chhatramani/nepal_legal_text_corpus_v1 huggingface dataset:
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४

हो। दफा १४२, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिम राखिएको अभिलेख विस्फोटक पदार्थको कारोबार गर्ने व्यक्तिले विष्फोटक पदार्थ नियन्त्रण वा प्रशासन गर्ने अधिकारप्राप्त अधिकारी, मुद्दाको तहकिकात वा अभियोजन गर्ने अधिकारी वा अदालतले मागेका बखत उपलब्ध गराउनु पर्नेछ। दफा १४२, उपदफा (४): यस दफा विपरीत काम गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन महिनासम्म कैद वा पाँच हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १४३: विष्फोटक पदार्थको ओसार पसार ढुवानी वा भण्डारण गर्दा होसियारी अपनाउनु पर्ने: दफा १४३, उपदफा (१): विष्फोटक पदार्थको कारोबार गर्न इजाजतपत्र प्राप्त गरेको व्यक्तिले त्यस्ता वस्तुको प्रयोग गर्दा, ढुवानी वा ओसार पसार गर्दा वा भण्डारण गर्दा त्यस्तो पदार्थको प्रकृति अनुसार पर्याप्त सुरक्षा हुने गरी प्रयोग गर्नु वा उपयुक्त म्यागजिनमा राखी ढुवानी वा ओसार पसार वा भण्डारण गर्नु पर्नेछ। दफा १४३, उपदफा (२): उपदफा (१) विपरीत काम गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई पचास हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ। दफा १४४: कसूरसँग सम्बन्धित चल वा अचल सम्पत्ति जफत हुने: यस परिच्छेद अन्तर्गत सजाय हुने कुनै कसूर भएकोमा त्यस्तो कसूरसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण विष्फोटक पदार्थ, त्यस्तो पदार्थ उत्पादन, तयारी वा निर्माण गर्न प्रयोग हुने मालसामान, उपकरण, औजार वा कच्चा पदार्थ, त्यस्तो पदार्थ ओसार पसार वा ढुवानी गर्ने सवारी साधन वा ढुवानी साधन र त्यस्तो दफा १४५: क्षतिपूर्ति भराउने: कसैले यस परिच्छेद अन्तर्गतको कुनै कसूर गरेको कारणबाट कसैको जीउ, धनको हानि, नोकसानी भएको रहेछ भने कसूरदारबाट पीडित व्यक्तिलाई त्यसको मनासिब क्षतिपूर्ति भराई दिनु पर्नेछ। दफा १४६: हदम्याद: दफा १४३ अन्तर्गतका कसूरमा त्यस्तो कसूर भए गरेको मितिले तीन महिना र यस परिच्छेद अन्तर्गतका अन्य कसूरमा त्यस्तो कसूर भए गरेको थाहा पाएको मितिले छ महिना नाघेपछि उजुर लाग्नेछैन। दफा १४७: व्यक्ति विशेषले सार्वजनिक घर, जग्गा आफ्नो बनाउन नहुने: दफा १४७, उपदफा (१): कसैले देहायको घर वा जग्गा नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहको पूर्वस्वीकृति बिना दर्ता गरी वा नगरी आफ्नो बनाउन वा कुनै किसिमले कब्जा, आवाद वा अतिक्रमण गर्न वा त्यस्तो घर वा जग्गाको भोग चलनमा कुनै किसिमको बाधा अवरोध गर्न हुँदैन:- दफा १४७, उपदफा (१), खण्ड (क): नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तह वा नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहको पूर्ण वा अधिकांश स्वामित्व वा नियन्त्रण भएको सार्वजनिक संस्थाको नाममा रहेको ..... घर जग्गा, दफा १४७, उपदफा (१), खण्ड (ख): परापूर्वदिखि सामुदायिक वा सार्वजनिक भोग चलनमा रहेको सामुदायिक वा सार्वजनिक घर जग्गा। दफा १४७, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन वर्षसम्म कैद वा तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १४७, उपदफा (३): उपदफा (१) मा उल्लिखित घर, जग्गा कुनै व्यक्ति विशेषको नाममा दर्ता वा नामसारी भइसकेको भए त्यस्तो दर्ता समेत स्वतः बदर हुनेछ। दफा १४८: व्यक्ति विशेषले सार्वजनिक सम्पदा आफ्नो बनाउन नहुने: दफा १४८, उपदफा (१): कसैले कुनै सार्वजनिक सम्पदा दर्ता गरी वा नगरी निजी बनाउन वा त्यस्तो सम्पदाको सार्वजनिक भोग चलनमा कुनै किसिमले बाधा अवरोध गर्न वा अन्य कुनै किसिमले कब्जा, आवाद वा अतिक्रमण गर्न वा त्यस्तो सम्पदालाई कुनै किसिमले हानि, नोकसानी वा क्षति पुर्याउन हुँदैन। दफा १४८, उपदफा (१), खण्ड (क): परापूर्वदिखि सार्वजनिक रूपमा हिँडी आएको बाटो, दफा १४८, उपदफा (१), खण्ड (ख): सार्वजनिक रूपमा भोग चलन हुँदै आएको सडक, गौचर, पानीघाट, चिहान, मसानघाट, धारो, पधेरो, कुवा, पोखरी, पोखरीको डिल, खानेपानीको मूल, नहर, कुलो, मुलुकी अपराध संहिता, २०७४
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४

गाईवस्तु चराउने चौर वा निकाल्ने निकाश, दफा १४८, उपदफा (१), खण्ड (ग): हाट बजार लाग्ने स्थान, दफा १४८, उपदफा (१), खण्ड (घ): देवस्थल, मठ, मन्दिर, स्तुप, गुम्बा, मस्जिद वा गिर्जाघर, दफा १४८, उपदफा (१), खण्ड (ङ): पाटी, पौवा सत्तल, चौतारो, दफा १४८, उपदफा (१), खण्ड (च): ऐतिहासिक मूर्ति, शालिक, साँस्कृतिक स्तम्भ वा स्मारक, दफा १४८, उपदफा (१), खण्ड (छ): धार्मिक वा साँस्कृतिक कार्य वा समारोह गर्ने ठाउँ, दफा १४८, उपदफा (१), खण्ड (ज): नेपाल सरकारले तोकेको राष्ट्रिय वन वा नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहको स्वामित्व रहेको वन वा त्यसको कुनै अंश। दफा १४८, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई पाँच वर्षसम्म कैद वा पचास हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १४८, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिमको सार्वजनिक सम्पदा कसैको नाममा दर्ता वा नामसारी भइसकेको भए सो समेत स्वतः बदर हुनेछ। दफा १४९: प्राकृतिक सम्पदामाथि अतिक्रमण गर्न नहुने : दफा १४९, उपदफा (१): कसैले कानून बमोजिम बाहेक प्राकृतिक सम्पदामाथि कुनै किसिमले अतिक्रमण वा कञ्जा गर्न वा त्यस्तो सम्पदा बिक्री वितरण गर्न वा त्यसको प्राकृतिक बनावट वा सौन्दर्यमा कुनै किसिमले हानि, नोक्सानी वा क्षति पुर्याउन हुँदैन। दफा १४९, उपदफा (१), खण्ड (क): प्राकृतिक वातावरण, वनस्पति र वन्यजन्तुको संरक्षणका लागि नेपाल सरकारले तोकेको राष्ट्रिय निकुञ्ज, वन्यजन्तु वा शिकार आरक्ष, दफा १४९, उपदफा (१), खण्ड (ख): नेपाल सरकारले तोकेको संरक्षण क्षेत्र, नदी, नाला, खोला, ताल तलैया, सीमसार क्षेत्र वा प्राकृतिक झरना, हिमशिखर वा त्यसको कुनै अंश, उच्च पहाडी चुचुरो, दफा १४९, उपदफा (१), खण्ड (ग): प्रचलित कानून वा नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहले संरक्षण गरेको वन्यजन्तु, वनस्पति वा भू—बनौट, दफा १४९, उपदफा (१), खण्ड (घ): नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहले संरक्षण गरेका वन्यजन्तुको वासस्थान, पर्यावरणीय पद्धति वा बिक्री वितरण, निकासी वा पैठारीमा निषेध गरेका जडिबुटी। दफा १४९, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई दश वर्षसम्म कैद र बिगो खुलेकोमा बिगो बमोजिम र बिगो नखुलेकोमा दशलाख रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १५०: सार्वजनिक भौतिक संरचनाको अनधिकृत कञ्जा वा विनाश गर्न नहुने : दफा १५०, उपदफा (१): कानून बमोजिम बाहेक कसैले कुनै सार्वजनिक भौतिक संरचना अनधिकृत रूपमा कञ्जा गर्न, त्यस्तो संरचना प्रयोग हुन नदिन वा कुनै किसिमले हानि, नोक्सानी वा विनाश गर्न हुँदैन। दफा १५०, उपदफा (१), खण्ड (क): सडक, बाटो, पुल, सुरुङ्ग, विमानस्थल, दफा १५०, उपदफा (१), खण्ड (ख): जलाशय, नहर, खानेपानीको मुहान तथा पोखरी, विद्युत गृह, विद्युत प्रसारण केन्द्र वा त्यसको लाइन, दफा १५०, उपदफा (१), खण्ड (ग): रज्जुमार्ग, केवुलकार, दूरसञ्चार सम्बन्धी उपकरण, रेडियो स्टेशन, टेलिभिजन प्रशारण केन्द्र तथा त्यसको टावर, दफा १५०, उपदफा (१), खण्ड (घ): रेल तथा रेलमार्ग, दफा १५०, उपदफा (१), खण्ड (ङ): सार्वजनिक बस विसौनी, सार्वजनिक उद्यान, वा दफा १५०, उपदफा (१), खण्ड (च): अन्य यस्तै संरचना। दफा १५०, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई दश वर्षसम्म कैद र एक लाख रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ। दफा १५१: राष्ट्रिय गान, झण्डा वा निशान छापको अपमान वा क्षति गर्न नहुने: दफा १५१, उपदफा (१): कसैले नेपाल वा नेपाल सरकार विरुद्ध घृणा फैलाउने नियतले नेपालको राष्ट्रिय गानको अपमान गर्न, नेपालको झण्डा जलाउन, त्यसको जानीजानी अपमान गर्न वा सार्वजनिक नैतिकता, शिष्टाचार वा सदाचारको मुलुकी अपराध संहिता, २०७४
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४

दृष्टिकोणले प्रयोग गर्न नहुने ठाउँ, वस्तु वा अवस्थामा त्यस्तो गान, झण्डा वा नेपालको निशाना छाप प्रयोग गर्न हुँदैन। दफा १५१, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन वर्षसम्म कैद वा तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १५१, उपदफा (३): कसैले नेपालसँग मैत्री सम्बन्ध भएको मुलुक विरुद्ध घृणा फैलाउने वा त्यस्तो मुलुकको अपमान गर्ने नियतले त्यस्तो मुलुकको राष्ट्रिय झण्डा जलाउन, त्यसको जानीजानी दुरुपयोग गर्न वा त्यस्तो झण्डा वा त्यस्तो मुलुकको निशान छापको दुरुपयोग गर्न वा सार्वजनिक नैतिकता र शिष्टाचारको दृष्टिकोणबाट प्रयोग गर्न नहुने वस्तु, ठाउँ वा अवस्थामा त्यस्तो झण्डा वा छापको प्रयोग गर्न हुँदैन। दफा १५१, उपदफा (४): कसैले संयुक्त राष्ट्र संघ वा संयुक्त राष्ट्र संघसँग सम्बन्ध संस्था वा विशिष्टीकृत निकाय वा नेपाल सदस्य रहेको कुनै अन्तरराष्ट्रिय वा क्षेत्रीय संस्थालाई घृणा दफा १५१, उपदफा (५): उपदफा (३) वा (४) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई एक वर्षसम्म कैद वा दश हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १५२: राष्ट्रिय विभूतिको अपमान गर्न नहुने: दफा १५२, उपदफा (१): कसैले नेपाल सरकारले तोकेका राष्ट्रिय विभूतिलाई जानीजानी घृणा, अपमान वा बदनाम गर्न, त्यस्ता विभूतिको शालिक, स्तम्भ वा स्मारक भट्काउन वा हानि, नोकसानी गर्न हुँदैन। दफा १५२, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई छ महिनासम्म कैद वा पाँच हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १५३: क्षतिपूर्ति भराई दिनु पर्ने: दफा १५० बमोजिमको कसूर गरेको कारणबाट भएको हानि, नोकसानी बापत कसूरदारबाट मनासिब क्षतिपूर्ति भराई दिनु पर्नेछ। दफा १५४: हदम्याद: यस परिच्छेदको दफा १४७, १४८ र १४९ अन्तर्गतका कसूरमा जहिलेसुकै पनि उजुर गर्न सकिनेछ र अन्य दफा अन्तर्गतको कसूरको हकमा त्यस्तो कसूर भए गरेको मितिले छ महिनापछि उजुर लाग्ने छैन। दफा १५५: धार्मिकस्थल वा पवित्र मानिएको स्थानलाई क्षति पुर्याउन नहुने: दफा १५५, उपदफा (१): कसैले कुनै जात, जाति, सम्प्रदाय वा वर्गको धार्मिक आस्था वा धर्मको घृणा गर्ने वा अपमान गर्ने नियतले वा सो हुन सकेको भन्ने जानीजानी कुनै धार्मिक पूजा, प्रार्थना वा कर्म गर्ने स्थान वा पवित्र मानिएको कुनै स्थान, वस्तु, मशानघाट वा चिहानलाई हानि, नोकसानी वा क्षति पुर्याउन वा कुनै किसिमले दुषित गर्न, बिगार्न, फोहरमैला गर्न वा यस्तै अन्य कार्य गर्न हुँदैन। दफा १५५, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन वर्षसम्म कैद र तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ। दफा १५५, उपदफा (३): विदेशीले उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गरे वा गराएको रहेछ भने उपदफा (२) बमोजिमको कैद भुक्तान भएको सात दिनभित्र निजलाई नेपालबाट बाहिर पठाउनु पर्नेछ। दफा १५६: धार्मिक भावनामा आघात पुर्याउन नहुने: दफा १५६, उपदफा (१): कसैले लेखेर, वचनले वा आकार वा चिह्नद्वारा वा अरु कुनै किसिमबाट कुनै जात, जाति सम्प्रदाय वा वर्गको धार्मिक भावनामा आघात पुर्याउन हुँदैन। दफा १५६, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई दुई वर्षसम्म कैद र बीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ। दफा १५७: धार्मिक रीति-स्थितिमा बाधा पुर्याउन नहुने: दफा १५७, उपदफा (१): कसैले सनातनदेखि अपनाउदै वा चली आएको अरुको धार्मिक रीति-स्थितिमा जानीजानी बाधा पुर्याउन हुँदैन। दफा १५७, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई एक वर्षसम्म कैद वा दश हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १५८: धर्म परिवर्तन गराउन नहुने: दफा १५८, उपदफा (१): मुलुकी अपराध संहिता, २०७४
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४

कसैले कसैको धर्म परिवर्तन गराउन वा सो कुराको उद्योग गर्न वा दुरुत्साहन दिन हुँदैन। दफा १५८, उपदफा (२): कसैले कुनै जात, जाति वा सम्प्रदायमा सनातनदेखि चली आएको धर्म, मत वा आस्थामा खलल पार्ने कुनै काम वा व्यवहार गर्न वा खलल हुने गरी कुनै प्रलोभन देखाई वा नदेखाई अन्य कुनै धर्ममा परिवर्तन गराउन वा धर्म परिवर्तन गराउने नियतले त्यस्तो धर्म वा मत प्रचार गर्न हुँदैन। दफा १५८, उपदफा (३): उपदफा (१) वा (२) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई पाँच वर्षसम्म कैद र पचास हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ। दफा १५८, उपदफा (४): उपदफा (१) वा (२) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्ति विदेशी रहेछ भने त्यस्तो व्यक्तिलाई यस दफा बमोजिम भएको कैद भुक्तान गरेको सात दिनभित्र नेपाल बाहिर पठाउनु पर्नेछ। दफा १५९: हदम्यादः दफा १५८ अन्तर्गतको कसूरमा त्यस्तो कसूर भएको थाहा पाएको मितिले छ महिना र यस परिच्छेद अन्तर्गतको अन्य कसूरमा त्यस्तो कसूर भएको मितिले तीन महिना नाघेपछि उजुर लाग्ने छैन। दफा १६०: भेदभावपूर्ण व्यवहार गर्न नहुने: दफा १६०, उपदफा (१): कानूनमा अन्यथा व्यवस्था भएकोमा बाहेक कानून बमोजिम अधिकार प्रयोग गर्ने अधिकारीले त्यस्तो अधिकार वा सामान्य कानूनको प्रयोग गर्दा उत्पत्ति, धर्म, वर्ण, जात, जाति, लिङ्ग, शारीरिक अवस्था, अपाङ्गता, स्वास्थ्य स्थिति, वैवाहिक स्थिति, गर्भावस्था, आर्थिक अवस्था, भाषा वा क्षेत्र, वैचारिक आस्था वा यस्तै अन्य कुनै आधारमा कुनै पनि नागरिकमाथि जानीजानी भेदभावपूर्ण व्यवहार गर्न हुँदैन। दफा १६०, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन वर्षसम्म कैद वा तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १६१: भेदभाव गरी बस्तु वा सेवा खरिद बिक्री वा वितरण गर्न नहुने: दफा १६१, उपदफा (१): कसैले कुनै बस्तु वा सेवाको खरिद वा बिक्री वितरण गर्दा गराउँदा कुनै खास जात, जाति वा सम्प्रदायको व्यक्तिबाट मात्र वा त्यस्ता व्यक्तिलाई मात्र खरिद वा बिक्री वितरण गर्ने वा कुनै खास जात, जाति वा सम्प्रदायका व्यक्तिलाई उपलब्ध नगराउने वा बिक्री वितरण नगर्ने कार्य गर्न हुँदैन। दफा १६१, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई एक वर्षसम्म कैद वा दश हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १६२: जवर्जस्ती काममा लगाउन नहुने: दफा १६२, उपदफा (१): कसैले कसैलाई निजको इच्छा बिरुद्ध काममा लगाउन हुँदैन। दफा १६२, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन महिनासम्म कैद वा पाँच हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १६३: दास बनाउन नहुने : दफा १६३, उपदफा (१): कसैले कुनै व्यक्तिलाई दास वा कमारा, कमारी बनाउन, त्यस्तो हैसियतमा राख, काममा लगाउन वा सो सरहको अन्य कुनै पनि व्यवहार गर्न वा गराउन हुँदैन। दफा १६३, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई पाँचदेखि दश वर्षसम्म कैद र पचास हजारदेखि एक लाख रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ। दफा १६४: बन्धक बनाउन वा बाँधा राख नहुने : दफा १६४, उपदफा (१): कसैले कुनै व्यक्तिलाई कुनै पनि प्रकारको प्रतिफल बापत कमैया राख वा बन्धक बनाउन वा बाँधा राख वा बाँधाको हैसियतमा काममा लगाउन वा सो सरहको अन्य कुनै पनि प्रकारको व्यवहार गर्न वा गराउन हुँदैन। दफा १६४, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन वर्षदेखि सात वर्षसम्म कैद र तीस हजार रुपैयाँदेखि एक लाख रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ। दफा १६५: सामाजिक रीति स्थितिमा खलल मुलुकी अपराध संहिता, २०७४
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४

पार्न नहुने : दफा १६५, उपदफा (१): कसैले कसैको सामाजिक रीति स्थितिमा खलल पर्ने वा खलल हुने गरी झुक्याई वा जबर्जस्ती गरी कुनै काम गर्न वा गराउन हुँदैन। दफा १६५, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने व्यक्तिलाई एक वर्षसम्म कैद वा दश हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १६६: जातिपातिको आधारमा छुवाछुत वा अन्य भेदभावपूर्ण व्यवहार गर्न नहुने : दफा १६६, उपदफा (१): कसैले कसैलाई प्रथा, परम्परा, धर्म, संस्कृति, रितिरिवाज, जात, जाति, समुदाय, पेशा, व्यवसाय, दफा १६६, उपदफा (२): उदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन वर्षसम्म कैद वा तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ र राष्ट्रसेवकले यस दफामा लेखिएको कसूर गरेमा थप तीन महिनासम्म कैद सजाय हुनेछ। दफा १६७: यातना दिन नहुने: दफा १६७, उपदफा (१): प्रचलित कानून बमोजिम कसूरको अनुसन्धान गर्ने, अभियोजन गर्ने, कानूनको कार्यान्वयन गर्ने वा कानून बमोजिम नियन्त्रण, हिरासत वा थुनामा राख्ने अधिकार प्राप्त अधिकारीले कसैलाई शारीरिक वा मानसिक यातना दिन वा दिन लगाउन वा क्रूर, निर्मम, अमानवीय वा अपमानजनक व्यवहार गर्न वा गराउन हुँदैन। दफा १६७, उपदफा (१), खण्ड (क): कुनै विषयमा जानकारी हासिल गर्ने, दफा १६७, उपदफा (१), खण्ड (ख): कुनै कसूरमा साबित गराउने, दफा १६७, उपदफा (१), खण्ड (ग): कुनै कार्यको लागि दण्ड दिने, दफा १६७, उपदफा (१), खण्ड (घ): जोर जुलुम वा त्रास देखाउने, वा दफा १६७, उपदफा (१), खण्ड (ङ): कानून विपरीतका अन्य कुनै कार्य गर्ने। दफा १६७, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने व्यक्तिलाई कसूरको गम्भीरता हेरी पाँच वर्षसम्म कैद वा पचास हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १६७, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्न आदेश दिने व्यक्ति वा यस दफा बमोजिमको कसूर गर्न सहयोग गर्ने मतियारलाई मुख्य कसूरदार सरह सजाय हुनेछ। दफा १६७, उपदफा (४): उपदफा (१) बमोजिम कसूर गर्ने कुनै व्यक्तिले आफूभन्दा माथिका अधिकारीको आदेश पालना गरी त्यस्तो कसूर गरेको भन्ने दावी लिन पाउने छैन र निजले त्यस्तो आधारमा त्यस्तो कसूर गरे बापत हुने सजायबाट उन्मुक्ति पाउने छैन। दफा १६८: अपमानजनक वा अमानवीय व्यवहार गर्न नहुने: दफा १६८, उपदफा (१): कसैले कसैलाई अपमानजनक वा अमानवीय व्यवहार गर्न वा गराउनु हुँदैन। दफा १६८, उपदफा (१), खण्ड (क): बोक्सा बोक्सीको आरोप लगाउने, दफा १६८, उपदफा (१), खण्ड (ख): बोक्सा बोक्सीको आरोप लगाई बसोबास गरेको ठाँउबाट निकाला गर्ने, दफा १६८, उपदफा (१), खण्ड (ग): सामाजिक बहिष्कार गर्ने, वा दफा १६८, उपदफा (१), खण्ड (घ): अन्य जुनसुकै काम गरी कुर, अमानवीय वा अपमानजन्य व्यवहार गर्ने। दफा १६८, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने व्यक्तिलाई पाँच वर्षसम्म कैद र पचास हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ। दफा १६८, उपदफा (३): महिलाको रजस्वला वा सुत्केरीको अवस्थामा छाउपडीमा राख्न वा त्यस्तै अन्य कुनै किसिमका भेदभाव, छुवाछुत वा अमानवीय व्यवहार गर्नु वा गराउनु हुँदैन। दफा १६८, उपदफा (४): उपदफा (३) बमोजिमको कसूर गर्ने व्यक्तिलाई तीन महिनासम्म कैद वा तीन हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १६८, उपदफा (५): राष्ट्रसेवकले यस दफामा लेखिएको कसूर गरेमा निजलाई थप तीन महिनासम्म कैद सजाय हुनेछ। दफा १६९: क्षतिपूर्ति भराई दिनु पर्ने: यस परिच्छेद बमोजिमको कसूर गर्ने व्यक्तिबाट पीडित व्यक्तिलाई पुगेको क्षति वा पीडा बापत मनासिब क्षतिपूर्ति भराई दिनु पर्नेछ। दफा १७०: हदम्यादः : दफा १७०, उपदफा (१): दफा मुलुकी अपराध संहिता, २०७४
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४

१६३ र १६४ अन्तर्गतका कसूरमा जहिले सुकै उजुर लाग्नेछ। दफा १७०, उपदफा (२): दफा १६७ अन्तर्गतको कसूरमा त्यस्तो कसूर भएको वा सम्बन्धित व्यक्ति पक्राउ, नियन्त्रण, हिरासत, थुना, कैद वा नजरबन्दबाट मुक्त भएको मितिले र यस परिच्छेद अन्तर्गतका अन्य कसूरमा कसूर भए गरेको थाहा पाएको मितिले छ महिना नाधेपछि उजुर लाग्ने छैन। दफा १७१: मङ्ग्रुरी विना विवाह गर्न नहुने : दफा १७१, उपदफा (१): विवाह गर्ने व्यक्तिहरूको मङ्ग्रुरी विना कसैले कसैलाई विवाह गर्न वा गराउन हुँदैन। दफा १७१, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम मङ्ग्रुरी विना भएको विवाह बदर हुनेछ। दफा १७१, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने व्यक्तिलाई दुई वर्षसम्म कैद र बीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ। दफा १७२: हाडनातामा विवाह गर्न नहुने : दफा १७२, उपदफा (१): कसैले परम्परा अनुसार चली आएको अवस्थामा बाहेक हाडनाता करणीमा सजाय हुने नातामा विवाह गर्न वा गराउन हुँदैन। दफा १७२, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको विवाह थाहा नपाई भएको रहेछ भने त्यस्तो विवाह बदर हुनेछ। दफा १७२, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिमको विवाह जानीजानी भएको रहेछ भने त्यस्तो विवाह गर्नेलाई हाडनाता करणीको कसूरमा हुने सजाय र गराउनेलाई तीन महिनासम्म कैद वा तीन हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ र त्यस्तो विवाह स्वतः बदर हुनेछ। दफा १७३: बाल विवाह गर्न नहुने : दफा १७३, उपदफा (१): विवाह गर्ने व्यक्तिको उमेर बीस वर्ष नपुगी कसैले विवाह गर्न वा गराउन हुँदैन। दफा १७३, उपदफा (२): उपदफा (१) विपरीत भएको विवाह स्वतः बदर हुनेछ। दफा १७३, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने व्यक्तिलाई तीन वर्षसम्म कैद र तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ। दफा १७४: विवाहमा लेनदेन गर्न नहुने : दफा १७४, उपदफा (१): आफ्नो परम्परादेखि चली आएको सामान्य उपहार, भेटी, दक्षिणा वा शरीरमा लगाएको एकसरो गहना बाहेक विवाह गर्ने दुलहा वा दुलहीका तर्फबाट कुनै किसिमको चल, अचल, दाइजो वा कुनै सम्पत्ति माग गरी वा लेनदेन शर्त राखी विवाह गर्न वा गराउन हुँदैन। दफा १७४, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने व्यक्तिलाई तीन वर्षसम्म कैद वा तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १७४, उपदफा (३): कसैले विवाह गरी सकेपछि उपदफा (१) बमोजिमको चल, अचल सम्पत्ति वा दाइजो माग गर्न वा त्यस्तो चल, अचल सम्पत्ति वा दाइजो नदिएको कारणले दुलही वा निजका नातेदारलाई कुनै किसिमले हैरान पार्न, सताउन वा कुनै अमानवीय वा अपमानजन्य व्यवहार गर्न हुँदैन। दफा १७४, उपदफा (४): उपदफा (३) बमोजिमको कसूर गर्ने व्यक्तिलाई पाँच वर्षसम्म कैद वा पचास हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ। दफा १७४, उपदफा (५): उपदफा (१) वा (३) बमोजिम कुनै सम्पत्ति लिएकोमा त्यस्तो सम्पत्ति सम्बन्धित व्यक्तिलाई फिर्ता दिनु पर्नेछ। दफा १७५: वहविवाह गर्न नहुने : दफा १७५, उपदफा (१): विवाहित पुरुषले वैवाहिक सम्बन्ध कायम रहेको अवस्थामा अर्को विवाह गर्नु हुँदैन। दफा १७५, उपदफा (२): कुनै पुरुष विवाहित हो भन्ने जानीजानी त्यस्तो पुरुषसँग कुनै महिलाले विवाह गर्नु हुँदैन। दफा १७५, उपदफा (३): उपदफा (१) वा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि पति पत्नीले कानून बमोजिम अंशवण्डा गरी भिन्न भएमा पुरुष वा महिलाले पुनः विवाह गर्न सक्नेछ। दफा १७५, उपदफा (४): उपदफा (१) वा (२) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई एक वर्षदिखि पाँच वर्षसम्म कैद र दश हजार रुपैयाँदिखि पचास हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ। दफा मुलुकी अपराध संहिता, २०७४
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४

१७५, उपदफा (५): उपदफा (१) बमोजिमको विवाह स्वतः बदर हुनेछ। दफा १७५, उपदफा (६): यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यो संहिता लागू हुनुअघि तत्काल प्रचलित कानून बमोजिम भएको विवाहको हकमा यस दफामा लेखिएको कुनै कुराले असर पारेको मानिने छैन। दफा १७६: हदम्यादः यस परिच्छेद अन्तर्गतको कसूरमा कसूर भए गरेको कुरा थाहा पाएको मितिले तीन महिना नाघेपछि उजुर लाग्ने छैन। दफा १७७: ज्यान मार्ने नियतले कुनै काम गर्न नहुने: दफा १७७, उपदफा (१): कसैले कसैको नियतपूर्वक ज्यान मार्न वा ज्यान मार्ने कुनै काम गर्न वा गराउन हुँदैन। दफा १७७, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई जन्म कैदको सजाय हुनेछ। दफा १७८: ज्यान जान सक्ने काम गर्न नहुने: दफा १७८, उपदफा (१): कसैले कुनै काम गर्दा साधारणतया मानिसको ज्यान जान सकछ भन्ने जानीजानी वा विश्वास गर्नु पर्ने कारण हुँदा हुँदै त्यस्तो काम गर्न हुँदैन। दफा १७८, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कारणबाट कसैको ज्यान मरेमा कसूरदारलाई जन्मकैदको सजाय हुनेछ। दफा १७९: गम्भीर उत्तेजना वा रीसको आवेशबाट ज्यान लिन नहुने: दफा १७९, उपदफा (१): दफा १७७ वा १७८ मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको अवस्थामा ज्यान लिने व्यक्तिलाई दशदेखि पन्ध्र वर्षसम्म कैद र एक लाख रुपैयाँदेखि एक लाख पचास हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछः— दफा १७९, उपदफा (१), खण्ड (क): कसैले तत्काल गम्भीर उत्तेजना दिलाउने कुनै काम गरेबाट कसूरदारले आत्मसंयमको शक्ति गुमाई त्यस्तो उत्तेजना दिलाउने व्यक्तिको ज्यान मरेकोमा, दफा १७९, उपदफा (१): कसैले कानूनको पालना गर्दा, निजी रक्षाको अधिकारको प्रयोग गर्दा, कुनै राष्ट्रसेवकले आफ्नो पदीय कर्तव्यको पालन गर्दा वा पालन गर्न लागेको कुनै कामबाट कसूरदार उत्तेजित हुन गएमा, दफा १७९, उपदफा (२): कसैलाई कुनै क्षति पुर्याउने नियतले कसूरदार स्वयंले उत्तेजित गराएको र त्यसरी उत्तेजित भई त्यस्तो व्यक्तिले गरेको कामबाट कसैको ज्यान गएकोमा, दफा १७९, उपदफा (२), खण्ड (ख): निजी रक्षाको अधिकार असल नियतले प्रयोग गर्दा त्यस्तो अधिकारको सीमा नाट्न गर्दा जसको बिरुद्ध त्यस्तो अधिकार प्रयोग भएको हो सो व्यक्तिको ज्यान मरेकोमा, दफा १७९, उपदफा (२), खण्ड (ग): एकाएक भएको झगडामा उठेको रीसको आवेशमा तत्काल कसैको ज्यान मरेकोमा, दफा १७९, उपदफा (२): उपदफा (१) को खण्ड (ख) र (ग) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि इब्री लिएर वा सोच विचार गरेर ज्यान लिएकोमा सो खण्डहरुमा लेखिएको व्यवस्था लागू हुने छैन। दफा १८०: मार्न चाहेको व्यक्ति नम्री अर्को व्यक्ति मेरमा सजाय हुने: दफा १७७, १७८ र १७९ मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कसैले कसैलाई माने नियतले वा कुनै व्यक्ति मर्न सक्छ भन्ने जानीजानी वा त्यसको विश्वास गर्नु पर्ने कारण भई कुनै काम गर्दा त्यस्तो व्यक्ति नम्री अर्को व्यक्ति मर्न गएमा निजलाई अवस्था अनुसार दफा १७७, १७८ र १७९ मा लेखिए बमोजिमको सजाय हुनेछ। दफा १८१: लापरवाहीपूर्ण काम गरी ज्यान मार्न नहुने: दफा १८१, उपदफा (१): कसैले लापरवाहीपूर्ण काम गरी कसैको ज्यान मार्न हुँदैन। दफा १८१, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने व्यक्तिलाई दफा १७७, १७८ र १७९ को अवस्थामा बाहेक तीनदेखि दश वर्षसम्म कैद र तीस हजार रुपैयाँदेखि एक लाख रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ। दफा १८२: हेलचत्रयाई गरी ज्यान मार्न नहुने: दफा १८२, उपदफा (१): दफा १७९ को अवस्थामा बाहेक कसैले हेलचत्रयाइपूर्ण कुनै काम गरी कसैको ज्यान मार्न हुँदैन। दफा १८२, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिमको कसूर मुलुकी अपराध संहिता, २०७४