chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

५ २ ५० । २ १ २० । १ १० । ५ । २ । १ । (ख) धातु पाताका तौलहरु । मिलिग्राम श्रेणी:- ५००, २००, १००, ५०, २०, १०, ५, २ र १ हरेक श्रेणीमा व्यवहारिक सुविधाको निमित्त २, २०, र २०० संज्ञाका तौलहरु दुईवटा हुनुपर्छ । फलाम र स्टीलका तौलहरु । २.(क) पदार्थ:- ५० किलोग्रामदेखि १० किलोग्रामसम्मका तौलहरु कास्ट आइरनबाट बनेको हुनुपर्छ । ५ किलोग्रामदेखि १०० ग्रामसम्मका तौलहरु कास्ट आइरन वा फोर्ज्ड माइल्ड स्टीलको हुनुपर्छ । (ख) आकार आयाम:- कास्ट आइरनबाट वा माइल्ड स्टीलबाट बनेका तौलहरुको आकार चित्र नं. १ र २ बमोजिम र आयाम तालिका नं. १ र २ बमोजिम हुनेछ । (ग) ५० किलोग्रामदेखि १० किलोग्रामसम्मका कास्ट आइरन तौलहरुमा माइल्ड स्टीलको हैन्डल हुनुपर्छ । (घ) मिलान गर्ने प्वाल:- ५० किलोग्रामदेखि १० किलोग्रामसम्मको तौलहरुमा मिलान गर्ने प्वाल एकापट्टिको ब्लकको माथिपट्टि आयताकार (रेक्टांगुलर) हुनेछन् र तल गएको हुनेछन् र ५ किलोग्रामदेखि १०० ग्रामसम्मको तौलहरुमा मिलान गर्ने प्वाल माथिपट्टि ढकहरुको बीचमा गोलाकारका हुनेछन् । ढक मिलान गर्दा यही प्वालमा सीसा भरेर मिलाइनु पर्छ । जाँचको टाँचार सालको टाँचामाथि प्वाल थुन्ने सीसामा लगाउनु पर्छ प्वालका आयामहरु चित्रहरुमा दिइएकै हुनुपर्छ । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । चित्र नं. १ । (चित्र १ यहाँ राखिएको छ) । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । तालिका नं. १ । तौल क ख ग घ ङ च छ ज झ ञ ट ठ ड ढ ण त थ द ध । १०० ग्राम २० ८.५ ७ ६.८ ४.५ १३ २२ १ २.५ ४.५ ३० २ ३.५ ६.५ १.५ २ २ २ १ । २०० ,, २५ १३.५ १२ ११ ७ १६ २८ १ २.५ ५ ४० २.२५ ४ १०.५ १.५ २.५ २ ३.२ १.५ । ५०० ,, ३४ १३.५ १२ ११ ७ २२ ३८ १ २.५ ५ ५० ३ ५.५ १०.५ १.५ २.५ २ ३.२ १.५ । १ किलोग्राम ४३ १७.५ १६ १५ १० २७ ४८ १ २.५ ५ ६५ ४ ७ १४.५ १.५ २.५ २ ५ २ । २ ,, ५४ २६ २४ २२ १४ ३६ ६० १.५ ४ ९ ८० ५ ९ २१.५ १.५ ५ ३ ५ २ । ४ ,, ७२ २६ २४ २२ १६ ४६ ८० १.५ ४ ९ १२० ६.५ १२ २१.५ १.५ ५ ३ १० २ । सबै आयाम मिलिमिटरमा आयामको घटीबढी हद ५ प्रतिशत । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । चित्र नं. २ । (चित्र २ यहाँ राखिएको छ) । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । तालिका नं. २ । तौल क ख ग घ ङ च छ ज झ ञ ट ठ ड ढ । १० किलोग्राम ४६ २४ २० १३ २० २५ ४६ १९३ १०९ १९० २५ ३२ २८ २२ । २० ,, ६१ २४ २० १३ २० ३० ६१ २३४ १३९ २३० २९ ३२ २८ २२ । ५० ,, ८३ २४ २० १३ २० ४० ८३ ३१४ १९२ ३१० ४० ३२ २८ २२ । तौल ण त थ द ध न प फ ब भ म य अ । १० किलोग्राम १६ ३५ १० १ ७० ८१ ९७ ९५ ८ ३८ २५ १६ ६ । २० ,, १६ ५० १० १ ९५ १०६ ११७ ११५ १२ ५२ ३० २० ८ । ५० ,, १६ ७० १० १ १४८ १५९ १५७ १५५ १६ ७४ ४० २५ १० । सबै आयाम मिलिलिटरमा । आयामको घटीबढीमा हद ५ प्रतिशत । (ङ) फलाम र स्टीलका ढकहरु । इजाजत दिइएको जाँचको घटीबढीको हद:- । संज्ञा जाँचको घटीबढीको हद । ५० किलोग्राम २० ग्राम । २० “ १० “ । १० “ ५ “ । ५ “ २ “ । २ “ १.५ “ । १ “ १ “ । ५०० ग्राम ५०० ग्राम । २०० “ ४०० “ । १०० “ ३०० “ । ५० “ २०० “ । तर, नयाँ तौलहरु जाँच गर्दा तौलको संज्ञानुसार इजाजत दिइएको घटीको हदको ५० प्रतिशत भन्दा तौल घटी भएको हुनुहुँदैन । ३. पित्तल र काँस का तौलहरु: । (क) यी तौलहरु ढालेको पित्तलका वा काँसका छडिलाई दबाएर वा ताछेर तयार गरिएको हुनुपर्छ । (ख) आकार र आयाम: । ब्रास र ब्रोंज तौलहरु तल लेखिएका किसिमका हुनेछन्:- । बुलियन तौलहरु । (१) २० किलोग्रामदेखि २ किलोग्रामसम्मका तौलहरु सिलिन्डर आकारको हुनुपर्छ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

३. पित्तल र काँस का तौलहरु: । (क) यी तौलहरु ढालेको पित्तलका वा काँसका छडिलाई दबाएर वा ताछेर तयार गरिएको हुनुपर्छ । (ख) आकार र आयाम: । ब्रास र ब्रोंज तौलहरु तल लेखिएका किसिमका हुनेछन्:- । बुलियन तौलहरु । (१) २० किलोग्रामदेखि २ किलोग्रामसम्मका तौलहरु सिलिन्डर आकारको हुनुपर्छ । २० किलोग्रामदेखि १० किलोग्रामसम्मको तौलहरुमा ह्यान्डल रहनु पर्छ र बाँकी २ किलोग्रामसम्मका तौलहरुमा माथि गट्टा भएको हुनुपर्छ । आकार र आयाम क्रमशः चित्र नं. ३ र ४ तालिका नं. ३ र ४ अनुसार हुनुपर्छ । २० किलोग्रामदेखि २०० ग्रामसम्मका तौलहरुमा बुलियन ईटको आकार भित्र चित्रमा दिइए अनुसार लेखिएको हुनुपर्छ र १०० ग्रामदेखि १ ग्रामसम्मका तौलहरुमा ईटको आकार मात्र कुँदिएको हुनुपर्छ । चित्र नं. ३ । तालिका नं. ३ । ह्यान्डल भएको बुलियन तौलहरुको आयाम । संज्ञा क ख ग घ ङ च छ ज झ ञ ट ठ । २० किलोग्राम १३३ १५७ ७१ १०६ ४१ १६ ५५ ६१ २५ २६ १४ २५ । १० किलोग्राम १०६ १३० ६४ ८५ ३३ १४ ५० ४९ २५ २६ १३ २५ । सबै आयामहरु मिलिलिटरमा आयामको घटीबढीहरु ५ प्रतिशत । चित्र नं. ४ । तालिका नं. ४ । गट्टावाल बुलियन तौलहरुको आयाम । संज्ञा क ख ग घ ङ च छ ज झ ञ । ५ किलोग्राम ८६ ८८ ४१ ५६ ३७.५ २२.५ १८.५ ३८ १९ २० । २ “ ६४ ६७ २७ ३९ २४ १४ १३ २७ १७ १७.५ । १ “ ५० ५० २३.५ ३३ २१ १२ ११.५ २५ १६ १७ । ५०० ग्राम ४१ ३९ २० २५ १७ १०.५ ८.५ १९ १६ १७ । २०० “ ३२ २९ १७ २० १२ ९ ७ १३.५ १३ १३.५ । १०० “ २४ २४ १२ १७ ९.५ ६ ६ ११ ११ १२ । ५० “ १९ १९ १० १४ ८ ५ ५ ९ ९.५ १० । २० “ १४ १४ ६ १० ६ ३ ३ ६ ६ ७ । १० “ ११ ११ ५ ८ ५ ३ २ । ५ “ ९ ९ ४ ६ ४ २ २ । २ “ ६ ६ ३ ४ २ १.५ १.५ । १ “ ६ ६ २ ३ १ १ १ । सबै आयामहरु मिलिलिटरमा आयामको घटीबढीको हद - । (क) १ किलोग्रामभन्दा बढीको निमित्त + ५ प्रतिशत । (ख) १ किलोग्राम र सो भन्दा घटीको निमित्त + १० प्रतिशत । (२) गट्टा नराखिएको र १ किलोग्राम देखि १ ग्रामसम्मका तौलहरु च्याप्टो सिलिन्डर आकारको हुनुपर्छ र एक अर्को माथि मिलाएर राख्दा एकनासले मिल्ने हुनुपर्छ । १ किलोग्राम देखि २० ग्रामसम्मका तौलहरुमा ईटको आकारभित्र “बुलियन” र चित्र ५ मा दिए अनुसार नेपाल सरकारको छाप कुँदिएको र तालिका नं. ५ बमोजिमको हुनुपर्छ । चित्र नं. ५ । तालिका नं. ५ । पित्तलको सिलिण्ड्रिकल बुलियन तौल । चेप्टो सिलिण्ड्रिकल बुलियन तौलहरूको आयामहरू । संज्ञा क ख ग घ ङ च छ ज । १ किलोग्राम ८२.५ ६६.५ १६ १६ ३ ८.० २४ १७ । ५०० ग्राम ६५ ४९.५ १६ १३ २.५ ७.७५ १९ १७ । २००,, ४८.० ३८.५ १३ ९.५ २.५ ४.७५ १४ १४ । १००,, ३७.५ २९.५ ११ ७ २ ४ ११.५ १२ । ५०,, २८.५ २२.५ ९.५ ६ १.५ ३ १०.५ १० । २०,, २६.५ १७.५ ८ ४ १.५ २.० ७ ८ । १०,, १६.५ १३.५ १ १.५ ६ । ५,, १२.५ १०.५ १ १ ५ । २,, १० ८ ०.५ १ ४ । १,, ७.५ २.५ । सबै आयामहरू मिलिमिटरमा आयामहरूको हद ±१० प्रतिशत । बुलियन बाहेकका पित्तलका तौलहरू । फलाम र स्टीलको तौलहरूका श्रेणीका पूरक तौलहरू:- । १ किलोग्रामदेखि १ ग्रामसम्मको तौलहरू च्याप्टो आकारका माथिदेखि तलसम्म स्पष्टसँग साँघुरिदै गएको हुनुपर्छ । आकार आयाम क्रमशः चित्र नं. ६ र तालिका नं.६ बमोजिम हुनुपर्छ । चित्र नं. ६ । [चित्र] । तालिका नं. ६ । चेप्टो सिलिण्ड्रिकल तौलहरूको आयामहरू । संज्ञा क ख ग घ ङ च छ ज । १ किलोग्राम ८४.५ ५८ १६ ७६ ४ १५ २५.५ २० । ५०० ग्राम ६४ ४६.५ १६ ५६ ३ १४ २३ २० । २००,, ५० ३४.५ १३ ४५ २.५ ९.५ १५ १५ । १००,, ३८ २६ ११ ३३.५ २ ९.५ १३ १३ । ५०,, २९ २०.५ १० २५ २ ८ ११.५ १२ । २०,, २२ १६.५ ८ १९.५ १ ४ ८ १० ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

चित्र नं. ६ । [चित्र] । तालिका नं. ६ । चेप्टो सिलिण्ड्रिकल तौलहरूको आयामहरू । संज्ञा क ख ग घ ङ च छ ज । १ किलोग्राम ८४.५ ५८ १६ ७६ ४ १५ २५.५ २० । ५०० ग्राम ६४ ४६.५ १६ ५६ ३ १४ २३ २० । २००,, ५० ३४.५ १३ ४५ २.५ ९.५ १५ १५ । १००,, ३८ २६ ११ ३३.५ २ ९.५ १३ १३ । ५०,, २९ २०.५ १० २५ २ ८ ११.५ १२ । २०,, २२ १६.५ ८ १९.५ १ ४ ८ १० । १०,, १७.५ १२.५ १६ १ ६ । ५,, १३ १० ११ १ ५ । २,, १० ७.५ ९ ०.५ ३.५ । १,, ८ ६.५ २.५ । सबै आयामहरू मिलिमिटरमा आयामहरूको + १० प्रतिशत । (ग) मिलान गर्ने प्वाल:- । २० किलोग्रामदेखि २० ग्रामसम्मका तौलहरूमा पिंधको केन्द्रबाट साँघुरिदै गएको गोलो प्वाल चित्र नं. ६ अनुसार राखिनु पर्छ । (घ) इजाजत दिइएको जाँचको घटीबढीका हदहरू:- । जाँचको घटीबढीका हदहरू:- । संज्ञा बुलियन ढक (मिलिग्राम) बुलियन बाहेक अरु ढल (मिलिग्राम) । २० किलो ५०० । १०,, ३५० । ५,, २०० । २,, १०० । १,, ५० १००० । ५०० ग्राम ३० ५०० । २००,, २५ २५० । १००,, २० १२५ । ५०,, १५ १०० । २०,, १० ५० । १०,, ८ ४० । ५,, ६ ३० । २,, ४ २० । १,, २ १० । तर नयाँ जाँच गर्दा तौलको संज्ञा अनुसार इजाजत दिइएको घटी हदको सयकडा ५० भन्दा तौल घटी भएको हुनुहुँदैन । ४. धातुपाताको तौलहरू । (क) संज्ञा:- धातुपाताका तौलहरूको संज्ञा १(ख) बमोजिम हुनेछ । (ख) पदार्थ:- यी तौलहरू स्टेनलेसस्टील, एलुमिनियम पित्तल वा निक्केल सिल्भरका पाताहरूबाट तयार गरिएको हुनुपर्छ । आकार र आयाम । (ग) साधारण तौलहरू तालिका नं. ७ अनुसार आयामको र चित्र नं. ७ आकारको हुनुपर्छ । एक छेउ केही माथितिर मोडेको हुनुपर्छ । चित्र नं. ७ । [चित्र] । तालिका नं. ७ । धातुपाताका तौलहरूको आयाम । संज्ञा ख १ ख २ ख ३ उ मौ । ५०० मिग्रा — — १२ ४ २ । २००,, — ९.० — ३.५ २ । १००,, ९.० — — ३.५ २ । ५०,, — — ९.५ ३ १.५ । २०,, — ६.४ — २.५ १.५ । १०,, ६.४ — — २ १.५ । ५,, — — ६.३ २ १ । २,, — ३.६ — २ १ । १,, ३.६ — — २ १ । सबै आयामहरू मिलिमिटरमा । आयामको घटी बढीको हद ± १० प्रतिशत । (घ) बुलियन तौलहरू गोलाकार हुनुपर्छ र एकापट्टि चित्र नं. ८ मा दिए झैं मोडिएको हुनुपर्छ । आकार र आयाम क्रमशः चित्र नं. ८ मा तालिका नं. ८ मा बमोजिम हुनुपर्छ । चित्र नं. ८ । [चित्र] । तालिका नं. ८ । धातुपाताका बुलियन तौलहरूको आयामहरू:- । संज्ञा (मिलिग्राम) घ ज ग । ५०० ११ २ २ । २०० १० २ २ । १०० ९ २ २ । ५० ८ १.५ २ । २० ६.३ १.५ १.६ । १० ५.६ १.५ १.६ । ५ ५.० १.० १.० । २ ४ १ १ । १ ३.२ १ १ । सबै आयामहरु मिलिमिटरमा । आयामहरुको घटी बढीको हद ± १० प्रतिशत । (ङ) इजाजत दिइएका घटीबढीका हदहरु:- । संज्ञा जाँचको घटी बढीको हद । बुलियन ढकहरु बुलियन बाहेक अरु ढकहरु । मिलिग्राम मिलिग्राम मिलिग्राम । ५०० १.२ १०.० । २०० १.२ ७.० । १०० १.० ५.० । ५० ०.५ २.० । २० ०.५ २.० । १० ०.५ १.० । ५ ०.२५ ०.५ । २ ०.२ ०.२ । १ ०.१ ०.१ । तर नयाँ जाँच गर्दा संज्ञा अनुसार इजाजत दिइएको घटीहदको सयकडा ५० भन्दा तौल घटी भएको हुनुहुँदैन । ५. (क) बनावट: ढालिएका तौलहरुको ढलान सफा हुनुपर्छ र खाल्डा, प्वाल र अरु त्रुटिहरु भएको हुनु हुँदैन । मेशिनद्वारा खराज गरेर तयार गरिएका तौलहरु सफासँग खराज हुनुपर्छ र छ्याकटे, खस्रो हुनु हुँदैन । कास्ट आइरनका तौलहरु तथा तताई पिटेर बनाएका तौलहरु उपयुक्त कालो रङ्ग अथवा वार्निसले एकनाससँग पातलो गरी पोतिएको हुनुपर्छ । (ख) तौलमा उठेका सङ्केत अथवा चिन्हहरु स्पष्ट र बुझिने र गहिरो हुनुपर्छ । यसरी मारिएका टाँचाहरु धेरै समयसम्म नमेटिने हुनुपर्छ । तर यस्ता तौलहरुमा सङ्केत चिन्ह आदिका टाँचाहरु गहिरो गरी लगाउँदा पाता टुट्ने वा भाँच्िने हुनुहुँदैन ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

(ख) तौलमा उठेका सङ्केत अथवा चिन्हहरु स्पष्ट र बुझिने र गहिरो हुनुपर्छ । यसरी मारिएका टाँचाहरु धेरै समयसम्म नमेटिने हुनुपर्छ । तर यस्ता तौलहरुमा सङ्केत चिन्ह आदिका टाँचाहरु गहिरो गरी लगाउँदा पाता टुट्ने वा भाँच्िने हुनुहुँदैन । (ग) तौलहरुको मिलान गर्न सीसा प्रयोग गर्दा साधारण प्रयोगको अवस्थामा नखस्ने गरी लगाउनुपर्छ । (घ) कास्ट आइरनका तौलहरुमा हैन्डल नचलने गरी लगाइएको हुनुपर्छ । ६. सङ्केत अङ्कन: । (क) २० ग्राम र सो देखि तलका सबै तौलहरु बाहेक अरु निर्माताको नाम अथवा ट्रेडमार्क नमेटिने गरी ढलान गरिएको अथवा टाँचामारिएको हुनुपर्छ । (ख) किलोग्राम सङ्केत गर्न किलोग्राम, ग्राम सङ्केत गर्न ग्राम र मिलिग्राम सङ्केत गर्न मिग्रा आदि संज्ञा सबै तौलहरुमा नमेटिने गरी अङ्कन गरिएको हुनुपर्छ । ५० मिलिग्राम र सोदेखि मुनिको ढकहरुमा संज्ञा अक्षरमा अङ्कन नगरिएको भए पनि हुन्छ । संज्ञा सङ्केत गर्न अङ्क र अक्षरको आकार निर्माताको नाम वा ट्रेडमार्कको अक्षरको आकार भन्दा दोब्बर ठूलो हुनुपर्छ तथा सङ्ख्या र अक्षर नेपाली तथा अंग्रेजी लिपिमा हुनुपर्छ । (ग) निरीक्षकको सबै टाँचाहरु लगाउन सकिने सबभन्दा सानो तौल ५० ग्रामको हुनेछ । ५० ग्रामदेखि माथिका सबै व्यापारिक तौलहरुमा निरीक्षक नम्बर साल र जाँचको टाँचाहरु लगाउनु पर्छ । १०० मिलिग्रामसम्मको तौलमा सालको टाँचामात्र लगाउनुपर्छ । ५० मिलिग्रामदेखि मुनिका तौलहरुमा कुनै टाँचालाउनु हुँदैन । यदि तिनीहरुलाई बट्टामा राखेको भए त्यो बट्टामा टाँचालाई प्रमाणित गरिनु पर्छ । यदि बट्टा नभए जाँच गरेको प्रमाणपत्रद्वारा यस्ता तौलहरु प्रमाणित गरिनु पर्छ । नोट: जाँचको टाँचाभन्नाले विशेष किसिमले पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित । नेपालको निसाना छाप कुँदिएको टाँचालाई सम्झनु पर्छ । ७. मिलान:- । मिलान गर्ने प्वाल, राखिएका तौलहरुलाई मिलान गर्दा चाहिए जति सीसा वजन गरी हालेर प्वालमा मिल्ने सीसाले बन्द गरेको हुनुपर्छ र सीसाको सतह घटीमा ३ मिमि प्वालको भित्र हुनुपर्छ । खण्ड २ । व्यापारिक क्यारेट तौलहरु । १. साधारण: । (क) व्यापारिक क्यारेट तौलहरु मणी, मोती तथा बहुमूल्य जवाहरत आदि तौलन प्रयोग गरिन्छ । (ख) गणना तथा व्यवहारिक सुविधाको हेतुले साधारण :- एक क्यारेट सय बराबर भागमा उपखण्डित हुनेछ र प्रत्येक भागलाई सेन्ट भनिनेछ । यसरी १ सेन्ट भन्नाले २ मिलिग्राम बराबर हुन्छ । क्यारेट तौलहरुमा भिन्नांश वजनहरु भए उक्त भिन्नांशलाई प्रतिसय सेन्टमा यति भाग भनी संज्ञा लेख्ने प्रणाली अनुसार गरिन्छ जस्तो ०.५ क्यारेटलाई ५० । १०० क्यारेट लेखिन्छ । २. संज्ञा: । क्यारेट तौलहरुको संज्ञा तल दिए अनुसार हुनेछ । (क) गट्टा भएका तौलहरु:- । संज्ञा सममूल्यता । क्यारेटमा ग्राममा । ५०० १०० । २०० ४० । १०० २० । ५० १० । २० ४ । १० २ । ५ १ । (ख) धातु पाता तौलहरु । संज्ञा क्यारेट सममूल्यता मिलिग्राम । २ ४०० । १ २०० । ५० । १०० १०० । १० । १०० ४० । ५ । १०० २० । २ । १०० १० । १ । १०० २ । ०.५ । १०० १ । व्यवहारमा प्रयोग गरिने तौलहरुको वास्तविक श्रेणीमा २०, २०० र २ । १००, १० । १०० का तौलहरु दुई दुई वटा हुनुपर्छ । गट्टादार ढकहरु: । (क) पदार्थ: । यी ढकहरु पेलिएको, तानिएको वा थिचेर निकालिएको पदार्थबाट तयार गरिनु पर्छ र ढालेर तयार गरिएका हुनुहुँदैन । ढकहरु पित्तल, काँस, निक्केल, सिल्बर, अचुम्बकीय निक्केल, क्रोमियम वा अचुम्बकीय स्टेनलेसस्टीलबाट तयार गरिएको हुनुपर्छ । ३. (क) आकार र आयाम:- ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

१००, १० । १०० का तौलहरु दुई दुई वटा हुनुपर्छ । गट्टादार ढकहरु: । (क) पदार्थ: । यी ढकहरु पेलिएको, तानिएको वा थिचेर निकालिएको पदार्थबाट तयार गरिनु पर्छ र ढालेर तयार गरिएका हुनुहुँदैन । ढकहरु पित्तल, काँस, निक्केल, सिल्बर, अचुम्बकीय निक्केल, क्रोमियम वा अचुम्बकीय स्टेनलेसस्टीलबाट तयार गरिएको हुनुपर्छ । ३. (क) आकार र आयाम:- । आकार तथा आयाम चित्र नं. ९ र तालिका नं. ९ बमोजिम हुनेछ । चित्र नं. ९ । तालिका नं. ९ । गट्टावाल क्यारेट तौलहरुको आयामहरु । सबै आयामहरु मिलिमिटरमा । संज्ञा क्यारेट (क्या) क ख ग घ ङ च छ ज झ । ५०० १२ २.५ १.२५ ५ १.५ ८ ३२.२ १३.२ ६०.४० । २०० १० २.२ १.१० ४.५ १.५ ६.५ २४.४ ९.६० ०.३० । १०० ९ २.० १.०० ४.० १.० ६.० १९.१ ७.६३ ०.३० । ५० ८ १.८ ०.९० ३.५ १.० ५.५ १५.० ५.९५ ०.२५ । २० ७ १.७ ०.८५ ३.० १.० ५.० १०.८ ४.९३ ०.२५ । १० ६ १.६ ०.८० २.५ १.० ४.५ ८.२ ३.२६ ०.२० । ५ ५ १.५ ०.७५ २.० १.० ४.० ६.३ २.४९ ०.२० । माथिका आयामहरू घनत्व ८.४ ग्राम प्रति घन सेमी भएको पदार्थसँग सम्बन्धित छन् । उत्पादन गर्दा र पदार्थमा फरकको दृष्टिकोणबाट ग, ङ र झ मा बाहेक अरु आयामहरूमा घटीबढीको हद ± ५ प्रतिशत मान्यता दिइएको छ । इजाजत संज्ञा जाँचको इजाजत दिइएको घटी बढी हद । ५०० क्यारेट ८ मिलिग्राम । २०० ,, ६ ,, । १०० ,, ५ ,, । ५० ,, ४ ,, । २० ,, ३ ,, । १० ,, २ ,, । ५ ,, १ ,, । तर पहिलो जाँच गर्दा घटी हदको सयकडा ५० भन्दा घटी भएको हुनुहुँदैन । ४. धातु पातामा तौलहरू:- । (क) पदार्थ:- । १० । १०० क्यारेट र सोदेखि मुनिका तौलहरू आलुमिनियम पाताबाट बनाइनुपर्छ । यसदेखि माथिका तौलहरू पित्तल, आलुमिनियम, निक्केल सिल्भर, निक्केल क्रोमियम वा काँस का पाताबाट तयार गरिनुपर्छ । (ख) आकार तथा आयाम:- । आकार चित्र नं. १० र आयाम तालिका नं. १० बमोजिम हुनेछ । चित्र नं. १० । [चित्र] । तालिका नं. १० । धातु पाताको क्यारेट तौलहरूको आयामहरू । संज्ञा नाप (क) । क्यारेट (क्या) मिमी । २ १२ । १ १० । ५० । १०० ९ । २० । १०० ८ । १० । १०० ७ । ५ । १०० ६ । २ । १०० ५ । १ । १०० ४ । ०.५ । १०० ३ । घटी बढीको हद ± १० प्रतिशत । धातु पाताको तौलहरू चलाउन सुविधाको निम्ति चित्र नं. १० बमोजिम कुना उठाइएको हुनुपर्छ । (ग) इजाजत दिइएका घटी बढीका हदहरू:- । संज्ञा जाँचको घटी बढीको हद । क्यारेट मिलिग्राम । २ ०.८ । १ ०.६ । ५० । १०० ०.४ । २० । १०० ०.२ । १० । १०० ०.२ । ५ । १०० ०.१ । २ । १०० ०.१ । १ । १०० ०.१ । ०.५ । १०० ०.१ । तर पहिलो जाँच गर्दा घटी हदको सयकडा ५० भन्दा घटी भएको हुनुहुँदैन । ५. निर्माण तथा बनावट:- । (क) यी ढकहरूको सतह यथाशक्य चिल्लो हुनुपर्छ । धातुपाता तौलहरू यथाशक्य राम्ररी काटिएको हुनुपर्छ र फोकाहरू नभएको हुनुपर्छ । (ख) ज्यादा स्थायित्वको र चिल्लोपनको दृष्टिकोणले यी तौलहरूमा निक्केल, क्रोमियम, सुन वा रोडियम धातुको गिल्टी लगाइन सकिनेछ । ६. अङ्कन:- । (क) ५० क्यारेट र सोदेखि मुनिका तौलहरू बाहेक हरेक तौलमा निर्माताको नाम वा ट्रेडमार्क र संज्ञा नमेटिने गरी अङ्कित गरिएको हुनुपर्छ । (ख) संज्ञाको सङ्ख्याका अङ्कन, अगाडि र पछाडि देवनागरी र अंग्रेजी अक्षरको बीचमा गरिनु पर्छ । सङ्ख्याको अङ्कन देवनागरी तथा अंग्रेजी दुवै लिपिमा चित्रमा देखाइए अनुसार क्रमशः तल र माथि लेखिनुपर्छ । निर्माताको नाम वा ट्रेडमार्क लिपिको आकारभन्दा तौलको संज्ञा तथा लिपि दोब्बर ठूलो हुनुपर्छ । (ग) तौलमा उठेका सङ्केत अथवा चिन्हहरू स्पष्ट बुझिने हुनुपर्छ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

सङ्ख्याको अङ्कन देवनागरी तथा अंग्रेजी दुवै लिपिमा चित्रमा देखाइए अनुसार क्रमशः तल र माथि लेखिनुपर्छ । निर्माताको नाम वा ट्रेडमार्क लिपिको आकारभन्दा तौलको संज्ञा तथा लिपि दोब्बर ठूलो हुनुपर्छ । (ग) तौलमा उठेका सङ्केत अथवा चिन्हहरू स्पष्ट बुझिने हुनुपर्छ । धातुपातामा टाँचामारिएका सङ्केत वा चिन्हहरू स्पष्ट बुझिने र गहिरो हुनुपर्छ । यसरी मारिएका टाँचाहरू धेरै समयसम्म नमेटिने हुनुपर्छ । तर यस्ता तौलहरूमा सङ्केत चिन्ह आदिका टाँचाहरू गहिरो गरी लगाउँदा पाता फुट्ने वा भाँचिने गरी हुनुहुँदैन । ७. प्याकिङ:- । (क) हरेक क्यारेट तौलको सेटमा २ मा तोकिएको संज्ञाको श्रेणीदेखि बाहेक २, २०, २०० र २ । १००, २० । १०० क्यारेटका एक एक थप ढकहरू समेत हुनुपर्छ । (ख) तौलहरू भित्र मखमलको कपडाले मोरिएको बट्टामा राखिनुपर्छ । साना साना धातुपाताका तौलहरू आफ्नो स्थानबाट हट्न नसक्ने गरी काँच वा पारदर्शक पदार्थले ढाकिएको हुनुपर्छ । तौलहरू उठाउनको निम्ति बाकसमा एक चिम्टी समेत समावेश गरिएको हुनुपर्छ । खण्ड ३ । तरल पदार्थ नाप्ने व्यापारिक ग्राहिता नापहरु । साधारण । यस खण्डमा तीन किसिमका व्यापारिक ग्राहिता नापहरु पर्दछन्:- । (१) डुबाउने सिलिन्ड्रिकल । (२) खन्याउने सिलिन्ड्रिकल । (३) वृत्ताकार (कोनिकल) । सिलिन्ड्रिकल नापहरु दूध, खाने तेल आदि जस्ता वस्तुहरु र कोनिकल नापहरु—खनिज तेलहरु आदि जस्ता नाप्नेमा प्रयोग गरिन्छन् । संज्ञा । यस्ता विभिन्न नापहरुको संज्ञा निम्न लेखिए बमोजिम हुनेछ:- । सिलिन्ड्रिकल खन्याउने सिलिन्ड्रिकल डुबाउने कोनिकल खन्याउने । २ लिटर २ लिटर २० लिटर । १ ,, १ ,, १० ,, । ५०० मिलिलिटर ५०० मिलिलिटर ५ ,, । २०० ,, २०० ,, २ ,, । १०० ,, १०० ,, १ ,, । ५० ,, ५० ,, ५०० मिलिलिटर । २० ,, २० ,, २०० ,, । १०० ,, । ३. आकार र आयाम:- । (क) सिलिन्ड्रिकल डुबाउने र खन्याउने नापको आकार र आयाम क्रमशः चित्र नं. ११ (क), (ख) र तालिका नं. ११ बमोजिम हुनुपर्छ । चित्र नं. ११ । [चित्र] । तालिका नं. ११ । सिलिन्ड्रिकल आयतन नापको आयामहरू । संज्ञा क ख घ ग । बढी घटी घटी । २ लि. १२० १८० ३६० २५० १.६० । १ ,, १५ १४२ २५४ २१० १.६० । ५०० मिलि ७५ ११४ २२४ १६० १.६० । २०० ,, ५५.५ ८३ १६६ १२० १.२५ । १०० ,, ४४ ६६ १३२ १०० १.२५ । ५० ,, ३५ ५२ १०४ ८० १.२५ । २० ,, २६ ३८ ७६ ६० १.०० । सबै आयामहरु मिलिमिटरमा । घटी बढीको हद ±१० प्रतिशत । (ख) कोनिकल नापको आकार र आयाम क्रमशः चित्र नं. १२ तालिका नं. १२ बमोजिम हुनुपर्छ । चित्र नं. १२ । तालिका नं. १२ । कोनिकल आयतन नापको आयामहरु । संज्ञा क ख ग घ ङ च छ ज झ ज ट । २० लि. ९७ ३८८ ३८८ २०८ १९४ ३९० १.०० ३५ ८६ २९ ३० । १० ,, ७७ ३०८ ३०७ १७४ १५४ ३०९ १.०० ३० ७५ २६ २५ । ५ ,, ६१ २४४ २४४ १४७ १२२ २४७ ०.८०० २५ ६५.५ २४ २० । २ ,, ४५ १८० १८० ११८ ९० चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ९८ ०.८०० २० ५६ २२ १६ । १ ,, ३६ चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । १४३ १४३ ९५.५ ७२ १४५ ०.६३० २० ४५ १८ १६ । ५०० मिलि २८ ११४ ११३ ७४ ५६ ११५ ०.६३० १५ ३५ १४ १२ । २०० ,, २१ ८४ ८४ ५३ ४२ ८६ ०.६३० १० २४.५ १० ८ । १०० ,, १७ ६६ ६७ ४१ ३४ ६९ ०.६३० १० १८.५७ ८ । आयामको घटी बढीको हद १० लि. र २० लि. को निमित्त ५ प्रतिशत र अरु सबैको निमित्त १० प्रतिशत हुनेछन् । सबै आयामहरु मिमीमा । ४. पदार्थः । (क) सिलिन्ड्रिकल ग्राहिता नामः- । आलुमिनियम वा आलुमिनियम मिश्र धातुपाता, पित्तल अथवा स्टेनलेस स्टील पाता ढलाई तयार गर्नुपर्छ । पाताको न्यूनतम मोटाई तालिका बमोजिम हुनुपर्छ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

आयामको घटी बढीको हद १० लि. र २० लि. को निमित्त ५ प्रतिशत र अरु सबैको निमित्त १० प्रतिशत हुनेछन् । सबै आयामहरु मिमीमा । ४. पदार्थः । (क) सिलिन्ड्रिकल ग्राहिता नामः- । आलुमिनियम वा आलुमिनियम मिश्र धातुपाता, पित्तल अथवा स्टेनलेस स्टील पाता ढलाई तयार गर्नुपर्छ । पाताको न्यूनतम मोटाई तालिका बमोजिम हुनुपर्छ । (ख) कोनिकल ग्राहिता नाप ग्यालभनाइज्ड स्टील पाता वा टीन प्लेटबाट तयार गरिनुपर्छ । पाताको न्यूनतम मोटाई तालिकामा तोकिएबमोजिम हुनुपर्छ । (ग) ग्राहिता नापको भित्री सतहमा दाग लागेको हुनुहुँदैन र बिट एकनाससँग मिलेको हुनुपर्छ । (घ) खन्याउने सुविधाको निमित्त ग्राहिता नापहरुमा राम्रो र अनुपातिक आकृतिको टुटी भएको हुनुपर्छ । (ङ) कोनिकल ग्राहिता नापहरुमा पदार्थ नपोखिने गराउनको निमित्त एक रिटेनिड लिप समेत राखिनु पर्छ र निरीक्षकको टाँचलगाउनको लागि एक सीसाहितको फुली पनि हुनुपर्छ । (च) रिटेनिड लिपको फेदमा ५ मिलिमीटर ब्यासको एक प्वाल रहेको हुनुपर्छ र तरल पदार्थ भर्दा सोही प्वालको तल्लो भागसम्म मात्र भर्नुपर्छ । यस्तो प्वाल ह्याण्डलसित समकोण पारी राखिएको हुनुपर्छ । कोनिकल ग्राहिता नाप पिंधमा उपयुक्त तवरले समकोणसँग राखिएको पाताद्वारा मजबुत गराइनु पर्दछ । (छ) कोनिकल ग्राहिता नापलाई लम्बबाट १२०° ढल्काउँदा सबै तरल पदार्थ पोखिने हुनुपर्छ । (ज) कोनिकल ग्राहिता नापहरु धेरै समयसम्म टिक्न सक्ने गरी प्रशस्त मजबुत हुनुपर्छ । मान्यता दिइएका जाँचको घटी बढीका हदहरु । डुबाउने, खन्याउने सिलिन्ड्रिकल र कोनिकल ग्राहिता नापहरुको घटी बढीको हद । संज्ञा कोनिकल सिलिन्ड्रिकल । १० मिलि १ मिलि । २० ,, २ ,, । ५० ,, ३ ,, । १०० ,, ३ मिलि ५ ,, । २०० ,, ५ ,, १० ,, । ५०० ,, ८ ,, १५ ,, । १ लिटर १० ,, २० ,, । २ ,, १५ ,, ३० ,, । ५ ,, २५ ,, ५० ,, । १० ,, ५० ,, १०० ,, । २० ,, १०० ,, २०० ,, । ५० ,, १५० ,, ३०० ,, । ५. अङ्कनः- । (क) हरेक सिलिन्ड्रिकल ग्राहिता नापहरुमा नमेटिने गरी निर्माताको नाम वा ट्रेडमार्क अङ्कित गरिएको हुनुपर्छ । (कोनिकल ग्राहिता नापहरुको सम्बन्धमा यस्तो संज्ञा नाम वा ट्रेडमार्क अंगामा नै कुँदिएको वा छुट्टै पातामा अङ्कित गरी नझर्ने गरी जडेको हुनुपर्छ । ) । (ख) संज्ञाको सङ्ख्यामा अङ्कन देवनागरी र अंग्रेजी अक्षर दुवैमा क्रमशः देब्रे र दाहिनेपट्टि दिइनुपर्छ । (ग) सङ्ख्याको अङ्कको तदनुरूप तलतिर क्रमशः देवनागरी र अंग्रेजी लिपिमा लि. वा. मिलि तथा (m.) वा (m.l.) अङ्कित गरिएको हुनुपर्छ । (घ) सङ्ख्याको अङ्क र संज्ञाको आकार निर्माताको नाम वा ट्रेडमार्कभन्दा कमसेकम दोब्बर ठूलो हुनुपर्छ । ❖खण्ड ३ (क) । ठूला भाँडाहरुको ग्राहिता मापाङ्कन गर्ने उपकरण । १. क्षेत्रः- । ठूला ठूला व्यापारिक बल्क मेजर, भेहिकल ट्यांक, बल्क मिटर आदि मापाङ्कन गर्न प्रयोग गरिने उपकरणहरु पर्दछन् । २. परिभाषाः- । मापाङ्कन गर्ने उपकरणको क्षमताः- मापाङ्कन गर्ने उपकरणको क्षमता भन्नाले नापिने तरल पदार्थ उपकरणमा भर्दा सोमा अङ्कित चिह्नसँग तरल पदार्थहरुको मेनिस्कस निम्नतम विन्दुसँग मिलेको क्षमतालाई जनाउँदछ । ३. संज्ञा (डिनोमिनेसन)ः- । मापाङ्कन गर्ने उपकरणको क्षमता ५०, १००, २००, ५००, १०००, १५००, २०००, ५००० लिटर हुनेछ । चौथो संशोधनद्वारा थप । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । चित्र नं. १२ (क) । मापाङ्कन मेजरको ढाँचा । तालिका नम्बर १२ (क) । संज्ञा क ख ग घ ङ च छ ज । ५० लिटर ४४० २७३ १०० ४०० ६२ ६२ ४० १०० ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

३. संज्ञा (डिनोमिनेसन)ः- । मापाङ्कन गर्ने उपकरणको क्षमता ५०, १००, २००, ५००, १०००, १५००, २०००, ५००० लिटर हुनेछ । चौथो संशोधनद्वारा थप । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । चित्र नं. १२ (क) । मापाङ्कन मेजरको ढाँचा । तालिका नम्बर १२ (क) । संज्ञा क ख ग घ ङ च छ ज । ५० लिटर ४४० २७३ १०० ४०० ६२ ६२ ४० १०० । १०० ,, ५४० ३६८ १२५ ४०० ७६ ८० ५० १०० । २०० ,, ६८० ४६४ २०० ४०० ८८ १०५ ६० १०० । ५०० ,, ९२० ६३७ ३०० ४०० ११३ १४९ ७५ १०० । १००० ,, ११६० ८०१ ४०० ४०० १३८ १९३ ९० १०० । १५०० ,, १३३० ९१५ ५०० ४०० १५१ २२२ ९८ १०० । २००० ,, १४८० ९७९ ६०० ४०० १६० २५० १०५ १०० । ५००० ,, २०२० १३११ १००० ४०० १८६ ३५० १२५ १०० । सबै आयाम मि.मि. मा सङ्केत गरिएको छ । आयामको घटीबढी हद ५ ± प्रतिशतमा नाप्ने उपकरणको त्रुटि त्यसको कुल क्षमताको ०.१ प्रतिशतभन्दा बढी हुँदैन । ४. (क) नाप्ने उपकरण माइल्ड स्टीलको पाता र पाइपबाट बनाइएको हुनुपर्छ । (ख) पाटाको मोटाइ निम्नबमोजिमको हुनुपर्छ । क्षमता न्यूनतम मोटाइ । ५०० लिटरसम्म १.८ मि.मि. । १००० लिटरदेखि १५०० लिटरसम्म २.५ मि.मि. । २००० देखि ५००० लिटरसम्म ४.० मि.मि. । ५. निर्माण तथा बनावट: । (क) नाप्ने उपकरण मजबुतसँग बाहिरी भागबाट वेल्डिङ्ग गरी जोडिएको हुनुपर्छ र भित्री सतहमा कुनै किसिमको उबड-खाबड तथा अन्य कुनै खराबी हुनुहुँदैन । (ख) नाप्ने उपकरणको भित्री भाग इपोक्सी रेजिन जस्ता प्रतिरोध क्षमता भएका पदार्थद्वारा पोतिएको र बाहिरी भाग रोगन गरिएको हुनुपर्छ । (ग) ठीक क्षमता यकीन गर्न नाप्ने उपकरणको माथिल्लो भाग (गर्दन) मा गेज ग्लास (Gauge Glass) नाप रेखाङ्कित ऐना वा ऐना झ्याल (Glass window) मा ओभर फ्लो पाइपको व्यवस्था हुनुपर्छ । (घ) नाप्ने उपकरणको तल्लो भागसम्म पुग्ने गरी फिलिङ्ग पाइप उपलब्ध गराउनुपर्छ । (ङ) तरल पदार्थ भर्दा वा निष्कासन गर्दा हुन आउने भूमरी तथा अन्य अस्थीरताहरु रोक्नका लागि नाप्ने उपकरणको निकासद्वारा माथि व्याफल प्लेट जडान गरिएको हुनुपर्छ । तरल पदार्थको बहावलाई बाधा नदिने तथा हावा वा अन्य तरल पदार्थलाई पस्न नदिने गरी व्याफल प्लेट बनाइएको हुनुपर्छ । (च) नाप्ने उपकरणको निकास तरल पदार्थ खन्याउँदा भाँडो पूरै रित्तिने गरी निर्माण गरिएको हुनुपर्छ । (छ) स्थाई रुपमा जडान भएको नाप्ने उपकरण जमिनमा मजबुत साथ ठड्याउनका लागि उपयुक्त ढाँचाको स्ट्याण्ड हुनुपर्दछ । उदाहरणका लागि चित्र नं. १२ (ख) र १२ (ग) मा देखाइएका छन् । (ज) खुट्टीद्वारा अड्याइएको चल नाप्ने उपकरणको हकमा त्यसलाई ठड्याउन समतल जमिन र सतह मिलाउन चाहिने स्क्रीउजेक, स्पिरीट लेभल आदि त्यसैसाथ समावेश गरिएको हुनुपर्छ । (झ) नाप्ने उपकरण मिलान गर्न आवश्यक पर्ने एक वा दुई मिलान गर्ने साधन (Adjusting device) उक्त उपकरणमा समावेश हुनुपर्छ । त्यस साधनबाट भाँडो को क्षमताको ०.५ प्रतिशतसम्म मिलान गर्न सक्ने हुनुपर्छ । नाप्ने उपकरणमा समावेश भएका मिलान गर्ने साधनहरुलाई सिलबन्दी गर्न छेउमै सिलिङ्ग लग व्यवस्था हुनुपर्छ साथै ग्रहिता अङ्कित चिन्हलाई मिलान गरी सकेपछि तलमाथि नपार्न सक्नका लागि सिल गर्न सक्ने ठाउँ हुनुपर्छ । (ञ) आवश्यक परेको बेला नाप्ने उपकरणको भित्री भाग रङ्गाउन वा निरीक्षण गर्न मानिस वा हात पस्न सक्ने व्यवस्था हुनुपर्छ । ६. मापाङ्कन कार्यविधिः- । १. वितरण गरिने नाप्ने उपकरण मापाङ्कन विधि ।