chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
पर्वतारोहण सम्बन्धी नियमावली २०५९ (Mountaineering Regulation, 2002)

(क) पर्वतारोहणको लागि आवश्यक पर्ने कामदार उपलब्ध गराउन, निजहरूको बीमा र स्वास्थ्य परीक्षण गराउन, पर्वतारोही दलले दिनुपर्ने दरखास्त लगायतका कागजात तयार पार्न, पर्वतारोही दलले बुझाउनु पर्ने सलामी रकम वा अन्य रकम बुझाउन, ब्रिफिङ र डिब्रिफिङ गर्न पर्वतारोही दललाई सहजीकरण र सहयोग गर्ने, । (ख) पर्वतारोही दलका सदस्य, सम्पर्क अधिकृत, सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाइमा जाने कामदार, स्थानीय कामदार र आधार शिविरका कामदारको वैयक्तिक विवरण तथा पर्वतारोहण सम्बन्धी विस्तृत विवरण अद्यावधिक गरी राख्ने र विभागले मागेका बखत त्यस्तो विवरण तुरुन्त उपलब्ध गराउने, । (ग) आपतकालीन खोज तथा उद्धार गर्नको लागि आवश्यक प्राविधिक उपकरण सहितको पूर्वतयारी गरी सोको जानकारी विभागमा दिने, । (घ) सम्पर्क अधिकृत, सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाइमा जाने कामदार, स्थानीय कामदार वा आधार शिविरका कामदार दुर्घटनामा परेमा, बेपत्ता भएमा, बिरामी परेमा वा मृत्यु भएमा त्यस्तो व्यक्तिको आपतकालीन खोज तथा उद्धार गर्ने व्यवस्था मिलाउने, । (ङ) खण्ड (घ) बमोजिम उद्धार गर्नु परेमा त्यसरी उद्धार गरेको जानकारी तुरुन्त विभागलाई दिने । (२) यस नियम बमोजिम आपतकालीन खोज तथा उद्धार गर्न विभागले आवश्यक सहयोग, समन्वय र सहजीकरण गर्नेछ । ७. सञ्चार साधन पैठारी गर्न स्वीकृत दिन सक्ने: नेपाल सरकारले अनुमति प्राप्त पर्वतारोही दललाई पर्वतारोहण अभियान समाप्त भएपछि स्वदेश फिर्ता लैजाने शर्तमा दुईवटा स्याटेलाइट टेलिफोन, पाँचौं संशोधनद्वारा संशोधित । बढीमा पन्ध्रवटा वाकीटकी, आधार शिविरबाट काठमाडौंसम्म कुरा गर्न सक्ने क्षमता भएको दुईवटा वायरलेस र आधार शिविरदेखि सबभन्दा नजिकको प्रहरी चौकी वा दूर सञ्चार साधन भएको ठाउँसम्म कुरा गर्न सकिने क्षमता भएको दुईवटा वायरलेस अस्थायी रुपमा प्रयोग गर्ने गरी पैठारी गर्न स्वीकृत दिन सक्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । ८. सम्पर्क अधिकृत खटाउने : (१) ऐनको दफा २० बमोजिम सम्पर्क अधिकृत खटाउँदा नेपाल सरकारले देहायका व्यक्तिलाई खटाउन सक्नेछ :- । (क) निजामती सेवाका राजपत्राङ्कित प्रथम श्रेणी वा सो भन्दा माथिल्लो श्रेणीको कर्मचारी, । (ख) निजामती सेवाका राजपत्राङ्कित तृतीय श्रेणीका अधिकृत सरहका नेपाली सेना वा नेपाल प्रहरी वा सशस्त्र प्रहरीका अधिकृत, । (ग) सगरमाथा हिमालचुलीको सफल आरोहण गरेका नेपाली आरोहीहरूमध्ये मन्त्रालयले तोकेको आरोहण सम्बन्धी संस्थाले सिफारिस गरेको आरोही । (२) उपनियम (१) बमोजिम सम्पर्क अधिकृत खटाउँदा देहायका शर्त पूरा गरेको हुनु पर्नेछ:- । (क) पर्वतारोहण सम्बन्धी स्वीकृत आधारभूत प्रशिक्षण प्राप्त गरेको, । छैटौं संशोधनद्वारा थप । तर उपनियम (१) को खण्ड (ग) बमोजिमको व्यक्तिको हकमा पर्वतारोहण सम्बन्धी आधारभूत प्रशिक्षण आवश्यक पर्ने छैन । (ख) कम्तीमा स्नातकोपाधि हासिल गरेको, । तर उपनियम (१) को खण्ड (ग) बमोजिमको आरोहीका हकमा छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । साधारण लेखपढ गर्न जान्ने, । (ग) सम्बन्धित हिमालचुलीको आधार शिविरसम्म जान शारीरिक रुपमा योग्य रहेको भनी नेपाल सरकारबाट मान्यता प्राप्त चिकित्सकले प्रमाणित गरेको, र । (घ) पर्वतारोही दलसँग वार्तालाप गर्न सक्ने अङ्ग्रेजी छैटौं संशोधनद्वारा झिकिएको । भाषाको ज्ञान भएको सम्बन्धमा मान्यता प्राप्त संस्थाबाट प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको ।
पर्वतारोहण सम्बन्धी नियमावली २०५९ (Mountaineering Regulation, 2002)

(ग) सम्बन्धित हिमालचुलीको आधार शिविरसम्म जान शारीरिक रुपमा योग्य रहेको भनी नेपाल सरकारबाट मान्यता प्राप्त चिकित्सकले प्रमाणित गरेको, र । (घ) पर्वतारोही दलसँग वार्तालाप गर्न सक्ने अङ्ग्रेजी छैटौं संशोधनद्वारा झिकिएको । भाषाको ज्ञान भएको सम्बन्धमा मान्यता प्राप्त संस्थाबाट प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको । ९. सम्पर्क अधिकृतको काम, कर्तव्य र अधिकार : सम्पर्क अधिकृतको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ :- । (क) पर्वतारोही दललाई परेका समस्या सुल्झाउने प्रयास गर्ने, । (ख) पर्वतारोही दलसँग जाने कामदारले बोक्ने भारीको तौल सम्बन्धमा निरीक्षण तथा अनुगमन गर्ने, । (ग) पर्वतारोहणको अभियान चालू रहेसम्म आधार शिविरमा बस्ने, । (घ) पर्वतारोहणको प्रगति तथा पर्वतारोहणको क्रममा कुनै दुर्घटना भएमा त्यसको जानकारी छिटो साधनद्वारा मन्त्रालयमा पठाउने, । (ङ) सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक तथा कामदारलाई अनुशासनमा राखी कुनै मनमुटाव वा झगडा हुन नदिन प्रयास गर्ने, । (च) पर्वतारोही दलका कुनै सदस्य र स्थानीय जनता वा सरदार, पथ प्रदर्शक वा कामदार बीच कुनै अप्रिय घटना वा झगडा भएमा आफैले मिलाउने र मिलाउन नसक्ने भएमा नजिकको प्रहरी चौकी, जिल्ला प्रशासन कार्यालय वा छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । स्थानीय तहको मद्दत लिई आवश्यक कारबाही गर्ने गराउने, । (छ) वातावरणीय सरसफाई तथा फोहोर मैला व्यवस्थापन सम्बन्धमा आवश्यक कार्य गर्ने गराउने, । (ज) पर्वतारोही दल वा सो दलको कुनै सदस्यले अनधिकृत रुपमा पर्वतारोहण गर्न खोजेमा त्यस्तो कार्य रोक्ने तथा त्यसको सूचना यथाशीघ्र मन्त्रालयमा पठाउने, । (झ) पर्वतारोही दलको कुनै सदस्य, सरदार, पथ प्रदर्शक वा कामदारको दुर्घटनामा परी मृत्यु वा अङ्गभङ्ग भएमा वा सो मध्ये कसैले कुनै गम्भीर अपराध गरेमा वा गर्ने सम्भावना भएमा वा पर्वतारोही दलले प्रयोग गरेको सञ्चार साधन वा अन्य सामानहरू हराएमा यथाशीघ्र त्यसको जानकारी सहितको प्रतिवेदन मन्त्रालयमा पठाउने, । (ञ) पर्वतारोही दलका सदस्य र सो दलसँग जाने व्यक्ति बीच दोभाषेको रुपमा काम गर्ने, । (ट) पर्वतारोहणको शिविर राख्ने स्थान सम्बन्धमा पर्वतारोही दलको नेतालाई सल्लाह दिने, । (ठ) पर्वतारोही दलमा संलग्न कामदार तथा अन्य व्यक्तिको लगत सो दलको नेताद्वारा प्रमाणित गराई मन्त्रालयमा पठाउने, । (ड) पर्वतारोही दलले फेला पारेका दुर्लभ तथा ऐतिहासिक महत्वका मालसामान बुझिलिई नेपाल सरकारले तोकेको ठाउँमा सुरक्षित बुझाउने, । छैटौं संशोधनद्वारा थप । (ड१) पर्वतारोही दलका सदस्य वा अन्य व्यक्तिले प्रचलित कानून विपरीतको काम गरेमा वा गर्न प्रयास गरेमा नजिकको प्रहरी कार्यालय वा जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा जानकारी गराउने, । छैटौं संशोधनद्वारा थप । (ड२) पर्वतारोही दलका सदस्य, सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाइमा जाने कामदार, आधार शिविरका कामदार र स्थानीय कामदार बाहेक अन्य व्यक्तिलाई आधार शिविरमा राख्न नदिने । तर विभागको पूर्वस्वीकृति लिई पर्वतारोही दलका सदस्यको परिवारको सदस्यलाई बढीमा दुई रात आधार शिविरमा राख्न सकिनेछ । स्पष्टीकरणः यस खण्डको प्रयोजनको लागि "परिवारको सदस्य" भन्नाले पति, पत्नी, बाबु, आमा, छोरा वा छोरी सम्झनु पर्छ । (ढ) मन्त्रालयले दिएको निर्देशन बमोजिम काम गर्ने ।
पर्वतारोहण सम्बन्धी नियमावली २०५९ (Mountaineering Regulation, 2002)

तर विभागको पूर्वस्वीकृति लिई पर्वतारोही दलका सदस्यको परिवारको सदस्यलाई बढीमा दुई रात आधार शिविरमा राख्न सकिनेछ । स्पष्टीकरणः यस खण्डको प्रयोजनको लागि "परिवारको सदस्य" भन्नाले पति, पत्नी, बाबु, आमा, छोरा वा छोरी सम्झनु पर्छ । (ढ) मन्त्रालयले दिएको निर्देशन बमोजिम काम गर्ने । १०. सम्पर्क अधिकृतलाई दिनु पर्ने सुविधा : पर्वतारोही दलले सम्पर्क अधिकृतलाई दिनु पर्ने सुविधा अनुसूची-५ मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ । ११. सुविधा फिर्ता गराउन सक्ने : कुनै सम्पर्क अधिकृत पर्वतारोही दलसँग नगएमा मन्त्रालयले निजको काज रद्द गरी निजले यस नियमावली बमोजिम पाएको सुविधा फिर्ता गराउन सक्नेछ । १२. निरुत्साहित गर्न नहुने : पर्वतारोही दल र पर्वतारोहणको व्यवस्था मिलाउने संस्थाले सम्पर्क अधिकृतलाई पर्वतारोही दलसँग जान निरुत्साहित गर्न हुँदैन । १३. सरदारको काम र कर्तव्य : सरदारको काम र कर्तव्य देहाय बमोजिम हुनेछ :- । (क) सम्पर्क अधिकृतसँग समन्वय राखी काम गर्ने, । (ख) पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाइमा जाने कामदार, आधार शिविरका कामदार तथा स्थानीय कामदारको सामूहिक हितलाई ध्यानमा राखी काम गर्ने, । (ग) पर्वतारोही दलको मालसामान कामदारको लापरबाहीबाट हिनामिना हुन नदिने, । (घ) पर्वतारोही दलका सदस्यलाई सुरक्षित र सरल तरिकाले आरोहण गर्न आवश्यक सरसल्लाह दिने, । (ङ) शिविरमा खाना तथा सरसामान उपयुक्त समयमा पुऱ्याउने व्यवस्था गर्ने, । (च) सम्पर्क अधिकृत, पर्वतारोही दलका कुनै सदस्य, पर्वतीय पथ प्रदर्शक वा उचाईमा जाने कामदार, आधार शिविरका कामदार वा स्थानीय कामदार कुनै आपत्तिमा परेमा निजलाई उद्धार गर्ने काममा मद्दत पुऱ्याउने, । (छ) वातावरणीय सरसफाइ तथा फोहरमैला व्यवस्थापन सम्बन्धमा यस नियमावली तथा मन्त्रालयले तोकेका शर्त बमोजिम कार्य गर्ने, गराउने, । छैटौं संशोधनद्वारा थप । (छ१) अनुमति प्रदान गर्दाका बखत स्वीकृत गरेको सामग्री बाहेक अन्य सामग्री आधार शिविरभन्दा माथि लैजान नदिने, । (ज) मन्त्रालय तथा सम्पर्क अधिकृतले दिएको निर्देशन बमोजिम काम गर्ने । १४. सरदारको योग्यता र स्तर तोक्न सक्ने: नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी सरदारको योग्यता र स्तर तोक्न सक्नेछ । १५. पर्वतीय पथ प्रदर्शकको काम र कर्तव्य : पर्वतीय पथ प्रदर्शकको काम र कर्तव्य देहाय बमोजिम हुनेछ :- । (क) सरदारसँग समन्वय राखी काम गर्ने, । (ख) कामदारको लापरवाहीबाट मालसामानहरू हिनामिना हुन नदिन आवश्यक व्यवस्था गर्ने, । (ग) अनुमतिपत्रमा उल्लिखित मार्गबाट मात्र पर्वतारोहण गर्न पर्वतारोही दललाई पथ प्रदर्शन गर्ने, । (घ) कुनै कारणवश आधार शिविरभन्दा माथिको पर्वतारोहणको मार्ग बदल्नु परेमा सम्पर्क अधिकृतसँग सम्पर्क राखी निजको आदेश बमोजिम गर्ने, । (ङ) पर्वतारोही दलका सदस्य वा सरदारलाई सुरक्षित र सरल तरिकाले आरोहण गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक सरसल्लाह दिने, । (च) सम्पर्क अधिकृत, पर्वतारोही दलको कुनै सदस्य, सरदार उचाईमा जाने कामदार, आधार शिविरका कामदार वा स्थानीय कामदार कुनै आपत्तिमा परेमा निजलाई उद्धार गर्ने काममा मद्दत पुऱ्याउने, । (छ) आधार शिविर भन्दा माथि सरसामान प्रयोग गर्दा निस्केको फोहरमैला अनिवार्य रुपले आधार शिविरसम्म ल्याउने, । (ज) मन्त्रालय, सम्पर्क अधिकृत तथा सरदारले दिएको निर्देशन बमोजिम काम गर्ने ।
पर्वतारोहण सम्बन्धी नियमावली २०५९ (Mountaineering Regulation, 2002)

(छ) आधार शिविर भन्दा माथि सरसामान प्रयोग गर्दा निस्केको फोहरमैला अनिवार्य रुपले आधार शिविरसम्म ल्याउने, । (ज) मन्त्रालय, सम्पर्क अधिकृत तथा सरदारले दिएको निर्देशन बमोजिम काम गर्ने । १६. सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाईमा जाने कामदार, आधार शिविरका कामदार र स्थानीय कामदारलाई दिनुपर्ने सुविधा : पर्वतारोही दलले सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाईमा जाने कामदार, आधार शिविरका कामदार र स्थानीय कामदारलाई दिनुपर्ने सुविधा अनुसूची -६ मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ । १७. इच्छापत्र पेश गर्नु पर्ने : सम्पर्क अधिकृत, सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाईमा जाने कामदार र आधार शिविरका कामदारले पर्वतारोहणमा जानु अघि अनुसूची-७ बमोजिमको ढाँचामा तीन प्रति इच्छापत्र भरी एक प्रति आफैँ काम गर्ने संस्था वा कार्यालयमा, एक प्रति पर्वतारोहण संघमा र एक प्रति मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ । १८. करार गर्नु पर्ने : पर्वतारोही दल वा पर्वतारोहणको व्यवस्था मिलाउने संस्थाले सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाईमा जाने कामदार र आधार शिविरका कामदारसँग अनुसूची-८ बमोजिम करार गरेर मात्र काममा लगाउनु पर्नेछ । १९. व्यक्तिगत दुर्घटना बीमा तथा क्षतिपूर्ति सम्बन्धी व्यवस्था: (१) पर्वतारोही दलले पर्वतारोहणको लागि प्रस्थान गर्नु अघि आफ्नो साथमा जाने सम्पर्क अधिकृत, सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाईमा जाने कामदार तथा आधार शिविरका कामदारलाई पर्वतारोहण अभियान समाप्त गरी नफर्कुञ्जेलसम्मको लागि नेपाल सरकारबाट मान्यता प्राप्त कुनै बीमा कम्पनीसित देहायको रकममा नघट्ने गरी व्यक्तिगत दुर्घटना बीमा गराउनु पर्नेछ :- । पाँचौं संशोधनद्वारा संशोधित । (क) सम्पर्क अधिकृतका लागि पन्ध्र लाख रुपैयाँ, । छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । (ख) सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक र उचाईमा जाने कामदार प्रत्येकका लागि बिस लाख रुपैयाँ, । छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । (ग) आधार शिविरका कामदार प्रत्येकका लागि पन्ध्र लाख रुपैयाँ, । पाँचौं संशोधनद्वारा झिकिएको । (घ) । (२) पर्वतारोही दलले उपनियम (१) बमोजिम स्थानीय कामदारको बीमा गराउँदा छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । प्रत्येक कामदारका लागि पाँच लाख रुपैयाँमा नघटाई गर्नु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) वा (२) वा ऐनको दफा २५ को उपदफा (२) वा (३) बमोजिम बीमा वा क्षतिपूर्ति पाउने रकम सम्बन्धित व्यक्ति वा निजको हकवालालाई दिलाई दिने जिम्मेवारी सम्बन्धित पर्वतारोही दल तथा सो पर्वतारोहणको व्यवस्था मिलाउने संस्थाको हुनेछ । (४) उपनियम (१) वा (२) वा ऐनको दफा २५ को उपदफा (२) वा (३) बमोजिम बीमा वा क्षतिपूर्ति पाउने व्यक्ति नाबालक भएमा सम्बन्धित बीमा कम्पनी वा पर्वतारोही दलले त्यस्तो रकम मन्त्रालयमा बुझाउनु पर्नेछ र त्यसरी रकम प्राप्त भएमा मन्त्रालयले त्यस्तो नाबालक बालिग नभएसम्म निजको पालन पोषणको लागि आवश्यक व्यवस्था मिलाउनको निमित्त उपयुक्त सम्झेको व्यवस्था गर्नेछ । पाँचौं संशोधनद्वारा संशोधित । (५) पर्वतारोही दलले आफ्नो साथमा जाने सम्पर्क अधिकृत, सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाईमा जाने कामदार, आधार शिविरका कामदार र स्थानीय कामदार दुर्घटनामा परी सामान्य चोटपटक लागेमा औषधोपचार गर्न प्रत्येकको लागि नेपाल सरकारद्वारा मान्यताप्राप्त बीमा कम्पनीसँग देहाय बमोजिम बीमा गराउनु पर्नेछ :- ।
पर्वतारोहण सम्बन्धी नियमावली २०५९ (Mountaineering Regulation, 2002)

(५) पर्वतारोही दलले आफ्नो साथमा जाने सम्पर्क अधिकृत, सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाईमा जाने कामदार, आधार शिविरका कामदार र स्थानीय कामदार दुर्घटनामा परी सामान्य चोटपटक लागेमा औषधोपचार गर्न प्रत्येकको लागि नेपाल सरकारद्वारा मान्यताप्राप्त बीमा कम्पनीसँग देहाय बमोजिम बीमा गराउनु पर्नेछ :- । (क) छ हजार पाँच सय मिटरसम्म उचाईका हिमालचुलीको आरोहण गर्नु पर्दा कम्तीमा तीन लाख रुपैयाँको, । (ख) छ हजार पाँच सय मिटरभन्दा बढी उचाईका हिमालचुलीको आरोहण गर्नु पर्दा कम्तीमा चार लाख रुपैयाँको । २०. आपतकालीन उद्धारको लागि बीमा गराउनु पर्ने : पर्वतारोही दलले ऐनको दफा २९ को प्रयोजनको लागि मन्त्रालयले तोके बमोजिमको रकम नेपाल सरकारबाट मान्यता प्राप्त कुनै बीमा कम्पनीसित बीमा गराउनु पर्नेछ । २१. आरोहण गर्न अवसर दिनु पर्ने : अन्तिम शिविरमा पुगेका सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक वा उचाईमा जाने कामदारलाई पर्वतारोही दलले हिमालचुली आरोहण गर्न अवसर दिनु पर्नेछ । २२. भारीको तौल : (१) पर्वतारोही दलले स्थानीय कामदारलाई तीस के.जी. भन्दा बढी तौलको भारी बोकाउनु हुँदैन । (२) पर्वतारोही दलले उचाईमा जाने कामदारलाई देहायको उचाईमा देहायको भन्दा बढी तौलको भारी बोकाउनु हुँदैन :- । (क) ५,००० मिटर देखि ६,००० मिटरसम्मको उचाईमा २० के.जी., । (ख) ६,००१ मिटर देखि ७,००० मिटरसम्मको उचाईमा १७ के.जी., । (ग) ७,००१ मिटर देखि ८,००० मिटरसम्मको उचाईमा १४ के.जी., । (घ) ८,००० मिटरभन्दा माथिको उचाईमा १२ के.जी. । (३) उपनियम (१) वा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि विशेष परिस्थिति परेमा सम्पर्क अधिकृत, पर्वतारोही दलका नेता र भारी बोक्ने कामदारको आपसी मञ्जुरीमा सो उपनियमहरूमा उल्लेखित तौल भन्दा थप ५ के.जी. तौलसम्मको भारी बोकाउन सकिनेछ । छैटौं संशोधनद्वारा थप । २२क. पर्वतारोही दलको नेता : (१) नियम ३ बमोजिम पर्वतारोहणको अनुमतिको लागि दरखास्त दिँदा बखत पर्वतारोही दलले त्यसका सदस्यमध्येबाट एक जना पर्वतारोही दलको नेताको नाम प्रस्ताव गर्नु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सम्बन्धित ट्रेकिङ्ग एजेन्सी वा पर्वतारोहण सम्बन्धी व्यवस्था मिलाउने संस्थाको सिफारिसमा सरदारले देहायको अवस्थामा पर्वतारोही दलको नेताको रुपमा काम गर्न सक्नेछ:- । (क) पर्वतारोही दलको नेता बेपत्ता भएमा, । (ख) पर्वतारोही दलको नेता गम्भीर रुपमा अशक्त भई पर्वतारोहण गर्न वा नियम २३ बमोजिमको दायित्व र जिम्मेवारी पूरा गर्न नसक्ने भएमा, । (ग) पर्वतारोही दलको नेताले पर्वतारोहण परित्याग गरेमा, । (घ) पर्वतारोही दलको नेताको मृत्यु भएमा । (३) उपनियम (२) बमोजिम सरदारलाई पर्वतारोही दलको नेता तोकिएको अवस्थामा नियम २३ को खण्ड (ख) बमोजिमको दायित्व पूरा गर्न त्यस्तो नेता व्यक्तिगत रुपमा जिम्मेवार हुने छैन र पर्वतारोही दलको नेताले ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम कुनै छुट वा सुविधा पाउने रहेछ भने त्यस्तो छुट वा सुविधा समेत पाउने छैन । २३. पर्वतारोही दलको नेताको दायित्व र जिम्मेवारी : पर्वतारोही दलको नेताको दायित्व र जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) सम्पर्क अधिकृत, सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाईमा जाने कामदार, आधार शिविरका कामदार तथा स्थानीय कामदारको राम्रो खानपिन तथा बसोबासको व्यवस्था गर्ने, ।
पर्वतारोहण सम्बन्धी नियमावली २०५९ (Mountaineering Regulation, 2002)

२३. पर्वतारोही दलको नेताको दायित्व र जिम्मेवारी : पर्वतारोही दलको नेताको दायित्व र जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) सम्पर्क अधिकृत, सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाईमा जाने कामदार, आधार शिविरका कामदार तथा स्थानीय कामदारको राम्रो खानपिन तथा बसोबासको व्यवस्था गर्ने, । (ख) पर्वतारोही दलले यस नियमावली बमोजिम तिर्नु वा बुझाउनु पर्ने रकम वा क्षतिपूर्ति तिर्नु वा बुझाउनु पर्ने, । (ग) लश्करमार्ग, आधार शिविर तथा आधार शिविरभन्दा माथि आफ्नो दलबाट प्रयोग गरिएको सामानबाट निस्किएको फोहरमैला यस नियमावली बमोजिम व्यवस्थापन गर्ने, । (घ) यस नियमावली बमोजिम तोकिएको शर्त तथा मन्त्रालय र सम्पर्क अधिकृतले दिएको निर्देशन बमोजिम काम गर्ने, गराउने । छैटौं संशोधनद्वारा थप । २३क. वैदेशिक सम्बन्ध र पर्वतारोहण सम्बन्धी काममा असर पार्न नहुने: (१) पर्वतारोही दल, सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाइमा जाने कामदार, आधार शिविरका कामदार, स्थानीय कामदार र पर्वतारोही दलको प्रतिनिधिले नेपाल र अन्य राष्ट्रको सुरक्षा, प्रतिष्ठा र आपसी वैदेशिक सम्बन्धमा खलल पुर्‍याउने वा अन्य पर्वतारोही दलको पर्वतारोहण सम्बन्धी काममा अवरोध पुर्‍याउने कुनै काम गर्नु हुँदैन । (२) कसैले उपनियम (१) विपरीत काम गरेमा वा गर्ने प्रयास गरेमा पर्वतारोही दलको नेता, सरदार र सम्पर्क अधिकृतले त्यस्तो काम रोक्न प्रयास गर्नु पर्नेछ र सो सम्बन्धी जानकारी यथाशीघ्र विभागमा तथा सम्बद्ध निकायमा दिनु पर्नेछ । २४. पर्वतारोहण सम्बन्धी समाचारको प्रसारण : पर्वतारोही दलले पर्वतारोहण सम्बन्धी समाचार सम्पर्क अधिकृत मार्फत नेपाल सरकारलाई दिनु पर्नेछ । २५. मालसामान बिक्री गर्न नहुने : पर्वतारोही दलले यस नियमावली वा प्रचलित कानून बमोजिम भन्सार छुट पाई पैठारी गरेको मालसामान नेपाल सरकारको स्वीकृति बिना बिक्री गर्न वा अन्य तवरले कुनै व्यक्तिलाई हक हस्तान्तरण गर्नु हुँदैन । २६. धरौटी रकम राख्नु पर्ने: (१) पर्वतारोही दलले नियम ३ को उपनियम (५) बमोजिम पर्वतारोहण सम्बन्धी जानकारी (ब्रिफिङ्ग) लिनु अघि फोहरमैला व्यवस्थापनको लागि अनुसूची-९ बमोजिमको रकम मन्त्रालयमा धरौटी राख्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम धरौटी राखिएको रकम यस नियमावली बमोजिम फोहरमैला व्यवस्थापन गरिएको प्रमाण मन्त्रालयमा पेश गरेपछि मात्र फिर्ता दिइनेछ । २७. फोहरमैलाको वर्गीकरण र व्यवस्थापन: (१) पर्वतारोही दलले प्रयोग गरेका वस्तुबाट भएको फोहरमैला व्यवस्थापन गर्ने प्रयोजनको लागि फोहरमैलालाई देहाय बमोजिम वर्गीकरण गरिएकोछ :- । (क) नष्ट गर्न सकिने फोहोरमैला, । (ख) पुनः प्रशोधन गर्न सकिने फोहोरमैला, । (ग) पुनः निकासी गर्नु पर्ने फोहरमैला । (२) उपनियम (१) बमोजिमको फोहोरमैला अन्तर्गत पर्ने वस्तुहरू अनुसूची-१० मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ । (३) पर्वतारोही दलले उपनियम (१) को खण्ड (क) बमोजिमको फोहोरमैला नेपाल सरकारले कुनै क्षेत्रमा फोहोरमैला व्यवस्थापनको कार्य गर्न कुनै निकाय वा संस्थालाई तोकिएको भए सोही निकाय वा संस्थाको रोहबरमा र त्यस्तो निकाय वा संस्था नतोकिएको भए सम्पर्क अधिकृत वा सम्बन्धित छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । स्थानीय तहका प्रतिनिधि रोहबरमा र सम्पर्क अधिकृत वा छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित ।
पर्वतारोहण सम्बन्धी नियमावली २०५९ (Mountaineering Regulation, 2002)

स्थानीय तहका प्रतिनिधि रोहबरमा र सम्पर्क अधिकृत वा छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । स्थानीय तहका प्रतिनिधि पनि नभएमा सरदारको रोहबरमा सार्वजनिक ठाउँलाई प्रतिकूल असर नपर्ने गरी नष्ट गर्नु वा खाडलमा पुर्नु पर्नेछ । छैटौं संशोधनद्वारा थप । (३क) आधार शिविरभन्दा माथि दिसा पिसाबको व्यवस्थापनका लागि पर्वतारोही दलका सदस्यले जैविक रुपमा नष्ट हुने शौच थैली (बायोडिग्रेडेबल पुप ब्याग) को प्रयोग गर्नु पर्नेछ र त्यस्तो शौच थैली उपनियम (३) बमोजिम नष्ट गर्नु वा पुर्नु पर्नेछ । (४) पर्वतारोही दलले उपनियम (१) को खण्ड (ख) बमोजिमको फोहोरमैला काठमाडौँमा ल्याई नेपाल सरकारले तोकेको निकाय वा संस्थामा बुझाउनु पर्नेछ । (५) पर्वतारोही दलले उपनियम (१) को खण्ड (ग) बमोजिमको फोहोरमैला आफ्नो देशमा लैजानु पर्नेछ । छैटौं संशोधनद्वारा थप । (६) आधार शिविरभन्दा माथिको फोहोरमैला वा मृत शरीर व्यवस्थापनको लागि विभागले कुनै संस्थाका कामदारलाई आधार शिविरभन्दा माथि अन्तिम शिविरसम्म जाने अनुमति दिन सक्नेछ । त्यस्तो कामदार हिमालचुलीको अन्तिम शिविरभन्दा माथि जान पाउने छैन । पहिलो संशोधनद्वारा थप । २७क. सम्पर्क अधिकृत, पर्वतारोही दलका सदस्य वा अन्य व्यक्तिको मृत शरीरको व्यवस्थापन गर्ने: (१) कुनै सम्पर्क अधिकृत, पर्वतारोही दलका सदस्य, सरदार, पर्वतीय पथ प्रदर्शक, उचाईमा जाने कामदार, आधार शिविरका कामदार तथा स्थानीय कामदारको मृत्यु भएमा सम्बन्धित पर्वतारोही दलको नेताले त्यस्तो मृतकको शरीर हिमनदीमा नपर्ने गरी आधार शिविरदेखि तल्लो भागमा लगी व्यवस्थापन गर्नु पर्नेछ । (२) कुनै पर्वतारोही दलको नेताको मृत्यु भएमा त्यस्तो पर्वतारोही दलको सदस्यले र एक सदस्यीय पर्वतारोहीको वा पर्वतारोही दलका सबै सदस्यको मृत्यु भएमा सम्बन्धित पर्वतारोहणको व्यवस्था मिलाउने संस्थाले मृतकको शरीर हिमनदीमा नपर्ने गरी आधार शिविरदेखि तल्लो भागमा लगी व्यवस्थापन गर्नु पर्नेछ । (३) हिम दरार (क्रेभास) मा परी, हिम पहिरोमा पुरिई वा अन्य कारणबाट पर्वतारोही दलको सदस्य, कामदार वा पर्वतारोहीसँग सम्बन्धित अन्य व्यक्तिको मृत्यु भई मृत शरीरको अवस्थिति एकिन नभएमा सम्बन्धित पर्वतारोहणको व्यवस्था मिलाउने संस्था, पर्वतारोही दल, सम्पर्क अधिकृत र खोज तथा उद्धार कार्यमा संलग्न अन्य व्यक्तिले सोही व्यहोराको प्रतिवेदन मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिमको प्रतिवेदन प्राप्त भएमा मन्त्रालयले त्यस्तो मृत शरीर फेला परेका बखत हिमनदीमा नपर्ने गरी आधार शिविरभन्दा तलको भागमा ल्याई व्यवस्थापन गर्न सम्बन्धित पर्वतारोहणको व्यवस्था मिलाउने संस्थालाई आदेश दिई सो सम्बन्धमा त्यस्तो संस्थाको प्रमुखको कबुलियत गराउनु पर्नेछ । (५) उपनियम (४) बमोजिम मन्त्रालयले दिएको आदेश वा कबुलियतनामामा उल्लेख भएका शर्तको पालना गर्नु सम्बन्धित पर्वतारोहणको व्यवस्था मिलाउने संस्थाको कर्तव्य हुनेछ । (६) उपनियम (३) बमोजिम प्राप्त भएको प्रतिवेदन गलत ठहरिएमा मन्त्रालयले त्यस्तो पर्वतारोहणको व्यवस्था मिलाउने संस्था, पर्वतारोही दल, सम्पर्क अधिकृत र खोज तथा उद्धार कार्यमा संलग्न व्यक्ति मध्ये सरकारी कर्मचारीलाई प्रचलित सेवा, शर्त सम्बन्धी कानून बमोजिम र अन्य व्यक्तिलाई प्रचलित कानून बमोजिम कारबाही गर्न सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउनु पर्नेछ ।
पर्वतारोहण सम्बन्धी नियमावली २०५९ (Mountaineering Regulation, 2002)

तर मन्त्रालय अन्तर्गतका कर्मचारीलाई आफैले कारबाही गर्नु पर्नेछ । (७) यो नियमावली प्रारम्भ हुनु अघि हिमशिखरमा मृत्यु भएका पर्वतारोही दलको सदस्य वा अन्य व्यक्तिको मृत शरीरको व्यवस्थापन सम्बन्धमा मन्त्रालयले आवश्यक व्यवस्था गर्न सक्नेछ । २८. आधार शिविरमा झर्नु पर्ने : (१) पर्वतारोही दल पर्वतारोहणको लागि काठमाडौँबाट प्रस्थान गरेको मितिले देहायको अवधिभित्र आधार शिविर झरिसक्नु पर्नेछ :- । (क) ८,००० मिटर भन्दा बढी उचाई भएको हिमालचुलीको हकमा पचहत्तर दिन, । (ख) ७,००० मिटर देखि ८,००० मिटरसम्म उचाई भएको हिमालचुलीको हकमा साठी दिन, । (ग) ७,००० मिटर भन्दा कम उचाई भएको हिमालचुलीको हकमा छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । पचपन्न दिन । (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि खुम्बु, अन्नपूर्ण र मनास्लु हिमशृङ्खलाका हिमालचुली बाहेकका अन्य हिमालचुलीको लागि आधार शिविर झर्नु पर्ने अवधिमा सम्बन्धित पर्वतारोही दलको अनुरोधमा पन्ध्र दिनसम्म थप गर्न सकिनेछ । २९. निर्देशन दिन सक्ने : सम्पर्क अधिकृतले ऐन, यस नियमावली, अन्य प्रचलित कानून तथा मन्त्रालयको निर्देशनको अधीनमा रही पर्वतारोही दलका सदस्य, सरदार, पर्वतारोहण अभियानसँग सम्बन्धित कामदारलाई आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ र त्यस्तो निर्देशनको पालना गर्नु पर्वतारोही दलका सदस्य, सरदार तथा सम्बन्धित कामदारको कर्तव्य हुनेछ । ३०. प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्ने : सम्पर्क अधिकृतले पर्वतारोहण सम्बन्धी अभियान समाप्त भएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र अनुसूची-११ बमोजिमको ढाँचामा पर्वतारोहण सम्बन्धी प्रतिवेदन मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ । ३१. पर्वतारोहण सम्बन्धी प्रतिवेदन पुस्तक, तस्वीर आदि पेश गर्नु पर्ने : (१) पर्वतारोही दलको नेताले नेपाल दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको । बाट फर्कनु अघि डिब्रिफिङ्गको लागि मन्त्रालयमा आफै उपस्थित भई अनुसूची-१२ बमोजिमको ढाँचामा पर्वतारोहण सम्बन्धी प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्नेछ । (२) पर्वतारोही दलको नेताले पर्वतारोहण अभियान समाप्त भएको पाँच महिनाभित्र आफ्नो पर्वतारोही दलले आरोहण गरेको मार्गको नक्शा सहितको विस्तृत सचित्र सम्बन्धी प्रतिवेदन अङ्ग्रेजी वा नेपाली भाषामा तयार गरी मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ । (३) पर्वतारोही दलले उपनियम (२) बमोजिम सचित्र प्रतिवेदन पेश गर्दा आफूले आरोहण गरेको मार्गबाट लिइएको सम्बन्धित हिमालचुलीको तस्वीर, आधार शिविर लगायत विभिन्न शिविरहरूको तस्वीर र हिमालचुलीमा पुगेको बखत आरोही सदस्यले तस्वीर लिएको भए त्यस्तो तस्वीरको एक एक प्रति मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ । (४) कुनै पर्वतारोही दलले पर्वतारोहणबाट फर्किएपछि आफ्नो पर्वतारोहण सम्बन्धी कुनै पुस्तक वा पुस्तिका प्रकाशित गरेमा त्यस्तो पुस्तक वा पुस्तिकाको दुई प्रति मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ । (५) कुनै पर्वतारोही दलले आफ्नो पर्वतारोहण सम्बन्धी वृत्तचित्र तयार पारेमा त्यस्तो वृत्तचित्रको एक प्रति मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित ।