chhatramani/nepal_legal_text_corpus_v1 huggingface dataset:
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

कारणले मात्र त्यस्तो वस्तु वा सेवालाई त्रुटिपूर्ण उत्पादन मानिने छैन। दफा ६९०: अन्य हक उपर प्रतिकूल असर नपर्ने : त्रुटिपूर्ण उत्पादनको कारणबाट जीउ, ज्यान वा सम्पत्ति उपर असर परेको व्यक्तिलाई कानून वा करार बमोजिम प्राप्त हक, हित वा दावी उपर यस परिच्छेदमा लेखिएको कुनै पनि कुराले प्रतिकूल असर पर्ने छैन। दफा ६९१: हदम्याद : यस परिच्छेद बमोजिम भए गरेको काम कारबाहीबाट मर्का पर्ने व्यक्तिले त्यस्तो काम कारबाही भए गरेको मितिले एक वर्षभित्र नालिस गर्न सक्नेछ। दफा ६९२: यस परिच्छेदको व्यवस्था लागू हुने : दफा ६९२, उपदफा (१): विदेशी, विदेशी वस्तु वा विदेशमा भएको काम समावेश भएको निजी कानूनी सम्बन्ध सम्बन्धी कुनै पनि विषयमा यस परिच्छेदको व्यवस्था लागू हुनेछ। दफा ६९२, उपदफा (२): उपदफा (१) को सर्वसामान्यतामा प्रतिकूल असर नपर्ने गरी खास गरी देहायका विषयमा यो उपदफाको व्यवस्था लागू हुनेछ :- दफा ६९२, उपदफा (२), खण्ड (क): विदेशीको कानूनी हैसियत तथा निजको सक्षमता, दफा ६९२, उपदफा (२), खण्ड (ख): सम्बद्ध पक्षहरूमध्ये कम्तीमा एक पक्ष विदेशी रहेको वैवाहिक सम्बन्ध, पैतृक तथा मातृक र अन्य पारिवारिक सम्बन्ध वा अंश, अपुताली सम्बन्धी विषय वा सोसाँग सम्बन्धित काम, कारबाही भएको ठाउँ नेपाल बाहिर रहेको विषय, दफा ६९२, उपदफा (२), खण्ड (ग): कम्तीमा एक सरोकारवाला पक्ष विदेशी रहेको र निजको विदेशमा रहेको सम्पत्ति सम्बन्धी विषय, दफा ६९२, उपदफा (२), खण्ड (घ): कम्तीमा एक पक्ष विदेशी रहेको करार, गैरकरार सम्बन्धी अधिकार वा दायित्व सम्बन्धी विषय, दफा ६९२, उपदफा (२), खण्ड (ड): विदेशमा सम्पन्न भएको करार सम्बन्धी विषय । दफा ६९३: विदेशीको कानूनी सक्षमताको निर्धारण गरिने : दफा ६९३, उपदफा (१): कुनै विदेशी प्राकृतिक व्यक्तिको कानूनी सक्षमता त्यस्तो व्यक्तिको नागरिकता रहेको मुलुकको कानून बमोजिम निर्धारण हुनेछ । दफा ६९३, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम विदेशी प्राकृतिक व्यक्तिको नागरिकता यकिन हुन नसकेमा निजले सामान्य रूपमा बसोबास (ह्याविच्यूयल रेजिडेन्स) गरेको मुलुकको र निजको त्यस्तो बसोबास पनि यकिन हुन नसकेमा तत्काल निजले बसोबास गरेको मुलुकको कानून बमोजिम निजको सक्षमता निर्धारण गरिनेछ । दफा ६९३, उपदफा (३): कुनै सङ्गठित संस्थाको कानूनी सक्षमता वा वैधानिक हैसियत निर्धारण गर्नु पर्दा त्यस्तो संस्था दर्ता भएको मुलुकको, त्यसरी दर्ता भएको मुलुक यकिन हुन नसकेमा त्यस्तो संस्थाको प्रधान कार्यालय रहेको मुलुकको र त्यस्तो मुलुक पनि पहिचान हुन नसकेमा त्यस्तो संस्थाको कारोबारको स्थान रहेको मुलुकको कानून बमोजिम निर्धारण गरिनेछ । दफा ६९४: विदेशी व्यक्ति वेपता भएको वा निजको मृत्यु भएको अनुमान : दफा ६९४, उपदफा (१): कुनै विदेशी व्यक्ति वेपता भएको वा निजको मृत्यु भएको कुरा अनुमान गर्नु पर्दा त्यस्तो व्यक्तिको नागरिकता रहेको मुलुकको कानून बमोजिम निर्धारण गरिनेछ । दफा ६९४, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम विदेशी व्यक्तिको नागरिकता यकिन हुन नसकेमा निजको सामान्य बसोबास रहेको मुलुकको कानून र त्यस्तो बसोबास पनि यकिन हुन नसकेमा निज वेपता हुनु वा निजको मृत्यु भएको अनुमान गर्नुभन्दा तत्काल अधि बसोबास गरेको मुलुकको कानून बमोजिम निर्धारण गरिनेछ । दफा ६९५: हकवालाको निर्धारण विदेशी कानून बमोजिम गरिने : नेपालभित्र बसोबास गर्ने विदेशीको सम्पत्तिमा अपुताली परी निजको हकवाला निर्धारण गर्नु पर्दा त्यस्तो विदेशीको नागरिकता रहेको मुलुकको कानून बमोजिम र त्यसरी नागरिकता पहिचान हुन नसकेमा जुन मुलुकमा निजको सामान्य बसोबास रहेको छ सोही मुलुकको र त्यस्तो बसोबास पनि यकिन हुन नसकेमा तत्काल निजले बसोबास गरेको मुलुकको कानून बमोजिम हकवाला निर्धारण गरिनेछ । दफा ६९६: मृतकको मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

बमोजिम र त्यस्तो कानून यकिन हुन नसकेमा धर्मपुत्र वा धर्मपुत्री राख्ने व्यक्ति सामान्य रूपमा दफा ७०४: संरक्षक वा माथवरको निर्धारण : दफा ७०४, उपदफा (१): असक्षम वा अर्धसक्षम व्यक्तिको संरक्षक वा माथवरको निर्धारण त्यस्तो व्यक्तिको नागरिकता रहेको मुलुकको कानून बमोजिम निर्धारण हुनेछ । दफा ७०४, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको मुलुक यकिन हुन नसकेमा निजको सामान्य बसोबास रहेको मुलुकको कानून बमोजिम र त्यस्तो मुलुक पनि यकिन हुन नसकेमा निजको तत्काल बसोबास रहेको मुलुकको कानून बमोजिम निर्धारण हुनेछ । दफा ७०४, उपदफा (३): संरक्षक वा माथवर र संरक्षकत्व वा माथवरीमा रहेको व्यक्तिको सम्बन्ध संरक्षक वा माथवर भएको वा नियुक्त भएको मुलुकको कानून बमोजिम निर्धारण हुनेछ । दफा ७०५: बसोबास रहेको मुलुकको कानून बमोजिम निर्धारण हुने : दफा ७०५, उपदफा (१): मानो छुट्टिएको विषय नियमन गर्नु पर्दा विवाहित दम्पति सामान्य रूपमा बसोबास गरेको मुलुकको कानून बमोजिम नियमन हुनेछ । दफा ७०५, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम नियमन गर्दा दम्पतिहरूको सामान्य रूपमा बसोबास गरेको मुलुक फरक फरक भएमा निजहरू अन्तिम पटक सामान्य रूपमा बसोबास गरेको मुलुकको कानून बमोजिम र त्यस्तो मुलुक पनि यकिन हुन नसकेमा जुन मुलुकको अदालतमा मानो चामलको मुद्दा रहेको छ, सोही मुलुकको कानून बमोजिम नियमन हुनेछ । दफा ७०६: विदेशमा भएको सम्बन्ध विच्छेदले मान्यता पाउने : नेपाली नागरिकहरू बीच वा नेपाली नागरिक र विदेशीबीच विदेशमा सम्बन्ध विच्छेद भएकोमा सम्बन्ध विच्छेद भएको मुलुकको कानून बमोजिम त्यस्तो सम्बन्ध विच्छेद भएको रहेछ भने त्यस्तो सम्बन्ध विच्छेदले नेपाल कानून बमोजिम मान्यता पाउनेछ र त्यस्तो कार्यान्वयन हुन सक्नेछ । दफा ७०७: स्वामित्वको अन्तरवस्तु सम्पति रहेको मुलुकको कानून बमोजिम हुने : दफा ७०७, उपदफा (१): कुनै सम्पत्तिको स्वामित्व वा भोगाधिकार अन्तर्गतको अन्तरवस्तु त्यस्तो सम्पति रहेको मुलुकको कानून बमोजिम निर्धारण हुनेछ । दफा ७०७, उपदफा (२): अचल सम्पति उपर स्वामित्व कायम हुने वा अन्त्य हुने अवस्था त्यस्तो सम्पति रहेको मुलुकको कानून बमोजिम निर्धारण हुनेछ । दफा ७०८: गन्तव्यस्थलको कानून बमोजिम वस्तुको नियमन हुने : दुवानी हुने क्रममा कुनै वस्तु पारवहनमा रहँदा त्यस्तो वस्तु गन्तव्य स्थलको कानून बमोजिम नियमन हुनेछ। दफा ७०९: करार कानून पक्षहरूले निर्धारण गरे बमोजिम हुने : दफा ७०९, उपदफा (१): कुनै करारलाई नियमित गर्ने कानून (गभर्निङ्ग ल) त्यस्तो करारका पक्षहरूले करारमा निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ। दफा ७०९, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम कानून निर्धारण नभएकोमा त्यस्तो करार परिपालना हुने मुलुकको र त्यस्तो मुलुक पनि यकिन हुन नसकेमा त्यस्तो करार सम्पन्न भएको मुलुकको कानून बमोजिम त्यस्तो करार नियमित हुनेछ। दफा ७१०: विदेशमा भएको लिखतले मान्यता पाउने : नेपाल बाहिर गरिएको कुनै करार वा लिखतको वैधता जुन मुलुकमा त्यस्तो करार वा लिखत भएको हो त्यस्तो मुलुकको कानून बमोजिम निर्धारण गरिनेछ, र त्यस्तो मुलुकको कानून बमोजिम रीत पुगेको रहेछ भने त्यस्तो करार वा लिखत कानून सम्मत भएको मानिनेछ, र नेपालमा मान्यता पाउनेछ। दफा ७११: दान बक्स दाताको नागरिकताको कानूनबाट नियमन हुने : दफा ७११, उपदफा (१): दान वा बक्सको वैधताको विषय दान बक्स दिँदाका बखत कायम रहेको दाताको नागरिकताको कानून बमोजिम नियमन हुनेछ। दफा ७११, उपदफा (२): दान वा बक्स जुन ठाउँमा दिइएको हो सोही मुलुकको कानून बमोजिम औपचारिकता पूरा गरिएको भए रीतपूर्वक दान वा बक्स प्रदान गरिएको मानिनेछ। दफा ७१२: दृष्टीत वापतको दायित्व निर्धारण : दफा ७१२, उपदफा (१): विदेशी, विदेशी वस्तु वा विदेशमा भएको काम मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

किनारा गर्ने क्षेत्राधिकार नेपालको अदालतलाई हुनेछ :- दफा ७१८, खण्ड (क): नेपालभित्र बसोबास गर्ने विदेशीहरूबीच वा विदेशी र नेपाली नागरिक बीच यस ऐन वा अन्य कानून बमोजिम नियमित भएका विषय, दफा ७१८, खण्ड (ख): नेपालमा बसोबास गर्ने विदेशी प्रतिवादी भएको मुद्दाको विषय, दफा ७१८, खण्ड (ग): मृत्यु हुँदाका बखत नेपालमा सम्पत्ति भई नेपालमा बसोबास गर्ने विदेशीको अपुतालीको विषय, दफा ७१८, खण्ड (घ): नेपाली नागरिक र विदेशी बीच विदेशमा लेनदेन व्यवहार वा कारोबार भएकोमा त्यसको भुक्तानी नेपालभित्र हुने विषय, दफा ७१८, खण्ड (ड): विदेशीहरूबीच वा विदेशी र नेपाली नागरिक बीच नेपालभित्र रहेको सम्पत्ति सम्बन्धी विषय, दफा ७१८, खण्ड (च): नेपालभित्र सम्पन्न वा नेपालमा परिपालन हुने विदेशी व्यक्तिहरूबीच वा कम्तीमा एक पक्ष नेपालको नागरिक वा सङ्गठित संस्था पक्ष रहेको करार सम्बन्धी विषय, दफा ७१८, खण्ड (छ): पक्ष वा विपक्ष दुवै नेपाली नागरिक भएको वा नेपालमा सामान्य बसोबास भएका विदेशी रहेको नेपाल बाहिर भएको दुष्कृति, अर्धकरार वा अनुचित सम्वृद्धि सम्बन्धी विषय, दफा ७१८, खण्ड (ज): नेपालका अदालतबाट निरूपण गर्नु पर्ने दफा ६९९ को उपदफा (२) अन्तर्गतका विषय । दफा ७१९: मुहासँग सम्बन्धित अन्य विषय पनि नेपालको अदालतबाट समाधान हुन सक्ने : विदेशी संलग्न भई मुख्य विवादको समाधान गर्ने अधिकार क्षेत्र अन्तर्गत नेपालको अदालतमा चलेको कुनै मुहामा त्यससँग सम्बन्धित अन्य विषयको समेत समाधान गर्नु पर्ने देखिएमा अदालतले त्यस्तो विषयमा समेत आफ्नो अधिकार क्षेत्र ग्रहण गरी समाधान गर्न सक्नेछ । दफा ७२०: सन्धि भएकोमा सोही बमोजिम हुने : यस परिच्छेदमा उल्लेख भएका कुनै विषयका सम्बन्धमा नेपाल पक्ष भएको कुनै सन्धिमा छुट्टै व्यवस्था भएकोमा त्यस्तो व्यवस्था उपर यस परिच्छेदमा लेखिएको कुनै कुराले असर पार्ने छैन । दफा ७२१: यस परिच्छेदको व्यवस्था लागू नहुने : दफा ७२१, उपदफा (१): यस परिच्छेदमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यस परिच्छेद अन्तर्गतका कानूनी व्यवस्था नेपालमा लागू गर्दा सार्वजनिक व्यवस्था (पब्लिक अर्डर) प्रतिकूल हुने रहेछ भने त्यस्तो अवस्थामा यस परिच्छेदको व्यवस्था लागू हुने छैन । दफा ७२१, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको अवस्था उत्पन्न भएमा यस परिच्छेदका विषयहरू अन्य सम्बद्ध मापदण्ड (लिझिकिङ क्राइटेरिया) बाट र त्यस्तो मापदण्ड निर्धारण हुन नसकेमा नेपाल कानून बमोजिम नियमित हुनेछ । मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४

मुलुकी संहिता सम्बन्धी केही नेपाल ऐनलाई फौजदारी कसूर तथा फौजदारी कार्यविधि सम्बन्धी यौन हिंसा विरुद्धका केही ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०७९ मुलुकी संहिता सम्बन्धी केही नेपाल ऐनलाई दफा १: संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ : दफा १, उपदफा (१): यस ऐनको नाम १ “मुलुकी अपराध संहिता, २०७४” रहेकोछ। दफा १, उपदफा (२): यो संहिता संवत् २०७५ साल भदौ १ गतेदेखि प्रारम्भ हुनेछ। दफा २: संहिताको बहिक्षेत्रीय प्रयोग : दफा २, उपदफा (१): कसैले नेपाल बाहिर देहायको कुनै कसूर गरेमा निजलाई नेपालभित्र नै त्यस्तो कसूर गरे सरह यस संहिता बमोजिम सजाय हुनेछः— दफा २, उपदफा (१), खण्ड (क): दफा ५४ बाहेक भाग २ को परिच्छेद १ अन्तर्गतको कसूर, दफा २, उपदफा (१), खण्ड (ख): नेपालबाट कुनै व्यक्तिलाई अपहरण गरी भाग २ परिच्छेद १७ अन्तर्गत गरेको कसूर, दफा २, उपदफा (१), खण्ड (ग): दफा १६७, २७६ र २७९ अन्तर्गतको कसूर, दफा २, उपदफा (१), खण्ड (घ): नेपालभित्र चलनचल्तीमा ल्याउने वा पैठारी गर्ने उद्देश्यले गरेको भाग २ परिच्छेद २२ र २३ अन्तर्गतका कसूर, दफा २, उपदफा (१), खण्ड (ङ): नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तह वा नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहको पूर्ण वा अधिकांश स्वामित्व वा नियन्त्रणमा रहेको कुनै सङ्गठित संस्थाको कुनै पदीय हैसियतमा कार्य सम्पादन गर्दा गरेको यस ऐन अन्तर्गतको कसूर। दफा २, उपदफा (२): कसैले नेपालमा दर्ता भएको वायुयान वा जलयानभित्र यस ऐन अन्तर्गतको कुनै कसूर नेपाल बाहिर रहँदाका बखत गरेमा निजलाई नेपालभित्र नै त्यस्तो कसूर गरे सरह यस ऐन बमोजिम सजाय हुनेछ। दफा २, उपदफा (३): कुनै नेपाली नागरिक वा अन्य कसैले नेपाल बाहिर कुनै नेपाली नागरिक विरुद्ध देहायको कुनै कसूर गरेमा निजलाई नेपालभित्र नै त्यस्तो कसूर गरे सरह यस ऐन बमोजिम सजाय हुनेछः- दफा २, उपदफा (३), खण्ड (क): ज्यान लिएको वा ज्यान लिने उद्योग, दुरुत्साहन वा पडयन्त्र गरेको कसूर, दफा २, उपदफा (३), खण्ड (ख): असहाय व्यक्तिलाई परित्याग गरेको कसूर, दफा २, उपदफा (३), खण्ड (ग): अङ्गभङ्ग गरेको कसूर, दफा २, उपदफा (३), खण्ड (घ): अपहरण, शरीर बन्धक वा गैरकानूनी थुनामा राखेको कसूर, दफा २, उपदफा (३), खण्ड (ङ): जवर्जस्ती करणी वा हाडनाता करणी गरेको कसूर, दफा २, उपदफा (३), खण्ड (च): नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहको वा नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहको पूर्ण वा अधिकांश स्वामित्व वा नियन्त्रण भएको सङ्गठित संस्था बिरुद्ध आपराधिक उपद्रव, आपराधिक लाभ, आपराधिक विश्वासघात, कीर्ते, चोरी, ठगी, डाँका वा सम्पत्तिको आपराधिक उपयोग गरेको कसूर, दफा २, उपदफा (३), खण्ड (छ): दफा १५८ अन्तर्गतको कसूर, दफा २, उपदफा (३), खण्ड (ज): भाग २ परिच्छेद ११ अन्तर्गतका विवाह सम्बन्धी कसूर, दफा २, उपदफा (३), खण्ड (झ): नेपालभित्र पैठारी गर्ने उद्देश्यले खाद्य पदार्थ वा औषधिमा मिसावट गरेको कसूर, दफा २, उपदफा (३), खण्ड (ञ): दफा २३१, २३२ र २३३ अन्तर्गतका इलाज सम्बन्धी कसूर, दफा २, उपदफा (३), खण्ड (ट): भाग ३ को परिच्छेद २ अन्तर्गतको कसूर। दफा ३: परिभाषा : विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस ऐनमा,- दफा ३, खण्ड (क): “अदालत” भन्नाले सर्वोच्च अदालत, उच्च अदालत वा जिल्ला अदालत सम्झनु पर्छ र सो शब्दले कुनै खास किसिमका फौजदारी मुद्दाको कारबाही र किनारा गर्न कानून बमोजिम अधिकारप्राप्त अदालत, अन्य न्यायिक निकाय वा अधिकारी समेतलाई जनाउँछ। दफा ३, खण्ड (ख): मुलुकी अपराध संहिता, २०७४
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४

“आश्रय दिने” भन्नाले कुनै व्यक्तिलाई खान, पिउन, बस्न, नगदी, जिन्सी, लता कपडा, हातहतियार वा सवारीको साधन दिने वा पक्राउबाट बच्न वा अन्य सहायता दिने काम सम्झनु पर्छ। दफा ३, खण्ड (ग): “कसूर” भन्नाले यस संहिता वा कानून बमोजिम सजाय हुने काम सम्झनु पर्छ। दफा ३, खण्ड (घ): “कानून” भन्नाले तत्काल प्रचलित कानून सम्झनु पर्छ। दफा ३, खण्ड (ङ): “काम” भन्नाले कामहरुको समूह सम्झनु पर्छ र सो शब्दले कानून बमोजिम गर्नु पर्नेमा नगरेको वा गर्न नहुनेमा गरेको काम समेतलाई जनाउँछ। दफा ३, खण्ड (च): “गम्भीर कसूर” भन्नाले तीन वर्षभन्दा बढी दश वर्षसम्म कैद सजाय हुने कसूर सम्झनु पर्छ। दफा ३, खण्ड (छ): “जघन्य कसूर” भन्नाले जन्मकैद वा दश वर्षभन्दा बढी कैद सजाय हुने कसूर सम्झनु पर्छ। दफा ३, खण्ड (ज): “ज्यान” भन्नाले मानिसको ज्यान सम्झनु पर्छ। दफा ३, खण्ड (झ): “न्यायाधीश” भन्नाले मुदाको कारबाही, सुनुवाई र किनारा गर्ने अदालतको अधिकारी सम्झनु पर्छ र सो शब्दले कुनै खास किसिमका फौजदारी मुदाको कारबाही, सुनुवाई र किनारा गर्ने अधिकारप्राप्त अधिकारी समेतलाई जनाउँछ। दफा ३, खण्ड (ञ): “राष्ट्रसेवक” भन्नाले देहायको कुनै व्यक्ति सम्झनु पर्छः— दफा ३, उपदफा (१): संविधान वा अन्य कानून बमोजिम सार्वजनिक जवाफदेहीको पदमा निर्वाचित, मनोनित वा नियुक्त भएको व्यक्ति, दफा ३, उपदफा (२): कानून वा करार बमोजिम नेपाल सरकार वा प्रदेश सरकारको सेवामा वा अन्य कुनै सरकारी सेवामा नियुक्त भएको व्यक्ति, दफा ३, उपदफा (३): स्थानीय तह वा जिल्ला समन्वय समितिको कुनै पद वा सेवामा निर्वाचित, मनोनीत वा नियुक्त भएको व्यक्ति, दफा ३, उपदफा (४): नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहकोे पूर्ण वा अधिकांश स्वामित्व वा नियन्त्रण भएको सङ्गठित संस्थाका पदाधिकारी वा त्यस्तो संस्थाको सेवामा नियुक्त भएको व्यक्ति, वा दफा ३, उपदफा (५): सार्वजनिक जवाफदेही भएको पदमा अन्य कुनै किसिमले नियुक्त भएको वा बहाल रहेको व्यक्ति । दफा ३, उपदफा (५), खण्ड (ट): “स्थानीय तह” भन्नाले गाउँपालिका वा नगरपालिका सम्झनु पर्छ। दफा ३, उपदफा (५), खण्ड (ठ): “सङ्गठित संस्था” भन्नाले कुनै कानून बमोजिम स्थापित वा कानून बमोजिम दर्ता भएको संस्था सम्झनु पर्छ। दफा ३, उपदफा (५), खण्ड (ड): “संविधान” भन्नाले नेपालको संविधान सम्झनु पर्छ। दफा ३, उपदफा (५), खण्ड (ढ): “सार्वजनिक लिखत” भन्नाले देहायको कुनै लिखत सम्झनु पर्छः— दफा ३, उपदफा (१): विधायिकाबाट पारित भएको लिखत, दफा ३, उपदफा (२): संविधान बमोजिम राष्ट्रपतिबाट भएको औपचारिक कार्यको अभिलेखको रूपमा रहेको लिखत, दफा ३, उपदफा (३): नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तह वा नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तह अन्तर्गतका कार्यालय वा संवैधानिक निकाय वा पदाधिकारी, अदालत वा ऐन वा आदेशद्वारा स्थापित संस्था, नेपाल सरकारको पूर्ण वा अधिकांश स्वामित्व वा नियन्त्रणमा रहेको सङ्गठित संस्थाको कार्यालयले जारी गरेको वा त्यस्ता कार्यालयमा अभिलेखको रूपमा रहने किताब, श्रेस्ता वा अन्य कुनै लिखत, दफा ३, उपदफा (४): अदालतबाट भएको फैसला, निर्णय वा आदेश। दफा ४: सामान्य रूपमा लागू हुने सिद्धान्त र व्यवस्थाहरु: यस संहिताको भाग १ को परिच्छेद—२, ३, ४ र ५ बमोजिमका सिद्धान्त र व्यवस्थाहरु यस संहिता र अन्य ऐन अन्तर्गतका कसूरका सम्बन्धमा सामान्यतः लागू हुने छन्। दफा ५: विशेष ऐनको व्यवस्था लागू हुने: कुनै खास कामलाई कुनै विशेष ऐनद्वारा छुटै कसूर मानी सजाय गर्ने व्यवस्था भएको रहेछ भने त्यस्तो कसूरका सम्बन्धमा सोही ऐन लागू हुनेछ। दफा ६: कानून बमोजिमको काम कसूर नहुने: कानून मुलुकी अपराध संहिता, २०७४
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४

बमोजिम गर्नु पर्ने वा कानूनले क्षम्य मानेको कामलाई कसूर मानिने छैन। दफा ७: कानून बमोजिम बाहेक सजाय नहुने: कानूनले सजाय नहुने कुनै काम गरे बापत कुनै व्यक्ति सजायको भागी हुने छैन र कुनै पनि व्यक्तिलाई कसूर गर्दाको अवस्थामा कानूनमा तोकिएभन्दा बढी सजाय हुने छैन। दफा ८: तथ्यको भ्रममा परी गरेको काम कसूर नहुने: तथ्यको भ्रममा परी कानून बमोजिम गर्नु पर्ने वा क्षम्य मानिएको विश्वास गरी असल नियतले गरेको कुनै काम कसूर मानिने छैन। दफा ९: एउटै कसूरमा दोहोरो सजाय नहुने: कुनै व्यक्ति बिरुद्ध अदालतमा एकै कसूरमा एक पटकभन्दा बढी मुद्दा चलाइने र सजाय गरिने छैन। दफा १०: स्वच्छ सुनुवाईबाट वञ्चित नहुने: कुनै व्यक्ति सक्षम अदालत वा न्यायिक निकायबाट हुने कारबाहीमा स्वच्छ सुनुवाईबाट वञ्चित हुने छैन। दफा ११: आफ्नो बिरुद्ध साक्षी हुन कर नलाग्ने : कुनै कसूरको अभियोग लागेको व्यक्तिलाई आफ्नो बिरुद्ध साक्षी हुन कर लाग्ने छैन। दफा १२: कसूर प्रमाणित नभएसम्म कसूरदार नमानिने : कुनै कसूरको अभियोग लागेको व्यक्तिलाई त्यस्तो कसूर गरेको प्रमाणित नभएसम्म कसूरदार मानिने छैन। दफा १३: बालबालिकाले गरेको काम कसूर नहुने : दश वर्ष उमेर नपुगेको बालबालिकाले गरेको कुनै काम कसूर मानिने छैन। दफा १४: होस ठेगानमा नरहेको व्यक्तिले गरेको काम कसूर नमानिने : कुनै काम गर्दाका बखत मानसिक अस्वस्थताको कारणले त्यस्तो कामको प्रकृति, गुण, दोष वा परिणाम बुझ्न नसक्ने गरी होस ठेगानमा नरहेको व्यक्तिले गरेको काम कसूर मानिने छैन। दफा १५: मञ्चुरी लिई गरेको काम कसूर नहुने : ज्यान लिने वा अङ्गभङ्ग गर्ने नियतले वा ज्यान जान वा अङ्गभङ्ग हुन सक्छ भन्ने थाहा भई गरेकोमा बाहेक कसैले अठार वर्ष माथिको कुनै व्यक्तिको मञ्चुरी लिई गरेको कुनै कामबाट त्यस्तो मञ्चुरी दिने व्यक्तिलाई कुनै क्षति पुग्न गएमा सो काम कसूर मानिने छैन। दफा १६: भलाईका लागि मञ्चुरी लिई गरेको काम कसूर नहुने : कसैले कुनै व्यक्तिको भलाईका लागि निजको मञ्चुरी लिई असल नियतले होसियारी साथ गरेको कुनै कामबाट त्यस्तो मञ्चुरी दिने व्यक्तिलाई क्षति पुग्न गएमा त्यस्तो काम कसूर मानिने छैन। दफा १७: भलाईका लागि संरक्षकको मञ्चुरी लिई गरेको काम कसूर नहुने : अठार वर्ष ननाथेको वा मानसिक अस्वस्थताको कारणले होस ठेगानमा नरहेको व्यक्तिको भलाईका लागि निजको संरक्षकले वा त्यस्तो संरक्षकको मञ्चुरी लिएर अरु कसैले असल नियतले होसियारी साथ गरेको कुनै कामबाट त्यस्तो व्यक्तिलाई कुनै क्षति पुग्न गएमा त्यस्तो काम कसूर मानिने छैन। दफा १८: भलाईका लागि मङ्ग्री नलिई गरेको काम कसूर नहुने: कुनै व्यक्तिको भलाईका लागि तत्काल कुनै काम नगरी नहुने भएको, त्यस्तो व्यक्ति कुनै कारणले त्यस्तो काम गर्न दिनको लागि तत्काल आफैं मङ्ग्री दिन नसक्ने अवस्थामा रहेको र निजको तर्फबाट मङ्ग्री दिन सक्ने संरक्षक पनि तत्काल उपलब्ध नभएको अवस्थामा निजको भलाईका लागि मङ्ग्री नलिएर पनि असल नियतले होसियारी साथ त्यस्तो काम गर्दा निजलाई कुनै क्षति वा हानि, नोकसानी पुग्न गएमा त्यस्तो काम कसूर मानिने छैन। दफा १८, खण्ड (क): आर्थिक रूपमा प्राप्त लाभलाई जनाउने छैन, दफा १८, खण्ड (ख): ज्यान लिने वा मनासिब कारण बिना अङ्गभङ्ग गर्ने नियतले गरेको कामलाई जनाउने छैन। दफा १९: मङ्ग्री लिएर गरेको भए पनि कसूर मानिने: दफा १५, १६ वा १७ मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि ती दफाहरूमा लेखिएको काम कानून बमोजिम अन्य कसूर मानिने भएमा त्यस्तो काम मङ्ग्री लिएर गरेको भए पनि कसूर मानिनेछ। दफा १९, खण्ड (क): तथ्यको भ्रममा मुलुकी अपराध संहिता, २०७४
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४

परी वा कुनै किसिमको हानि, नोकसानी हुन सक्ने डर, ब्रासमा परी कुनै व्यक्तिले मङ्ग्री दिएको र त्यस्तो मङ्ग्री अनुसार काम गर्ने व्यक्तिलाई त्यस्तो मङ्ग्री त्यसरी दिइएको हो भन्ने कुरा थाहा भएमा वा निजले विश्वास गर्नु पर्ने कुनै मनासिब कारण भएमा, दफा १९, खण्ड (ख): मानसिक अस्वस्थताको कारणले आफूले दिएको मञ्चुरीको गुण, दोष र परिणाम बुझ्न नसक्ने गरी होस ठेगानमा नरहेका बखत कुनै व्यक्तिले मञ्चुरी दिएकोमा, दफा १९, खण्ड (ग): अठार वर्ष ननाथेको बालबालिकाले मञ्चुरी दिएकोमा, दफा १९, खण्ड (घ): अनुचित प्रभावमा परी मञ्चुरी दिएकोमा। दफा २१: असल नियतले दिएको जानकारीबाट क्षति पुगेमा कसूर नहुने : कसैले कुनै व्यक्तिलाई निजको भलाईको लागि असल नियतले दिएको कुनै कुराको सूचना वा जानकारीबाट त्यस्तो व्यक्तिलाई कुनै क्षति पुग्न गएमा त्यस्तो काम कसूर मानिने छैन। दफा २२: डर त्रासमा परी गरेको काम कसूर नहुने : दफा २२, उपदफा (१): कसैले जोखिमी हातहतियार वा विपालु वा विष्फोटक पदार्थ लिई कुनै व्यक्तिलाई निजले तत्काल कुनै काम नगरे निज वा निजको नजिकको नातेदारको ज्यान लिने वा शारीरिक अङ्गभङ्ग गराउने डर त्रास देखाएको र तत्काल त्यस्तो काम नगरे आफ्नो वा आफ्नो नजिकको नातेदारको ज्यान जान वा शारीरिक अङ्गभङ्ग हुन सक्ने खतरा छ भनी विश्वास गर्नु पर्ने मनासिब कारण भई त्यस्तो व्यक्तिले गरेको त्यस्तो काम कसूर मानिने छैन। दफा २२, उपदफा (१), खण्ड (क): ज्यान लिएको वा शारीरिक अङ्गभङ्ग गरेकोमा, दफा २२, उपदफा (१), खण्ड (ख): जवर्जस्ती करणी गरेकोमा, दफा २२, उपदफा (१), खण्ड (ग): राज्य विरुद्धको कसूर गरेकोमा, वा दफा २२, उपदफा (१), खण्ड (घ): त्यस्तो काम गर्ने व्यक्ति आफैले गर्दा वा आफूले कुनै काम गरेको कारणबाट निज त्यस्तो डर त्रासको अवस्थामा पुगेकोमा। दफा २२, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम डर, त्रासमा पारी कसूर गराउने व्यक्तिलाई निज आफैले त्यस्तो कसूर गरे सरह कानून बमोजिम सजाय हुनेछ। दफा २३: अन्य हानि, नोकसानीबाट बचाउन असल नियतले गरेको काम कसूर नहुने : कसैलाई कुनै हानि, नोकसानी हुने कुनै काम तत्काल नगरे आफ्नो वा अरु कसैको जीउ, ज्यान वा दफा २४: निजी रक्षाको लागि गरेको काम कसूर नमानिने: दफा २४, उपदफा (१): यस परिच्छेदको अधीनमा रही निजी रक्षाको अधिकार प्रयोग गर्दा भए गरेको कुनै काम कसूर मानिने छैन। दफा २४, उपदफा (२): प्रत्येक व्यक्तिलाई आफ्नो वा अरु कसैको जिउ, ज्यान वा सम्पत्तिलाई कुनै गैर कानूनी क्षतिबाट बचाउने अधिकार हुनेछ। दफा २४, उपदफा (३): यस दफा बमोजिम निजी रक्षाको अधिकार प्रयोग गर्दा तत्काल कुनै काम नगरेमा आफ्नो वा अरु कसैको जिउ, ज्यान वा सम्पत्तिलाई कुनै गैर कानूनी क्षतिबाट बचाउन सकिदैन भन्ने मनासिब विश्वास भएमा वा विश्वास गर्नु पर्ने मनासिब कारण भएमा मात्र प्रयोग गर्नु पर्नेछ। दफा २५: निजी रक्षाको अधिकारमा बन्देज: दफा २५, उपदफा (१): दफा २४ मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको अवस्थामा वा कामका बिरुद्ध निजी रक्षाको अधिकार प्राप्त हुन सक्ने छैनः— दफा २५, उपदफा (१), खण्ड (क): कसैको जिउ वा सम्पत्तिमा गैर कानूनी क्षति पुर्याउने काम हुँदाका बखत त्यस्तो क्षतिबाट बचाउन तत्काल सार्वजनिक अधिकारीको संरक्षण वा मद्दत उपलब्ध हुने वा हुन सक्ने अवस्था भएकोमा, दफा २५, उपदफा (१), खण्ड (ख): जसको जिउ वा सम्पत्तिमा क्षति पुगेको हो त्यस्तो व्यक्तिले नै क्षति पुर्याउने व्यक्तिलाई उत्तेजित गरेको कारणबाट त्यसरी क्षति पुगेकोमा, दफा २५, उपदफा (१), खण्ड (ग): अदालतको फैसला वा आदेश अनुसार मुलुकी अपराध संहिता, २०७४
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४

कुनै राष्ट्रसेवकले असल नियतले कुनै काम गरेकोमा, दफा २५, उपदफा (१), खण्ड (घ): कुनै राष्ट्रसेवकले आफ्नो परीय अधिकारको प्रयोगमा असल नियतले कुनै काम गरेकोमा, दफा २५, उपदफा (१), खण्ड (ङ): कुनै राष्ट्रसेवकले आफ्नो पर्दीय अधिकारको प्रयोगमा असल नियतले दिएको निर्देशन अनुसार कसैले कुनै काम गरेकोमा। दफा २५, उपदफा (२): उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको अवस्थामा कुनै व्यक्ति निजी रक्षाको अधिकारबाट बञ्चित हुने छैनः— दफा २५, उपदफा (२), खण्ड (क): उपदफा (१) को खण्ड (ग) मा उल्लिखित काम गर्ने व्यक्ति राष्ट्रसेवक हो र निज अदालतको फैसला वा आदेशानुसार काम गर्दैछ भन्ने कुरा जानकारी हुने वा विश्वास गर्ने मनासिब कारण नभएमा वा निजको परिचय वा सो काम गर्न पाएको अधिकारपत्र माग गर्दा पनि निजले आफ्नो परिचय नदिएमा वा त्यस्तो काम गर्न पाएको अधिकारपत्र नदेखाएमा, दफा २५, उपदफा (२), खण्ड (ख): उपदफा (१) को खण्ड (घ) मा उल्लिखित काम गर्ने व्यक्ति राष्ट्रसेवक हो भन्ने कुरा जानकारी हुने वा विश्वास गर्नु पर्ने मनासिब कारण नभएमा, दफा २५, उपदफा (२), खण्ड (ग): उपदफा (१) को खण्ड (ङ) मा उल्लिखित काम गर्ने व्यक्तिले त्यस्तो काम कुनै राष्ट्रसेवकको निर्देशनमा गरिरहेको हो भन्ने कुरा जानकारी हुने वा विश्वास गर्नु पर्ने मनासिब कारण नभएमा वा त्यस्तो निर्देशन अनुसार त्यस्तो काम गर्न लागेको हो भन्ने कुरा निजले जानकारी नदिएमा वा त्यस्तो काम गर्न अधिकारपत्र भएकोमा माग गर्दा पनि त्यस्तो अधिकार पत्र नदेखाएमा। दफा २५, उपदफा (३): दफा २४ वा यस दफा अन्तर्गत निजी रक्षाको अधिकार प्रयोग गर्दा त्यस्तो रक्षा गर्नको लागि आवश्यक पर्ने मनासिब बलभन्दा बढी बल प्रयोग गर्न सकिने छैन। दफा २६: ज्यान लिने अधिकार नहुने: दफा २६, उपदफा (१): यस परिच्छेद बमोजिम निजी रक्षाको अधिकार प्रयोग गर्दा कसैलाई कसैको ज्यान लिने अधिकार हुनेछैन। दफा २६, उपदफा (२): उपदफा (१) मा जुनसकै कुरा लेखिएको भए तापनि दफा २५ को उपदफा (३) को अधीनमा रही देहायको अवस्थामा निजी रक्षाको अधिकार प्रयोग गर्दा कसैको ज्यान गएकोमा त्यस्तो काम कसूर मानिने छैनः— दफा २६, उपदफा (२), खण्ड (क): आफू वा अरु कसैमाथि भएको आक्रमण बिरुद्ध तत्काल रक्षा नगर्दा आफ्नो वा अरु कसैको ज्यान जान वा आफू वा अरु कसैलाई गम्भीर चोट लागन वा अङ्गभङ्ग हुन सक्छ भन्ने मनासिब विश्वास भएमा, दफा २६, उपदफा (२), खण्ड (ख): जवर्जस्ती करणी गर्ने नियतले आक्रमण गरेको हो भन्ने मनासिब विश्वास भई वा जवर्जस्ती करणी गर्दाका बखत वा गरिसके पछि पीडितबाट तत्काल कुनै काम भएकोमा, दफा २६, उपदफा (२), खण्ड (ग): ज्यान मार्ने, बन्धक वा अपहरण गराउन मुक्ति रकम लिने, जवर्जस्ती करणी गर्ने, अङ्गभङ्ग गर्ने नियतले शरीर बन्धक लिएकोमा वा अपहरण गरेकोमा, दफा २६, उपदफा (२), खण्ड (घ): मानिस बस्ने, पूजा वा प्रार्थना गर्ने, सम्पत्ति राख्ने कुनै घर, पाल वा सवारी साधनलाई घेराबन्दी गरी, जोखिमपूर्ण हातहतियार प्रयोग गरी, आगो लगाई वा विष्फोटक पदार्थ प्रयोग गरी क्षति पुर्याउन खोजेकोमा, दफा २६, उपदफा (२), खण्ड (ङ): डाँकाको कसूर बिरुद्ध रक्षा गर्नु परेमा, दफा २६, उपदफा (२), खण्ड (च): कुनै व्यक्तिको वैयक्तिक सुरक्षा वा नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तह वा नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहको पूर्ण वा अधिकांश स्वामित्व वा नियन्त्रण भएको सङ्गठित संस्थाको सम्पत्ति वा सार्वजनिक सम्पत्तिको सुरक्षाका लागि अधिकार प्राप्त अधिकारीको आदेशबाट खटिएको सुरक्षाकर्मीले त्यस्तो व्यक्ति वा सम्पत्ति बिरुद्ध भएको मुलुकी अपराध संहिता, २०७४