chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
बिरुवा क्‍वारेन्टाइन तथा संरक्षण नियमावली २०६६ (Plant Quarantine and Protection Regulation, 2009)

२. लोगोमा राखिएको अक्षर सबैले पढ्न सक्ने, लामो समयसम्म रहने वा नमेटिने, देख्ने गरी कम्तीमा विपरीत दुई साइडमा लगाउनु पर्ने । ३. लोगोमा हातले नलेखी छाप वा पोष्टमार्कमा हुनु पर्ने । ४. लोगोमा लेखिएको रङ्ग कालो, गाढा नीलो वा नीलो हुनुपर्ने । ५. लोगोमा वरपर जानकारी दिने अन्य कुनै विषय लेख्न नहुने । ६. लोगोको नमूना देहाय बमोजिम हुनेछ:- । XX - 000 YY → सम्बन्धित देशको दुई अक्षरको सङ्केत कोड→ सरकारले निर्धारण गरेको तीन अक्षर वा अङ्कको कोड→ उपचारको विधि जनाउने साङ्केतिक अक्षर । अनुसूची-१६ । (नियम १९ को उपनियम (५) सँग सम्बन्धित) । अभियोग पत्रको ढाँचा । अभियोगपत्र दर्ता नं.:- । (कार्यालयले भर्ने) । मुद्दा हेर्ने अधिकारी श्री समक्ष बिरुवा क्वारेन्टाइन तथा संरक्षण ऐन, २०६४ को दफा २७ को उपदफा (३) बमोजिम दायर गरेको । अभियोगपत्र । २० सालको नम्बर: । नेपाल सरकार वादी । विरुद्ध । १. । २. । ३. प्रतिवादी । मुद्दा:- । केशको ब्यहोरा:- । १) । २) । ३) । अभियोग:- । सबूद प्रमाण:- । दसी प्रमाण तथा अपराधसँग सम्बन्धित चीज वस्तु:- । गवाह:- । देख्ने:- । (क) । (ख) । (ग) । (घ) । सुन्ने:- । (क) । (ख) । दसीको सामान वा अपराधसँग प्रमाण लाग्ने अरु चीज वस्तु:- । (क) । (ख) । (ग) । प्रस्तुत कागज पत्रहरु:- । (क) । (ख) । (ग) । यो अभियोग पत्रबाट कारबाही शुरु गर्न अदालतसँग सादर अनुरोध गरिन्छ । कार्यालय छाप:- । निरीक्षकको,- । दस्तखत:- । नाम:- । दर्जा:- । कार्यालय:- । मिति:- । द्रष्टव्य:- (१) तहकिकातबाट अभियुक्त देखिएका सबैको नाम, थर, वतन विरुद्ध खण्डमा सिलसिला नम्बर मिलाई लेखुपर्छ । (२) सबूद प्रमाण कागजको हकमा जो भएको माथिको ढाँचामा मिलाई लेख्नुपर्छ ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

बीमा नियमावली, २०८१ । नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित मिति । २०८१ । ११ । १२ । बीमा ऐन, २०७९ को दफा १६८ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी नेपाल सरकारले देहायका नियमहरू बनाएको छ । परिच्छेद-१ । प्रारम्भिक । १. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ: (१) यी नियमहरूको नाम "बीमा नियमावली, २०८१" रहेको छ । (२) यो नियमावली तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ । २. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस नियमावलीमा,- । (क) "अन्डरराइटर" भन्नाले बीमायोग्य व्यक्ति र सम्पत्तिमा निहित जोखिमको विश्लेषण गरी बीमाशुल्क तथा बीमाका शर्त निर्धारण गर्न बीमा मध्यस्थकर्ताको रूपमा नियम ६६ बमोजिम इजाजतपत्रप्राप्त व्यक्ति सम्झनु पर्छ । (ख) "ऐन" भन्नाले बीमा ऐन, २०७९ सम्झनु पर्छ । (ग) "दाबी अन्वेषक" भन्नाले बीमालेख अनुरूप बीमा दाबी भए वा नभएको वा बीमामा छलफल वा जालसाजी भए वा नभएको छानबिन गर्नका लागि बीमा मध्यस्थकर्ताको रूपमा नियम ६५ बमोजिम नियुक्त व्यक्ति सम्झनु पर्छ । (घ) "बीमा एग्रिगेटर" भन्नाले बीमकले उपलब्ध गराउने बीमालेखको विशेषता र बीमाशुल्क समेतको तुलनात्मक विश्लेषण गरी उपयुक्त बीमालेख छनोट गर्न सहयोग गर्ने उद्देश्यले बीमा मध्यस्थकर्ताको रूपमा कार्य गर्न नियम ६७ बमोजिम इजाजतपत्रप्राप्त संगठित संस्था सम्झनु पर्छ । (ङ) "बीमालेख निर्माता (प्रोडक्ट डेभलपर)" भन्नाले बीमालेखको विकास (प्रोडक्ट डेभलप) गर्न आवश्यक अनुसन्धान तथा तथ्याङ्कको विश्लेषण गरी बीमालेख तयार गर्न नियम ६८ बमोजिम इजाजतपत्रप्राप्त व्यक्ति वा संस्था सम्झनु पर्छ । परिच्छेद-२ । प्राधिकरणको कोष, लेखा तथा लेखापरीक्षण । ३. प्राधिकरणको कोष सञ्चालन सम्बन्धी व्यवस्था: (१) प्राधिकरणले ऐनको दफा २० को उपदफा (४) बमोजिमको बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा छुट्टाछुट्टै खाता खोली आफ्नो आम्दानी तथा खर्चको कारोबार सञ्चालन गर्नुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको खाताबाट खर्च गर्दा स्वीकृत बजेटको सीमाभित्र रही अधिकारप्राप्त अधिकारीबाट अख्तियारी लिई खर्च गर्नुपर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम प्राधिकरणको नाममा खोलिने खाताको सञ्चालन अध्यक्ष वा निजले तोकेको प्राधिकरणको एक जना कर्मचारी र आर्थिक प्रशासन शाखाको प्रमुख वा निजले तोकेको लेखा समूहको अधिकृतस्तरको अर्को एक जना कर्मचारीको संयुक्त दस्तखतबाट गर्नुपर्नेछ । तर, यसरी कर्मचारी तोक्दा आन्तरिक लेखापरीक्षणका लागि तोकिएको कर्मचारीबाट खाता सञ्चालन गर्ने गरी तोक्नु हुँदैन । (४) प्राधिकरणको शाखा वा सम्पर्क कार्यालयका लागि बैङ्क खाता खोल्ने स्वीकृति ऐनको दफा २० को अधीनमा रही अध्यक्षले दिनेछ । ४. प्राधिकरणको आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली: (१) ऐनको दफा २१ बमोजिम प्राधिकरणले आफ्नो मातहत कार्यालयबाट सम्पादन गरिने कार्य, प्रदान गरिने सेवा तथा स्वीकृत कार्यक्रम बमोजिमको क्रियाकलाप मितव्ययिता, कार्यदक्षता, प्रभावकारिता र जोखिमरहित ढङ्गबाट सम्पादन गर्न, वित्तीय प्रतिवेदन प्रणालीलाई विश्वसनीय बनाउन तथा प्रचलित कानून बमोजिम कार्यसम्पादन गर्न कामको प्रकृति अनुसारको आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली तयार गरी यो नियमावली प्रारम्भ भएको मितिले एक वर्षभित्र लागू गर्नुपर्नेछ ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

(२) उपनियम (१) बमोजिमको आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली तयार गर्दा प्राधिकरणको कामको प्रकृति अनुसार नियन्त्रणको वातावरण, सम्भावित जोखिम, नियन्त्रणको उपाय, सूचना र सञ्चार, अनुगमन गर्ने संयन्त्र र विधि लगायतका विषय समेट्नु पर्नेछ । (३) आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको अनुगमन गर्न अध्यक्षले जिम्मेवार अधिकारी तोकी अनुगमन गर्ने र सोको प्रतिवेदन दिने व्यवस्था मिलाउनु पर्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम प्राप्त प्रतिवेदन अध्यक्षले लेखापरीक्षण समितिमार्फत समितिमा पेश गर्न लगाउनु पर्नेछ । (५) यस नियमावली बमोजिम प्राधिकरणको शाखा वा सम्पर्क कार्यालयबाट सम्पादन गरिने कार्य, प्रदान गरिने सेवा तथा स्वीकृत कार्यक्रम बमोजिमको क्रियाकलाप मितव्ययिता, कार्यदक्षता, प्रभावकारिता र जोखिमरहित ढङ्गबाट सम्पादन गरे वा नगरेको विषयमा प्राधिकरणले त्रैमासिक रूपमा अनुगमन गर्नुपर्नेछ । (६) उपनियम (५) बमोजिम अनुगमन गर्दा कुनै कैफियत देखिएमा प्राधिकरणले त्यस्तो कैफियत सुधारका लागि सम्बन्धित कार्यालयको प्रमुखलाई आवश्यक निर्देशन दिनेछ । ५. लेखापरीक्षण समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार: (१) ऐनको दफा २३ बमोजिमको लेखापरीक्षण समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) प्राधिकरणको आवधिक वित्तीय विवरण तथा अन्य कागजातको लेखापरीक्षण र त्यस्ता कागजात ठीकसँग तयार भए वा नभएको यकिन गर्ने, । (ख) प्राधिकरणले अवलम्बन गरेको जोखिम व्यवस्थापन नीति कार्यान्वयन भए वा नभएको यकिन गर्ने, । (ग) प्राधिकरणले अपनाएको नीति, नियमको कार्यान्वयनको प्रभावकारिता परीक्षण गर्ने, । (घ) प्राधिकरणसँग सम्बन्धित ऐन, नियम, विनियम, निर्देशिका तथा अन्य प्रचलित कानून पालना भए वा नभएको सम्बन्धमा कार्यसम्पादन लेखापरीक्षण गर्ने वा गराउने, । (ङ) प्राधिकरणको लेखा, बजेट तथा कार्यक्रम, लेखापरीक्षण कार्यविधि र नियन्त्रण व्यवस्थाका सम्बन्धमा सुझाव सहितको प्रतिवेदन समिति समक्ष पेश गर्ने, । (च) समितिबाट माग गरिएको विषयमा राय दिने । (२) लेखापरीक्षण समितिले प्रत्येक त्रैमासिक अवधि समाप्त भएको साठी दिनभित्र प्राधिकरणको कारोबारको आन्तरिक लेखापरीक्षण गराई सोको प्रतिवेदन समिति समक्ष पेश गर्नुपर्नेछ । (३) लेखापरीक्षण समितिले प्रत्येक आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले पाँच महिनाभित्र लेखापरीक्षण गराई सोको प्रतिवेदन समिति समक्ष पेश गर्नुपर्नेछ । (४) उपनियम (२) र (३) बमोजिम पेश हुन आएको प्रतिवेदनको सम्बन्धमा समितिले आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ । (५) लेखापरीक्षण समितिको बैठक महिनामा कम्तीमा एक पटक बस्नेछ । (६) लेखापरीक्षण समितिले बैठकमा आवश्यकता अनुसार सम्बन्धित विषयको विज्ञलाई आमन्त्रण गर्न सक्नेछ । परिच्छेद-३ । इजाजतपत्र । ६. पूर्वस्वीकृतिको लागि निवेदन दिनु पर्ने: (१) ऐनको दफा २६ को उपदफा (१) बमोजिम बीमा कम्पनी स्थापना गर्न चाहने व्यक्ति वा उपदफा (३) बमोजिम संयुक्त लगानीमा बीमा कम्पनी स्थापना गर्न वा शाखा कार्यालय खोल्न चाहने विदेशी बीमा कम्पनीले पूर्वस्वीकृतिको लागि अनुसूची-१ बमोजिमको ढाँचामा प्राधिकरणमा निवेदन दिनुपर्नेछ ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

(२) संगठित संस्थाले उपनियम (१) बमोजिम पूर्वस्वीकृतिको लागि निवेदन दिँदा ऐनको दफा २६ मा उल्लिखित कागजातका अतिरिक्त कम्पनीको वित्तीय विवरण तथा लेखापरीक्षण प्रतिवेदन वा प्रस्तावित बीमा कम्पनीमा लगानी गर्न सक्षम रहेको भन्ने पुष्टि गर्ने लेखापरीक्षकले प्रमाणित गरेको कागजात समेत पेश गर्नुपर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन दिँदा प्राधिकरणले तोकेको बैङ्क खातामा अनुसूची-२ बमोजिमको शुल्क जम्मा गरेको भौचर पेश गर्नुपर्नेछ । (४) यस नियम बमोजिम पूर्वस्वीकृतिको लागि पेश भएका कागजातको जाँचबुझ गर्दा उपयुक्त देखेमा प्राधिकरणले अनुसूची-३ बमोजिमको ढाँचामा निवेदकलाई पूर्वस्वीकृति प्रदान गर्नेछ । (५) यस नियम बमोजिम निवेदकले पूर्वस्वीकृति नपाएको अवस्थामा निजले बुझाएको शुल्क प्राधिकरणले सात कार्य दिनभित्र फिर्ता गर्नुपर्नेछ । ७. बीमकको इजाजत: (१) बीमा व्यवसाय गर्न प्रचलित कानून बमोजिम स्थापना भएको कम्पनीले ऐनको दफा २८ को उपदफा (१) बमोजिम प्राधिकरणमा निवेदन दिँदा अनुसूची-४ बमोजिमको ढाँचामा दिनुपर्नेछ । (२) ऐनको दफा २९ बमोजिम प्राधिकरणले इजाजतपत्र प्रदान गर्दा अनुसूची-२ बमोजिमको इजाजत शुल्क लिई अनुसूची-५ बमोजिमको ढाँचामा इजाजतपत्र दिनुपर्नेछ । ८. शाखा कार्यालय खोल्ने: (१) ऐनको दफा ३२ बमोजिम बीमकले शाखा कार्यालय खोल्नका लागि देहायका विवरण तथा कागजात सहित प्राधिकरणमा निवेदन दिनुपर्नेछ:- । (क) सञ्चालक समितिको निर्णय, । (ख) कार्यालय स्थापना गर्ने प्रस्तावित स्थान, । (ग) वित्तीय रूपले सम्भाव्य रहेको स्थलगत अध्ययन प्रतिवेदन, । (घ) जनशक्ति र पूर्वाधारको व्यवस्थापन । (२) बीमकले विदेशमा शाखा वा सम्पर्क कार्यालय खोल्नका लागि उपनियम (१) मा उल्लिखित विवरण तथा कागजातका अतिरिक्त देहायका विवरण तथा कागजात समेत पेश गर्नुपर्नेछ:- । (क) व्यावसायिक योजना, लाभ-लागत तथा जोखिम विश्लेषण सहितको सम्भाव्यता अध्ययन प्रतिवेदन, । (ख) कार्यालय स्थापनाका लागि आवश्यक अनुमानित लागत, । (ग) प्राधिकरणले तोकेको न्यूनतम सोल्भेन्सी मार्जिन कायम गरेको प्रमाण, । (घ) कार्यालय स्थापना गर्न प्रस्ताव गरिएको देशबाट लाभांश, मुनाफा, पुँजी नेपालमा भित्र्याउन वा फिर्ता गर्न सकिने नीतिगत व्यवस्था उक्त देशमा रहेको सुनिश्चितता गर्ने विवरण, । (ङ) कार्यालय खोल्न प्रस्ताव गरिएको देशसँग नेपालको दौत्य सम्बन्ध रहेको देखिने कागजात । (३) उपनियम (१) र (२) बमोजिमको निवेदन उपर जाँचबुझ गरी कार्यालय खोल्न दिने वा नदिने सम्बन्धमा प्राधिकरणले निवेदन प्राप्त भएको मितिले साठी दिनभित्र निर्णय गर्नुपर्नेछ । (४) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्राधिकरणले बीमाको पहुँच विस्तार गर्न आवश्यकता अनुसार बीमकलाई शाखा कार्यालय खोल्न निर्देशन दिन सक्नेछ । ९. सम्पर्क कार्यालय खोल्ने: (१) ऐनको दफा ३३ बमोजिम विदेशी बीमकले नेपालमा सम्पर्क कार्यालय खोल्न सम्बन्धित देशको नियमनकारी निकायले नेपालमा सम्पर्क कार्यालय खोल्न प्रदान गरेको सहमति र अन्य सम्बद्ध कागजात सहित प्राधिकरणमा निवेदन दिनुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त निवेदन उपर आवश्यक जाँचबुझ गर्दा विदेशी बीमकलाई नेपालमा सम्पर्क कार्यालय खोल्न दिन उपयुक्त देखिएमा प्राधिकरणले त्यस्तो कार्यालय खोल्न अनुमति दिन सक्नेछ ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

(२) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त निवेदन उपर आवश्यक जाँचबुझ गर्दा विदेशी बीमकलाई नेपालमा सम्पर्क कार्यालय खोल्न दिन उपयुक्त देखिएमा प्राधिकरणले त्यस्तो कार्यालय खोल्न अनुमति दिन सक्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम प्राधिकरणले अनुमति दिने वा नदिने सम्बन्धी निर्णय निवेदन प्राप्त भएको मितिले साठी दिनभित्र गर्नुपर्नेछ । १०. बीमा व्यवसायको प्रकार (पोर्टफोलियो) को इजाजत खारेजी: (१) ऐनको दफा ३४ बमोजिम बीमकले बीमा व्यवसायको प्रकार (पोर्टफोलियो) खारेज गर्न निवेदन दिँदा देहायका विवरण तथा कागजात पेश गर्नुपर्नेछ:- । (क) व्यवसायको प्रकार (पोर्टफोलियो) खारेज गर्नुपर्ने मनासिब कारण, । (ख) व्यवसायको प्रकार (पोर्टफोलियो) खारेजीको कारणले बीमितको हक, हितमा प्रतिकूल असर नपर्ने कुराको प्रत्याभूति । (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्राधिकरणले समस्याग्रस्त बीमक भनी घोषणा गरेकोमा त्यस्तो बीमकको अवस्थामा सुधार नआएसम्म बीमकले व्यवसायको प्रकार (पोर्टफोलियो) खारेजीका लागि निवेदन दिन पाउने छैन । (३) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बीमित हित संरक्षणमा प्रतिकूल असर पर्ने भएमा वा समस्याग्रस्त बीमकको सुधारत्मक उपाय अवलम्बन गर्न आवश्यक भएमा प्राधिकरणले बीमकको बीमा व्यवसायको कुनै वा सबै प्रकार (पोर्टफोलियो) खारेज गर्न सक्नेछ । परिच्छेद-४ । बीमकको पुँजी कोष तथा शेयर बाँडफाँट । ११. बीमकको पुँजी सम्बन्धी अन्य व्यवस्था: ऐनको दफा ३६ बमोजिम प्राधिकरणले निर्धारण गरेको न्यूनतम चुक्ता पुँजीको अतिरिक्त बीमकले जोखिममा आधारित पुँजी कायम गर्नुपर्नेछ । १२. जोखिमको व्ययभार: ऐनको दफा ३८ बमोजिम बीमकले गर्ने प्रत्येक बीमा प्रकार (पोर्टफोलियो) को जोखिमको व्ययभार व्यहोर्नको लागि बीमाङ्कले निर्धारण गरे बमोजिमको रकम छुट्टाछुट्टै बीमा कोषमा राख्नुपर्नेछ । १३. अनिवार्य जगेडा कोष: (१) ऐनको दफा ३९ को उपदफा (२) को खण्ड (क) बमोजिम जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकले अनिवार्य जगेडा कोषमा कायम गर्नु पर्ने रकम जीवन बीमा कोष खडा गरी सोही कोषमा राख्नु पर्नेछ । (२) कुनै एक प्रकारको बीमा (पोर्टफोलियो) को जीवन बीमा कोषबाट अर्को प्रकारको बीमा (पोर्टफोलियो) को जीवन बीमा कोषमा रकम सार्न वा सो कोषबाट दायित्व व्यहोर्न पाइने छैन । (३) बीमकले ऐनको दफा ३९ को उपदफा (२) को खण्ड (ग) बमोजिमको रकम छुट्टै खडा गरिएको विशेष जगेडा कोषमा राख्नु पर्नेछ । १४. दाबी भुक्तानी हुन नसकेको अवधिको दायित्व: (१) बीमितले दाबी गरे पश्चात ऐनको दफा ४१ को उपदफा (१) को खण्ड (क) बमोजिम दाबी भुक्तानी हुन नसकेको अवधिसम्मको लागि बीमाको प्रकार वा प्रकृति बमोजिम दाबी बापत हुन आउने दायित्व (आउटस्ट्यान्डिङ्ग क्लेम) दाबी भुक्तानी कोषमा देखाउनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बीमकको समाप्त नभएको जोखिम (अनएक्सपायर्ड रिक्स रिजर्भ) बापतको रकम ऐनको दफा ३९ बमोजिमको अनिवार्य जगेडा कोषमा समावेश भइसकेको भए त्यस्तो दायित्व बापतको रकम दाबी भुक्तानी कोषमा देखाउनु पर्ने छैन । १५. बीमकको कुल सम्पत्ति तथा दायित्वको मूल्याङ्कन: (१) ऐनको दफा ४२ बमोजिम बीमकले आफ्नो सम्पत्ति र दायित्वको मूल्याङ्कन गर्दा प्रचलित कानून बमोजिम गर्नु पर्नेछ ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

१५. बीमकको कुल सम्पत्ति तथा दायित्वको मूल्याङ्कन: (१) ऐनको दफा ४२ बमोजिम बीमकले आफ्नो सम्पत्ति र दायित्वको मूल्याङ्कन गर्दा प्रचलित कानून बमोजिम गर्नु पर्नेछ । (२) बीमकले वर्षमा कम्तीमा एक पटक बीमा सम्बन्धी दायित्वको बीमाङ्कीय मूल्याङ्कन गराई सोको प्रतिवेदन स्वीकृतिको लागि प्राधिकरणमा पेस गर्नु पर्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम पेस हुन आएको प्रतिवेदन अध्ययन गरी प्राधिकरणले तीस दिनभित्र निर्णय गर्नु पर्नेछ । १६. लाभांश घोषणा: (१) ऐनको दफा ४३ बमोजिम बीमकले लाभांश घोषणा गर्नुअघि देहायका विवरण तथा कागजात सहित प्राधिकरणमा निवेदन दिनु पर्नेछ:- । (क) ऐनको दफा ३६, ३८, ३९, ४०, ४१ र ४२ को व्यवस्था पूर्ण रूपमा पालना गरेको, । (ख) ऐनको दफा ४३ को उपदफा (१) को अवस्था विद्यमान नरहेको, । (ग) ऐनको दफा १०१ बमोजिम बीमक समस्याग्रस्त घोषणा नभएको, । (घ) प्राधिकरणले बीमकको व्यवसाय आंशिक वा पूर्ण रूपमा रोक नलगाएको, । (ङ) बीमकको व्यवस्थापनबाट प्रमाणित गरिएको वित्तीय विवरण, । (च) बाह्य लेखापरीक्षकको व्यवस्थापन प्रतिवेदन र सो सम्बन्धमा बीमकले पेस गरेको जवाफ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको निवेदनको सम्बन्धमा छलफल गर्न आवश्यक परेमा प्राधिकरणले बीमकको सञ्चालक, कार्यकारी प्रमुख, कर्मचारी, लेखापरीक्षक वा सम्बन्धित कुनै व्यक्ति वा संस्थालाई बोलाउन सक्नेछ र त्यसरी बोलाएको बखत प्राधिकरणमा उपस्थित हुनु निजको कर्तव्य हुनेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिमको निवेदनका साथ पेस गरेका विवरण तथा कागजात जाँच गरी प्राधिकरणले लाभांश घोषणा नगर्न निर्देशन दिन वा शर्त सहित लाभांश घोषणा गर्न स्वीकृति दिन सक्नेछ । परिच्छेद-५ । व्यवस्थापन वा प्राविधिक सेवा । १७. व्यवस्थापन वा प्राविधिक सेवा सम्झौता: ऐनको दफा ५९ को उपदफा (२) बमोजिम बीमकले व्यवस्थापन वा प्राविधिक सेवा सम्झौताको मस्यौदा स्वीकृतिको लागि प्राधिकरणमा पेस गर्दा देहायका विवरण खुलाउनु पर्नेछ:- । (क) सम्झौता अन्तर्गत सेवा लिने विषय, योजना र औचित्य, । (ख) सम्झौताको अवधि र शुल्क, । (ग) जनशक्तिको पारिश्रमिक, सुविधा लगायतको अन्य लागत, । (घ) सम्झौता उल्लङ्घन भएमा क्षतिपूर्तिको व्यवस्था, । (ङ) सम्झौताबाट बीमकलाई प्राप्त हुने लाभ, । (च) सम्झौतामा राख्न उपयुक्त अन्य विषय । १८. विशेषज्ञ सेवा: ऐनको दफा ५९ बमोजिम बीमकले कुनै व्यक्ति वा संस्थासँग देहाय बमोजिमको विशेषज्ञ सेवा लिँदा प्राधिकरणको स्वीकृति लिनु पर्नेछ:- । (क) बीमाङ्कीय सेवा, । (ख) विस्तृत लेखापरीक्षण सेवा, । (ग) विदेशी दलाल, पुनर्बीमक र अन्य बीमा सेवा प्रदायक बाहेक अरु विदेशी प्राकृतिक व्यक्ति वा संगठित संस्थासँग लिने कुनै सेवा । परिच्छेद-६ । बीमा व्यवसाय सञ्चालन । १९. बीमा व्यवसायको प्रकार: (१) ऐनको दफा ६१ को उपदफा (२) बमोजिम जीवन बीमा व्यवसायको प्रकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) आजीवन जीवन बीमा, । (ख) सावधिक जीवन बीमा, । (ग) म्यादी जीवन बीमा, । (घ) लघु जीवन बीमा, । (ङ) विविध जीवन बीमा । (२) ऐनको दफा ६१ को उपदफा (३) बमोजिम निर्जीवन बीमा व्यवसायको प्रकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) घर, सम्पत्ति तथा व्यवसाय बीमा, । (ख) मोटर बीमा, । (ग) परिवहन बीमा, । (घ) इन्जिनियरिङ्ग बीमा, । (ङ) हवाई बीमा, । (च) दायित्व बीमा, । (छ) स्वास्थ्य बीमा, । (ज) कृषि, पशुपन्छी तथा जडीबुटी बीमा, । (झ) लघु निर्जीवन बीमा, । (ञ) विविध निर्जीवन बीमा ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

(क) घर, सम्पत्ति तथा व्यवसाय बीमा, । (ख) मोटर बीमा, । (ग) परिवहन बीमा, । (घ) इन्जिनियरिङ्ग बीमा, । (ङ) हवाई बीमा, । (च) दायित्व बीमा, । (छ) स्वास्थ्य बीमा, । (ज) कृषि, पशुपन्छी तथा जडीबुटी बीमा, । (झ) लघु निर्जीवन बीमा, । (ञ) विविध निर्जीवन बीमा । (३) प्राधिकरणले वित्तीय विवरण तयार गर्ने र तथ्याङ्क व्यवस्थापन गर्ने प्रयोजनको लागि उपनियम (१) र (२) मा गरिएको वर्गीकरणको अतिरिक्त बीमा व्यवसायलाई थप प्रकार वा उपप्रकारमा वर्गीकरण गर्न सक्नेछ । २०. बीमा करार सम्बन्धी अन्य व्यवस्था: (१) ऐनको दफा ६२ बमोजिम बीमा करार गर्दा अवधि खोली करार गर्नु पर्नेछ । (२) बीमकले बीमित वा बीमालेख धारकसँग बीमा करार गर्नु पर्नेछ । (३) बीमित असक्षम भएको अवस्थामा निजको बीमायोग्य हित कायम भएको व्यक्तिले बीमितको तर्फबाट बीमा करार गर्न सक्नेछ । (४) बीमाको मूल करारसँग पूरक करार (राइडर वा सम्पुष्टि) थप गर्न सकिनेछ । २१. बीमालेखको स्वीकृति: (१) बीमकले ऐनको दफा ६३ बमोजिम बीमालेख तयार गरी स्वीकृतिको लागि प्राधिकरणमा पेस गर्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम पेस भएको बीमालेख उपर प्राधिकरणले साठी दिनभित्र निर्णय गर्नु पर्नेछ । (३) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्राधिकरण आफैंले स्तरीय (स्ट्याण्डर्ड) बीमालेख तयार गरी लागू गर्न सक्नेछ । २२. बीमालेखको हक हस्तान्तरण: (१) ऐनको दफा ६३ को उपदफा (५) बमोजिम बीमितले बीमालेख परिपक्व हुँदा वा परिपक्व हुनुअगावै निजको मृत्यु भएको अवस्थामा बीमालेखबाट प्राप्त हुने सुविधा अन्य कुनै व्यक्ति वा संस्थाले पूर्ण वा आंशिक रूपमा प्राप्त गर्ने गरी हक हस्तान्तरण गर्न सक्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम बीमितले बीमालेखको हक हस्तान्तरण गर्नुअघि हस्तान्तरण गर्नुको उचित कारण सहित बीमकलाई अनुरोध गर्नुपर्नेछ र त्यस्तो कारण उपयुक्त देखिएमा बीमकले त्यस्तो बीमितले माग गरे बमोजिम बीमालेखको हक हस्तान्तरण गरी दिन सक्नेछ । (३) बीमालेखको हक हस्तान्तरण बीमा बहाल रहेको अवधिभित्र जुनसुकै बखत गर्न सकिनेछ । (४) सम्पत्तिको स्वामित्व हस्तान्तरण वा बिक्री भएको मितिले नब्बे दिनसम्मको बीमालेख बीमकले निःशुल्क नामसारी गरिदिनु पर्नेछ र सो अवधिसम्म नामसारी नभएको अवस्थामा त्यस्तो बीमालेख स्वतः निष्क्रिय भएको मानिनेछ । २३. बीमाशुल्क: (१) ऐनको दफा ६४ को प्रयोजनको लागि चेक मार्फत बीमाशुल्क प्राप्त गरेकोमा बीमकको बैङ्क खातामा त्यस्तो रकम जम्मा भएपछि मात्र बीमकले बीमाशुल्क प्राप्त गरेको मानिनेछ । (२) हवाई बीमा वा इन्जिनियरिङ्ग बीमा अन्तर्गत एक वर्षभन्दा बढी अवधि रहेको परियोजनाको बीमा गर्दा बीमालेख जारी भएको एक वर्षभित्र बीमाशुल्क प्राप्त गर्ने गरी किस्ताबन्दीमा बीमाशुल्क लिन सकिनेछ । २४. बीमाङ्कीय मूल्याङ्कन गराउनु पर्ने: बीमकले ऐनको दफा ७० बमोजिम प्रत्येक आर्थिक वर्षमा कम्तीमा एक पटक बीमाङ्कीय मूल्याङ्कन गराउनु पर्नेछ । २५. जीवन बीमा व्यवसायबाट भएको बचत बाँडफाँट तथा व्यवस्था (प्रोभिजन): (१) ऐनको दफा ७१ बमोजिम बीमकले गणना गरेको बचत रकम ऋणात्मक भएमा वा सो बचत रकमबाट बीमितलाई प्रदान गर्ने बोनस रकम वा अन्य व्यहोर्नु पर्ने दायित्व रकम अपुग भएमा प्राधिकरणको स्वीकृति लिई त्यस्तो रकम शेयरधनी कोषबाट व्यहोर्नु पर्नेछ ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

२५. जीवन बीमा व्यवसायबाट भएको बचत बाँडफाँट तथा व्यवस्था (प्रोभिजन): (१) ऐनको दफा ७१ बमोजिम बीमकले गणना गरेको बचत रकम ऋणात्मक भएमा वा सो बचत रकमबाट बीमितलाई प्रदान गर्ने बोनस रकम वा अन्य व्यहोर्नु पर्ने दायित्व रकम अपुग भएमा प्राधिकरणको स्वीकृति लिई त्यस्तो रकम शेयरधनी कोषबाट व्यहोर्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम प्राधिकरणले स्वीकृति प्रदान गर्दा बीमकको सोल्भेन्सी तथा वित्तीय अवस्थामा दीर्घकालीन रूपमा असर नपर्ने कुराको यकिन गर्नु पर्नेछ । (३) जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकको बचत गणना र सोको बाँडफाँट सम्बन्धी विधि छुट्टाछुट्टै रूपमा गरिनेछ । २६. बीमकले स्वीकार गर्ने जोखिम सम्बन्धी अन्य व्यवस्था: ऐनको दफा ७२ बमोजिम बीमकले स्वीकार गर्ने जोखिम बीमकको व्यवसायको आकार, जोखिम बहन गर्ने क्षमता, जोखिमको अवस्था (रिस्क प्रोफाइल) र व्यवसायको प्रकृति तथा जटिलताका आधारमा गरिनेछ । २७. चल सम्पत्ति बेचबिखन गर्ने वा धितोबन्धक राख्न पाउने रकमको सीमा: ऐनको दफा ७४ को उपदफा (१) बमोजिम विदेशी बीमा कम्पनीले नेपालमा रहेको अचल सम्पत्ति वा दश लाख रूपैयाँँ वा सोभन्दा बढीको चल सम्पत्ति बेचबिखन वा धितोबन्धक गरिदिँदा वा विदेशी मुलुकमा फिर्ता लैजाँदा प्रचलित कानून बमोजिम स्वीकृति लिनु पर्ने निकायको अतिरिक्त प्राधिकरणको स्वीकृति लिनु पर्नेछ । परिच्छेद-७ । लघुबीमा व्यवसाय । २८. लघुबीमकको पुँजी: (१) ऐनको दफा ७६ बमोजिम स्थापना हुने लघुबीमा व्यवसाय गर्ने बीमकको न्यूनतम चुक्ता पुँजी पचहत्तर करोड रूपैयाँँ हुनेछ । (२) प्राधिकरणले उपनियम (१) बमोजिमको न्यूनतम पुँजी समय समयमा बढाउन सक्नेछ । २९. लघुबीमा अभिकर्ता करार सम्बन्धी व्यवस्था: ऐनको दफा ७७ बमोजिम बीमकले संस्थागत लघुबीमा अभिकर्तासँग सम्झौता गर्दा देहाय बमोजिमको अधिकार सुम्पिन सक्नेछ:- । (क) जोखिमङ्कन सम्बन्धी अधिकार, । (ख) दाबी सम्बन्धी अधिकार । ३०. लघुबीमाको दाबी सम्बन्धी अन्य व्यवस्था: (१) ऐनको दफा ७८ बमोजिम रीतपूर्वक पेस हुन आएको लघुबीमा दाबीको बीमकले तत्काल छानबिन गरी दाबी भुक्तानी प्रक्रिया अगाडि बढाउनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको दाबी भुक्तानी प्रक्रियाको लागि बीमित वा बीमालेख धारकले बीमक वा संस्थागत अभिकर्ता समक्ष देहाय बमोजिमका कागजात पेस गर्नु पर्नेछ:- । (क) बीमा दाबी फाराम, । (ख) सम्पत्ति क्षति भएको वा दायित्व सिर्जना भएको प्रमाण, । (ग) आपराधिक घटना घटेको भए प्रहरी प्रतिवेदन, । (घ) घटनासँग सम्बन्धित अन्य कागजात । (३) बीमकले लघुबीमाको दाबी भुक्तानी गर्दा प्राधिकरणले निर्धारण गरेको सीमासम्मको रकमको हकमा सामूहिक जमानीलाई आधार मानी दाबी भुक्तानी गर्न सक्नेछ । (४) यस नियम बमोजिम बीमकले दाबी भुक्तानी गर्दा प्राधिकरणले निर्धारण गरेको बीमाङ्क रकमसम्मको दाबी भुक्तानी संस्थागत लघुबीमा अभिकर्तामार्फत भुक्तानी गर्न सक्नेछ । परिच्छेद-८ । पुनर्बीमा व्यवसाय । ३१. पुनर्बीमा सम्बन्धी अन्य व्यवस्था: (१) ऐनको दफा ८१ बमोजिम बीमकले आफूले धारण गर्ने जोखिम धारण गरी बाँकी रहेको वा आफूले धारण गर्न नसक्ने अंशको पुनर्बीमा गराउनु पर्नेछ । (२) पुनर्बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकले ऐनमा उल्लिखित शर्तको अतिरिक्त देहाय बमोजिम हुने गरी व्यवसाय गर्नु पर्नेछ:- ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

पुनर्बीमा व्यवसाय । ३१. पुनर्बीमा सम्बन्धी अन्य व्यवस्था: (१) ऐनको दफा ८१ बमोजिम बीमकले आफूले धारण गर्ने जोखिम धारण गरी बाँकी रहेको वा आफूले धारण गर्न नसक्ने अंशको पुनर्बीमा गराउनु पर्नेछ । (२) पुनर्बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकले ऐनमा उल्लिखित शर्तको अतिरिक्त देहाय बमोजिम हुने गरी व्यवसाय गर्नु पर्नेछ:- । (क) प्रत्येक वर्ष आफूले गरेको पुनः पुनर्बीमा (रेट्रोसेसन) उचित र पर्याप्त रहे नरहेको सम्बन्धमा बीमाङ्कीबाट जाँच गराउनु पर्ने, । (ख) व्यवसायमा हुने जोखिम, व्यवसायको प्रकृति, जोखिम धारण क्षमता तथा पुनर्बीमाको क्रेडिट रेटिङ्ग समेतलाई आधार मानी पुनः पुनर्बीमा (रेट्रोसेसन) गर्नु पर्ने, । (ग) पुनः पुनर्बीमा (रेट्रोसेसन) गर्नुपूर्व पुनर्बीमाको प्राविधिक तथा वित्तीय क्षमताको विश्लेषण गर्नु पर्ने । (३) बीमकले जारी गर्ने प्रत्येक बीमालेखले रक्षावरण गरेको जोखिम आफूले धारण नगरी शतप्रतिशत पुनर्बीमा गराउनु हुँदैन । (४) पुनर्बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकले आफूले धारण गर्ने जोखिम धारण गरी बाँकी रहेको अंशको पुनः पुनर्बीमा (रेट्रोसेसन) गराउनु पर्नेछ । ३२. पुनर्बीमक छनोट गर्ने: बीमकले पुनर्बीमा गर्ने प्रयोजनको लागि प्राधिकरणले निर्धारण गरेको मापदण्ड पूरा गरेको पुनर्बीमक छनोट गर्नु पर्नेछ । ३३. पुनर्बीमा करार तथा दाबी फस्यौट सम्बन्धी अन्य व्यवस्था: (१) ऐनको दफा ८२ बमोजिम पुनर्बीमाको दाबी फस्यौट पुनर्बीमा करारको आधारमा गर्नु पर्नेछ । (२) पुनर्बीमकले आवश्यक ठानेमा पुनर्बीमा करारमा उल्लेख गरी क्षति मूल्याङ्कन गर्न सर्भेयर खटाउन सक्नेछ । परिच्छेद-९ । बीमकको लेखा, आन्तरिक नियन्त्रण तथा लेखापरीक्षण । ३४. बीमकको लेखा तथा हिसाब किताब सम्बन्धी अन्य व्यवस्था: ऐनको दफा ८३ बमोजिम बीमकले नेपाल लेखामान तथा नेपाल वित्तीय प्रतिवेदनमान अनुरूप हुने गरी आफ्नो हिसाब किताब, बहीखाता, स्रेस्ता र लेखाको अभिलेख यथार्थ र दुरुस्त राख्नु पर्नेछ । ३५. वासलात र नाफा नोक्सानको विवरण पेस गर्नु पर्ने: ऐनको दफा ८४ को उपदफा (२) बमोजिम बीमकले प्रत्येक आर्थिक वर्षको लेखापरीक्षण भएको वासलात र नाफा नोक्सानको विवरण प्राधिकरणले समय समयमा निर्धारण गरे बमोजिमको ढाँचामा तयार गरी आर्थिक वर्ष समाप्त भएको छ महिनाभित्र प्राधिकरणमा पेस गर्नु पर्नेछ । ३६. वित्तीय विवरण सम्बन्धी अन्य व्यवस्था: (१) प्राधिकरणले लेखामान तथा नेपाल वित्तीय प्रतिवेदनमान बमोजिम वित्तीय विवरणमा खुलाउनु पर्ने भनी उल्लेख भएको विषयका अतिरिक्त आवश्यक विषय खुलाई वित्तीय विवरण तयार गर्न बीमकलाई निर्देशन दिन सक्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निर्देशन प्राप्त भएमा बीमकले आफ्नो वार्षिक तथा त्रैमासिक वित्तीय विवरण प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिमको ढाँचामा तयार गरी प्राधिकरण पेस गर्नु पर्नेछ । ३७. बीमकको आन्तरिक नियन्त्रण: (१) बीमकले आफ्नो सङ्गठन संरचना तयार गरी लागू गर्नु पर्नेछ । (२) बीमकले आफ्नो उत्तराधिकार योजना (सक्सेसन प्लान) बनाउनु पर्नेछ ।