας οὔτε ἄλλος οὐδείς , εἰ φημί αὐτός ἔχω μαρτυρέω μάλα ὁ ῥῆμα ἤ ὁ παρά ἐκεῖνος πρός δή οὗτος προσδέω μαρτυρία . ἀλλά ὡς ἀληθής ὥσπερ ὁ θεόμαντις ὁ ὁ ὁ πρᾶγμα ἐπώνυμος τελέω παρά αὐτός ὁ θεός ἔχω ὁ μάθημα , ὑπό ὅς ὅς μηδείς ἰατρός μήτε οἶδα ὅς τις χρή
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 21
οἰκεῖα τῷ Σωκράτους ἤθει καὶ προσήκοντα ἐκρίθη , ὥστε καὶ ταύτῃ τῇ δόξῃ γενέσθαι χώραν . δοκεῖ δέ μοι καὶ Σωκράτης αὐτὸς εἰ καὶ μηδεὶς λόγος αὐτοῦ γραφῇ σώζεται , οὐχ ἧττον οὔτε Πλάτωνος τοῦ σεμνοῦ οὔτʼ Αἰσχίνου τοῦ κομψοῦ μαρτυρεῖν , ἀλλʼ ἔτι κάλλιον καὶ ὡς ἀληθῶς εἰς τὸ μέσον . ὁμολογεῖται μέν γε λέγειν αὐτὸν ὡς ἄρα οὐδὲν ἐπίσταιτο , καὶ πάντες τοῦτό φασιν οἱ συγγενόμενοι . ὁμολογεῖται δʼ αὖ καὶ τοῦτο , σοφώτατον εἶναι Σωκράτη τὴν Πυθίαν εἰρηκέναι . πῶς οὖν ταῦτʼ ἔχει ; οὐ γὰρ τόν γε τοῦ παντὸς ἐσφαλμένον ὡς ἀνέλοι σοφώτατον ἀνδρῶν πιστεῦσαι θεμιτὸν περὶ τοῦ θεοῦ . τέχνην δὲ , ὡς ἔοικεν , ἔφασκεν οὐκ ἀσκεῖν , ἀληθῆ λέγων . ᾧ γοῦν συνεγένετο Ἀναξαγόρᾳ , οὐ τἀκείνου τιμήσας φαίνεται . ἓν μὲν δὴ τοῦτο μαρτυρεῖ Σωκράτης , οὐκ αἰσχρὸν εἶναι τὸ μὴ τέχνην κεκτῆσθαι , εἴπερ περὶ αὑτοῦ λέγων οὐκ ᾐσχύνετο . ἕτερον δὲ ἀκόλουθον . οὐ γάρ ἐστιν ὅστις οὐ λέγει περὶ Σωκράτους ὅτι φάσκοι τὸ δαιμόνιον αὐτῷ σημαίνειν . οὐκοῦν μηδὲν μὲν ἐπίστασθαι τῶν δεόντων ἀμήχανον ᾧ γε παρηκολούθει τὸ δαιμόνιον . ὅτι δʼ οὐδὲν ἐπίσταιτο αὐτὸς ἔλεγε , λέγων δʼ οὐκ ἐψεύδετο , εἴπερ γε μηδὲ ὁ θεὸς σοφώτατον αὐτὸν εἰρηκώς . λοιπὸν οὖν τί ποτʼ ἐστὶ τὸ φάσκειν οὐκ εἰδέναι ; οἶμαί γε τὸ μὴ τέχνῃ . ἀλλὰ μὴν εἰ μηδετέρως γʼ ἂν σοφώτατος ἦν ἔτι , μήτε ψευδόμενος περὶ αὑτοῦ , εἴπερ ἕν τι τῶν αἰσχρῶν τὸ ψεύδεσθαι , μήτʼ ἀληθῆ λέγων , εἰ τὸ μὴ χρῆσθαι τέχνῃ τῶν ἁπλῶς αἰσχρῶν ἦν , ἅμα Σωκράτης τε διʼ ἀμφοτέρων μαρτυρεῖ τῷ λόγῳ , καὶ ὧν ἔξαρνος ἦν καὶ ὧν ὡμολόγει , καὶ διὰ τοῦ Σωκράτους ὁ
Lemmas: οἰκεῖος ὁ Σωκράτης ἦθος καί προσήκω κρίνω , ὥστε καί οὗτος ὁ δόξα γίγνομαι χώρα . δοκέω δέ ἐγώ καί Σωκράτης αὐτός εἰ καί μηδείς λόγος αὐτός γραφή σῴζω , οὐ ἥσσων οὔτε Πλάτων ὁ σεμνός οὔτε Αἰσχίνης ὁ κομψός μαρτυρέω , ἀλλά ἔτι καλός καί ὡς ἀληθής εἰς ὁ μέσος . ὁμολογέω μέν γε λέγω αὐτός ὡς ἄρα οὐδείς ἐπίσταμαι , καί πᾶς οὗτος φημί ὁ συγγίγνομαι . ὁμολογέω δέ αὖ καί οὗτος , σοφός εἰμί Σωκράτης ὁ Πυθία λέγω . πῶς οὖν οὗτος ἔχω ; οὐ γάρ ὁ γε ὁ πᾶς σφάλλω ὡς ἀναιρέω σοφός ἀνήρ πιστεύω θεμιτός περί ὁ θεός . τέχνη δέ , ὡς ἔοικα , φάσκω οὐ ἀσκέω , ἀληθής λέγω . ὅς γοῦν συγγίγνομαι Ἀναξαγόρας , οὐ ἐκεῖνος τιμάω φαίνω . εἷς μέν δή οὗτος μαρτυρέω Σωκράτης , οὐ αἰσχρός εἰμί ὁ μή τέχνη κτάομαι , εἴπερ περί ἑαυτοῦ λέγω οὐ αἰσχύνω . ἕτερος δέ ἀκόλουθος . οὐ γάρ εἰμί ὅστις οὐ λέγω περί Σωκράτης ὅτι φάσκω ὁ δαιμόνιον αὐτός σημαίνω . οὐκοῦν μηδείς μέν ἐπίσταμαι ὁ δέω ἀμήχανος ὅς γε παρακολουθέω ὁ δαιμόνιον . ὅτι δέ οὐδείς ἐπίσταμαι αὐτός λέγω , λέγω δέ οὐ ψεύδω , εἴπερ γε μηδέ ὁ θεός σοφός αὐτός λέγω . λοιπός οὖν τίς ποτέ εἰμί ὁ φάσκω οὐ οἶδα ; οἴομαι γε ὁ μή τέχνη . ἀλλά μήν εἰ μηδέτερος γε ἄν σοφός εἰμί ἔτι , μήτε ψεύδω περί ἑαυτοῦ , εἴπερ εἷς τις ὁ αἰσχρός ὁ ψεύδω , μήτε ἀληθής λέγω , εἰ ὁ μή χράω τέχνη ὁ ἁπλῶς αἰσχρός εἰμί , ἅμα Σωκράτης τε διά ἀμφότερος μαρτυρέω ὁ λόγος , καί ὅς ἔξαρνος εἰμί καί ὅς ὁμολογέω , καί διά ὁ Σωκράτης ὁ
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 22
θεὸς μεμαρτύρηκε περὶ ἀμφοῖν , χρήσας ἐκεῖνον σοφώτατον εἶναι , ὥστε διπλῆν οὖσαν τὴν τοῦ Σωκράτους μαρτυρίαν ἑτέρᾳ κυρίᾳ τῇ παρʼ αὑτοῦ βεβαιοῖ . μάθοι δʼ ἄν τις καὶ παρʼ αὐτοῦ τοῦ πράγματος συμβαίνοντα τῷ Σωκράτους λόγῳ καὶ βίῳ τὰ ἀπὸ τῆς μαντείας . τὸν γὰρ ζῶντα ὑπὸ θεῷ καὶ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων ἠμεληκότα πῶς οὐκ εὔλογον ἐκ προχείρου παρὰ θεῷ κριτῇ σοφώτατον ἀνθρώπων ἀνῃρῆσθαι ; ἡ μὲν οὖν παρὰ τοῦ Πλάτωνος ἡμῖν μαρτυρία τοσαύτη , διʼ αὐτοῦ καὶ διὰ τῶν ἑταίρων ἀμφοτέρων τελευτῶσα εἰς τὸν θεὸν τὸν ἐν Δελφοῖς , ὃς ἐπιψηφίζει Πλάτωνι ἃ μικρῷ πρόσθεν ἔφην Αἰσχίνην . εἰ δὲ δεῖ καὶ ποιητῶν παρασχέσθαι μαρτυρίας , ἔστι μὲν ἔργον ἢ τὰς ἁπάντων ἢ τὰς τῶν προκριθέντων διὰ πάντων παρασχέσθαι , ὅμως δʼ ὡς ἄν τις ἔχοι τῶν γνωριμωτάτων ἐκλέξας εἰπεῖν ῥᾳθυμία παραλιπεῖν . κοινῇ μὲν οὖν πάντες ποιηταὶ μαρτυροῦσι τὴν ἔργῳ μαρτυρίαν , εἴπερ εἰσὶ ποιηταὶ τῷ κρατοῦντι λόγῳ τῆς τέχνης . ἀλλʼ οὐ ταύτης δέομαι τὰ νῦν , ἔστι γὰρ ἐν τοῖς εἰρημένοις , ἀλλὰ τῆς κατὰ ῥῆμα . τοῦτο μὲν τοίνυν ὁ πρεσβύτατος αὐτῶν καὶ πᾶσι συνηθέστατος Πάνδαρον μὲν τὸν Ζελείτην ἐπαινῶν εἰς τὴν τοξικὴν ὧι καὶ τόξον Ἀπόλλων αὐτὸς ἔδωκε λέγει . τὸν δὲ τῶν Φαιάκων βασιλέα ποιήσας εἰς ὑπερβολὴν φιλάνθρωπον καὶ θεοφιλῆ τῷ ῥήματι τούτῳ τετίμηκεν Ἀλκίνοος δὲ τότʼ ἦρχε θεῶν ἄπο μήδεα εἰδώς . μή μου πύθῃ , φησὶ , ποίαν τέχνην ἐκέκτητο , ἢ τίς διδάσκαλος αὐτοῦ · θεῶν γὰρ ἄπο μήδεα ᾔδει . τὸν δʼ αὖ Δημόδοκον ὡσαύτως τὸν κιθαρῳδὸν ἐπαινῶν ὡς ἄκρον τὴν μουσικὴν οὕτως ποιεῖ τὸν πέρι Μοῦσʼ ἐφίλησε , δίδου δʼ ἀγαθόν τε κακόν τε · ὀφθαλμῶν μὲν ἄμερσε , δίδου δʼ ἡδεῖαν ἀοιδήν · καὶ πάλιν Μοῦσʼ ἄρʼ ἀοιδὸν ἀνῆκεν ἀειδέμεναι κλέα ἀνδρῶν .
Lemmas: θεός μαρτυρέω περί ἄμφω , χράω ἐκεῖνος σοφός εἰμί , ὥστε διπλόος εἰμί ὁ ὁ Σωκράτης μαρτυρία ἕτερος κύριος ὁ παρά ἑαυτοῦ βεβαιόω . μανθάνω δέ ἄν τις καί παρά αὐτός ὁ πρᾶγμα συμβαίνω ὁ Σωκράτης λόγος καί βίος ὁ ἀπό ὁ μαντεία . ὁ γάρ ζάω ὑπό θεός καί ὁ ἀνθρώπινος πρᾶγμα ἀμελέω πῶς οὐ εὔλογος ἐκ πρόχειρος παρά θεός κριτής σοφός ἄνθρωπος ἀναιρέω ; ὁ μέν οὖν παρά ὁ Πλάτων ἐγώ μαρτυρία τοσοῦτος , διά αὐτός καί διά ὁ ἑταῖρος ἀμφότερος τελευτάω εἰς ὁ θεός ὁ ἐν Δελφοί , ὅς ἐπιψηφίζω Πλάτων ὅς μικρός πρόσθεν φημί Αἰσχίνης . εἰ δέ δέω καί ποιητής παρέχω μαρτυρία , εἰμί μέν ἔργον ἤ ὁ ἅπας ἤ ὁ ὁ προκρίνω διά πᾶς παρέχω , ὅμως δέ ὡς ἄν τις ἔχω ὁ γνώριμος ἐκλέγω λέγω ῥαθυμία παραλείπω . κοινῇ μέν οὖν πᾶς ποιητής μαρτυρέω ὁ ἔργον μαρτυρία , εἴπερ εἰμί ποιητής ὁ κρατέω λόγος ὁ τέχνη . ἀλλά οὐ οὗτος δέω ὁ νῦν , εἰμί γάρ ἐν ὁ λέγω , ἀλλά ὁ κατά ῥῆμα . οὗτος μέν τοίνυν ὁ πρέσβυς αὐτός καί πᾶς συνήθης Πάνδαρος μέν ὁ Ζελείτης ἐπαινέω εἰς ὁ τοξικός ὅς καί τόξον Ἀπόλλων αὐτός δίδωμι λέγω . ὁ δέ ὁ Φαίαξ βασιλεύς ποιέω εἰς ὑπερβολή φιλάνθρωπος καί θεοφιλής ὁ ῥῆμα οὗτος τιμάω Ἀλκίνοος δέ τότε ἄρχω θεός ἀπό μῆδος οἶδα . μή ἐγώ πυνθάνομαι , φημί , ποῖος τέχνη κτάομαι , ἤ τίς διδάσκαλος αὐτός · θεός γάρ ἀπό μῆδος οἶδα . ὁ δέ αὖ Δημόδοκος ὡσαύτως ὁ κιθαρῳδός ἐπαινέω ὡς ἄκρος ὁ μουσική οὕτως ποιέω ὁ περί Μοῦσα φιλέω , δίδωμι δέ ἀγαθός τε κακός τε · ὀφθαλμός μέν ἀμέρδω , δίδωμι δέ ἡδύς ἀοιδή · καί πάλιν Μοῦσα ἄρα ἀοιδός ἀνίημι ἀείδω κλέος ἀνήρ .
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 25
τό τε αὐτὸν συνεῖναι καὶ τὸ ὑπειπεῖν τὸν θεὸν , καὶ πάλιν αὖ τὴν φύσιν καὶ τροφὴν τῇ θείᾳ μοίρᾳ προστιθείς . καὶ ταῦτα οὐ Μέντωρ , οὐδʼ Ἁλιθέρσης αὐτῷ λέγει , ἀλλὰ θεῶν ἡ σοφωτάτη καὶ ᾗ τά τε τῆς φρονήσεως καὶ τὸ περὶ τὰς τέχνας ἀνάκειται . καὶ ὁ Τηλέμαχος πρῶτον τότε ῥητορεύων εὔπορος γίγνεται καὶ λόγους ἀποχρῶντας εὑρίσκει τῇ χρείᾳ—ἃ γὰρ ἐν μνηστῆρσιν ἐδημηγόρησεν ἐῶ λέγειν—τῆς Ἀθηνᾶς , καὶ τυγχάνει τοῦ σκοποῦ οὕτως ὥσθʼ ὅ γε Νέστωρ ἀκούσας , τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἥδιστον , ἐπαινεῖ τε καὶ φησὶν ἤτοι γὰρ μῦθοί γε ἐοικότες , οὐδέ κε φαίης ἄνδρα νεώτερον ὧδε ἐοικότα μυθήσασθαι · καίτοι τῶν ἄκρων ῥητορικὴν καὶ λόγους εὑρεῖν καὶ κρῖναι ὁ Νέστωρ αὐτῷ πεποίηται καὶ ἐν Ἰλιάδι καὶ ἐν Ὀδυσσείᾳ · ἀλλʼ ὅμως ἐπαινεῖ καὶ λαμπρῶς . ὡς δʼ ἧκεν ἐκ τῆς Πύλου πρὸς τὸν ἕτερον ῥήτορα καὶ βασιλέα τὸν Μενέλαον , ὁ μὲν Τηλέμαχος ὡς θεοῦ φησιν ἀκούων τέρπεσθαι τοῦ Μενελάου , ὁ δὲ τὴν αὐτὴν αὖ περὶ ἐκείνου φέρει τῷ Νέστορι δόξαν , καὶ φησὶν ἅτε καὶ αὐτὸς ἤδη πρεσβύτης ὢν αἵματος εἶς ἀγαθοῖο φίλον τέκος οἷʼ ἀγορεύεις · οὐδὲν ἀλλʼ ἢ τοῦτο λέγων ὅτι πέφυκας πρὸς λόγους , διὰ τοῦτο λέγεις τὰ βέλτιστα , καὶ παρʼ ἑτέροις τοιούτοις εὐδοκιμεῖς · ὥστε εἰ καὶ μὴ τέχνην τινʼ ἔχεις περὶ τοὺς λόγους , ἔμοιγε , φησὶν , ἐξαρκεῖ . οὕτω διʼ ὅλου τοῦ δράματος ὥσπερ ἐξεπίτηδες καὶ διὰ πάντων τῶν ἀξιόχρεων Ὅμηρος μαρτυρεῖ μὴ τὴν τέχνην εἶναι κυρίαν ἐν τοῖς λόγοις , ἀλλὰ τὸ τῆς φύσεως κράτος καὶ τὸ δοκοῦν τῷ θεῷ . αὐτὸς τοίνυν ὁ τοῦ Τηλεμάχου πατὴρ , ὃν τῆς εἰς τοὺς λόγους παρασκευῆς ἐπὶ πλεῖστον ἐποίησεν ἥκοντα , παροξυνθείς τι πρὸς τὸν Φαίακα καὶ σωφρονίζων αὐτὸν , πῶς λέγει καὶ παρρησιάζεται , ἄλλος μὲν γάρ τʼ εἶδος ἀκιδνότερος πέλει ἀνὴρ , ἀλλὰ θεὸς μορφὴν ἔπεσι στέφει ·
Lemmas: ὁ τε αὐτός σύνειμι καί ὁ ὑπεῖπον ὁ θεός , καί πάλιν αὖ ὁ φύσις καί τροφή ὁ θεῖος μοῖρα προστίθημι . καί οὗτος οὐ Μέντωρ , οὐδέ Ἁλιθέρσης αὐτός λέγω , ἀλλά θεός ὁ σοφός καί ὅς ὁ τε ὁ φρόνησις καί ὁ περί ὁ τέχνη ἀνάκειμαι . καί ὁ Τηλέμαχος πρῶτος τότε ῥητορεύω εὔπορος γίγνομαι καί λόγος ἀποχράω εὑρίσκω ὁ χρεία γάρ ἐν μνηστήρ δημηγορέω ἐάω λέγειν—τῆς Ἀθήνη , καί τυγχάνω ὁ σκοπός οὕτως ὥστε ὁ γε Νέστωρ ἀκούω , οὗτος γάρ εἰμί ὁ ἡδύς , ἐπαινέω τε καί φημί ἤτοι γάρ μῦθος γε ἔοικα , οὐδέ ἄν φημί ἀνήρ νέος ὧδε ἔοικα μυθέομαι · καίτοι ὁ ἄκρος ῥητορική καί λόγος εὑρίσκω καί κρίνω ὁ Νέστωρ αὐτός ποιέω καί ἐν Ἰλιάς καί ἐν Ὀδύσσεια · ἀλλά ὅμως ἐπαινέω καί λαμπρός . ὡς δέ ἥκω ἐκ ὁ Πύλος πρός ὁ ἕτερος ῥήτωρ καί βασιλεύς ὁ Μενέλαος , ὁ μέν Τηλέμαχος ὡς θεός φημί ἀκούω τέρπω ὁ Μενέλαος , ὁ δέ ὁ αὐτός αὖ περί ἐκεῖνος φέρω ὁ Νέστωρ δόξα , καί φημί ἅτε καί αὐτός ἤδη πρεσβύτης εἰμί αἷμα εἰμί ἀγαθός φίλος τέκος οἷος ἀγορεύω · οὐδείς ἀλλά ἤ οὗτος λέγω ὅτι φύω πρός λόγος , διά οὗτος λέγω ὁ ἀγαθός , καί παρά ἕτερος τοιοῦτος εὐδοκιμέω · ὥστε εἰ καί μή τέχνη τις ἔχω περί ὁ λόγος , ἐγώ , φημί , ἐξαρκέω . οὕτως διά ὅλος ὁ δρᾶμα ὥσπερ ἐξεπίτηδες καί διά πᾶς ὁ ἀξιόχρεως Ὅμηρος μαρτυρέω μή ὁ τέχνη εἰμί κύριος ἐν ὁ λόγος , ἀλλά ὁ ὁ φύσις κράτος καί ὁ δοκέω ὁ θεός . αὐτός τοίνυν ὁ ὁ Τηλέμαχος πατήρ , ὅς ὁ εἰς ὁ λόγος παρασκευή ἐπί πολύς ποιέω ἥκω , παροξύνω τις πρός ὁ Φαίαξ καί σωφρονίζω αὐτός , πῶς λέγω καί παρρησιάζομαι , ἄλλος μέν γάρ τε εἶδος ἀκιδνός πέλω ἀνήρ , ἀλλά θεός μορφή ἔπος στέφω ·
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 26
ὁμοῦ μὲν τὸ ἀξίωμα τῆς ῥητορικῆς ἐμφανίζων καὶ τὴν δύναμιν αὐτῆς ὁπόση τις καὶ ἡλίκη , ὁμοῦ δʼ αὐτὰ ταῦτα τῷ θεῷ προστιθεὶς ὡς ἐκεῖθεν ἥκοντα , ὥσπερ Πλάτωνι ἀποκρινάμενος , οὐκ Εὐρυάλῳ . δοκεῖ δέ μοι καὶ Ἡσίοδος τῆς αὐτῆς ἔχεσθαι γνώμης Ὁμήρῳ καὶ τοῖς ῥήμασι μόνοις διαλλάττειν ἐν τοῖσδε τοῖς ἔπεσι κεῖνος μὲν πανάριστος ὃς αὑτῷ πάντα νοήσῃ · ἐσθλὸς δʼ αὖ κἀκεῖνος ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται · ὃς δέ γε μήτʼ αὐτὸς νοέῃ μήτʼ ἄλλου ἀκούων ἐν θυμῷ βάλληται , ὁ δʼ αὖτʼ ἀχρήιος ἀνήρ . πρῶτον μὲν ἔθετο τὸν αὐτὸν εὑρόντα τὰ βέλτιστα , ἔσχατον δὲ ἀμαθίᾳ τὸν οὔτε συνιέντα οὔτε πειθόμενον , μέσον δὲ ἀμφοτέρων , ὥσπερ ἐν ἀριθμῶν ὅροις , τὸν τῷ συνιέντι πεισθέντα , τοσούτῳ χείρω τοῦ νοήσαντος , ὅσῳ βελτίω τοῦ μήθʼ εὑρόντος μήτε πεισθέντος . οὐκοῦν ὁ μὲν αὐτὸς πάντα νοήσας ἐστὶν ὁ εὖ εἰπών · εἰ δὲ βούλει ἐκείνως , ὁ μὲν εὖ εἰπών ἐστιν ὁ νοήσας αὐτὸς ἅπαντα . δῆλον δέ · προσθεὶς γὰρ ὃς αὐτὸς πάντα νοήσῃ μετείληφεν ἐν τῷ δευτέρῳ ἐπὶ τοῦ εὖ εἰπόντος τὸν αὐτὸν τοῦτον λέγων , ἀντὶ τοῦ νοήσαντος τὸν εὖ εἰπόντα θεὶς , ὡς αὐτὸν τοῦτον ὄντα τὸν βέλτιστον ῥήτορα . οὕτω δὲ τούτων κειμένων ὁ μὲν , οἶμαι , νοήσας παντὶ συμβαλεῖν ῥᾴδιος , ὅτι ὁ τῇ φύσει κρατῶν ἐστὶν , ὃν ἄριστον ὡρίσατο , ὃν καὶ εὖ εἰπόντα προσεῖπεν · ὁ δʼ αὖ πεισθεὶς ἐν τῇ τοῦ μαθόντος γίγνεται μερίδι . ἀκούσας γὰρ τοῦ τὰ βέλτιστα λέγοντος οὕτω χρῆται παρʼ ἐκείνου λαβών . εὑρεῖν οὖν φησιν , ὦ Πλάτων , κρεῖττον ἢ μαθεῖν , καὶ τέχνη φύσεως δεύτερον , εἰκότως Ἡσίοδος καὶ
Lemmas: ὁμοῦ μέν ὁ ἀξίωμα ὁ ῥητορική ἐμφανίζω καί ὁ δύναμις αὐτός ὁπόσος τις καί ἡλίκος , ὁμοῦ δέ αὐτός οὗτος ὁ θεός προστίθημι ὡς ἐκεῖθεν ἥκω , ὥσπερ Πλάτων ἀποκρίνω , οὐ Εὐρύαλος . δοκέω δέ ἐγώ καί Ἡσίοδος ὁ αὐτός ἔχω γνώμη Ὅμηρος καί ὁ ῥῆμα μόνος διαλλάσσω ἐν ὅδε ὁ ἔπος ἐκεῖνος μέν πανάριστος ὅς ἑαυτοῦ πᾶς νοέω · ἐσθλός δέ αὖ ἐκεῖνος ὅς εὖ λέγω πείθω · ὅς δέ γε μήτε αὐτός νοέω μήτε ἄλλος ἀκούω ἐν θυμός βάλλω , ὁ δέ αὖτε ἀχρεῖος ἀνήρ . πρῶτος μέν τίθημι ὁ αὐτός εὑρίσκω ὁ ἀγαθός , ἔσχατος δέ ἀμαθία ὁ οὔτε συνίημι οὔτε πείθω , μέσος δέ ἀμφότερος , ὥσπερ ἐν ἀριθμός ὅρος , ὁ ὁ συνίημι πείθω , τοσοῦτος κακός ὁ νοέω , ὅσος ἀγαθός ὁ μήτε εὑρίσκω μήτε πείθω . οὐκοῦν ὁ μέν αὐτός πᾶς νοέω εἰμί ὁ εὖ λέγω · εἰ δέ βούλομαι ἐκεῖνος , ὁ μέν εὖ λέγω εἰμί ὁ νοέω αὐτός ἅπας . δῆλος δέ · προστίθημι γάρ ὅς αὐτός πᾶς νοέω μεταλαμβάνω ἐν ὁ δεύτερος ἐπί ὁ εὖ λέγω ὁ αὐτός οὗτος λέγω , ἀντί ὁ νοέω ὁ εὖ λέγω τίθημι , ὡς αὐτός οὗτος εἰμί ὁ ἀγαθός ῥήτωρ . οὕτως δέ οὗτος κεῖμαι ὁ μέν , οἴομαι , νοέω πᾶς συμβάλλω ῥᾴδιος , ὅτι ὁ ὁ φύσις κρατέω εἰμί , ὅς ἀγαθός ὁρίζω , ὅς καί εὖ λέγω προσλέγω · ὁ δέ αὖ πείθω ἐν ὁ ὁ μανθάνω γίγνομαι μερίς . ἀκούω γάρ ὁ ὁ ἀγαθός λέγω οὕτως χράω παρά ἐκεῖνος λαμβάνω . εὑρίσκω οὖν φημί , ὦ Πλάτων , κρατύς ἤ μανθάνω , καί τέχνη φύσις δεύτερος , ἔοικα Ἡσίοδος καί
aelius-aristides.pro-s-pla-twna-peri-r-htorikh-s 32
ὁ εὑρὼν , ὁ δʼ ἀκούσας μανθάνει . εἰ γάρ τις μὴ εὕροι ὅ τι χρὴ ποιεῖν , πῶς ἂν ἄλλῳ προστάξειεν ἃ χρὴ ποιεῖν ; εἰ γὰρ αὐτὸς ἀκούσας ἄλλου προστάξειεν ἃ χρὴ ποιεῖν , πείσεται πρότερον ἢ προστάξει . τοῦτο δʼ , ἕως ἂν ἄρχων ᾖ , τῶν ἀδυνάτων . προστάττειν μὲν γὰρ ἦν τοῦ γε ἄρχοντος , οὐ πείθεσθαι , οὐδέν γε μᾶλλον ἢ καὶ διδασκάλου πείθεσθαι τοῖς μαθηταῖς ἐστί . φαίνεται τοίνυν καὶ κατὰ τοῦτον τὸν λόγον ἡ μὲν φύσις ἄρχοντος χώραν ἔχουσα , ἡ δʼ ἐκ τοῦ μαθεῖν τέχνη διακόνου καὶ πειθομένου τῷ κρείττονι . καὶ μὴν κἀκεῖνό γε ἐν τοῖς ἄνω λόγοις ἦν , ὡς θεοὶ μὲν εὗρον καὶ κατέδειξαν ἕκαστα , ἄνθρωποι δὲ λαβόντες παρὰ θεῶν χρώμεθα , ἄλλοις ἄλλων ἑρμηνεῦσι χρησάμενοι . τίς ἂν οὖν λόγος μᾶλλον σώσειε τὸ γιγνόμενον ἢ τῷ πιστεῦσαι δικαιότερον ἢ ᾧ θεοὺς μὲν εὑρεῖν ἕκαστα τίθεμεν καὶ νῦν ἔτι σημαίνειν , πάλιν δʼ ἀρχῆς ἴδιον φαμὲν εἶναι τὸ εὑρεῖν καὶ προστάξαι , τὸ δʼ ἀκοῦσαι καὶ μαθεῖν τοῦ χείρονος , οὔτε γὰρ δή που θεῶν ἅπανθʼ εὑρόντων αἰσχρὸν ἄρχοντος θεῖναι τὸ εὑρεῖν , εἴπερ ἄρχουσιν οἱ θεοὶ πάντων , οὔτʼ ἀρχῇ τοῦ προστάξαι προσήκοντος αἰσχρὸν εἰς θεοὺς ἀνενεγκεῖν τὴν εὕρεσιν , εἴπερ εὑρόντος μέν ἐστι σημῆναι , εὑρίσκει δὲ ὁ κρείττων ἀεί . εἶεν . δεσπότης δʼ οἰκέτου τῷ διαφέρει πρὸς θεῶν ; οὐ δεσπότου μὲν προστάξαι , δούλου δʼ ὑπακοῦσαι πᾶς τις ἂν φήσειεν εἶναι ; οὐκοῦν ὁ μὲν οἶδεν ἐφʼ ἑαυτοῦ τί χρὴ ποιεῖν , ὁ δὲ ἀκούσας μανθάνει . τί δὲ ὁ τῶν παρθένων ἐπαινέτης τε καὶ σύμβουλος λέγει ὁ Λακεδαιμόνιος ποιητής ; πολλὰ λέγων ὄνυμʼ ἀνδρὶ , γυναικὶ δὲ Πασιχάρηα . πολλὰ , φησὶν , ὁ ἀνὴρ λεγέτω , γυνὴ δὲ οἷς ἂν ἀκούσῃ χαιρέτω . ἆρʼ οὖν οὐκ εὔδηλον ὡς ὁ μὲν αὐτὸς εὑρηκὼς καὶ προειδὼς ἐρεῖ πολλὰ , ᾗ δʼ ἄρχεσθαι προσήκει ,
Lemmas: ὁ εὑρίσκω , ὁ δέ ἀκούω μανθάνω . εἰ γάρ τις μή εὑρίσκω ὅς τις χρή ποιέω , πῶς ἄν ἄλλος προστάσσω ὅς χρή ποιέω ; εἰ γάρ αὐτός ἀκούω ἄλλος προστάσσω ὅς χρή ποιέω , πάσχω πρότερος ἤ προστάσσω . οὗτος δέ , ἕως ἄν ἄρχω εἰμί , ὁ ἀδύνατος . προστάσσω μέν γάρ εἰμί ὁ γε ἄρχω , οὐ πείθω , οὐδείς γε μάλα ἤ καί διδάσκαλος πείθω ὁ μαθητής εἰμί . φαίνω τοίνυν καί κατά οὗτος ὁ λόγος ὁ μέν φύσις ἄρχων χώρα ἔχω , ὁ δέ ἐκ ὁ μανθάνω τέχνη διάκονος καί πείθω ὁ κρατύς . καί μήν ἐκεῖνος γε ἐν ὁ ἄνω λόγος εἰμί , ὡς θεός μέν εὑρίσκω καί καταδείκνυμι ἕκαστος , ἄνθρωπος δέ λαμβάνω παρά θεός χράω , ἄλλος ἄλλος ἑρμηνεύς χράω . τίς ἄν οὖν λόγος μάλα σῴζω ὁ γίγνομαι ἤ ὁ πιστεύω δίκαιος ἤ ὅς θεός μέν εὑρίσκω ἕκαστος τίθημι καί νῦν ἔτι σημαίνω , πάλιν δέ ἀρχή ἴδιος φημί εἰμί ὁ εὑρίσκω καί προστάσσω , ὁ δέ ἀκούω καί μανθάνω ὁ κακός , οὔτε γάρ δή που θεός ἅπας εὑρίσκω αἰσχρός ἄρχω τίθημι ὁ εὑρίσκω , εἴπερ ἄρχω ὁ θεός πᾶς , οὔτε ἀρχή ὁ προστάσσω προσήκω αἰσχρός εἰς θεός ἀναφέρω ὁ εὕρεσις , εἴπερ εὑρίσκω μέν εἰμί σημαίνω , εὑρίσκω δέ ὁ κρατύς ἀεί . εἶεν . δεσπότης δέ οἰκέτης τίς διαφέρω πρός θεός ; οὐ δεσπότης μέν προστάσσω , δοῦλος δέ ὑπακούω πᾶς τις ἄν φημί εἰμί ; οὐκοῦν ὁ μέν οἶδα ἐπί ἑαυτοῦ τίς χρή ποιέω , ὁ δέ ἀκούω μανθάνω . τίς δέ ὁ ὁ παρθένος ἐπαινέτης τε καί σύμβουλος λέγω ὁ Λακεδαιμόνιος ποιητής ; πολύς λέγω ὄνομα ἀνήρ , γυνή δέ Πασιχάρευς . πολύς , φημί , ὁ ἀνήρ λέγω , γυνή δέ ὅς ἄν ἀκούω χαίρω . ἆρα οὖν οὐ εὔδηλος ὡς ὁ μέν αὐτός εὑρίσκω καί πρόοιδα λέγω πολύς , ᾗ δέ ἄρχω προσήκω ,