chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

(च) "शुरुको फासला वा शुरुको समयको अन्तर" भन्नाले शुरुको भाडावृद्धि अनुसारको फासला वा समयको अन्तर सम्झनुपर्छ । (छ) "आधारभूत दर" भन्नाले शुरुको भाडावृद्धिको दर बाहेक फासला वा समयको अन्तरको लागि फासला र प्रतिक्षा गरेको समयको दरलाई सम्झनुपर्छ । (ज) "भाडा" भन्नाले भाडामा लिइएको चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरले फासला र समय नाप्ने यन्त्र (डिस्टान्स एण्ड टाइम मेकानिजम) को सञ्चालनको आधारमा गणना गरी देखाउने भाडाको अंशलाई सम्झनुपर्छ । (झ) "अतिरिक्त भाडा" भन्नाले चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा भाडामा लिनेहरुले यात्राबाट लाग्ने भाडाको अतिरिक्त मालसामानको परिवहनको लागि तिर्नु पर्ने भाडा सम्झनुपर्छ । (ञ) "आधारभूत दरहरुको मान्य गति" भन्नाले आधारभूत फासला र आधारभूत समयको दरको गति अनुरुप हुनेलाई सम्झनुपर्छ अर्थात् आधारभूत दरहरुको निमित्त मान्य गतिमा चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर सञ्चालन गर्दा यात्रा गरेको फासलाको भाडावृद्धि बितेको समयको ठीक बराबर हुनेछ । उदाहरण:- । समयमा आधारित – ४० पैसा प्रत्येक ६ मिनेटमा । फासलामा आधारित दर – ४० पैसा प्रत्येक १/२ किलोमिटरमा । आधारित दर तब मात्र बराबर हुनेछ जब १/२ किलोग्राममिटर फासला ६ मिनेटको समयमा यात्रा गर्दछ, अर्थात् सवारी साधनको गति ५ किलोमिटर प्रतिघण्टा हुनेछ । (ट) "सवारी साधनमा हुने चक्काको उचित घेरा" भन्नाले चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा ठीक यात्रीहरु लिई सीधा अगाडि बढ्दाको अवस्थामा चक्का चालित सवारी साधनमा उचित मात्रामा हावा भरिएको टायरको एक पूरा फन्कोलाई सम्झनुपर्छ । (ठ) "पिक-अप" भन्नाले सवारी साधनको गति आधारभूत दरको मान्य गति भन्दा कम वा बढी भए अनुसार बितेको समयको आधारित दर वा यात्रा गरेको फासलाको आधारित दरबाट भाडा निर्धारण हुनेलाई सम्झनुपर्छ र यी आधारभूत दुई दरहरुको बीचको गणनाको परिवर्तनलाई कहिलेकाही पिकअप र कहिलेकाही अन्तर (डिफेरेन्सियल) भनिन्छ । (ड) "बेन्च जाँच" भन्नाले चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरलाई ट्याक्सी वा अटोरिक्साबाट छुट्याई गरिने जाँच सम्झनुपर्छ । (१) "फासलाको जाँच" भन्नाले समयको असर बिना भाडा वृद्धि अनुरुप फासलाको अन्तरहरु जाँचिने जाँचलाई सम्झनुपर्छ । (२) "समयको जाँच" भन्नाले भाडावृद्धि बीचको समयको अन्तरहरु जाँचिने जाँचलाई सम्झनुपर्छ । (ढ) "सडक जाँच" भन्नाले चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्साको यात्राबाट चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सामा जडान भैसकेको चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर क्रियाशील भएपछि नापिएको बाटो (मेजर्ड कोड) मा जाँचिने जाँचलाई सम्झनुपर्छ । (ण) "गियर बक्स" भन्नाले विभिन्न टायर साइज, ट्रान्समिसन अनुपात र यस्तैको निमित्त मिलानको व्यवस्था गर्न गियरहरुको समूहलाई सम्झनुपर्छ । चौथो संशोधनद्वारा थप । (त) "दर्ता" भन्नाले चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सामा जडान भएको मिटरले फासला वा समयको हिसाबले मिटरमा भाडा देखाउने क्रियालाई जनाउँछ र "बढी दर्ता हुने" भन्नाले निश्चित फासला वा समय भन्दा अगाडि नै भाडा देखाउनेलाई र "घटी दर्ता हुने" भन्नाले निश्चित फासला वा समयभन्दा पछाडि देखाउनेलाई सम्झनु पर्नेछ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

"ट्याक्सी वा अटोरिक्सामा जडान भएको मिटरले फासला वा समयको हिसाबले मिटरमा भाडा देखाउने क्रियालाई जनाउँछ र "बढी दर्ता हुने" भन्नाले निश्चित फासला वा समय भन्दा अगाडि नै भाडा देखाउनेलाई र "घटी दर्ता हुने" भन्नाले निश्चित फासला वा समयभन्दा पछाडि देखाउनेलाई सम्झनु पर्नेछ । (२) बनावट सम्बन्धी आवश्यकताहरु:- । (क) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरको ढाँचा र बनावट लामो अवधिसम्म टिक्ने खालको हुनुपर्छ । (ख) आधारभूत दरहरुको मान्य गतिमा वा त्यसभन्दा बढी गतिमा यात्रा गरेको फासला र चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा रोकी राख्दा वा आधारभूत दरहरुको मान्य गति भन्दा कम गतिमा गइरहँदा बितेको समयको लिनु पर्ने भाडा दर्ता गर्न रुपमा चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर बनाइएको हुनुपर्छ । (ग) फासला नाप्ने यन्त्र (डिस्टान्स मेकानिजम) द्वारा भाडा रेकर्ड गरिएमा भाडाको पहिलो परिवर्तन तोकिएको फासला यात्रा गरेपछि हुनेछ । यसपछिको अङ्क लहरैसित फासलाको अनुपातमा परिवर्तन हुनेछ । (घ) यान्त्रिक आवश्यक भएको बेलामा घडी जस्तै यन्त्रले समयको रेकर्ड गर्ने काम गर्दछ । झण्डा चलाएपछि यो क्रिया शुरु हुनेछ । यान्त्रिक घडी दश घण्टासम्म लगातार चल्न सक्ने क्षमताको हुनुपर्छ । (ङ) समय वा फासलाद्वारा गणना गरिएको भाडामुखको उपयुक्त झ्यालहरुमा देखिने गरी प्रत्येक मिटर बनाइएको हुनुपर्छ । (च) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा भाडाको निमित्त छ" भनी देखाउन प्रकाश भएको सङ्केत मिटरमा हुनुपर्छ । यसमा प्रयोग गरिएका अक्षर र अङ्कहरुको साइज, रङ र पृष्ठभूमि दिन वा रातमा पच्चिस मिटरको फासलाबाट प्रष्ट देखिने हुनुपर्छ । झण्डामा प्लेट जडिएको छ भने यसको पृष्ठ भूमिको रङ रातो हुनुपर्छ । (छ) प्रत्येक झ्यालमा देखिने सूचना जस्तै भाडा, झण्डाको अवस्था, जम्मा फासला वा यात्रा गरिएको फासला, ट्रिप र अतिरिक्त भाडाको व्यवस्था गरिएको हुनुपर्छ । रुपैयाँ र पैसा देखाउने शब्दहरु वा चिन्हहरु चक्का वा ड्रमको स्थानबाट ठीक माथि वा तल छेउमा राखिएको हुनुपर्छ । झण्डा भाडामा वा बन्द अवस्थामा रहँदा मिटरको मुखमा एक उचित प्रकाशको व्यवस्था गरिएको हुनुपर्छ । (ज) भाडा देखाउने अक्षर अङ्कको उचाई १० मि.मि. भन्दा कम उचाईको हुनुहुँदैन र यात्रुहरुले सरल तरिकाबाट पढ्न सक्ने गरी राखिएको हुनुपर्छ । मिटरमा देखिने अक्षर र अङ्कहरु प्रष्ट बुझिने साइज, प्रकार र रङको हुनुपर्छ । (झ) झण्डालाई एक अवस्थाबाट अर्को अवस्थामा घुमाउँदा यसले सुनिने आवाजद्वारा सूचित गर्न सक्ने हुनुपर्छ । ३. यन्त्रकला तथा सञ्चालन:- । मिटरको यन्त्रकला देहाय बमोजिमको ढाँचाको भएको हुनुपर्छ:- । (१) झण्डा ठाडो रहँदा मुखको झ्यालमा "भाडाको निमित्त" भने शब्दहरु प्रदर्शित हुनेछ । यस्तो अवस्थामा मिटरको यन्त्रकला बन्द रहनेछ । भाडा लिन चाहने व्यक्तिलाई कुनै भाडा देखिने हुनुहुँदैन । (२) झण्डालाई "भाडामा" को अवस्थामा अधिलितर घुमाइएमा झ्यालमा "भाडाको निमित्त" शब्दहरुको ठाउँमा "भाडामा" शब्द बदलिनेछ । "भाडामा" को अवस्थामा घडीको यन्त्रकला (क्लर्क मेकानिजम) चालू हुन जानेछ र फासला नाप्ने यन्त्रकला चली फासला रेकर्ड गर्न सक्षम हुनेछ । भाडा देखाउने झ्यालमा शुरुको भाडावृद्धि पनि देखिनेछ । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

"भाडामा" को अवस्थामा घडीको यन्त्रकला (क्लर्क मेकानिजम) चालू हुन जानेछ र फासला नाप्ने यन्त्रकला चली फासला रेकर्ड गर्न सक्षम हुनेछ । भाडा देखाउने झ्यालमा शुरुको भाडावृद्धि पनि देखिनेछ । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । "ट्याक्सी वा अटोरिक्सा लाई प्रयोगमा ल्याएपछि उचित समयमा अरु भाडावृद्धिले देखिएको भाडामा वृद्धि हुँदै जानेछ । (३) झण्डालाई अझ अधिलितर "भाडाको निमित्त" को अवस्थाबाट "बन्द" अवस्थामा घुमाइएमा झ्यालमा "भाडामा" शब्दको ठाउँमा "बन्द" शब्द बदलिनेछ । घडीको यन्त्रकला बन्द हुनेछ र फासला नाप्ने यन्त्रकला फासला रेकर्ड गर्न यथावत जारी रहनेछ । भाडा देखाउने झ्यालमा भाडा प्रदर्शित भई नै रहनेछ । (४) झण्डालाई "भाडामा" को अवस्थाबाट "बन्द" अवस्थामा नलकिन "भाडो निमित्त" अवस्थामा लग्न सकिने छैन । यन्त्रकलाको सञ्चालन "बन्द" गर्ने यन्त्र (लकिड डिभाइस) द्वारा झण्डालाई "भाडाको निमित्त" अवस्थामा पूरा नरोकी "बन्द" अवस्थाबाट "भाडामा" को अवस्थामा जान सक्ने छैन । (५) माथि (१) देखि (४) सम्ममा उल्लिखित झण्डाको साधारण सञ्चालन क्रियाद्वारा बाहेक समय र फासला यन्त्रकलालाई चालू अथवा बेचालू गर्न सकिने छैन । (६) झण्डा "भाडाको निमित्त" अवस्थामा छँदा मिटरको मुखमा रहेको भाडा र अतिरिक्त झ्यालहरु शटरले बन्द भएको हुनुपर्छ । शटरको हट्ने वा बन्द हुने क्रिया क्रमशः झण्डा "भाडाको निमित्त" अवस्थाबाट "भाडामा" को अवस्था र "बन्द" अवस्थाबाट "भाडाको निमित्त" अवस्थामा चलाउँदा एकसाथ हुने हुन्छ । (७) मिटरले देखाएको समय र फासलाको भाडा तोकिएको आधारभूत दरहरु बमोजिम हुनेछ । (८) अतिरिक्त झ्यालको व्यवस्था गरिएकोमा अतिरिक्त झ्यालमा देखिने भाडा हातले चलाइनेछ र मौद्रिक एकाइहरु तोकिए बमोजिम बढ्दै जानेछ । ४. जाँचहरु:- । (क) भाडा सूचकहरु:- डायलमा देखिने भाडावृद्धि सबै अवस्थामा ठीक र पूर्ण रुपमा एक अङ्कबाट अर्को अङ्कमा बदलिनेछ । यन्त्रकला चालू अवस्थामा बेचालू गरिदा हुने त्रुटि नं. ५ मा निर्दिष्ट हदहरुभित्र पर्नु पर्नेछ । (ख) झण्डा:- "भाडाको निमित्त" को अवस्थाबाट झण्डालाई झार्दा अगाडि दर्ता भएको भाडा हटेको र मिटर उचित तरिकाले पुनः शून्यको अवस्थामा पुगेको छ भन्ने जाँच हुनुपर्छ । भाडा देखाउने अङ्कहरु अडेको वा आंशिक भाग हटेको वा फेरि फर्कने सम्भावना हुनुहुँदैन । एक राचेट लकबाट अर्को राचेट लकमा उल्टो घुमाउँदा अनुचित दर्ता नहुने वा अरु कुनै किसिमको संभावित हानि नपुऱ्याउने भन्ने जाँच । गरिनु पर्छ । झन्डाको अनुचित प्रयोगद्वारा खराबी गर्न सक्ने संभावना नभएको पूरा यकीन हुनुपर्छ । झन्डालाई तल झार्नासाथ मिटरले भाडा दर्ता गर्नुपर्नेछ र यसको अङ्क मुखमा देखिनु पर्नेछ । (ग) फासलाको हँकाई (डिस्टान्स ड्राइभ):– भाडामा अर्को वृद्धि रेकर्ड हुन लागेको बेलामा भाडा दर्ता गर्ने यन्त्रकलामा सदैव एक विशेष अवस्था (क्रिटिकल प्वाइन्ट) हुनेछ । यात्रा विशेष अवस्थामा अन्त भएमा कुनै धक्काले जस्तै ढोका ढ्याम्म बन्द गर्दा भाडामा अर्को वृद्धि हुन जान सक्छ । मिटरको यन्त्रकलामा कुनै खराबी पैदा हुन नपावस भन्नाको लागि जाँचको निमित्त एक झट्कादार हकाई (जर्की ड्राइभ) को व्यवस्था हुनुपर्छ । असामयिक भाडाको वृद्धि दर्ता हुने संभावनालाई सकभर रोक्न निमित्त अनेक जाँचहरु गरिनेछन् ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

मिटरको यन्त्रकलामा कुनै खराबी पैदा हुन नपावस भन्नाको लागि जाँचको निमित्त एक झट्कादार हकाई (जर्की ड्राइभ) को व्यवस्था हुनुपर्छ । असामयिक भाडाको वृद्धि दर्ता हुने संभावनालाई सकभर रोक्न निमित्त अनेक जाँचहरु गरिनेछन् । (घ) बेन्च जाँच– उचित तथा भरपर्दो गियर बक्स जडान भएको चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरको बेन्च जाँच गरिनेछ । (१) उपकरणहरु:– । (क) जाँचने बेन्च:– बिजुली मिटरमा लगाइएको उपकरणद्वारा ट्याक्सी मिटरको स्पिण्डल घुमाएर चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर जाँचिनेछ । यस उपकरणलाई हातबाट पनि घुमाउन सकिनेछ । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर राम्रोसँग अडाउन ब्राकेटहरुको व्यवस्था हुनुपर्छ । (ख) गणक (काउन्टर)– स्पिण्डल घुमाएको दश भागको एक भागसम्म दर्ता गर्न सक्ने गरी गणक निर्मित भएको हुनु पर्छ । (२) तरीका:– जाँच गर्दा छोटो फासला (शर्ट हल) र लामो फासला (लंग हल) गरी दुई अवस्थामा जाँचिनेछ:– । (क) छोटो फासला जाँच– झन्डालाई “बन्द” अवस्थामा राखेर दुई वा तीन किलोग्राममिटर फासला बराबर मिटर चलाइनेछ । प्रत्येक भाडावृद्धिको लागि लागेको फन्का गणकबाट पत्ता लगाई हिसाबबाट निस्कने सङ्ख्यासँग दाजिनेछ । (ख) लामो फासला जाँच– झन्डालाई “बन्द” अवस्थामा राखी चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरलाई ६० किलोग्राममिटरभन्दा कम नहुने फासलासम्म लगातार चलाइनेछ । भाडावृद्धि (मनी ड्रप) अङ्क जाने, क्रमसाथ भाडा वृद्धि नहुने, बेठीक किसिमसँग अङ्कको मिलान वा अरु कुनै किसिमको असामण्य अवस्था फेला परेमा मिटरलाई रद्द गर्न सकिने संभावनाको लागि जाँच अवधिभर चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरको निरीक्षण गरिनेछ । (ङ) समय जाँच:– । (१) उपकरण: यस जाँचमा सेकेण्डसम्मको निरीक्षण गर्नु पर्नेछ । इच्छानुसार शून्यबाट शुरु गरी फेरि शून्यमा लग्न सकिने एक स्टप घडी वा डेक्स घडी प्रयोग गरिनेछ । (२) तरीका:– समय जाँचमा झन्डालाई “भाडामा” को अवस्थामा राखी भाडावृद्धि बीचको अन्तरको समय जाँचिनेछ र समय जाँचलाई प्रत्येक अन्तर जाँच (इन्डिभिड्युल इन्टरभल टेस्ट) र लामो अन्तर जाँच (लङ्ग इन्टरभल टेस्ट) गरी दुई भागमा बाँडिनेछ । (क) प्रत्येक अन्तर जाँच:– प्रत्येक अन्तर जाँचको शुरुमा झन्डालाई “भाडामा” को अवस्थामा झार्नु साथै स्टप घडी वा डेस्क घडीलाई चलाइनेछ । प्रत्येक भाडावृद्धिको लागि बितेको समयको सेकेण्डसम्मको दर्ता गरिनेछ । घडीलाई बन्द नगरिकन जाँच अवधिको अन्तरसम्म चलाइनेछ । यो जाँच कम्तिमा एक घण्टासम्मको हुनेछ । (ख) लामो अन्तर जाँच:– चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरमा दर्ता भएको अङ्क प्रत्येक अन्तर जाँचपछि मेट्न लगाइने छैन र साथै स्टप वा डेस्क घडीलाई पनि बन्द गरिने छैन । यस क्रियालाई पूर्ण निरीक्षण साथ एक घण्टा वा एक घण्टा भन्दा बढी समय सम्म जारी राखिनेछ । जाँच सिद्धिने बेलामा भाडा वृद्धिको लागि लागेको समयको निरीक्षण गरी रेकर्ड गरिनेछ र त्यसपछि चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरलाई शून्यमा ल्याइनेछ । ५. हदहरु:– । (क) बेन्चजाँच:– बेन्चजाँचको लागि घटी बढीका हदहरु देहाय बमोजिम हुनेछन्:– । (१) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । बढी दर्ता हुनेमा – १ प्रतिशत । (२) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरलाई शून्यमा ल्याइनेछ । ५. हदहरु:– । (क) बेन्चजाँच:– बेन्चजाँचको लागि घटी बढीका हदहरु देहाय बमोजिम हुनेछन्:– । (१) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । बढी दर्ता हुनेमा – १ प्रतिशत । (२) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । घटी दर्ता हुनेमा – शुरु अन्तरलाई अन्तर जाँचमा समावेश गरिएमा थप ३० मिटरको हदसाथ १ प्रतिशत । (ख) समय जाँच:– समय जाँचको लागि घटी बढीका हदहरु देहाय बमोजिम हुनेछन्:– । (१) प्रत्येक अन्तर जाँच– । बढी दर्ता हुनेमा – ५ प्रतिशत । घटी दर्ता हुनेमा – १० प्रतिशत शुरुको अन्तरमा । ५ प्रतिशत अरु अन्तरमा । (२) लामो अन्तर जाँच (शुरुको अन्तर बाहेक):– । बढी दर्ता हुनेमा – छुट नभएको । घटी दर्ता हुनेमा – ३ प्रतिशत । ६. सिल लगाउने:– । (क) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर बेन्च जाँचमा ठीक पाइएमा सील लगाउनु पर्छ । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर ट्याक्सीमा अटोरिक्सामा जडान भएको उपयुक्त भएमा चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरको हेडदेखि ट्रान्समिशन (वा चक्का) सम्म जोडिने पृथक–पृथक जडानहरुमा पनि सील लगाइनेछ । (ख) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर गियर बक्स वा चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरमा एक खास किसिमको अनुमोदित साईजको जडिएको प्लेटलाई जाँचने अधिकारीले लगाएको सील वा चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर वा चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर गियर बक्स नखोलिकन झिक्न सकिने छैन । सो प्लेटमा देहाय बमोजिमको शब्द र अङ्कहरु उठेको वा गडेको हुनुपर्छ:– । (१) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर जडान गरिने सवारी साधनको प्रकार , र । (२) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटर चलाउन तथा यसको सञ्चालन र सच्चाई जाँच सवारी साधनको चक्कामा रहने टायरको न्यूनतम प्रभावकारी घेरा । ७. अङ्कन:– । (क) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ट्याक्सी वा अटोरिक्सा मिटरको अगाडि प्लेट र पछाडि प्लेटमा यन्त्रको सङ्ख्या अंकित भएको हुनुपर्छ । (ख) सबै अक्षरहरुमा रोमन लिपिमा र अङ्कहरु ईण्डो–अरेबिकमा हुनेछन् । अनुसूची-५. । (नियम १० को उपनियम (६) सँग सम्बन्धित) । फासला मात्र नाप्ने यन्त्रहरु । विवरण । परिभाषा: । (क) “फासला मात्र नाप्ने अटोरिक्सा मिटर” भन्नाले मुखमा गतिमापक यन्त्र (स्पीडोमिटर) र दूरीसूचक यन्त्र (ओडोमिटर) राखी वा नराखी तोकिएको दरमा आफैले देखाउने अङ्कहरु नमेटिने गरी भाडामा लिएको अटोरिक्साको भाडा फासलाकै हिसाबले मात्र देखाउने यन्त्रलाई सम्झनुपर्छ । (ख) “मुख” भन्नाले अटोरिक्सा मिटरको भाडा देखाउने भागलाई सम्झनुपर्छ । (ग) “भाडा समकारक (न्यूटालाइजर्)” भन्नाले भाडा देखाउन शून्य अङ्कमा ल्याउने यन्त्रलाई सम्झनुपर्छ । (घ) “भाडा” भन्नाले भाडा लिइएको अटोरिक्सा मिटरले फासला नाप्ने यन्त्रको सञ्चालनको आधारमा गणना गरी देखाउने भाडाको अंशलाई सम्झनुपर्छ । (ङ) “चक्काको उचित घेरा” भन्नाले अटोरिक्साले ठीक यात्रीहरु लिई बढ्दाको अवस्थामा उचित मात्रामा हवा भरिएको टायर भएको पाँग्राले एक पूरा फन्कोमा जाने फासलालाई सम्झनुपर्छ । (च) “बेन्च जाँच” भन्नाले अटोरिक्सा मिटरलाई अटोरिक्साबाट छुट्याई गरिने जाँच सम्झनुपर्छ । बनावट सम्बन्धी आवश्यकताहरु: ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

(ङ) “चक्काको उचित घेरा” भन्नाले अटोरिक्साले ठीक यात्रीहरु लिई बढ्दाको अवस्थामा उचित मात्रामा हवा भरिएको टायर भएको पाँग्राले एक पूरा फन्कोमा जाने फासलालाई सम्झनुपर्छ । (च) “बेन्च जाँच” भन्नाले अटोरिक्सा मिटरलाई अटोरिक्साबाट छुट्याई गरिने जाँच सम्झनुपर्छ । बनावट सम्बन्धी आवश्यकताहरु: । (क) अटोरिक्सा मिटर फासलाको हिसाबले भाडा देखाउने यन्त्र वा दूरी देखाउने यन्त्रसँग गतिमापक र भाडा मिटर भएको यन्त्र हुनेछ । (ख) अगाडिको पाँग्रा वा पछाडिको धुरा गियरबक्सबाट अटोरिक्साको सञ्चालन हुनेछ । (ग) एउटाले जम्मा–जम्मी गएको दूरी र अर्कोले खास सफर वापत भाडा देखाउने दुईवटा गणकहरू भएको पा”ग्राको अनुपातमा मिल्ने गरी रेखाङ्कित भएको अटोरिक्सा मिटर हुनुपर्नेछ । (घ) रुपैयाँको कालो चक्कामा सेतो अङ्क र पैसाको सेतो चक्कामा रातो अङ्क भएको अटोरिक्सा मिटरको समकारक हुनेछ । (ङ) भाडा समकारक एक दिशातिरबाट मात्र हातले चलाउन सकिने हुनेछ । (च) भाडा समकारकलाई भाडाको अङ्क शून्यमा झार्दा स्पष्ट सुनिने आवाज आउनु पर्नेछ र कुनै झटका, कम्पन र घिस्राइले भाडा देखाउने यन्त्रमा कुनै असर पर्ने हुनुहुँदैन । (छ) अटोरिक्सा वा मिटरमा गाडी भाडामा लिइएको छ भन्ने देखाउने उचित सूचक चिन्ह हुनुपर्छ । जाँचहरू: । (क) मिटर चालू गरेपछि डायल सबै अवस्थामा तत्काल ठीक र पूर्ण रुपमा एक अङ्कबाट अर्को अङ्कमा बदलिनेछ । भाडा समकारकलाई अगाडिको अवस्थामा ल्याउँदा अगाडि दर्ता भएको भाडा हटेको छ भन्ने र मिटर ठीकसँगै शून्यमा फेरि मिलेको छ भन्ने यकिन गर्नुपर्छ । भाडा अङ्कित गरिएको कुनै हालतमा पनि अडाउने वा केही अंश मात्र हट्ने वा फेरि फर्कने हुनुहुँदैन । एक रावेट लकबाट अर्कोमा उल्टो घुमाउँदा अनुचित दर्ता नहुने वा अरु कुनै सम्भावित हानी नहुने भन्ने जाँच हुनुपर्छ । भाडा समकारकको अनुचित प्रयोगद्वारा भाडा देखाउनेमा कुनै किसिमले कैफियत गर्न नसकिने हुनुपर्छ । (ख) फासलाको इकाई (डिस्टान्ट टाइम): भाडाका अर्को वृद्धि अङ्कित हुन लागेको बेलामा भाडा दर्ता गर्ने यन्त्रकलामा सदैव एक विशेष अवस्था (क्रिटिकल प्वाइन्ट) हुनेछ । यात्रा विशेष अवस्थामा अन्त भएमा कुनै धक्काले (जस्तै ढोका ढ्याम्म बन्द गर्दा भाडामा अर्को वृद्धि हुन जान सक्छ) भाडामा अर्को भाडा वृद्धि हुन जाने मिटरको यन्त्रकलामा कुनै खराबी पैदा हुन नपावस् भन्नाको लागि जाँचको निमित्त एक झटकादार ईकाई (जर्किन ड्राइभ) को व्यवस्था हुनुपर्छ । असामयिक भाडाको वृद्धि दर्ता हुने सम्भावनालाई रोक्का गर्नको निमित्त अनेक जाँचहरू गरिनेछन् । (ग) बेन्च जाँच: बेन्च जाँचमा घटबढ गर्न हुने बिजुलीको मिटरको प्रति मिनेट घुमाइहरू दर्ता गर्न गणक र मिटर राम्रोसँग अडाउने ब्राकेट प्रयोग गरिनेछ । ४. हदहरू: । (क) बेन्च जाँच: बेन्च जाँचको लागि घटीबढीको हद देहायबमोजिम हुनेछ । (१) घटीबढी दर्ता हुनेमा— १ प्रतिशत । ५. सिल लगाउने: मिटर जडान गरी मिटर हाँक्ने तारको दुवै छेउमा सिल लगाउनु पर्छ । ६. अङ्कन: । (क) मिटर जाँच गरिने अटोरिक्साको पाँग्राको अनुपात (रेसियो) मिटरको पछाडि नमेटिने गरी अङ्कित भएको हुनुपर्नेछ । (ख) यन्त्रको सङ्ख्या पनि अङ्कित हुनुपर्नेछ । (ग) सबै अक्षरहरु रोमन लिपिमा र अङ्कहरु इण्डोअरेविकमा हुनेछन् । अनुसूची ५(घ) । (नियम १० को उपनियम (७) सँग सम्बन्धित) । व्यापारिक प्रयोजनको लागि मान्यता दििने घटीबढीको हद । पदार्थ जाँचको घटीबढीको हद ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

(ख) यन्त्रको सङ्ख्या पनि अङ्कित हुनुपर्नेछ । (ग) सबै अक्षरहरु रोमन लिपिमा र अङ्कहरु इण्डोअरेविकमा हुनेछन् । अनुसूची ५(घ) । (नियम १० को उपनियम (७) सँग सम्बन्धित) । व्यापारिक प्रयोजनको लागि मान्यता दििने घटीबढीको हद । पदार्थ जाँचको घटीबढीको हद । बढीमा घटीमा । मसला । १. बेसार, धनियाँ, खोर्सानी, लसुन इत्यादि ०.२५% ०.२५% । २. मरीच, जिरा, ल्वाड, अलैंची इत्यादि ०.१% ०.१% । ३. सोफ, दालचिनी, गोलमिर्च इत्यादि ०.२% ०.% । तेलहन । १. तेल (आलस, तोरी, सर्यू, तिल, नरिवल र अन्य यस्तै किसिमको तेल) ०.२५% ०.२५% । २. मट्टितेल, पेट्रोल, डिजेल र अन्य यस्तै किसिमका लुब्रिकेन्ट ०.५% ०.५% । ३. पिना ०.५% ०.५% । सुख्खा फलफूल । १. बदाम, ओखर, नरिवल इत्यादि ०.२% ०.% । २. काजु ०.१% ०.१% । खाद्यान्न । १. चामल, गहुँ, चना, मुसुरो, मुगी, रहर, केराउ, भटमास इत्यादि ०.२५% ०.१२% । २. धान, मकै, कोटो, गहुँ जौ र तिलको पिठो ०.५% ०.२५% । ३. तेलहन तथा अन्य गुडাগुडी ०.२५% ०.१२५% । तरकारी । १. आलु, प्याज, परवर, रामतोरिया इत्यादि १.०% १.०% । २. हरियो तरकारी २.०% २. % । ताजा फलफूल । १. स्याउ, अंगूर र अन्य यस्तै फलफूल ०.१% ०.१% । २. आरु, अम्बा, नास्पाती र अरु सस्तो फलफूल ०.५ % ०.५% । पदार्थ जाँचको घटीबढीको हद । बढीमा घटीमा । १. माथि नपरेका अन्य कृषिजन्य पदार्थ १% ०.५% । २. दूध र दूधबाट तयार हुनेखाद्य पदाथ (मखन, घिउ पाउडर, दूध) इत्यादि ०.१% ०.१% । विविध । १. सूर्ति, खैनी ०.१% ०.०५% । २. कपास ०.१% ०.०५% । ३. गुंड, सखर तथा उखुबाट पैदा हुने अन्य यस्तै वस्तुहरु ०.५% ०.५% । ४. चिनी । ५. नून ०.१% ०.०५% । ६. फापर १.०% ०.५% । ७. चिया र कफी ०.१% ०.१% । ८. रंग र अन्य रंगाउने काममा प्रयोग हुने सामग्री ०.१% ०.५% । ९. सिमेन्ट । १०. कोइला ०.१% ०.०५% । ११. चून १.५% १.०% । १२. दाउरा १.५% १.०% । १३. फलाम र त्यसबाट बनेका सामग्री १.५% १. % । १४. खुदो ०.२% ०.२% । १५. उखु ०.५% ०.५% । १६. मलखाद ०.२५% ०.२५% । ०.५% ०.२५% । धातु । १ जस्ता, पित्तल, तामा, शिशा इत्यादि ०.०५% ०.०५% । २. (क) सुन, प्लाटिनम र अन्य बहुमूल्य धातु ०.००२% ०.००२% । (ख) चाँदी ०.००५% ०.००५% । ३. अन्य बहुमूल्य जवाहरात ०.००१% ०.००१% । मांसाहार । १. मासु ०.५% ०.५% । २. माछा ०.५% ०.५% । ३. छाला ३% २% । अनुसूची - ६ । (नियम ११ को उप-नियम (२) सँग सम्बन्धित) । १. दशमलव अपवर्त्य र उपसर्ग एकाईको अनुरूप मान संक्षिप्त नाम । किलो (Kilo) १००० कि. k. । हेक्टो (Hecto_) १०० हे. h. । डेक (Deca) १० डेका da. । डेसि (Deci_) ०.१(१०)−1 डे. d. । सेन्टि (Centi) ०.०१(१०)−2 से. c । मिलि (Milli) ०.००१(१०)−3 मि. m. । माइक्रो (Micro) ०.०००००१(१०)−6 माई m. । २. सज्ञाः- मान संक्षिप्तमान । तौल Weights) । मेट्रिक टन (M.Ton) १००० किग्रा ट t. । क्विन्टल (Quintal) १०० किग्रा क्वि q. । किलोग्राम ग्राम (kilogram) १ ग्रा किग्रा kg. । हेक्टोग्राम (Hectogram_) १०० ग्रा हेग्रा hg. । डेकाग्राम (Decagram_) १० ग्रा डेकाग्राम dag. । ग्राम (Gram_) १ ग्रा ग्रा g. । डेसिग्राम (Decigram_) १०० मिग्रा डेग्रा dg. । सेन्टिग्राम (Centigram_) १० मिग्रा सेग्रा cg. । मिलिग्राम (-Milligram_) १ मिग्रा मिग्रा mg. । क्यारेट (Caret) २०० मिग्रा क्या c. । ३. ग्राहिता (Capacity) । किलोग्रामलिटर (Kilolitre) १००० लिटर कि.लि kl. । हेक्टोलिटर (Hectolitre) १०० लि हे. लि. hl. । डेकालिटर (Decalitre) १० लि डेका लि. dl.लिटर । लिटर (Litre) १ लि लि. 1. । डेसिलिटर (Decilitre) १०० मिलि डे .लि. dl. । सज्ञाः- । ४. आयतन ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

क्यारेट (Caret) २०० मिग्रा क्या c. । ३. ग्राहिता (Capacity) । किलोग्रामलिटर (Kilolitre) १००० लिटर कि.लि kl. । हेक्टोलिटर (Hectolitre) १०० लि हे. लि. hl. । डेकालिटर (Decalitre) १० लि डेका लि. dl.लिटर । लिटर (Litre) १ लि लि. 1. । डेसिलिटर (Decilitre) १०० मिलि डे .लि. dl. । सज्ञाः- । ४. आयतन । क्यूविक मीटर (Cubic metre) मी3 वा क्यू.मी m3 । क्यूविक डेसिमीटर (Cubic decimeter) १०−3 मी वा १०० सेमी3 क्यू डेमी dm3 । क्यूविक मिलिमिटर (Cubic milimetre) मि.मी.3 क्यूमिमी mm3 । ५. लम्बाइः- । किलोग्राममीटर (Kilometre) १००० मी किमी km. । हेक्टोमीटर (Hectometre) १०० मी हे.मी hm. । डेकामीटर (Decametre) १० मी डेका.मीdam. । मीटर (Metre) १ मी मी. m. । डेसिमीटर (Decimetre) १० से.मी. डे .मी dm. । मिलिमिटर (Millimetre) १ मि.मी. मि.मीmm. । सेन्टिमीटर (Centimetre) १ से.मी सेमी cm. । माइक्रोन (Micron) १०−3मि मी वा १ / १००० म्यू m. । ६. क्षेत्रफलः- । स्क्वायर किलोग्राममीटर (Sq. kilometer) १,०००,००० मी2 किमी km.2 । स्क्वायर मीटर (Sq. Metre) मी2 मी2 m.2 । स्क्वायर सेन्टिमीटर (Sq. Centimetre) से मी2 से.मी2 cm.2 । स्क्वायर मिलिमिटर (Sq. Millimetre) मि.मी. 2 मि.मी2 mm.2 । भूमि नापहरुः- । आर (Are) १०० मी2 आ a. । हेक्टार (Hectare) १०० आ हे. ha. । सेन्टिआर (Centiare) मी2 से.आ ca. । अनुसूची-७ । (नियम १२ को उप-नियम (३) सँग सम्बन्धित) । नाप तौल र नाप्ने तौल्ने यन्त्रहरुमा लगाउने टाँचहरुः- । पाँचौं संशोधनद्वारा संशोधित । नेपालको निसाना छाप । ( २७ ) । इन्स्पेक्टर नं. । साल । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । अनुसूची-८ । (नियम १२ को उपनियम (५) सँग सम्बन्धित) । फाराम नं.:- । नेपाल सरकार । उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय । विभाग । गुणस्तर तथा नापतौल कार्यालय । नेपाल । जाँच गरेको प्रमाण । निरीक्षकको नाम:- । टाँच नं.:- । श्री प्रदेश जिल्ला नगरपालिका/गाउँपालिका अनुमति नं. का अधिकारका निम्नलिखित नापतौल तथा नाप्ने तौल्ने यन्त्र सम्बन्धित ऐन तथा नियम बमोजिम जाँच गरी टाँचलगाइएको प्रमाणित गर्दछु । परिमाण सज्ञा तौल्ने यन्त्रहरु नाप्ने नापहरु जाँच शुल्क । तौलहरु नापहरु क्षमता श्रेणी निर्माताको नाम प्रकार नं. रु. पै. । यो प्रमाणपत्र प्रमुख स्थानमा टाँगेर राख्नुहोस् । जाँच नगरेको नापतौल तथा नाप्ने तौल्ने यन्त्रहरु कदापि प्रयोग नगर्नु होला । जम्मा रु. बुक नं. रसिद मितिः- । आगामी जाँच मितिः- भित्र गराउनु पर्नेछ । पाउनेको हस्ताक्षर । निरीक्षक । अनुसूची-९ । (नियम १४ को उप-नियम (१) र (२) सँग सम्बन्धित) । जाँच तथा टाँचाशुल्क । नाप/तौल प्रकार संज्ञा प्रति ईकाइ (रु.) । तौलहरू बुलियन १ मिलिग्राम देखि ५० ग्रामसम्म१०० ग्राम देखि ५०० ग्रामसम्म१ किलोग्राम देखि ५ किलोग्रामसम्म१० किलोग्राम देखि २० किलोग्रामसम्म १०/-२५/-४०/-८०/- । क्यारेट ०.५ देखि २ क्यारेटसम्म५ क्यारेटदेखि ५०० क्यारेटसम्म २०/-३०/- । व्यापारिक १ मिलिग्राम देखि ५० ग्रामसम्म१०० ग्राम देखि ५०० ग्रामसम्म१ किलोग्राम देखि २ किलोग्रामसम्म५ किलोग्राम१० किलोग्राम देखि २० किलोग्रामसम्म५० किलोग्राम १०/-१५/-२०/-३०/-५०/-१००/- । नापहरु गहिता १० मिलिलिटरदेखि २०० मिलिलिटरसम्म५०० मिलिलिटरदेखि २ लिटरसम्म५ लिटरदेखि १० लिटरसम्म२० लिटरदेखि ५० लिटरसम्म१०० लिटरदेखि ५०० लिटरसम्म१००० लिटरदेखि ५००० लिटरसम्म५००० लिटरदेखि माथिलाई १०/-२०/-७५/-१२५/-५००/-५०००/-७५००/- ।