chhatramani/nepal_legal_text_corpus_v1 huggingface dataset:
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

दफा २१७: अंशबण्डाको लिखतमा खुलाउनु पर्ने कुराहरू : अंशबण्डाको लिखतमा देहायका कुराहरू खुलाउनु पर्नेछ :- दफा २१७, खण्ड (क): अंशियारहरूको नाम, थर, उमेर, ठेगाना तथा आमा, बाबु र बाजे, बजैको नाम, दफा २१७, खण्ड (ख): अंशियारहरूले पाउने सम्पति, दफा २१७, खण्ड (ग): अंशियारको नाममा कुनै ऋण धन परेको भए त्यस्तो ऋण धनको रकम, दफा २१७, खण्ड (घ): बण्डा गर्दा कुनै अंशियार अन्य अंशियारसँग बस्ने भए सो कुरा, दफा २१७, खण्ड (ड): बण्डा गर्नु पर्ने सम्पति कुनै अंशियारले नलुकाए वा नछिपाएको कुरा, दफा २१७, खण्ड (च): बाबु आमा वा पति पत्नीको शेषपछि कुनै सम्पति कुनै अंशियारले मात्र पाउने भए त्यसको विवरण, दफा २१७, खण्ड (छ): कुनै अंशियारको अंश कसैको जिम्मामा रह्ने भए सो कुरा, दफा २१७, खण्ड (ज): अन्य आवश्यक कुराहरू । दफा २१८: अंशबण्डाको लिखत पारित गर्नु पर्ने : दफा २१८, उपदफा (१): अंशबण्डा गर्दा अंशबण्डाको लिखत तयार गरी साक्षी राखी त्यस्तो लिखतमा साक्षी तथा अंशियारको सहीछाप गरी कानूनको रीत पुर्याई सम्बन्धित कार्यालयबाट पारित गराउनु पर्नेछ । दफा २१८, उपदफा (२): उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि संवत् २०३४ साल पौष २७ गतेभन्दा अघि कुनै अंशियार बीच बण्डापत्र खडा गरी वा नगरी घरसारमा नरम गरम मिलाई अंशबण्डा गरी छुट्टिई आफ्नो अंश भाग बमोजिम लिई पाई दाखिल खारेज समेत गरिसकेको वा बण्डा बमोजिम आफ्नो भागको अचल सम्पति छुट्टा छुट्टै भोग वा बिक्री व्यवहार गरेकोमा अंशबण्डाको लिखत पारित नभएको भए पनि अंशबण्डा भएको मानिनेछ । दफा २१९: अंशबण्डा नगरी सम्पति दिन नपाउने : दफा २१९, उपदफा (१): घरको मुख्य भई काम गर्ने व्यक्तिले सरगोलको सम्पति अंशबण्डा नगरी अंश नलिएका र अंशियार हुने कुनै अंशियारलाई मात्र दिन पाउने छैन । दफा २१९, उपदफा (१): सबै अंशियारको मञ्जुरी लिई कुनै सम्पति कुनै अंशियारलाई दिन सक्नेछ । दफा २१९, उपदफा (२): आफ्नो अंश भागमा पर्ने हदसम्मको सम्पति अन्य अंशियारको मञ्जुरी नभएपनि कुनै अंशियारलाई दिन सक्नेछ । दफा २१९, उपदफा (२): यस परिच्छेद बमोजिम अंशबण्डा हुँदा उपदफा (१) को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांशको खण्ड (१) बमोजिम कुनै अंशियारलाई दिएको सम्पति निजले पाउने अंशमा हिसाब गरी अन्य सम्पति बण्डा गर्नु पर्नेछ । दफा २२०: सम्पत्तिको फाँटबारी खुलाई नालिस गर्नु पर्ने : दफा २२०, उपदफा (१): कुनै अंशियारले आफ्नो अंश भाग छुट्याई भिन्न हुन चाहेमा अन्य अंशियारसँग आफ्नो मानो छुट्टिएको मिति उल्लेख गरी आफ्नो र थाहा पाएसम्म अन्य अंशियारको नाममा रहे भएको अंशबण्डा हुने सम्पति र ऋण धनको फाँटबारी खुलाई नालिस गर्नु पर्नेछ । दफा २२०, उपदफा (१), खण्ड (क): मानो छुट्टिएको लिखतमा उल्लेख भएको मिति, दफा २२०, उपदफा (१), खण्ड (ख): मानो छुट्टिएको लिखत नभए अंशियारहरू बीच मानो छुट्टिएको सम्बन्धमा सहमति कायम भएको मिति, दफा २२०, उपदफा (१), खण्ड (ग): खण्ड (ख) बमोजिम अंशियारहरू बीच सहमति कायम नभएमा फिराद गरेको अधिल्लो दिन, दफा २२०, उपदफा (१), खण्ड (घ): अन्यथा सहमति भएकोमा बाहेक विवाहिता छोरीको हकमा निजको विवाह भएको दिन । दफा २२०, उपदफा (२): कुनै अंशियारहरू बीच मात्र मानो छुट्टिएको लिखत भएको रहेछ भने त्यस्तो लिखत रजिष्ट्रेशन पारित भएको मितिदेखि मात्र लागू हुनेछ । दफा २२०, उपदफा (३): उपदफा (१) बमोजिम नालिस गर्ने व्यक्तिले सम्पत्तिको फाँटबारी पेश गर्न नसक्ने भएमा त्यसको कारण समेत खुलाउनु पर्नेछ । दफा २२०, उपदफा (४): उपदफा (१) बमोजिम नालिस परेमा सम्बन्धित व्यक्तिले मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

पनि नालिस गर्ने व्यक्तिलाई अंश दिनु पर्ने वा नपर्ने कुरा खुलाई र अंश दिन मञ्जुरी भएमा आफ्नो नाममा रहे भएको सम्पति र ऋणधनको फाँटबारी अदालतमा प्रतिउत्तरपत्र दर्ता गर्दाका बखत पेश गर्नु पर्नेछ । दफा २२१: फाँटबारीमा खुलाउनु पर्ने : दफा २२१, उपदफा (१): यस परिच्छेद बमोजिम सम्पत्तिको फाँटबारी दिँदा देहायका विवरणहरू खुलाउनु पर्नेछ:- दफा २२१, उपदफा (१), खण्ड (क): जग्गा रहेको ठाउँ, किता नम्बर, क्षेत्रफल र अनुमानित मूल्य, दफा २२१, उपदफा (१), खण्ड (ख): घर भए त्यस्तो घर रहेको ठाउँ, किता नम्बर, क्षेत्रफल, घरको कवल, नाल, तला, कच्ची पक्की र त्यसको अनुमानित मूल्य, दफा २२१, उपदफा (१), खण्ड (ग): चल सम्पत्ति भए त्यसको विवरण र अनुमानित मूल्य, दफा २२१, उपदफा (१), खण्ड (घ): नगद भए त्यसको विवरण, बैङ्क मौज्दात, शेयर, डिबेन्चर, ट्रेजरी बिल भए त्यस सम्बन्धी विवरण, दफा २२१, उपदफा (१), खण्ड (ड): पशु धन भए त्यसको विवरण र अनुमानित मूल्य, दफा २२१, उपदफा (१), खण्ड (च): सुन, चाँदी, जवाहरत भए त्यसको विवरण र अनुमानित मूल्य, दफा २२१, उपदफा (१), खण्ड (छ): सवारी साधन भए त्यसको विवरण र अनुमानित मूल्य, दफा २२१, उपदफा (१), खण्ड (ज): खण्ड (क) देखि खण्ड (छ) मा उल्लेख भए वाहेकका अन्य सम्पत्ति भए त्यस्तो सम्पत्तिको विवरण र अनुमानित मूल्य । दफा २२१, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम कुनै सम्पत्तिको मूल्य नखुलेमा वा मूल्यको सम्बन्धमा विवाद परेमा अदालतले अचलको हकमा मालपोत कार्यालयले कायम गरेको मूल्यलाई र चलको हकमा तत्काल प्रचलित बजार मूल्यलाई आधार लिनु पर्नेछ । दफा २२२: फाँटवारी लिई अंशबण्डा गरी दिनु पर्ने : दफा २२२, उपदफा (१): दफा २२० बमोजिम परेको नालिस वा प्रतिउत्तरबाट अंशबण्डा गरिदिनु पर्ने देखिन आएमा र नालिस वा प्रतिउत्तरसाथ सम्पत्तिको फाँटवारी पेश भएकोमा अदालतले अंशबण्डा गर्नु पर्ने सम्पत्ति यती हो, लुकाए छिपाएको छैन भन्ने व्यहोरा समेत उल्लेख गरी अंशियारहरूको कागज गराई अंशबण्डा गरिदिनु पर्नेछ । दफा २२२, उपदफा (२): नालिस वा प्रतिउत्तर साथ सम्पत्तिको फाँटवारी पेश नभएमा अदालतले म्याद तोकी अंशियारहरूसँग सम्पत्तिको फाँटवारी माग गर्नु पर्नेछ र त्यसरी तोकिएको म्यादभित्र अंशियारले सम्पत्तिको फाँटवारी पेश गरेमा उपदफा (१) बमोजिम अंशियारहरूको कागज गराई अंशबण्डा गरिदिनु पर्नेछ । दफा २२३: प्राप्त फाँटवारीको आधारमा अंशबण्डा गरिदिनु पर्ने : दफा २२३, उपदफा (१): दफा २२२ बमोजिमको म्यादभित्र सम्पत्तिको फाँटवारी दिनु पर्ने व्यक्तिले फाँटवारी नदिएमा वा निजले प्रतिउत्तर पेश नगरी म्याद गुजारी बसेमा अदालतले अन्य अंशियारले दिएको सम्पत्तिको फाँटवारीको आधारमा अंशबण्डा गरिदिनु पर्नेछ । दफा २२३, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम अंशबण्डा भएकोमा अंशमा चित बुकेन भनी नालिस गर्न सकिने छैन । दफा २२३, उपदफा (३): उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि अंशियारले दिएको सम्पत्तिको फाँटवारीमा नखुलेको सम्पत्ति पछि मात्र पत्ता लगाई बण्डा गर्न नालिस गरेमा अदालतले त्यस्तो सम्पत्ति अंशबण्डा गरिदिनु पर्नेछ । दफा २२४: ताला खोली सम्पत्तिको फाँटवारी लिन सक्ने : सम्पत्तिको फाँटवारी दिनु पर्ने व्यक्तिले फाँटवारी नदिएको कारण निज जिम्माको घरको ताला खुलाई फाँटवारी लिनु पर्ने भएमा अदालतले घरको साँचो लिने अंशियार भए निजलाई समेत र नभए अंश पाउँ भन्ने व्यक्ति र स्थानीय तहको सम्बन्धित वडाको प्रतिनिधि सहित कम्तीमा दुईजना रोहबरमा राखी घरको ताला खोली भएसम्मको सम्पत्तिको विवरण खडा गरी सम्पत्तिको फाँटवारी लिन सक्नेछ । दफा २२५: फाँटवारी ल्याएका बखत अंशबण्डा गरी दिने : दफा २२५, उपदफा (१): सम्पत्तिको फाँटवारी दिनु पर्ने मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

व्यक्तिले फाँटवारी नदिएमा वा निजले प्रतिउत्तर पेश नगरी म्याद गुजारी बसेमा र अंश पाउँ भन्नेले समेत सम्पत्तिको फाँटवारी दिन नसकेमा अदालतले सोही कुरा खुलाई नालिस गर्नेको कागज गरी पछि फाँटवारी दिएका बखत अंशबण्डा हुने गरी मुद्दा तामेलीमा राख्नु पर्नेछ । दफा २२५, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम मुद्दा तामेलीमा रहेकोमा नालिस गर्नेले पछि फाँटवारी साथ निवेदन गरेमा अदालतले अधिको मिसिलबाटै कानून बमोजिम अंशियार बीच अंशबण्डा गरिदिनु पर्नेछ । दफा २२६: सम्पत्ति लुकाउन छिपाउन नपाउने : दफा २२६, उपदफा (१): कसैले पनि अंशबण्डा गर्नु पर्ने सम्पत्ति लुकाउन छिपाउन पाउने छैन । दफा २२६, उपदफा (२): अंशबण्डा हुँदा वा अदालतले सम्पत्तिको फाँटवारी मागेका बखत कुनै अंशियारले आफ्नो नाममा रहेको बण्डा हुने सम्पत्ति लुकाए वा छिपाएको कुरा पछि ठहरेमा त्यसरी लुकाउने वा छिपाउनेले त्यस्तो सम्पत्ति लिन पाउने छैन । दफा २२६, उपदफा (३): उपदफा (२) बमोजिम लुकाए वा छिपाएको सम्पत्ति अन्य अंशियारले अंश भाग लगाई लिन पाउनेछ । दफा २२७: अंश शोधभर्ना गर्नु पर्ने : कुनै अंशियारको अंश भागमा परेको कुनै सम्पत्ति कानून बमोजिम अंशियारको हक नपुरने भई निजले भोग गर्न नपाएमा त्यस वरावरको सम्पत्ति सबै अंशियारबाट समानुपातिक हिसाबमा शोधभर्ना गर्नु पर्नेछ । दफा २२८: अंश सट्टा पट्टा गर्न नपाउने : अंशियारहरू बीच आपसी सहमति भएकोमा बाहेक कुनै अंशियारले अंशबण्डाबाट प्राप्त गरेको कुनै सम्पत्ति अंशबण्डा भए पछि बिग्रे नासेको वा मन नपरेको कारण देखाई अन्य अंशियारसँग सट्टापट्टा गर्न पाउने छैन । दफा २२९: धितोबन्धकमा राखेको सम्पत्तिको अंशबण्डा गर्ने : दफा २२९, उपदफा (१): कुनै अंशियारले अंशबण्डा हुने सम्पत्ति धितोबन्धक राखेको देखिएमा अदालतले सबै अंशियारहरू मञ्जुर भएमा सगोलको सम्पत्तिबाट त्यस्तो सम्पत्ति फुकुवा गराई वा फुकुवा गराउने दायित्व हुने गरी अंशबण्डा गरी दिनु पर्नेछ । दफा २२९, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम सबै अंशियारहरू मञ्जुर हुन नसकेमा घरको मुख्य भई काम गर्ने व्यक्तिले अंशबण्डा हुने सम्पत्ति धितोबन्धक राखेको वा एकाधरका उमेर पुगेका अरुले घरको मुख्य भई काम गर्ने व्यक्तिको समेत सहीछाप गरी धितोबन्धक राखेको थाहा पाएमा अदालतले सगोलको सम्पत्तिबाट त्यस्तो सम्पत्ति फुकुवा गराई वा फुकुवा गराउने दायित्व हुने गरी अंशबण्डा गरिदिनु पर्नेछ । दफा २२९, उपदफा (३): उपदफा (१) वा (२) मा उल्लेख भएको अवस्थामा बाहेक अन्य अवस्थामा कुनै अंशियारले अंशबण्डा हुने सम्पत्ति धितोबन्धक राखेको थाहा पाएमा अदालतले निजको अंश भागमा पर्ने सम्पत्तिबाट त्यस्तो सम्पत्ति फुकुवा गराई वा फुकुवा गराउने दायित्व हुने गरी अंशबण्डा गरिदिनु पर्नेछ । दफा २३०: अंशबण्डा नभएसम्म सम्पत्ति वा आयस्ता रोक्का राख्न सक्ने : अंश मुद्दामा नालिस गर्नेले अंश पाउने देखिएमा सम्पत्तिको फाँटबारी पेश भैसकेपछि आफ्नो अंश भागमा पर्ने हद सम्मको सम्पत्ति वा त्यस्तो सम्पत्तिको आयस्ता रोक्का गरी पाउँ भनी अदालतमा निवेदन दिएमा अदालतले निजले पाउने अंश भाग जतिको सम्पत्ति वा त्यस्तो सम्पत्तिको आयस्ता कानूनको रीत पुर्याई अंशबण्डा नभएसम्मको लागि रोक्का राख्न सक्नेछ । दफा २३१: बाटो वा निकासको व्यवस्था हुने गरी बण्डा गर्नु पर्ने : अंशबण्डा गर्दा कुनै अंशियारको भागमा परेको घर वा जग्गामा आउन जानको लागि बाटो वा निकास नहुने भएमा र अन्य अंशियारको जग्गाबाट निजलाई बाटो वा निकास दिन मिल्ने भएमा सम्बन्धित अंशियारले त्यस्तो घर वा जग्गामा बाटो वा निकास दिनु पर्ने गरी बण्डा गर्नु पर्नेछ । दफा २३२: साहूको मञ्जुरी नलिई अंश बण्डामा ऋणी तोक्न नहुने : दफा २३२, उपदफा (१): अंशबण्डा गर्दा साहूको मञ्जुरी नलिई कुनै मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

अंशियारले मात्र सगोलको ऋण तिनै जिम्मा रहने गरी अंशबण्डा गर्न सकिने छैन । दफा २३२, उपदफा (२): उपदफा (१) विपरीत कुनै अंशियारलाई सगोलको ऋण तिनै जिम्मा दिएको भए पनि साहूले मञ्जुर नगरे सबै अंशियारहरूलाई सगोलको ऋण बराबर भाग लाग्नेछ । दफा २३३: अंश नपाउनेले नालिस गरेमा क्षतिपूर्ति दिनु पर्ने : अंश नपाउने व्यक्तिले अंश पाउँ भनी नालिस गरेको ठहरेमा अदालतले मिसिलबाट बिगो खुल्न आएमा बिगो र बिगो खुल्न नआएमा निजको हैसियत विचार गरी नालिस गर्ने व्यक्तिबाट मनासिब क्षतिपूर्तिको रकम प्रतिवादीलाई भराई दिनु पर्नेछ । दफा २३४: अंश, रकम वा खर्च भराई दिन सक्ने : दफा २३४, उपदफा (१): फैसला बमोजिम कुनै व्यक्तिबाट अंश, रकम वा खर्च पाउने व्यक्तिले अंश, खर्च वा रकम नपाई फैसला गर्ने शुरु अदालतमा निवेदन दिएमा र पक्षहरू उही भएमा अदालतले फैसला बमोजिम यथाशक्य छिटो अंश, खर्च वा रकम भराई दिनु पर्नेछ । दफा २३४, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम अंश, खर्च वा रकम नदिएमा त्यस वापत अंश, खर्च वा रकम दिनु पर्ने व्यक्तिबाट निवेदकलाई मनासिब क्षतिपूर्ति समेत भराई दिनु पर्नेछ । दफा २३५: हदम्याद : यस परिच्छेद बमोजिम भए गरेको काम कारबाहीबाट मर्का पर्ने व्यक्तिले देहाय बमोजिम नालिस गर्न सक्नेछ :- दफा २३५, खण्ड (क): अंशबण्डा नै नभएको वा अंशबण्डा हुँदा गोश्वाराको लिखत भएको र लिखत नभए पनि हिसाब गरी दुवै पक्षले भोग गरेकोमा जहिलेसुकै, दफा २३५, खण्ड (ख): अंशबण्डामा चित्त नबुभेमा त्यस्तो बण्डा भएको मितिले तीन महिनाभित्र, दफा २३५, खण्ड (ग): सम्पत्ति लुकाए वा छिपाएको सम्बन्धमा अंशियारको जीवनकाल रहेसम्म, दफा २३५, खण्ड (घ): खण्ड (क), (ख) र (ग) मा लेखिएदेखि बाहेक अन्य अवस्थामा त्यस्तो काम कारबाही भए गरेको मितिले छ महिनाभित्र । दफा २३६: अंश भएको मानिने : दफा २३६, उपदफा (१): यो ऐन प्रारम्भ हुनु अघि कानून बमोजिम भएको अंशबण्डा यस ऐन बमोजिम नै अंशबण्डा भए गरेको मानिनेछ । दफा २३६, उपदफा (२): उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यो ऐन प्रारम्भ हुनु अघि नै कसैले अंश वापत जिउनी लिएको रहेछ भने निजले अंश लिएको मानिनेछ । दफा २३७: अपुताली परेको मानिने : कुनै व्यक्तिको मृत्यु भएमा निजको अपुताली खुला भएको मानिनेछ । दफा २३८: हकवालाले अपुताली पाउने : कुनै व्यक्तिको अपुताली खुला भएमा निजको नजिकको हकवालाले त्यस्तो अपुताली पाउनेछ । दफा २३९: अपुताली पाउने हकवालाको प्राथमिकताक्रम : दफा २३९, उपदफा (१): अपुताली पाउने नजिकको हकवालाको प्राथमिकताक्रम यस परिच्छेदको अन्य दफाको अधीनमा रही देहाय बमोजिम हुनेछ :- दफा २३९, उपदफा (१), खण्ड (क): सगोलको पति वा पत्नी, दफा २३९, उपदफा (१), खण्ड (ख): सगोलको छोरा, छोरी, विधवा बुहारी, दफा २३९, उपदफा (१), खण्ड (ग): सगोलका बाबु, आमा, सौतेनी आमा, छोरा छोरी तर्फका नाति, नातिनी, नातिनी बुहारी, दफा २३९, उपदफा (१), खण्ड (घ): भिन्न भएका पति, पत्नी, छोरा, छोरी, बाबु, आमा, सौतेनी आमा, दफा २३९, उपदफा (१), खण्ड (ङ): भिन्न भएका छोरातर्फका नाति, नातिनी, दफा २३९, उपदफा (१), खण्ड (च): भिन्न भएका बाजे, बज्यै, दफा २३९, उपदफा (१), खण्ड (छ): सगोलका जिजुबाजे, जिजुबज्यै, दाजु, भाइ, दिदी, बहिनी, विधवा भाउजू वा भाइ बुहारी दफा २३९, उपदफा (१), खण्ड (ज): सगोलका काका, काकी, भतिजा, भतिजी, दफा २३९, उपदफा (१), खण्ड (झ): भिन्न भएका दाजु, भाइ, दिदी, बहिनी, विधवा भाउजू वा भाइ बुहारी । दफा २३९, मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

अंग्रेजी भाषाको दैनिक पत्रिकामा सूचना प्रकाशन गर्नु पर्नेछ र त्यस्तो सूचना सङ्घीय गृह मन्त्रालयले आफ्नो वेबसाइटमा समेत राख्नु पर्नेछ। दफा २४९, उपदफा (६): उपदफा (४) वा (५) बमोजिमको म्यादभित्र मृतकको हकवाला उपस्थित भएमा मृतकको सदगत गर्दा लागेको खर्च कटाई वा त्यस्तो खर्च सदगत गर्ने व्यक्तिलाई दिई त्यस्तो सम्पत्तिको मूल्यको दश प्रतिशत दस्तुर लिई बाँकी सम्पत्ति सम्बन्धित हकवालालाई फिर्ता दिनु पर्नेछ। दफा २४९, उपदफा (७): उपदफा (४) वा (५) बमोजिमको म्यादभित्र मृतकको कुनै हकवाला उपस्थित नभएमा वा निजको ठेगाना पता नलागेमा मृतकको सदगत गर्दा लागेको खर्च सदगत गर्ने व्यक्तिलाई दिई बाँकी रहेको सम्पत्ति स्थानीय तहको हुनेछ। दफा २४९, उपदफा (८): यस दफा बमोजिम स्थानीय तहले प्राप्त गरेको सम्पत्ति सार्वजनिक हितको लागि मात्र प्रयोग गर्नु पर्नेछ। दफा २५०: हदम्याद : यस परिच्छेदमा अन्यत्र हदम्याद लेखिएकोमा सोही हदम्यादभित्र अन्यमा अपुताली खुला भएको मितिले तीन वर्षभित्र नालिस गर्न सकिनेछ। दफा २५१: सम्पत्ति मानिने : उपभोग गर्न, खरिद, बिक्री वा अन्य तवरले हक हस्तान्तरण वा कारोबार गर्न वा कुनै लाभ प्राप्त गर्न सकिने कुनै नगद, वस्तु वा कार्यलाई सम्पत्ति मानिनेछ । दफा २५२: सम्पत्ति चल वा अचलको रूपमा रहेको मानिने : भौतिक वा अभौतिक, मूर्त वा अमूर्त जुनसुकै अवस्थामा रहे भएको भए पनि सम्पत्ति चल वा अचलको रूपमा रहेको मानिनेछ । दफा २५३: अचल सम्पत्ति मानिने : दफा २५३, उपदफा (१): देहायका सम्पत्ति अचल मानिनेछ :- दफा २५३, उपदफा (१), खण्ड (क): घर वा जमिन वा सोसँग जोडिएको संरचना, दफा २५३, उपदफा (१), खण्ड (ख): घर वा जमिनसँग स्थायी रूपमा आबद्ध भएको कुनै वस्तु, दफा २५३, उपदफा (१), खण्ड (ग): जमिनसँग आबद्ध रहेको खानी, ढुङ्गा वा खनिजजन्य वस्तु, दफा २५३, उपदफा (१), खण्ड (घ): प्राकृतिक स्वरूपमा रहेको पानी, भूसतह तथा भूमिगत रूपमा रहेको पानी, दफा २५३, उपदफा (१), खण्ड (ड): नदी, ताल, तलैयामा तैरने गरी स्थायी रूपमा बनाइएका घर वा अन्य संरचना, दफा २५३, उपदफा (१), खण्ड (च): जमिनमा खडा भएको रुख, बिरुवा वा फलफूलका बोट वा त्यस्ता रुख, बिरुवा वा फलफूलका बोटमा फलेका फल वा फूलेका फूल, जमिनमा फलेको बाली, दफा २५३, उपदफा (१), खण्ड (छ): अचल सम्पत्तिसँग आबद्ध रहेको कुनै चल सम्पत्ति । दफा २५३, उपदफा (२): उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै अचल सम्पत्तिसँग जोडिएको वा आबद्ध भएको कुनै संरचना, वस्तु वा त्यसको कुनै भाग कुनै किसिमले अचल सम्पत्तिबाट अलग भएमा वा गरिएमा त्यसरी अलग भएको वा गरिएको संरचना, वस्तु वा भाग चल सम्पत्ति मानिनेछ । दफा २५४: चल सम्पत्ति मानिने : देहायको सम्पत्ति चल मानिनेछ :- दफा २५४, खण्ड (क): नगद वा नगद सरह कारोबार हुने वस्तु वा विदेशी मुद्रा, दफा २५४, खण्ड (ख): सुन, चाँदी, जवाहरत, रत्न, सुनचाँदीबाट बनेका गरगहना वा बहुमूल्य पत्थर, दफा २५४, खण्ड (ग): खण्ड (क) वा (ख) बाहेकका एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा ओसार पसार गर्न सकिने अन्य वस्तु, दफा २५४, खण्ड (घ): ऋणपत्र, धितोपत्र, प्रतिज्ञापत्र, विनिमयपत्र, प्रतीतपत्र वा अन्य विनिमेय अधिकारपत्र वा त्यसबाट प्राप्त हुने लाभ, दफा २५४, खण्ड (ङ): बौद्धिक सम्पत्ति, दफा २५४, खण्ड (च): धितोमा रहेको हक, दफा २५४, खण्ड (छ): व्यापारिक ख्याति वा फ्रेन्चाईज, दफा २५४, खण्ड (ज): अचल सम्पत्ति बाहेकका अन्य सम्पत्ति । दफा २५५: स्वामित्वको आधारमा सम्पत्तिको वर्गीकरण : सम्पत्तिको स्वामित्व तथा त्यसको प्रयोगको स्वरूपको आधारमा सम्पत्तिको वर्गीकरण मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

देहाय बमोजिम हुनेछ :- दफा २५५, खण्ड (क): निजी सम्पत्ति, दफा २५५, खण्ड (ख): सगोलको सम्पत्ति, दफा २५५, खण्ड (ग): संयुक्त सम्पत्ति, दफा २५५, खण्ड (घ): सामुदायिक सम्पत्ति, दफा २५५, खण्ड (ङ): सार्वजनिक सम्पत्ति, दफा २५५, खण्ड (च): सरकारी सम्पत्ति, दफा २५५, खण्ड (छ): गुटीको सम्पत्ति । दफा २५६: निजी सम्पत्ति मानिने : दफा २५६, उपदफा (१): कुनै व्यक्तिको नाममा रहेको देहायका कुनै सम्पत्ति वा त्यसबाट बढे बढाएको सम्पत्ति त्यस्तो व्यक्तिको निजी सम्पत्ति मानिनेछ :- दफा २५६, उपदफा (१), खण्ड (क): आफ्नो ज्ञान, सीप वा प्रयासबाट आर्जन गरेको, दफा २५६, उपदफा (१), खण्ड (ख): दान, बक्स वा अपुताली स्वरूप प्राप्त गरेको, दफा २५६, उपदफा (१), खण्ड (ग): चिठ्ठा वा उपहार स्वरूप प्राप्त गरेको, दफा २५६, उपदफा (१), खण्ड (घ): पारिश्रमिक, उपदान, निवृत्तभरण, उपचार खर्च, सञ्चय कोष, बीमा वा अन्य सामाजिक सुरक्षण वापत प्राप्त गरेको, दफा २५६, उपदफा (१), खण्ड (ङ): बौद्धिक सम्पत्ति वा रोयल्टी स्वरूप प्राप्त गरेको, दफा २५६, उपदफा (१), खण्ड (च): कानून बमोजिम मानो छुट्टिई भिन्न बसेको अवस्थामा वा त्यसरी मानो नछुट्टिए पनि खति उपति आफ्नो आफ्नो गरी खानु बस्नु गरेको अवस्थामा जुनसुकै तवरले प्राप्त गरेको, दफा २५६, उपदफा (१), खण्ड (छ): महिलाले विवाह पूर्व आर्जन गरेको, प्राप्त गरेको वा विवाह हुँदाका बखत माइतीबाट प्राप्त गरेको सम्पति वा त्यसबाट बढे बढाएको, दफा २५६, उपदफा (१), खण्ड (ज): महिलालाई पति वा पतितर्फका सबै अंशियारहरूको मञ्जुरीले निजको एकलौटी हक हुने गरी लिखत गरी दिएको वा पति तर्फका नातेदार वा इष्टमित्रबाट प्राप्त चल वा अचल सम्पति र त्यसबाट बढे बढाएको सम्पति, दफा २५६, उपदफा (१), खण्ड (झ): कानून बमोजिम कुनै व्यक्तिको मात्र निजी सम्पति हुने उल्लेख गरेको । दफा २५६, उपदफा (२): कुनै पनि व्यक्तिले आफ्नो निजी सम्पति यस ऐनको अधीनमा रही आफूखुसी गर्न पाउनेछ । दफा २५७: सगोलको सम्पति मानिने : दफा २५७, उपदफा (१): दफा २५६ को अधीनमा रही सगोलका अंशियारहरूमध्ये जुनसुकै अंशियारको नाममा रहेको भए पनि देहायको कुनै सम्पति वा त्यसबाट बढे बढाएको सम्पति सगोलको सम्पति मानिनेछ :- दफा २५७, उपदफा (१), खण्ड (क): पुख्यौलीबाट प्राप्त सम्पति, दफा २५७, उपदफा (१), खण्ड (ख): निजी सम्पति बाहेक अंशियारको नाममा रहेको अन्य सम्पति, दफा २५७, उपदफा (१), खण्ड (ग): अंशियारले सगोलको खेती, उद्योग, व्यापार, व्यवसायबाट आर्जन गरेको वा सोबाट बढे बढाएको सम्पति । दफा २५७, उपदफा (२): कानून बमोजिम भिन्न भएकोमा बाहेक पति वा पत्नीले कमाएको वा त्यसबाट बढे बढाएको सम्पति पति वा पत्नीको सगोलको सम्पति हुनेछ । दफा २५७, उपदफा (३): यस परिच्छेदमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बाबु आमा र छोरा छोरी बीच अंशवण्डा गर्ने प्रयोजनको लागि बाबु आमाले आर्जन गरेको सम्पति समेत सगोलको सम्पति मानिनेछ । दफा २५७, उपदफा (४): सगोलको सम्पत्तिको उपभोग, हक हस्तान्तरण तथा अन्य व्यवस्था यस ऐनको अन्य परिच्छेद बमोजिम हुनेछ । दफा २५८: संयुक्त सम्पति मानिने : दफा २५८, उपदफा (१): एकासगोलका अंशियारहरू बाहेक दुई वा दुईभन्दा बढी व्यक्तिहरूको नाममा रहेको वा त्यसबाट बढे बढाएको सम्पति संयुक्त सम्पति मानिनेछ। दफा २५८, उपदफा (२): संयुक्त सम्पतिमा कुनै व्यक्तिको हक वा हिस्सा खुलाई लिखत भएकोमा सोही बमोजिम र लिखतमा कुनै उल्लेख नभएकोमा त्यस्तो सम्पति रहने व्यक्तिहरूको समान हक र हिस्सा रहेको मानिनेछ। दफा २५८, उपदफा (३): संयुक्त सम्पतिको उपभोग, व्यवस्थापन, हक हस्तान्तरण तथा अन्य मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४
मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४

स्वामित्ववालाको सहमति लिई त्यस्तो सम्पत्तिको दफा २७१, उपदफा (३): उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि त्यस्तो उपदफा बमोजिमको खर्च सोधभर्ना नभएसम्म साविकको भोगाधिकारवालाले त्यस्तो सम्पत्ति आफैंसँग राख्न पाउनेछ। दफा २७१, उपदफा (४): आफ्नो स्वामित्वमा नरहेको सम्पति असल नियतले भोगाधिकार गर्दा कुनै व्यक्तिले त्यस्तो सम्पत्तिमा कुनै वस्तु जडान गरेको भए त्यस्तो सम्पति नविग्रने गरी आफूले जडान गरेको वस्तु उफ्काउन वा भिक्न सक्नेछ। दफा २७२: भोगाधिकार समाप्त हुने अवस्था : देहायका कुनै अवस्थामा कुनै व्यक्तिको सम्पति माथि रहेको भोगाधिकार अन्त्य भएको मानिनेछ:- दफा २७२, खण्ड (क): निजले सम्पति परित्याग गरेमा, दफा २७२, खण्ड (ख): निजले सम्पति हस्तान्तरण गरेमा, दफा २७२, खण्ड (ग): कुनै सम्पति पूर्णरूपमा नष्ट वा बेकम्मा भएमा। दफा २७३: प्रतिकूल भोगाधिकार रहेको मानिने : दफा २७३, उपदफा (१): यस परिच्छेदमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै व्यक्तिले अर्को व्यक्तिको चल सम्पत्तिको हकमा तीन वर्ष र जमिनको हकमा तीस वर्षभन्दा बढी समयदेखि त्यस्तो सम्पति वा जमिन आफ्नै सम्पति वा जमिन सरह भोग गरेमा त्यस्ता सम्पति वा जमिनमा निजको प्रतिकूल भोगाधिकार रहेको मानिनेछ। दफा २७३, उपदफा (१): सरकारी, सार्वजनिक, सामुदायिक वा गुठीको जरगा जतिसुकै समयसम्म भोग गरेको भए तापनि प्रतिकूल भोगाधिकार प्राप्त हुने छैन। दफा २७३, उपदफा (२): कुनै सम्पति वा जमिनको सम्बन्धमा करार वा अन्य कानूनद्वारा छुट्टै व्यवस्था भएकोमा सोही बमोजिम हुनेछ। दफा २७३, उपदफा (२): उपदफा (१) बमोजिम कुनै व्यक्तिलाई कुनै सम्पत्तिमा प्रतिकूल भोगाधिकार प्राप्त भएमा त्यस्तो व्यक्तिले त्यस्तो सम्पति आफ्नो नाममा स्वामित्व कायम गराउन सक्नेछ। दफा २७३, उपदफा (३): उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि स्वामित्ववालाको जानकारी बिना, गोप्य रूपमा वा जवरजस्ती कुनै चल सम्पत्ति वा जमिन भोग गरेकोमा यो दफाको व्यवस्था लागू हुने छैन । दफा २७३, उपदफा (४): यस दफा बमोजिमको अवधि गणना गर्दा यो ऐन प्रारम्भ भएको मितिबाट गणना गरिनेछ । दफा २७४: क्षतिपूर्ति तिर्नु पर्ने : दफा २७४, उपदफा (१): कसैले कुनै सम्पत्ति जवरजस्ती, वदनियतपूर्वक वा गोप्य रूपमा भोग गरेमा त्यस्तो सम्पत्ति भोग गर्दा प्राप्त गरेको लाभ र त्यस्तो सम्पत्ति सम्बन्धित व्यक्तिलाई फिर्ता गर्नु पर्नेछ र त्यस्तो सम्पत्ति भोग गर्दा आफ्नो हेलचक्रयाईबाट हुन पुगेको नोक्सानी वापत मनासिब क्षतिपूर्ति समेत तिर्नु पर्नेछ । दफा २७४, उपदफा (२): अरुको सम्पत्ति आफ्नो भोगाधिकारमा रहेको अवधिमा हराएमा वा क्षति भएमा भोगाधिकारवालाले त्यस्तो सम्पत्ति वापत सम्बन्धित व्यक्तिलाई क्षतिपूर्ति तिर्नु पर्नेछ । दफा २७५: हदम्याद : यस परिच्छेद बमोजिम भए गरेको काम कारबाहीबाट मर्का पर्ने व्यक्तिले त्यस्तो काम कारबाही भए गरेको थाहा पाएको मितिले एक वर्षभित्र नालिस गर्न सक्नेछ । दफा २७६: अन्य व्यक्तिको सम्पत्ति उपभोग, बिगार्न वा प्राप्त गर्न नपाउने : दफा २७६, उपदफा (१): कसैले पनि अन्य व्यक्तिको सम्पत्ति निजको मञ्जुरी बिना उपभोग गर्न पाउने छैन । दफा २७६, उपदफा (२): कसैले पनि अन्य व्यक्तिको बाटो वा निकास बन्द गरी, आफ्नो जग्गाको साँधमा कुनै काम वा निर्माण गरी वा अन्य कुनै पनि तवरले कुनै व्यक्तिको सम्पत्ति बिगार्न पाउने छैन । दफा २७६, उपदफा (३): कसैले पनि अन्य व्यक्तिको सम्पत्ति निजको मञ्जुरी बिना प्राप्त गर्न सक्ने छैन । तर नेपाल सरकारले सार्वजनिक हितको लागि कानून बमोजिम कुनै व्यक्तिको सम्पत्ति प्राप्त गर्न सक्नेछ । दफा २७६, उपदफा (४): कसैले पनि कानून बमोजिम बाहेक कुनै व्यक्तिको मञ्जुरी नलिई निजको घर कम्पाउण्डमा प्रवेश गर्न पाउने छैन । दफा मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४