chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
हातहतियार खरखजाना नियमावली २०२८ (Arms and Ammunition Regulation, 1971)

१. यो इजाजतपत्र (लाइसेन्स) बमोजिम उत्पादन गरेको हातहतियार खरखजाना बिक्री गर्नु अघि नेपाल सरकारले तोकिएएको व्यक्तिद्वारा जाँच गराई निजले प्रमाणित गरिदिएको हातहतियार खरखजाना मात्र बिक्री गर्नु पर्छ । २. बिक्रीको लागि उपलब्ध गरेको तथा बिक्री भएका हातहतियार खरखजानाको नियम बमोजिम विवरण महिना भुक्तान भएको सात दिनभित्र सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा दाखिल गर्न पर्छ । इजाजतपत्र (लाइसेन्स) पाएको साल र मिति इजाजत पत्र (लाइसेन्स) बहाल रहने साल र मिति इजाजतपत्र (लाइसेन्स) पाउने व्यक्तिको सहीछाप इजाजतपत्र (लाइसेन्स) दिने अधिकारीको दस्तखत । ३. हातहतियार खरखजाना खरीद गर्ने इजाजतपत्र (लाइसेन्स) पाएलाई मात्र इजाजतपत्र (लाइसेन्स) मा तोकिएको हातहतियार खरखजाना बिक्री गर्नु पर्छ । ४. बिक्रीको लागि राखेको हातहतियार खरखजानाको लागत र पसल वा कारखाना सम्बन्धी सवै हिसाब किताबको खाता नेपाल सरकारको अधिकार प्राप्त अधिकारीले जाँच वा निरीक्षण गर्न चाहेमा जाँच वा निरीक्षण गर्न दिनु पर्छ । इजाजतपत्र नवीकरण (लाइसेन्स रिन्यू) गरेको साल र मिति म्याद समाप्त हुने साल मिति नवीकरण (रिन्यू) गर्ने अधिकारीको दस्तखत नवीकरण (रिन्यू) गर्ने अधिकारीको कार्यालयको छाप । ५. हातहतियार बिक्रेताले हातहतियार बिक्री गर्दा त्यसको हातहतियारमा रहेको नम्बर, बनाउने कम्पनीको नाउँ र अन्य कुनै चिन्ह भए सो समेत आफ्नो रजिष्टरमा जनाई राख्ने पर्छ । ६. खरखजाना बिक्री गर्दा इजाजतपत्र (लाइसेन्स) मा तोकिएको अधिकतम संख्यामा नबढाई बेच्नु पर्छ र बिक्री गरेको खरखजाना संख्या र बिक्री गरेको मिति त्यस्तो खरखजाना किन्ने व्यक्तिको लाइसेन्समा पनि जनाई दिनुपर्छ । ७. कलम ३ मा उल्लिखित स्थान बाहेक अन्यत्र हातहतियार बिक्री गर्न हुँदैन । अनुसूची-११क. । (नियम ९ को उपनियम (१) र नियम १० को उपनियम (१) सँग सम्बन्धित) । हातहतियार र खरखजानाको इजाजतपत्र दस्तुर एवं नवीकरण दस्तुर । दशौ संशोधनद्वारा संशोधित । (क) हातहतियार राख्ने इजाजतपत्र: । विवरण इजाजतपत्र दस्तुर (रुपैयाँमा) नवीकरण दस्तुर (रुपैयाँमा) । जिल्लाभर नेपालभर जिल्लाभर नेपालभर । १. पिस्तोल, रिभल्वर वा मिनिचर राइफल सहित अन्य राइफल प्रत्येकको ५,००० । - ६,००० । - ३,००० । - ४,००० । - । २. टोटावाल बन्दुक वा मिनिचर राइफल प्रत्येकको ४,००० । - ५,००० । - २,००० । - ३,००० । - । ३. भरुवा बन्दुक प्रत्येकको ३,००० । - ३,००० । - १,५०० । - २,००० । - । ४. हावादारी बन्दुक प्रत्येकको २,००० । - २,५०० । - १,००० । - १,५०० । - । दशौ संशोधनद्वारा संशोधित । (ख) हातहतियार खरखजाना उत्पादन गरी बिक्री गर्ने इजाजतपत्र: । विवरण इजाजतपत्र दस्तुर (रुपैयाँमा) नवीकरण दस्तुर (रुपैयाँमा) । १. हातहतियारको २५,००० । - १५,००० । - । २. खरखजानाको २०,००० । - १५,००० । - । ३. हातहतियार खरखजाना दुवैको ३५,००० । - २०,००० । - । (ग) हातहतियार खरखजाना बिक्री गर्ने इजाजतपत्र: । इजाजतपत्र दस्तुर नवीकरण दस्तुर । १. हातहतियारको रु. २,००० । - १,००० । - । २. खरखजानाको रु. २,००० । - १,००० । - । ३. हातहतियार खरखजाना दुवैको रु. ४,००० । - २,००० । - । (ङ) यात्रा इजाजतपत्र (जर्नी लाइसेन्स): । १. पिस्तोल रिभल्वर वा मिनिचर २०५२ । ७ । २७ को सूचनाद्वारा “राइफल बाहेक” भन्ने शब्दहरुको सट्टा “राइफल सहित” भन्ने शब्दहरु राखी हेरफेर गरिएको । राइफल सहित अन्य राइफल प्रत्येकको रु. २०० । - । २. टोटावाल बन्दुक वा मिनिचर राइफल प्रत्येकको रु. १०० ।
हातहतियार खरखजाना नियमावली २०२८ (Arms and Ammunition Regulation, 1971)

- २,००० । - । (ङ) यात्रा इजाजतपत्र (जर्नी लाइसेन्स): । १. पिस्तोल रिभल्वर वा मिनिचर २०५२ । ७ । २७ को सूचनाद्वारा “राइफल बाहेक” भन्ने शब्दहरुको सट्टा “राइफल सहित” भन्ने शब्दहरु राखी हेरफेर गरिएको । राइफल सहित अन्य राइफल प्रत्येकको रु. २०० । - । २. टोटावाल बन्दुक वा मिनिचर राइफल प्रत्येकको रु. १०० । - । ३. भरुवा बन्दुक प्रत्येकको रु. ५० । - । अनुसूची-१२ । (नियम १६ सँग सम्बन्धित) । हातहतियार खरखजाना मर्मत गर्ने, बिक्री गर्ने वा उत्पादन गर्ने इजाजतपत्र (लाइसेन्स) पाएका व्यक्तिले दिनु पर्ने लागत इजाजतपत्र (लाइसेन्स) नम्बरः— । महिना साल मिति । उत्पादन गरेको वा मर्मत गरेको वा बिक्रीको लागि प्राप्त गरेको हातहतियार खरखजाना विवरण यो महिनामा मर्मत गरेको, बिक्री गरेको, उत्पादन गरेको मर्मत गराउने वा खरीद गर्ने व्यक्तिको नाम, थर, वतन र इजाजतपत्र (लाइसेन्स) नम्बर कैफियत । इजाजतपत्र (लाइसेन्स) पाउने व्यक्तिको नाम र थर । स्थायी वतन । मर्मत, बिक्री वा उत्पादन गर्ने स्थान । इजाजतपत्र (लाइसेन्स) प्राप्त व्यक्तिको सहीछाप । अनुसूची-१३ । (नियम १७ सँग सम्बन्धित) । विषयः- हातहतियार खरखजानाको हक छाडी दिने इजाजतपत्र पाउँ । श्री प्रमुख जिल्ला अधिकारी, । . . . . . . जिल्ला प्रशासन कार्यालय । महोदय, । मेरो नाममा . . . . . . . जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट लाइसेन्स भैरहेको हातहतियार खरखजाना मध्ये देहायको हातहतियार खरखजाना को छोरा वर्ष को . . . . .बस्ने . . . लाई दिन मेरो मन्जूर भएकोले मेरा नामबाट लगत कट्टा गरी निजको नाममा नामसारी दर्ता प्रमाणपत्र गरी पाउन एक रुपैयाँको टिकट टाँसी निवेदन गर्न आएको छु । मैले जाने बुझेसम्म निजको हैसियत र चालचलन राम्रो नै छ । यो व्यहोरा झुठो ठहरे ऐन बमोजिम सहुँला बुझाउँला । इजाजतपत्र (लाइसेन्स भैरहेको हातहतियार खरखजानाको विवरण) । हातहतियार खरखजाना इजाजतपत्र (लाइसेन्स) नम्बर कैफियत । जम्मा हातहतियार खरखजाना लगत कट्टा गर्ने । बाँकी कायम रहने हातहतियार खरखजाना । भवदीय, । निवेदकको सहीछाप । मितिः- । अनुसूची-१४ । (नियम १७ सँग सम्बन्धित) । विषयः- हातहतियार खरखजाना नामसारी गरी इजाजतपत्र (लाइसेन्स) गरी पाउँ । श्री प्रमुख जिल्ला अधिकारी, । जिल्ला प्रशासन कार्यालय । महोदय, । बस्ने ले आफ्नो नाममा जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट इजाजतपत्र (लाइसेन्स) भएको देहायको हातहतियार खरखजाना मलाई हक छाडी दिने भएकोले मेरो नाममा लाइसेन्स गरी पाउन एक रुपैयाँको टिकट टाँसी निवेदन गर्न आएको छु । दर्ता गर्ने हातहतियार खरखजानाको विवरण इजाजतपत्र (लाइसेन्स) गराउन चाहेको इलाका यस भन्दा अघि कुनै हतियारको इजाजतपत्र (लाइसेन्स) रहेको भए त्यसको विवरण । हातहतियार खरखजाना हातहतियार खरखजाना इजाजतपत्र (लाइसेन्स) गरिदिने कार्यालय दर्ता नम्बर कैफियत । भवदीय, । को छोरा बस्ने । वर्ष को नाम । मितिः- । पेशा ।
हात्तीको व्यवस्था गर्ने नियमहरु २०२२ (Elephant Management Rules, 1965)

हात्तीको व्यवस्था गर्ने नियमहरू, २०२२ । नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित मिति । २०२३ । १ । ६ । प्रशासकीय कार्यविधि (नियमित गर्ने) ऐन, २०१३ को दफा २ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी नेपाल सरकारले देहायका नियमहरू बनाएको छ :- । १. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ: (१) यी नियमहरूको नाम "हात्तीको व्यवस्था गर्ने नियमहरू, २०२२" रहेको छ । (२) यी नियमहरू तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछन् । २. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यी नियमहरूमा,- । (क) "हात्तीसार" भन्नाले हात्तीहरूको व्यवस्था गर्ने नेपाल सरकारले खडा गरेको हात्तीसार अड्डा सम्झनु पर्छ । (ख) "हाकिम" भन्नाले हात्तीसार अड्डाहरूमा रहेका मुख्य अधिकृत सम्झनु पर्छ । ३. हाकिमको कर्तव्य: हाकिमको कर्तव्यहरू देहाय बमोजिमका हुनेछन्:- । (१) हात्तीसारलाई हात्तीको स्वास्थ्य अनुकूलको ठाउँमा स्थापित गर्न नेपाल सरकारमा सिफारिस पेश गर्ने, । (२) हात्तीको स्वास्थ्य र सुव्यवस्था गर्दा हात्तीको नुहाउने, निन्द्रा समय र घाँस दाना आदिको पूर्ण जिम्मेवारीसाथ प्रबन्ध गर्ने, । (३) हात्तीको स्वास्थ्यलाई हानी नपुग्ने गरी हात्तीहरूको प्रयोगको उचित व्यवस्था गर्ने, । (४) अन्य आवश्यक काम कुरा जस्तै घाँस र फोहर मैला फ्याँकने व्यवस्था मिलाउने । ४. हात्तीको प्रयोगमा शर्त बन्देज: (१) वन सेवामा रहेका कर्मचारीहरूले आफ्नो कर्तव्यको पालन गर्ने सिलसिलामा बाहेक अन्य सरकारी वा गैर सरकारी व्यक्तिहरूले नेपाल सरकारबाट तोकिएको दरले भाडानेपाल सरकारले भाडा दर निर्धारण गरी मिति २०७५ । ६ । २९ को नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित । तिरेर मात्र हात्तीको प्रयोग गर्न पाउने छन् । (२) हात्तीले हात्तीसार छोडेको दिनदेखि हात्तीसार फिर्ता पुगेको दिनसम्मको हिसाब गरी भाडा असुल उपर गरिनेछ । (३) हात्तीको प्रयोग गर्न निमित्त सम्बन्धित इलाकाको कन्जरभेटर कार्यालयमा वा सम्बन्धित हात्तीसारमा रु. १ । - एकको टिकट टाँसी दरखास्त दिनु पर्दछ र कन्जरभेटरले वा हाकिमले हात्तीलाई फुर्सद भै प्रयोग गर्न दिन मनासिव ठानेमा प्रयोग गर्न अनुमति दिन सक्नेछ । (४) आवश्यक परेमा नेपाल सरकारले बिना भाडामा पनि हात्ती दिन सक्नेछ । तर राजनैतिक काम र बोझ बोक्ने कामको लागि हात्तीहरू दिइने छैन । ५. हात्ती मरेमा गर्ने: (१) कुनै हात्ती केही कारणले मर्न गएमा सम्बन्धित इलाकाको कन्जरभेटरले आवश्यक जाँच पडताल गरी वा गर्न लगाई हात्तीको अन्त्येष्टी कर्म गर्न आदेश दिनेछ । (२) कन्जरभेटरले आफ्नो जाँच पडतालको प्रतिवेदनमा हात्ती मर्नुको सबै कारण राम्रोसँग खुलाई चीफ कन्जरभेटर कार्यालयमा चाँडो पठाउनु पर्दछ । प्रतिवेदन साथ त्यस्तो हात्तीको हस्तिहाड, दाँत र गजमोती भए सो समेत चलानी गरी पठाउनु पर्दछ । ६. चीफ कन्जरभेटरको अधिकार: चीफ कन्जरभेटरले हात्तीको सुव्यवस्थाको लागि आवश्यक ठानेको आदेश वा निर्देशन कन्जरभेटरहरू वा हाकिमलाई दिन सक्नेछ ।
हिमाली राष्ट्रिय निकुञ्‍ज नियमावली २०३६ (Himalayan National Park Regulation, 1979)

हिमाली राष्ट्रिय निकुञ्ज नियमावली, २०३६ । नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित मिति । २०३६ । ५ । २५ । संशोधन । १. हिमाली राष्ट्रिय निकुञ्ज (पहिलो संशोधन) नियमावली, २०७१ २०७१ । २ । १९ । राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐन, २०२९ को दफा ३३ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी नेपाल सरकारले देहायका नियमहरू बनाएकोछ । १. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ: (१) यी नियमहरूको नाम "हिमाली राष्ट्रिय निकुञ्ज नियमावली, २०३६" रहेकोछ । (२) यो नियमावली, तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ । २. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस नियमावलीमा,- । (क) "ऐन" भन्नाले राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐन, २०२९ सम्झनु पर्छ । (ख) "निकुञ्ज" भन्नाले सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज, लामटाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज, पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज, शे-फोक्सुन्डो राष्ट्रिय निकुञ्ज, मकालु बरुण राष्ट्रिय निकुञ्ज वा नेपाल सरकारले ऐन अन्तर्गत घोषित गरेको अन्य हिमाली राष्ट्रिय निकुञ्ज सम्झनु पर्छ । (ग) "संरक्षक (वार्डन)" भन्नाले निकुञ्जको प्रशासनको अभिभारा भएको नेपाल सरकारको मुख्य अधिकृत सम्झनु पर्छ । (घ) "सहायक संरक्षक (असिस्टेन्ट वार्डन)" भन्नाले निकुञ्जको सहायक संरक्षक सम्झनु पर्छ । (ङ) "स्थानीय व्यक्ति" भन्नाले निकुञ्जको क्षेत्रले घेरिएको तर निकुञ्ज क्षेत्र भनी घोषित नभएको बीच बीचको गाउँमा स्थायी बसोबास गरेको व्यक्ति सम्झनु पर्छ । ३. निकुञ्जको सीमाना: निकुञ्जको सीमाना ऐनको दफा ३ बमोजिम नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी घोषित गरे बमोजिम हुनेछ । ४. निकुञ्जभित्र प्रवेश: निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्न चाहने व्यक्तिले संरक्षकबाट अनुसूची-१ बमोजिम प्रवेशपत्र लिनु पर्नेछ र प्रवेशपत्र लिँदा अनुसूची -२ बमोजिमको दस्तुर लाग्नेछ । ५. प्रवेश निषेध गर्न सक्ने: निकुञ्जको हितको लागि संरक्षकले निकुञ्जभित्र कुनै पनि व्यक्तिको प्रवेश निषेध गर्न सक्नेछ । तर यसरी प्रवेश निषेध गर्दा स्थानीय व्यक्ति तथा निकुञ्ज भएर मात्र पुग्न सकिने गाउँको व्यक्तिलाई निकुञ्जको बाटो भएर आवत जावत गर्न रोक लगाइएको वा नियम १८ बमोजिम तोकिएको बाटोबाट आवागमन गर्न रोक लगाइएको मानिने छैन । ६. निकुञ्जको प्रवेश आफ्नो दायित्वमा हुने: प्रवेशपत्र लिई वा नलिई निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्ने व्यक्तिलाई निकुञ्जभित्र कुनै किसिमको हानी नोक्सानी भएमा वा चोटपटक लागेमा वा निजको मृत्यु भएमा समेत त्यस्तो हानी नोक्सानी, चोटपटक वा मृत्यु भए वापत क्षतिपूर्तिको निमित्त नेपाल सरकार जिम्मेवार हुनेछैन । ७. निकुञ्जभित्र निषेध कार्यहरू: संरक्षकको लिखित अनुमति नलिई कुनै पनि व्यक्तिले निकुञ्जभित्र देहायका कार्यहरू गर्न पाउने छैन:- । (क) जुनसुकै प्रकारको घर, छाप्रो, आश्रय वा अरु बनौट बनाउन वा भोग गर्न, । (ख) कुनै भूभाग कब्जा गर्न, वनस्पति सफा गर्न वा नोक्सानी पुऱ्याउन, आवाद गर्न, खेती गर्न वा कुनै बाली उब्जाउन वा काट्न, । (ग) घरपालुवा जीवजन्तु वा पंक्षी चरी चराउन र तिनीहरूलाई खोला वा पोखरीमा पानी खुवाउन, । (घ) रुख, विरुवा, झाडी वा अन्य कुनै वनस्पति काट्न, ढाल्न, हटाउन, छेक्न, छाँट्न वा त्यस्तो वनस्पति सुक्ने कुनै काम गर्न वा त्यस्तो वनस्पतिमा आगो लगाउन वा अरु कुनै प्रकारले हानी नोक्सानी पुऱ्याउन, ।
हिमाली राष्ट्रिय निकुञ्‍ज नियमावली २०३६ (Himalayan National Park Regulation, 1979)

(ग) घरपालुवा जीवजन्तु वा पंक्षी चरी चराउन र तिनीहरूलाई खोला वा पोखरीमा पानी खुवाउन, । (घ) रुख, विरुवा, झाडी वा अन्य कुनै वनस्पति काट्न, ढाल्न, हटाउन, छेक्न, छाँट्न वा त्यस्तो वनस्पति सुक्ने कुनै काम गर्न वा त्यस्तो वनस्पतिमा आगो लगाउन वा अरु कुनै प्रकारले हानी नोक्सानी पुऱ्याउन, । (ङ) कुनै स्थानमा रात बिताउन वा क्याम्प गर्न वा आगो बाल्न, । (च) ढुङ्गा, बालुवा वा खानी खन्न वा कुनै खनिज पदार्थ माटो वा अन्य यस्तै पदार्थ हटाउन वा कुनै किसिमले जग्गालाई क्षति पुऱ्याउन, । (छ) निकुञ्जभित्र बग्ने नदी, खोला वा पानीको कुनै श्रोत थुन्न, फर्काउन वा त्यसमा कुनै हानीकारक वा विस्फोटक पदार्थहरू प्रयोग गर्न, । (ज) बाहिरी वातावरणमा हुर्केको (एक्जोटिक) विरुवा, जीवजन्तु वा पंक्षी निकुञ्जभित्र ल्याउन वा छाड्न । ८. साथमा राख्न, लैजान वा प्रयोग गर्न नपाइने वस्तुहरू: संरक्षकको लिखित अनुमति नलिई कुनै व्यक्तिले निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्दा वा रहँदा वा नियम १८ बमोजिम तोकिएको बाटोबाट हिँड्दा देहायका चीज वस्तुहरू साथमा लैजान, राख्न वा प्रयोग गर्न पाउने छैन:- । (क) धनुषवाण, भाला, दर्जन, पासो, जाल, धराप, गुलेली वा चोट पुऱ्याउन सकिने वा गोली चलाइने जुनसुकै हातहतियार, खरखजाना, विष, विस्फोटक पदार्थ वा सो प्रयोग गर्ने साधनहरू, । (ख) आखेटोपहार वा कुनै वन्यजन्तुको सुकेको वा आलो मासु । तर स्थानीय व्यक्ति निकुञ्ज भएर मात्र पुग्न सकिने गाउँको व्यक्तिले आफ्नो घरायसी कामको लागि खुकुरी, बन्चरो र यस्तै हातहतियार मात्र निकुञ्ज भएर लैजान बाधा पर्नेछैन । ९. वनस्पति वा अन्य चीज वस्तुलाई क्षति पुऱ्याउन नहुने: कसैले निकुञ्जभित्र वा बाहिर आगो बाली वा अन्य कुनै किसिमले निकुञ्जभित्रको वनस्पति, झारपात वा अन्य चीज वस्तुलाई क्षति पुऱ्याउन हुँदैन । १०. वन्यजन्तु वा पंक्षीको शिकार गर्न र पंक्षी वा कीट किटाणुको फुल, गुँड वा गोला बिगार्न नहुने: ऐन अन्तर्गत इजाजत प्राप्त गरेकोमा बाहेक अन्य अवस्थामा संरक्षकको लिखित अनुमति प्राप्त नगरी कुनै पनि व्यक्तिले निकुञ्जभित्र कुनै पनि वन्यजन्तु वा पंक्षीलाई शिकार गर्न, लखेट्न वा तर्साउन वा कुनै पनि वन्यजन्तु, पंक्षी वा कीट किटाणुलाई मार्न, पक्रन वा चोट पुऱ्याउन वा कुनै पनि पंक्षी वा कीट किटाणुको फुल, गुँड वा गोला हटाउन, बिगार्न वा खलबल्याउन वा कुनै कीट किटाणु, माछा वा प्राकृतिक उपज संकलन गर्न हुँदैन । ११. अनुमति नलिई माछा मार्न नपाइने: (१) कसैले अनुसूची -२ बमोजिम लाग्ने दस्तुर तिरी संरक्षकबाट अनुसूची-३ बमोजिमको ढाँचाको अनुमतिपत्र नलिई निकुञ्जभित्र रहेको खोला वा पोखरीको माछा मार्न हुँदैन । (२) यस नियम बमोजिम अनुमतिपत्र लिई माछा मार्न चाहने व्यक्तिले माछा मार्दा बल्छी बाहेक अन्य साधन प्रयोग गर्न हुँदैन । (३) उपनियम (१) र (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि चैत्र १ गतेदेखि आश्विन मसान्तसम्म माछा मार्न पाइनेछैन । १२. नेपाल सरकारको पूर्व स्वीकृति लिनु पर्ने: (१) कसैले निकुञ्जभित्र अनुसन्धान सम्बन्धी कुनै काम गर्न चाहेमा नेपाल सरकारको पूर्व स्वीकृति प्राप्त गरी त्यस्तो काम गर्न सक्नेछ । त्यसरी स्वीकृति प्राप्त गरी गरेको अनुसन्धानको एकप्रति नेपाल सरकार समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ ।
हिमाली राष्ट्रिय निकुञ्‍ज नियमावली २०३६ (Himalayan National Park Regulation, 1979)

१२. नेपाल सरकारको पूर्व स्वीकृति लिनु पर्ने: (१) कसैले निकुञ्जभित्र अनुसन्धान सम्बन्धी कुनै काम गर्न चाहेमा नेपाल सरकारको पूर्व स्वीकृति प्राप्त गरी त्यस्तो काम गर्न सक्नेछ । त्यसरी स्वीकृति प्राप्त गरी गरेको अनुसन्धानको एकप्रति नेपाल सरकार समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । १३. पोस्टर टाँस्न वा राख्न नपाइने: निकुञ्जको प्रयोजनको लागि निकुञ्जको कार्यालयको कर्मचारीले बाहेक निकुञ्जभित्र अरु कसैले कुनै किसिमको चिन्हपट, सूचनापट, विज्ञापन वा अन्य यस्तै किसिमका पोस्टरहरू टाँस्न वा राख्न पाउने छैन । १४. बाजाहरू बजाउन नपाउने: निकुञ्जभित्र धार्मिक स्थल वा निवासस्थान, होटल, लज वा रेष्टुराँमा बाहेक अन्यत्र कसैले रेडियो, टेपरेकर्ड वा बाजाहरू बजाउन पाउनेछैन । १५. फोहर मैला गर्न वा फाल्न नपाइने: कसैले निकुञ्जभित्र फोहर मैला गर्न वा फोहर फाल्न हुँदैन । १६. विषालु पदार्थ फ्याँक्न, हाल्न वा छर्न नपाइने: निकुञ्जभित्र वा निकुञ्जभित्र पुग्ने गरी बाहिरबाट कुनै पनि व्यक्तिले कुनै किसिमको कीटनाशक विष वा रासायनिक पदार्थ वा लागू वा विषालु पदार्थ फ्याँक्न वा निकुञ्ज भएर बग्ने नदी खोला वा पानीको अन्य कुनै श्रोतमा हाल्न वा छर्न वा निकुञ्जभित्र पुग्ने गरी अरु तरिकाबाट हाल्न समेत हुँदैन । १७. आवागमनमा प्रतिबन्ध: संरक्षकको लिखित अनुमति बिना साँझ सात बजेदेखि बिहान पाँच बजेसम्म कसैले निकुञ्जभित्र पस्न वा हिँडडुल गर्न वा याक वा खच्चड लगायत कुनै सवारी हिँडाउन हुँदैन । तर स्थानीय व्यक्ति वा निकुञ्ज भएर मात्र पुग्न सकिने गाउँको व्यक्ति निकुञ्जको बाटो भएर आवत जावत गर्न वा सरकारी कर्मचारीले आफ्नो कामकाजको सिलसिलामा कुनै समयमा पनि निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्न बाधा पर्ने छैन । १८. बाटोको सुविधा: (१) संरक्षकले निकुञ्जभित्र अनुसूची-४ मा तोकिए बमोजिमको बाटोबाट पैदल यात्रा गर्न, घरपालुवा जीवजन्तु हिँडाउन वा याक वा खच्चड लगायत कुनै सवारी हिँडाउन सर्वसाधारण जनताको सुविधाको लागि चिन्हपट लगाई त्यस्तो बाटो तोकिदिन सक्नेछ र सर्वसाधारणले त्यसरी चिन्हपट लगाई तोकिएको बाटोमात्र उपयोग गर्नु पर्नेछ । (२) संरक्षकको लिखित अनुमति विना कुनै पनि अवस्थामा कसैले उपनियम (१) बमोजिम चिन्हपट लगाई तोकिएदिएको बाटो छोडी अन्य बाटोको प्रयोग गर्न पाउने छैन । (३) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएता पनि प्रतिकूल मौसममा चिन्हपट लगाई तोकिएदिएको कुनै बाटो बन्द गर्न उपयुक्त ठानेमा मौसम अनुकूल नहुन्जेलसम्म संरक्षकले सो बाटो बन्द गर्न सक्नेछ । १९. सवारी साधन वा घरपालुवा जीवजन्तु पक््री कारबाहीको लागि बुझाउने: यस नियमावली बमोजिम निकुञ्जभित्र सुविधा दिइएको बाटो बाहेक अन्य बाटोबाट घरपालुवा जीवजन्तु हिँडाएको भेटिएमा संरक्षक वा निजले खटाएको अन्य कर्मचारीले त्यस्तो घरपालुवा जीवजन्तु पक््री सम्बन्धित अधिकारी समक्ष कारबाहीको लागि बुझाउनेछ । २०. गिरफ्तार गर्न सकिने: (१) संरक्षकबाट वारेन्ट प्राप्त गरी सहायक संरक्षक, वन्यजन्तु गार्ड वा निकुञ्जका अन्य कर्मचारीले ऐनको बर्खिलाप काम गरेको अभियोगमा कुनै व्यक्तिलाई गिरफ्तार गर्न वा त्यस्तो व्यक्तिको घर, मालसामान वा सवारीको साधनको खानतलासी लिन सक्नेछ ।
हिमाली राष्ट्रिय निकुञ्‍ज नियमावली २०३६ (Himalayan National Park Regulation, 1979)

२०. गिरफ्तार गर्न सकिने: (१) संरक्षकबाट वारेन्ट प्राप्त गरी सहायक संरक्षक, वन्यजन्तु गार्ड वा निकुञ्जका अन्य कर्मचारीले ऐनको बर्खिलाप काम गरेको अभियोगमा कुनै व्यक्तिलाई गिरफ्तार गर्न वा त्यस्तो व्यक्तिको घर, मालसामान वा सवारीको साधनको खानतलासी लिन सक्नेछ । (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएता पनि कुनै अभियुक्त भागी जाने अवस्था भएमा विना वारेन्ट पनि सहायक संरक्षक, रेञ्जर वा सुबेदार दर्जासम्मका वन्यजन्तु गार्डले अभियुक्तलाई पक्राउ गर्न वा निजको सरसामान वा सवारीको खानतलासी लिन सक्नेछ । २१. निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्दा पालना गर्नुपर्ने कुराहरू: प्रवेशपत्र लिई वा नलिई निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्ने प्रत्येक व्यक्तिले देहायका कुराहरूको पालना गर्नुपर्नेछ:- । (क) निकुञ्जभित्र प्रवेश गरेपछि आफ्नो वा आफ्ना साथमा जाने पथप्रदर्शक, भरिया, भान्छे वा अन्य व्यक्तिले प्रयोग गरेका खानेकुराहरूका बट्टा, मादक पदार्थ वा अन्य वस्तुका शिशीहरू, फिल्मका रोलका बट्टा, प्याक गर्ने कागजपत्रहरू, प्लास्टिकका थैलाहरू, अक्सिजनका भाँडा वा सिलिण्डर, अन्य कुनै किसिमका भाँडाहरू वा अन्य फ्याँकिने सरसामग्रीहरू संरक्षक वा निकुञ्जका अन्य कुनै कर्मचारीले तोकेको ठाउँमा फाल्नु पर्नेछ । (ख) निकुञ्जभित्र आफ्नो र आफ्नो साथमा जाने पथप्रदर्शक, भरिया, भान्छे वा अन्य कुनै व्यक्तिको दैनिक उपयोगको लागि चाहिने काठ, दाउरा, स्याउला र पालको किला वा कुनै अन्य प्रयोजनको लागि चाहिने काठ निकुञ्जभित्रको झाडी, बुट्यान वा ढलेको रुख वा खडा रुख समेतबाट प्रयोग गर्न हुँदैन र त्यस्तो काठ दाउरा स्थानीय व्यक्तिबाट खरिद पनि गर्न हुँदैन । (ग) निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्दा आफ्नो र आफ्नो साथमा जाने पथप्रदर्शक, भरिया भान्छे वा अन्य कुनै व्यक्तिको लागि पर्याप्त मात्रामा चाहिने मट्टितेल, ग्याँस, पेट्रोल वा अन्य यस्तै इन्धन निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्ने बखतमा आफूसँग साथमा हुनु पर्नेछ । २२. प्रवेश दस्तुरमा छुट: (१) सरकारी काम कारबाहीको सिलसिलामा कुनै कर्मचारी निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्दा दस्तुर लाग्ने छैन । (२) कसैले निकुञ्जभित्र पर्ने कुनै धार्मिक स्थलमा आफ्नो परम्परा अनुसार पाठपूजा वा दर्शन गर्नको लागि निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्दा दस्तुर लाग्ने छैन । (३) निकुञ्जभित्र वा निकुञ्ज भएर मात्रै पुग्न सकिने गाउँमा स्थापित सार्वजनिक संस्थानको नेपाली तथा गैरेनेपाली कर्मचारीलाई र त्यस्तो संस्थाको सेवा उपलब्ध गर्ने व्यक्तिलाई निकुञ्ज भएर जाँदा प्रवेश दस्तुर लाग्ने छैन । (४) नियम २८ बमोजिम नेपाल सरकारसित करार गरी कुनै सेवा सञ्चालन गर्ने व्यक्ति वा संस्थाका कर्मचारीको प्रवेश दस्तुरको हकमा सोही करार बमोजिम हुनेछ । (५) निकुञ्जको अध्ययन भ्रमण गर्न चाहिने कुनै शिक्षण संस्था वा अन्य कुनै संस्थाको व्यक्ति वा संस्थाका संरक्षकले निःशुल्क प्रवेश गर्न दिन सक्नेछ । (६) पर्वतारोहणको सिलसिलामा कसैले निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्दा दस्तुर लाग्ने छैन । तर, निकुञ्जको कर्मचारीले पर्वतारोहणको अनुमतिपत्र हेर्न चाहेमा सम्बन्धित व्यक्तिले देखाउनु पर्नेछ ।
हिमाली राष्ट्रिय निकुञ्‍ज नियमावली २०३६ (Himalayan National Park Regulation, 1979)

(६) पर्वतारोहणको सिलसिलामा कसैले निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्दा दस्तुर लाग्ने छैन । तर, निकुञ्जको कर्मचारीले पर्वतारोहणको अनुमतिपत्र हेर्न चाहेमा सम्बन्धित व्यक्तिले देखाउनु पर्नेछ । २३. दुर्घटना तथा मृत्यु भएमा सूचना गर्नुपर्ने: निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्ने कुनै व्यक्तिको दुर्घटना वा मृत्यु भएमा त्यस्तो व्यक्तिसित साथमा गएका अन्य व्यक्तिले सो कुराको सूचना नजिकको प्रहरी चौकी वा निकुञ्जको कार्यालयमा गर्नुपर्नेछ । २४. काठ दाउरा दिन सकिने: (१) घर बनाउन वा मर्मत गर्न निमित्त काठ दाउरा लिन चाहने स्थानीय व्यक्तिले वन पैदावार बिक्री वितरण सम्बन्धी प्रचलित नियम बमोजिमको दस्तुर बुझाएमा संरक्षकले त्यस्तो व्यक्तिलाई अनुसूची-५ बमोजिमको काठ दाउरा लिन पाउने पूर्जी दिन सक्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम दिएको पूर्जी बमोजिमको काठ दाउरा सोही पूर्जीमा तोकेको क्षेत्रबाट लिनुपर्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । २४क. जडीबुटीको सङ्कलन तथा बिक्री वितरण: (१) राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा मध्यवर्ती क्षेत्रको वनबाट प्रचलित कानून बमोजिम सङ्कलन गर्न पाउने जडीबुटीहरू सङ्कलन गर्न चाहने व्यक्ति वा संस्थाले जडीबुटीको किसिम, सङ्कलन क्षेत्र, परिमाण र सङ्कलन गर्ने उद्देश्य समेत खोली संरक्षक समक्ष निवेदन दिनुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम पर्न आएको निवेदन उपर जाँचबुझ गर्दा माग बमोजिमको जडीबुटी सङ्कलन गर्न इजाजत दिन उपयुक्त देखिएमा अनुसूची-५क. मा उल्लिखित जडीबुटीको हकमा सो बमोजिमको दस्तुर समेत लिई तोकिएको क्षेत्र र परिमाणमा वर्षमा एक सिजनमा बढीमा तीस दिनको लागि अनुसूची-५ख. बमोजिमको ढाँचामा संरक्षकले जडीबुटी सङ्कलन गर्ने इजाजतपत्र दिन सक्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम प्राप्त जडीबुटी सङ्कलन गर्ने इजाजतपत्र बमोजिम सङ्कलन गरिएको जडीबुटी त्यस्ता इजाजतपत्रसँग भिडाई तथा सङ्कलन गरेको परिमाण जाँची संरक्षकले प्रचलित कानून बमोजिमको दस्तुर लिई अनुसूची-५ग. बमोजिमको ढाँचामा छोडपूर्जी दिनुपर्नेछ । (४) उपनियम (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नेपाल सरकारले तोकेको जातको जडीबुटीको सङ्कलन तथा बिक्री वितरणको लागि संरक्षकले बोल कबोल प्रथाद्वारा सबैभन्दा बढी दस्तुर कबोल गर्ने व्यक्तिलाई इजाजत दिन सक्नेछ । (५) उपनियम (२), (३) र (४) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्रचलित कानून बमोजिम सङ्कलन गर्न प्रतिबन्ध लगाइएका जडीबुटीको हकमा सङ्कलन इजाजत तथा छोडपूर्जी दिइने छैन । (६) कुनै व्यक्ति वा संस्थाले यस नियमावली बमोजिम सङ्कलन गरेको वा प्राप्त गरेको जडीबुटी मध्ये प्रचलित कानून बमोजिम विदेश निकासी मा प्रतिबन्ध लगाइएको जटीबुटी बाहेक अन्य जडीबुटी विदेश निकासी गर्न निवेदन दिएमा संरक्षकले विदेश निकासी गर्ने अनुमतिका लागि सम्बन्धित भन्सार कार्यालयलाई सिफारिस गर्न सक्नेछ । (७) प्रचलित कानून बमोजिम नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित भई सारतत्व निकालेर मात्र विदेश निकासी गर्न पाइने भनी उल्लेख भएका जडीबुटीको हकमा सोही सूचना बमोजिम हुनेछ । २५. लगत लिन सकिने: संरक्षकले निकुञ्जको कार्यालयको अभिलेखको लागि स्थानीय व्यक्तिहरू तथा निजहरूको घर, खेतबारी र घरपालुवा जीवजन्तुहरूको लगत अनुसूची-६ बमोजिमको ढाँचामा लिन सक्नेछ ।
हिमाली राष्ट्रिय निकुञ्‍ज नियमावली २०३६ (Himalayan National Park Regulation, 1979)

२५. लगत लिन सकिने: संरक्षकले निकुञ्जको कार्यालयको अभिलेखको लागि स्थानीय व्यक्तिहरू तथा निजहरूको घर, खेतबारी र घरपालुवा जीवजन्तुहरूको लगत अनुसूची-६ बमोजिमको ढाँचामा लिन सक्नेछ । २६. निस्सा दिन र चिन्ह लगाउन सक्ने: संरक्षकले निकुञ्जको हितको लागि स्थानीय व्यक्तिलाई परिचयको निस्सा दिन र निजहरूको घरपालुवा जीवजन्तुलाई चिन्ह लगाउन सक्नेछ । २७. चरी चराउन सक्ने: स्थानीय व्यक्तिले निकुञ्जभित्र आफ्नो घरपालुवा जीवजन्तुलाई संरक्षकले तोकेको क्षेत्रमा मात्र चरी चराउन वा गोठ राख्न पाउनेछ । २८. नेपाल सरकारले निकुञ्जको हितका लागि सेवा सञ्चालन गर्न गराउन सक्ने: (१) निकुञ्जको हितका लागि नेपाल सरकारले निकुञ्जभित्र होटल, लज, छाप्रो, सार्वजनिक यातायात वा यस्तै किसिमका अन्य सेवा वा सुविधाको व्यवस्था आफैँ वा कुनै व्यक्तिसित करार गरी सञ्चालन गर्न गराउन सक्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम अन्य व्यक्तिबाट सेवा सञ्चालन गराउँदा नेपाल सरकारले आवश्यकतानुसार त्यसको शर्त तोक्न सक्नेछ । (३) यो नियमावली लागू हुनुभन्दा अघिदेखि निकुञ्जभित्र सञ्चालन भएको होटल, लज, रेष्टुराँ वा चिया पसलका मालिकले यो नियमावली प्रारम्भ भएको मितिले छ महिनाभित्र यस नियमावली बमोजिम नेपाल सरकारसित करार गर्नुपर्नेछ । २९. मुद्दा हेर्ने अधिकारी: (१) यस नियमावली अन्तर्गतका कसूर सम्बन्धी मुद्दाको कारबाही र किनारा गर्ने अधिकार संरक्षकलाई हुनेछ । (२) उपनियम (१) को सर्वसामान्यतामा प्रतिकूल असर नपर्ने गरी देहायका कसूर सम्बन्धी मुद्दाको कारबाही र किनारा गर्ने अधिकार सहायक संरक्षक रहेकामा सहायक संरक्षकलाई र निज नरहेकोमा रेञ्जरलाई हुनेछ:- । (क) नियम ४ को बर्खिलाप प्रवेशपत्र नलिई निकुञ्जभित्र प्रवेश गरेमा, । (ख) नियम ७ को खण्ड (ग), (ङ) वा (च) को बर्खिलाप कुनै काम कारबाही गरेमा वा सोही नियमको खण्ड (घ) को बर्खिलाप पाँचसय रुपैयाँसम्म मोल पर्ने वन पैदावारमा कुनै किसिमले हानी नोक्सानी पुर्‍याएमा, । (ग) नियम ११ बमोजिम अनुमति नलिई माछा मारेमा, । (घ) नियम १३ को बर्खिलाप कुनै चिन्हपट, सूचना, विज्ञापन वा पोष्टरहरू टाँसेमा वा राखेमा, । (ड) नियम १४ को बर्खिलाप कुनै बाजा बजाएमा, । (च) नियम १५ को बर्खिलाप फोहर मैला गरेमा वा फ्याँकेमा, । (छ) नियम १७ को बर्खिलाप निकुञ्जभित्र पसेमा, हिँडडुल गरेमा वा सवारी चलाएमा, । (ज) नियम १८ को बर्खिलाप तोकिएको बाटो छोडी अन्यत्रबाट यात्रा गरेमा, घरपालुवा जीवजन्तु हिँडाएमा वा कुनै सवारी चलाएमा । ३०. निर्माण कार्य गर्न नेपाल सरकारको स्वीकृति लिनु पर्ने: निकुञ्जभित्र कुनै सरकारी वा गैरसरकारी निर्माण कार्य वा योजना सञ्चालन गर्दा गराउँदा नेपाल सरकार, वन मन्त्रालयको स्वीकृति लिनु पर्नेछ । ३१. प्रवेश शुल्क नलगाउन सक्ने: नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी सोही सूचनामा तोकिएको निकुञ्जहरूमा अवधि तोकी वा नतोकी नेपाली नागरिकलाई निकुञ्जभित्र प्रवेश शुल्क नलगाउन सक्नेछ । ३२. सहायक संरक्षकको अधिकार: कुनै निकुञ्ज संरक्षक नभएको अवस्थामा नियम २९ बमोजिम मुद्दा हेर्ने अधिकार बाहेक यस नियमावली बमोजिमको संरक्षकको अधिकार सहायक संरक्षकले प्रयोग गर्न पाउनेछ । ३३. अनुसूचीमा संशोधन गर्ने अधिकार: नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी यस नियमावलीको अनुसूचीहरूमा संशोधन गर्न सक्नेछ ।