chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन नियमावली २०८० (Public Debt Management Regulation, 2023)

त्यसरी लिएको वैदेशिक ऋण सम्झौताको एकप्रति सम्बन्धित प्रदेश सरकार वा स्थानीय तह र कार्यालयमा एक महिनाभित्र पठाउनु पर्नेछ । (२) प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहले लिएको वैदेशिक ऋणको साँवा र ब्याजको छुट्टाछुट्टै अभिलेख कार्यालयले राख्नु पर्नेछ । (३) प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहले आफूले लिएको वैदेशिक ऋणको हिसाब राखी कार्यालयको अभिलेखसँग आवधिक रूपमा हिसाब मिलान गराउनु पर्नेछ । ७. वैदेशिक ऋणको भुक्तानी: (१) कार्यालयले वैदेशिक ऋण दायित्व भुक्तानीका लागि ऋणदाताबाट प्राप्त पत्र वा ऋण भुक्तानी तालिका अभिलेखसँग भिडाई रकम यकिन गरी भुक्तानीका लागि बैंकमा पठाउनु पर्नेछ । त्यस्तो दायित्व प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहको भएमा सम्बन्धित प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहले भुक्तानी गर्नु पर्ने रकम भुक्तानी गर्नुपर्ने अन्तिम मितिभन्दा कम्तीमा सात दिन अगावै कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ । (२) कार्यालयले वैदेशिक ऋणको भुक्तानीका लागि साउन मसान्तभित्र वार्षिक भुक्तानी तालिका सहित विदेशी मुद्रा व्यवस्थापनको लागि बैंकलाई जानकारी दिनु पर्नेछ । परिच्छेद-३ । आन्तरिक ऋण तथा ऋणपत्र सम्बन्धी । ८. आन्तरिक ऋण: (१) ऐनको दफा ६ बमोजिम उठाउने ऋणको स्वीकृत सीमाभित्र रही बैंकसँगको समन्वय र मन्त्रालयको स्वीकृतिमा कार्यालयले आन्तरिक ऋण उठाउने प्रयोजनका लागि वित्तीय उपकरण प्रयोगमा ल्याउनु पर्नेछ । (२) कार्यालयले आन्तरिक ऋणको स्वीकृत वार्षिक ऋण निष्कासन तालिका, बोलकबोल तालिका र संशोधित तालिका बैङ्कलाई जानकारी गराई कार्यालयको वेबसाइटमार्फत सार्वजनिक गर्नुपर्नेछ । ९. अधिविकर्ष (ओभरड्राफ्ट) रकमको ब्याजदर: अधिविकर्ष बापत लिएको ऋणको ब्याजदर वा सो बापत जारी ऋणपत्रको ब्याजदर अधिविकर्ष लिएको आर्थिक वर्षको एकानब्बे दिन अवधि भएको ट्रेजरी बिलको भारित औसत ब्याजदर बराबर हुनेछ । १०. ऋणपत्रको प्राथमिक निष्कासन: (१) प्रचलित कानून र नेपाल सरकारको वार्षिक बजेटको सीमाभित्र रही कार्यालयले आन्तरिक ऋण उठाउने प्रयोजनको लागि बोलकबोलको माध्यमद्वारा ऋणपत्रको प्राथमिक निष्कासन गर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम ऋणपत्रको प्राथमिक निष्कासन गर्दा नियम ८ को उपनियम (२) बमोजिमको स्वीकृत वार्षिक ऋण निष्कासन तालिका तथा बोलकबोल तालिकाको आधारमा कार्यालयले आन्तरिक ऋण उठाउने सूचनामा ऋण रकम, ऋणपत्रको साँवा भुक्तानी अवधि, ब्याजदर, ब्याज भुक्तानी अवधि, बोलकबोल पेस गर्ने मिति, समय, निष्कासन मिति, माध्यम, तरिका र पेस गर्नुपर्ने आवश्यक कागजात सहितको सर्त खुलाई राष्ट्रियस्तरको दैनिक पत्रिका र कार्यालयको वेबसाइटमा प्रकाशन गरी ऋणपत्र खरिद गर्न बोलपत्र आह्वान गर्नुपर्नेछ । कार्यालयले त्यस्तो सूचना विद्युतीय माध्यमबाट समेत प्रकाशन गर्नुपर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम ऋणपत्र निष्कासन गर्दा बोलकबोल, बाँडफाँट व्यवस्थापन र बैङ्कसँगको समन्वयमा कार्यालयले रकम स्थानान्तरण सम्बन्धी कार्य गर्नेछ ।
सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन नियमावली २०८० (Public Debt Management Regulation, 2023)

कार्यालयले त्यस्तो सूचना विद्युतीय माध्यमबाट समेत प्रकाशन गर्नुपर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम ऋणपत्र निष्कासन गर्दा बोलकबोल, बाँडफाँट व्यवस्थापन र बैङ्कसँगको समन्वयमा कार्यालयले रकम स्थानान्तरण सम्बन्धी कार्य गर्नेछ । (४) उपनियम (२) बमोजिम सूचना प्रकाशन भएपछि पूर्वनिर्धारित ब्याजदर भएका ऋणपत्र बाहेकका ट्रेजरी बिल वा अन्य ऋणपत्र किन्न चाहने व्यक्तिले बोलपत्र पेस गर्दा बोलपत्रमा बट्टाकट्टा रकम वा ब्याजदर उल्लेख गरी ट्रेजरी बिलको लागि अनुसूची-१ र विकास ऋणपत्रको लागि अनुसूची-२ बमोजिमको ढाँचामा कार्यालयले निर्धारण गरेको विद्युतीय माध्यमबाट निवेदन दिनुपर्नेछ । स्पष्टीकरणः यस उपनियमको प्रयोजनका लागि "पूर्वनिर्धारित ब्याजदर" भन्नाले मन्त्रालयबाट स्वीकृत भई बोलपत्र सूचनामा उल्लेख भएको ब्याजदर सम्झनु पर्छ । (५) उपनियम (२) बमोजिमको सूचना प्रकाशन गर्दा पूर्वनिर्धारित ब्याजदर भएका ऋणपत्र बाहेकका अन्य ऋणपत्रलाई पन्ध्र प्रतिशत अप्रतिस्पर्धी बोलकबोलतर्फ छुट्याई बाँकीलाई प्रतिस्पर्धी बोलकबोलतर्फ समावेश गरी सूचना प्रकाशन गर्नुपर्नेछ । अप्रतिस्पर्धी बोलकबोलतर्फ छुट्याइएको रकममा आवश्यकताभन्दा कम निवेदन परेमा बाँकी रकमलाई प्रतिस्पर्धी बोलकबोलतर्फ समावेश गरिनेछ । तर आवश्यकताभन्दा कम निवेदन परेमा बाँकी रकमलाई प्रतिस्पर्धी बोलकबोलतर्फ समावेश गरिएकोमा बाहेक प्रतिस्पर्धी बोलकबोलमा भाग लिने व्यक्तिले अप्रतिस्पर्धाका लागि छुट्याइएको बोलकबोलमा भाग लिन सक्ने छैन । स्पष्टीकरणः यस उपनियमको प्रयोजनका लागि,- । (क) "अप्रतिस्पर्धी बोलकबोल" भन्नाले बोलकबोलको समयमा "क", "ख" र "ग" वर्गका बैङ्क तथा वित्तीय संस्था बाहेकका अन्य व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीको लागि छुट्याइएको रकममा हुने बोलकबोल सम्झनु पर्छ । (ख) "प्रतिस्पर्धी बोलकबोल" भन्नाले ऋणपत्रको प्राथमिक निष्कासनमा सहभागी भई बोलकबोलमा भाग लिने बैङ्क तथा वित्तीय संस्था वा अन्य व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीबिच हुने प्रतिस्पर्धात्मक बोलकबोल सम्झनु पर्छ । (६) उपनियम (२) बमोजिम प्रतिस्पर्धी बोलकबोलमा भाग लिने व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीले आफूले खरिद गर्न चाहेको ऋणपत्रको बोलकबोल मूल्य वा ब्याजदर र रकम कार्यालयले निर्धारण गरेको निवेदनको ढाँचामा उल्लेख गर्नुपर्नेछ । बोलकबोलमा भाग लिने व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीले आफूले कबोल गरेको अङ्कको दुई दशमलव पाँच प्रतिशतले हुन आउने रकम बोलकबोल धरौटी बापत कार्यालयको धरौटी खातामा रकम जम्मा गरेको भौचर समेत निवेदनसाथ पेस गर्नुपर्नेछ । स्पष्टीकरणः यस नियमको प्रयोजनका लागि,- । (क) "बोलकबोल धरौटी" भन्नाले सार्वजनिक ऋण सम्बन्धी कार्य टुङ्गो नलागेसम्म सुरक्षण बापत राखिएको जमानत सम्झनु पर्छ । (ख) "बोलकबोल मूल्य" भन्नाले कुनै व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीले ऋणपत्र खरिद गर्न मञ्जुर गरी बोलकबोल निवेदनमा उल्लेख गरेको मूल्य वा रकम सम्झनु पर्छ । (७) बोलकबोलमा स्वीकृत भएको कुनै बोलपत्रदाताले ऋणपत्रको निष्कासन मितिमा स्वीकृत ऋण रकम सूचनामा तोकिएको खातामा जम्मा गर्नुपर्नेछ । त्यस्तो रकम निष्कासन मितिमा जम्मा नगरेको भएमा बोलपत्रदाताले सुरक्षण धरौटी बापत राखेको रकम जफत हुनेछ ।
सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन नियमावली २०८० (Public Debt Management Regulation, 2023)

(७) बोलकबोलमा स्वीकृत भएको कुनै बोलपत्रदाताले ऋणपत्रको निष्कासन मितिमा स्वीकृत ऋण रकम सूचनामा तोकिएको खातामा जम्मा गर्नुपर्नेछ । त्यस्तो रकम निष्कासन मितिमा जम्मा नगरेको भएमा बोलपत्रदाताले सुरक्षण धरौटी बापत राखेको रकम जफत हुनेछ । (८) कार्यालयले बोलकबोलमा भाग लिने व्यक्ति, फर्म, संस्था वा कम्पनीको बोलकबोल अस्वीकृत वा आंशिक स्वीकृत गरेमा उपनियम (६) बमोजिम धरौटी खातामा जम्मा गरेको बोलकबोल धरौटी बापतको बढी हुन आएको रकम तीन कार्य दिनभित्र फिर्ता गर्नेछ । त्यसरी फिर्ता गरिने रकममा ब्याज दिइने छैन । (९) कार्यालयले बोलकबोलमा भाग लिने पक्षलाई आफ्नो बोलकबोल स्वीकृत भए वा नभएको जानकारी दिनुपर्नेछ । (१०) ब्याजदर भएको ऋणपत्रको निवेदकले बजार निर्माता वा बिक्री एजेन्टमार्फत सूचनामा निर्धारण गरिए बमोजिम निवेदन दिनुपर्नेछ । त्यसरी निवेदन दिँदा निवेदनमा उल्लिखित बराबरको रकम निवेदन दिने संस्थामा जम्मा गर्नुपर्नेछ । (११) उपनियम (१०) बमोजिम प्राप्त निवेदन र पेस गरिएका कागजातमाथि आवश्यक छानबिन गरी योग्य निवेदकको हकमा माग गरिएको ऋणपत्र बराबरको रकम निजको नाममा रोक्का राखी सोही दिन कार्यालयलाई जानकारी गराउनुपर्नेछ । अयोग्य निवेदकको हकमा सम्बन्धित निवेदकलाई जानकारी गराउनुपर्नेछ । (१२) पूर्वनिर्धारित ब्याजदर भएको ऋणपत्रको बाँडफाँटमा परेको माग रकम ऋणपत्र निष्कासन गरिने दिनमा मात्र बजार निर्माता वा बिक्री एजेन्टले नेपाल सरकारको खातामा जम्मा गर्नुपर्नेछ । निवेदन दिएको र बाँडफाँट हुने खण्डित अवधिको ब्याज प्रदान गरिने छैन । तर रोक्का रहेको अधिविभरको प्रचलित बचत हिसाबको ब्याजदरले हुने ब्याज रकम बजार निर्माता वा बिक्री एजेन्टले सम्बन्धित निवेदकलाई दिन सक्नेछ । (१३) कार्यालयबाट निष्कासित तथा बैङ्कद्वारा पूर्व निष्कासित ऋणपत्र सम्बन्धी धनीले बैङ्क वा बैङ्कबाट इजाजतपत्रप्राप्त बैङ्क तथा वित्तीय संस्थामा मौद्रिक व्यवस्थापन र कर्जा सापटी सम्बन्धी कारोबारमा धितोको रूपमा उपयोग गर्न सक्नेछ । (१४) बैङ्क वा बैङ्कबाट इजाजतपत्रप्राप्त बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाद्वारा ऋणपत्रको रोक्का वा फुकुवाका लागि लेखी आएमा कार्यालयले आवश्यक जाँचबुझ गरी रोक्का वा फुकुवा सम्बन्धी कार्य गर्नेछ । ११. ऋणपत्र निष्कासन तथा सञ्चालन: (१) यस नियमावली बमोजिम ऋणपत्र निष्कासन तथा सञ्चालन सम्बन्धी कार्य गर्न देहायको समिति रहनेछ:- । (क) सचिव, अर्थ मन्त्रालय (राजस्व विषय हेर्ने) -संयोजक । (ख) सहसचिव, अर्थ मन्त्रालय (आर्थिक नीति विश्लेषण महाशाखा) -सदस्य । (ग) सहसचिव, राष्ट्रिय योजना आयोग (आर्थिक व्यवस्थापन महाशाखा) -सदस्य । (घ) सहमहालेखा नियन्त्रक, महालेखा नियन्त्रक कार्यालय -सदस्य । (ङ) कार्यकारी निर्देशक, नेपाल राष्ट्र बैङ्क (आर्थिक अनुसन्धान विभाग) -सदस्य । (च) कार्यकारी निर्देशक, नेपाल राष्ट्र बैङ्क (बैङ्किङ्ग व्यवस्थापन विभाग) -सदस्य । (छ) प्रमुख, सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालय -सदस्य । (ज) शाखा प्रमुख, सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालय, आन्तरिक ऋण शाखा -सदस्य-सचिव । (२) प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहको लागि आन्तरिक ऋणपत्र निष्कासन गर्दा समितिमा मन्त्रालयको वित्तीय सङ्घीयता समन्वय महाशाखाको सहसचिव सदस्यको रूपमा रहनेछ ।
सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन नियमावली २०८० (Public Debt Management Regulation, 2023)

(छ) प्रमुख, सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालय -सदस्य । (ज) शाखा प्रमुख, सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालय, आन्तरिक ऋण शाखा -सदस्य-सचिव । (२) प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहको लागि आन्तरिक ऋणपत्र निष्कासन गर्दा समितिमा मन्त्रालयको वित्तीय सङ्घीयता समन्वय महाशाखाको सहसचिव सदस्यको रूपमा रहनेछ । (३) समितिको बैठक समितिको संयोजकले तोकेको मिति, समय र स्थानमा आवश्यकता अनुसार बस्नेछ । (४) समितिले बैठकमा आवश्यकता अनुसार विशेषज्ञ वा कर्मचारीलाई आमन्त्रण गर्न सक्नेछ । (५) समितिको सचिवालय कार्यालयमा रहनेछ । (६) समितिको बैठक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि समिति आफैँले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । १२. समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार: समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) प्रत्येक आर्थिक वर्षको लागि निष्कासन गरिने ट्रेजरी बिल तथा ऋणपत्रको रकम, निष्कासन समय र भुक्तानी अवधि निर्धारणको लागि वार्षिक निष्कासन तालिका तथा बोलकबोल तालिका बनाई मन्त्रालयलाई सिफारिस गर्ने, । (ख) खण्ड (क) बमोजिम मन्त्रालयबाट निर्धारण भएको निष्कासन गरिने ट्रेजरी बिल र अन्य ऋणपत्रको पहिले रकम तोकी बिक्री गर्ने वा ब्याज तोकी बिक्री गर्ने कुराको यकिन गरी कार्यालयबाट निष्कासन हुने ट्रेजरी बिल र अन्य ऋणपत्रको बोलपत्र आह्वान गर्ने र बोलपत्रको मूल्याङ्कन गर्ने, । (ग) पूर्वनिर्धारित ब्याजदर भएको ऋणपत्रको हकमा ऋणपत्रको किसिम, रकम, निष्कासन हुने समय, ब्याजदर र भुक्तानी अवधिको सम्बन्धमा मन्त्रालयलाई सिफारिस गर्ने, । (घ) ऋणपत्र निष्कासन सम्बन्धी कुनै नीतिगत निर्णय गर्नुपर्ने भए मन्त्रालयलाई सिफारिस गर्ने, । (ङ) खण्ड (घ) बमोजिमको सिफारिस समेतको आधारमा ऋणपत्र निष्कासन तथा सञ्चालन सम्बन्धी मन्त्रालयबाट भएका निर्णयहरू कार्यान्वयन गर्ने, गराउने । १३. ऋणपत्रको बाँडफाँट: (१) यस नियमावली बमोजिम ऋणपत्र निष्कासनका लागि बोलपत्र आह्वान गर्दा परेका बोलपत्रको पूरै वा आंशिक रकम स्वीकार गर्ने वा नगर्ने सम्पूर्ण अधिकार समितिलाई हुनेछ । (२) बोलपत्रको मूल्याङ्कन गर्दा ट्रेजरी बिलको हकमा बहुबोल मूल्य विधि तथा विकास ऋणपत्रको हकमा एकल ब्याजदर विधि अपनाइनेछ । (३) पूर्वनिर्धारित ब्याजदर भएको ऋणपत्रको सूचना प्रकाशित भएपछि पहिलो निवेदकलाई पहिलो प्राथमिकता दिने विधि अवलम्बन गरिनेछ । बोलपत्रमा आह्वान भएको पूरै रकम सूचनामा उल्लिखित अन्तिम मिति अगावै बोलकबोल भएमा अन्तिम मिति अगावै बोलपत्रको प्रयोजन सकिएको मानिनेछ । (४) समितिले ऋणपत्र निष्कासनमा समान ब्याजदर वा मूल्य उल्लेख गरेको बोल रकम समावेश गर्दा निष्कासित रकमभन्दा बढी भएमा सो ब्याजदर वा मूल्यको बोल रकमलाई समानुपातिक रूपमा बाँडफाँट गरिनेछ । (५) समितिले न्यून कबोल वा बाँडफाँट भई बाँकी भएको ट्रेजरी बिल प्रचलित कानूनमा उल्लिखित सीमासम्म सोही ट्रेजरी बिलको भारित औसत मूल्यमा खरिद गर्न बैङ्कलाई लेखी पठाउन सक्नेछ । त्यसरी बैङ्कलाई लेखी पठाएमा सो ऋणपत्र खरिद गर्ने कर्तव्य बैङ्कको हुनेछ । (६) ऋणपत्रको बाँडफाँटमा परी पूरा रकम भुक्तानी गरेको बोलकबोलकर्ता वा निवेदकलाई निजको स्वामित्व बराबरको ऋणपत्रको प्रमाणपत्र भौतिक वा अभौतिक रुपमा प्रदान गरिनेछ ।
सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन नियमावली २०८० (Public Debt Management Regulation, 2023)

त्यसरी बैङ्कलाई लेखी पठाएमा सो ऋणपत्र खरिद गर्ने कर्तव्य बैङ्कको हुनेछ । (६) ऋणपत्रको बाँडफाँटमा परी पूरा रकम भुक्तानी गरेको बोलकबोलकर्ता वा निवेदकलाई निजको स्वामित्व बराबरको ऋणपत्रको प्रमाणपत्र भौतिक वा अभौतिक रुपमा प्रदान गरिनेछ । १४. ऋणपत्र खरिद गर्न पाउने रकमको सीमा: कार्यालयले ऋणपत्र निष्कासन गर्दा ऋणपत्र खरिद गर्न पाउने रकमको सीमा देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) ट्रेजरी बिलको हकमा घटीमा पाँच लाख रुपैयाँ र बढीमा निष्कासित रकमको सीमामा नबढाई पाँच लाख रुपैयाँले भाग गर्दा निःशेष भाग जाने अङ्कमा वा समितिले निर्धारण गरेको अङ्कमा, । (ख) विकास ऋणपत्रको हकमा घटीमा पाँच लाख रुपैयाँ र बढीमा कुल निष्कासित रकमको सीमामा नबढाई पाँच लाख रुपैयाँले भाग गर्दा निःशेष भाग जाने अङ्कमा वा समितिले निर्धारण गरेको अङ्कमा, । (ग) राष्ट्रिय बचतपत्र, नागरिक बचतपत्र र वैदेशिक रोजगार बचतपत्रको हकमा घटीमा दस हजार रुपैयाँ र बढीमा कुल निष्कासित रकमको सीमामा नबढाई दस हजार रुपैयाँले भाग गर्दा निःशेष भाग जाने अङ्कमा वा समितिले निर्धारण गरेको अङ्कमा, । (घ) विशेष ऋणपत्र र कार्यालयले ऋणपत्र भनी तोकेका अन्य कुनै ऋणपत्रको हकमा समितिले निर्धारण गरेको अङ्कमा । १५. संरक्षकले ऋणपत्रको खरिद गर्न पाउने: (१) बाबालिगको नाममा ऋणपत्र खरिद गर्न चाहेमा निजको आमा, बाबु वा निजको संरक्षकले ऋणपत्र खरिद गर्न सक्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम ऋणपत्र खरिद गर्दा बाबालिगको जन्ममिति खुलेको प्रमाणपत्र, त्यस्तो बाबालिगको आमा, बाबु वा संरक्षकको नाम, थर, ठेगाना, नागरिकता वा परिचय खुल्ने प्रमाणपत्रको प्रमाणित प्रति निवेदनसाथ पेस गर्नु पर्नेछ । १६. पढ्न लेख्न नजान्ने व्यक्तिले ऋणपत्र खरिद गर्ने: पढ्न लेख्न नजान्ने व्यक्तिले ऋणपत्र खरिद गर्दा निवेदन साथ आफ्नो एकप्रति फोटो र प्रत्येक ऋणपत्रको लागि एक एकप्रति फोटो सहित प्रचलित कानून बमोजिम ल्याप्चे सहीछाप लगाई बजार निर्मातामार्फत कार्यालयमा निवेदन दिनु पर्नेछ । त्यसरी निवेदन दिने व्यक्तिलाई स्टक प्रमाणपत्र उपलब्ध गराइनेछ । परिच्छेद-४ । ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार सम्बन्धी । १७. दोस्रो बजारमार्फत ऋणपत्रको कारोबार गर्न सक्ने: (१) यस नियमावली बमोजिम प्राथमिक निष्कासन गरिएको ऋणपत्रको धितोपत्र बजारमार्फत दोस्रो बजार कारोबार गर्न सकिनेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम दोस्रो बजार कारोबार गर्ने प्रयोजनको लागि कार्यालयले ऋणपत्रको किसिम, रकम, ब्याजदर, साँवा र ब्याज, भुक्तानी अवधि लगायतका विवरण खोली धितोपत्र बजारमा सूचीकृत गराउनु पर्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम कार्यालयबाट सूचीकृत ऋणपत्र दलाल वा बजार निर्मातामार्फत दोस्रो बजार कारोबार गर्न सकिनेछ । त्यसरी कारोबार गर्दा विद्युतीय प्रणालीमार्फत समेत गर्न सकिनेछ । १८. दलालमार्फत ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार: (१) यस नियमावली बमोजिम सूचीकृत भएको ऋणपत्र दलालमार्फत दोस्रो बजार कारोबार गर्न चाहने ग्राहकले बोर्डले निर्धारण गरेको ढाँचामा दोस्रो बजार कारोबार गर्न दलाललाई आदेश दिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम दिइएको आदेशमा ग्राहकले दोस्रो बजार कारोबार गर्न चाहेको ऋणपत्रको नाम, किसिम, सङ्ख्या, रकम र त्यस्तो आदेश बहाल रहने अवधि समेत खुलाउनु पर्नेछ ।
सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन नियमावली २०८० (Public Debt Management Regulation, 2023)

(२) उपनियम (१) बमोजिम दिइएको आदेशमा ग्राहकले दोस्रो बजार कारोबार गर्न चाहेको ऋणपत्रको नाम, किसिम, सङ्ख्या, रकम र त्यस्तो आदेश बहाल रहने अवधि समेत खुलाउनु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम ग्राहकले दिएको आदेशमा निजले तोकेको समयसम्म र अवधि नतोकिएकोमा आदेश दिएको मितिले तीन दिनसम्म बहाल रहनेछ । (४) उपनियम (१) बमोजिम आदेश दिँदा ग्राहकले जति मूल्यको ऋणपत्र बिक्री गर्न चाहेको हो त्यति नै मूल्यको ऋणपत्रको प्रमाणपत्र दलाललाई बुझाउनु पर्नेछ । (५) उपनियम (४) बमोजिम दलालले ग्राहकबाट ऋणपत्रको प्रमाणपत्र बुझी लिएपछि सोको निस्सा ग्राहकलाई दिनु पर्नेछ । (६) दलालले ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्दा अभिलेखमा उल्लिखित समयको प्राथमिकताको आधारमा कारोबार गर्नु पर्नेछ । (७) दलालले ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्न बोर्डले निर्धारण गरेको ढाँचामा फाराम भरी दलाल र खरिदकर्ता वा बिक्रेताले एकआपसमा लिने दिने गर्नु पर्नेछ । (८) उपनियम (७) बमोजिम ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्न स्वीकृति जनाई दस्तखत गरेपछि दलालले त्यस्तो ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्न अस्वीकार गर्न पाउने छैन । (९) खरिद निस्सा सम्बन्धित दलाल र धितोपत्र बजारमा अभिलेख गराएपछि मात्र कारोबार गर्न सकिनेछ । (१०) ग्राहकको आदेश नभएको अवस्थामा बोर्डले निर्धारण गरेको सीमा ननाध्ने गरी दलालले आफ्नो स्वामित्वको ऋणपत्र दोस्रो बजार कारोबार गर्न सक्नेछ । १९. बजार निर्मातामार्फत ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार: (१) कुनै ग्राहकले दोस्रो बजार कारोबार गर्न चाहेमा र दलालसँग दोस्रो बजार कारोबारको लागि पर्याप्त ऋणपत्र नभएको अवस्थामा त्यस्तो ग्राहकले सिधै बोर्डले निर्धारण गरेको ढाँचामा बजार निर्मातालाई दोस्रो बजार कारोबार गर्न आदेश दिन सक्नेछ । (२) बजार निर्माताले धितोपत्र बजारको ऋणपत्र कारोबार गर्न खरिद मूल्य र बिक्री मूल्य तोकी ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्न सक्नेछ । (३) उपनियम (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बजार निर्माताले आफूसँग ऋणपत्र मौज्दात नभएको अवस्थामा ऋणपत्रको खरिद मूल्य मात्र र बोर्डले तोकेको अधिकतम मौज्दात पुगिसकेको अवस्थामा ऋणपत्रको बिक्री मूल्य मात्र तोक्नु पर्नेछ । (४) बजार निर्माताले धितोपत्र बजारको सूचीकृत मूल्यमा बोर्डको स्वीकृति लिई ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्न सक्नेछ । (५) उपनियम (४) बमोजिम ऋणपत्रको कारोबार गर्दा वा गराउँदा धितोपत्र बजारमा कारोबारको लागि अङ्कित गरिएको मूल्यमा कुनै किसिमको परिवर्तन भएमा सोही अनुसार परिवर्तन हुने व्यवस्था मिलाउनु पर्नेछ । (६) धितोपत्र बजारले निर्धारण गरेको कारोबार समय समाप्त भइसकेपछि पनि सो दिन बजार निर्माताले ऋणपत्र कारोबार गर्न अङ्कित गरेको अन्तिम मूल्यमा ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्न सक्नेछ । (७) उपनियम (६) बमोजिम ऋणपत्र कारोबार गरिएको जानकारी बजार निर्माताले कारोबार भएकै दिन वा सोको भोलिपल्ट कारोबार सुरु हुनुअगावै बोर्ड तथा धितोपत्र बजारलाई दिनु पर्नेछ । (८) बजार निर्माताले बोर्डले निर्धारण गरे बमोजिम आफ्नो स्वामित्वमा राख्नु पर्ने ऋणपत्रको न्यूनतम र अधिकतम सीमाभित्र रही ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्नु पर्नेछ ।
सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन नियमावली २०८० (Public Debt Management Regulation, 2023)

(८) बजार निर्माताले बोर्डले निर्धारण गरे बमोजिम आफ्नो स्वामित्वमा राख्नु पर्ने ऋणपत्रको न्यूनतम र अधिकतम सीमाभित्र रही ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्नु पर्नेछ । (९) पूर्वनिर्धारित ब्याजदर भएको ऋणपत्रको धनीले अङ्कित मूल्यमा बेच्ने गरी बजार निर्माता समक्ष उपस्थित भएमा बजार निर्माताले सो ऋणपत्रको अघिल्लो मितिसम्मको ब्याज सहित खरिद गरी धनीलाई साँवा र ब्याज रकम भुक्तानी गर्नु पर्नेछ । (१०) उपनियम (९) बमोजिम खरिद गरेको ऋणपत्र बजार निर्माताको स्वामित्वको सीमाभन्दा बढी हुने भई बेच्नु परेमा बजार निर्माताले बैङ्कलाई अनुरोध गरी बिक्री गर्न सक्नेछ । २०. ऋणपत्र खाता खोल्नु पर्ने: (१) ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्न चाहने दलाल वा बजार निर्माताले कार्यालयले निर्धारण गरेको ढाँचामा बैङ्कमा छुट्टै ऋणपत्र खाता खोल्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम खोलिएको खातामा बोर्डले निर्धारण गरे बमोजिमको रकम धरौटी वा बैङ्क ग्यारेण्टीको रुपमा राख्नु पर्नेछ । २१. दोस्रो बजार कारोबार मूल्यको सीमा: दलाल वा बजार निर्माताले ऋणपत्रको सुरु कारोबार मूल्य र त्यसपछिका कारोबार मूल्य बोर्डले निर्धारण गरेको सीमाभित्र रही तोक्नु पर्नेछ । २२. स्वामित्व उल्लेख गर्नु पर्ने: (१) दलाल वा बजार निर्माताले ऋणपत्रको प्रकृतिको आधारमा बोर्डले तोके बमोजिम व्यक्तिगत वा संस्थागत स्वामित्वमा रहने गरी ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि दलाल वा बजार निर्माताले आफ्नो स्वामित्वमा रहने गरी खरिद गरेको ऋणपत्रको हकमा व्यक्तिगत वा संस्थागत दुवै किसिमको स्वामित्व रहने गरी ऋणपत्र खरिद गर्न सक्नेछ । २३. रोक्का भएको ऋणपत्रको कारोबार गर्न नपाउने: यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि दलाल वा बजार निर्माताले प्रचलित कानून बमोजिम रोक्का भएको ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्न पाउने छैन । २४. कारोबार फछ्र्यौट गर्नु पर्ने: (१) कुनै दलाल वा बजार निर्माताले गरेको ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबारको रकम, ऋणपत्रको प्रमाणपत्र, दाखिल खारेज पत्र, बिक्रेताको लिखत तथा आवश्यक कागजात कारोबार भएकै दिन बोर्डले निर्धारण गरेको समयभित्र धितोपत्र बजारमा पेस गरी कारोबार फछ्र्यौट गर्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम दलाल वा बजार निर्माताले कारोबार भएकै दिन कारोबार फछ्र्यौट गर्न नसकेमा सोको कारण खोली निवेदन दिएमा धितोपत्र बजारले ऋणपत्रमा निर्धारित ब्याजदर अनुसारको विलम्ब अवधिको ब्याज र दैनिक कारोबार मूल्यमा बोर्डले निर्धारण गरेको विलम्ब शुल्क लिई कारोबार भएको तेस्रो दिनसम्ममा त्यस्तो कारोबार फछ्र्यौट गर्न धितोपत्र बजारले म्याद थप गरिदिन सक्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम लिइएको ब्याज तथा विलम्ब शुल्क धितोपत्र बजारले दलाल वा बजार निर्मातामार्फत सम्बन्धित ग्राहकलाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । (४) उपनियम (२) बमोजिम थपिएको म्यादभित्र समेत कारोबार फछ्र्यौट नगरेमा त्यस्तो दलाल वा बजार निर्माताले राखेको धरौटी रकमबाट खामेसम्म ऋणपत्र खरिद गरी वा नगद भुक्तानी गरी धितोपत्र बजारले हिसाब फछ्र्यौट गरिदिनु पर्नेछ । (५) नियम २० बमोजिम खोलिएको खाताको दैनिक कारोबारको हिसाब मिलान दलाल वा बजार निर्माताले गर्नु पर्नेछ ।
सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन नियमावली २०८० (Public Debt Management Regulation, 2023)

(५) नियम २० बमोजिम खोलिएको खाताको दैनिक कारोबारको हिसाब मिलान दलाल वा बजार निर्माताले गर्नु पर्नेछ । (६) उपनियम (५) बमोजिम हिसाब मिलान गर्दा ग्राहकको नाममा ऋणपत्रको नयाँ प्रमाणपत्र जारी गर्नु परेमा कार्यालयले जारी गर्नेछ । (७) उपनियम (६) बमोजिम नयाँ प्रमाणपत्र जारी गर्दा कार्यालयले तोके बमोजिमको दस्तुर ग्राहकले दलाल वा बजार निर्मातामार्फत बुझाउनु पर्नेछ । २५. ऋणपत्र कारोबारको अभिलेख: (१) दलाल वा बजार निर्माताले ग्राहकबाट ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार गर्न आदेश प्राप्त भएपछि सोको मिति र समय समेत जनाई बोर्डले निर्धारण गरे बमोजिमको ढाँचामा दर्ता अभिलेख राख्नु पर्नेछ । (२) दलाल वा बजार निर्माताले बोर्डले निर्धारण गरेको ढाँचामा ग्राहक र आफ्नो स्वामित्वको ऋणपत्र विवरण छुट्टाछुट्टै स्रेस्ता खडा गरी राख्नु पर्नेछ । (३) कार्यालयले दलाल वा बजार निर्माताले कायम गरेको स्रेस्ता, दोस्रो बजार कारोबार र सोमा लाग्ने कर लगायत ऋणपत्रसँग सम्बन्धित कार्यको अनुगमन गर्नेछ । २६. ऋणपत्रको कारोबार स्थगन गर्न सक्ने: (१) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि ऋणपत्रको दोस्रो बजार कारोबार मूल्यमा अस्वाभाविक रूपमा उतारचढाव आएमा बोर्डले त्यस्तो कारोबार स्थगन गर्न धितोपत्र बजारलाई निर्देशन दिन सक्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम ऋणपत्रको मूल्यमा अस्वाभाविक रूपमा उतारचढाव आएको कारण तत्काल नियन्त्रण गर्नुपर्ने अवस्था देखिएमा धितोपत्र बजारले त्यस्तो कारोबार स्थगन गरी सोको कारण सहितको जानकारी बोर्डलाई तुरुन्त दिनुपर्नेछ । परिच्छेद-५ । ऋणपत्रको भुक्तानी सम्बन्धी । २७. ऋणपत्रको साँवा भुक्तानी: (१) स्टक, प्रमिशरी नोट वा अन्य कुनै ऋणपत्रको साँवाको भुक्तानी अवधि पूरा भई धनीले बजार निर्माता वा कार्यालयमा सक्कलै ऋणपत्र प्रस्तुत गरेपछि बजार निर्माता वा कार्यालयले ऋणपत्र बापतको रकम भुक्तानी गर्ने वा गराउनेछ । (२) कुनै प्रयोजनका लागि कानून बमोजिम अख्तियारप्राप्त संस्थाले रोक्का वा धितो राखेको ऋणपत्रको साँवाको भुक्तानी रोक्का वा धितो राख्ने संस्थाको स्वीकृतिको आधारमा प्रदान गरिनेछ । (३) बियरर बण्डको साँवाको भुक्तानी अवधि पूरा भएपछि सो बियरर बण्ड कार्यालय वा कार्यालयले तोकेको बैङ्कमा प्रस्तुत गर्ने बाहकलाई सो बण्डको साँवा भुक्तानी दिनेछ । २८. ऋणपत्रको ब्याज भुक्तानी: (१) स्टक वा प्रमिशरी नोट वा अन्य कुनै ऋणपत्रको ब्याज भुक्तानी विधि सोही ऋणपत्रको ब्याज भुक्तानी पुर्जामा उल्लेख भए बमोजिम कार्यालय वा बजार निर्मातामार्फत हुनेछ । (२) बियरर बण्डको ब्याज रकम भुक्तानीको तरिका कार्यालयले समय समयमा निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । २९. खातामा रकम जम्मा गर्ने: (१) ऐनको दफा १६ बमोजिमको कार्यविधि पूरा गर्दा पनि कुनै धनीले ऋणपत्रको साँवा र ब्याज भुक्तानी लिन नआएमा कार्यालयले त्यस्तो साँवा र ब्याज रकम धनीको नाम नामेसी र तीन पुस्ते विवरण खुलाई अभिलेख राखी कार्यालयको धरौटी खातामा जम्मा गर्नुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको खातामा जम्मा भएको रकम भुक्तानी लिन सबुद प्रमाण सहित सम्बन्धित धनी वा निजको प्रचलित कानून बमोजिमको हकवालाले कार्यालयमा निवेदन दिएमा कार्यालयले भुक्तानी दिनुपर्नेछ ।
सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन नियमावली २०८० (Public Debt Management Regulation, 2023)

(२) उपनियम (१) बमोजिमको खातामा जम्मा भएको रकम भुक्तानी लिन सबुद प्रमाण सहित सम्बन्धित धनी वा निजको प्रचलित कानून बमोजिमको हकवालाले कार्यालयमा निवेदन दिएमा कार्यालयले भुक्तानी दिनुपर्नेछ । ३०. संरक्षकलाई ऋणपत्रको रकम भुक्तानी: (१) यस नियमावली बमोजिम बाबालिगको नाममा खरिद भएको ऋणपत्रको साँवा र ब्याज रकम बाबालिगको उमेर नपुगेको अवस्थामा निजको संरक्षकलाई भुक्तानी दिइनेछ । बाबालिगको उमेर पुगेपछि निजले उमेर पुगेको प्रमाणपत्र पेस गरेमा बाँकी साँवा र ब्याजको भुक्तानी निजलाई नै दिइनेछ । (२) नेपाल सरकारले प्रचलित कानून बमोजिम गठन गरेको नेपाल मेडिकल बोर्डबाट ऋणपत्रको धनी होस ठेगानमा नभएको व्यक्ति भएको भनी प्रमाणित भइआएमा त्यस्तो ऋणपत्रको साँवा र ब्याजको भुक्तानी निजको संरक्षकलाई दिइनेछ । निजको मानसिक अवस्था ठीक भएको व्यहोरा नेपाल मेडिकल बोर्डबाट प्रमाणित भइआएमा बाँकी साँवा र ब्याज रकम निजलाई नै भुक्तानी दिइनेछ । परिच्छेद-६ । ऋणपत्रको नामसारी, परिवर्तन, खण्डीकरण, एकीकरण वा नवीकरण सम्बन्धी । ३१. ऋणपत्रको नामसारी: (१) स्टक ऋणपत्रको नामसारी गर्न कार्यालयमा अनुसूची-३ बमोजिमको ढाँचामा निवेदन प्राप्त भएमा कार्यालयले त्यस्तो ऋणपत्र लिने दिने दुवैलाई सनाखत गराई नामसारी बापत अनुसूची-४ बमोजिमको दस्तुर लिई ऋणपत्र लिने व्यक्तिको नाम दर्ता गरी नामसारी गर्नेछ । तर फर्म, संस्था वा कम्पनीले स्टक ऋणपत्र लिने दिने भएकामा त्यस्तो फर्म, संस्था वा कम्पनीको धनी वा आधिकारिक प्रतिनिधिबाट सनाखत गराई स्टकको नामसारी गर्न सकिनेछ । (२) प्रमिशरी नोट नामसारी गर्नु पर्दा लिने दिने दुवैले प्रमिशरी नोटको प्रमाणपत्रमा तोकिएको स्थानमा आफ्नो नाम, ठेगाना, नागरिकताको प्रमाणपत्र वा परिचय खुल्ने प्रमाणपत्रको नम्बर र मिति उल्लेख गरी दस्तखत गरिदिएमा त्यस्तो प्रमिशरी नोट नामसारी भएको मानिनेछ । (३) ऋणपत्र धनीको मृत्यु भएमा निजले नियम ३५ बमोजिम इच्छाएको व्यक्ति भएमा त्यस्तो व्यक्तिले र त्यसरी कसैलाई इच्छाएको नभएमा कानून बमोजिमको नजिकको हकवालाले आवश्यक प्रमाण सहित निवेदन पेस गरेमा कार्यालयले आवश्यक जाँचबुझ गरी मृतकको नाममा रहेको ऋणपत्र सट्टा नयाँ ऋणपत्र उपलब्ध गराई बाँकी साँवा ब्याज भुक्तानी दिइनेछ । ३२. ऋणपत्रको प्रतिलिपि: (१) ऋणपत्र च्यातिएमा, नबुझिने वा झुत्रो भएमा, चोरिएमा, हराएमा वा अन्य कुनै किसिमले नष्ट भएमा ऋणपत्रको प्रतिलिपि प्राप्त गर्न सम्बन्धित ऋणपत्र धनीले स्वयं वा बजार निर्मातामार्फत प्रत्येक प्रतिलिपि बापत अनुसूची-४ बमोजिमको दस्तुर सहित देहायको विवरण खुलाई कार्यालयमा निवेदन दिनुपर्नेछ:- । (क) ऋणपत्र धनीको नाम, । (ख) ऋणपत्रको नाम, क्रमसङ्ख्या र रकम, । (ग) पछिल्लो पटक ब्याज भुक्तानी लिएको मिति र स्थान, । (घ) दरपीठ गरी अन्य व्यक्तिलाई नामसारी नगरेको वा कुनै संस्थामा धितो नराखेको भनी गरेको कबुलियत, । (ङ) ऋणपत्र हराएको, चोरिएको वा नष्ट भएको प्रमाणित हुने व्यहोराको प्रहरी कार्यालयको पत्र, र । (च) नबुझिने वा झुत्रो भएको वा च्यातिएको भए सोको बाँकी रहेको सबै भाग समावेश भएको ऋणपत्र ।