chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
विस्फोटक पदार्थ नियम २०२० (Explosives Rules, 1963)

(७) विष्फोटक पदार्थ प्रयोग गर्ने इजाजतपत्र लिएका कुनै व्यक्तिले नेपाल सरकारको रक्षा मन्त्रालयसँग प्राप्त कुनै विष्फोटक पदार्थ खरिद गर्न चाहेमा सो चाहेको कुरा कहाँ कुन ठाउँमा के कामको लागि प्रयोग चाहिएको हो र कुन कुन विष्फोटक पदार्थ कति कति मात्रामा चाहिएको हो सो समेत स्पष्ट खोली सम्बन्धित विभाग मार्फत लिखित आवेदनपत्र दिनुपर्छ । दोस्रो संशोधन द्वारा थप । ११क. विष्फोटक पदार्थ सापटी लिनदिन वा उपलब्ध गराउन सकिने: (१) कुनै आयोजनाले ऐन तथा यस नियम बमोजिम इजाजतपत्र लिई पैठारी गरेको विष्फोटक पदार्थ त्यस्तो विष्फोटक पदार्थ प्रयोग गर्न ऐन तथा यस नियम बमोजिम इजाजतपत्र प्राप्त गरेको अन्य आयोजनालाई सापटी दिन सक्नेछ । स्पष्टीकरणः यस नियमको प्रयोजनको लागि "आयोजना" भन्नाले सडक निर्माण, उर्जा विकास वा विष्फोटक पदार्थ आवश्यक पर्ने अन्य विकास निर्माणसँग सम्बन्धित आयोजना सम्झनु पर्छ । (२) उपनियम (१) बमोजिम विष्फोटक पदार्थ सापटी लिनदिनको लागि विष्फोटक पदार्थ आवश्यक पर्ने आयोजनाले तत्काल त्यस्तो विष्फोटक पदार्थ पैठारी वा खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको र नेपाली सेनाबाट समेत उपलब्ध हुन नसकेको अवस्था हुनु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम एक आयोजनाबाट अर्को आयोजनामा विष्फोटक पदार्थ लिनदिनको लागि दुबै आयोजनाको आपसी सहमति सहित विष्फोटक पदार्थ लिने आयोजना रहेको जिल्लाको प्रमुख जिल्ला अधिकारी समक्ष निवेदन दिएमा सम्बन्धित जिल्लाको सुरक्षा समितिले त्यस्तो विष्फोटक पदार्थ सापटी लिन सिफारिस गरी विष्फोटक पदार्थ दिने आयोजना रहेको जिल्लाको सुरक्षा समितिमा पठाउनु पर्नेछ र सो जिल्लाको सुरक्षा समितिबाट विष्फोटक पदार्थ सापटी दिने सिफारिस प्राप्त भएमा विष्फोटक पदार्थ लिने आयोजना रहेको जिल्लाको प्रमुख जिल्ला अधिकारीले स्वीकृतिको लागि गृह मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ । तर विष्फोटक पदार्थ सापटी लिनेदिने आयोजना एउटै जिल्लामा भएमा सो जिल्लाको सुरक्षा समितिको सिफारिसको आधारमा प्रमुख जिल्ला अधिकारीले स्वीकृतिको लागि गृह मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ । स्पष्टीकरणः यस नियमको प्रयोजनको लागि "सुरक्षा समिति" भन्नाले स्थानीय प्रशासन ऐन, २०२८ को दफा ६ को उपदफा (७) बमोजिमको जिल्ला सुरक्षा समिति सम्झनु पर्छ । (४) उपनियम (२) बमोजिम विष्फोटक पदार्थ सापटी लिनदिन सम्बन्धित जिल्लाका सुरक्षा समितिबाट सिफारिस प्राप्त भएमा गृह मन्त्रालयले नेपाली सेनासँग समन्वय गरी त्यस्तो विष्फोटक पदार्थ सापटी लिनेदिने स्वीकृति दिन सक्नेछ । (५) उपनियम (४) बमोजिम स्वीकृति भएको आधारमा विष्फोटक पदार्थ सापटी दिँदा तथा सापटी लिएको विष्फोटक पदार्थ फिर्ता गर्दा नेपाली सेनाको प्रत्यक्ष निगरानीमा गर्नु पर्नेछ । (६) यस नियम बमोजिम सापटी लिइएको विष्फोटक पदार्थको प्रकार, मात्रा र उपयोगको स्थिति बारेमा नेपाली सेनाले अभिलेख राखी रक्षा मन्त्रालयमा प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्नेछ र रक्षा मन्त्रालयले गृह मन्त्रालयलाई त्यस्तो प्रतिवेदन उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । (७) कुनै आयोजनाले ऐन तथा यस नियम बमोजिम इजाजतपत्र लिई खरिद वा पैठारी गरेको कुनै विष्फोटक पदार्थ तत्काल आवश्यक नभएमा वा बढी भएमा त्यस्तो विष्फोटक पदार्थ प्रयोग गर्न इजाजत प्राप्त गरेको आयोजनालाई उपलब्ध गराउन सक्नेछ ।
विस्फोटक पदार्थ नियम २०२० (Explosives Rules, 1963)

(७) कुनै आयोजनाले ऐन तथा यस नियम बमोजिम इजाजतपत्र लिई खरिद वा पैठारी गरेको कुनै विष्फोटक पदार्थ तत्काल आवश्यक नभएमा वा बढी भएमा त्यस्तो विष्फोटक पदार्थ प्रयोग गर्न इजाजत प्राप्त गरेको आयोजनालाई उपलब्ध गराउन सक्नेछ । (८) उपनियम (७) बमोजिम अर्को आयोजनालाई विष्फोटक पदार्थ उपलब्ध गराउँदा नियम (३), (४), (५) र (६) बमोजिमको प्रक्रिया पूरा गर्नु पर्नेछ । (९) यस नियम बमोजिम विष्फोटक पदार्थ सापटी लिनेदिने, विष्फोटक पदार्थ उपलब्ध गराउने तथा विष्फोटक पदार्थ प्राप्त गर्ने आयोजनाले विष्फोटक पदार्थको प्रयोग, परिवहन, सञ्चय लगायतका विषयमा ऐन, नियम तथा अन्य प्रचलित कानूनमा भएको व्यवस्थाको पालना गर्नु पर्नेछ । १२. विष्फोटक पदार्थको परिवहन: (१) यस नियम अन्तर्गत परिवहन गर्ने इजाजतपत्र नभएको कुनै पनि व्यक्ति वा कम्पनीले कुनै पनि विष्फोटक पदार्थ परिवहन गर्न पाउने छैन । (२) परिवहनको लागि सुम्पि दिइने कुनै पनि विष्फोटक पदार्थ इजाजतपत्रवालाले परिवहन गर्ने इजाजतपत्र पाएका व्यक्ति वा कम्पनीलाई मात्र सुम्पि दिन सकिने । (३) विष्फोटक पदार्थ परिवहन गर्ने इजाजतपत्रवालाहरुले अरुको विष्फोटक पदार्थ परिवहन गर्नलाई सो विष्फोटक पदार्थ परिवहनको लागि सुम्पि दिने र उक्त विष्फोटक पदार्थ कसलाई बुझाइदिने हो ती दुबैको नाम, वतन र इजाजतपत्र नम्बर समेत जनाउ उक्त परिवहन सम्बन्धी कागजपत्रमा विष्फोटक पदार्थ परिवहनको लागि सुम्पि दिने व्यक्तिबाट हस्ताक्षर गराई दिनुपर्छ । (४) अरुको लागि विष्फोटक पदार्थ परिवहन गरिदिने व्यक्तिहरुले सो विष्फोटक पदार्थ व्यक्तिलाई डेलिभरी दिँदा त्यसको इजाजतपत्र हेरी मात्र दिनुपर्छ । १३. विष्फोटक पदार्थ थन्क्याई राख्न र स्थानान्तर गर्न चाहिने कुराहरु: (१) विष्फोटक पदार्थ थन्क्याई राख्न तथा स्थानान्तर गर्न चाहिने आवश्यकताहरु निर्दिष्ट गर्न विष्फोटक पदार्थलाई देहाय बमोजिम वर्गीकरण गरिएको छः- । (क) कडा विष्फोटक पदार्थ (हाई एक्स्टप्लोसिभ) जस्तैः- । डाइनामाइट, नाइट्रो ग्लिसरिन, टी.एन.टी. जेलीग्नाइट, मर्नक्टनरलाव इत्यादि । (ख) नरम विष्फोटक पदार्थ (लो एक्स्टप्लोसिभ) जस्तैः- (व्लास्टिड गन पाउडर, वारुद) इत्यादि । (ग) सामान्य विष्फोटक पदार्थः- । (१) डिटोनेटर जस्तैः- व्यास्टिङ्ग क्याप, इलेक्ट्रिक व्लास्टिड क्याप इत्यादि । (२) फ्यूज (सबै किसिमको) । (२) परिवहन वा चलन वा प्रयोग भइरहेमा वा एक एक दिनको कामलाई चाहिने भन्दा कम परिमाणमा भएको बाहेक कसैले कुनै पनि विष्फोटक पदार्थ उपयुक्त स्टोरेज म्यागाजिन (विष्फोटक पदार्थ भण्डार) मा उचित तवरले थन्क्याई राख्नु पर्छ र यस्ता म्यागाजिन (भण्डारहरु) मा थन्क्याई राख्ने विष्फोटक पदार्थको प्रकार र परिमाणको विचार राखी सुरक्षित ठाउँमा बलियो किसिमले बनाइएको र राम्रो हावा लाग्ने र उज्यालोको प्रबन्ध समेत भएको हुनुपर्छ । (३) परिवहन वा चलन वा प्रयोग भइरहेको वा भण्डारमा थन्क्याई राखेको विष्फोटक पदार्थलाई चोरीबाट बचाउन राम्रो रेखदेख गर्नुपर्छ । (४) विष्फोटक पदार्थ परिवहन गर्ने वा स्थानान्तर गर्ने वा थन्क्याई राख्ने वा प्रयोग गर्ने व्यक्तिहरुले यस्तो काम होशियारी, सावधानी र निर्विघ्न तवरले गर्नुको अतिरिक्त जुनसुकै अवस्थामा पनि साधारण विवेक विचारले लिनुपर्ने अरु बचाउको उपाय समेत गर्नु पर्छ ।
विस्फोटक पदार्थ नियम २०२० (Explosives Rules, 1963)

(४) विष्फोटक पदार्थ परिवहन गर्ने वा स्थानान्तर गर्ने वा थन्क्याई राख्ने वा प्रयोग गर्ने व्यक्तिहरुले यस्तो काम होशियारी, सावधानी र निर्विघ्न तवरले गर्नुको अतिरिक्त जुनसुकै अवस्थामा पनि साधारण विवेक विचारले लिनुपर्ने अरु बचाउको उपाय समेत गर्नु पर्छ । (५) विष्फोटक पदार्थ भण्डार रहेको स्थानमा "खतरा विष्फोटक पदार्थ" भनी स्पष्ट लेखिएको चिन्ह सङ्केत राख्नु पर्छ । (६) कुनै पनि इजाजतपत्रवालाले इजाजतपत्र नभएका कुनै व्यक्तिलाई आफ्नो म्यागजिनमा लगाइएको ताल्चाको साँचो राख्न वा यसै नियम बमोजिम इजाजतपत्र पाएका कुनै इजाजतपत्रवालाको साथ बाहेक आफ्नो म्यागजिन (विस्फोटक पदार्थ भण्डार) भित्र पस्न वा विस्फोटक पदार्थ भएका कुनै बक्स टाइप म्यागजिन खोल्न दिन हुँदैन । तर एक दिनलाई काम चाहिने परिमाणसम्म विस्फोटक पदार्थ भएको भाँडो खोल्न र सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारी वा अख्तियारवाला व्यक्तिले त्यस्तो अधिकारी पस्ने हकमा यो उपनियम लागू हुने छैन । १४. कडा विस्फोटक पदार्थ थन्क्याई राख्ने: (१) एकसय पच्चीस (१२५) पाउण्ड वा सन्ताउन (५७) किलो वा सो भन्दा बढी मात्राको कडा विस्फोटक पदार्थलाई गोली छिर्न नसक्ने र चोरी वा आगलागी हुन नसक्ने स्थायी म्यागजिनमा थन्क्याई राख्नु पर्छ र सो स्थायी म्यागजिनको बनावट अनुसूची-६ मा लेखिए बमोजिम हुनेछ । (२) एक सय पच्चीस (१२५) पाउण्ड वा सन्ताउन्न (५७) किलो भन्दा कम मात्राका कडा विस्फोटक पदार्थ उपनियम (१) मा उल्लेख भए बमोजिमको स्थायी म्यागजिनमा वा अनुसूची-७ मा लेखिए बमोजिमको बक्स टाइप म्यागजिनमा थन्क्याई राख्नु पर्छ । (३) हरेक म्यागजिन बस्ती वा कारखानाबाट कमसेकम ११० मिटर फरक रहेको हुनुपर्छ । त्यस्तो म्यागजिन रहेको गाउँमा आगो निभाउन र दार्म (फायरस पिके) पनि रहनु पर्छ । १५. नरम विस्फोटक पदार्थ थन्क्याई राख्ने: (१) एकसय पच्चीस (१२५) पाउण्ड वा सन्ताउन्न (५७) किलो वा सो भन्दा बढी मात्रामा नरम विस्फोटक पदार्थ पनि नियम १४ को उपनियम (१) मा उल्लेख भए बमोजिमको स्थायी म्यागजिनमा थन्क्याई राख्नु पर्छ । (२) एकसय पच्चीस पाउण्ड (१२५) वा सन्ताउन्न (५७) किलो भन्दा कम मात्राका नरम विस्फोटक पदार्थ नियम १४ को उपनियम (१) मा उल्लेख भए बमोजिमको स्थायी म्यागजिनमा वा नियम १४ को उपनियम (२) मा उल्लेख भए बमोजिमको बक्स टाइप म्यागजिनमा थन्क्याई राख्नु पर्छ । १६. डिटोनेटरहरु थन्क्याई राख्ने: (१) पाँच हजारदेखि बढी दश लाखसम्मको डिटोनेटरहरु नियम १४ को उपनियम (१) मा उल्लेख भए बमोजिमको स्थायी म्यागजिनमा थन्क्याई राख्नु पर्छ । (२) पाँच हजारसम्मका डिटोनेटरहरु नियम १४ को उपनियम (१) मा उल्लेख भए बमोजिमको स्थायी म्यागजिनमा वा सोही नियमको उपनियम (२) मा उल्लेख भए बमोजिमको बक्स टाइप म्यागजिनमा थन्क्याई राख्नु पर्छ । तर डिटोनेटरहरु विस्फोटक पदार्थको साथ एकै कोठामा थन्क्याई राख्न हुँदैन । १७. फ्यूज थन्क्याई राख्ने: कसैले फ्यूज कुनै विस्फोटक पदार्थ वा डिटोनेटरहरुको साथ कुनै स्थायी म्यागजिन वा बक्स टाइप म्यागजिनमा वा चोरीबाट बचाउन राम्रो ताला लगाएको कुनै भाँडो वा कोठामा थन्क्याई राख्न सकिनेछ ।
विस्फोटक पदार्थ नियम २०२० (Explosives Rules, 1963)

तर डिटोनेटरहरु विस्फोटक पदार्थको साथ एकै कोठामा थन्क्याई राख्न हुँदैन । १७. फ्यूज थन्क्याई राख्ने: कसैले फ्यूज कुनै विस्फोटक पदार्थ वा डिटोनेटरहरुको साथ कुनै स्थायी म्यागजिन वा बक्स टाइप म्यागजिनमा वा चोरीबाट बचाउन राम्रो ताला लगाएको कुनै भाँडो वा कोठामा थन्क्याई राख्न सकिनेछ । १८. विस्फोटक पदार्थ थन्क्याउने सम्बन्धमा संशोधन गर्ने: कुनै इजाजतपत्रवालाले आफ्नो इजाजतपत्रको सम्बन्धमा नियम १३, १४, १५ र १६ मा उल्लेख भएका कुनै कुराको संशोधन गर्न चाहेमा सो संशोधन गर्न चाहेका कुरा त्यसको कारण स्पष्ट खोली सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारी छेउ लिखित आवेदनपत्र दिनुपर्छ । यस्तो संशोधन गर्न समुचित र मनासिब भएमा र संशोधन गर्नेले सार्वजनिक सुरक्षा तथा हितमा धक्का नलाग्ने देखिएमा नेपाल सरकारले सो संशोधन गरिदिन सक्नेछ । १९. इजाजतपत्र दिने अधिकारीको कर्तव्य: (१) सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारीले यस नियम अन्तर्गत आफूले दिएको इजाजतपत्रहरुको यथार्थ लगत राख्नु पर्दछ र समय समयमा गृह मन्त्रालयबाट मागे बमोजिमको प्रतिवेदन पेश गर्नुपर्छ । (२) कसैले नेपाली सेनाको नियन्त्रणमा रहेको कुनै ठाउँ वा बोझबाहक वा त्यसको आसपास बाहेक अन्य विस्फोटक पार्थ संलग्न कुनै विस्फोटन, आगलागी वा दुर्घटना भएको सूचना दिएमा वा आफूले थाहा भएमा सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारीले सो विस्फोटक, आगलागी वा दुर्घटनाको कारणको जाँचबुझ गर्नुपर्छ र सो जाँचबुझबाट देखिन आएको दुर्घटनाको कारण र परिस्थिति समेत खोली र त्यस्ता दुर्घटनाहरु अबदेखि कसरी रोक्न सकिन्छ भन्ने आफ्नो सिफारिस र सुझाव भए त्यो पनि खोली नेपाल सरकारमा लिखित प्रतिवेदन पेश गर्नुपर्छ । (३) ऐन वा सो ऐन अन्तर्गतको नियमको बर्खिलाप कुनै ठाउँ वा बोझबाहकमा कुनै विस्फोटक पदार्थ राख्ने, प्रयोग गर्ने, बिक्री गर्ने, परिवहन गर्ने वा पैठारी गर्ने काम भएको भन्ने विश्वास हुने मनासिब माफिकको कारण सहित थाहा भएमा सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारीले आफैं गई वा कुनै व्यक्तिलाई पठाई सो ठाउँ वा बोझबाहक निरीक्षण, जाँचबुझ र खोजतलाशी गर्न गराउन र त्यस्ता विस्फोटक पदार्थ फेला परेमा त्यस्तालाई कब्जा गर्नु र रोक्का गर्नु गराउनु पर्छ । २०. निरीक्षण गर्ने व्यक्तिको काम कर्तव्य: (१) ऐनको अधीनमा रही कुनै व्यक्तिले विस्फोटक पदार्थको निरीक्षण गर्दा गराउँदा विस्फोटक पदार्थलाई गैरकानूनी तवरले प्रयोग गरिनेबाट बचाउन र त्यसको उचित प्रयोग गर्नमा शुरुदेखि अन्तिम प्रयोगसम्म बारम्बार रेखदेख गर्न गराउनु पर्छ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निरीक्षण गर्ने व्यक्तिले विस्फोटक पदार्थको चोरी त्यस्तो वस्तु वा त्यसको प्रयोगसित सम्बन्ध भएको कुनै अपराध, इजाजतपत्र लिन र सो लिएपछि त्यसको प्रयोगमा कुनै छलछपट भएमा वा शङ्का भएमा सो समेत जाँचबुझ गरी त्यस्ता कुराहरु कसरी रोक्न सकिन्छ त्यसको सुझाव समेत दिनुपर्छ । (३) विस्फोटक पदार्थ सम्बन्धी कुनै कुरामा तत्काल कुनै रेखदेख, पक्राउ वा अन्य प्रहरी कारवाही गर्न आवश्यक लागेमा त्यस्तो निरीक्षण गर्ने व्यक्तिले सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई प्रतिवेदन दिनुपर्छ ।
विस्फोटक पदार्थ नियम २०२० (Explosives Rules, 1963)

(३) विस्फोटक पदार्थ सम्बन्धी कुनै कुरामा तत्काल कुनै रेखदेख, पक्राउ वा अन्य प्रहरी कारवाही गर्न आवश्यक लागेमा त्यस्तो निरीक्षण गर्ने व्यक्तिले सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई प्रतिवेदन दिनुपर्छ । २१. खानी, क्वारी वा अरु उद्योगमा विस्फोटक पदार्थको प्रयोग: (१) विस्फोटक पदार्थ प्रयोग गर्ने हरेक खानी, क्वारी वा अरु उद्योगका धनी वा मालिक वा सञ्चालकहरुले कुनै विस्फोटक पदार्थ आफ्नै खानी, क्वारी वा उद्योगमा आफ्नै कर्मचारीहरुद्वारा प्रयोग गर्ने भए प्रयोग गर्ने इजाजतपत्र र आफ्ना हाराहारीका खानी वा उद्योगलाई चाहिएको बखत बिक्री गर्ने भए बिक्री गर्ने इजाजतपत्र पनि लिनु पर्नेछ । (२) हरेक म्यागजिन एक योग्य (फोरम्यान) नाइकेको जिम्मामा हुनुपर्छ र यस्तो (फोरम्यान) नाइकेको आफ्नो पालो सकिएपछि अर्को पालोको नाइकेले (फोरम्यानले) विस्फोटक पदार्थको स्टक र लगतहरु चेक गरी जिम्मा लिनु पर्नेछ । (३) हरेक (फोरम्यान) नाइकेले प्रयोग नभई आफूसँग बाँकी रहेको विस्फोटक पदार्थ आफूले प्राप्त गरेको म्यागजिनको इन्चार्जको जिम्मा दिनुपर्छ र भोलिपल्ट म्यागजिन इन्चार्जले यसरी दिइएका विस्फोटक पदार्थलाई पहिले वितरण गर्नुपर्छ । (४) हरेक इजाजतपत्रवाला धनी वा सञ्चालक वा (फोरम्यान) नाइकेले नियम ११ को उपनियम (३) मा उल्लेख भए बमोजिमको लगत राख्नु पर्छ । हरेक म्यागजिनकोलागि छुट्टाछुट्टै लगत राख्नु पर्छ । हरेक इजाजतपत्रवाला (फोरम्यान) नाइकेले आफ्नो इजाजतपत्रवाला मालिक छेउ वा विस्फोटक पदार्थ वितरण गर्ने जिम्मा लिएका आफ्नो मालिकको अरु इजाजतपत्रवाला (फोरम्यान) नाइकेछेउ लिखित दैनिक र मासिक प्रतिवेदन पेश गर्नुपर्छ । (५) हरेक इजाजतपत्रवाला खानीको धनी वा सञ्चालकले प्रत्येक पटक (सिफ्ट) मा प्रत्येक कामदारले खानीभित्र लगेको र खानी बाहिर फिर्ता ल्याएको विस्फोटक पदार्थको यथार्थ लगत आफ्ना इजाजतपत्रवाला नाइके वा अन्य कुनै व्यक्तिद्वारा राख्न लगाउनु पर्छ । (६) विस्फोटक पदार्थ प्रयोग गर्ने उद्योगको मालिक वा सञ्चालकले यी नियमहरुको एकप्रति आफ्नो कार्यस्थलमा टाँसी राख्नु पर्छ र सो नियमहरु आफ्नो कामदारहरुको लागि उपलब्ध हुने गरी राख्नु पर्छ । २२. विस्फोटक पदार्थको पैठारी: (१) विदेशबाट विस्फोटक पदार्थ पैठारी गर्न चाहने व्यक्तिहरुले सो चाहेको कुरा, त्यसको कारण र यस्ता पैठारी गर्न इच्छा गरिएका विस्फोटक पदार्थ कहाँ कुन ठाउँमा के कामको लागि चाहिएको हो, कुन कुन प्रकारका र कति कति मात्रामा झिकाउने हो र कुन मुलुकको कुन बिक्रेतासँग खरीद गरी कुन बाटोबाट कसरी ल्याउने हो र आफ्नो म्यागजिनमा थन्क्याई राख्ने हो वा कुनै सरकारी म्यागजिनमा थन्क्याई राख्ने भए कुन इलाकाको सरकारी म्यागजिनमा थन्क्याई राख्ने हो इत्यादि विवरण समेत स्पष्ट खोली नेपाल सरकारको सम्बन्धित विभागमा विस्फोटक पदार्थ पैठारी गर्न लाइसेन्सको लागि लिखित आवेदनपत्र दिनुपर्छ र त्यस्ता लिखित आवेदनपत्र परेपछि उक्त सम्बन्धित विभागले आवश्यक कारवाही गरिदिनेछ । (२) कसैले कुनै विदेशी मुलुकबाट विस्फोटक पदार्थ पैठारी गर्दा सो मुलुकको अधिकृत विस्फोटक पदार्थ सम्बन्धी व्यापारीसँग मात्र खरीद गर्न सक्छ । (३) पैठारी गरिएका विस्फोटक पदार्थ नेपालपहिलो संशोधनद्वारा झिकिएको ।
विस्फोटक पदार्थ नियम २०२० (Explosives Rules, 1963)

(२) कसैले कुनै विदेशी मुलुकबाट विस्फोटक पदार्थ पैठारी गर्दा सो मुलुकको अधिकृत विस्फोटक पदार्थ सम्बन्धी व्यापारीसँग मात्र खरीद गर्न सक्छ । (३) पैठारी गरिएका विस्फोटक पदार्थ नेपालपहिलो संशोधनद्वारा झिकिएको । को सीमानामा आइपुगेपछि पैठारी गर्न व्यक्ति वा उसको कुनै अधिकृत प्रतिनिधिले उक्त विस्फोटक पदार्थ बुझिलिई सबभन्दा नजिक पर्ने पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा समेत सूचना गर्नुपर्छ । (४) भन्सारबाट छुट्टाइएको विस्फोटक पदार्थ पैठारी गर्ने व्यक्तिले सुरक्षासाथ आफ्नो कार्यस्थल वा अन्य स्टोरेज म्यागजिनमा लैजानु पर्छ । २३. भन्सार अड्डाको हाकिमको कर्तव्य: भन्सार अड्डाबाट छुट्टाइएको सबै विस्फोटक पदार्थहरु सम्बन्धमा त्यस्तो वस्तुको मालधनीको नाम, थर, वतन र इजाजतपत्र नम्बर र त्यसको मिति समेत खुलेको विवरण सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारी कहाँ र गृह मन्त्रालयमा महीना नाघेको तीन दिनभित्रसम्म भन्सारका हाकिमले पठाउनु पर्नेछ । अनुसूची -१ । (इजाजतपत्रको ढाँचा) । विस्फोटक पदार्थ नियम, २०२० अन्तर्गत दिइएको इजाजतपत्र । फोटो । अड्डा/विभाग इजाजतपत्र संख्या इजाजतपत्रको किसिम मिति इजाजतपत्र । ठेगाना । पेशा रोजगार । यो इजाजतपत्र दिएको विस्फोटक पदार्थको प्रकार र परिमाण । यो इजाजतपत्र २० मसान्तसम्म कायम रहनेछ । इजाजतपत्र दिने अधिकारीको नाम । दर्जा । अड्डा/विभागको नाम । इजाजतपत्र दिने अधिकारीको दस्तखत । इजाजतपत्रवालाको प्रति हस्ताक्षर । यो इजाजतपत्रलाई देहाय बमोजिम रिन्यूवल गरिएको छ रिन्यूवल गर्ने अधिकारीको नाम र दर्जा रिन्यूवल गर्ने अधिकारीको दस्तखत रिन्यूवल गर्ने अड्डा विभागको छाप । २० मसान्तसम्म । २० मसान्तसम्म । अनुसूची -२ । (इजाजतपत्रको प्रमाणित नक्कलको ढाँचा) । "विस्फोटक पदार्थ नियम, २०२० अन्तर्गत दिइएको इजाजतपत्र" प्रमाणित नक्कल । फोटो । अड्डा/विभाग इजाजतपत्र संख्या इजाजतपत्रको किसिम मिति इजाजतपत्र । ठेगाना । पेशा रोजगार । यो इजाजतपत्र दिएको विस्फोटक पदार्थको प्रकार र परिमाण । यो इजाजतपत्र २० मसान्तसम्म कायम रहनेछ । इजाजतपत्र दिने अधिकारीको नाम । दर्जा । अड्डा/विभागको नाम । इजाजतपत्र दिने अधिकारीको दस्तखत । इजाजतपत्रवालाको प्रति हस्ताक्षर । यो इजाजतपत्रलाई देहाय बमोजिम रिन्यूवल गरिएको छ रिन्यूवल गर्ने अधिकारीको नाम र दर्जा रिन्यूवल गर्ने अधिकारीको दस्तखत रिन्यूवल गर्ने अड्डा विभागको छाप । २० मसान्तसम्म । २० मसान्तसम्म । अनुसूची-३ । भरपाईको नमूना । विस्फोटक पदार्थ बिक्रेताको नाम । ठेगाना र इजाजतपत्रको प्रकार र नं. । ग्राहकको नाम, ठेगाना र इजाजतपत्रको प्रकार र नं. । ग्राहकले बिक्रेतासँग खरीद गरेको विस्फोटक पदार्थको । किसिम विवरण परिमाण । १. । २. । ३. । ४. । ५. । मिति बिक्रेताको सही ग्राहकको सही । अनुसूची-४ । (इजाजतपत्रको आवेदन पत्रको फाराम) । दर्ता मिति मिति । सिलसिलेवार नम्बर । श्री । महोदय, । विस्फोटक पदार्थ नियम, २०२० बमोजिम चाहिने दस्तुर रु.२ । — सामेल राखी निम्नलिखित चाहिने विवरणहरु खोली उत्पादन गर्ने (पैठारी गर्ने) (बिक्री गर्ने) (प्रयोग गर्ने नाइकेको) प्रयोगशालाको इजाजतपत्रको लागि दरखास्त गरेको छु / गरेका छौं । विवरणहरु । १. व्यक्ति वा कम्पनी वा कर्मको नाम । २. व्यक्ति नागरिकता वा कम्पनी वा फर्म वा रजिस्टर्ड भएको मुलुक । ३. व्यक्ति वा कम्पनीको वा फर्मको ठेगाना । ४. व्यक्ति वा कम्पनी वा फर्मको पेशा रोजगार । ५. व्यक्तिको उमेर ।
विस्फोटक पदार्थ नियम २०२० (Explosives Rules, 1963)

विवरणहरु । १. व्यक्ति वा कम्पनी वा कर्मको नाम । २. व्यक्ति नागरिकता वा कम्पनी वा फर्म वा रजिस्टर्ड भएको मुलुक । ३. व्यक्ति वा कम्पनीको वा फर्मको ठेगाना । ४. व्यक्ति वा कम्पनी वा फर्मको पेशा रोजगार । ५. व्यक्तिको उमेर । ६. आफूलाई राम्ररी चिन्ने आफ्नो नातादार बाहेक अन्य कुनै दुई प्रतिष्ठित व्यक्तिहरुको नाम र पेशा रोजगार । (क) । (ख) । ७. इजाजतपत्रको कारण । ८. नयाँ इजाजतपत्र मागेको वा पुराना इजाजतपत्रको रिन्यूवल मागेको । ९. पहिले इजाजतपत्र लिइसकेको भए त्यसको किसिम, संख्या र मिति । १०. विस्फोटक पदार्थ थन्क्याई राख्न कहाँ के व्यवस्था गरेको छ । ११. व्यवहार गर्न उम्मेद गरेको विस्फोटक पदार्थहरुको किसिम र अधिकतम परिमाण । १२. आवेदकले लेख्नु पर्ने वा लेख्न चाहेको अरु कुनै कुरा । आवेदक कुनै पार्टनरसिप, कम्पनी वा फर्म भए सो पार्टनरसिप वा कम्पनी वा फर्मको सबै तर बढीमा ५ जवानसम्म मुख्य पार्टनरहरु वा मुख्य सञ्चालकहरुले खण्ड १ देखि खण्ड ६ सम्मको व्यहोरा खुलाई दस्तखत गरेको कागजपत्र यसै आवेदन पत्रसाथ नत्थी गरी पेश गर्नुपर्छ । उपरोक्त सबै व्यहोरा साँचो हो र झुठ्ठा व्यहोरा लेखिदिएको ठहरे नेपाल कानून बमोजिम सहुँला बुझाउँला । नेपाल कानूनभित्र रही काम गर्न र अरु लेख्न परेमा लेख्नमा मञ्जुर छ । निवेदक । सहिछाप । अनुसूची-५ । (इजाजतपत्र प्रमाणित नक्कलको लागि आवेदनपत्रको फाराम) । दर्ता मिति । मिति । सिलसिलेवार नम्बर । श्री । महोदय, । विस्फोटक पदार्थ नियम,२०२० बमोजिम मेरो, हाम्रो नाममा लिएको मिति संख्या को उत्पादन गर्ने, पैठारी गर्ने, बिक्री गर्ने, प्रयोग गर्ने नाइकेको, प्रयोगशालाका इजाजतपत्रको अन्तर्गत कामको सिलसिलामा उक्त इजाजतपत्रको प्रमाणित नक्कल प्रति चाहिएकोले प्रति नक्कलको रु.२ । —का दरले लाग्ने जम्मा दस्तुर रु यसै साथ सामेल राखी आवेदनपत्र पेश गरेको छु, गरेका छौं । निवेदक, । आवेदकको दस्तखत । (राम्रो बुझिने) । अनुसूची-६ । (नियम १४ सँग सम्बन्धित) । स्थायी म्यागाजिनको ढाँचा । १. बनावट: भूमि सतह वा भूमि तल बनाइने कुनै पनि स्थायी म्यागाजिन निम्न प्रकारहरुमध्ये हुनुपर्छः– बिल्डिङ टाइप, इग्लु टाइप, पोर्टेबल टाइप, टनेल टाइप वा डगआउट टाइप । २. भित्ता र पर्खाल: बिल्डिङ टाइपको म्यागाजिनको भित्ताहरु चोरी तथा गोली नछेड्ने वस्तुहरुले ठोस किसिमसँग बनाइएको हुनुपर्छ । भित्ताहरु निम्न प्रकारको वा कमसेकम उत्तिकै चोरी तथा गोली नछेड्ने अरु कुनै वस्तुहरुद्वारा बनाइनु पर्छ । (क) कमसेकम १५० मिलिमिटर बाक्लो कंक्रिट, पक्की इँट, ढुङ्गा वा काठको, वा । (ख) छानेको बालुवा, ब्रिक कंक्रिट, सिमेन्ट मोर्टार वा अन्य उत्तिकै गोली नछेड्ने वस्तुले परेको कंक्रिट ब्लकको, वा । (ग) कमसेकम १५० मिलिमिटर फासलामा राखेको दुइटा काठको पाताको बीचमा छानेको बालुवा र ब्रिक कंक्रिट, सिमेन्ट मोर्टार वा अरु उत्तिकै गोली नछेड्ने वस्तुले भरी बाहिरी पातामा कमसेकम ०.४५७ मिलिमिटर (नं २६ गेज) बाक्लो सिट आइरन वा अरु आगोले नछुने वस्तुले छाएको (ढाकेको), वा । (घ) कमसेकम २.०३२ मिलिमिटर (नं.१४ गेज) बाक्लो इस्पातको पाताको भित्रपट्टी कमसेकम ५० मिलिमिटर बाक्लो कडा काठ (हार्ड उड) वा कमसेकम ७५ मिलिमिटर बाक्लो नरम काठ (सफ्ट उड) वा कमसेकम १.५० मिलिमिटर बाक्लो ब्रिक कंक्रिट, सिमेन्ट मोर्टार, इँट वा छानेको बालुवाले छाएको ।
विस्फोटक पदार्थ नियम २०२० (Explosives Rules, 1963)

(घ) कमसेकम २.०३२ मिलिमिटर (नं.१४ गेज) बाक्लो इस्पातको पाताको भित्रपट्टी कमसेकम ५० मिलिमिटर बाक्लो कडा काठ (हार्ड उड) वा कमसेकम ७५ मिलिमिटर बाक्लो नरम काठ (सफ्ट उड) वा कमसेकम १.५० मिलिमिटर बाक्लो ब्रिक कंक्रिट, सिमेन्ट मोर्टार, इँट वा छानेको बालुवाले छाएको । भूमि सतहमाथिको कुनै टनेल वा डगआउट टाइपको म्यागाजिनलाई घेर्ने कृत्रिम पर्खालको नाम पनि माथि उल्लेख भए झै हुनुपर्छ । भूमिगतको स्थायी म्यागाजिनलाई घेर्ने कुनै कृत्रिम पर्खाल पनि कमसेकम ५० मिलिमिटर बाक्लो काठ वा कमसेकम उत्तिकै बलियो अरु वस्तुको बनाउनु पर्छ । ३. जग: बिल्डिङ टाइपको म्यागाजिनको जग बलियोसँग बनाइनु पर्छ र म्यागाजिनको भुई र भूमि सतहको बीचको खाली ठाउँलाई कुनै मानिस, पशु पंक्षी, अगल्टो वा कुनै अग्निकरण (स्पार्क) झिल्का इत्यादि पस्न नसक्ने गरी ढाकेको हुनुपर्छ । ४. छाना: बिल्डिङ टाइपको म्यागाजिनको छाना आगोले नछुने तथा चोरी हुन नसक्ने हुनुपर्छ जस्तै कि सिट आइरन वा स्लेटले ढाकेको १८.०५ मिलिमिटर सिदिङद्वारा आगोले नछुने वस्तुले बनाएको छाना कमसेकम ०.४५७ मिलिमिटर (नं.२६ गेज) बाक्लो सिट आइरन वा अरु आगोले नछुने वस्तुले ढाकेको हुनुपर्छ । छाना बाट सोझै विस्फोटक पदार्थमा गोली हान्न सकिने गरी राखिएको म्यागाजिनको छानालाई गोली नछेड्ने वस्तुको छाना हाली वा म्यागाजिन भित्रको सिलिङमा कमसेकम १०० मिलिमिटर बाक्लो बालुवा वा अन्य उत्तिकै गोली नछेड्ने वस्तुको छत्र राखी वा अन्य कुनै तरीकाले गोली नछेड्ने बनाइनु पर्छ । ५. ढोका: भूमि सतहमा बनाइएका म्यागाजिनका ढोकाहरु निम्न नाप बमोजिमको बनाइनु पर्छः– । (क) कमसेकम १५० मिलिमिटर बाक्लो काठको, वा । (ख) कमसेकम १०० मिलिमिटर बाक्लो रिइनफोर्सड कंक्रिटको वा । (ग) ५० मिलिमिटर बाक्लो काठको लाइनिङ्गसहितको ९ मिलिमिटर बाक्लो इस्पातको वा ९ मिलिमिटर भन्दा पातलो इस्पातको बनाउने भए इस्पातको हरेक ३ मिलिमिटर घटी गरेको २५ मिलिमिटरका दरले काठको मोटाई बढाई, वा । (घ) कमसेकम १०० मिलिमिटरको फासलामा राखेको काठको पाताको बीचमा छानेको बालुवा वा अरु त्यस्तै गोली नछेड्ने वस्तुले भरी बाहिर कमसेकम ०.४५७ मिलिमिटर (नं .२६ गेज) बाक्लो फलामको पाता वा अरु कुनै आगोले नछुने वस्तुले ढाकेको । जमीन मुनि बनाइएका म्यागाजिनका ढोकाहरु कमसेकम ५० मिलिमिटर बाक्लो काठ वा उत्तिकै त्यस भन्दा अधिक बलियो अन्य कुनै वस्तुले ठोस किसिमसँग बनाइनु पर्छ । स्थायी म्यागाजिनको ढोकामा निम्न बमोजिमको ताला लगाइनु पर्छः– । (क) दुईटा भोटे ताल्चा, वा । (ख) छुट्टै अन्तरापमा लगाइएका दुइटा पांग्रे ताल्चा, वा । (ग) एउटा भोटे ताल्चा र एउटा पांग्रे ताल्चा, वा । (घ) दुईटा साँचोले खोल्नुपर्ने एउटा भोटे ताल्चा । पांग्रे ताल्चा र भोटे ताल्चाहरु बहुतै मजबूत हुनुपर्छ । ढोकामा राखिने कब्जा, अन्तराप इत्यादि बलियो हुनुपर्छ र ताला लगाएपछि त्यसको कुनै पेच, वासर (नट) बोल्ट इत्यादि बाहिरबाट खोल्न नसकिने गरी लगाइएको हुनुपर्छ । म्यागाजिनका प्रवेशद्वार र हावाद्वारा बाहेक अरु कुनै प्रकारको खुला प्वाल हुनु हुँदैन ।
विस्फोटक पदार्थ नियम २०२० (Explosives Rules, 1963)

पांग्रे ताल्चा र भोटे ताल्चाहरु बहुतै मजबूत हुनुपर्छ । ढोकामा राखिने कब्जा, अन्तराप इत्यादि बलियो हुनुपर्छ र ताला लगाएपछि त्यसको कुनै पेच, वासर (नट) बोल्ट इत्यादि बाहिरबाट खोल्न नसकिने गरी लगाइएको हुनुपर्छ । म्यागाजिनका प्रवेशद्वार र हावाद्वारा बाहेक अरु कुनै प्रकारको खुला प्वाल हुनु हुँदैन । जगको प्वाल (फाउण्डेशन मेण्ट) छेर्की किसिमको (अफसेट टाइप) हुनुपर्छ र सबै प्वालहरुलाई धातुको बलियो जाली राखी वा अन्य कुनै प्रकारको बनावटबाट मानिस, पशु, पंक्षी आगो, झिल्का इत्यादि पस्न नसक्ने म्यागाजिन भित्र राखेको विस्फोटक पदार्थलाई विस्फोट गर्न सक्ने कुनै गोली समेत सोझै छिर्न नसकिने गरी बनाइनु पर्छ । भूमिमाथिका कुनै स्थायी म्यागाजिन वा त्यसको बाहिरी पर्खालमा राखिने कुनै सङ्केत पाटी यस्तो प्रकारले राख्नु पर्छ कि त्यस पाटीका मुखबाट छिरी जाने कुनै गोलीले म्यागाजिनमा पर्न नसकिने होस् । अनुसूची-७ । (नियम १४(२) सँग सम्बन्धित) । बक्स टाइप म्यागाजिनको ढाँचा । बनावट: बक्स टाइप म्यागाजिनहरु ५० मिलिमिटर बाक्लो काठमा वा ७५ मिलिमिटर बाक्लो नरम काठ वा उत्तिकै चोरी हुन नसक्ने अरु वस्तुले बनाइएको हुनुपर्छ । धातुले बनेको म्यागाजिन भए त्यसभित्र कुनै झिल्का पैदा नगर्ने वस्तुको (नन्स्पार्कलिग मेटेरियल) लाइनिङ लागाउनु पर्छ । त्यस्तो म्यागाजिनको ढोका वा ढक्कनमा (लिड) बलियो कब्जा र अन्तरापहरु यस्तो किसिमबाट लागाएको हुनुपर्छ कि त्यसमा ताला लगाएपछि ती अन्तरापका कब्जाहरु बाहिरबाट खोल्न वा झिक्न नसकिने होस् । बक्स टाइप म्यागाजिनमा कमसेकम एउटा बहुतै मजबूत ताला लगाउनु पर्छ । घर बाहिर स्थापना गरिने कुनै पनि बक्स टाइप म्यागाजिनलाई उठाई लैजान नसकिने गरी अंकुश लगाई बाँधी राख्नुपर्छ । तेल, ग्रीज,पेट्रोल डिजेल पुरानो कपडा वा अन्य कुनै छिटो आगो लाग्न सक्ने वस्तुहरु भएको घरमा बक्स टाइप म्यागाजिनलाई राख्नु हुन्न । बक्स टाइप म्यागाजिनलाई कुनै स्टोभ, भट्टी वा खुला आगो वा ज्वालाबाट कमसेकम ६.२५ मिटर र अन्य कुनै बाह्य तापको स्रोतबाट कमसेकमा १.६ मिटर टाढा राख्नु पर्छ । बक्स टाइप म्यागाजिनलाई रातो वा अरु कुनै रंग लगाई “विस्फोटक” भनी स्पष्ट लेखेको हुनुपर्छ ।