chhatramani/nepal_legal_text_corpus_v1 huggingface dataset:
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

बहालमा लिने व्यक्तिले त्यस्तो कर वा दस्तुर आफैले बुभाउन सक्नेछ । दफा ३९२, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिम बहालमा लिने व्यक्तिले कर वा दस्तुरको रकम बुभाएकोमा निजले घरधनीसँग त्यस्तो रकम बहाल दिँदा कटाउन पाउनेछ । दफा ३९३: घरको बीमा गराउनु पर्ने : दफा ३९३, उपदफा (१): औद्योगिक वा व्यावसायिक प्रयोजनको लागि घर बहालमा लिने व्यक्तिले त्यस्तो घरको सुरक्षाको लागि घरको बीमा गराउनु पर्नेछ । दफा ३९३, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम बीमा गराउनु पर्ने दायित्व भएको व्यक्तिले घरको बीमा नगराएमा र सो घर विपद, अशान्ति, हुलदझा, आगजनी जस्ता कारणबाट क्षति हुन गएमा त्यसको जिम्मेवारी घर बहालमा लिने व्यक्तिले व्यहोर्नु पर्नेछ । दफा ३९४: बहालमा लिएको घरको मर्मत तथा सम्भार : दफा ३९४, उपदफा (१): सम्भौतामा अन्यथा उल्लेख भएकोमा बाहेक बहालमा दिएको घरको आवश्यक मर्मत सम्भार गर्ने दायित्व बहालमा लिने व्यक्तिको हुनेछ । दफा ३९४, उपदफा (२): सम्भौतामा बहालमा लिएको घरको मर्मत सम्भार घरधनीले गर्ने कुरा उल्लेख भएमा र बहालमा लिएको कुनै घरको मर्मत सम्भार गर्नु पर्ने भएमा बहालमा लिने व्यक्तिले समयमानै घरधनीलाई लिखित सूचना गर्नु पर्नेछ । दफा ३९४, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिम सूचना गर्दा पनि घरधनीले बहालमा दिएको घरको मर्मत सम्भार नगरेमा बहालमा बसेको व्यक्तिले त्यस्तो घरको आफैँले मर्मत सम्भार गर्न सक्नेछ । दफा ३९४, उपदफा (४): उपदफा (३) बमोजिम घरको मर्मत सम्भार गर्दा लागेको बिल बमोजिमको रकम बहालमा बस्ने व्यक्तिले घर धनीलाई दिनु पर्ने बहाल रकमबाट कटाई लिन पाउनेछ । दफा ३९४, उपदफा (५): उपदफा (३) बमोजिम घरको मर्मत, सम्भार गर्दा घरधनी र बहालमा बस्ने व्यक्ति बीच त्यस सम्बन्धमा छुट्टै सहमति भएकोमा बाहेक मर्मत सम्भार गर्नु अधि बहालमा लिने व्यक्तिले मर्मत, सम्भारको लागत अनुमान तयार गरी घरधनीलाई पन्ध्र दिन अधि नै लिखित जानकारी गराउनु पर्नेछ । दफा ३९५: बहालमा लिएको घर अर्को व्यक्तिलाई बहालमा दिन सक्ने : दफा ३९५, उपदफा (१): घरधनीसँग सम्भौता हुँदा आफूले बहालमा लिएको घर वा त्यसको कुनै अंश अन्य व्यक्तिलाई पुनः बहालमा दिन सक्ने कुरा उल्लेख भएकोमा बहालमा लिने व्यक्तिले त्यस्तो घर वा त्यसको कुनै अंश अन्य व्यक्तिलाई सम्भौताको अधीनमा रही बहालमा दिन सक्नेछ । दफा ३९५, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम बहालमा लिने व्यक्तिले घर वा त्यसको कुनै अंश अन्य व्यक्तिलाई बहालमा दिएकोमा त्यसरी बहालमा लिने व्यक्तिको नाम र ठेगाना पन्ध्र दिनभित्र घरधनीलाई लिखित रूपमा दिनु पर्नेछ । दफा ३९५, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिम घर बहालमा लिने व्यक्तिले आफूले लिएको घर वा दफा ३९५, उपदफा (४): उपदफा (१) बमोजिम बहालमा लिएको व्यक्तिले बहालमा बस्दा यस परिच्छेद बमोजिम बहालवालाले पालना गर्नु पर्ने सबै शर्त र व्यवस्था पालन गर्नु पर्नेछ । दफा ३९५, उपदफा (५): उपदफा (१) बमोजिम बहालमा लिएको व्यक्तिले बहालमा बस्दा शर्त बमोजिम काम नगरेमा, निजले बहालमा लिएको घरको सरसफाई, संरक्षण वा सुरक्षा नगरेमा वा निजले बहालमा बस्ने अन्य व्यक्ति वा छिमेकीलाई हैरानी, दुःख वा अशान्ति हुने कुनै काम गरेमा बहालमा दिने व्यक्तिले निजलाई जुनसुकै बखत घरबाट हटाउन सक्नेछ । दफा ३९६: स्वीकृति बिना संरचना हेरफेर गर्न नहुने : दफा ३९६, उपदफा (१): सम्भौतामा अन्यथा उल्लेख भएकोमा बाहेक घर बहालमा लिने व्यक्तिले घर धनीको लिखित स्वीकृति बिना बहालमा लिएको घरको कुनै संरचना भत्काउन, हटाउन, बिगार्न वा घरमा कुनै भाग थप गर्न वा अन्य कुनै किसिमले हेरफेर गर्न पाउने छैन । दफा मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

३९६, उपदफा (२): उपदफा (१) विपरीत कुनै काम गरी बहालमा लिएको व्यक्तिले घरधनीलाई कुनै नोक्सानी पुऱ्याएमा घरधनीले बहालमा बस्ने व्यक्तिबाट आफूलाई परेको नोक्सानीको क्षतिपूर्ति भराई लिन पाउनेछ । दफा ३९७: सम्भौता विपरीत घर प्रयोग गर्न नहुने : बहालमा लिने व्यक्तिले घरधनीको पूर्वस्वीकृति बिना जुन प्रयोजनको लागि घर बहालमा लिएको हो त्यस्तो प्रयोजन बाहेक अन्य कामको लागि घर प्रयोग गर्न पाउने छैन । दफा ३९८: सम्भौता हेरफेर गर्न सक्ने : बहालमा लिने दिने व्यक्तिले आपसी सम्भक्तारीमा घर बहाल सम्भौतालाई आवश्यक हेरफेर गर्न सक्नेछन् । दफा ३९९: निरीक्षण गर्न सक्ने : दफा ३९९, उपदफा (१): घरधनीले बहालमा लिने व्यक्तिलाई अग्रिम जानकारी दिई बहालमा दिएको घरको समय समयमा निरीक्षण गर्न सक्नेछ । दफा ३९९, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम घरधनीले बहालमा दिएको घर निरीक्षण गर्न चाहेमा निजलाई निरीक्षण गर्न दिनु बहालमा लिने व्यक्तिको कर्तव्य हुनेछ । दफा ४००: बहालमा लिएको घर छाड्न सक्ने : दफा ४००, उपदफा (१): बहालमा लिने व्यक्तिले देहायका कुनै अवस्थामा घर बहालको अवधि समाप्त नहुँदै बहालमा लिएको घर छाड्न सक्नेछ :- दफा ४००, उपदफा (१), खण्ड (क): घरधनीले दफा ३८९ बमोजिम आफ्नो दायित्व पूरा नगरेमा, दफा ४००, उपदफा (१), खण्ड (ख): जुन प्रयोजनको लागि घर बहालमा लिएको हो त्यस्तो कामको लागि निजलाई घर नचाहिने भएमा, दफा ४००, उपदफा (१), खण्ड (ग): घरधनीले सम्भौता वा यस परिच्छेद विपरीत कुनै काम गरेमा। दफा ४००, उपदफा (२): उपदफा (१) को खण्ड (ख) बमोजिमको अवस्थामा बहालमा लिने व्यक्तिले घर छाड्नु परेमा सम्भौतामा अन्यथा उल्लेख भएकोमा बाहेक कम्तीमा पैँतीस दिन अगावै घरधनीलाई लिखित रूपमा सूचना दिनु पर्नेछ। दफा ४००, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिम सूचना नदिई बहालमा लिने व्यक्तिले घर छाडेमा घरधनीले त्यस्तो समयको घरको बहालको रकम बहालमा बस्नेले अग्रिम दिएको भए त्यसबाट कट्टा गर्न र नदिएको भए निजबाट भराई लिन पाउनेछ। दफा ४०१: बहालमा लिने व्यक्तिलाई हटाउन सक्ने : दफा ४०१, उपदफा (१): देहायका कुनै अवस्थामा घरधनीले बहालमा लिने व्यक्तिलाई घरबाट हटाउन सक्नेछ :- दफा ४०१, उपदफा (१), खण्ड (क): बहालमा बस्ने व्यक्तिले दफा ३९० बमोजिम आफ्नो दायित्व पूरा नगरेमा, दफा ४०१, उपदफा (१), खण्ड (ख): बहालमा बस्ने व्यक्तिले बहालमा लिएको घरभित्र कानूनले निषेध गरेको कसूरजन्य कुनै कियाकलाप गरेमा, दफा ४०१, उपदफा (१), खण्ड (ग): घर धनी आफैलाई घर आवश्यक भएमा, दफा ४०१, उपदफा (१), खण्ड (घ): घरबाट मानिस हटाई घरको मर्मत सम्भार गर्नु परेमा, दफा ४०१, उपदफा (१), खण्ड (ड): प्राविधिक तथा स्वास्थ्यका दृष्टिले बहालमा दिएको घरमा मानिस बसोवास गर्न उपयुक्त नदेखिएमा, दफा ४०१, उपदफा (१), खण्ड (च): घर बहालको अवधि समाप्त भएमा, दफा ४०१, उपदफा (१), खण्ड (छ): बहालमा बस्ने व्यक्तिले सम्भौता वा यस परिच्छेद विपरीत कुनै काम गरेमा, दफा ४०१, उपदफा (१), खण्ड (ज): दफा ३९५ को उपदफा (५) को अवस्था कायम भएमा। दफा ४०१, उपदफा (२): उपदफा (१) को खण्ड (ग) बमोजिमको अवस्थामा बहालमा लिएको व्यक्तिलाई घरबाट हटाउनु परेमा घरधनीले कम्तीमा पैँतीस दिनको अग्रिम लिखित सूचना दिनु पर्नेछ। दफा ४०१, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिम घरधनीले बहालमा लिएको व्यक्तिलाई हटाएकोमा त्यस्तो घर आफूले प्रयोग नगरी तीन महिनासम्म अन्य व्यक्तिलाई बहालमा दिन पाउने छैन। दफा ४०१, उपदफा (४): उपदफा (३) बमोजिम घरधनीले त्यस्तो घर तीन महिनाभित्र अन्य व्यक्तिलाई बहालमा दिने भएमा र पहिला बहालमा लिने व्यक्तिले त्यस्तो घर बहालमा लिन मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

चाहेमा निजले प्राथमिकता पाउनेछ । दफा ४०२: घर बहालको सम्भौता समाप्त भएको मानिने : देहायको कुनै अवस्थामा दफा ३८६ बमोजिम गरेको घर बहालको सम्भौता समाप्त भएको मानिनेछ :- दफा ४०२, खण्ड (क): बहालमा लिने व्यक्तिले घर छाडेमा, दफा ४०२, खण्ड (ख): घरधनीले बहालमा बस्ने व्यक्तिलाई घरबाट हटाएमा, दफा ४०२, खण्ड (ग): बहालमा लिने, दिने व्यक्तिले आपसी सहमतिमा सम्भौता रद्द गरेमा, दफा ४०२, खण्ड (घ): घर बहालको अवधि समाप्त भएमा । दफा ४०३: मालसामान वा वस्तु दुरुस्त बुभाउनु पर्ने : दफा ४०३, उपदफा (१): बहालमा लिने व्यक्तिले आफूले लिएको घर बहालबाट छाड्दा आफ्नो जिम्मामा रहेको मालसामान वा वस्तु गन्ती गरी तथा घर सफा वा रङ्गोरगन गर्नु पर्ने भए सो समेत गरी घरधनीलाई दुरुस्त बुभाउनु पर्नेछ । दफा ४०३, उपदफा (२): घर बहालमा लिने व्यक्तिले आफ्नो जिम्माको कुनै मालसामान वा वस्तु हराएमा वा हानि, नोक्सानी गरेमा त्यस्तो मालसामान वा वस्तु वा सो मालसामान वा वस्तुको प्रचलित मूल्य बमोजिमको रकम बहालमा लिने व्यक्तिले घरधनीलाई दिनु पर्नेछ । दफा ४०३, उपदफा (३): उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि दैनिक प्रयोग गर्दा खिड्ने वा नष्ट हुने मालसामान वा वस्तुको शोधभर्ना गर्न वा त्यस्तो मालसामान वा वस्तुको रकम दिन बहालमा लिने व्यक्ति बाध्य हुने छैन । दफा ४०४: घर खाली गराउन सक्ने : दफा ४०४, उपदफा (१): यस परिच्छेदमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि घर लिने कुनै व्यक्ति बिना सूचना तीन महिना वा सोभन्दा बढी अवधिसम्म बहाल रकम नबुभाई बेपत्ता भएमा र निजलाई सार्वजनिक रूपमा सूचना गर्दा वा निजको ठेगानामा पत्राचार गर्दा पनि फेला नपरेमा वा फेला परे पनि निज वा निजका कुनै हकवाला वा प्रतिनिधि उपस्थित नभएमा घरधनीले स्थानीय तहको सम्बन्धित वडा कार्यालयमा त्यस्तो व्यहोराको निवेदन दिनु पर्नेछ । दफा ४०४, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम निवेदन परेमा सम्बन्धित वडा कार्यालयले पन्ध्र दिनको सूचना दिई बहालवालालाई उपस्थित हुन सार्वजनिक सूचना गर्नेछ । दफा ४०४, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिमको सूचना प्रकाशन भएकोमा बहालवाला व्यक्ति त्यस्तो अवधिभित्र उपस्थित हुनु पर्नेछ । दफा ४०४, उपदफा (४): उपदफा (३) बमोजिमको अवधिभित्र त्यस्तो व्यक्ति उपस्थित नभएमा सम्बन्धित वडा कार्यालयले बहालमा रहेको घर खोली मालसामान आफ्नो वा कुनै मानिसको जिम्मा रहने गरी घर खाली गराउन सक्नेछ । दफा ४०४, उपदफा (५): उपदफा (१) बमोजिम बेपता भएको मानिस छ, महिनाभित्र फकी आएमा वा आफ्नो कुनै प्रतिनिधि पठाएमा सम्बन्धित वडा कार्यालयले बहाल वापतको बाँकी रकम लिई मालसामान निजलाई फिर्ता दिनु पर्नेछ । दफा ४०४, उपदफा (६): यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि स्थानीय तहको सम्बन्धित वडा कार्यालयमा निवेदन परेको एक महिनाभित्र पनि त्यस्तो कार्यालयले कुनै कारबाही नगरेमा सम्बन्धित घरधनी आफैले सम्बन्धित वडा कार्यालय र नजिकको प्रहरी कार्यालयमा निवेदन दिई प्रहरी कर्मचारी र कम्तीमा दुईजना स्थानीय व्यक्तिलाई साक्षी राखी लिखत खडा गरी घर खोली निजको मालसामान प्रहरीको जिम्मा दिनु पर्नेछ । दफा ४०५: हदम्याद : यस परिच्छेद बमोजिम भए गरेको काम कारबाहीबाट मर्का पने व्यक्तिले त्यस्तो काम कारबाही भए गरेको मितिले छ महिनाभित्र नालिस गर्न सक्नेछ । दफा ४०६: दान वा बकस भएको मानिने : दफा ४०६, उपदफा (१): कुनै व्यक्तिले आफ्नो हक र स्वामित्वको सम्पत्ति कुनै व्यक्तिलाई वा धार्मिक, सामाजिक, सार्वजनिक वा सामुदायिक कार्यको लागि निःशुल्क रूपमा दिने कार्यलाई दान मानिनेछ । दफा ४०६, उपदफा (२): कुनै मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

व्यक्तिले आफूलाई पालनपोषण गरी वा अन्य तवरले रिभाए वापत वा पारिवारिक स्नेह वा अनुरागको कारण आफ्नो हक र स्वामित्व पुग्ने सम्पत्ति इनाम, पुरस्कार वा वरिक्ससको रूपमा त्यस्तो व्यक्तिलाई निःशुल्क रूपमा दिने कार्यलाई बकस मानिनेछ । दफा ४०६, उपदफा (३): उपदफा (१) वा (२) बमोजिम दान वा बकस दिँदा दान वा बकस दिनासाथ वा कुनै निश्चित अवधि पछि वा दान वा बकसपत्र दिने व्यक्तिको मृत्यु पछि प्रभावकारी हुने गरी दान वा बकस दिन सकिनेछ । दफा ४०६, उपदफा (४): उपदफा (३) बमोजिम दान वा बक्स दिने व्यक्तिको मृत्यु पछि मात्र दान वा बक्स प्रभावकारी हुने भएमा निजले शेष पछिको दान वा शेषपछिको बक्स दिएको मानिनेछ । दफा ४०७: उद्घोषण गरी सम्पत्ति दान दिन सक्ने : कुनै खास कामको लागि आयोजना गरिएको सार्वजनिक समारोहमा कसैले त्यस्तो कामको निमित खास रकम वा सम्पत्ति दान दिन लिखित वा सार्वजनिक रूपमा उद्घोषण गरी त्यस्तो रकम वा सम्पत्ति दान दिन सक्नेछ । दफा ४०८: दान वा बक्स बदर हुने : यस परिच्छेद बमोजिम दिइएको दान वा बक्स देहायका कुनै अवस्थामा स्वतः बदर हुनेछ :- दफा ४०८, खण्ड (क): दान वा बक्स पाउने व्यक्ति आफैले वा आफ्नो प्रतिनिधि मार्फत दान वा बक्सको सम्पत्ति स्वीकार नगरेमा, दफा ४०८, खण्ड (ख): कसैलाई शेषपछि हक हुने गरी सम्पत्ति दान वा बक्स दिएकोमा दान वा बक्स दिने व्यक्तिभन्दा दान वा बक्स पाउने व्यक्ति अधि मरेमा वा दान वा बक्स पाउने संस्था विघटन भएमा, दफा ४०८, खण्ड (ग): गर्भमा रहेको शिशुलाई सम्पत्ति दान वा बक्स दिएकोमा त्यस्तो शिशु जीवित रूपमा नजन्मिएमा, दफा ४०८, खण्ड (घ): दान वा बक्स प्रभावकारी नहुँदै दान वा बक्स बमोजिमको सम्पत्तिको अस्तित्व नरहने गरी नासिएमा । दफा ४०९: दान वा बक्स बदर गराउन सकिने : दफा ४०९, उपदफा (१): यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापर्नि देहायका अवस्थामा त्यस्तो दान वा बक्स बदर गराउन सकिनेछ :- दफा ४०९, उपदफा (१), खण्ड (क): अन्य व्यक्तिको हक र स्वामित्वको सम्पत्ति दान वा बक्स दिएमा, दफा ४०९, उपदफा (१), खण्ड (ख): कानून बमोजिम अन्य व्यक्तिको मञ्जुरी लिनु पर्नेमा त्यस्तो व्यक्तिको मञ्जुरी नलिई कुनै सम्पत्ति दान वा बक्स दिएमा, दफा ४०९, उपदफा (१), खण्ड (ग): असक्षम वा अर्धसक्षम व्यक्तिले कुनै सम्पत्ति दान वा बक्स दिएमा, दफा ४०९, उपदफा (१), खण्ड (घ): कानूनको रीत नपुर्याई सम्पत्ति दान वा बक्स दिएमा । दफा ४०९, उपदफा (२): उपदफा (१) को खण्ड (ख) बमोजिम अन्य व्यक्तिको मञ्जुरी लिनु पर्ने अवस्थामा मञ्जुरी नलिई दान वा बक्स गरी दिएकोमा यसरी मञ्जुरी नलिएको हदसम्मको सम्पति बदर हुनेछ। दफा ४१०: शेषपछिको बक्सपत्र संशोधन वा रद्द गराउन सक्ने : दफा ४१०, उपदफा (१): शेषपछिको बक्सपत्र गर्ने व्यक्तिले चाहेमा जुनसुकै बखत सम्बन्धित अधिकारी समक्ष आफैँ उपस्थित भई निवेदन दिई आफूले गरेको शेषपछिको बक्सपत्रका शर्त संशोधन वा बक्सपत्र रद्द गर्न सक्नेछ। दफा ४१०, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम शेषपछिको बक्सपत्र संशोधन वा रद्द गर्दा त्यस्तो व्यक्ति सम्बन्धित अधिकारी समक्ष उपस्थित भई छुटै लिखत खडा गरी त्यस्तो शेषपछिको बक्सपत्र संशोधन वा रद्द गराउनु पर्नेछ। दफा ४१०, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिम शेषपछिको बक्सपत्र रद्द वा संशोधन गर्ने लिखत गराउँदा शेषपछिको बक्सपत्र गराउदाँको कार्यविधि अवलम्बन गर्नु पर्नेछ। दफा ४१०, उपदफा (४): कसैले एकपटक शेषपछिको बक्सपत्र गरिदिएको कुनै सम्पति यस दफा बमोजिम शेषपछिको बक्सपत्र रद्द मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

नगराई सोही सम्पति अर्को व्यक्तिलाई शेषपछिको बक्सपत्र गरी दिन सक्ने छैन। दफा ४१०, उपदफा (५): उपदफा (४) को प्रतिकूल हुने गरी शेषपछिको बक्सपत्र भएकोमा पहिले गरेको शेषपछिको बक्सपत्र स्वतः मान्य हुनेछ। दफा ४११: शेषपछिको बक्सपत्र बमोजिमको सम्पति प्राप्त नगर्ने : शेषपछिको बक्सपत्र प्रभावकारी नहुँदै त्यस्तो शेषपछिको बक्सपत्र पाउनेले शेष पछिको बक्सपत्र दिने व्यक्तिका विरुद्ध कुनै फौजदारी कसूर गरेको ठहरेमा निजले शेष पछिको बक्सपत्र बमोजिम सम्पति प्राप्त गर्न सक्ने छैन। दफा ४१२: हदम्याद : यस परिच्छेदमा नालिस गर्ने सम्बन्धमा छुटै हदम्याद तोकिएमा सोही बमोजिम, आफूले दान वा बक्स पाएको कुरामा आफ्नो हक पुगेको मितिले र दिन नहुने दान वा बक्स दिएकोमा पाउनेको हक पुगी भोग चलन गरेको मितिले दुई वर्षभित्र तथा अन्य अवस्थामा यस परिच्छेद बमोजिम भए गरेको काम, कारबाहीबाट मर्का पर्ने व्यक्तिले त्यस्तो काम कारबाही भए गरेको थाहा पाएको मितिले एक वर्षभित्र नालिस गर्न सक्नेछ। दफा ४१३: सम्पत्ति हस्तान्तरण भएको मानिने : कुनै व्यक्तिले आफ्नो हक र स्वामित्वमा रहेको सम्पत्ति अन्य व्यक्तिलाई बिक्री, दान, बक्स वा अन्य कुनै तवरले हस्तान्तरण गरी दिएमा त्यस्तो सम्पत्ति पाउने व्यक्तिको नाममा त्यस्तो सम्पत्ति हस्तान्तरण भएको मानिनेछ । दफा ४१४: सम्पत्ति हस्तान्तरण गर्न सक्ने : दफा ४१४, उपदफा (१): यस ऐन वा प्रचलित कानून बमोजिम करार गर्न असक्षम व्यक्ति बाहेक अन्य जुनसुकै व्यक्तिले यस ऐनको अधीनमा रही आफ्नो हक र स्वामित्वको सम्पत्ति एक वा एकभन्दा बढी व्यक्तिलाई अलग अलग वा संयुक्त रूपमा हस्तान्तरण गर्न सक्नेछ । दफा ४१४, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको सक्षमता वा असक्षमताको निर्धारण निजले सम्पत्ति हस्तान्तरण गर्दाको बखत निज सक्षम वा असक्षम रहेको आधारमा गरिनेछ । दफा ४१४, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिम कसैले आफ्नो हक र स्वामित्वको सम्पत्ति तत्काल वा शेष पछि हक हुने गरी हस्तान्तरण गर्न सक्नेछ । दफा ४१४, उपदफा (४): यस दफा बमोजिम सम्पत्ति हस्तान्तरण गर्दा कानूनको रीत पुर्याई लिखत गर्नु पर्नेछ । दफा ४१४, उपदफा (१): एक लाख रुपैयाँसम्मको नगद वा कुनै चल सम्पत्ति दान वा बक्स गर्दा लिखत गर्नु पर्ने छैन । दफा ४१४, उपदफा (२): चल सम्पत्ति बिक्री वा अन्य तवरले हस्तान्तरण गर्दा प्रचलित कानून बमोजिम हुनेछ । दफा ४१५: संरक्षक वा माथवरले सम्पत्ति बिक्री गर्न सक्ने : दफा ४१५, उपदफा (१): संरक्षक वा माथवरले आफ्नो संरक्षकत्व वा माथवरीमा रहेको व्यक्तिको हक, हित वा संरक्षणको लागि यस ऐनको अधीनमा रही सम्पत्ति बिक्री गरी हस्तान्तरण गर्न सक्नेछ । दफा ४१५, उपदफा (२): उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएतापनि यस ऐनमा अन्यथा उल्लेख भएकोमा बाहेक अदालतको अनुमति बिना अचल सम्पत्ति बिक्री गर्न सकिने छैन । दफा ४१६: सम्पत्ति पाउने व्यक्तिको स्वामित्व हुने : दफा ४१६, उपदफा (१): दफा ४१४ बमोजिम कुनै व्यक्तिले आफ्नो सम्पत्ति अन्य व्यक्तिलाई हस्तान्तरण गरिदिएमा त्यसरी सम्पत्ति हस्तान्तरण गरेको दफा ४१६, उपदफा (२): उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै व्यक्तिले आफ्नो शेषपछि हक हुने गरी सम्पत्ति हस्तान्तरण गरेकोमा निजको शेषपछि मात्र सम्पत्ति पाउने व्यक्तिको नाममा स्वामित्व कायम हुनेछ । दफा ४१६, उपदफा (३): दुई वा दुईभन्दा बढी व्यक्तिले एउटै सम्पत्ति प्राप्त गरेमा जसले जे जति सम्पत्ति पाएको छ सोही अनुपातमा त्यस्तो सम्पत्तिमा निजको हक कायम हुनेछ । दफा ४१६, उपदफा (४): सम्पत्ति प्राप्त गर्दा कुनै व्यक्तिले यति हिस्सा पाउने भनी लिखतमा उल्लेख नभएकोमा सम्पत्ति प्राप्त गर्ने सबै व्यक्तिले समान मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

वा मर्मत सम्भार गर्दा कुनै रकम खर्च गरेको भए त्यस्तो रकम लिई त्यस्तो सम्पति स्वामित्वालालाई फिर्ता दिनु पर्नेछ । दफा ४२१, उपदफा (६): उपदफा (४) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै व्यक्तिले चोरीको वा कसैको हराएको सम्पति सार्वजनिक बजार वा कुनै व्यक्ति वा निकायले सार्वजनिक रूपमा गरेको लिलाम वा बढावढारा खरिद गरी प्राप्त गरेको रहेछ भने त्यस्तो सम्पतिको स्वामित्वालाले त्यस्तो सम्पति प्राप्त गर्दा निजले कुनै शुल्क वा रकम तिरेको भए त्यस वापतको रकम नबुभाएसम्म त्यस्तो सम्पति वास्तविक स्वामित्वालालाई फिर्ता गर्न वाध्य हुने छैन । दफा ४२२: दोहोरो पारी सम्पति हस्तान्तरण गर्न नहुने : दफा ४२२, उपदफा (१): कसैले पनि एउटा व्यक्तिलाई हस्तान्तरण गरिसकेको सम्पति दोहोरो पारी अन्य व्यक्तिलाई हस्तान्तरण गर्न हुँदैन । दफा ४२२, उपदफा (२): उपदफा (१) विपरीत कसैले सम्पति हस्तान्तरण गरेमा अचल सम्पति हस्तान्तरण गरेको भए पहिले रजिष्ट्रेशन पारित भएको लिखतले कानूनी मान्यता पाउने छ, र चल सम्पति हस्तान्तरण गरेको भए जुन व्यक्तिले पहिले सम्पति प्राप्त गर्दछ, सोही हस्तान्तरण मान्य हुनेछ । दफा ४२३: संरक्षक वा माथवरले दान वा बक्स दिन नसक्ने : संरक्षक वा माथवरले आफ्नो संरक्षकत्व वा माथवरीमा रहेको व्यक्तिको सम्पति कुनै व्यक्तिलाई दान वा बक्स दिन सक्ने छैन । दफा ४२४: सम्पति भोग गर्न नपाए रकम वा क्षतिपूर्ति पाउने : दफा ४२४, उपदफा (१): यस परिच्छेद बमोजिम कसैले सम्पति बिक्री गरी हस्तान्तरण गरेकोमा त्यसरी हुने हस्तान्तरण कुनै व्यहोराले कच्चा भई खरिदकर्ताले पूरै वा आंशिक रूपमा सम्पति भोग गर्न नपाएमा त्यसरी भोग गर्न नपाए जति सम्पतिको खरिदकर्ताले तिरेको रकम, त्यस्तो रकमको वार्षिक दश प्रतिशतका दरले हुने ब्याज र सम्पति हस्तान्तरण गर्दा रजिष्ट्रेशन दस्तुर वा अन्य रकम तिरेको भए त्यस्तो रकम समेत खरिदकर्ताले त्यसरी सम्पति हस्तान्तरण गर्ने व्यक्तिबाट कपाली सरह भराई लिन पाउनेछ । दफा ४२४, उपदफा (२): कसैले यस परिच्छेद बमोजिम खरिद गरेको सम्पत्तिमा कुनै संरचना बनाएकोमा त्यसरी गरिएको खरिद कुनै कारणबाट कच्चा भई सो सम्पत्ति निजले भोग गर्न नपाउने भए छ महिनाभित्र आफूले बनाएको संरचना भत्काई लेजान पाउनेछ। दफा ४२४, उपदफा (३): कसैले दफा ४१९, ४२१ र ४२२ विपरीत सम्पत्ति हस्तान्तरण गरेको वा उपदफा (२) बमोजिम कुनै संरचना भत्काई नलगेको कारणबाट कुनै व्यक्तिलाई मर्का पर्न गएमा निजले उपदफा (१) बमोजिमको रकमको अतिरिक्त आफूलाई पर्न गएको वास्तविक हानि, नोक्सानी सम्पत्ति हस्तान्तरण गर्ने व्यक्तिबाट क्षतिपूर्ति समेत भराई लिन सक्नेछ। दफा ४२४, उपदफा (४): यस परिच्छेद बमोजिम भए गरेको कुनै कारणबाट दान पाउन सक्ने वा दान वा बक्स पाउने व्यक्तिले त्यस्तो सम्पत्ति प्रयोग गर्न नपाई निजलाई मर्का पर्न गएमा यस परिच्छेदका अन्य दफाका अधीनमा रही दान वा बक्स दिने व्यक्तिबाट मनासिब क्षतिपूर्ति भराई लिन पाउनेछ। दफा ४२४, उपदफा (५): यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको अवस्थामा सम्पत्ति प्राप्त गर्नेले उपदफा (१), (३) र (४) बमोजिमको रकम भराई लिन पाउने छैन :- दफा ४२४, उपदफा (५), खण्ड (क): अन्य व्यक्तिको वा चोरीको सम्पत्ति हो भन्ने जानीजानी लिएमा, दफा ४२४, उपदफा (५), खण्ड (ख): अन्य व्यक्तिलाई हस्तान्तरण गरिसकेको सम्पत्ति जानीजानी लिएमा। दफा ४२५: वारेसले सम्पत्ति हक हस्तान्तरण गर्न सक्ने : दफा ४२५, उपदफा (१): कसैले आफ्नो अचल सम्पत्ति बिक्री गरी हस्तान्तरण गर्नको लागि आफू सम्बन्धित कार्यालयमा उपस्थित हुन नसक्ने कारण जनाई कानून बमोजिम वारेस हुन सक्ने व्यक्तिलाई अधिकृत वारेस नियुक्त गरी पठाएमा त्यस्तो अधिकृत वारेसले निजको मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

नेपाल सरकारको पूर्व स्वीकृति नलिई कुनै विदेशीलाई अचल सम्पत्ति हस्तान्तरण गर्न पाउने छैन । दफा ४३२, उपदफा (२): उपदफा (१) विपरीत कसैले विदेशीलाई कुनै अचल सम्पत्ति हस्तान्तरण गरेमा सो सम्बन्धी लिखत स्वतः बदर भई त्यस्तो सम्पत्ति नेपाल सरकारको हुनेछ । दफा ४३२, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिम अचल सम्पत्ति प्राप्त गर्दा परेको साहूको थैली कपाली सरह हुनेछ । दफा ४३३: विदेशीलाई अंश वा अपुताली प्राप्त भएमा हस्तान्तरण गर्नु पर्ने : दफा ४३३, उपदफा (१): कुनै विदेशीलाई नेपालभित्रको कुनै अचल सम्पत्ति अंश वा अपुताली प्राप्त भएमा नेपाल सरकारको स्वीकृति भएकोमा बाहेक सो सम्पत्ति निजको नाममा नामसारी, दर्ता हुन वा सो सम्पत्तिको आम्दानी निजले उपभोग गर्न पाउने छैन । दफा ४३३, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम विदेशीलाई कुनै अंश वा अपुताली प्राप्त भएमा त्यस्तो विदेशीले त्यस्तो सम्पत्ति कुनै प्रकारले नेपाली नागरिकलाई हस्तान्तरण गर्नु पर्नेछ र त्यस्तो प्रयोजनका लागि सम्बन्धित कार्यालयले हक हस्तान्तरण गर्ने दिनको लागि मान्य हुने गरी अस्थायी जरगा धनी प्रमाण पूर्जा जारी गर्नेछ । दफा ४३३, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिम विदेशीको नाममा प्राप्त भएको अंश वा अपुतालीको सम्पत्तिमध्ये अंशको हकमा जहिलेसुकै पनि र अपुतालीको हकमा त्यस्तो प्राप्त भएको तीन वर्षभित्र उपदफा (२) बमोजिम नेपाली नागरिकलाई हस्तान्तरण नगरेमा सो म्याद नाघेपछि त्यस्तो सम्पत्ति उपर नेपाल सरकारको हक हुनेछ । दफा ४३४: हदम्याद : यस परिच्छेदमा नालिस गर्ने सम्बन्धमा छुट्टै हदम्याद तोकिएकोमा सोही बमोजिम, दफा ४४९ को हकमा जहिलेसुकै र अन्य अवस्थामा यस परिच्छेद बमोजिम भए गरेको काम कारबाहीबाट मर्का पर्ने व्यक्तिले त्यस्तो काम कारबाही भए गरेको थाहा पाएको मितिले छ महिनाभित्र नालिस गर्न सक्नेछ । दफा ४३५: बन्धकीमा दिएको मानिने : दफा ४३५, उपदफा (१): साहूसँग ऋण लिए वापत कसैले आफ्नो हक, स्वामित्व वा भोगको अचल सम्पत्ति वा त्यसको कुनै अंश लिखत भएको मिति वा निश्चित समयावधि पश्चात् भोग गर्न पाउने गरी साहूलाई भोग गर्न दिएकोमा त्यस्तो सम्पत्ति बन्धकीमा दिएको मानिनेछ । दफा ४३५, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम बन्धकीमा दिएको सम्पत्ति साहूले ऋण दिँदाकै बखत वा कुनै निश्चित समयावधि पछि भोग गर्न पाउने व्यवस्था भएकोमा भोगबन्धकी र ऋण चुक्ता गर्न साहू असामीले निर्धारण गरेको भाखाभित्र असामीले ऋण चुक्ता नगरेको अवस्थामा भोग गर्न पाउने व्यवस्था भएकोमा दृष्टिबन्धकी दिएको मानिनेछ । दफा ४३५, उपदफा (३): बन्धकीमा दिने सम्पत्ति बन्धकी लिने व्यक्तिले भोगचलन गर्न सकिने प्रकृतिको हुनु पर्नेछ । दफा ४३५, उपदफा (४): आफ्नो हक, स्वामित्व वा भोगाधिकारमा नरहेको वा भविष्यमा प्राप्त हुने सम्पत्ति बन्धकीको रूपमा दिन सकिने छैन । दफा ४३६: लिखत गर्नु पर्ने : दफा ४३६, उपदफा (१): यस परिच्छेद बमोजिम कुनै सम्पत्ति बन्धकीको रूपमा दिँदा कानून बमोजिम लिखत गर्नु पर्नेछ । दफा ४३६, उपदफा (२): बन्धकीको लिखत गर्ने व्यक्ति कानून बमोजिम सक्षम हुनु पर्नेछ । दफा ४३७: बन्धकी लिएको सम्पत्ति भोगचलन गर्नु पर्ने : दफा ४३७, उपदफा (१): साहूले भोग बन्धकीको रूपमा लिएको सम्पत्ति त्यस सम्बन्धी लिखत भएको मिति वा लिखतमा छुट्टै मिति तय भएकोमा त्यसरी तय भएको मितिबाट र दृष्टिबन्धकीमा लिएको सम्पत्ति असामीले ऋण तिर्नु पर्ने भाखा नाघेको मितिले दुई वर्षभित्र भोगचलन गर्नु पर्नेछ । दफा ४३७, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको अवधिभित्र कुनै कारणवश साहूले त्यस्तो सम्पति भोगचलन गर्न नसक्ने भएमा वा असामीले कुनै किसिमले भोगचलन गर्न नदिएमा त्यस्तो सम्पति भोगचलनको लागि चलन चलाई पाउन कानून बमोजिम मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

नालिस गर्न सक्नेछ । दफा ४३७, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिम साहूले भोगचलन नगरेकोमा वा उपदफा (२) बमोजिम भोगचलनको लागि चलन चलाई पाउन नालिस नगरेकोमा त्यस्तो बन्धकी स्वतः निष्क्रिय हुनेछ । दफा ४३७, उपदफा (४): उपदफा (३) बमोजिम बन्धकीको लिखत निष्क्रिय भएमा त्यस सम्बन्धी लिखत कपाली सरह हुनेछ । दफा ४३८: बन्धकीमा दिएको सम्पत्तिको भोगाधिकार हस्तान्तरण भएको मानिने : कसैले कुनै सम्पति बन्धकीमा दिएकोमा त्यस्तो सम्पत्तिमा साहूले भोगचलन गरेको मितिबाट निजमा भोगाधिकार हस्तान्तरण भएको मानिनेछ । दफा ४३९: आफ्नो सम्पति सरह भोग गर्न पाउने : दफा ४३९, उपदफा (१): साहूले बन्धकी लिएको सम्पति र त्यस्तो सम्पत्तिबाट प्राप्त हुने प्रतिफल, लाभ तथा सुविधा आफ्नो सम्पति सरह भोगचलन गर्न पाउनेछ । दफा ४३९, उपदफा (२): बन्धकीमा लिएको सम्पति कच्चा भई वा असामीले बाधा बिरोध गरी साहूले भोगचलन गर्न नपाएमा असामीले त्यस वापत साहूलाई मनासिब क्षतिपूर्ति दिनु पर्नेछ । दफा ४४०: बन्धकीमा लिएको सम्पत्तिको मनासिब हेरविचार गर्नु पर्ने : दफा ४४०, उपदफा (१): बन्धकीमा लिएको सम्पत्तिमा भोगाधिकार कायम भए पछि साहूले आफ्नो सम्पति सरह त्यसको मनासिब हेरविचार र संरक्षण गर्नु पर्नेछ । दफा ४४०, उपदफा (२): बन्धकीमा लिएको सम्पति भोगचलन गरे वापत कानून बमोजिम कुनै कर वा दस्तुर बुभकाउनु पर्न रहेछ भने त्यस्तो कर वा दस्तुर साहूले नै बुभकाउनु पर्नेछ । दफा ४४०, उपदफा (३): बन्धकी लिएको सम्पति असामी बाहेक अन्य व्यक्तिबाट बाधा अवरोध भई भोगचलन गर्न नपाएमा साहूले भोगचलनको लागि कानून बमोजिम नालिस गर्न सक्नेछ । दफा ४४१: ब्याज, शुल्क वा दस्तुर लिन नपाउने : दफा ४४१, उपदफा (१): यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि साहूले कुनै सम्पति भोग बन्धकी लिई ऋण दिएकोमा त्यस्तो ऋण वापत ऋणीसँग कुनै किसिमको ब्याज, दस्तुर वा शुल्क लिन पाउने छैन । दफा ४४१, उपदफा (२): दृष्टिबन्धकी लिएको सम्पत्तिमा साहूको भोग कायम भएपछि साहूले त्यस्तो ऋण वापत कुनै किसिमको ब्याज, दस्तुर वा शुल्क लिन पाउने छैन । दफा ४४२: भोगबन्धकीको सम्पति भोगचलन गर्ने अवधि : दफा ४४२, उपदफा (१): भोगबन्धकी लिएको सम्पति दश वर्षभन्दा बढी अवधि भोगचलन गर्न सकिने छैन । दफा ४४२, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको अवधिभित्र भोगबन्धकीमा दिएको सम्पति फिर्ता नलिएमा त्यस सम्बन्धी लिखत कपाली सरह हुनेछ । दफा ४४३: दृष्टिबन्धकीको भाखाको अधिकतम अवधि : दफा ४४३, उपदफा (१): कुनै सम्पति दृष्टिबन्धकी दिँदा वा लिँदा पाँच वर्षभन्दा बढीको भाखा राख्न सकिने छैन । दफा ४४३, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको अवधि पूरा नभई साहूले असामीबाट दृष्टिबन्धकीमा राखेको सम्पति चलन चलाई लिन वा त्यस्तो सम्बन्धी ऋण असुल गराउने कारबाही गर्न सक्ने छैन । दफा ४४३, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिमको अवधिपछि भोग गरेको सम्पति दश वर्षसम्म भोग गर्न पाउनेछ । दफा ४४३, उपदफा (४): उपदफा (३) बमोजिम भोग गरेको दश वर्षको अवधिभित्र दृष्टिबन्धकीमा दिएको सम्पति फिर्ता नलिएमा त्यस सम्बन्धी लिखत कपाली सरह हुनेछ । दफा ४४४: बन्धकीमा दिएको सम्पति जुनसुकै बखत फिर्ता लिन सक्ने : दफा ४४४, उपदफा (१): भोग बन्धकीमा दिएको सम्पति भए साहूबाट लिएको ऋण र दृष्टिबन्धक दिएको सम्पति भए त्यसमा कुनै ब्याज लाग्ने भए सो समेत साहूलाई बुभाई असामीले जुनसुकै बखत आफ्नो सम्पति फिर्ता लिन सक्नेछ । दफा ४४४, उपदफा (२): उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बन्धकीमा लिएको सम्पति खेती योग्य जमिन रहेछ र बन्धकीमा लिएको जमिन मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४