chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

तर यसरी तौल निर्धारित गर्न अघि यन्त्रलाई स्वाभाविक चालमा चल्न दिनुपर्छ । (च) कमानिदार तराजु २४ घण्टासम्म पूर्णभार राखेर सो भार हटाएको चार घण्टापछि तराजु भार राख्नु अघिको स्थितिमा फर्कनुपर्छ र (ङ) मा झै जाँच्दा ठीक रहनुपर्छ । (छ) कमानिदार तराजुहरुमा सेन्सिटिभनेसको जाँच गरिने छैन । ५. टाँचा लगाउने:- । कमानिदार तराजुहरुमा, निरीक्षकको टाँचाप्राप्त गर्नको निमित्त नरम धातुको एक बुजोको प्रबन्ध गरिएको हुनुपर्छ र संभव भएमा यस्तो बुजो फ्रेम वा डायलबाट छेडिएको हुनुपर्छ । यस्तो बुजो वा फुली, यन्त्रलाई कुनै हानि नहुने गरी राखिएको हुनुपर्छ । तालिका नं १९ । कमानिदार तराजुहरुको निमित्त अधिकतम त्रुटिहरु । क्षमता सँगसँगै दुई विभाजन चिन्हहरुले जनाउने अधिकतम तौल अधिकतम त्रुटि कैफियत । १ किलो ५ ग्राम सँगसँगै दुई विभाजन चिन्हहरुले जनाउने तौलको २५ प्रतिशत सङ्केत एक चक्करमात्र घुम्ने डायलहरुको प्रयोजनिक वृतको व्यास निर्धारण गर्दा रेखाङ्कनको अन्तमा १५ मिमि फासला खाली रहनु पर्छ सङ्केत डायलमा एक भन्दा बढी चक्कर घुम्ने गरी बनाइएका कमानिदार तराजुहरुका लागि यो कुरा लागू हुने छैन । २ “ २० “ । ५ “ २० “ । १० “ ५० “ । १५ “ ५० “ । २० “ १०० “ । ३० “ १०० “ । ५० “ २०० “ । १०० “ ५०० “ । १५० “ १.० किलोग्राम । २०० “ १.० “ । ३०० “ १.० “ । ५०० “ २.० “ । द्रष्टव्यः- पुनः जाँच र छड्के जाँचको निमित्त घटीबढीका हदहरु कलम ३ मा तोकिएका परिमाणको दोब्बर हुनेछन् । परिच्छेद-७ । तौलने पुल (वे ब्रिज) । १. परिभाषा:- । तौलने पुल भन्नाले सङ्केतन प्रबन्ध लिभर व्यवस्थादेखि भिन्दै जग्गामा स्थापना गरी, अनुपातिक तौलहरु वा अरु सङ्केतको माध्यमद्वारा १००० किलोग्राम (एक टन) वा सो भन्दा माथि तौलनको निमित्त प्रयोग गरिने कम्पाउण्ड लिभरहरुद्वारा निर्माण गरिएको तौलने यन्त्रलाई सम्झनुपर्छ । २. क्षमता:- । तौलने पुलहरु निम्नलिखित क्षमताका हुन सक्नेछन्ः- । १, २, ३, ५, १०, १५, २०, २५, ३०, ४०, ५०, ६०, ८०, १००, १५०, २००, ३०० र ४०० टन । ३. साधारण आवश्यकताहरु:- । १. (क) मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रको सम्बन्धमा खण्ड ५ मा दर्शाइएका साधारण आवश्यकताहरु बाहेक तौलने पुलहरुले निम्नलिखित आवश्यकताहरुको पूर्ति गर्नुपर्नेछ । (ख) फ्रेमको ढाँचाः- (फ्रेमवर्क) तौलने पुलको प्रेम भएको खण्डमा यस्तो फ्रेम सुलिस फलामको पाता वा कास्ट आइरन वा कास्ट स्टीलबाट बनाउनु पर्छ । यस्तो फ्रेम ज्यादा धक्का वा थर्कावट प्रतिरोध गर्न सक्ने बलियो खालको र लिभर व्यवस्था यताउति हुन नसक्ने किसिमसँग उपयुक्त तवरले मजबुत हुने गरी बलियोसँग निर्माण गरिएको हुनुपर्छ । (ग) तौलने पुलहरुको तुलोको न्यूनतम गति दुर्वैतिर १३ मि.मी. हुनेछ । २. मञ्च चारखाने (चेकर्ड) वा सादा हुनसक्छ र कास्ट आइरन वा स्टीलको पाताबाट बनेको र पूर्ण भारसम्म ग्रहण गर्न सक्ने गरी बलियो हुनुपर्दछ । खाल्टोभित्र सजिलोसँग पस्न सुविधाको लागि एउटा मान्छे पस्ने प्वाल हुनुपर्छ । ४. जाँच तथा जाँचका आवश्यकताहरु:- । तौलने पुलको जाँचको तरीका खण्ड ५ मा उल्लिखित मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रको सरह हुनेछ तथा सेन्सिटिभनेस र त्रुटिको हदहरु तालिका २० बमोजिम हुनेछ । ५. भागहरु छुट्टयाउने:- । यन्त्रको सच्याइमा असर पर्ने छुट्टयाउन हुने भागहरु यस यन्त्रका हुन् भन्ने छुट्टयाउन नमेटिने गरी अङ्क वा अरु उपायद्वारा अङ्कित गरिनु पर्दछ । ६. टाँचा मार्ने:- ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

५. भागहरु छुट्टयाउने:- । यन्त्रको सच्याइमा असर पर्ने छुट्टयाउन हुने भागहरु यस यन्त्रका हुन् भन्ने छुट्टयाउन नमेटिने गरी अङ्क वा अरु उपायद्वारा अङ्कित गरिनु पर्दछ । ६. टाँचा मार्ने:- । (क) डायल किसिमका यन्त्रहरुमा निरीक्षकको टाँचा प्राप्त गर्नको निमित्त नरम धातुको एक बुजोको प्रबन्ध गरिएको हुनुपर्छ र संभव भएमा यस्तो बुजो फ्रेम वा डायलबाट छेडिएको हुनुपर्छ । यस्तो बुजो वा फुली यन्त्रलाई कुनै हानि हुने संभावनाबाट बचावट हुने गरी रहेको हुनुपर्छ । (ख) डायल किसिमका बाहेकहरु तौलने पुलमा एउटा फुली, सङ्केतक "लिभर" वा तुलोको कुनै देखिने स्थानमा जडान गरिएको हुनुपर्छ । तालिका नं:- २० । सन्तुलन विस्तार व्यवस्था । क्षमता अधिकतम क्षमताको ०.५ प्रतिशत न्यूनतम क्षमताको ०.२५ प्रतिशत । १ २ ३ । २ टन ५ किलोग्राम २.५ किलोग्राम । २ “ १० “ ५.० “ । ३. “ १५ “ ७.५ “ । ५ “ २५ “ १२.५ “ । १० “ ५० “ २५.० “ । १५ “ ७५ “ ३७.५ “ । २० “ १०० “ ५०.० “ । २५ “ १२५ “ ६२.५ “ । ३० ,, १५० ,, ७५.० ,, । ४० ,, २००,, १००.० ,, । ५० ,, २५० ,, १२५.० ,, । ६० ,, ३०० ,, १५०.० ,, । ८० ,, ४००, २००.० ,, । १०० ,, ५०० ,, २५०.० ,, । १५० ,, ७५० ,, ३७५.० ,, । २०० ,, १००० ,, ५००.० ,, । ३०० ,, १५०० ,, ७५०.० ,, । ४०० ,, २००० ,, १०००.० ,, । तालिका:- २० (क) । तौलने पुल निमित्त सेन्सिटिभनेस तथा त्रुटि । क्षमता पूर्ण भारमा सेन्सिटिभनेस जाँच घटि वा बढीमा मान्यता दिइने पूर्णभारमा अधिकतम त्रुटि । डायल नभएको तौलने पुल डायल जडिएको तौलने पुल । टन किलोग्राम किलोग्राम । १ २ ३ ४ । १ १.१ १.२ दुई सँगसँगैका विभाजन । २ १.२ १.४ चिह्नले जनाउने । ३ १.३ १.६ तौलको आधा । ५ १.५ २.० । १० २.० ३.० । १५ २.५ ४.० । २० ३.० ५.० । २५ ३.५ ६.० । ३० ४.० ७.० । ४० ५.० ७.० । ५० ५.२ ७.८ । ६० ५.५ ८.५ । ८० ६.० १०.० । १०० ६.५ ११.५ । १५० ७.८ १५.२ । २०० ९.० १९.० । ३०० १५.० ३०.० । ४०० २०.० ४०.० । द्रष्टव्यः- पुनः जाँच र छड्के जाँचका निमित्त घटि बढीका हदहरु कलम २ मा तोकिएका परिमाणको तेब्बर र कलम ३ तथा ४ मा तोकिएका परिमाणको दोब्बर हुनेछन् । खण्ड-८ । मानिस तौलने यन्त्र । १. परिभाषा:- । मानिस तौलने यन्त्र भन्नाले कम्पाउण्ड लिभरको व्यवस्था भएको तथा तौल लिइने मानिसलाई ग्रहण गर्ने मञ्च भएको र तुलोद्वारा वा अरु कुनै सङ्केतन व्यवस्थाद्वारा अथवा टिकट छाप्ने कुनै यान्त्रिक साधनद्वारा मानिसको तौल देखाउने यन्त्रलाई बुझाउँछ । २. क्षमता:- । मानिस तौलने यन्त्रको क्षमता १२० किलोग्राम भन्दा घटि हुनुहुँदैन । ३. साधारण आवश्यकताहरु:- । (क) मञ्च:- । मञ्चको अधिकतम आकार ४०० मि.मी. ३५० x मि.मी. को हुनुपर्छ र फ्रेम बाहिर मञ्चको कुनै भाग निस्केको हुनु हुँदैन । (ख) तुलोयुक्त यन्त्र:- । (१) अनुपातिक तौलहरु अड्याउने आश्रय बाहेक तुलोमा अरु कुनै सजिलैसँग झिक्न सकिने अङ्गहरु रहेको हुनुहुँदैन । तुलोको तल माथि अधिकतम गति १० मि.मी. को हुनुपर्छ । (२) प्रदर्शक (गाइड) को तल र माथि वा प्रदर्शकमा पर्ने तुलोको भाग फलामको भए यिनीहरुमा अचुम्बकीय पदार्थ जडिएको हुनुपर्छ । (३) तुलोमा दाँतीको व्यवस्था गरिएको भए यस दाँतीको सुरक्षा हुने उपयुक्त व्यवस्था हुनुपर्नेछ । (४) तुलोको न्यूनतम विभाजनको मान ५० ग्रामभन्दा बढीको हुनु हुँदैन र तुलोमा ५ किलो ५० ग्राम विभाजनहरुद्वारा रेखाङ्कित भएको हुनुपर्छ । (५) सन्तुलन व्यवस्था:- खण्ड ५ मा वर्णित मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रको सरह हुनेछ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

(३) तुलोमा दाँतीको व्यवस्था गरिएको भए यस दाँतीको सुरक्षा हुने उपयुक्त व्यवस्था हुनुपर्नेछ । (४) तुलोको न्यूनतम विभाजनको मान ५० ग्रामभन्दा बढीको हुनु हुँदैन र तुलोमा ५ किलो ५० ग्राम विभाजनहरुद्वारा रेखाङ्कित भएको हुनुपर्छ । (५) सन्तुलन व्यवस्था:- खण्ड ५ मा वर्णित मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रको सरह हुनेछ । सन्तुलन गोलामा पसेको गट्टादार पेचद्वारा सन्तुलन गोला चलाइने व्यवस्था हुनुपर्छ । (ग) डायलयुक्त यन्त्र:- यन्त्रमा डायल राखिएको भए डायलको व्यवस्था मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रको सरह हुनेछ तर विभाजन रेखाहरु १.५ मि.मी. भन्दा घटि फासलामा रहनु हुँदैन र न्यूनतम रेखाको मान ५०० ग्राम भन्दा बढी हुनु हुँदैन । (घ) टिकट छाप्ने किसिमको यन्त्र:- (१) यन्त्रमा भएका न्याक र पिनियन उपयुक्त कडा नखिइने वस्तुबाट बनेको हुनुपर्छ तथा चिल्लो पारी तयारी गरिएको हुनुपर्छ । (२) टिकटमा तौल बुझिने गरी अङ्कित गरिने हुनुपर्छ । ४. अनुपातिक तौल: पृथक् अनुपातिक तौलहरु मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रको सरह उपयुक्त किसिमका हुनेछन् तर मिलान गर्ने प्वालमा रहेको सीसाको सतह तौलको पिंधबाट भित्र २ मि.मी. भन्दा घटि फासलामा रहेको हुनुहुँदैन । ५. जाँच:- । (क) तुलोको व्यवस्था गरिएको मानिस तौलने यन्त्रको तुलो मञ्चमा तौल नहुँदा समतल अवस्थामा रहनुपर्छ । (ख) यन्त्रको क्षमताको एक चतुर्थाश वा त्यसको यथासंभव निकटतम भार मञ्चको केन्द्रमा वा चारकुनामध्ये कुनै एककुनामा राख्दा तोकिएको त्रुटिको हदको ५० प्रतिशतभित्र रही तौलने यन्त्रले एउटै तौल देखाउने हुनुपर्छ । (ग) पूर्ण क्षमतासम्मका रेखाङ्कनहरु ठीक छन् भन्ने यकीन गर्न यन्त्र जाँचिनुपर्छ । (घ) तुलोको व्यवस्था भएको मानिस तौलने यन्त्रको पूर्ण भारमा त्रुटि तथा सेन्सिटिभनेस जाँचिनुपर्छ । मान्यता दिएका त्रुटि र सेन्सिटिभनेस तलको तालिका अनुसार हुनेछन् । (ङ) मानिस तौलने यन्त्रमा डायलयुक्त सङ्केतनको वा टिकट छाप्ने साधनको व्यवस्था भएमा यस्तो यन्त्रको त्रुटि मात्र जाँच गरिनुपर्छ । मान्यता दिइने त्रुटि कुनै पनि भारमा तालिकामा तोकिएको हदभन्दा ज्यादा हुनु हुँदैन । तालिका नं.- २१ । मानिस तौलने यन्त्रहरुको जाँचको मान्यता दिइने हदहरु । यन्त्रको प्रकार पूर्णभारमा सेन्सिटिभनेस पूर्णभारमा मान्यता दिइने अधिकतम त्रुटिको घटि वा बढीमा हद । १ २ ३ । १ तुलोयुक्त २५ ग्राम ५० ग्राम । २ डायलयुक्त - २५० ग्राम । ३ टिकट छाप्ने - ५०० ग्राम । तर निरीक्षणको समयमा कलम ३ मा दिइएका हदहरुको दोब्बर परिमाण भित्रसम्म यन्त्र ठीक भएको मानिनेछ । खण्ड-९ । काउण्टर प्रकारका स्वयं सङ्केतक तथा अर्ध स्वयं सङ्केतक तौलने यन्त्र । १. परिभाषा:- । (क) स्वयं सङ्केतक तौलने यन्त्र भन्नाले तौलिने वस्तु त्यस्तो यन्त्रमा राख्दा वस्तुको सम्पूर्ण तौल स्वयं देखाउने यन्त्रलाई सम्झनुपर्छ । (ख) अर्ध स्वयं सङ्केतक तौलने यन्त्र भन्नाले तौलिने वस्तु त्यस्तो यन्त्रमा राख्दा वस्तुको आंशिक तौल स्वयं र बाँकी तौल तैर वा क्षमता डण्डीमा जडिएको कुनै तौल वा सर्ने सन्तुलक वा अरु कुनै उपयुक्त माध्यमद्वारा देखाउने यन्त्रलाई सम्झनुपर्छ । २. क्षमता:- । स्वयं सङ्केतक वा अर्ध स्वयं सङ्केतक तौलने यन्त्रहरुको क्षमता तलको तालिकामा दिए अनुसार हुनेछ । ३. साधारण आवश्यकताहरु:- ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

२. क्षमता:- । स्वयं सङ्केतक वा अर्ध स्वयं सङ्केतक तौलने यन्त्रहरुको क्षमता तलको तालिकामा दिए अनुसार हुनेछ । ३. साधारण आवश्यकताहरु:- । (क) यन्त्रमा सङ्केतन व्यवस्था काम गर्न कमानीको प्रयोग नगरी डण्डी वा दोलक (पेन्डुलम) सम्बद्ध लिभरहरु वा अरु किसिमको अवरोधक उपाय संयोग गरी साधारणतः स्वयं सङ्केतक वा अर्ध सङ्केतक तौलने यन्त्रहरु तयार गरिनुपर्छ । माल राख्ने पल्ला र तौल राख्ने पल्लाको जडानहरु डण्डी चलुन्जेलसम्म समतलमा रहने गर्न सकिने किसिमले लिभरहरुको व्यवस्था हुनुपर्छ । सङ्केतकलाई तुरुन्त विश्रामको अवस्थामा ल्याउने “डेस पट” वा अरु कुनै उपयुक्त व्यवस्था यन्त्रमा रहेको हुनुपर्छ । (ख) पल्लाहरुको आश्रय उपयुक्त अपरिवर्तनीय बनावटको हुनुपर्छ । पल्लाहरु सुलिस फलाम, स्टेनलेसस्टिल, पित्तल वा काँस आलुमिनियम वा यसका मिश्र धातु, पोर्सिलेन, इनामेल पोतिएको स्टील, काँच वा प्लास्टिक जस्ता पदार्थहरुबाट तयार गरिनुपर्छ । (ग) वियरिङ्ग सतह, चक्रुधार र सबै अडान, अंकुसी र सुर्काइनिहरुका सम्पर्क विन्दुहरु कडा स्टील वा एगेटबाट तयार गरिनुपर्छ । डण्डीलाई स्वतन्त्रतासँग चल्न हुने किसिमले र चक्रुधारहरु यथासम्भव आफ्नो सम्पूर्ण लम्बाइ वियरिङ्ग माथि अड्न हुने किसिमले चक्रुधारहरु र वियरिङ्गहरु जडान गरिएको हुनुपर्छ । सबै लिभरहरु र अवरोधक व्यवस्था यथासम्भव यन्त्रभित्र जडान गरिएको हुनुपर्छ । (घ) सूक्ष्म मिलानको निमित्त यन्त्रमा सन्तुलन बाकसको प्रबन्ध हुनुपर्छ र हुन सकेसम्म यस्तो बाकस तौल राख्ने पल्लामुनि स्थायी किसिमले राखिएको हुनुपर्छ । सन्तुलन बाकसमा यन्त्रको क्षमताको १ प्रतिशतसम्म मिलान गर्ने पदार्थहरु राख्न सकिने हुनुपर्छ । अरु कुनै मिलान गर्ने साधन यन्त्रमा हुनु हुँदैन । स्वयं सङ्केतक तौल यन्त्रको सम्बन्धमा सन्तुलन बाकस माल राख्ने पल्लाको ठीक मुनि रहेको हुनुपर्छ । (ङ) यन्त्रहरुको पट (चार्ट) समान भागहरुमा विभाजन गरिनु पर्दछ र यस्ता विभाजन चिन्हहरु वृहत्करण (म्याग्निफिकेशन) को व्यवस्था गरिएकोमा बाहेक एक अर्कोबाट १० किलोग्राम र त्यसभन्दा कम क्षमताको निमित्त १.५ मि.मी. र १ किलोग्रामभन्दा माथिको क्षमताको निमित्त २.० मि.मी. भन्दा कम फासलामा हुनु हुँदैन । सँगसँगैका दुई विभाजन चिन्हहरुले जनाउने आधा तौल, तालिका नं.२२ मा दिइएको अधिकतम त्रुटिको हदभित्र रही ठीक हुनुपर्छ । सङ्केतकको टुप्पो १.० मि.मी. भन्दा बढी मोटो र पटदेखि ३.० मि.मी. भन्दा माथि हुनुहुँदैन । यन्त्रमा तौलने वस्तु नराखिँदा सङ्केतक स्पष्टसँग शून्य चिन्हमा रहनुपर्छ । (च) पटको अल्प (माइनर) रेखाहरुको मान १ ग्राम, २ ग्राम, ५ ग्राम वा तिनका दशको अपवर्त्य अथवा १० को घातका अनुपातमा हुनुपर्छ । (छ) धरातल (लेभल) ले मिलाउन आवश्यक नभएको यन्त्रहरुमा बाहेक सबै स्वयं सङ्केतक तथा अर्ध स्वयं सङ्केतक यन्त्रहरुमा धरातल मिलाउनको लागि पेचहरु र एउटा वृत्ताकार हावाको फोका भएको स्पिरिट लेभल हुनुपर्छ । (ज) “टैर” डण्डीहरु विभाजित गरिएको खण्डमा पटको तथा तैर डण्डीको क्षमता जोड्दा तालिकामा दिइएका क्षमताहरुको अनुकूल क्षमताको हुन आएमात्र चलन गर्न पाइनेछ । द्रष्टव्यः- । शून्य चिन्हद्वारा मात्र अङ्कित गरिएको “टैर” डण्डीहरु प्रचलन गरिएको खण्डमा यन्त्रको क्षमता निकाल्दा यस्ता तैर डण्डीहरुको क्षमता हिसाब गरिनेछैन ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

(ज) “टैर” डण्डीहरु विभाजित गरिएको खण्डमा पटको तथा तैर डण्डीको क्षमता जोड्दा तालिकामा दिइएका क्षमताहरुको अनुकूल क्षमताको हुन आएमात्र चलन गर्न पाइनेछ । द्रष्टव्यः- । शून्य चिन्हद्वारा मात्र अङ्कित गरिएको “टैर” डण्डीहरु प्रचलन गरिएको खण्डमा यन्त्रको क्षमता निकाल्दा यस्ता तैर डण्डीहरुको क्षमता हिसाब गरिनेछैन । विभाजित नगरिएको सबै तैर डण्डीहरुमा शून्यको चिन्ह अङ्कित हुनुपर्छ । ४. जाँचः- । (क) सबै स्वयं सङ्केतक तथा अर्ध स्वयं सङ्केतक यन्त्रहरु समतल क्षेत्रमा जाँच गरिनुपर्दछ । (ख) यन्त्रहरुको जाँच क्रमशः भार बढाउँदै लगेर हरेक सङ्ख्याङ्कित विभाजन चिन्ह जाँचिनुपर्छ र अरु विभाजन चिन्ह पनि ठीक छन् भन्ने कुरामा निरीक्षकलाई चित्त बुझ्नुपर्छ । मान्यता दिइने त्रुटिको हद तालिकामा दिइएबमोजिम भन्दा बढी हुनुहुँदैन । (ग) यन्त्रको क्षमताको आधा भार पल्लाको केन्द्रबाट सो पल्लाको अधिकतम लम्बाइको एक तिहाई फासलाभित्र जुनसुकै स्थानमा राख्दा, डायलले देखाएको तौलमा (थाहा हुने किसिमसँग) कुनै पर्याप्त फरक हुनुहुँदैन । (घ) पल्ला अर्धाकार भएको खण्डमा, पूर्ण भारको आधा अर्धको बीचमा र बाँकी आधा अर्धको कुनै पनि भागमा राख्दा यन्त्र मान्यता दिइएको त्रुटिको हदभित्र रही ठीक हुनुपर्छ । (ङ) स्वयं सङ्केतक र अर्ध स्वयं सङ्केतक यन्त्रहरुमा सेन्सिटिभनेस्को जाँच गरिनेछैन । ५. टाँचा लगाउनेः- निरीक्षकको टाँचा प्राप्त गर्नको निमित्त हरेक यन्त्रमा डण्डीको कुनै उपयुक्त देखिने ठाउँमा नरम धातुको एक बुजो वा फुली राखिएको हुनुपर्छ । यस्तो बुजो वा फुली डण्डीमा प्वाल पारेर वा अरु कुनै उपयुक्त उपायद्वारा आफ्नो स्थानबाट नहट्ने गराइएको हुनुपर्छ । तालिका नं. :-२२ । काउण्टर प्रकारका स्वयं सङ्केतक तथा अर्ध स्वयं सङ्केतक तौलने यन्त्रका निमित्त । मान्यता दिइने अधिकतम त्रुटिको हद । क्षमता अल्प विभाजनको अधिकतम मान पूर्णभारमा मान्यता दिइने घटी वा बढी अधिकतम त्रुटि । (क) स्वयं सङ्केतक तौलने यन्त्र । १०० किलो २०० ग्राम २०० ग्राम । ५० ,, १०० ,, १०० ,, । ३० ,, १०० ,, १०० ,, । २० ,, १०० ,, १०० ,, । १० ,, ५० ,, ५० ,, । ५ ,, २० ,, २०,, । ३ “ १० “ १० “ । २ ,, १० ,, १० ,, । १ ,, १० ,, १० ,, । ५०० ग्राम ५ ,, ५ ,, । २०० ,, २ ,, २ ,, । १०० ,, १ ,, १,, । (ख) अर्ध स्वयं सङ्केतक तौलने यन्त्र । क्षमता अल्प विभाजनको अधिकतम मान पूर्णभारमा मान्यता दिइने घटी वा बढी अधिकतम त्रुटि । १०० किलो १०० ग्राम १०० ग्राम । ५० ,, ४० ,, ४०,, । ३० ,, ३० ,, ३० ,, । २० ,, २० ,, २० ,, । १० ,, १० ,, १० ,, । ५ ,, १० ,, १० ,, । ३ ,, १० ,, १० ,, । २ ,, १० ,, १० ,, । १ ,, १० ,, १० ,, । ५०० ग्राम ४ ,, ४ ,, । २०० ,, २ ,, २ ,, । १०० ,, १ ,, १,, । (१) नयाँ जाँचमा अधिकतम त्रुटि पटमा अङ्कित अल्प विभाजनको आधा भन्दा बढी हुनु हुँदैन । (२) पुनः जाँच र निरीक्षणमा अधिकतम त्रुटि पटमा अङ्कित अल्प विभाजनले जनाउने मान भन्दा बढी हुनु हुँदैन । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । अनुसूची-५ (क) । (नियम १० को उप-नियम (५) सँग सम्बन्धित) । आयतन नाप्ने यन्त्रहरुको विवरण । खण्ड-१ । साधारण आवश्यकताहरु । १. परिभाषाः- । “नाप्ने यन्त्र” भन्नाले तरल पदार्थहरु आयतनको हिसाबले नाप्ने र दिने उद्देश्य बनेको यन्त्रलाई सम्झनुपर्छ । २.(क) सञ्चालन भएको अवस्थामा देहायका आवश्यकताहरु पूरा गर्ने गरी नाप्ने यन्त्रको वस्तु, ढाँचा र बनावट हुनुपर्छः- । (१) सच्चाई कायम हुने ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

आयतन नाप्ने यन्त्रहरुको विवरण । खण्ड-१ । साधारण आवश्यकताहरु । १. परिभाषाः- । “नाप्ने यन्त्र” भन्नाले तरल पदार्थहरु आयतनको हिसाबले नाप्ने र दिने उद्देश्य बनेको यन्त्रलाई सम्झनुपर्छ । २.(क) सञ्चालन भएको अवस्थामा देहायका आवश्यकताहरु पूरा गर्ने गरी नाप्ने यन्त्रको वस्तु, ढाँचा र बनावट हुनुपर्छः- । (१) सच्चाई कायम हुने । (२) सञ्चालन हुने पार्टपूर्जाहरु सन्तोषपूर्वक काम गर्ने । (३) मिलान (एडजस्टमेन्ट) यथासम्भव स्थायी हुनुपर्ने । (ख) नाप्ने तथा दिने काममा प्रयोग हुने नाप्ने यन्त्रमा सबै अङ्गहरु र जडानहरु पूरा नभएमा टाँचा लगाइने छैन । (ग) कुनै यन्त्रमा साट्ने हुने वा उल्टाउने हुने अङ्गहरु छन् भने यस्तो अङ्ग साट्दा वा उल्टाउँदा यन्त्रको सच्चाईमा कुनै फरक पर्नु हुँदैन । (घ) वितरण भएको वा दिइएको परिमाण सङ्केत गर्ने सबै रेखाङ्कन स्पष्ट बुझिने र नमेटिने किसिमको हुनुपर्छ । (ङ) नाप्ने यन्त्रको अङ्कित मापक वा सांकेतिक अङ्गहरुले आफ्नो शून्यस्थिति र सो यन्त्रको नाप्ने क्षमतासम्म दिएको परिमाण समेत स्वतः देखाउन सक्ने रुपमा निर्मित भएको हुनुपर्छ । (च) नापेको र दिएको परिमाण दर्शकले सजिलोसँग स्पष्ट र बिना अवरोध देख्ने गरी स्थायी किसिमका नाप्ने यन्त्रहरुको जडान भएको हुनुपर्छ । (छ) असावधानी प्रयोग वा अन्य कुनै किसिमबाट यन्त्रको सच्चाईमा अनुचित असर यथासम्भव नपर्ने गरी नाप्ने यन्त्रको ढाँचा र बनावट हुनुपर्छ । ३. अङ्कन (मार्किङ्ग):- । (क) वितरण पम्प, मिटर, आयतनिक भाँडा भर्ने मेशिन जस्ता सबै व्यापारिक नाप्ने यन्त्रहरूमा सो यन्त्रको क्षमता, निर्माताको नाम वा ट्रेडमार्क र परिचयात्मक सङ्ख्या देखिने गरी स्पष्ट र स्थायी तवरले अङ्कन भएको हुनुपर्छ । (ख) निरीक्षण गर्ने अधिकारीको टाँचार खण्ड (क) मा उल्लेखित अङ्कनहरू लगाउन नाप्ने यन्त्रहरूमा सबैले देखिने ठाउँमा एउटा उपयुक्त पाता (प्लेट) मजबुतसँग जडान भएको हुनुपर्छ । ४. जाँचको आवश्यकताहरू:- । (क) सबै नाप्ने यन्त्रहरू सञ्चालन भएको अवस्थामा जाँचिनेछ । (ख) सबै यन्त्रहरू सम्बन्धित नाप्ने यन्त्रलाई दिइएको त्रुटिको हदभित्र रही ठीक हुनुपर्छ । ५. सील लगाउने:- वितरण भएको परिमाणमा असर पर्ने गरी नाप्ने यन्त्रको रोक्ने अङ्ग वा अरु मिलाउने अङ्गहरूमा कैफियत गर्न नपाउने गरी निरीक्षण गर्ने अधिकारीले नाप्ने यन्त्रको एक वा बढी स्थानमा सील लगाउनेछ । खण्ड-२ । वितरण (डिस्पेन्सिंग) पम्प । १. परिभाषा :- । (क) "वितरण पम्प" भन्नाले सञ्चय ट्यांक वा ट्यांकहरूमा जडान भई यकीन आयतनको हिसाबबाट तरल पदार्थहरू दिने कामको निमित्त प्रयोग गरिने नाप्ने यन्त्र सम्झनुपर्छ । (ख) "आद्रनली प्रणाली (वेटहोज सिस्टम)" भन्नाले पम्प सञ्चालन भएको वा नभएको अवस्थामा प्रशावनली (डिस्चार्जहोज) भरिएर नै रहने प्रणाली सम्झनुपर्छ । (ग) "सुखानली प्रणाली (ड्राइहोज सिस्टम)" भन्नाले वितरण काम पूरा भएपछि प्रशावनली पूर्णतया सुखा रहने प्रणालीलाई सम्झनुपर्छ । २. प्रकार:- वितरण पम्पहरू मिटर टाइप वा भाँडो (कन्टेनर) टाइपको हुनेछन् । ३. साधारण आवश्यकताहरू:- । (क) वितरण पम्पमा खास गरी देहायका कुराहरू हुनुपर्छ:- । (१) उपयुक्त खोल वा ढकेनी, । (२) पम्प गर्ने अङ्ग, । (३) मिटर अङ्ग वा आयतनिक भाँडो (कन्टेनर), । (४) परिमाण सङ्केत गर्ने । (५) टुटी (नोजल) सहितको लचिलो नली ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

२. प्रकार:- वितरण पम्पहरू मिटर टाइप वा भाँडो (कन्टेनर) टाइपको हुनेछन् । ३. साधारण आवश्यकताहरू:- । (क) वितरण पम्पमा खास गरी देहायका कुराहरू हुनुपर्छ:- । (१) उपयुक्त खोल वा ढकेनी, । (२) पम्प गर्ने अङ्ग, । (३) मिटर अङ्ग वा आयतनिक भाँडो (कन्टेनर), । (४) परिमाण सङ्केत गर्ने । (५) टुटी (नोजल) सहितको लचिलो नली । ४. प्रत्येक वितरण पम्पमा सबै संभावित वितरणको परिमाण देखाउन बिक्री सूचक (सेल्स इण्डिकेटर) जडान भएको हुनुपर्छ । अन्य कुनै किसिमको गन्ति गर्ने वा सङ्ख्या जोड्ने साधन भए सो साधनबाट खास बिक्री सूचकसँग कुनै प्रकारको गडबडी आउन नसकिने गरी गरिएको हुनुपर्छ । ५. स्टार्टिंग लिभरको बन्द हुने अवस्थासम्मको चालद्वारा कुनै खास वितरण क्रमिक वितरण चक्र (डेलिभरी साइकल) पूरा भएपछि सङ्केत गर्ने अङ्गहरू ठीक शून्यमा नफर्कुन्जेल अर्को क्रमिक वितरण गर्न नसकिने गर्न एउटा प्रभावकारी स्वचालित इन्टरलक भएको मिटर प्रकारको वितरण पम्प निर्मित भएको हुनुपर्छ । ६. प्रत्येक भाँडो बाट प्रशाव शुरु हुन थालेपछि मात्र सम्बन्धित बिक्री सूचकले वितरण अङ्क देखाउने गरी भाँडो प्रकारको वितरण पम्प निर्मित भएको हुनुपर्छ । स्पष्ट र स्थायी तवरले देहायको कुरा दर्शाउने गरी पम्पको प्यानलमा अंग्रेजी वा देवनागरीमा सूचना राखिएको हुनुपर्छ:- । वितरण शुरु हुनु भन्दा अगाडि निश्चित हुनुहोस् । (क) बिक्री सूचक शून्यमा छ । (ख) भाँडो (कन्टेनर) पूरा भरिएको छ । ७. भाँडो वा भाँडोहरू ठीकसँग भरिएको र वितरण भएको स्पष्ट देखिने गरी भाँडो प्रकारको वितरण पम्पमा हेर्ने झ्यालहरू (अब्जरमेशन विन्डोज) वा अरु साधनहरू जडान भएको हुनुपर्छ । ८. चापबाट तरल पदार्थ वितरण गर्ने वितरण पम्प आद्रनली प्रणालीबाट सञ्चालित हुनुपर्छ र यस्ता पम्पले चापबाट वितरण हुने गरी त्यसको टुटीमा संयोग नियन्त्रण भल्व (कम्बिनेसन कन्ट्रोल भल्व) र स्वचालित चाप प्रशाव भल्व (अटोमेटिक प्रेसर डिस्चार्ज भल्व) लगाइएको हुनुपर्छ । ९. गुरुत्वाकर्षणबाट तरल पदार्थ वितरण गर्न वितरण पम्प सुखानली प्रणालीबाट सञ्चालित हुनुपर्छ । नली पाइप (होजपाइप) मा पूर्ण र तीव्र निकास सजिलो हुने गरी सुखानलीको लम्बाई र कडापनको उचित व्यवस्था हुनुपर्छ तथा नली पाइपको टुटीमा कुनै भल्व रहेको हुनुहुँदैन । १०. वितरण पम्पको प्रशाव नलीको लम्बाई पम्पको बाहिर देखि वितरण गर्ने टुटीसम्म पाँच मिटर भन्दा लामो हुनुहुँदैन । ११. मिटर प्रकारको वितरण पम्पमा पम्प गर्ने अङ्गको पछि र मिटर अङ्गको सीधा अगाडि एउटा प्रभावकारी हवा हटाउने अङ्ग (एयर इलिमिनेटर युनिट) रहेको हुनुपर्छ । १२. आयतनिक भाँडो मा हवा अड्ने (एयर ट्रेप) संभावना रोक्नको लागि भाँडो प्रकारको वितरण पम्पमा हवा जाने उपयुक्त प्वाल रहेको हुनुपर्छ । १३. जाँच:- । (क) सबै वितरण पम्पहरूमा वितरण सच्चाई जाँच हुनुपर्छ । (ख) यन्त्रले वितरण गरिने तरल पदार्थ भएको चालू अवस्थामा वितरण पम्प जाँचिनुपर्छ । (ग) सबै वितरण पम्पहरू जाँच गर्ने नापहरु (चेक मेजर्स) द्वारा प्रमाणित गरिनेछ । (घ) प्रत्येक जाँच गर्ने नाप प्रत्येक छ छ महिनामा कार्यकारी स्टान्डर्ड नापद्वारा जाँचिनु पर्छ । (ङ) वितरण पम्प जाँच गर्नु भन्दा अगाडि पम्पका सबै अङ्गहरूले राम्ररी काम गरेको र प्रशावनली भिजेको यकीन गर्न केही मिनेट पम्प चलाउनु पर्छ । (च) सच्चाईको जाँच गर्न अगाडि वितरण पम्पमा चुहावट जाँचको लागि पूरा भरेर हेर्नुपर्छ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

(घ) प्रत्येक जाँच गर्ने नाप प्रत्येक छ छ महिनामा कार्यकारी स्टान्डर्ड नापद्वारा जाँचिनु पर्छ । (ङ) वितरण पम्प जाँच गर्नु भन्दा अगाडि पम्पका सबै अङ्गहरूले राम्ररी काम गरेको र प्रशावनली भिजेको यकीन गर्न केही मिनेट पम्प चलाउनु पर्छ । (च) सच्चाईको जाँच गर्न अगाडि वितरण पम्पमा चुहावट जाँचको लागि पूरा भरेर हेर्नुपर्छ । १४. वितरण पम्पहरू जाँच गर्ने तरिका देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) स्टान्डर्ड जाँच नाप (स्टान्डर्ड चेक मेजर ) का भित्री सतहहरू भिजाउन पहिले भर्नु पर्छ र त्यसपछि खाली गर्नुपर्छ । (ख) रेकर्ड गर्ने यन्त्रको सङ्केतक (मिटर प्रकार) वा रिडिङ्ग (कन्टेनर प्रकार) प्रक्रियालाई शून्यमा मिलाउनु पर्छ । (ग) सङ्केतक (मिटर प्रकार) फेरी शून्य अवस्था वा रिडिङ्ग (कन्टेनर प्रकार) जाँच नापमा तरल पदार्थ हाल्न पम्प चलाउनु पर्छ । (घ) लगातार दुई पटक जाँच गर्दा दुबै पटक ठीक परिमाण दिएमा यन्त्र ठीक मानिनु पर्छ । (ङ) लगातार दुई पटकको वितरणमा मान्यता दिएको हदभित्रको परिमाण नदिएमा जाँच दोहऱ्याउनु पर्छ । १५. प्रत्येक वितरण पम्पले घटीमा १० लिटर प्रति मिनेट मनासिव तवरले एकनाससँग नं. १६ मा निर्दिष्ट गरिएको त्रुटिको हदभित्र रही वितरण गर्नु पर्छ । १६. मान्यता दिइएको त्रुटिको हदहरू देहायबमोजिम हुनेछन्:- । वितरण परिमाण पहिलो जाँच (बढीमा मात्र) पछिल्लो जाँचहरू (बढीमा) पछिल्लो जाँचहरू (घटीमा) । १ लिटर १० मिलिलिटर पहिलो जाँचको बराबर ५ मिलि लिटर । २ लिटर २० मिलिलिटर " " " १० मिलि लिटर । ५ लिटर ३० मिलिलिटर " " " १५ मिलि लिटर । ५ लिटर भन्दा बढी ०.५ प्रतिशत " " " ०.२५ प्रतिशत । १७. सील र टाँचा लगाउने:- ठीक वितरणको लागि मिलान गरेपछि सीसा वा तारको सीलहरू लगाउँदा त्यस्तो सील वा सीलहरू नबिगारिकन फेरि मिलान गर्न नसकिने गरी लगाइनेछ । सीसा र तारको सील वा सीलहरूको लागि साधारण तार (प्लेन वायर) लगाइने छैन । सीसाको सील वा सीलहरूमा निरीक्षकको टाँचा पेचिसद्वारा लगाइनेछ । अनुसूची-५ (ख) । (नियम १० को उप-नियम (५) सँग सम्बन्धित) । लम्बाइ र समय नाप्ने यन्त्रहरुको विवरण । ट्याक्सी चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । वा अटोरिक्सा मिटर । १. परिभाषा:- । (क) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर" भन्नाले भाडामा लिइएको ट्याक्सी चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । वा अटोरिक्साको भाडा फासला वा समय अनुसार तोकिएको दरमा गणना गरी देखाइने यन्त्रलाई सम्झनुपर्छ । (ख) "मुख" भन्नाले चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरको भाडा देखाउने भागलाई सम्झनुपर्छ । (ग) "झण्डा" भन्नाले चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरको सञ्चालन प्रक्रियालाई नियन्त्रण गर्ने लिभर वा अरु कुनै यन्त्रलाई सम्झनुपर्छ । (घ) "भाडावृद्धि (मनी ड्रप)" भन्नाले भाडा देखाउनेमा भाडाको वृद्धि हुनेलाई सम्झनुपर्छ । (ङ) "शुरुको भाडावृद्धि (इनिसियल मनी ड्रप)" भन्नाले भाडाको निमित्त (फर हायर) बाट भाडामा (हायर्ड) लिइएको अवस्थामा झण्डालाई तल झार्दा देखाउने भाडा सम्झनुपर्छ । (च) "शुरुको फासला वा शुरुको समयको अन्तर" भन्नाले शुरुको भाडावृद्धि अनुसारको फासला वा समयको अन्तर सम्झनुपर्छ । (छ) "आधारभूत दर" भन्नाले शुरुको भाडावृद्धिको दर बाहेक फासला वा समयको अन्तरको लागि फासला र प्रतिक्षा गरेको समयको दरलाई सम्झनुपर्छ ।