aelius-aristides.ars-rhetorica-sp 2.13.1.5
τὸ δὲ τοῖς ὀνόμασιν ἀνεμφάτως χρῆσθαι εὐτέλειαν ἐργάζεται . διὸ καὶ τὸν ἀφελῆ λόγον κίνδυνος εἰς εὐτέλειαν περιελθεῖν , ἐγγυτάτω γινόμενον διὰ τὸ καὶ τοιούτοις ὀνόμασι χρῆσθαι . ἔστι τοίνυν ἐκφεύγειν καὶ περιΐστασθαι τὴν εὐτέλειαν τῇ τῶν ἰσοδυναμούντων παραθέσει , οἷον ἐπεὶ δὲ ἠσθένει Δαρεῖος καὶ ὑπώπτευε τὴν τελευτὴν τοῦ βίου . τὸ δὲ καὶ τοῖς ὀνόμασι τοῖς ἐπὶ ἑτέρων πραγμάτων κειμένοις κατὰ μεταφορὰν χρῆσθαι τῶν ἀφελῶν ἐστιν , οἷον πολλοὺς ἐραστὰς τῆς ἑαυτοῦ φιλίας ἐποιήσατο , καὶ πάλιν τοὺς τῶν Ἑλλήνων ἀκολούθους · τοὺς γὰρ τελευταίους τῶν Ἑλλήνων οὐκ ὤκνησεν ἀκολούθους ὀνομάσαι · καὶ τὸ διὰ τοῦ αὐτοῦ ὀνόματος ἔπειθον , ἐπείσθημεν · καὶ διακόψαντα τὰ νοήματα , πρέσβεις ἐπέμψαμεν · τὸ γὰρ λελυμένα ἀπʼ ἀλλήλων προάγειν ἀφελῆ τὸν λόγον ποιεῖ καὶ ἦθός τι ἐμφαίνει , ὡς αὐτὰ γεγενημένα μετὰ τάχους λέγοντος . καὶ ὅσα δὲ ὀνόματα τόπων καὶ χωρίων πρόσφορά ἐστιν ἐν ἀφελεῖ λόγῳ , ταῦτα χρὴ ἐπιλέγεσθαι , ἔτι δὲ τὰ ἥττω ἔχοντα δύναμιν καὶ ἧττον προτιμώμενα , οἷον γυμνάσια , ἱππόδρομοι , ὅταν [ δὲ ] δὴ καὶ παρατιθῇς ἐπιλεγόμενος γυμνάσια ἀνδρῶν γυμναζομένων , ἱππόδρομοι ἱππέων ἱππαζομένων , ταῦτα πάντα τῆς ἀφελείας . δεῖ δὲ καὶ τὰ ὀνόματα ἐν τῷ ἀφελεῖ λόγῳ μὴ καθʼ ἑνὸς μόνον πράγματος προάγεσθαι , ἀλλὰ καὶ δύο καὶ τρία σημαίνειν , οἷον ἐπειδὴ τὸ [ τε ] ἀπιέναι εἴδη πλείω ἔχει τινά , πάντα ταῦτα ἐπισκεπτέον · περιέχει γὰρ ἐν αὑτῷ καὶ τὸ πλησίον καὶ τὸ πόρρω καὶ ἐν γῇ καὶ ἐν θαλάσσῃ , καὶ πράγματα ἔχειν καὶ παρέχειν , καὶ ὅλως μυρία ἐστίν , ἃ σημαίνει . καὶ τὰ τοιαῦτα δὲ τῶν ὀνομάτων , ἐν οἷς περὶ κριθῶν καὶ ἀλεύρων καὶ ἐλαίου ἔστιν εἰπεῖν , ἀφέλειαν δοκεῖ μᾶλλον ἐν τῷ λόγῳ ποιεῖν · περὶ ἧττον γὰρ ἐνδόξων ὁ λόγος γίνεται . πολιτικὸς δὲ ἀνὴρ ὀκνήσειεν ἂν προσελθεῖν τοιούτοις ὀνόμασιν · ὅπου δʼ ἂν προσίῃ , εὖ εἰδέναι χρή , ὅτι ἢ ἐνεργείας ἕνεκα , ἢ ὥστε ἦθος ἐν τῷ λόγῳ γενέσθαι , ἐπικατενεχθήσεται . ὁ ῥυθμὸς δὲ διάφορος ὢν ἀνασώζει τὰ πράγματα , καὶ οὐκ ἔτι ἐστὶν περὶ τὰ ἐννοήματα , ἀλλὰ περὶ τὴν ἀπαγγελίαν ἡ ἀνομοιότης τοῦ λόγου τοῦ πολιτικοῦ · τὸ μὲν γὰρ ἀποτετελεσμένον καὶ ὁλοκλήρως τὸ πολιτικὸν καὶ τῇ ἐννοίᾳ καὶ τῇ ἀπαγγελίᾳ τοιοῦτον εἶναι προσήκει . ἐνίοτε δὲ ἡ μὲν ἔννοια ἀφελής ἐστιν , ἡ δὲ ἀπαγγελία πολιτική , ὡς καὶ ἐν τῷ πρὸς Καλλικλέα ὁ Δημοσθένης , κριθῶν μὲν βρεχθῆναι , καὶ ξηραινομένους ἰδεῖν αὐτὴν μηδὲ τρεῖς μεδίμνους , ἀλεύρων δὲ ὡς ἡμιμέδιμνον · ἐλαίου δὲ ἀποκλιθῆναι κεράμιον φάσκειν , οὐ μέντοι [ ταῦτα ] παθεῖν γε οὐδέν . καὶ τοῦτο δὲ μετὰ σεμνότητος , ὅπου γε αὐτὸ τὸ κύριον λεχθὲν κινδυνεύει εὐτέλειαν ποιῆσαι , ὥσπερ εἰ ἔλεγες , οὐ μέντοι ἐκχυθῆναί γε , ἐνταῦθα ὁ δὲ ἀντὶ τοῦ κυρίου καὶ τοῦ κατʼ εἶδος ἐν γένει μεταβαλὼν εἶπεν , οὐ μέντοι παθεῖν γε οὐδέν . καὶ τὸ διὰ τῶν αὐτῶν ὀνομάτων ἐπιπλέξαι δοκεῖ μὲν τοῦ ἀφελοῦς εἶναι λόγου , ἐκλύει δὲ τὸν τόνον τοῦ πολιτικοῦ λόγου , ὡς καὶ ἐν τῷ τῆς παραπρεσβείας ὁ Δημοσθένης , τίς γὰρ οὐκ οἶδεν ὅτι τῷ Φωκέων πολέμῳ καὶ τῷ κυρίους εἶναι Πυλῶν Φωκέας , ταύτην μέντοι τὴν ἀπὸ τοῦ τόπου καὶ τῶν πραγμάτων ἀσφάλειαν ἐπιφορικῶς ὡς ἐν συμπληρώσει ἐπήνεγκε .
Lemmas: ὁ δέ ὁ ὄνομα ἀνέμφατος χράω εὐτέλεια ἐργάζομαι . διό καί ὁ ἀφελής λόγος κίνδυνος εἰς εὐτέλεια περιέρχομαι , ἐγγύς γίγνομαι διά ὁ καί τοιοῦτος ὄνομα χράω . εἰμί τοίνυν ἐκφεύγω καί περιίστημι ὁ εὐτέλεια ὁ ὁ ἰσοδυναμέω παράθεσις , οἷος ἐπεί δέ ἀσθενέω Δαρεῖος καί ὑποπτεύω ὁ τελευτή ὁ βίος . ὁ δέ καί ὁ ὄνομα ὁ ἐπί ἕτερος πρᾶγμα κεῖμαι κατά μεταφορά χράω ὁ ἀφελής εἰμί , οἷος πολύς ἐραστής ὁ ἑαυτοῦ φιλία ποιέω , καί πάλιν ὁ ὁ Ἕλλην ἀκόλουθος · ὁ γάρ τελευταῖος ὁ Ἕλλην οὐ ὀκνέω ἀκόλουθος ὀνομάζω · καί ὁ διά ὁ αὐτός ὄνομα πείθω , πείθω · καί διακόπτω ὁ νόημα , πρέσβυς πέμπω · ὁ γάρ λύω ἀπό ἀλλήλων προάγω ἀφελής ὁ λόγος ποιέω καί ἦθος τις ἐμφαίνω , ὡς αὐτός γίγνομαι μετά τάχος λέγω . καί ὅσος δέ ὄνομα τόπος καί χωρίον πρόσφορος εἰμί ἐν ἀφελής λόγος , οὗτος χρή ἐπιλέγω , ἔτι δέ ὁ ἥσσων ἔχω δύναμις καί ἥσσων προτιμάω , οἷος γυμνάσιον , ἱππόδρομος , ὅταν [ δέ ] δή καί παρατίθημι ἐπιλέγω γυμνάσιον ἀνήρ γυμνάζω , ἱππόδρομος ἱππεύς ἱππάζομαι , οὗτος πᾶς ὁ ἀφέλεια . δέω δέ καί ὁ ὄνομα ἐν ὁ ἀφελής λόγος μή κατά εἷς μόνος πρᾶγμα προάγω , ἀλλά καί δύο καί τρεῖς σημαίνω , οἷος ἐπειδή ὁ [ τε ] ἀπέρχομαι εἶδος πολύς ἔχω τις , πᾶς οὗτος ἐπισκοπέω · περιέχω γάρ ἐν ἑαυτοῦ καί ὁ πλησίος καί ὁ πρόσω καί ἐν γῆ καί ἐν θάλασσα , καί πρᾶγμα ἔχω καί παρέχω , καί ὅλος μυρίος εἰμί , ὅς σημαίνω . καί ὁ τοιοῦτος δέ ὁ ὄνομα , ἐν ὅς περί κριθή καί ἄλευρον καί ἔλαιον εἰμί λέγω , ἀφέλεια δοκέω μάλα ἐν ὁ λόγος ποιέω · περί ἥσσων γάρ ἔνδοξος ὁ λόγος γίγνομαι . πολιτικός δέ ἀνήρ ὀκνέω ἄν προσέρχομαι τοιοῦτος ὄνομα · ὅπου δέ ἄν προσέρχομαι , εὖ οἶδα χρή , ὅτι ἤ ἐνέργεια ἕνεκα , ἤ ὥστε ἦθος ἐν ὁ λόγος γίγνομαι , ἐπικαταφέρω . ὁ ῥυθμός δέ διάφορος εἰμί ἀνασῴζω ὁ πρᾶγμα , καί οὐ ἔτι εἰμί περί ὁ ἐννόημα , ἀλλά περί ὁ ἀπαγγελία ὁ ἀνομοιότης ὁ λόγος ὁ πολιτικός · ὁ μέν γάρ ἀποτελέω καί ὁλόκληρος ὁ πολιτικός καί ὁ ἔννοια καί ὁ ἀπαγγελία τοιοῦτος εἰμί προσήκω . ἐνίοτε δέ ὁ μέν ἔννοια ἀφελής εἰμί , ὁ δέ ἀπαγγελία πολιτικός , ὡς καί ἐν ὁ πρός Καλλικλῆς ὁ Δημοσθένης , κριθή μέν βρέχω , καί ξηραίνω ὁράω αὐτός μηδέ τρεῖς μέδιμνος , ἄλευρον δέ ὡς ἡμιμέδιμνον · ἔλαιον δέ ἀποκλίνω κεράμιον φάσκω , οὐ μέντοι [ οὗτος ] πάσχω γε οὐδείς . καί οὗτος δέ μετά σεμνότης , ὅπου γε αὐτός ὁ κύριος λέγω κινδυνεύω εὐτέλεια ποιέω , ὥσπερ εἰ λέγω , οὐ μέντοι ἐκχέω γε , ἐνταῦθα ὁ δέ ἀντί ὁ κύριος καί ὁ κατά εἶδος ἐν γένος μεταβάλλω λέγω , οὐ μέντοι πάσχω γε οὐδείς . καί ὁ διά ὁ αὐτός ὄνομα ἐπιπλέκω δοκέω μέν ὁ ἀφελής εἰμί λόγος , ἐκλύω δέ ὁ τόνος ὁ πολιτικός λόγος , ὡς καί ἐν ὁ ὁ παραπρεσβεία ὁ Δημοσθένης , τίς γάρ οὐ οἶδα ὅτι ὁ Φωκεύς πόλεμος καί ὁ κύριος εἰμί Πύλης Φωκεύς , οὗτος μέντοι ὁ ἀπό ὁ τόπος καί ὁ πρᾶγμα ἀσφάλεια ἐπιφορικός ὡς ἐν συμπλήρωσις ἐπιφέρω .