aelius-aristides.ars-rhetorica-sp 2.3.1.4
πρῶτον οὖν τὸ ἦθος εἶναι δεῖ τοῦ ἀφελοῦς λόγου χρηστότητα ἐμφαῖνον · ἡ γὰρ χρηστότης γνώμης ἐστὶν ἀρετὴ καὶ ἀπὸ τῆς διανοίας καὶ γνώμης προαίρεσις καὶ τρόπων ἐπιείκεια . οὐ δεῖ δὲ οὐδὲν σημαίνεσθαι τὸ ἦθος αὐτὸ καθʼ αὑτό , ἀλλʼ ἐν τοῖς ἀκούουσι καταλείπεσθαι , ἵνα ἀνεπιβούλευτον εἶναι δοκῇ · διὰ τοῦτο οὐδʼ ἐπισημαίνεσθαι χρὴ οὔτε τὰ δεινὰ ὡς δεινὰ οὔτε τὰ φοβερὰ ὡς φοβερά , ἀλλὰ ἐξαρκεῖ μοι μόνον εἰπεῖν , Τισσαφέρνης δὲ διαβάλλει τὸν Κῦρον πρὸς τὸν ἀδελφόν · ἐξήρκεσε γὰρ αὐτῷ ἐκ τοῦ γένους ἐνδείξασθαι ὁποῖόν ἐστι διαβάλλειν ἀδελφὸν πρὸς ἀδελφόν · τὴν μέντοι ποιότητα καὶ τὴν διάθεσιν ἥτις αὐτοῦ καταλείπει σκοπεῖν · εἰ δὲ ἀγωνιστικῶς προῆγες αὐτό , τοῦτο ἂν εἶπες , οἷον πρᾶγμα δεινότατον πάντων καὶ ὠμότατον ἐνεβάλετο εἰς τὴν ψυχὴν Τισσαφέρνης · ἐὰν δὲ ἐξᾶραι θέλῃς καὶ θεῖναι καὶ αὐτὰ τὰ νοήματα , διʼ ἃ οὐκ ἔδει γενέσθαι τὴν διαβολήν , ἐποίσεις · οὔτε τοὺς θεοὺς αἰδεσθεὶς οὔτε τὴν δίκην οὔτε τὸ πρᾶγμα ὡς δεινότατον . ἃ γὰρ ἄν τις ἤθους ἔχεσθαι νομίσῃ παρὰ τοῖς τοὺς πολιτικοὺς λόγους μεταχειριζομένοις , ταῦτα καὶ ἐπὶ τούτοις ἦθος ἐμφαίνειν δύναιτʼ ἄν , ἔλαττον μέντοι · ἄλλον μὲν γὰρ παρʼ ἐκείνοις τρόπον ἐστὶ καὶ ἄλλο τι δηλοῖ , ἄλλον δὲ παρὰ τούτοις · ἐκεῖ μὲν γὰρ ὑπαινιττόμενόν τι ἢ ἕτερόν τι ὑποδεικνύντα , ἢ καὶ αὐτὸ τὸ ἐναντίον οὗ λέγεις ἔστιν ἐνδείξασθαι , ἐνταῦθα δὲ οὔ , ὡς ἂν ἀφελείας δεῖγμα καὶ ἁπλότης διανοίας . παραδείγματος δὲ ἕνεκα κείσθω παρʼ ἀμφοῖν · ὁ μὲν Δημοσθένης ἦθος ἐμφῆναι βουλόμενος τί φησι ; πάνυ τοίνυν προσῆκον ἂν εἴη τοιοῦτον περὶ πλείστου ποιεῖσθαι ὑμᾶς , καὶ ἄνδρα εὐεργέτην δικαίως ὀνομάζειν . Ξενοφῶντος δὲ ἦθος καὶ ἡ χεὶρ αὐτῷ ἐπηκολούθησεν , ὥστε σαφῶς τὴν τάξιν ἐξετάζοντες ἐφʼ ἑκατέρᾳ αὐτῶν εὕροιμεν ἂν τὸ ἦθος .
Lemmas: πρῶτος οὖν ὁ ἦθος εἰμί δέω ὁ ἀφελής λόγος χρηστότης ἐμφαίνω · ὁ γάρ χρηστότης γνώμη εἰμί ἀρετή καί ἀπό ὁ διάνοια καί γνώμη προαίρεσις καί τρόπος ἐπιείκεια . οὐ δέω δέ οὐδείς σημαίνω ὁ ἦθος αὐτός κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά ἐν ὁ ἀκούω καταλείπω , ἵνα ἀνεπιβούλευτος εἰμί δοκέω · διά οὗτος οὐδέ ἐπισημαίνω χρή οὔτε ὁ δεινός ὡς δεινός οὔτε ὁ φοβερός ὡς φοβερός , ἀλλά ἐξαρκέω ἐγώ μόνος λέγω , Τισσαφέρνης δέ διαβάλλω ὁ Κῦρος πρός ὁ ἀδελφός · ἐξαρκέω γάρ αὐτός ἐκ ὁ γένος ἐνδείκνυμι ὁποῖος εἰμί διαβάλλω ἀδελφός πρός ἀδελφός · ὁ μέντοι ποιότης καί ὁ διάθεσις ὅστις αὐτός καταλείπω σκοπέω · εἰ δέ ἀγωνιστικός προάγω αὐτός , οὗτος ἄν λέγω , οἷος πρᾶγμα δεινός πᾶς καί ὠμός ἐμβάλλω εἰς ὁ ψυχή Τισσαφέρνης · ἐάν δέ ἐξαίρω ἐθέλω καί τίθημι καί αὐτός ὁ νόημα , διά ὅς οὐ δέω γίγνομαι ὁ διαβολή , ἐπιφέρω · οὔτε ὁ θεός αἰδέομαι οὔτε ὁ δίκη οὔτε ὁ πρᾶγμα ὡς δεινός . ὅς γάρ ἄν τις ἦθος ἔχω νομίζω παρά ὁ ὁ πολιτικός λόγος μεταχειρίζω , οὗτος καί ἐπί οὗτος ἦθος ἐμφαίνω δύναμαι ἄν , ἐλαχύς μέντοι · ἄλλος μέν γάρ παρά ἐκεῖνος τρόπος εἰμί καί ἄλλος τις δηλόω , ἄλλος δέ παρά οὗτος · ἐκεῖ μέν γάρ ὑπαινίσσομαι τις ἤ ἕτερος τις ὑποδείκνυμι , ἤ καί αὐτός ὁ ἐναντίος ὅς λέγω εἰμί ἐνδείκνυμι , ἐνταῦθα δέ οὐ , ὡς ἄν ἀφέλεια δεῖγμα καί ἁπλότης διάνοια . παράδειγμα δέ ἕνεκα κεῖμαι παρά ἄμφω · ὁ μέν Δημοσθένης ἦθος ἐμφαίνω βούλομαι τίς φημί ; πάνυ τοίνυν προσήκω ἄν εἰμί τοιοῦτος περί πολύς ποιέω σύ , καί ἀνήρ εὐεργέτης δίκαιος ὀνομάζω . Ξενοφῶν δέ ἦθος καί ὁ χείρ αὐτός ἐπακολουθέω , ὥστε σαφής ὁ τάξις ἐξετάζω ἐπί ἑκάτερος αὐτός εὑρίσκω ἄν ὁ ἦθος .