chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

३७. बीमकको आन्तरिक नियन्त्रण: (१) बीमकले आफ्नो सङ्गठन संरचना तयार गरी लागू गर्नु पर्नेछ । (२) बीमकले आफ्नो उत्तराधिकार योजना (सक्सेसन प्लान) बनाउनु पर्नेछ । (३) बीमकले जोखिम व्यवस्थापन, लेखापरीक्षण, खरिद, आर्थिक, मानव संसाधन, सूचना प्रविधि, जोखिमङ्कन, दाबी, पुनर्बीमा, बजारीकरण, सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण तथा आतङ्कारी क्रियाकलापमा हुने वित्तीय लगानी निवारण लगायत प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिमका विषयमा छुट्टाछुट्टै दिग्दर्शन (म्यानुअल) वा कार्यविधि तयार गर्नु पर्नेछ । (४) बीमकले आफ्नो कार्यसञ्चालनको लागि वास्तविक समयमा परिणाम दिने (रियल टाइम) सफ्टवेयरको प्रयोग गर्नु पर्नेछ । (५) बीमकले आफ्नो बीमा सम्बन्धी कारोबार सोही दिन बन्द (डे-इन्ड) हुने व्यवस्था गर्नु पर्नेछ । (६) बीमकले यस नियममा उल्लिखित व्यवस्थाका अतिरिक्त बीमकको व्यवसायको आकार, प्रकृति, जोखिम तथा सञ्चालनको जटिलताका आधारमा पर्याप्त र प्रभावकारी आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको व्यवस्था गर्नु पर्नेछ । ३८. बीमकको लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा खुलाउनु पर्ने कुरा: ऐनको दफा ८७ बमोजिम लेखापरीक्षकले बीमकको लेखापरीक्षण प्रतिवेदन तयार गर्दा प्रचलित कानुनले तोकेको व्यवस्थाका अतिरिक्त देहायका कुरा खुलाउनु पर्नेछ:- । (क) बीमकको बीमा कोष, अनिवार्य जगेडा कोष तथा त्यस्तै प्रकृतिका अन्य कोष वा सम्पत्ति दायित्वको अनुपातमा प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिम भए वा नभएको, । (ख) बीमकले इजाजतप्राप्त बीमा व्यवसाय बाहेक अन्य बीमा व्यवसाय वा कारोबार गरे वा नगरेको, । (ग) बीमकले बीमितको हित प्रतिकूल कुनै कार्य गरे वा नगरेको, । (घ) बीमकले प्राधिकरणको निर्देशन अनुरूप कार्य गरे वा नगरेको, । (ङ) स्वीकृत बीमालेख बाहेकको अन्य बीमालेख जारी गरे वा नगरेको, । (च) शेयरधनीलाई जानकारी गराउनु पर्ने वित्तीय वा अन्य विषयमा शेयरधनीलाई जानकारी गराए वा नगराएको, । (छ) बीमकले लिएको दीर्घकालीन दायित्वको अनुपातमा त्यस्तो जायजेथाबाट दायित्व निर्वाह गर्न बीमक सक्षम रहेको वा नरहेको, । (ज) बीमकको आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली प्रभावकारी भए वा नभएको, । (झ) ऐन, यो नियमावली, अन्य प्रचलित कानुन, प्राधिकरणले समय समयमा जारी गरेको बीमा सम्बन्धी विनियम, निर्देशन र मार्गदर्शन पालना गरे वा नगरेको । ३९. बीमकको लेखापरीक्षण सम्बन्धी अन्य व्यवस्था: बीमकले प्रत्येक त्रैमासिक अवधि समाप्त भएको साठी दिनभित्र आन्तरिक लेखापरीक्षण गरी सोको प्रतिवेदन प्राधिकरणमा पेस गर्नु पर्नेछ । परिच्छेद-१० । बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायक । ४०. बीमा अभिकर्ताको प्रकार: बीमा अभिकर्ताको प्रकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) जीवन बीमा अभिकर्ता, । (ख) निर्जीवन बीमा अभिकर्ता, । (ग) लघुबीमा अभिकर्ता, । (घ) अन्य बीमा अभिकर्ता । स्पष्टीकरणः यस नियमको प्रयोजनको लागि "अन्य बीमा अभिकर्ता" भन्नाले कुनै खास बीमकको प्रकारको लागि अभिकर्ता भई कार्य गर्न प्राधिकरणबाट इजाजतप्राप्त अभिकर्ता सम्झनु पर्छ । ४१. बीमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र: (१) ऐनको दफा ९१ बमोजिम बीमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र प्राप्त गर्न नियम ४२ बमोजिमको योग्यता भएको व्यक्ति वा संस्थाले देहायका कागजातको प्रतिलिपि संलग्न गरी अनुसूची-६ को ढाँचामा प्राधिकरणमा निवेदन दिनु पर्नेछ:- । (क) नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र, । (ख) स्थायी लेखा नम्बर, ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

४१. बीमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र: (१) ऐनको दफा ९१ बमोजिम बीमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र प्राप्त गर्न नियम ४२ बमोजिमको योग्यता भएको व्यक्ति वा संस्थाले देहायका कागजातको प्रतिलिपि संलग्न गरी अनुसूची-६ को ढाँचामा प्राधिकरणमा निवेदन दिनु पर्नेछ:- । (क) नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र, । (ख) स्थायी लेखा नम्बर, । (ग) शैक्षिक योग्यता खुल्ने प्रमाणपत्र, । (घ) सम्बन्धित बीमकको सिफारिस, । (ङ) बीमा अभिकर्ताको तालिम लिएको प्रमाणपत्र, । (च) बीमा अभिकर्ताको परीक्षा उत्तीर्ण गरेको प्रमाणपत्र । (२) संस्थागत अभिकर्ताको रूपमा कार्य गर्न चाहने संस्थाको हकमा त्यस्तो संस्थाको सञ्चालक, कार्यकारी प्रमुख वा कुनै एक जना उच्च व्यवस्थापकको उपनियम (१) बमोजिमको कागजातका अतिरिक्त देहायका कागजातको प्रतिलिपि समेत पेस गर्नु पर्नेछ:- । (क) संस्था दर्ता प्रमाण, । (ख) बीमा अभिकर्ताको कार्य गर्ने भनी उद्देश्य उल्लेख भएको प्रबन्धपत्र र नियमावली, । (ग) पछिल्लो आर्थिक वर्षसम्मको कर चुक्ता भएको प्रमाण, । (घ) प्रचलित कानुन बमोजिम कालोसूचीमा नरहेको प्रमाण । (३) उपनियम (१) वा (२) बमोजिम प्राप्त निवेदन उपर प्राधिकरणले जाँचबुझ गर्दा निजलाई बीमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र दिन उपयुक्त देखेमा अनुसूची-७ बमोजिमको शुल्क लिई अनुसूची-८ बमोजिमको ढाँचामा इजाजतपत्र दिनेछ । (४) बीमा अभिकर्ताले बीमक परिवर्तन गर्नुपरेमा प्राधिकरण समक्ष उपनियम (१) र (२) मा उल्लिखित कागजातको प्रतिलिपिका अतिरिक्त नयाँ बीमकको सिफारिस र हाल कार्यरत रहेको बीमकसँगको हरहिसाब राफसाफ भइसकेको प्रमाण सहित निवेदन दिनु पर्नेछ र त्यसरी निवेदन प्राप्त भएमा प्राधिकरणले जाँचबुझ गरी अनुसूची-८ बमोजिम निजले प्राप्त गरेको इजाजतपत्र अद्यावधिक गरिदिन सक्नेछ । ४२. बीमा अभिकर्ताको योग्यता: (१) देहायको व्यक्ति बीमा अभिकर्ताको लागि योग्य हुनेछ:- । (क) नेपाली नागरिक, । (ख) मान्यताप्राप्त संस्था वा बोर्डबाट दश जोड दुई वा प्रवीणता प्रमाणपत्र तह वा सो सरह उत्तीर्ण गरेको, । (ग) प्राधिकरण, बीमक वा प्राधिकरणबाट मान्यताप्राप्त संस्थाबाट बीमा सम्बन्धी तालिम प्राप्त गरेको, । (घ) नियम ६३ बमोजिम बीमा अभिकर्ताको परीक्षा उत्तीर्ण गरेको, । (ङ) प्राधिकरण वा बीमकले कालोसूचीमा नराखेको, र । (च) प्रचलित कानुन बमोजिम करार गर्न योग्य रहेको । (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्राधिकरणले ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम कारबाही गरेको व्यक्ति त्यसरी कारबाही गर्ने निर्णय भएको मितिले तीन वर्षको अवधि पूरा नहुँदै बीमा अभिकर्ता हुन योग्य मानिने छैन । (३) संस्थागत अभिकर्ताको हकमा सम्बन्धित संस्थाको सञ्चालक, कार्यकारी प्रमुख वा कुनै एक जना उच्च व्यवस्थापकको योग्यता उपनियम (१) मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिमको योग्यता कायम नभएमा संस्थागत अभिकर्ताको इजाजतपत्र स्वतः रद्द हुनेछ । (५) यस नियममा अन्य जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि ऐन प्रारम्भ हुँदाका बखत बीमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र प्राप्त गरिसकेको अभिकर्ताको हकमा न्यूनतम शैक्षिक योग्यता माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एस.ई.ई) वा सो सरह हुनेछ र त्यस्तो अभिकर्ताको इजाजतपत्र नवीकरण गर्दा वा नवीकरण गर्न छुट भई नयाँ इजाजतपत्र लिँदाको बखत समेत न्यूनतम शैक्षिक योग्यता माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एस.ई.ई) वा सो सरह नै हुनेछ ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

४३. बीमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र नवीकरण: (१) बीमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र नवीकरण गर्नको लागि इजाजतपत्रको अवधि समाप्त हुनुअगावै बीमा अभिकर्ताले सम्बन्धित बीमकको सिफारिस सहित देहायका विवरण तथा कागजात संलग्न गरी प्राधिकरणमा पेस गर्नु पर्नेछ:- । (क) बीमा अभिकर्ता भई कार्य गरेको विवरण, । (ख) प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिमको प्रतिशतमा बीमालेख नवीकरण भएको प्रमाण । (२) संस्थागत बीमा अभिकर्ताले इजाजतपत्र नवीकरणको लागि निवेदन पेस गर्दा कर चुक्ता भएको प्रमाण र नियम ६३ बमोजिम परीक्षा उत्तीर्ण गरेको व्यक्ति सम्बन्धित संस्थामा कार्यरत रहेको प्रमाण पेस गर्नु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम नवीकरणको लागि निवेदन दिँदा बीमा अभिकर्ताले अनुसूची-७ बमोजिमको शुल्क बुझाएको निस्सा समेत पेस गर्नु पर्नेछ । (४) ऐनको दफा ९४ को उपदफा (२) बमोजिम म्याद थपको लागि निवेदन दिएमा निवेदन दिने अवधि समाप्त भएको मितिले अनुसूची-७ मा उल्लेख भए बमोजिमको विलम्ब शुल्क तिरी नवीकरण गर्न सकिनेछ । ४४. बीमा अभिकर्ताको कमिशन तथा प्रोत्साहन (इन्सेन्टिभ): (१) बीमा अभिकर्तालाई बीमाशुल्क रकममा देहाय बमोजिम कमिशन प्रदान गरिनेछ:- । (क) जीवन बीमामा अनुसूची-९ बमोजिम, । (ख) निर्जीवन बीमामा बीमाशुल्कको पाँच प्रतिशत, । (ग) लघुबीमा र स्वास्थ्य बीमामा प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिम । (२) उपनियम (१) बमोजिमको कमिशन रकमको अतिरिक्त जीवन बीमाको प्रथम बीमाशुल्कमा प्रति अभिकर्ता प्राधिकरणले निर्धारण गरेको सीमाभन्दा बढी नहुने गरी प्रोत्साहन (इन्सेन्टिभ) रकम प्रदान गर्न सकिनेछ । तर संस्थागत बीमा अभिकर्तामार्फत हुने बीमा र नेपाल सरकारले अनिवार्य गरेको बीमामा बीमा अभिकर्तालाई प्रोत्साहन (इन्सेन्टिभ) दिन पाइने छैन । (३) उपनियम (२) बमोजिमको प्रोत्साहन (इन्सेन्टिभ) रकम प्रदान गर्दा प्रत्येक अभिकर्तामार्फत जारी भएको बीमालेखको नवीकरण अनुपातको आधारमा अनुसूची-१० मा उल्लेख भए बमोजिमको रकम कट्टा गरेर मात्र भुक्तानी गर्नु पर्नेछ । (४) बीमित आफैँ प्रत्यक्ष रूपमा बीमा गर्न आएमा बीमकले उपनियम (१) बमोजिमको कमिशनको पचास प्रतिशतले हुन आउने रकम बीमा शुल्कमा छुट दिनु पर्नेछ । (५) निरन्तर सेवा प्रवाह गरेको व्यक्तिलाई जीवन बीमकले लोयल्टी इन्सेन्टिभका रूपमा सुविधा प्रदान गर्न सक्नेछ । (६) बीमा अभिकर्ताले आर्जन गरेको कमिशन तथा इन्सेन्टिभ बीमकले बीमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र बहाल नरहेको अवस्थामा समेत निजलाई प्रदान गर्नु पर्नेछ । (७) बीमा अभिकर्ताले आर्जन गरेको कमिसन बीमकले बीमा अभिकर्ताको मृत्यु भएको अवस्थामा निजको सगोलको पति वा पत्नी, छोराछोरी वा बुवाआमालाई प्रदान गर्नुपर्नेछ । ४५. बीमा सर्भेयरको इजाजत: (१) नियम ४६ बमोजिम योग्यता पुगेको इच्छुक व्यक्तिले आफ्नो विशेषज्ञतासँग सम्बन्धित बीमाको देहायका प्रकारमध्ये कुनै एक प्रकार (पोर्टफोलियो) को बीमा सर्भेयरको रूपमा कार्य गर्न पाउनेछ:- । (क) घर, सम्पत्ति, व्यवसाय तथा इन्जिनियरिङ्ग बीमा, । (ख) मोटर बीमा, । (ग) परिवहन बीमा, । (घ) हवाई बीमा, । (ङ) विविध निर्जीवन बीमा । (२) उपनियम (१) बमोजिम बीमा सर्भेयरको रूपमा कार्य गर्न बीमा सर्भे इजाजतपत्रका लागि देहायका कागजातको प्रतिलिपि संलग्न गरी प्राधिकरणमा अनुसूची-६ को ढाँचामा निवेदन दिनुपर्नेछ:- । (क) नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र, । (ख) शैक्षिक योग्यता खुल्ने कागजात, ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

(ग) परिवहन बीमा, । (घ) हवाई बीमा, । (ङ) विविध निर्जीवन बीमा । (२) उपनियम (१) बमोजिम बीमा सर्भेयरको रूपमा कार्य गर्न बीमा सर्भे इजाजतपत्रका लागि देहायका कागजातको प्रतिलिपि संलग्न गरी प्राधिकरणमा अनुसूची-६ को ढाँचामा निवेदन दिनुपर्नेछ:- । (क) नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र, । (ख) शैक्षिक योग्यता खुल्ने कागजात, । (ग) नियम ६३ बमोजिमको परीक्षा उत्तीर्ण गरेको प्रमाणपत्र, । (घ) संस्थागत सर्भेयरको हकमा देहायका कागजात पेश गर्नुपर्ने:- । (१) कम्पनी दर्ता प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि, । (२) बीमा सर्भेयर भई कार्य गर्ने उद्देश्य उल्लेख भएको प्रबन्धपत्र र नियमावलीको प्रतिलिपि, । (३) पछिल्लो आर्थिक वर्षसम्मको कर चुक्ता भएको प्रमाण, । (४) प्रचलित कानून बमोजिम कालोसूचीमा नरहेको प्रमाण, । (५) सर्भे गर्ने इजाजतपत्र लिन चाहेको बीमाको विषयसँग सम्बन्धित सर्भेयर सो संस्थामा कार्यरत रहेको प्रमाण । (३) उपनियम (२) बमोजिम प्राप्त निवेदन उपर जाँचबुझ गर्दा निजलाई बीमा सर्भेयरको इजाजतपत्र दिन उपयुक्त देखिएमा अनुसूची-७ बमोजिमको शुल्क लिई अनुसूची-११ बमोजिमको ढाँचामा इजाजतपत्र प्रदान गरिनेछ । (४) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्राधिकरणले कृषि, पशुपन्छी, जडीबुटी, स्वास्थ्य बीमा, लघुबीमा तथा प्राधिकरणले निर्धारण गरेको अन्य कुनै विशेष प्रकृतिको बीमाका लागि क्षति मूल्याङ्कनकर्ताको व्यवस्था गर्न सक्नेछ । ४६. बीमा सर्भेयरको योग्यता: (१) बीमा सर्भेयर हुन देहायको कुनै एक योग्यता हासिल गरी प्राधिकरण वा मान्यताप्राप्त संस्थाबाट बीमा सर्भेयरको तालिम प्राप्त गरेको हुनुपर्नेछ:- । (क) इन्जिनियरिङ्ग विषयमा कम्तीमा स्नातक उपाधि हासिल गरेको, । (ख) चार्टर्ड एकाउन्टेन्सी परीक्षा उत्तीर्ण गरेको, । (ग) स्नातक उपाधि हासिल गरेको र कुनै निर्जीवन, लघु निर्जीवन वा पुनर्बीमा वा प्राधिकरणमा कम्तीमा दश वर्ष अधिकृतस्तरको पदमा काम गरेको, वा । (घ) स्नातक उपाधि हासिल गरेको र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यताप्राप्त बीमा सम्बन्धी इन्स्टिच्युटबाट निर्जीवन बीमामा एशोसियटसीप वा सो सरहको उपाधि हासिल गरेको । (२) संस्थागत सर्भेयरको रूपमा इजाजतपत्र प्राप्त गर्नका लागि सो कम्पनीको सञ्चालक, कार्यकारी प्रमुख वा उच्च व्यवस्थापकमध्ये कम्तीमा एक जनाले बीमा सर्भेयरको सम्बन्धित विषयको तालिम लिई परीक्षा उत्तीर्ण गरेको हुनुपर्नेछ । (३) संस्थागत सर्भेयरले आफूले गर्ने सर्भेसँग सम्बन्धित विषयमा सर्भेयरको इजाजतपत्र प्राप्त गरेको व्यक्तिलाई काममा लगाउनुपर्नेछ । ४७. इन्टर्नसीप गर्नुपर्ने: बीमा सर्भेयरको इजाजतपत्र प्राप्त गर्नुपर्ने आवेदकले कम्तीमा तीन महिना सम्बन्धित विषयको सर्भेयर वा बीमकमा इन्टर्नसीप गर्नुपर्नेछ । ४८. बीमा सर्भेयरको इजाजतपत्र नवीकरण: (१) बीमा सर्भेयरको इजाजतपत्र नवीकरण गर्नका लागि बीमा सर्भेयरले इजाजतपत्रको अवधि समाप्त हुनुअगावै बीमा सर्भेयर भई कार्य गरेको विवरण तथा कागजात संलग्न गरी प्राधिकरणमा निवेदन दिनुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको निवेदनसाथ अनुसूची-७ बमोजिमको नवीकरण शुल्क प्राधिकरणले तोकेको खातामा जम्मा गरेको निस्सा समेत संलग्न गर्नुपर्नेछ ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

(२) उपनियम (१) बमोजिमको निवेदनसाथ अनुसूची-७ बमोजिमको नवीकरण शुल्क प्राधिकरणले तोकेको खातामा जम्मा गरेको निस्सा समेत संलग्न गर्नुपर्नेछ । (३) बीमा सर्भेयरले ऐनको दफा ९४ को उपदफा (१) बमोजिमको अवधिभित्र नवीकरणका लागि निवेदन नदिएमा अनुसूची-७ मा उल्लेख भए बमोजिम विलम्ब शुल्क तिरी नवीकरणका लागि निवेदन दिन सकिनेछ । ४९. सर्भेयरको वर्गीकरण: (१) प्राधिकरणले बीमा सर्भेयरलाई देहाय बमोजिम वर्गीकरण गर्नेछ:- । (क) प्राधिकरणले तोकेको न्यूनतम रकम र सङ्ख्या बराबरको सर्भे गरी कम्तीमा पन्ध्र वर्ष काम गरेको सर्भेयर- "क" वर्ग, । (ख) प्राधिकरणले तोकेको न्यूनतम रकम र सङ्ख्या बराबरको सर्भे गरी कम्तीमा सात वर्ष काम गरेको सर्भेयर- "ख" वर्ग, । (ग) प्राधिकरणबाट इजाजतपत्र प्राप्त गरी खण्ड (क) र (ख) बमोजिमको योग्यता पूरा नभएको सर्भेयर- "ग" वर्ग । (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि संस्थागत सर्भेयरको वर्गीकरण गरिने छैन । ५०. सर्भे गर्न पाउने सीमा: सर्भेयरले गर्न पाउने सर्भेको सीमा प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ५१. सर्भेयरको पारिश्रमिक: सर्भेयरको पारिश्रमिक प्राधिकरणले निर्धारण गरेको मापदण्डको आधारमा बीमकले तोक्न सक्नेछ । ५२. सर्भे प्रतिवेदन बुझाउने अवधि: बीमालेखमा अन्यथा उल्लेख भएको बाहेक बीमा सर्भेयरले बीमकले सर्भेमा खटाएको साठी कार्य दिनभित्र सर्भे प्रतिवेदन बुझाउनुपर्नेछ । तर, हवाई वा इन्जिनियरिङ्ग बीमामा त्यस्तो अवधि लागू हुने छैन । ५३. बीमा दलालको इजाजतपत्र: (१) बीमा दलालको इजाजतपत्र लिन इच्छुक व्यक्ति वा संस्थाले प्रचलित कानून बमोजिम कम्पनीको रूपमा दर्ता हुनुअघि प्राधिकरणबाट पूर्वस्वीकृति लिएको हुनुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम पूर्वस्वीकृति लिएको कम्पनीले बीमा दलालको इजाजतपत्र लिन देहायका कागजात संलग्न गरी अनुसूची-६ बमोजिमको ढाँचामा प्राधिकरणमा निवेदन दिनुपर्नेछ:- । (क) सङ्गठित संस्था दर्ताको प्रमाण, । (ख) प्रबन्धपत्र र नियमावली, । (ग) सम्भाव्यता अध्ययन प्रतिवेदन, । (घ) सङ्गठित संस्थाको प्रमुख कार्यकारीको व्यक्तिगत विवरण तथा योग्यता खुल्ने कागजात । (३) बीमा दलालका लागि इजाजतपत्र शुल्क र नवीकरण शुल्क अनुसूची-७ मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ । (४) उपनियम (२) बमोजिम प्राप्त निवेदन उपर जाँचबुझ गर्दा निजलाई बीमा दलालको इजाजतपत्र दिन उपयुक्त देखिएमा अनुसूची-१२ बमोजिमको ढाँचामा इजाजतपत्र दिइनेछ । ५४. बीमा दलालको योग्यता: बीमा दलाल हुन ऐनको दफा ९२ को उपदफा (३) को अतिरिक्त देहायका योग्यता तथा शर्त पूरा गरेको हुनुपर्नेछ:- । (क) प्रचलित कानून बमोजिम कम्पनीको रूपमा दर्ता भएको, । (ख) त्यस्तो संस्थाको मुख्य व्यवस्थापकले स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेको, । (ग) बीमा दलाल भई कार्य गर्ने संस्था वा त्यस्तो संस्थामा प्रचलित कानून बमोजिम मुख्य व्यवस्थापक भई कार्य गर्ने व्यक्ति कालोसूचीमा नरहेको । ५५. बीमा दलालको प्रकार: बीमा दलालको प्रकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) प्रत्यक्ष बीमा दलाल, । (ख) पुनर्बीमा दलाल, । (ग) संयुक्त बीमा दलाल । ५६. बीमा दलालले वार्षिक विवरण पेश गर्नुपर्ने: बीमा दलालले आफूले गरेको काम कारबाहीको वार्षिक विवरण आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले साठी दिनभित्र प्राधिकरणमा पेश गर्नुपर्नेछ ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

५५. बीमा दलालको प्रकार: बीमा दलालको प्रकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) प्रत्यक्ष बीमा दलाल, । (ख) पुनर्बीमा दलाल, । (ग) संयुक्त बीमा दलाल । ५६. बीमा दलालले वार्षिक विवरण पेश गर्नुपर्ने: बीमा दलालले आफूले गरेको काम कारबाहीको वार्षिक विवरण आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले साठी दिनभित्र प्राधिकरणमा पेश गर्नुपर्नेछ । ५७. तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको इजाजतपत्र लिन पूर्वस्वीकृति लिनुपर्ने: (१) तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको इजाजतपत्र लिन इच्छुक व्यक्ति वा संस्थाले प्रचलित कानून बमोजिम दर्ता हुनुअघि प्राधिकरणबाट पूर्वस्वीकृति लिन निवेदन दिनुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन दिँदा कर चुक्ता भएको प्रमाण र प्राधिकरणले तोकेको बैङ्क खातामा दश हजार रुपैयाँ दस्तुर बुझाएको निस्सा समेत पेश गर्नुपर्नेछ । ५८. तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको इजाजतपत्र: (१) तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको कार्य गर्न प्रचलित कानून बमोजिम स्थापना भएको कम्पनी हुनुपर्नेछ । (२) तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको इजाजतपत्र प्राप्त गर्न पेश गर्नुपर्ने निवेदनको ढाँचा अनुसूची-६ बमोजिम हुनेछ । (३) तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको न्यूनतम चुक्ता पुँजी तथा पेश गर्नुपर्ने कागजात प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । (४) उपनियम (२) र (३) बमोजिम प्राप्त निवेदन र कागजात उपर जाँचबुझ गर्दा निजलाई तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको इजाजतपत्र दिन उपयुक्त देखिएमा अनुसूची-१३ बमोजिमको ढाँचामा इजाजतपत्र दिइनेछ । (५) तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको इजाजत र नवीकरण शुल्क अनुसूची-७ बमोजिम हुनेछ । ५९. तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको योग्यता: (१) तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको मुख्य व्यवस्थापक भई कार्य गर्ने व्यक्ति स्नातक उपाधि हासिल गरेको हुनुपर्नेछ । (२) तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको रूपमा कार्य गर्ने संस्थामा नेपाल मेडिकल काउन्सिलमा दर्ता भएको कम्तीमा एक जना चिकित्सक कार्यरत रहेको हुनुपर्नेछ । ६०. तेस्रो पक्ष सहजकर्ताले सम्झौता गर्नुपर्ने: (१) तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको कार्य गर्नुअघि बीमकसँग लिखित सम्झौता गरी प्राधिकरणमा पेश गर्नुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको सम्झौतामा तेस्रो पक्ष सहजकर्ताले उपलब्ध गराउने सेवा, शर्त र सुविधा उल्लेख भएको हुनुपर्नेछ । ६१. तेस्रो पक्ष सहजकर्ताले वार्षिक विवरण पेश गर्नुपर्ने: तेस्रो पक्ष सहजकर्ताले आफूले गरेको काम कारबाहीको वार्षिक विवरण आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले तीन महिनाभित्र प्राधिकरणमा पेश गर्नुपर्नेछ । ६२. कम्पनी स्थापना गरी कार्य गर्न पूर्वस्वीकृति लिनुपर्ने: विदेशी बीमा सर्भेयर, बीमा दलाल तथा तेस्रो पक्ष सहजकर्ताले नेपालमा शाखा कार्यालय खोली वा संयुक्त लगानीमा कम्पनी स्थापना गरी कार्य गर्न प्राधिकरणको पूर्वस्वीकृति लिनुपर्नेछ । ६३. बीमा मध्यस्थकर्ताको परीक्षा: (१) बीमा अभिकर्ता, बीमा सर्भेयर, तेस्रो पक्ष सहजकर्ता वा बीमा दलालको इजाजतपत्र दिने प्रयोजनका लागि प्राधिकरण आफैँले वा कुनै संस्थामार्फत परीक्षा सञ्चालन गर्ने वा गराउनेछ । (२) बीमा अभिकर्ता, बीमा सर्भेयर, तेस्रो पक्ष सहजकर्ता वा बीमा दलालको इजाजतपत्र लिन इच्छुक व्यक्ति वा संस्थाको सञ्चालक वा मुख्य व्यवस्थापकले प्राधिकरण वा प्राधिकरणबाट मान्यताप्राप्त संस्थाले सञ्चालन गरेको उपनियम (१) बमोजिमको सम्बन्धित विषयको परीक्षा उत्तीर्ण गरेको हुनुपर्नेछ ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

(२) बीमा अभिकर्ता, बीमा सर्भेयर, तेस्रो पक्ष सहजकर्ता वा बीमा दलालको इजाजतपत्र लिन इच्छुक व्यक्ति वा संस्थाको सञ्चालक वा मुख्य व्यवस्थापकले प्राधिकरण वा प्राधिकरणबाट मान्यताप्राप्त संस्थाले सञ्चालन गरेको उपनियम (१) बमोजिमको सम्बन्धित विषयको परीक्षा उत्तीर्ण गरेको हुनुपर्नेछ । ६४. बीमा मध्यस्थकर्ताको इजाजतपत्र खारेजी: (१) बीमा अभिकर्ता, बीमा सर्भेयर, तेस्रो पक्ष सहजकर्ता, बीमा दलाल वा अन्य बीमा अभिकर्ताले स्वेच्छिक रूपमा इजाजतपत्र खारेजीका लागि प्राधिकरणमा निवेदन दिन सक्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन दिँदा देहायका विवरण तथा कागजात समेत पेश गर्नुपर्ने:- । (क) बीमा मध्यस्थकर्ता सम्बद्ध बीमकले त्यस्तो मध्यस्थकर्ताको कुनै दायित्व नरहेको भनी गरेको सिफारिसपत्र, । (ख) इजाजतपत्रको सक्कल प्रति । (३) उपनियम (२) बमोजिम पेश भएको निवेदन उपरको जाँचबुझ गर्दा उपयुक्त देखिएको र नेपाल सरकार तथा प्राधिकरणमा निजले बुझाउनुपर्ने कुनै दायित्व समेत नरहेको देखिएमा प्राधिकरणले त्यस्तो इजाजतपत्र खारेज गर्नेछ । परिच्छेद-११ । अन्य बीमा सेवा प्रदायक । ६५. दाबी अन्वेषक: बीमालेख अनुरूप बीमा दाबी भए वा नभएको र बीमामा छलफल वा जालसाजी भए वा नभएको विषयमा छानबिन गर्नका लागि बीमकले दाबी अन्वेषकलाई नियुक्त गर्न सक्नेछ । ६६. अन्डरराइटर: बीमायोग्य व्यक्ति तथा सम्पत्तिमा निहित जोखिमको विश्लेषण गरी जोखिमङ्कन गर्न सो विषयमा विज्ञ भएको व्यक्ति तथा संस्थाले निवेदन पेश गरेमा प्राधिकरणले अन्डरराइटरको इजाजतपत्र प्रदान गर्न सक्नेछ । ६७. बीमा एग्रिगेटर: बीमकले उपलब्ध गराउने बीमालेखको विशेषता र बीमाशुल्क समेतको तुलनात्मक विश्लेषण गरी उपयुक्त शर्त तथा बीमालेख छनोट गर्न सहयोग गर्ने उद्देश्यले कुनै संस्थाले निवेदन दिएमा प्राधिकरणले बीमा एग्रिगेटरको इजाजतपत्र प्रदान गर्न सक्नेछ । ६८. बीमालेख निर्माता: बीमा क्षेत्रमा उपयुक्त बीमालेख तयार गर्ने संस्थालाई प्राधिकरणले बीमालेख निर्माता (प्रोडक्ट डेभलपर) को इजाजतपत्र प्रदान गर्न सक्नेछ । ६९. पूर्वस्वीकृति लिनुपर्ने: विदेशी अन्य बीमा सेवा प्रदायकले नेपालमा शाखा कार्यालय खोली वा संयुक्त लगानीमा कम्पनी स्थापना गरी कार्य गर्न नियम ६२ बमोजिम प्राधिकरणको पूर्वस्वीकृति लिनुपर्नेछ । ७०. शुल्क सम्बन्धी व्यवस्था: अन्य बीमा सेवा प्रदायकको इजाजतपत्र शुल्क, नवीकरण शुल्क र विलम्ब शुल्क अनुसूची-१४ मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ । परिच्छेद-१२ । नियमन, निरीक्षण तथा अनुगमन । ७१. विवरण तथा कागजात उपलब्ध गराउनु पर्ने: ऐनको दफा ९८ बमोजिम बीमक, बीमा मध्यस्थकर्ता, अन्य बीमा सेवा प्रदायक वा त्यस्तो बीमक, बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकसँग सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाको काम कारबाहीको सम्बन्धमा नियमन, निरीक्षण वा अनुगमन गर्न प्राधिकरणबाट खटिएको विशेषज्ञ वा कर्मचारीले माग गरेको विवरण तथा कागजात त्यसरी खटिएको विशेषज्ञ वा कर्मचारीले तोकेको समयमा उपलब्ध गराउनु बीमा व्यवसायसँग सम्बन्धित व्यक्तिको कर्तव्य हुनेछ । ७२. नियमन शुल्क: (१) ऐनको दफा ७९ र १०० बमोजिमको नियमन शुल्क बीमकले प्रत्येक त्रैमासिक अवधि समाप्त भएको तीस दिनभित्र प्राधिकरणमा बुझाउनु पर्नेछ ।
बीमा नियमावली २०८१ (Insurance Regulation, 2024)

७२. नियमन शुल्क: (१) ऐनको दफा ७९ र १०० बमोजिमको नियमन शुल्क बीमकले प्रत्येक त्रैमासिक अवधि समाप्त भएको तीस दिनभित्र प्राधिकरणमा बुझाउनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम बीमकले नियमन शुल्क नबुझाएमा बुझाउन बाँकी रहेको शुल्कको अतिरिक्त त्यसमा वार्षिक दश प्रतिशतका दरले हुन आउने रकम ब्याज समेत प्राधिकरणमा बुझाउनु पर्नेछ । (३) बीमकले आर्जन गरेको कुल बीमाशुल्कमा बीमकको अन्तिम लेखापरीक्षण पश्चात तयार भएको वित्तीय विवरणमा फरक पर्न गएमा त्यसरी फरक पर्न गएको रकम प्राधिकरणले मिलान गर्नु पर्नेछ । (४) ऐनको दफा १०० को उपदफा (२) बमोजिमको नियमन शुल्क बीमा मध्यस्थकर्ताको हकमा अनुसूची-७ मा उल्लेख भए बमोजिम र अन्य बीमा सेवा प्रदायकको हकमा अनुसूची-१४ मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ । (५) उपनियम (४) बमोजिमको नियमन शुल्क प्रत्येक पटक इजाजतपत्र नवीकरण गर्दा बुझाउनु पर्नेछ । परिच्छेद-१३ । समस्याग्रस्त बीमक तथा विशेष व्यवस्थापन समूह । ७३. बीमकको सुधारका लागि आदेश दिन सक्ने: (१) ऐनको दफा १०२ को उपदफा (१) बमोजिम अवधि तोकी प्राधिकरणले समस्याग्रस्त बीमकको सुधारका लागि कुनै आदेश दिन सक्नेछ । (२) ऐनको दफा १०२ को उपदफा (१) को खण्ड (झ) बमोजिम बीमकले प्राधिकरणले तोकेको अवधिभित्र सञ्चालक, व्यवस्थापक वा कर्मचारी कटौती नगरेमा प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्राधिकरण आफैले त्यस्तो सञ्चालक, व्यवस्थापक वा कर्मचारीलाई सात दिनको समय दिई स्पष्टीकरण सोध्न सक्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम स्पष्टीकरण पेस नगरेमा वा निजले पेस गरेको स्पष्टीकरण चित्तबुझ्दो नभएमा ऐनको दफा १०२ को उपदफा (२) बमोजिम प्राधिकरणले त्यस्तो सञ्चालक, व्यवस्थापक वा कर्मचारीलाई पदबाट हटाउन सक्नेछ । ७४. विशेष व्यवस्थापन समूह गठन: (१) ऐनको दफा १०२ बमोजिम नियन्त्रणमा लिइएको बीमकको सञ्चालन तथा व्यवस्थापनको लागि प्राधिकरणले ऐनको दफा ५७ को उपदफा (४) को खण्ड (क) वा (ख) बमोजिम योग्यता पुगेका व्यक्तिमध्येबाट तीन जना सदस्य रहेको विशेष व्यवस्थापन समूह गठन गरी त्यस्तो समूहर्फत त्यस्तो बीमकको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन सम्बन्धी कार्य अघि बढाउनेछ । (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि विशेष व्यवस्थापन समूहको कुनै सदस्यको कार्यसम्पादन सन्तोषजनक नभएमा प्राधिकरणले निजलाई जुनसुकै बखत पदबाट हटाउन सक्नेछ । तर प्राधिकरणले त्यसरी पदबाट हटाउनुअघि निजलाई सफाइ पेस गर्ने मनासिब मौका दिनु पर्नेछ । ७५. उपयुक्तताको परीक्षण गर्नु पर्ने: विशेष व्यवस्थापन समूहले ऐनको दफा १०४ को उपदफा (२) बमोजिम बीमकले जारी गरेको कुनै वा सबै शेयरधनीको शेयर वा अन्य उपकरण अन्य कुनै व्यक्ति वा संस्थाको नाममा नामसारी वा हस्तान्तरण गर्नुअघि त्यस्तो शेयर वा उपकरण हस्तान्तरण वा नामसारी गरी लिने व्यक्ति वा संस्थाको उपयुक्तताको परीक्षण (फिट एण्ड प्रपर टेस्ट) गर्नु पर्नेछ । ७६. वित्तीय विवरण पेस गर्नु पर्ने: ऐनको दफा १०४ को उपदफा (७) बमोजिम विशेष व्यवस्थापन समूहले बीमकको वित्तीय विवरण, सो संस्थाको सम्पत्ति बिक्रीको योजना र सो सम्बन्धमा आफ्नो दृष्टिकोण, सो संस्थाको दायित्वको पूर्वानुमान वा सोको भुक्तानीको तरिका, सम्पत्तिको वास्तविक हस्तान्तरण र दायित्वको अनुमान सहितको विवरण प्राधिकरणमा पेस गर्नु पर्नेछ ।