chhatramani/nepal_legal_text_corpus_v1 huggingface dataset:
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

२७७: सम्पत्ति अनतिक्रम्य हुने : दफा २७७, उपदफा (१): कसैले पनि अन्य व्यक्तिको सम्पत्ति च्यापी, मिची वा कुनै तवरले खिचोला वा अतिक्रमण गर्न हुँदैन । दफा २७७, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कुनै काम गरी कसैले अन्य व्यक्तिको सम्पत्ति आफ्नो कब्जामा लिएमा निजले त्यस्तो सम्पत्ति खिचोला वा अतिक्रमण गरेको मानिनेछ। दफा २७८: सुरक्षात्मक उपाय अपनाउनु पर्ने : कुनै व्यक्तिले आफ्नो घर वा जग्गामा कुनै काम गर्दा सँधियारको घर वा जग्गा वा सँधियारलाई कुनै किसिमले हानि, नोक्सानी नहुने वा असर नपर्ने गरी सुरक्षात्मक उपाय अपनाउनु पर्नेछ। दफा २७९: सहमति नलिई अर्काको जग्गामा घर बनाउन नहुने : दफा २७९, उपदफा (१): कसैले पनि स्वामित्ववालाको लिखित सहमति नलिई निजको जग्गामा घर बनाउन सक्ने छैन। दफा २७९, उपदफा (२): कसैले स्वामित्ववालाको लिखित सहमति नलिई निजको जग्गामा घर बनाएमा जग्गाधनीले चाहेमा त्यस्तो घरको बजार मूल्यको पच्चीस प्रतिशतसम्म कम मूल्यमा त्यस्तो घर खरिद गर्न पाउनेछ। दफा २७९, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिम जग्गाधनीले त्यस्तो घर खरिद गरी नलिएमा घरधनीले स्वामित्ववालाको मञ्जुर भएमा त्यस्तो घर भएको जग्गाको बजार मूल्यको पच्चीस प्रतिशतसम्म मूल्य थप गरी त्यस्तो जग्गा खरिद गर्न सक्नेछ। दफा २७९, उपदफा (४): उपदफा (२) वा (३) बमोजिम घर वा जग्गा खरिद बिक्री गरी लिन दिन दुवै पक्ष मञ्जुरी नभएमा घर बनाउनेले त्यस्तो घर बनाएको मितिले तीन महिनाभित्र घर भत्काई आफ्नो मालसामान लैजानु पर्नेछ। दफा २७९, उपदफा (५): उपदफा (४) बमोजिमको अवधिभित्र घर नभत्काएमा त्यस्तो घर जग्गाधनीको हुनेछ। दफा २८०: भृयाल राख्दा जग्गा छोड्नु पर्ने : कुनै व्यक्ति वा सरकारी निकायले सँधियारको जग्गा तर्फ भृयाल वा ढोका राखी घर बनाउनु पर्ने भएमा सम्बन्धित निकायले तोकेको मापदण्ड बमोजिमको जग्गा छोड्नु पर्नेछ। दफा २८१: घर वा बलेसीको पानी भार्न नपाउने : कसैले पनि आफ्नो घर वा बलेसीबाट अर्काको घर, जग्गा वा सार्वजनिक बाटोमा पानी भार्न पाउने छैन। दफा २८२: सँधियारको जग्गासँग जोडी सेफ्टी ट्याङ्गी बनाउन नहुने : दफा २८२, उपदफा (१): कसैले पनि सँधियारको जग्गासँग जोडी सेफ्टी ट्याङ्गी बनाउन पाउने छैन । दफा २८२, उपदफा (२): कसैले आफ्नो जग्गामा सेफ्टी ट्याङ्गी बनाउनु परेमा सँधियारको जग्गा तर्फ सँधियारको स्वीकृति भएकोमा बाहेक कम्तीमा सम्बन्धित निकायले तोकेको मापदण्ड बमोजिमको जग्गा छोड्नु पर्नेछ । दफा २८३: इनार वा कुवा खन्दा जग्गा छोड्नु पर्ने : कसैले आफ्नो जग्गामा इनार वा कुवा खन्दा सँधियारको जग्गाबाट कम्तीमा एक मिटर दुरी कायम हुने गरी जग्गा छोड्नु पर्नेछ । दफा २८४: असर पर्ने गरी रुख बिरुवा लगाउन नहुने : दफा २८४, उपदफा (१): कसैले पनि रुख वा बिरुवा लगाउँदा अन्य व्यक्तिको घर, जग्गा वा कुनै सम्पत्तिलाई असर पर्ने गरी लगाउन हुँदैन । दफा २८४, उपदफा (२): कुनै व्यक्तिले आफ्नो जग्गामा लगाएको रुख वा बिरुवाले अन्य व्यक्तिको घर जग्गा वा अन्य सम्पत्तिमा फैलिई असर पुऱ्याएमा त्यस्तो रुख वा बिरुवा लगाउने व्यक्तिले त्यस्तो व्यक्तिको घर, जग्गा वा सम्पत्ति नोक्सान नहुने गरी अरुलाई असर पर्ने रुख वा बिरुवाको हाँगो वा जरा काट्नु पर्नेछ । दफा २८४, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिम रुख वा बिरुवा लगाउने व्यक्तिले रुख वा बिरुवाको हाँगो वा जरा नकाटेमा त्यसबाट असर पर्ने व्यक्तिले त्यस्ता रुख वा बिरुवाको हाँगो वा जरा आफैले काट्न सक्नेछ । दफा २८५: क्षतिपूर्ति भराई लिन सक्ने : कसैले यस परिच्छेद बमोजिम गरेको काम कारबाहीबाट कुनै व्यक्तिलाई क्षति हुन गएमा क्षतिबाट मर्का पर्ने व्यक्तिले मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

त्यस्तो काम गर्ने व्यक्तिबाट मनासिब क्षतिपूर्ति भराई लिन सक्नेछ । दफा २८६: हदम्याद : यस परिच्छेद बमोजिम भए गरेको काम कारबाहीबाट मर्का पर्ने व्यक्तिले त्यस्तो काम कारबाही भए गरेको थाहा पाएको मितिले छ महिनाभित्र नालिस गर्न सक्नेछ । दफा २८७: अर्काको जग्गा भोगचलन गर्न नहुने : कसैले पनि अन्य व्यक्तिको हक, भोग र स्वामित्वको जग्गा निजको मञ्जुरी नलिई आवाद गर्न वा भोगचलन गर्न वा गराउन हुँदैन । दफा २८८: कुलो बनाउन दिनु पर्ने : दफा २८८, उपदफा (१): जग्गा आवाद गर्न कसैलाई अन्य व्यक्तिको जग्गाबाट कुलो बनाउनु पर्ने भई जग्गा मागेमा सम्बन्धित जग्गाधनीले उपयुक्त ठहर्याएको ठाउँबाट त्यस्तो व्यक्तिलाई कुलो बनाउनको लागि जग्गा दिनु पर्नेछ। दफा २८८, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम कुलो बनाउन जग्गा दिए वापत कुलो बनाउने व्यक्तिले सहा जग्गा, कुलो बनाई प्रयोग भएको जग्गाको प्रचलित मूल्य बमोजिमको रकम वा मनासिब क्षतिपूर्ति सम्बन्धित जग्गाधनीलाई दिनु पर्नेछ। दफा २८८, उपदफा (३): उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सार्वजनिक वा सरकारी जग्गामा कुलो बनाएकोमा कुलोमा परेको जग्गा वापत सहा जग्गा, जग्गाको मूल्य वा क्षतिपूर्ति दिनु पर्ने छैन। दफा २८९: नदी वा खोलाको सबै पानी प्रयोग गर्न नसक्ने : कसैले आफ्नो जग्गामा उत्पत्ति भएको वा त्यसबाट बगेको नदी वा खोलाको सम्पूर्ण पानी तल्लो तटवर्ती जग्गाधनीले प्रयोग गर्न नपाउने, त्यस्तो नदी वा खोलामा रहेका जलचर बाँच्न नसक्ने वा पर्यावरणमा प्रतिकूल हुने गरी प्रयोग गर्न पाउने छैन। दफा २९०: सिंचित खेतलाई असर पर्ने गरी नयाँ कुलो बनाउन नसक्ने : कसैले पनि पहिले बनाई सञ्चालनमा रहेको कुलोद्वारा सिंचित खेतमा पानी सारभूत रूपमा कम हुने गरी त्यसभन्दा माथि नयाँ कुलो बनाउन पाउने छैन। दफा २९१: कुलोको पानीको उपयोग र बाँडफाँट : दफा २९१, उपदफा (१): कुलो बनाउनको लागि जुन व्यक्तिले श्रम वा खर्च गरेको छ सोही व्यक्तिले जग्गा आवाद गर्नको लागि कुलोको पानीमा पहिलो प्राथमिकता पाउनेछ। दफा २९१, उपदफा (२): उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि परापूर्वदेखि भागबण्डा बमोजिम पानी प्रयोग गर्दै आएको ठाउँमा सबै व्यक्तिहरूले भागबण्डा अनुसार कुलोको पानी उपयोग गर्न पाउनेछन्। दफा २९१, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिम पानी उपयोग गर्ने व्यक्तिलाई पानी पर्याप्त भएपछि वा निजलाई पानी आवश्यक नपर्ने भएमा जुनसुकै व्यक्तिको कुलो भए पनि अन्य व्यक्तिले जग्गा आवाद गर्नलाई कुलोको पानी उपयोग गर्न पाउनेछ। दफा २९१, उपदफा (४): कुनै व्यक्तिको जग्गा सिंचित भई बढी भएको पानी अर्को व्यक्तिको जग्गामा बगेकोमा सम्बन्धित जग्गाधनीको अनुमति बिना पनि प्रयोग गर्न सकिनेछ र त्यस वापत कुनै दाबी लाग्ने छैन। दफा २९२: सहमति बिना कुलो बदल्न नहुने : कुनै व्यक्तिको जग्गामा मात्र बनेको कुलो अन्य व्यक्तिले समेत प्रयोग गर्दै आएको भएमा त्यस्तो कुलो भएको जग्गाधनीले कुलो उपभोग गर्न व्यक्तिको सहमति बिना साबिकको कुलो अन्य ठाउँमा फेरबदल गर्न पाउने छैन । दफा २९३: कुलोमा श्रम वा खर्च नगर्नेले पानी उपयोग गर्न नपाउने : दफा २९३, उपदफा (१): नयाँ कुलो बनाउँदा वा साबिक देखिको पुरानो कुलो मर्मत सम्भार गर्दा त्यस्तो कुलोको पानी उपयोग गर्न सबै व्यक्तिहरूले आ-आफ्नो जग्गाको अनुपातमा आवश्यक श्रम वा खर्च गर्नु पर्नेछ । दफा २९३, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम नयाँ कुलो बनाउँदा वा पुरानो कुलो मर्मत सम्भार गर्दा श्रम वा खर्च नव्यहोने व्यक्तिले त्यस्तो कुलोको पानी उपयोग गर्न पाउने छैन । दफा २९४: आपसी सहमति बमोजिम कुलो बनाउन वा पानी उपयोग मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

गर्न सकिने : यस परिच्छेदमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि जग्गा आवाद गर्न कुलो बनाउने वा पानी उपयोग गर्न सम्बन्धमा सम्बन्धित जग्गाधनी वा कुलो बनाउने वा पानी उपयोग गर्ने बीच छुट्टै सहमति भएमा सोही सहमति बमोजिम कुलो बनाउन वा पानी उपयोग गर्न सकिनेछ । दफा २९५: खोलाको साँधको जग्गा आवाद गर्ने : कुनै जग्गाको बीचमा नदी वा खोला पसी वारिपारी जग्गा भएमा वा कुनै जग्गालाई नदी वा खोलाले कटान गरेमा नदी वा खोलाले जग्गा छाडेपछि त्यस्तो जग्गा सम्बन्धित व्यक्तिको नै हुनेछ र निजले आवाद गर्न पाउनेछ । दफा २९६: दर्ता गर्न नहुने : कसैले पनि अन्य व्यक्तिको हकको जग्गा आफ्नो नाममा दर्ता गराउन हुँदैन । दफा २९७: नामसारी दाखिल खारेज गर्नु पर्ने : दफा २९७, उपदफा (१): कुनै जग्गाको दर्तावाला मरी आफ्नो नाउँमा जग्गा नामसारी गर्नु परेमा वा कुनै जग्गा कुनै व्यहोराले आफ्नो हक हुन आई दाखिल खारेज गर्नु परेमा सम्बन्धित व्यक्तिले त्यस्तो काम भएको पैँतीस दिनभित्र मालपोत कार्यालयमा निवेदन दिई नामसारी, दाखिल खारेज गराउनु पर्नेछ । दफा २९७, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको म्याद नाघेपछि कुनै व्यक्तिले नामसारी, दाखिल खारेजको लागि निवेदन दिएमा मालपोत कार्यालयले जतिसुकै अवधि व्यतित भए तापनि एकसय रुपैयाँ दस्तुर लिई त्यस्तो जग्गा निवेदकको नाममा नामसारी, दाखिल खारेज गरिदिनु पर्नेछ । दफा २९८: हदम्याद : यस परिच्छेद बमोजिम भए गरेको काम कारबाहीबाट मर्का पर्ने व्यक्तिले त्यस्तो काम कारबाही भए गरेको थाहा पाएको भितिले छ, महिनाभित्र नालिस गर्न सक्नेछ । दफा २९९: सरकारी सम्पत्ति मानिने : नेपाल सरकारको हक, स्वामित्व, नियन्त्रण वा अधीनमा रहेको देहायको सम्पत्ति सरकारी सम्पत्ति मानिनेछ :- दफा २९९, खण्ड (क): सरकारी घर, भवन वा जग्गा, दफा २९९, खण्ड (ख): सडक, बाटो वा रेल्वे, दफा २९९, खण्ड (ग): वन, जङ्गल वा वन जङ्गलमा रहेका रुख, बुट्यान, दफा २९९, खण्ड (घ): नदी, खोलानाला, ताल, पोखरी तथा त्यसको डिल, दफा २९९, खण्ड (ड): नहर, कुलो वा ऐलानी, पर्टी जरगा, दफा २९९, खण्ड (च): खनिज वा खनिज पदार्थ, दफा २९९, खण्ड (छ): हिमाल, भीर, पहरा, डगर, बगर, सार्वजनिक बगैंचा, दफा २९९, खण्ड (ज): सार्वजनिक, सामुदायिक, गुठी वा कुनै व्यक्तिको नाममा रहेको सम्पत्ति बाहेकको अन्य सम्पत्ति । दफा ३००: सार्वजनिक सम्पत्ति मानिने : दफा ३००, उपदफा (१): सार्वजनिक प्रयोजनको लागि रहेका देहायको सम्पत्ति सार्वजनिक सम्पत्ति मानिनेछ :- दफा ३००, उपदफा (१), खण्ड (क): परापूर्वकालदेखि रहेको घर, जग्गा, ढल वा बाटो, दफा ३००, उपदफा (१), खण्ड (ख): कुवा, पाँधेरो, पानीघाट, इनार, पोखरी तथा त्यसको डील, दफा ३००, उपदफा (१), खण्ड (ग): गाईवस्तु निकाल्ने निकास, गौचर, खर्क, अन्त्यष्टीस्थल, चिहान, मसानघाट, समाधिस्थल कब्रिस्थान रहेको जग्गा, दफा ३००, उपदफा (१), खण्ड (घ): पाटी, पौवा, देवल, धार्मिक उपासनास्थल, स्मारक, मठ, मन्दिर, चैत्य, गुम्बा, स्तूप, मस्जीद, इदगाह, कब्रगाह, गिर्जाघर, चोक, डबली, चौतारी वा सो रहेको जग्गा, दफा ३००, उपदफा (१), खण्ड (ड): हाट, मेला, सार्वजनिक रूपमा मनोरञ्जन गर्ने वा खेलकुद गर्ने ठाउँ रहेको जग्गा, दफा ३००, उपदफा (१), खण्ड (च): सार्वजनिक प्रयोजनको लागि कसैले प्रदान गरेको निजी सम्पत्ति, दफा ३००, उपदफा (१), खण्ड (छ): नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी सार्वजनिक सम्पत्ति भनी तोकिदिएको अन्य सम्पत्ति । दफा ३००, उपदफा (२): सार्वजनिक सम्पत्तिको स्वामित्व सम्बन्धित सार्वजनिक संस्था वा नेपाल सरकारमा रहनेछ। दफा ३०१: सामुदायिक सम्पत्ति मानिने : कुनै समुदायले आफ्नो प्रयोगको लागि मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

खण्ड (ड): सार्वजनिक हितको लागि अन्य सार्वजनिक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने । दफा ३१५, उपदफा (३): कुनै खास व्यक्ति वा समूह विशेषलाई हित, लाभ वा सुविधा पुऱ्याउने उद्देश्यले राखिएको गुठी निजी गुठी मानिनेछ । दफा ३१५, उपदफा (४): सार्वजनिक र निजी दुवै उद्देश्य पूरा गर्नको लागि कुनै गुठी स्थापना भएकोमा त्यस्तो गुठी सार्वजनिक गुठी मानिनेछ । दफा ३१६: गुठी स्थापना गर्न निवेदन दिनु पर्ने : दफा ३१६, उपदफा (१): कुनै गुठी स्थापना गर्न चाहने व्यक्तिले देहायका विवरणहरू खुलाई पञ्जिकाधिकारी समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ :- दफा ३१६, उपदफा (१), खण्ड (क): गुठीको लागि राखिएको सम्पत्तिको मूल्य र त्यसको विवरण, दफा ३१६, उपदफा (१), खण्ड (ख): हितग्राही र निजले पाउने लाभ, सुविधा, त्यसको शर्त र हदको विवरण, दफा ३१६, उपदफा (१), खण्ड (ग): कुनै खास समयावधिको लागि गुठी स्थापना गरिने भए त्यस सम्बन्धी कुरा, दफा ३१६, उपदफा (१), खण्ड (घ): अन्य आवश्यक विवरण । दफा ३१६, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम निवेदन दिँदा निवेदनसाथ देहायका कागजात समेत पेश गर्नु पर्नेछ :- दफा ३१६, उपदफा (२), खण्ड (क): गुठीको संस्थापनापत्र, दफा ३१६, उपदफा (२), खण्ड (ख): गुठी सञ्चालकको नाम र निजको मञ्जुरी सम्बन्धी लिखतको प्रतिलिपि, दफा ३१६, उपदफा (२), खण्ड (ग): गुठी स्थापना गर्न कुनै लिखत भएको रहेछ भने त्यस्तो लिखतको प्रतिलिपि, दफा ३१६, उपदफा (२), खण्ड (घ): गुठी संस्थापकको पहिचान सम्बन्धी विश्वसनीय लिखत र कुनै सङ्गठित संस्था गुठीको संस्थापक भए त्यस्तो सङ्गठित संस्थाको संस्थापना सम्बन्धी लिखतको प्रमाणित प्रतिलिपि र गुठी संस्थापना सम्बन्धमा त्यस्तो सङ्गठित संस्थाको निर्णयको प्रमाणित प्रतिलिपि, दफा ३१६, उपदफा (२), खण्ड (ङ): गुठी दर्ता गर्न कानून बमोजिम लाग्ने दस्तुर तिरेको रसिद । दफा ३१६, उपदफा (१): “पञ्जिकाधिकारी” भन्नाले गुठीको दर्ता, सुपरीवेक्षण र खारेजीका लागि कानून बमोजिम व्यवस्था भएको अधिकारी सम्भन्तु पछि र सो शब्दले त्यसरी व्यवस्था नभएकोमा सम्बन्धित जिल्लाको मालपोत अधिकृतलाई जनाउँछ । दफा ३१६, उपदफा (२): “गुठी सञ्चालक (ट्रष्टी)” भन्नाले गुठी सम्पत्ति सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने जिम्मेवारी पाएको व्यक्ति सम्भन्तु पछि । दफा ३१६, उपदफा (३): उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै व्यक्तिले आफ्नो हक, भोग र स्वामित्वको सम्पत्ति निजको मौखिक व्यवहार, आचरण वा निजको शेष पछि प्रभावकारी हुने गरी दान बमोजिम गुठीको रूपमा सञ्चालन तथा व्यवस्थापन हुने व्यवस्था गरेको रहेछ भने त्यस्तो व्यवहार, आचरण वा दान बमोजिम नै गुठी स्थापना भएको मानिनेछ । दफा ३१६, उपदफा (४): कुनै विदेशी व्यक्तिले गुठी स्थापना गर्न चाहेमा उपदफा (१) र (२) बमोजिमको प्रकृया पूरा गरी निवेदन दिनु पर्नेछ । त्यसरी स्थापना गर्ने गुठीमा विदेशी व्यक्ति संस्थापक हुन सक्नेछ । दफा ३१६, उपदफा (५): उपदफा (४) बमोजिम स्थापना भएको गुठीको सञ्चालकमध्ये कम्तीमा एक तिहाई सञ्चालक नेपालमा स्थायी बसोबास गरेको नेपाली नागरिक हुनु पर्नेछ । दफा ३१७: संस्थापनापत्रमा खुलाउनु पर्ने विवरण : गुठीको संस्थापनापत्रमा देहायका विवरण खुलाउनु पर्नेछ :- दफा ३१७, खण्ड (क): गुठी संस्थापकको नाम, थर, वतन र सङ्गठित संस्था संस्थापक भए त्यस्तो संस्थाका सञ्चालकहरूको नाम, थर र वतन, दफा ३१७, खण्ड (ख): गुठीको उद्देश्य र प्रकृति, दफा ३१७, खण्ड (ग): गुठी सञ्चालकको नाम, थर, वतन र निजले गर्नु पर्ने कामको विवरण र सङ्गठित संस्था गुठी सञ्चालक हुने भए त्यस्तो संस्थाले गुठी सञ्चालकको काम गर्न तोकेको व्यक्तिको नाम, थर र वतन, दफा ३१७, खण्ड (घ): हितग्राहीको विवरण, दफा ३१७, खण्ड मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

(ड): गुठी सम्पत्तिको प्रयोग गर्ने विधि, दफा ३१७, खण्ड (च): गुठी सञ्चालकको पदावधि तोकिएको भए त्यसको विवरण, दफा ३१७, खण्ड (छ): गुठी सञ्चालकले पारिश्रमिक वा अन्य कुनै सुविधा पाउने भए त्यसको विवरण र हद, दफा ३१७, खण्ड (ज): कुनै निश्चित अवधिको लागि गुठी स्थापना गर्न चाहेको भए त्यस्तो अवधि, दफा ३१७, खण्ड (झ): गुठीको अन्त्य भएमा सोको परिणाम, दफा ३१७, खण्ड (ञ): गुठीको सम्पत्ति सञ्चालन, व्यवस्थापन तथा अनुगमन सम्बन्धी व्यवस्था, दफा ३१७, खण्ड (ट): अन्य आवश्यक कुराहरू । दफा ३१८: गुठी दर्ता गर्नु पर्ने : दफा ३१८, उपदफा (१): दफा ३१६ बमोजिम गुठी स्थापना गर्न निवेदन पर्न आएमा पञ्जिकाधिकारीले गुठीको उद्देश्य र गुठी स्थापना गर्न प्रस्ताव गरिएको सम्पत्तिको विवरण दफा ३१८, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम गुठी दर्ता भएमा गुठी स्थापना भएको मानिनेछ। दफा ३१८, उपदफा (३): यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि निजी गुठी दर्ता बिना पनि सञ्चालन गर्न सकिनेछ। दफा ३१९: गुठी दर्ता गर्न इन्कार गर्न सकिने : दफा ३१९, उपदफा (१): दफा ३१८ मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको अवस्थामा पञ्जिकाधिकारीले गुठी दर्ता गर्न इन्कार गर्न सक्नेछ :- दफा ३१९, उपदफा (१), खण्ड (क): दफा ३१६ बमोजिमको विवरण, कागजात तथा दस्तुर उल्लेख वा दाखिला नभएमा, दफा ३१९, उपदफा (१), खण्ड (ख): गुठीको नाम त्यस्तो गुठी दर्ता हुनुभन्दा अगाडि नै दर्ता भइसकेको अन्य कुनै गुठीको नामसँग मिल्ने भएमा, दफा ३१९, उपदफा (१), खण्ड (ग): गुठीको उद्देश्य वा शर्त सार्वजनिक हित, सदाचार, शिष्टाचार वा सार्वजनिक व्यवस्था (पल्लिक अडर) को कारणले अनुपयुक्त वा अवाञ्छित देखिएमा, कानूनसम्मत नभएमा वा अनिश्चित वा अस्पष्ट भई कार्यान्वयन गर्न सम्भव नहुने भएमा। दफा ३१९, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम कुनै गुठी दर्ता नहुने भएमा पञ्जिकाधिकारीले त्यसको कारण खुलाई पँतीस दिनभित्र निवेदकलाई जानकारी दिनु पर्नेछ। दफा ३१९, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिम जानकारी प्राप्त भएपछि निवेदकले आवश्यक कुरा सच्चाई पुनः गुठी दर्ता गर्न निवेदन गरेमा त्यसरी निवेदन परेको पन्ध्र दिनभित्र गुठी दर्ता गरी दफा ३१८ को उपदफा (१) बमोजिम गुठी दर्ताको प्रमाणपत्र दिनु पर्नेछ। दफा ३२०: गुठी संस्थापना गर्न सम्पत्ति हस्तान्तरण गर्नु पर्ने : दफा ३२०, उपदफा (१): गुठी संस्थापकले आफूले गुठीको लागि छुट्याएको सम्पत्ति गुठी स्थापना भएको तीन महिनाभित्र गुठी सञ्चालकलाई हस्तान्तरण गर्नु पर्नेछ। दफा ३२०, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम हस्तान्तरण गर्नु पर्ने सम्पति अचल भएमा त्यस्तो सम्पति कानून बमोजिम हस्तान्तरण गरेको अवस्थामा मात्र रीतपूर्वक हस्तान्तरण भएको मानिनेछ । दफा ३२०, उपदफा (३): नेपालमा गुठी स्थापना गर्ने विदेशी व्यक्तिले तीन महिनाभित्र कम्तीमा दश लाख अमेरिकी डलर बराबरको चल सम्पति नियमित बैङ्किङ प्रक्रिया (रेगुलर बैङ्किङ च्यानल) बाट नेपाल ल्याई गुठी सञ्चालकको जिम्मा लगाउनु पर्नेछ । दफा ३२०, उपदफा (४): उपदफा (३) बमोजिम चल सम्पति जिम्मा लगाएको जानकारी पञ्जिकाधिकारीलाई दिनु पर्नेछ । दफा ३२१: सम्पति हस्तान्तरण नभएमा गुठी भङ्ग हुने : दफा ३२० बमोजिमको म्यादभित्र सम्पति हस्तान्तरण नभएमा त्यस्तो गुठीको दर्ता स्वतः बदर भई गुठी भङ्ग भएको मानिनेछ । दफा ३२२: गुठी सम्पत्तिको सञ्चालन र व्यवस्थापन संस्थापनापत्र बमोजिम हुने : दफा ३२२, उपदफा (१): गुठी सञ्चालकले गुठीको नामको सम्पति संस्थापनापत्रमा उल्लेख भएको शर्त तथा बन्देजको अधीनमा रही सञ्चालन र व्यवस्थापन गर्नु पर्नेछ । दफा ३२२, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम सम्पति सञ्चालन र व्यवस्थापन गर्दा संस्थापनापत्रमा अन्यथा व्यवस्था भएकोमा बाहेक अचल सम्पति वा मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

त्यसको कुनै अंश सम्बन्धित पञ्जिकाधिकारीको पूर्व स्वीकृति बिना बिक्री गर्न, बन्धकी दिन वा अन्य कुनै किसिमले हक हस्तान्तरण गर्न सकिने छैन । दफा ३२२, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिम पञ्जिकाधिकारीको पूर्व स्वीकृति माग गर्दा त्यस्तो सम्पति बिक्री, बन्धकी वा हक हस्तान्तरण गर्नु पर्ने कारण र त्यसबाट हितग्राहीलाई बढी लाभ हुन सक्ने कुराको कारण र आधार उल्लेख गर्नु पर्नेछ । दफा ३२३: गुठी सम्पति उपयुक्त ढङ्गबाट सञ्चालन र व्यवस्थापन गर्नु पर्ने : दफा ३२३, उपदफा (१): गुठी सञ्चालकले आफ्नो क्षमता तथा विवेक इमानदारीपूर्वक प्रयोग गरी उपयुक्त ढङ्गबाट गुठी सम्पत्तिको सञ्चालन र व्यवस्थापन गर्नु पर्नेछ । दफा ३२३, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम गुठी सम्पत्तिको सञ्चालन र व्यवस्थापन गर्दा त्यस्तो सम्पत्तिको हानि, नोक्सानी नहुने गरी दिगो रूपमा कायम रहने प्रबन्ध गर्नु पर्नेछ । दफा ३२३, उपदफा (३): संस्थापनापत्रमा अन्यथा व्यवस्था भएकोमा बाहेक उपदफा (१) र (२) बमोजिम गुठी सम्पत्तिको सञ्चालन र व्यवस्थापन गर्दा गुठीको उद्देश्य पूरा गर्न तत्काल आवश्यक दफा ३२३, उपदफा (४): संस्थापनापत्रमा अन्यथा व्यवस्था भएकोमा बाहेक उपदफा (२) बमोजिम लगानी गर्दा तत्काल लगानी गर्ने कूल रकमको देहायको अनुपातमा देहाय बमोजिम लगानी गर्न सकिनेछ :- दफा ३२३, उपदफा (४), खण्ड (क): कम्तीमा पच्चीस प्रतिशत रकम नेपाल सरकार वा नेपाल राष्ट्र बैङ्कले जारी गरेको ऋणपत्र, बचतपत्र (ट्रेजरी बिल) वा नेपाल सरकारबाट जमानत प्राप्त ऋणपत्र खरिद गरेर, दफा ३२३, उपदफा (४), खण्ड (ख): बढीमा पच्चीस प्रतिशत रकम वाणिज्य बैङ्कको मुद्दति खातामा जम्मा गरेर, दफा ३२३, उपदफा (४), खण्ड (ग): बढीमा दश प्रतिशत रकम विकास बैङ्कको मुद्दति खातामा जम्मा गरेर, दफा ३२३, उपदफा (४), खण्ड (घ): बढीमा पाँच प्रतिशत रकम वाणिज्य बैङ्कको साधारण शेयर खरिद गरेर, दफा ३२३, उपदफा (४), खण्ड (ड): बढीमा दश प्रतिशत रकम वित कम्पनीको मुद्दति खातामा जम्मा गरेर, दफा ३२३, उपदफा (४), खण्ड (च): बढीमा पाँच प्रतिशत रकम सूचीकृत पब्लिक लिमिटेड कम्पनीको खुला रूपमा कारोबार हुने साधारण शेयर खरिद गरेर । दफा ३२३, उपदफा (५): उपदफा (४) बमोजिम गरिएको लगानी सम्बन्धमा गुठी सञ्चालकले समय समयमा अनुगमन गर्नु पर्नेछ र त्यसरी अनुगमन गर्दा एक क्षेत्रमा भएको लगानीको प्रतिफल कम हुने देखिएमा लगानीका शर्त बन्देजको अधीनमा रही त्यस्तो लगानी भिकी बढी प्रतिफल हुने अर्को क्षेत्रमा लगानी गर्न सकिनेछ । दफा ३२३, उपदफा (६): उपदफा (५) बमोजिम अनुगमन वा लगानी गर्दा आवश्यकता अनुसार सम्बन्धित क्षेत्रको विशेषज्ञको राय लिन सकिनेछ । दफा ३२३, उपदफा (७): उपदफा (६) बमोजिम लिएको रायलाई अनुगमन वा लगानीको लागि आधार मान्न सकिनेछ । दफा ३२३, उपदफा (७), खण्ड (द): गुठी सञ्चालकले आफ्नो निजी सम्पति र गुठी सम्पति अलग अलग राखी त्यसको व्यवस्थापन तथा सञ्चालन गर्नु पर्नेछ र खाता सञ्चालन गर्नु पर्ने भए छुट्याछुँ खाता राख्नु पर्नेछ । दफा ३२४: गुठी सञ्चालक नियुक्त गर्नु पर्ने : दफा ३२४, उपदफा (१): गुठी सम्पतिको सञ्चालन, व्यवस्थापन, संरक्षण, हेरविचार गर्न तथा त्यस्तो सम्पतिबाट प्राप्त लाभ हितग्राहीको लागि प्रयोग गर्न वा त्यसको उपयुक्त प्रबन्ध गर्न गुठी सञ्चालकको नियुक्ति गर्नु पर्नेछ । दफा ३२४, उपदफा (२): संस्थापनापत्रमा अन्यथा व्यवस्था भएकोमा बाहेक गुठी सञ्चालकको नियुक्ति गुठी संस्थापकले गर्नेछ । दफा ३२४, उपदफा (३): उपदफा (१) वा (२) बमोजिम गुठी सञ्चालक नियुक्त नभएकोमा वा हुन नसकेमा गुठी संस्थापक नै गुठी सञ्चालक भएको मानिनेछ । दफा ३२५: गुठी सञ्चालकको अयोग्यता : देहायको व्यक्ति गुठी सञ्चालक हुन योग्य हुने मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

छैन :- दफा ३२५, खण्ड (क): करार गर्न अयोग्य भएको, दफा ३२५, खण्ड (ख): आफ्नो जिम्मामा रहेको सम्पति हिनामिना गरेको, दफा ३२५, खण्ड (ग): भ्रष्टाचारको कसूरमा अदालतबाट दोषी ठहरिएको, दफा ३२५, खण्ड (घ): नैतिक पतन देखिने फौजदारी कसूरमा सजाय पाएको, दफा ३२५, खण्ड (ड): गुठी सञ्चालन भएको सम्पतिको आफू मात्र हितग्राही भएको । दफा ३२६: गुठी सञ्चालकको सङ्ख्या : संस्थापनपत्रमा अन्यथा व्यवस्था भएकोमा बाहेक यस परिच्छेदको अन्य व्यवस्थाको अधिनमा रही गुठी सञ्चालकको सङ्ख्या कम्तीमा एकजना र बढीमा एघार जनासम्म हुनेछ । दफा ३२७: सङ्गठित संस्था गुठी सञ्चालक हुन सक्ने : दफा ३२७, उपदफा (१): कानून बमोजिम स्थापना भएको सङ्गठित संस्था गुठी सञ्चालकको रूपमा नियुक्त हुन सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको संस्था गुठी सञ्चालकमा नियुक्त भएमा त्यस्तो संस्थाको मुख्य भई काम गर्ने व्यक्ति वा त्यस्तो संस्थाको सञ्चालक समितिले निर्णय गरी अधिकार प्रत्यायोजन गरिएको व्यक्तिले त्यस्तो संस्थाको तर्फबाट काम गर्नु पर्नेछ । दफा ३२८: गुठी सञ्चालकको पद रिक्त सम्बन्धी व्यवस्था : दफा ३२८, उपदफा (१): देहायका कुनै अवस्थामा गुठी सञ्चालकको पद रिक्त हुनेछ :- दफा ३२८, उपदफा (१), खण्ड (क): गुठी सञ्चालक हुन निज अयोग्य भएमा, दफा ३२८, उपदफा (१), खण्ड (ख): निजले गुठी सञ्चालकको पदबाट राजीनामा दिएमा, दफा ३२८, उपदफा (१), खण्ड (ग): निजको मृत्यु भएमा, कानून अनुसार विघटन वा खारेजी भएमा वा साहूको दामासाहीमा परेमा, दफा ३२८, उपदफा (१), खण्ड (घ): सङ्गठित संस्था भए कानून बमोजिम विघटन, खारेजी भएमा वा दामासाहीमा परेमा, दफा ३२८, उपदफा (१), खण्ड (ङ): निश्चित अवधिको लागि गुठी स्थापना भएको भए सो अवधि पूरा भएमा, दफा ३२८, उपदफा (१), खण्ड (च): निश्चित पदावधि तोकी गुठी सञ्चालक नियुक्त भएकोमा त्यस्तो पदावधि समाप्त भएमा, दफा ३२८, उपदफा (१), खण्ड (छ): गुठी सम्पत्ति हिनामिना गरेको वा त्यस्तो सम्पत्तिको मनासिब हेरचाह नगरेको कारण देखाई गुठी संस्थापक वा अदालतले निजलाई हटाएमा । दफा ३२८, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम गुठी सञ्चालकको पद रिक्त भएमा त्यस्तो पद संस्थापनापत्रमा उल्लेख भएको कार्यविधि पूरा गरी पदपूर्ति गर्नु पर्नेछ । दफा ३२८, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिम गुठी सञ्चालकको पदपूर्ति हुन नसकेमा हितग्राही भए निजले र हितग्राही नभए वा हितग्राही यकिन हुन नसकेमा सम्बन्धित स्थानीय तहले गुठी सञ्चालक नियुक्ति गर्न सम्भावित नामावली सहित सम्बन्धित जिल्ला अदालतमा निवेदन दिनु पर्नेछ । दफा ३२८, उपदफा (४): उपदफा (३) बमोजिम गुठी सञ्चालक नियुक्त गर्न निवेदन पर्न आएमा जिल्ला अदालतले संस्थापनापत्रको भावना अनुरूप निवेदकले उपलब्ध गराएको उम्मेदवारको नामावलीमध्येबाट उपयुक्त व्यक्तिलाई गुठी सञ्चालकको पदमा नियुक्त गर्नु पर्नेछ । दफा ३२८, उपदफा (५): उपदफा (१) बमोजिमको कारणबाट कुनै गुठी सञ्चालक पदबाट मुक्त भएमा निजले यथाशीघ्र आफ्नो जिम्मा, नियन्त्रण वा उपभोगमा रहेको गुठीको सम्पत्ति अन्य सञ्चालकलाई हस्तान्तरण गर्नु पर्नेछ र त्यसरी निज पदमुक्त भएको कारणले मात्र निजले दफा ३२८, उपदफा (६): यस दफा बमोजिम एक जना मात्र सञ्चालक भएको सार्वजनिक गुठीको सञ्चालक पद रिक्त भएमा वा पदपूर्ति भएकोमा त्यसको जानकारी पञ्जिकाधिकारीलाई दिनु पर्नेछ । दफा ३२९: गुठी सञ्चालकको उत्तराधिकारको क्रम तोक्नु पर्ने : दफा ३२९, उपदफा (१): गुठी सञ्चालकको उत्तराधिकारी सर्ने सम्बन्धमा संस्थापनापत्रमा अन्यथा व्यवस्था भएकोमा बाहेक गुठी सञ्चालकको मृत्युपछि निजको ज्येष्ठतम छोरा, छोरा बुहारी वा छोरीले प्राथमिकताक्रमको आधारमा गुठी सञ्चालकको पद प्राप्त गर्नेछ र निजमध्ये कोही नभए निजको हकवालाले गुठी सञ्चालकको पद प्राप्त गर्नेछ । दफा ३२९, उपदफा (२): उपदफा मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४