aelius-aristides.ars-rhetorica-sp 1.12.2.6
τῆς δὲ ἐγκωμιαστικῆς , ἐπειδὴ καὶ ἔξω ζητημάτων ἐστίν , αἱ ὑποθέσεις εἰσὶν ἢ ἀπὸ προσώπων , ἢ ἀπὸ πραγμάτων , ἀφʼ ὧν καὶ οἱ ἔπαινοι καὶ τὰ ἐγκώμια καὶ οἱ ὕμνοι καὶ τὰ ἀντικείμενα τούτοις , οἱ ψόγοι . τῶν τοίνυν ἐπαινετικῶν τὸ μέν τι ἔπαινος καλεῖται , τὸ δὲ ὕμνος , τὸ δὲ ἐγκώμιον · ὕμνος μὲν εἰς θεοὺς μηδὲν ἔχων ἐναντίον , ἔπαινος δὲ τὸ ἐπὶ μικροῖς γινόμενον , οἷον τὸ εὖ καὶ καλῶς · καὶ γὰρ ταῦτα ἐπαινετικά ἐστι , καὶ πάλιν ὁ μὲν ἀγαθός , ὁ δὲ ἀνδρεῖος , ὁ δὲ δίκαιος · τὸ δὲ ἐγκώμιον ἐπὶ μεῖζον ἐξαίρει , διόπερ κατὰ διέξοδον γίνονται . λαμβάνονται δὲ οἱ ἔπαινοι κατὰ τρόπους τέσσαρας , αὐξήσει , παραλείψει , παραβολῇ , εὐφημίᾳ . αὐξήσει μὲν οὖν , οἷον εἴ τις θέλοι τὰ τοῦ μύρμηκος ἔργα ἐπαινῶν λέγειν ὅτι οἰκονομικώτατός ἐστι περὶ τὴν τῶν καρπῶν συγκομιδὴν καὶ περὶ τὴν τούτων ἀπόθεσιν , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀγαθὸς προϊδέσθαι τὰς ὥρας τῶν θεῶν καὶ φρονιμώτατος πρὸς τοὺς καιροὺς παρασκευάζεσθαι , καὶ ὅσα ἄν τις εὕροι μύρμηκα αὐξῶν . παραλείψει δὲ ὅταν τὰ προσόντα δυσχερῆ τοῖς ἐγκωμιαζομένοις καὶ ἅπερ ἄν τις εἴποι ψέγων , παραλείποντες μόνα ἐξαγγέλλωμεν τὰ ἐπαίνου ἄξια , οἷον εἰ τὸν Ἀλέξανδρον ἐπαινοῦντες τὰς μὲν λοιπὰς πράξεις αὐτοῦ ἐξηγοίμεθα , ὡς διέβη τὸν Γράνικον , ὡς μέχρι Κιλικίας προῆλθεν , ὡς τὰ μέχρι τοῦ Ὠκεανοῦ πάντα ἔθνη κατεστρέψατο , παραλείποιμεν δὲ τὴν Κλείτου ἀναίρεσιν καὶ τὴν περὶ τοὺς πότους αὐτοῦ σπουδήν , καὶ ὅτι Μηδικὴν ἐσθῆτα μετημφιάσατο , καὶ προσκυνεῖσθαι ὁμοίως τῷ Περσῶν βασιλεῖ ἠξίου , καὶ ὅσα τοιαῦτα ἦν αὐτῷ . τῇ δὲ παραβολῇ , ὅταν μείζω μὲν τὰ τοῦ ἐπαινουμένου ἀποφῆναι θέλοντες ἐκ τῶν πρὸς ἄλλα ἀποδεικνύωμεν , ὡς ὁ Δημοσθένης τὰ τοῦ Κόνωνος ἔργα τὰ περὶ τὸν τειχισμὸν μεγάλα ὑποδεῖξαι βουλόμενος τῶν Θεμιστοκλέους αὐτὰ βελτίω φησίν . εὐφημίᾳ δὲ ὅταν τὰ δυσχερῆ μὴ παραλείποντες ἐπὶ τὸ εὐφημότερον ταῦτα ἐξηγησώμεθα , οἷον εἰ τὸν Ἀλέξανδρον ἐπαινοῦντες τὴν τῆς Ἑλένης ἁρπαγὴν λέγοιμεν οὐκ ἀδίκημα οὐδὲ μοιχείαν οὐδὲ ἁμάρτημά τι περὶ τὸν Μενέλαον τὸν ξένον γενόμενον , ἀλλʼ ὡς τοῦ Διὸς ἐπεθύμησε κηδεστὴς γενέσθαι , καὶ πάλιν ἐπὶ τῆς Ἑλένης , ὡς οὐχ ἥμαρτε καταλιποῦσα τὸν ἄνδρα καὶ τὴν θυγατέρα καὶ τὸν οἶκον , ἀλλʼ ὡς ἔνδοξος γενέσθαι ἐσπούδαζε .
Lemmas: ὁ δέ ἐγκωμιαστικός , ἐπειδή καί ἔξω ζήτημα εἰμί , ὁ ὑπόθεσις εἰμί ἤ ἀπό πρόσωπον , ἤ ἀπό πρᾶγμα , ἀπό ὅς καί ὁ ἔπαινος καί ὁ ἐγκώμιον καί ὁ ὕμνος καί ὁ ἀντίκειμαι οὗτος , ὁ ψόγος . ὁ τοίνυν ἐπαινετικός ὁ μέν τις ἔπαινος καλέω , ὁ δέ ὕμνος , ὁ δέ ἐγκώμιον · ὕμνος μέν εἰς θεός μηδείς ἔχω ἐναντίος , ἔπαινος δέ ὁ ἐπί μικρός γίγνομαι , οἷος ὁ εὖ καί καλός · καί γάρ οὗτος ἐπαινετικός εἰμί , καί πάλιν ὁ μέν ἀγαθός , ὁ δέ ἀνδρεῖος , ὁ δέ δίκαιος · ὁ δέ ἐγκώμιον ἐπί μέγας ἐξαίρω , διόπερ κατά διέξοδος γίγνομαι . λαμβάνω δέ ὁ ἔπαινος κατά τρόπος τέσσαρες , αὔξησις , παράλειψις , παραβολή , εὐφημία . αὐξάνω μέν οὖν , οἷος εἰ τις ἐθέλω ὁ ὁ μύρμηξ ἔργον ἐπαινέω λέγω ὅτι οἰκονομικός εἰμί περί ὁ ὁ καρπός συγκομιδή καί περί ὁ οὗτος ἀπόθεσις , οὐ μήν ἀλλά καί ἀγαθός προοράω ὁ ὥρα ὁ θεός καί φρόνιμος πρός ὁ καιρός παρασκευάζω , καί ὅσος ἄν τις εὑρίσκω μύρμηξ αὔξη . παραλείπω δέ ὅταν ὁ πρόσειμι δυσχερής ὁ ἐγκωμιάζω καί ὅς ἄν τις λέγω ψέγω , παραλείπω μόνος ἐξαγγέλλω ὁ ἔπαινος ἄξιος , οἷος εἰ ὁ Ἀλέξανδρος ἐπαινέω ὁ μέν λοιπός πρᾶξις αὐτός ἐξηγέομαι , ὡς διαβαίνω ὁ Γράνικος , ὡς μέχρι Κιλικία προέρχομαι , ὡς ὁ μέχρι ὁ Ὠκεανός πᾶς ἔθνος καταστρέφω , παραλείπω δέ ὁ Κλεῖτος ἀναίρεσις καί ὁ περί ὁ πότος αὐτός σπουδή , καί ὅτι Μηδικός ἐσθής μεταμφιάζω , καί προσκυνέω ὅμοιος ὁ Πέρσης βασιλεύς ἀξιόω , καί ὅσος τοιοῦτος εἰμί αὐτός . ὁ δέ παραβολή , ὅταν μέγας μέν ὁ ὁ ἐπαινέω ἀποφαίνω ἐθέλω ἐκ ὁ πρός ἄλλος ἀποδείκνυμι , ὡς ὁ Δημοσθένης ὁ ὁ Κόνων ἔργον ὁ περί ὁ τειχισμός μέγας ὑποδείκνυμι βούλομαι ὁ Θεμιστοκλῆς αὐτός ἀγαθός φημί . εὐφημία δέ ὅταν ὁ δυσχερής μή παραλείπω ἐπί ὁ εὔφημος οὗτος ἐξηγέομαι , οἷος εἰ ὁ Ἀλέξανδρος ἐπαινέω ὁ ὁ Ἑλένη ἁρπαγή λέγω οὐ ἀδίκημα οὐδέ μοιχεία οὐδέ ἁμάρτημα τις περί ὁ Μενέλαος ὁ ξένος γίγνομαι , ἀλλά ὡς ὁ Ζεύς ἐπιθυμέω κηδεστής γίγνομαι , καί πάλιν ἐπί ὁ Ἑλένη , ὡς οὐ ἁμαρτάνω καταλείπω ὁ ἀνήρ καί ὁ θυγάτηρ καί ὁ οἶκος , ἀλλά ὡς ἔνδοξος γίγνομαι σπουδάζω .