chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
गोरखापत्र कर्पोरेशन नियमहरू २०२१ (Gorkhapatra Corporation Rules, 1964)

३८. भुक्तानी म्यादको रकममा लाग्ने व्याज र सूचना पठाउने : (१) ऐनको अधीनमा रही कुनै शेयरहोल्डर वा ऋणदाताले कुनै भुक्तानी म्यादको तिर्नुपर्ने रकम तोकिएको मिति सम्ममा पनि नतिरेमा सो वापत निजले तोकिएको मितिले वास्तविक भुक्तानी भएको मिति सम्मको वर्ष १ को ५ प्रतिशतका दरले व्याज तिर्नु पर्छ । (२) तिर्नु पर्ने रकम तोकिएको मिति सम्ममा पनि नतिरेमा उपनियम (१) बमोजिमको दरले हुन आउने व्याज र सो रकम भुक्तानी नगरिए वापत तत्कालसम्म हुने सबै खर्चहरूका लागी यसरी भुक्तानी नगरी बाँकी राखेको जुनसुकै बखत कर्पोरेशनले जम्मा एकमुष्ट तिर्ने गरी त्यस्तो शेयरहोल्डर वा ऋणदातालाई सूचना पठाउन सक्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम सूचना पठाउँदा तिर्नु पर्ने रकमको भुक्तानी म्याद पठाएको मितिले कमसेकम १४ दिन पछिको मिति, स्थान र कुन व्यक्ति छेउ भुक्तानी गर्नु पर्ने हो सो उल्लेख गरिनेछ । सो बमोजिम भुक्तानी नगरेमा तत्सम्बन्धी ऋणपत्रमा व्याज नदिइने र समितिले निर्णय गरे बमोजिम रकम कट्टा गर्न सक्ने कुराको समेत उल्लेख सोही सूचनामा लेखिनेछ । (४) उपनियम (१) बमोजिम लागेको व्याजको सम्बन्धमा समितिले मनासिब देखेका केही अङ्क तिर्न नपर्ने गरी निर्णय गर्न सक्नेछ । ३९. निश्चित समयमा भुक्तानी गर्नु पर्ने रकम भुक्तानी म्यादको रकम सरह भुक्तानी गर्ने : यी नियमहरू बमोजिम शेयर सम्बन्धी तिर्नु पर्ने रकम बाहेक अरू रकम किस्ताबन्दी गरी निश्चित समयमा भुक्तानी गर्ने म्याद दिइएकोमा त्यस्तो प्रत्येक रकमको लागि समितिबाट भुक्तानी म्यादको सूचना दिइएको सरह मानी तिर्नु पर्नेछ । त्यस बारे रकमको सम्बन्धमा यस परिच्छेदका सबै कुराहरू लागू हुने छन् । ४०. भुक्तानी म्यादको रकम पेश्की भुक्तानी गर्न सकिने : समितिले उपयुक्त देखेमा कुनै ऋणपत्र वापत कुनै ऋणदाताले समितिलाई भुक्तानी गर्न पर्ने रकमको सबै वा केही अंश म्यादमा तोकिएको रकममा बढाई अगावै पेश्कीको रूपमा तिर्न चाहेमा तिर्न सक्नेछ । त्यसरी समय समयमा भुक्तानी म्यादको रकम बढाई तत्काल पेश्की दिइएका रकमहरू वापत कर्पोरेशनले वर्ष १ को ५ प्रतिशतमा नबढाई त्यस्तो ऋणदाता र समितिको आपसमा मञ्जुरी भए बमोजिम दरले निजलाई व्याज दिन सक्नेछ । ४१. ऋणपत्रबाट रकम कट्टा गर्न सकिने : ऋणपत्रको किस्ताबन्दी बमोजिम भुक्तानी गर्नु पर्ने रकम नतिरी बाँकी राखेको भए तत्सम्बन्धी ऋणपत्रमा जुनसुकै समय समितिबाट निर्णय भए बमोजिम रकम कट्टा गर्न सकिनेछ । तर सो कट्टा गर्ने रकम सम्बन्धित ऋणपत्रमा भुक्तानी भै सकेको रकमको ५ प्रतिशत भन्दा बढता हुने छैन । ४२. रकम कट्टा गरिसकेपछि सूचना दिने : कुनै ऋणपत्रमा रकम कट्टा गरिएपछि सो हुनु भन्दा अघिसम्म सो ऋणपत्र जुन व्यक्तिको नाममा कायम रहेको थियो निजलाई सो कट्टा गरिएको निर्णयको सूचना पठाइनेछ । त्यसरी कट्टा गरिएको कुरा र मिति समेत माइन्युट किताबमा जनाइनेछ । तर त्यसरी सूचना पठाउन वा माइन्युट किताबमा जनाउन छुटेको वा लापरवाही भएको कारणले कट्टा गरिएको निर्णय अमान्य हुने छैन । ४३. कट्टा गरिएको रकम कर्पोरेशनको सम्पत्ति हुने : त्यसरी कट्टा गरिएको रकम कर्पोरेशनको सम्पत्ति हुनेछ र सो रकमलाई समितिले आफूले उपयुक्त देखे बमोजिमको काममा लगाउन सक्नेछ ।
गोरखापत्र कर्पोरेशन नियमहरू २०२१ (Gorkhapatra Corporation Rules, 1964)

तर त्यसरी सूचना पठाउन वा माइन्युट किताबमा जनाउन छुटेको वा लापरवाही भएको कारणले कट्टा गरिएको निर्णय अमान्य हुने छैन । ४३. कट्टा गरिएको रकम कर्पोरेशनको सम्पत्ति हुने : त्यसरी कट्टा गरिएको रकम कर्पोरेशनको सम्पत्ति हुनेछ र सो रकमलाई समितिले आफूले उपयुक्त देखे बमोजिमको काममा लगाउन सक्नेछ । ४४. कट्टा गरिने निर्णय बदर गर्न सक्नेछ : कट्टा गरिएको रकम काममा लगाई नसकेको भए समितिले जुनसुकै बखत त्यस्तो निर्णयलाई बदर गर्न सक्नेछ । ४५. समितिले नयाँ प्रमाणपत्रहरू दिन सक्ने : ऐन र यी नियमहरूले दिएको अधिकार प्रयोग गरी समितिले कुनै शेयर बिक्री गरेकोमा सो शेयरको प्रमाणपत्र अघिल्लो शेयरहोल्डर वा ऋणदाताबाट कर्पोरेशनमा दाखिल भएको रहेनछ भने समितिले उक्त प्रमाणपत्रलाई रद्दी गरी त्यसको बदलामा हालको शेयरहोल्डर वा ऋणदातालाई अर्को नयाँ प्रमाणपत्र दिन सक्नेछ । ४६. नामसारीको लिखत गर्ने : समितिले अन्यथा निर्णय गरेमा बाहेक रीतपूर्वक नामसारीको लिखत तयारी गरी नामसारी लिने र दिने दुबै पक्षको मञ्जुरको सही छाप लगाई सो लिखित लिई शेयर प्रमाणपत्र सहित राखी कर्पोरेशनको कार्यालयमा दाखिल नगरेसम्म त्यस्तो शेयरको कुनै नामसारी रजिष्टर गर्ने छैन । त्यस्तो नामसारीको लिखतमा नामसारी गरी लिने र दिने दुवैको सहिछाप ठेगाना र पेशा उल्लेख भएको हुनु पर्छ । नामसारी गरी लिनेको नाममा सो शेयर रजिष्टर नगरिएसम्म नामसारी गरी दिने व्यक्ति नै सो शेयरको धनी मानिनेछ । त्यस्तो व्यक्तिले पनि आफ्नो सहिछाप ठेगाना र पेशा समेत लेखेको हुनु पर्छ । परिच्छेद-८ । नामसारी । ४७. नामसारी रजिष्टर गर्नको लागि दरखास्त दिने : शेयरको नामसारी रजिष्टर गराउँदा नामसारी गरी दिने वा लिने कसैले पनि दरखास्त दिन सक्नेछ । तर नामसारी गरी दिनेले त्यस्तो दरखास्त दिएमा केही मात्र रकम भुक्तानी भएको शेयरको सम्बन्धमा समितिले दरखास्तको सूचना नामसारी गरी लिने छेउ नपठाएसम्म नामसारीको रजिष्टर गरिने छैन र त्यस्तो सूचना पठाएपछि ऐन वा यी नियमहरूको अधीनमा रही सो सूचना नामसारी गरी लिनेले बुझी लिएको मितिले २ हप्तासम्ममा कुनै बाधा बिरोध गरेमा बाहेक समितिले निजको नाम रजिष्टर गर्नेछ । ४८. नामसारी रजिष्टर गर्ने समितिको अधिकार : (१) कसैले शेयरको नामसारी गर्न दरखास्त दिएमा समितिले त्यस्तो नामसारीलाई कारण सहित वा रहित रजिष्टर गर्न इन्कार गर्न सक्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम कुनै शेयरको नामसारी रजिष्टर गर्न इन्कार भएमा सो नामसारीको लिखत कर्पोरेशनको कार्यालयमा दाखिल भएको मितिले २ महिनाभित्र समितिले सो कुराको सूचना नामसारी गर्ने र नामसारी गरी लिने दुवै पक्ष कहाँ पठाउनु पर्छ । ४९. नाबालक बहुलाहा इत्यादिको नाममा नामसारीको रजिष्टर गर्न नहुने : कुनै नाबालक वा बहुलाएको व्यक्तिको नाममा कुनै शेयरको नामसारी गर्न हुँदैन । तर कुनै नाबालक वा बहुलाएको व्यक्तिको शेयरहोल्डरको अभिभावक वा कुनै शेयरहोल्डर मरेमा वा टाट उल्टेमा वा ऋण तिर्न नसकी साहुको दामासाहीमा परेमा सो वापत निजको नाममा रहेको शेयरमा हक पुग्ने व्यक्तिले त्यस्तो शेयरको प्रमाणपत्र र आफ्नो हक पुग्ने प्रमाणपत्र समितिलाई चित्त बुझ्ने गरी पेश गरेमा आवश्यकता अनुसार त्यस्तो व्यक्तिको नाममा त्यस्तो शेयर रजिष्टर गरी दिन सक्नेछ ।
गोरखापत्र कर्पोरेशन नियमहरू २०२१ (Gorkhapatra Corporation Rules, 1964)

५०. नामसारीको लिखत र प्रमाण दाखिल गर्नु पर्ने : नामसारीको रजिष्टर गर्न दरखास्त दिँदा नामसारीको लिखत, नामसारी गरिने शेयरको प्रमाणपत्र र ती शेयरहरू उपर नामसारी गरिदिने व्यक्तिको हक भएको र सो नामसारी गर्न पाउने अधिकार भएको प्रमाणपत्र कर्पोरेशनको कार्यालयमा दाखिल गर्नु पर्छ । नियम बमोजिम दस्तुर बुझाएपछि नामसारी गरी लिने व्यक्तिको नाममा लेखिए बमोजिमको शेयर रजिष्टर गरिनेछ । तर उक्त कुराहरूले नियम ४८ अन्तर्गत समितिले नामसारी रजिष्टर गर्न इन्कार गर्न पाउने अधिकारलाई बाधा पुऱ्याउने छैन । ५१. नामसारी लिखत समितिले राख्नु पर्ने : रजिष्टर गरिएको सबै नामसारीको लिखतहरू कर्पोरेशनको कार्यालयमा रहनेछ । तर समितिले रजिष्टर गर्न इन्कार गरेमा जसले नामसारीको लिखत दाखिल गरेको हो उसलाई फिर्ता दिनु पर्नेछ । ५२. नामसारीको दस्तुर लाग्ने : प्रत्येक नामसारीको रजिष्टर गर्न रु १ । - दस्तुर लाग्नेछ । ५३. नामसारीको रेकर्ड किताब र रजिष्टर बन्द गर्न सक्ने : समितिले आफूलाई उचित लागेमा वर्ष भरीमा बढीमा ४५ दिन सम्म र एक पटकमा लगातार ३० दिनमा नबढाइ नामसारीको रेकर्ड किताब र रजिष्टर बन्द गर्न सक्नेछ । तर त्यसरी बन्द गर्दा गोरखापत्र र अन्य प्रमुख दैनिक पत्रिकामा समेत ७ दिन अगावै सूचना गर्नु पर्छ । ५४. शेयरमा हक हुने व्यक्ति : मृत शेयरहोल्डरको प्रतिनिधिलाई मात्र सो मृतव्यक्तिको नाममा रजिष्टर भै राखेको शेयरमा हकदार भनी कर्पोरेशनले मान्यता दिनेछ । कुनै शेयर विभिन्न शेयरहोल्डरहरूको नाममा संयुक्त रूपले रजिष्टर भै ती मध्ये कुनै एक जनाको मृत्यु भएमा कर्पोरेशनको बाँकी संयुक्त शेयरहोल्डरहरूलाई मात्र सो शेयरको हकदार मान्नेछ तर सो कुराले गर्दा सो मृत व्यक्तिले अरू व्यक्तिहरूसँग लिई राखेको शेयर वापत निजको चल अचल सम्पत्तिमा रहने दायित्वबाट बञ्चित रहेको मानिने छैन । परिच्छेद-९ । पूँजी घटाउने र बढाउने अधिकार । ५५. पूँजी बढाउने अधिकार : ऐनको अधीनमा रही समितिले समय समयमा आफूले आवश्यक देखेको नयाँ शेयरहरू सृजना गरी कर्पोरेशनको निष्काशित चालू पूँजीलाई बढाउँदै लगी अधिकृत पूँजीको हदसम्म बढाउन सक्नेछ । ५६. नयाँ शेयरहरू निष्कासन गर्ने र बिक्री गर्ने : (१) कर्पोरेशनको साधारण सभाले प्रस्ताव पास गरी अन्यथा निर्णय गरेमा बाहेक नयाँ निष्कासन गरिएको शेयरहरू सर्वप्रथम पुराना रजिष्टर शेयरहोल्डरलाई अवस्थाअनुसार बिक्री गरिनेछ । त्यसरी बिक्रीमा निकाल्दा त्यस्तो कुरा खुलाई कमसेकम २४ दिनको म्याद तोकी पुराना शेयरहोल्डरहरूलाई सूचना जारी गरिनेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम नलिएका शेयरहरूका सम्बन्धमा समितिले कर्पोरेशनको सर्वोत्तम हितको ख्याल राखी सर्वसाधारण जनतालाई बिक्री गर्न सक्नेछ । ५७. नयाँ शेयरबाट उठेको पूँजी प्रारम्भिक पूँजीको अंश हुने : नयाँ शेयरहरूको सृजनाबाट उठेको पूँजी प्रारम्भिक पूँजीको अंश मानिनेछ र सो शेयरको सम्बन्धमा ऐन र यी नियमहरूको कुराहरू लागू हुनेछ । ५८. पूँजी घटाउने वा खारेज गर्ने बारे : कर्पोरेशनले समय समयमा विशेष प्रस्ताव पास गरी सो प्रस्ताव पास भएको मितिसम्ममा बाँकी रहन गएको वा कुनै व्यक्तिले नलिई वा लिन मञ्जुर नगरी त्यसै रहेको शेयरहरू खारेज गर्न वा हराएका वा उपलब्ध जायजथाको आधार नभएको पूँजीलाई खारेज गर्न वा शेयरहरू उपर दायित्व कम गर्दा आफ्नो पूँजी घटाउन सक्नेछ ।
गोरखापत्र कर्पोरेशन नियमहरू २०२१ (Gorkhapatra Corporation Rules, 1964)

५९. संयुक्त शेयर होल्डरहरूको हक र दायित्व : संयुक्त शेयरहोल्डरहरूले संयुक्त रूपले फाइदा उठाउने र तिनीहरू मध्ये कुनै पनि शेयरहोल्डर कायम नरहेमा अरू बाँकीले संयुक्त रूपमा त्यसको उपभोग गरेको मानिनेछ । सो शेयरको सम्बन्धमा भुक्तानी गर्न पर्ने रकम र अरू रकमहरू वापत तिनीहरूको संयुक्त रूपले दायित्व रहनेछ । सो शेयरबापत तिनीहरूले पाउने लाभांश वा अरू रूपैयाँ बुझी लिएको रसिद कुनै एक जनाले दिन सक्नेछ । ६०. शेयरहरू कर्पोरेशनलाई फिर्ता गर्ने : कुनै शेयरहोल्डरले आफ्नो सबै वा केही शेयरहरू कर्पोरेशनलाई फिर्ता गर्दा निज र समितिको आपसमा भएको मञ्जुरीको शर्त बन्देज बमोजिम गर्न सक्नेछ । परिच्छेद-१० । ऋण लिने अधिकार । ६१. ऋण लिने अधिकार : समितिले समय समयमा आफूलाई मनासिब लागे बमोजिम ऋणहरू लिन उठाउन र त्यसबाट कर्पोरेशनको प्रयोजनको निमित्त कुनै रकम भुक्तानी गराउन सक्नेछ । शेयरहोल्डरहरूले पनि कुनै धितो लिई वा नलिई कर्पोरेशनलाई ऋणदिन सक्नेछ । तर कर्पोरेशनले लिई राखेको र लिने भएको ऋणको रकम मिलाएर कुनै रकम कर्पोरेशनको चुक्ता पूँजीको समुचा रकम र कर्पोरेशनको पृथक रहेको रिजर्भको रकमभन्दा बढी भएमा समितिले साधारण सभाको अनुमति बिना त्यस्तो ऋण लिन पाउने छैन । ६२. ऋण लिँदाको शर्त बन्देज : समितिले साधारण सभाबाट अधिकार पाएमा अवस्थाअनुसार कर्पोरेशनको अचल सम्पत्तिको सबै वा केही अंशको धितो बन्धकमा राखी वा त्यसबाट व्यबहार हुने गरी ऋण लिन कर्पोरेशनको तत्कालको अचल सम्पत्तिको सबै वा केही अंशप्रति व्यबहार हुने ऋणपत्रहरू निष्कासन गरी ऋण उठाउन र कर्पोरेशनको प्रयोजनको निमित्त केही रकम सो ऋणपत्रमा भुक्तानी गराउन वा फिर्ता दिलाउन सक्नेछ । त्यसरी पास भएको निर्णयलाई पास भएको मितिले ३५ दिनसम्ममा नेपाल सरकारको सम्बन्धित विभागमा रजिष्टर गराउनु पर्छ । ६३. शेयरहोल्डरले दिएको ऋणको व्याज पाउने : ऐनको अधीनमा रही शेयरहोल्डरहरूले कर्पोरेशनलाई दिएको ऋणपत्रहरूको सम्बन्धमा आपसमा भएको सम्झौता अनुसार व्याज पाउनेछ । ६४. कर्पोरेशनको तर्फबाट सचिवले ग्यारेण्टी दिन र ठेक्का पट्टा गर्न पाउने : समितिले चाहेमा सचिवले समितिलाई दिईएको प्रत्येक ऋणको ग्यारेण्टी दिन र कर्पोरेशनको हितको निमित्त ठेक्का पट्टा गर्न सक्नेछ र त्यसको ग्यारेण्टी दिए बापत समितिले निर्धारित गरे बमोजिम र सचिवलाई मञ्जुर हुने रकम निजलाई दिइनेछ । त्यसरी पाएको रकमलाई सचिवले गरेको सेवा बापत पाएको पारिश्रमिक मानिने छैन । ६५. धितो बन्धकहरूको रजिष्टर गराउने : समितिले कर्पोरेशनको सम्पत्तिमा खास असर पर्ने सबै धितो बन्धकहरू र व्यबहार हुने सबै रकमहरूको लिखत नेपाल सरकारबाट स्वीकृत ढाँचामा रीतपूर्वकसित राख्न लगाउन पर्छ र त्यस्तो धितो बन्धक र अरू रकमलाई नेपाल सरकारको सम्बन्धित विभागमा रजिष्टर गराउनु पर्छ । त्यस्तो धितो बन्धक र अरू रकममा कुनै हेरफेर भएमा र त्यस्तो कुनै रकम भुक्तानी गरिएमा त्यसको सूचना कर्पोरेशनको तर्फबाट नेपाल सरकारको सम्बन्धित विभागलाई दिनु पर्छ ।
गोरखापत्र कर्पोरेशन नियमहरू २०२१ (Gorkhapatra Corporation Rules, 1964)

त्यस्तो धितो बन्धक र अरू रकममा कुनै हेरफेर भएमा र त्यस्तो कुनै रकम भुक्तानी गरिएमा त्यसको सूचना कर्पोरेशनको तर्फबाट नेपाल सरकारको सम्बन्धित विभागलाई दिनु पर्छ । ६६. ऋणदाता र शेयरहोल्डरले लिखत निरीक्षण गर्न पाउने : नियम ६५ बमोजिम धितो बन्धक र कर्पोरेशनको सम्पत्ति प्रति व्यबहार हुने अरू लिखतहरूको रजिष्टर भएको प्रतिलिपि र लिखतलाई त्यस्तो कुनै रजिष्टर भएको ऋणदाताले र शेयरहोल्डरले समितिबाट तोकेको दस्तुर तिरी र सो सम्बन्धमा कर्पोरेशनबाट लगाइएको मनासिब माफिकको प्रतिबन्धहरू पालन गरी निरीक्षण गर्न पाउने गरी खुला राख्नु पर्छ । तर कार्यालय खुलेको दिनमा त्यस्तो निरीक्षण गर्न पाउने समय २ घण्टा भन्दाकम हुने छैन । ६७. ऋणपत्र नामसारीको लिखत : कुनै रजिष्टर भएको ऋणपत्रको नामसारीको हकमा त्यस्तो नामसारीको रीतपूर्वक लिखत तयार गरी नामसारी गरी दिने र लिने दुवै पक्षको छाप लगाई सो ऋणपत्रको प्रमाणपत्र सहित कर्पोरेशनको कार्यालयमा दाखिल नगरी रजिष्टर गरिने छैन । ६८. ऋणपत्रको नामसारी रजिष्टर गर्न इन्कारको सूचना : समितिले कुनै ऋणपत्र रजिष्टर गर्न इन्कार गरेमा त्यसको सूचना नामसारी गरी दिने र लिने दुवै पक्षहरू छेउ पठाउनु पर्छ । ६९. लाभ हानिको खाता इत्यादि निरीक्षण गर्न ऋणदाताहरूको अधिकार : ऋणदाताहरू र निजहरूको प्रतिनिधिहरूले पनि शेयरहोल्डरहरू सरह कर्पोरेशनको व्यालेन्स सीट र लाभ हानिको खाताहरू, अडिटरहरूको प्रतिवेदन र सो सम्बन्धी अरू प्रतिवेदनहरू प्राप्त गर्न र निरीक्षण गर्न पाउने छन् । परिच्छेद-११ । रिजर्भ र अवमूल्यन कोष । ७०. रिजर्भ कोष : समितिले समय समयमा लाभांश वितरणको सिफारिश गर्नुभन्दा अगावै कर्पोरेशनको कारोबार नियमित रूपले र कुशलतापूर्वक चलाउने, आकस्मिक खर्च चलाउने, ऋण र समितिको अरू दायित्वहरूको हिसाब जाँच गर्ने र समितिले कर्पोरेशनको हितको लागि आवश्यक देखेको अरू प्रयोजनहरूको निमित्त कर्पोरेशनको मुनाफाध्ये उपयुक्त देखेजतिको अंश रिजर्भ कोषको निमित्त अलग छुट्याउन सक्नेछ । त्यसरी छुट्याइएको विभिन्न रकमहरूलाई समितिले शेयर बाहेक आफूले उचित देखेका अरू लगानीमा लगाउन, । समय समयमा त्यस्तो लगानीलाई हेरफेर गर्न, उपयोग गर्न र त्यसको सबै वा केही अङ्कलाई कर्पोरेशनलाई हित हुने अरू कामको लागि छुट्याउन सकिनेछ । ७१. अवमूल्यन कोष : समितिले समय समयमा लाभांश वितरणको सिफारिस गर्नुभन्दा अगावै कर्पोरेशनको लगानीमा हुने अवमूल्यन पूर्ति गर्न आगो, बाढी आँधी तुफान, भुकम्प, दुर्घटना, हुलदङ्गा, चलन चल्ती समेतको कारणबाट कर्पोरेशनको कुनै भवन, वर्कप्लान्ट, कलपूर्जा वा अरू सम्पत्ति नासिने वा नोक्सानी हुनेमा त्यसको बदलामा अर्को बनाउन त्यसको कुनै भाग मरम्मत वा हेरफेर गर्न वा पूर्ति गर्न, राम्रो अवस्थामा राख्न वा त्यस्तो अचल सम्पत्ति बढाउनमा लगाउन सकिने गरी कर्पोरेशनको मुनाफाध्ये आफूले उपयुक्त देखेजति अङ्क अवमूल्यन (डेप्रिसिएसन) कोषको निमित्त अलग छुट्याउन सकिनेछ । त्यस्तो छुट्याइएकोमा कोषमा रहेको जायजथयालाई कर्पोरेशनको कारोबारमा लगाउने पूरा अधिकार समितिलाई हुनेछ र सो जायजथयालाई कर्पोरेशनको अरू जायजथयाबाट अलग छुट्याई राख्न समिति वाध्य हुने छैन ।
गोरखापत्र कर्पोरेशन नियमहरू २०२१ (Gorkhapatra Corporation Rules, 1964)

त्यस्तो छुट्याइएकोमा कोषमा रहेको जायजथयालाई कर्पोरेशनको कारोबारमा लगाउने पूरा अधिकार समितिलाई हुनेछ र सो जायजथयालाई कर्पोरेशनको अरू जायजथयाबाट अलग छुट्याई राख्न समिति वाध्य हुने छैन । ७२. रुपैयाँ लगानी : रिजर्भ कोष र अवमूल्यन (डेप्रिसिएसन) कोषको निमित्त छुट्याइएका सबै रुपैयाँ कर्पोरेशनको मुनाफा भनी राखिनेछ र ती कोषहरूबाट क्रमशः वास्तविकता नोक्सानी वा अवमूल्यन (डेप्रिसिएसन) को निमित्त चाहिने व्यवस्था गरी सकेपछि लाभांश भुक्तान गर्नमा पनि लगाउन सकिनेछ । त्यस्तो रुपैयाँ र कर्पोरेशनको प्रयोजनको निमित्त तत्काल तुरुन्तै चाहिने अरू सबै रुपैयाँलाई समितिले चाहेको लगानी वा धितो बन्धकमा लगाउन चालू पूँजी सरह प्रयोग गर्न कुनै बैङ्कमा धितो राख्न सकिनेछ । परिच्छेद-१२ । लाभांश । ७३. लाभांश घोषित गर्ने : कर्पोरेशनले साधारण सभाबाट प्रस्ताव पास गरी लाभांश घोषित गर्नेछ । ७४. ऋणको रकम कट्टा गर्न सकिने : समितिले कुनै शेयरहोल्डरहरूलाई लाभांश बाँड्दा सो शेयरहोल्डरबाट भुक्तानी म्यादको रकम वा अरू कुनै ऋणपत्रको रकम बाँकी भए सो तिर्न कर्पोरेशनले निजलाई कुनै औपचारिक भुक्तानी म्याद पठाएको वा नपठाएको जे भए तापनि लाभांशबाट कट्टा गर्न सकिनेछ । ७५. लाभांशको बदला जायजथया दिन सकिने : (१) साधारण सभाले लाभांश घोषित गर्दा त्यस्तो लाभांशको सबै वा केही अंश वापत कुनै खास खास जायजथयाहरू वितरण गर्ने निर्देश दिन सकिनेछ । त्यस्तो निर्णयलाई सचिवले कार्यान्वित गर्नु पर्छ । (२) त्यस्तो वितरणको सम्बन्धमा कुनै कठिनाई आइपरेमा समितिले आफूले उचित देखे बमोजिमको समाधान गर्न सकिनेछ । खास गरेर समितिले त्यस्तो अवस्थामा खण्डी प्रमाणपत्रहरू निष्काशन गर्न, त्यस्तो खास खास जायजथयाहरू वा त्यसको कुनै अंशको वितरणको निमित्त मूल्य निर्धारित गर्न र सबै पक्षहरूको हकलाई एकनास गरी मिलाउन, त्यसरी निर्धारित गरिएको मूल्यको आधारमा कुनै पनि शेयरहोल्डरलाई नगद भुक्तानी गर्ने गरी निर्णय गर्न सकिनेछ । ७६. हुलाकद्वारा भुक्तानी : शेयरहरूको नगदीमा दिन पर्ने लाभांश, व्याज वा अरू रुपैयाँ सो शेयरहोल्डरको रजिस्टर भएको ठेगानामा संयुक्त शेयरहोल्डरहरू भए तिनीहरूमध्ये रजिस्टर किताबमा सबैभन्दा पहिले नाम हुने व्यक्तिको ठेगानामा वा त्यस्तो शेयरहोल्डर वा संयुक्त शेयरहोल्डरहरूले लिखत रूपमा दिइ राखेको ठेगानामा सोझै हुलाकबाट पठाउन सकिनेछ । ७७. संयुक्त शेयरहोल्डरहरूको लाभांश वा अरू रुपैयाँको रसिद : कुनै शेयरको संयुक्त होल्डरहरूमध्ये कुनै एकजनाले सो शेयर वापत बुझिलिएको लाभांश वा अरू रुपैयाँको रसिद गरी दिन सकिनेछ । ७८. लाभांशको व्याज नपाउने : कसैले पनि कर्पोरेशनबाट लाभांशको व्याज पाउने छैन । ७९. नामसारीले लाभांशको हकमा असर नपर्ने : कुनै शेयरको नामसारी गरिएको कारणले सो नामसारी रजिस्टर नगरिएसम्म सो शेयर लाभांश पाउने हक नामसारी गरी दिने व्यक्तिबाट नामसारी गरी लिने व्यक्तिमा सरेको मानिने छैन । ८०. दावी नगरेमा लाभांश : कसैले लाभांश घोषित भएको मितिले १ वर्षसम्म दावी नगरेमा समितिले सो लाभांश उपर कसैको दावी नपरेसम्म कर्पोरेशनको हित हुने काममा लगाउन सकिनेछ । लाभांश घोषित भएको मितिले ६ वर्षसम्म कसैले दावी नगरेमा समितिले सो लाभांश कर्पोरेशनको हितको निमित्त जफत गर्न सकिनेछ । परिच्छेद-१३ ।
गोरखापत्र कर्पोरेशन नियमहरू २०२१ (Gorkhapatra Corporation Rules, 1964)

८०. दावी नगरेमा लाभांश : कसैले लाभांश घोषित भएको मितिले १ वर्षसम्म दावी नगरेमा समितिले सो लाभांश उपर कसैको दावी नपरेसम्म कर्पोरेशनको हित हुने काममा लगाउन सकिनेछ । लाभांश घोषित भएको मितिले ६ वर्षसम्म कसैले दावी नगरेमा समितिले सो लाभांश कर्पोरेशनको हितको निमित्त जफत गर्न सकिनेछ । परिच्छेद-१३ । मुनाफालाई पूँजीमा परिणत गर्ने । ८१. मुनाफालाई पूँजीमा परिणत गर्ने : (१) कर्पोरेशनले समितिको सिफारिसमा साधारण सभाद्वारा देहाय बमोजिम निर्णय गर्न सकिनेछ :- । (क) तत्काल कर्पोरेशनका रिजर्भ खातामा वा लाभ र हानिको खातामा चढाइएको वा वितरणको निमित्त उपलब्ध भएको रकमको कुनै अंश पूँजीमा परिणत गर्न वाञ्छनीय भन्ने, र । (ख) खण्ड (क) मा लेखिए बमोजिमको रकम समान अनुपातका लाभांशमा वितरण गरिएमा सो पाउने भएका शेयरहोल्डरहरूमा उपनियम (२) मा लेखिएको तरिकामा वितरणको निमित्त खुला गरिदिनु भन्ने । (२) उपनियम (१) को खण्ड (ख) मा लेखिएको रकम नगदमा भुक्तानी गरिने छैन । तर, । सम्बन्धित शेयरहोल्डरले लिई राखेको ऋणपत्रको तत्काल चुक्ती हुन बाँकी रहेको रकम चुक्ता गर्नमा लगाइनेछ । (३) कर्पोरेशनबाट पास भएको प्रस्तावलाई समितिले कार्यान्वित गर्नु पर्छ । ८२. समितिले विनियोजन इत्यादि गर्ने : नियम ८१ मा लेखिए बमोजिम पास भएको प्रस्तावलाई समितिले समय समयमा देहाय बमोजिम गर्न पर्छ :- । (क) पूँजीमा परिणत गर्ने गरी निर्णय गरिएको लाभांश नबाँडिएको मुनाफाका रकमहरूलाई विनियोजन गर्ने र काममा लगाउने, । (ख) सामान्यतया त्यसलाई कार्यान्वित गर्न चाहिने सबै काम कार्यहरू गर्ने । परिच्छेद-१४ । आर्थिक व्यवस्था । ८३. बजेट : सचिवले हरेक वर्ष वैशाखको पहिलो सातामा आय व्ययको अनुमानित विवरण समितिका समक्ष प्रस्तुत गर्नु पर्छ । ८४. निकासा : स्वीकृत बजेटमा परेका प्रत्येक रकमबाट नियमानुसार खर्च गर्नको निमित्त एक कलममा बढीमा १० हजार रुपैयाँको निकासा सचिवले दिन सकिनेछ । सो भन्दा बढीको निकासा समितिले दिनेछ । ८५. ठेक्का पट्टा वा योजना स्वीकृति सम्बन्धमा : कर्पोरेशनलाई चाहिने कामको निमित्त कुनै ठेक्का पट्टा गर्दा वा कुनै योजना स्वीकार गर्दा सचिवले बढीमा रु २,००० । - दुई हजारसम्मको ठेक्का वा योजना स्वीकृति गर्न सकिनेछ । सो भन्दा माथिको चाहिँ समितिले गर्नेछ । ८६. मालसामान खरीद बिक्री : कर्पोरेशनले मालसामान किन्नु, बिक्री गर्नु परेमा प्रचलित घटाघट वा बढाबढको नियम अनुसार गर्नु पर्नेछ । ८७. सवारीको उपयोग : कर्पोरेशनको मोटर गाडीहरू र त्यस्तै सवारीहरू कर्पोरेशनको काममा मात्र प्रयोग गरिनेछ र त्यसको लगबुक तोकिए बमोजिम राख्नु पर्छ । ८८. समाचारपत्रको आदान प्रदान : (१) विदेशी वा स्वदेशी समाचार पत्रहरूसँग गोरखापत्रको आदान प्रदान गर्ने अधिकार कर्पोरेशनलाई मात्र हुनेछ । (२) कर्पोरेशनको समाचारपत्र विदेशी वा स्वदेशी कुनै पुस्तकालय वा स्कूल वा सार्वजनिक संस्थामा निःशुल्क पठाउँदा वेश हुन्छ भन्ने लागेमा निः शुल्क दिन अथवा शुल्कको १० प्रतिशतसम्म छुट दिने अधिकार सचिवलाई हुनेछ । परिच्छेद-१५ । हिसाब र लिखतहरू । ८९. हिसाब किताब राख्ने : (१) समिति वा सचिवले कर्पोरेशनको कारोबार वास्तविक र दुरुस्त देखिने गरी हिसाब किताबहरू र लिखतहरू नेपाली भाषामा राख्नु राख्न लगाउनु पर्छ ।
गोरखापत्र कर्पोरेशन नियमहरू २०२१ (Gorkhapatra Corporation Rules, 1964)

परिच्छेद-१५ । हिसाब र लिखतहरू । ८९. हिसाब किताब राख्ने : (१) समिति वा सचिवले कर्पोरेशनको कारोबार वास्तविक र दुरुस्त देखिने गरी हिसाब किताबहरू र लिखतहरू नेपाली भाषामा राख्नु राख्न लगाउनु पर्छ । (२) कर्पोरेशनको हिसाब किताब आफ्नो प्रधान कार्यालयमा समिति वा शेयरहोल्डरबाट निरीक्षण गर्न सकिने गरी राख्नु राख्न लगाउनु पर्छ । तर, । सो हिसाब किताबहरू कर्पोरेशनको साधारण सभाको अनुमतिले मात्र निरीक्षण गर्न पाउनेछ । (३) त्यस्तो हिसाब किताबहरू प्रधान कार्यालयबाट हटाई अन्य सुरक्षित ठाउँमा राख्न सकिनेछ तर त्यसरी हटाउँदा त्यसको कारणहरू सहितको सूचना नेपाल सरकारको सम्बन्धित विभागमा पठाउनु पर्छ । ९०. लाभ हानिको खाता र ब्यालेन्स सीट : (१) प्रत्येक वर्ष समितिले अघिल्लो साधारण सभा भएको मितिले ९ महिना वा सो भन्दा अधिको मितिसम्मको र कर्पोरेशनको आफ्नो कारोबार वा सरोकार भएको हकमा १२ महिनासम्मको ब्यालेन्स सीट र लाभ हानिको खाताको तयार गरी वार्षिक साधारण सभामा पेश गर्नु पर्छ । (२) कर्पोरेशनको आर्थिक साल सचिवका सुझावमा समितिले निर्धारित गरे बमोजिम हुनेछ । (३) ब्यालेन्स सिट र लाभ हानिको खाताको साथमा अडिटरहरूको प्रतिवेदन पनि नत्थी गरिनेछ । त्यसरी नत्थी नगरेमा पुछारमा त्यस्तो प्रतिवेदन उल्लेख गरिनेछ र सो प्रतिवेदन कर्पोरेशनको साधारण सभामा पढेर सुनाइनेछ । कुनै शेयरहोल्डरहरूले हेर्न चाहेमा हेर्न पाउनेछ । ९१. समितिको प्रतिवेदन : समितिले प्रत्येक ब्यालेन्स सीट र लाभ हानीको खातामा कर्पोरेशनको अधिकृत पूँजी र त्यसको जायजथयाको वास्तविक र दुरुस्त स्थिति सो जायजथयाको यथा सम्भव ठीक ठीक मूल्याङ्कन गरिएको तरिका साहु र आसामी हरूको पूरा विवरण देखाउनु पर्छ र त्यसको साथै आफ्नो प्रतिवेदनमा कर्पोरेशनको कारोबारको स्थिति र अवस्था, त्यस्तो, ब्यालेन्स सिट वा त्यसपछिको कुनै ब्यालेन्स सीटमा कुनै रकम रिजर्भको निमित्त राख्ने गरी सिफारिस गरेको भए सो कुरा शेयरहोल्डरहरूलाई लाभांशको रूपमा मुनाफाबाट कुनै रकम बाँड्ने गरी सिफारिस गरिएको भए सो कुरा समेत उल्लेख गरी पेश गर्नु पर्छ । सो प्रतिवेदन शेयरहोल्डरहरूबाट कर्पोरेशनको कारोबारको स्थितिको सराहना गराउन कारोबारमा लाभ हुने र कर्पोरेशनको आर्थिक वर्षमा त्यस्तो कारोबारमा अभिरुची हुने महत्वपूर्ण कुराहरू परिवर्तन हुने कुराहरूसमेत उल्लेख हुनु पर्छ । उपरोक्त खाता ब्यालेन्स सीट र प्रतिवेदन कम्सेकम २ जना सञ्चालक तथा म्यानेजिङ्ग डाइरेक्टरको सही हुनु पर्छ । ९२. लाभ हानिको खातामा रहने अरू कुराहरू : लाभ हानिको खातामा माथि लेखिएको विवरणहरूको अतिरिक्त सञ्चालकको पारिश्रमिक, म्यानेजिङ्ग डाइरेक्टरको तलब, कमिशन इत्यादि केही दिइएको भए त्यसको विवरण सञ्चालकलाई दिएको फी, कर्पोरेशनका कर्मचारीलाई दिएको तलब, ज्याला र अवमूल्यन (डेप्रिसिएसन) को निमित्त गरिएको व्यवस्थाको उल्लेख गरिनेछ । ९३. शेयरहोल्डरहरूलाई प्रतिलिपि पठाउने : सचिवले अडिटरहरूद्वारा लेखापरीक्षण भएका ब्यालेन्स सीट र लाभ हानिको खाताको छापिएको एक प्रतिलिपि त्यसको साथमा अडिटरहरूको र समितिको प्रतिवेदन राखी साधारण सभा हुने कम्सेकम ७ दिन अगावै कर्पोरेशनका प्रत्येक शेयरहोल्डर कहाँ सूचना पठाउनु पर्छ ।