मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

गराएकोमा लिजदाताले लिजमा लिएको वस्तुलाई त्यस्तो वस्तुको प्रकृति अनुसार पूर्वावस्थामा ल्याउन आवश्यक मर्मत, सम्भार, सुधार वा कानूनी उपचार जे जस्तो गर्नु पर्दछ त्यस्तो कार्य पन्ध्र दिनभित्र गरिसक्नु पर्नेछ। दफा ६१४, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिमको अवधिभित्र लिजमा लिएको वस्तुलाई पूर्वावस्थामा ल्याउन नसकिने भएमा जुन अनुपातमा त्यस्तो वस्तुको हानि, नोक्सानी वा क्षति भएको, भोगचलन वा प्रयोगयोग्य नभएको, दाबी वा खिचोला परेको वा बाधा अवरोध भएको हो सोही अनुपातमा लिजबहाल रकम घटाउनु पर्नेछ। दफा ६१५: लिज प्राप्तकर्ता जवाफदेही हुने : दफा ६१५, उपदफा (१): लिजमा लिएको वस्तुको हानि, नोक्सानी हुनबाट बचाउन लिज प्राप्तकर्ताले त्यस्तो वस्तुको प्रकृति अनुसार पर्याप्त सुरक्षाका उपायहरू अपनाई त्यस्तो वस्तुको भोगचलन वा प्रयोग गर्नु पर्नेछ। दफा ६१५, उपदफा (२): लिज करार बहाल रहँदाका बखत लिजमा लिएको वस्तु कुनै कारणले नष्ट वा विनाश भएमा वा त्यसको कुनै किसिमले हानि, नोक्सानी भई वा लिजप्राप्तकर्ता, निजको परिवारको सदस्य, निजको एजेन्ट वा तेस्रो पक्षको हेलचक्र्याइँले त्यस्तो वस्तु नोक्सानी भई मूल्य कम हुने भएमा त्यस वापत लिज प्राप्तकर्ता जवाफदेही हुनेछ र निजले सोही बमोजिम त्यस्तो वस्तुलाई पूर्व अवस्थामा ल्याउनु पर्नेछ र त्यस्तो गर्न नसकेमा त्यस वापत क्षतिपूर्ति भुक्तानी गर्नु पर्नेछ। दफा ६१५, उपदफा (३): उपदफा (१) वा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि विपद् (फोर्स म्याजुएरे) को कारणबाट लिजमा लिएको वस्तुको हानि, नोक्सानी भएमा लिज प्राप्तकर्ता जवाफदेही हुने छैन। दफा ६१५, उपदफा (४): उपदफा (३) बमोजिम विपद्को कारणबाट लिजमा लिएको वस्तुको आर्थिक रूपमा हानि, नोक्सानी भएकोमा त्यसलाई लिजदाताले पूर्वावस्थामा नल्याएमा वा ल्याउन नसकिने भएमा जुन अनुपातमा त्यसरी हानि, नोक्सानी भएको छ सोही अनुपातमा लिजदाताले लिज बहाल घटाउनु पर्नेछ। दफा ६१५, उपदफा (१): आँधी, भूकम्प, ज्वालामुखी, दफा ६१५, उपदफा (२): अतिवृष्टि, बाढी, पहिरो, भूस्खलन, चट्याङ्ग, दफा ६१५, उपदफा (३): लिज प्राप्तकर्ता वा निजको परिवार, कर्मचारी, कामदार वा तेस्रो पक्षको बदनियत, लापरवाही वा हेलचक्र्याइँबाट भएको बाहेक अन्य कुनै किसिमबाट भएको आगलागी, दफा ६१५, उपदफा (४): आतङ्ग, नागरिक विद्रोह, गृहयुद्ध, दफा ६१५, उपदफा (५): मानवीय नियन्त्रण बाहिरका त्यस्तै प्रकृतिका अन्य प्राकृतिक विपद्हरू। दफा ६१६: लिजबहाल भुक्तानी गर्नु पर्ने : दफा ६१६, उपदफा (१): लिजप्राप्तकर्ताले लिज करारमा उल्लेख भएको शर्त बमोजिम लिजबहाल रकम लिजदातालाई बुभाउनु पर्नेछ। दफा ६१६, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम लिजबहाल बुभाउने शर्त उल्लेख नभएकोमा चल सम्पत्ति भए प्रत्येक महिना अन्त्य भएको भोलिपल्ट र खेती, सुविधाभार, औद्योगिक वा पूर्वाधार संरचना वा घर निर्माण गर्न लिएको जग्गा भए प्रत्येक आर्थिक वर्ष अन्त्य भएको पन्ध्र दिनभित्र र अन्य वस्तु भए प्रत्येक महिना अन्त्य भएको एक साताभित्र लिज बहाल बुभाउनु पर्नेछ। दफा ६१६, उपदफा (३): यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि लिजमा दिएको वस्तु वा त्यसको कुनै अंश उपर कसैले हक भोगको खिचोला देखाई, कुनै किसिमले बाधा अवरोध खडा गरी वा दावी गरी त्यस्तो वस्तु वा त्यसको कुनै अंश लिज प्राप्तकर्तालाई पूर्ण रूपमा भोगचलन गर्न नदिएमा सो वापत लिज प्राप्तकर्ताले समानुपातिक हिसाबमा लिजबहाल घटाउन सक्नेछ। दफा ६१७: लिज करार बहाल रहने अवधि : दफा ६१७, उपदफा (१): देहायको वस्तुको सम्बन्धमा भएको लिज करार देहायको अवधिभन्दा बढी बहाल रहन सक्ने छैन :- दफा ६१७, उपदफा (१), खण्ड (क): घर निर्माण गर्न लिङ्गको घरजग्गा वा घर निर्माण भई भोगचलनमा रहेको घरजग्गा भए पैतीस वर्ष, दफा ६१७, उपदफा (१), खण्ड (ख): सुविधाभार (सर्भिच्यूडर्स) को प्रयोजनको लागि लिङ्गको जग्गा मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४