chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण नियमावली २०७७ (National Identity Card and Registration Regulation, 2020)

राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण नियमावली, २०७७ । नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित मिति । २०७७ । १२ । ०२ । संशोधन । १. राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण (पहिलो संशोधन) नियमावली, २०७७ २०७८ । ११ । ०३ । २. राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण (दोस्रो संशोधन) नियमावली, २०८२ २०८२ । ०८ । ०१ । राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण ऐन, २०७६ को दफा ५० ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी नेपाल सरकारले देहायका नियमहरू बनाएको छ । परिच्छेद-१ । प्रारम्भिक । १. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ: (१) यी नियमहरूको नाम "राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण नियमावली, २०७७" रहेको छ । (२) यो नियमावली तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ । २. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस नियमावलीमा,- । (क) "ऐन" भन्नाले राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण ऐन, २०७६ सम्झनु पर्छ । (ख) "नेपाली नियोग" भन्नाले कुनै विदेशी मुलुकस्थित नेपाली राजदूतावास, स्थायी नियोग, नेपाली महावाणिज्य दूतावास वा वाणिज्य दूतावास सम्झनु पर्छ । (ग) "पञ्जीकरण व्यवस्थापन सूचना प्रणाली" भन्नाले नियम १५ बमोजिमको पञ्जीकरण व्यवस्थापन सूचना प्रणाली सम्झनु पर्छ । (घ) "सूचक" भन्नाले ऐन बमोजिम व्यक्तिगत घटनाको सूचना दिने कर्तव्य भएको व्यक्ति सम्झनु पर्छ । (ङ) "सेवा प्रदायक निकाय" भन्नाले राज्यका तर्फबाट नागरिकलाई सेवा, सुविधा उपलब्ध गराउने निकाय सम्झनु पर्छ । परिच्छेद-२ । परिचयपत्र व्यवस्थापन । ३. राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणाली: (१) विभागले राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणालीको विकास, स्थापना तथा सञ्चालन गर्नेछ । (२) ऐनको दफा ३ बमोजिम परिचयपत्र लागू भएपछि सेवा प्रदायक निकायले आवश्यक पूर्वाधार तयार गरी राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा आबद्ध हुनु पर्नेछ । ४. परिचयपत्रको लागि निवेदन दिनु पर्ने: (१) नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र प्राप्त व्यक्तिले परिचयपत्रको लागि ऐनको दफा ७ को उपदफा (१) बमोजिमको अवधिभित्र देहाय बमोजिमका कागजात संलग्न गरी अनुसूची-१ बमोजिमको ढाँचामा स्थानीय अधिकारी समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछः- । (क) नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्रको सक्कल प्रति, । (ख) नागरिकता प्रमाणपत्रमा जन्म मिति नखुलेको हकमा सो खुल्ने प्रमाण, । (ग) नागरिकता प्रमाणपत्रमा उल्लिखित भन्दा फरक स्थायी ठेगानामा भएमा बसाइँ सराइ दर्ताको प्रमाणपत्र वा विवाह दर्ताको प्रमाणपत्रको सक्कल प्रति, । (घ) विवाहितको हकमा नागरिकता प्रमाणपत्रमा पति वा पत्नीको नाम उल्लेख नभएमा वा फरक परेमा विवाह दर्ताको प्रमाणपत्रको सक्कल प्रति । (२) उपनियम (१) बमोजिम परेको निवेदन तथा प्राप्त कागजात स्थानीय अधिकारीले जाँचबुझ गरी निवेदकको वैयक्तिक तथा जैविक विवरण राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा प्रविष्टि गर्नु पर्नेछ । (३) नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र प्राप्त नगरेको तर नेपाली नागरिकता प्राप्त गर्न योग्यता पुगेको व्यक्तिले ऐनको दफा ७ को उपदफा (१) बमोजिमको अवधिभित्र प्रचलित कानून बमोजिम नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न आवश्यक पर्ने कागजात संलग्न गरी अनुसूची-२ बमोजिमको ढाँचामा स्थानीय अधिकारी समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ ।
राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण नियमावली २०७७ (National Identity Card and Registration Regulation, 2020)

(४) उपनियम (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र प्राप्त गरेको व्यक्तिले त्यस्तो परिचयपत्र प्राप्त गर्दा बखत पेश गरेको कागजात पुनः पेश गर्नु पर्ने छैन । (५) उपनियम (३) बमोजिम परेको निवेदन सम्बन्धमा स्थानीय अधिकारीले जाँचबुझ गरी त्यस्तो व्यक्ति नागरिकता प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न योग्य रहेको देखिएमा सो व्यहोराको निर्णय सहित निवेदकको वैयक्तिक तथा जैविक विवरण राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा प्रविष्टि गर्नु पर्नेछ । (६) विभागले परिचयपत्रको लागि विद्युतीय माध्यम (अनलाइन प्रणाली) बाट समेत निवेदन दिन र सोको लागि आवश्यक पर्ने कागजात दाखिला गर्न सक्ने व्यवस्था मिलाउन सक्नेछ । (७) उपनियम (६) बमोजिम विद्युतीय माध्यम (अनलाइन प्रणाली) बाट निवेदन दिने व्यवस्था गरेकोमा त्यसरी निवेदन दिने व्यक्तिको वैयक्तिक तथा जैविक विवरण सङ्कलन गर्ने सम्बन्धी अन्य व्यवस्था विभागले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । (८) उपनियम (१) वा (३) बमोजिमको अवधि समाप्त भएपछि परिचयपत्र प्राप्त गर्नको लागि निवेदन दिँदा अनुसूची-३ बमोजिमको विलम्ब दस्तुर लाग्नेछ । (९) उपनियम (१), (३) वा (६) बमोजिम परिचयपत्रका लागि निवेदन दिने व्यक्ति आफैँ उपस्थित भई आफ्नो वैयक्तिक तथा जैविक विवरण दर्ता गर्नु पर्नेछ । (१०) उपनियम (९) बमोजिम वैयक्तिक तथा जैविक विवरण दर्ता भएपछि उपनियम (१) बमोजिमको निवेदनसाथ संलग्न नागरिकताको प्रमाणपत्र, बसाइँ सराइ दर्ताको प्रमाणपत्र र विवाह दर्ताको प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि लिई सोको सक्कल सम्बन्धित व्यक्तिलाई फिर्ता दिइनेछ । ५. विवरण सङ्कलन: (१) नियम ४ बमोजिम परिचयपत्रको लागि निवेदन दिने व्यक्तिको वैयक्तिक तथा जैविक विवरण विभाग, नियम १० बमोजिमको राष्ट्रिय परिचयपत्र एकाइ, स्थानीय अधिकारी वा विभागले तोकेको अन्य स्थानबाट सङ्कलन गरिनेछ । (२) यस नियम बमोजिम सङ्कलन गरिएका वैयक्तिक तथा जैविक विवरण सहितको सूचना राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा प्रविष्टि गर्नु पर्नेछ । ६. परिचयपत्र जारी गर्ने: (१) नियम ४ बमोजिम परिचयपत्रको लागि निवेदन दिने व्यक्ति ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम परिचयपत्र प्राप्त गर्न योग्य भएमा विभागले अनुसूची-४ बमोजिमको ढाँचामा परिचयपत्र जारी गर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम जारी गरिने परिचयपत्रमा नेपाल सरकारले निर्धारण गरे बमोजिमका सुरक्षण विधि अवलम्बन गर्नु पर्नेछ । ७. परिचय नम्बर: (१) ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम परिचय नम्बर जारी गर्दा राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणालीबाट स्वचालित रुपमा उत्पन्न भएको दश अङ्कको नदोहोरिने (रेन्डम) परिचय नम्बर प्रदान गरिनेछ । (२) ऐनको दफा ३ बमोजिम परिचयपत्र लागू भएपछि सेवा प्रदायक निकायले सेवाग्राहीलाई सेवा प्रदान गर्दा सम्बन्धित व्यक्तिको परिचय नम्बरको अभिलेख समेत राख्नु पर्नेछ । (३) परिचय नम्बरलाई व्यक्तिले प्राप्त गर्ने जुनसुकै प्रमाणपत्रमा उल्लेख गर्न सकिनेछ । ८. अभिलेख राख्ने: परिचयपत्रको विद्युतीय चीप र राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा ऐनको दफा ११ को उपदफा (१) मा उल्लिखित विवरणका अतिरिक्त उपलब्ध भएसम्म सम्बन्धित व्यक्तिको देहाय बमोजिमको विवरणको समेत अभिलेख राख्नु पर्नेछ :- । (क) जन्म स्थान, ।
राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण नियमावली २०७७ (National Identity Card and Registration Regulation, 2020)

८. अभिलेख राख्ने: परिचयपत्रको विद्युतीय चीप र राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा ऐनको दफा ११ को उपदफा (१) मा उल्लिखित विवरणका अतिरिक्त उपलब्ध भएसम्म सम्बन्धित व्यक्तिको देहाय बमोजिमको विवरणको समेत अभिलेख राख्नु पर्नेछ :- । (क) जन्म स्थान, । (ख) नागरिकता जारी मिति र जिल्ला (नागरिकताको प्रमाणपत्रप्राप्त व्यक्तिको हकमा), । (ग) अघिल्लो राष्ट्रियता र सम्बन्धित मुलुकको राष्ट्रियता जनाउने प्रमाणपत्र (अन्य देशको नागरिकता त्याग गर्ने व्यक्तिको हकमा), । (घ) जन्म दर्ता नम्बर, । (ङ) फोन नम्बर, । (च) इमेल ठेगाना, । (छ) वैवाहिक स्थिति, । (ज) शैक्षिक योग्यता, । (झ) पेशा, । (ञ) बाबु, आमाको परिचय नम्बर, । (ट) बाबु, आमा विदेशी भएमा निजहरूको राष्ट्रियता, । (ठ) पति वा पत्नीको परिचय नम्बर, । (ड) पति वा पत्नी विदेशी भए निजको राष्ट्रियता, र । (ढ) पति वा पत्नीको ठेगाना (सम्बन्धित व्यक्तिको भन्दा फरक भएमा) । ९. परिचयपत्र वितरण: (१) विभागले नियम ५ बमोजिम व्यक्तिको वैयक्तिक तथा जैविक विवरण सङ्कलन गरिएको स्थान वा विभागले तोकेको अन्य उपयुक्त स्थानबाट परिचयपत्र वितरण गर्ने वा गराउनेछ । (२) परिचयपत्र प्राप्त गर्न सम्बन्धित व्यक्ति स्वयं उपस्थित हुनु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम वितरण भएका परिचयपत्रको विवरण स्थानीय अधिकारी समक्ष पठाउनु पर्नेछ र स्थानीय अधिकारीले सोको आधारमा अद्यावधिक अभिलेख तयार गरी विभागमा पठाउनु पर्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम प्राप्त विवरण समेतको आधारमा विभागले परिचयपत्र वितरणको अभिलेख अद्यावधिक गरी राख्नु पर्नेछ । १०. राष्ट्रिय परिचयपत्र एकाइ रहने: विभागले जिल्ला प्रशासन कार्यालय वा इलाका प्रशासन कार्यालय वा आवश्यकता अनुसार अन्य स्थानमा परिचयपत्र व्यवस्थापनको लागि छुट्टै राष्ट्रिय परिचयपत्र एकाइ रहने व्यवस्था गर्न सक्नेछ । ११. नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र सम्बन्धी व्यवस्था: (१) नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र लिन चाहने नाबालकको बाबु, आमा, संरक्षक वा माथवर व्यक्तिले देहाय बमोजिमका कागजात र विवरण संलग्न गरी अनुसूची-५ बमोजिमको ढाँचामा स्थानीय अधिकारी समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछः- । (क) जन्म दर्ता प्रमाणपत्र, र । (ख) बाबु वा आमाको राष्ट्रिय परिचय नम्बर वा नागरिकताको प्रमाणपत्र । (२) उपनियम (१) को खण्ड (ख) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बाबु र आमा दुवै पत्ता नलागेको वा मृत्यु भएको कारणले बाबु वा आमाको परिचय नम्बर वा नागरिकताको प्रमाणपत्र पेश गर्न नसक्ने व्यक्तिको हकमा नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्रका लागि निवेदन दिँदा त्यस्तो व्यक्तिले नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न प्रचलित कानून बमोजिम पेश गर्नु पर्ने कागजात पेश गर्नु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन परेमा स्थानीय अधिकारीले आवश्यक छानबिन गरी आफ्नो सिफारिस सहित विभागमा पठाउनु पर्नेछ र विभागले अनुसूची-६ बमोजिमको ढाँचामा नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र जारी गर्नेछ । (४) नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र प्राप्त गर्ने व्यक्तिले जन्म दर्ता गर्दाकै बखत परिचय नम्बर प्राप्त गरेकोमा सोही नम्बर उल्लेख गरी र जन्म दर्ता गर्दाका बखत परिचय नम्बर प्राप्त नगरेकोमा नियम ७ को उपनियम (१) बमोजिम त्यस्तो नम्बर प्राप्त गरी विभागले नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र जारी गर्नेछ ।
राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण नियमावली २०७७ (National Identity Card and Registration Regulation, 2020)

(४) नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र प्राप्त गर्ने व्यक्तिले जन्म दर्ता गर्दाकै बखत परिचय नम्बर प्राप्त गरेकोमा सोही नम्बर उल्लेख गरी र जन्म दर्ता गर्दाका बखत परिचय नम्बर प्राप्त नगरेकोमा नियम ७ को उपनियम (१) बमोजिम त्यस्तो नम्बर प्राप्त गरी विभागले नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र जारी गर्नेछ । (५) नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र जारी गर्दा राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा देहाय बमोजिमका विवरणको अभिलेख राख्नु पर्नेछ:- । (क) नाम, थर, । (ख) जन्म मिति, । (ग) जन्म स्थान, । (घ) लिङ्ग, । (ङ) राष्ट्रियता, । (च) परिचय नम्बर, । (छ) फोटो, । (ज) जैविक विवरण (दश वर्ष उमेर पूरा नगरेका नाबालकको हकमा विद्युतीय (डिजिटल) तस्वीर मात्र र दश वर्ष उमेर पूरा गरेका नाबालकको हकमा अन्य जैविक विवरण समेत) । (झ) स्थायी ठेगाना, । (ञ) सम्पर्क फोन नम्बर, । (ट) सम्पर्क इमेल ठेगाना, । (ठ) बाबु, आमाको नाम, । (ड) बाजे, बज्यैको नाम, । (ढ) संरक्षक वा माथवर भएमा निजको नाम, । (ण) जन्म दर्ता नम्बर र दर्ता मिति, र । (त) नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र जारी मिति र जारी गर्ने अधिकारी । (६) उपनियम (३) बमोजिम दश वर्ष भन्दा कम उमेरका नाबालकलाई प्रदान गरिएको नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र पाँच वर्ष अवधिको लागि मान्य हुनेछ र त्यस्तो परिचयपत्र पुनः आवश्यक परेमा सोको नवीकरणको लागि सक्कल नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र सहित स्थानीय अधिकारी समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । (७) उपनियम (६) बमोजिम निवेदन परेमा स्थानीय अधिकारीले सो सम्बन्धमा आवश्यक जाँचबुझ गरी व्यहोरा मनासिब देखिएमा नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र नवीकरण गरिदिन सिफारिस सहित विभागमा पठाउनु पर्नेछ । (८) उपनियम (७) बमोजिम नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र नवीकरणको लागि प्राप्त भएमा विभागले फोटो तथा उपनियम (५) को खण्ड (ज) बमोजिमको जैविक विवरण अद्यावधिक गरी नवीकरण गरिएको नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । (९) उपनियम (८) बमोजिम नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र नवीकरण गर्दा प्राप्त विवरण विभागले राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा अद्यावधिक गरी राख्नु पर्नेछ । (१०) यस नियम बमोजिम नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र प्राप्त गरेको व्यक्ति सोह्र वर्ष उमेर पूरा भएपछि निजले प्राप्त गरेको नाबालक राष्ट्रिय परिचयपत्र स्वतः रद्द भएको मानिनेछ । तर परिचय नम्बर रद्द हुने छैन । १२. परिचयपत्रमा रहेका विवरण सच्याउने वा अद्यावधिक गर्ने : (१) ऐनको दफा १२ बमोजिम परिचयपत्रमा उल्लिखित वैयक्तिक वा जैविक विवरण सच्याउनु वा थपघट गर्नु परेमा सम्बन्धित व्यक्तिले अनुसूची-७ बमोजिमको ढाँचामा विभाग वा स्थानीय अधिकारी समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । (२) परिचयपत्र प्राप्त व्यक्तिको वैयक्तिक वा जैविक विवरण अद्यावधिक गर्नु पर्ने भएमा सम्बन्धित व्यक्तिले सोको प्रमाण सहित अनुसूची-८ बमोजिमको ढाँचामा विभाग वा स्थानीय अधिकारी समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) वा (२) बमोजिम स्थानीय अधिकारी समक्ष प्राप्त निवेदन निजले विभागमा पठाउनु पर्नेछ । (४) उपनियम (१), (२) वा (३) बमोजिम प्राप्त निवेदन जाँचबुझ गर्दा त्यस्तो विवरण सच्याउन वा अद्यावधिक गर्न उपयुक्त हुने देखिएमा विभागले राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा रहेको वैयक्तिक वा जैविक विवरण सच्याउन वा अद्यावधिक गर्न सक्नेछ ।
राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण नियमावली २०७७ (National Identity Card and Registration Regulation, 2020)

(४) उपनियम (१), (२) वा (३) बमोजिम प्राप्त निवेदन जाँचबुझ गर्दा त्यस्तो विवरण सच्याउन वा अद्यावधिक गर्न उपयुक्त हुने देखिएमा विभागले राष्ट्रिय परिचय व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा रहेको वैयक्तिक वा जैविक विवरण सच्याउन वा अद्यावधिक गर्न सक्नेछ । (५) उपनियम (४) बमोजिम विवरण सच्याउँदा वा अद्यावधिक गर्दा परिचयपत्रको दृश्य भागमा रहेको विवरण परिवर्तन हुने भएमा सक्कल परिचयपत्र खिची त्यस्तो विवरण सच्याई वा अद्यावधिक गरी परिचयपत्रको प्रतिलिपि जारी गर्नु पर्नेछ । (६) उपनियम (५) बमोजिम परिचयपत्रको प्रतिलिपि जारी गर्दा त्यस्तो व्यक्तिको जैविक विवरण अद्यावधिक गरेर मात्र जारी गर्नु पर्नेछ । १३. परिचयपत्रको प्रतिलिपि सम्बन्धी व्यवस्था : (१) ऐनको दफा १६ बमोजिम परिचयपत्रको प्रतिलिपिको लागि सम्बन्धित व्यक्तिले अनुसूची-९ बमोजिमको ढाँचामा स्थानीय अधिकारी समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन दिँदा उपलब्ध भएसम्म त्यस्तो परिचयपत्रको सक्कल समेत पेश गर्नु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम परेको निवेदन तथा ऐनको दफा १६ को उपदफा (२) बमोजिम स्थानीय अधिकारीले गरेको सिफारिस मनासिब भएमा विभागले अनुसूची-३ बमोजिमको दस्तुर लिई परिचयपत्रको प्रतिलिपि प्रदान गर्नेछ । परिच्छेद-३ । पञ्जीकरण व्यवस्थापन । १४. पञ्जीकरण गर्नु पर्ने : (१) व्यक्तिगत घटना तथा ऐनको दफा २९ बमोजिमका घटनाको सम्बन्धमा ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम पञ्जीकरण गर्नु पर्नेछ । (२) पञ्जीकरण सम्बन्धी कार्यलाई नागरिकको व्यक्तिगत घटनाको प्रमाण तथा नागरिक अभिलेख व्यवस्थापनको आधारको रुपमा लिइनेछ । १५. पञ्जीकरण व्यवस्थापन सूचना प्रणाली : विभागले व्यक्तिगत घटनाको अभिलेख राख्ने तथा पञ्जीकरण व्यवस्थापन गर्ने प्रयोजनको लागि विद्युतीय प्रणालीमा आधारित पञ्जीकरण व्यवस्थापन सूचना प्रणालीको विकास, स्थापना तथा सञ्चालन गर्नेछ । १६. व्यक्तिगत घटनाको सूचना दिने : (१) ऐनको दफा १८ को उपदफा (१) वा (२) बमोजिम सूचकले व्यक्तिगत घटनाको सूचना दिँदा देहाय बमोजिमको सूचना फाराम भरी स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ:- । (क) जन्मको सूचना अनुसूची-१० बमोजिम, । (ख) मृत्युको सूचना अनुसूची-११ बमोजिम, । (ग) विवाहको सूचना अनुसूची-१२ बमोजिम, । (घ) सम्बन्ध विच्छेदको सूचना अनुसूची-१३ बमोजिम, । (ङ) बसाइँ सराइको लगत हस्तान्तरणको सूचना अनुसूची-१४ बमोजिम । (२) ऐनको दफा १८ को उपदफा (१) बमोजिमको सूचक नभएको अवस्थामा सम्बन्धित व्यक्तिको प्रचलित कानून बमोजिमको संरक्षक वा माथवरले वा त्यस्तो व्यक्ति नभएमा स्थानीय तहको सम्बन्धित वडा अध्यक्षले सूचकको रुपमा व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्नका लागि सूचना दिनु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिमका व्यक्तिगत घटना दर्ताका सूचना फाराम विभागले स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालय मार्फत बिना दस्तुर प्राप्त हुने व्यवस्था मिलाउनु पर्नेछ । (४) विभागले विद्युतीय माध्यम (अनलाइन प्रणाली) बाट व्यक्तिगत घटना दर्ताको सूचना दिन सक्ने व्यवस्था मिलाउन सक्नेछ । (५) उपनियम (४) बमोजिम विद्युतीय माध्यम (अनलाइन प्रणाली) बाट सूचना दिने व्यवस्था मिलाइएकोमा त्यसरी सूचना दिने र आवश्यक विवरण तथा कागजात पेश गर्ने सम्बन्धी अन्य व्यवस्था विभागले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित ।
राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण नियमावली २०७७ (National Identity Card and Registration Regulation, 2020)

(५) उपनियम (४) बमोजिम विद्युतीय माध्यम (अनलाइन प्रणाली) बाट सूचना दिने व्यवस्था मिलाइएकोमा त्यसरी सूचना दिने र आवश्यक विवरण तथा कागजात पेश गर्ने सम्बन्धी अन्य व्यवस्था विभागले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । (६) विदेशी र नेपाली नागरिकबीच विदेशमा भएको विवाह दर्ता गर्नु परेमा विवाह भएको मुलुकको प्रचलित कानून बमोजिम विवाह भएको दर्ता प्रमाणपत्र र कन्सुलर सेवा विभाग वा नेपालस्थित सम्बन्धित मुलुकको कूटनीतिक नियोग वा सम्बन्धित मुलुकमा रहेको नेपाली कूटनीतिक नियोगबाट भएको प्रमाणीकरण सहित यस नियम बमोजिम सूचना दिनु पर्नेछ । तर नेपाल प्रवेश गर्न भिसा आवश्यक नपर्ने मुलुकको महिला र नेपाली नागरिकबीच भएको विवाहको हकमा विवाह भएको यकिन हुने प्रमाण राखी सूचना दिन सकिनेछ र यसरी सूचना दिइएकोमा सम्बन्धित स्थानीय पञ्जिकाधिकारीले विवाह भएको यकिन गरी विवाह दर्ता गरिदिन सक्नेछ । (७) प्रचलित कानून बमोजिम सम्बन्ध विच्छेद भएकी महिलाले व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्न निजको हालको स्थायी ठेगाना भएको स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयमा सूचना दिन सक्नेछ । (८) उपनियम (७) बमोजिम सूचना प्राप्त भएमा सम्बन्धित स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयले त्यस्तो महिलाको पति तर्फको स्थायी ठेगाना भएको स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयबाट व्यक्तिगत घटना दर्ताको विवरण माग गर्नु पर्नेछ । (९) बाबु आमाको सम्बन्ध विच्छेद भई आमाको स्थायी ठेगाना फरक भएमा आमासँग रहने छोराछोरीको व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्न आमाको स्थायी ठेगाना भएको स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयमा सूचना दिन सकिनेछ । यसरी सूचना दिँदा बाबु तर्फको स्थायी ठेगाना भएको स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयबाट त्यस्तो व्यक्तिगत घटना दर्ता भए वा नभएको व्यहोरा बुझ्नु पर्नेछ । (१०) उपनियम (९) को प्रयोजनको लागि बाबु तर्फको स्थायी ठेगाना भएको स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयले त्यस्तो व्यक्तिगत घटना दर्ता भए नभएको यकिन गरी दर्ता भएको नदेखिए सो व्यहोरा प्रमाणित गरी दिनु पर्नेछ । (११) व्यक्तिगत घटना स्थायी ठेगाना भन्दा फरक स्थानमा घटेको भए सम्बन्धित सूचकले त्यस्तो घटना घटेको स्थानको स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयमा व्यक्तिगत घटना दर्ताका लागि सूचना दिन सक्नेछ । (१२) उपनियम (११) बमोजिमको सूचना प्राप्त भएमा त्यस्तो स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयले सम्बन्धित व्यक्तिको स्थायी ठेगाना भएको स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयमा त्यस्तो व्यक्तिगत घटना दर्ता भए नभएको बुझी यकिन गर्नु पर्नेछ । (१३) प्रचलित कानून बमोजिम कारागारमा सजाय भोगी रहेको महिलाबाट कारागारमा जन्मेको बच्चाको जन्मदर्ताको लागि सम्बन्धित कारागार कार्यालय मार्फत सूचना दिन सकिनेछ र यसरी सूचना दिइएकोमा कारागार कार्यालयको प्रमुखले त्यस्तो सूचना फाराम प्रमाणित गरी सम्बन्धित स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ । १७. व्यक्तिगत घटनाको दर्ता गर्ने : (१) नियम १६ बमोजिमको सूचना प्राप्त भएपछि स्थानीय पञ्जिकाधिकारीले प्राप्त सूचना फाराम तथा प्रमाणको सम्बन्धमा आवश्यकता अनुसार जाँचबुझ गरी देहाय बमोजिमको दर्ता किताबमा दर्ता गर्नु पर्नेछ:- । (क) जन्म दर्ता अनुसूची-१५ बमोजिम, । (ख) मृत्यु दर्ता अनुसूची-१६ बमोजिम, । (ग) विवाह दर्ता अनुसूची-१७ बमोजिम, ।
राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण नियमावली २०७७ (National Identity Card and Registration Regulation, 2020)

(क) जन्म दर्ता अनुसूची-१५ बमोजिम, । (ख) मृत्यु दर्ता अनुसूची-१६ बमोजिम, । (ग) विवाह दर्ता अनुसूची-१७ बमोजिम, । (घ) सम्बन्ध विच्छेद दर्ता अनुसूची-१८ बमोजिम, । (ङ) बसाइँ सराइ दर्ता अनुसूची-१९ बमोजिम । (२) ऐनको दफा १८ को उपदफा (१) वा (२) मा उल्लिखित अवधि समाप्त भएपछि व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्न आएमा अनुसूची-३ बमोजिमको विलम्ब शुल्क लाग्नेछ । (३) ऐनको दफा ३ बमोजिम परिचयपत्र लागू भएको जिल्लामा उपनियम (१) को खण्ड (क), (ग), (घ) वा (ङ) बमोजिमको व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्दा स्थानीय पञ्जिकाधिकारीले आफ्नो सिफारिस सहित परिचय नम्बर उपलब्ध गराउन विभागमा लेखी पठाउनु पर्नेछ र विभागबाट प्राप्त परिचय नम्बर व्यक्तिगत घटना दर्ता किताब तथा व्यक्तिगत घटना दर्ता प्रमाणपत्रमा समेत उल्लेख गर्नु पर्नेछ । (४) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि व्यक्ति बेपत्ता भएको वा नाता कायम भएको अवस्थामा व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्नु पर्ने अवस्था भएमा सम्बन्धित निकायबाट त्यस्तो व्यहोरा प्रमाणीकरण भए पछि मात्र स्थानीय पञ्जिकाधिकारीले अन्य रित पुऱ्याई व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्नु पर्नेछ । (५) नियम १६ को उपनियम (११) बमोजिम सूचना दर्ता भई सो नियमको उपनियम (१२) बमोजिम बुझ्दा सम्बन्धित व्यक्तिको स्थायी ठेगाना भएको स्थानको स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयमा त्यस्तो व्यक्तिगत घटना दर्ता नभएको यकिन भएमा सूचना प्राप्त भएको स्थानको स्थानीय पञ्जिकाधिकारीले सो व्यक्तिगत घटना दर्ता गरी सोको जानकारी सम्बन्धित व्यक्तिको स्थायी ठेगाना रहेको स्थानको स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ । (६) नियम १६ को उपनियम (१३) बमोजिम कारागारमा रहेका महिलाबाट जन्मेको बच्चाको जन्मदर्ताको लागि विवरण प्रमाणित भई आएमा सम्बन्धित व्यक्तिको स्थायी ठेगाना रहेको स्थानको स्थानीय पञ्जिकाधिकारीले त्यस्तो बच्चाको जन्मदर्ता गर्नु पर्नेछ । (७) नियम १६ को उपनियम (४) बमोजिम विद्युतीय माध्यम (अनलाइन प्रणाली) बाट दिइएको व्यक्तिगत घटना दर्ताको सूचनाको आधारमा विभागले व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्नेछ । (८) उपनियम (७) बमोजिम व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्ने तथा सोको अभिलेख राख्ने सम्बन्धी अन्य व्यवस्था विभागले निर्धारण बमोजिम हुनेछ । (९) यस नियम बमोजिम व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्ने प्रयोजनको लागि विभागले स्थानीय पञ्जिकाधिकारीलाई पञ्जीकरण व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा सुरक्षित पहुँच उपलब्ध गराउनेछ । १८. नेपालमा रहेका विदेशीको व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्ने : (१) नेपालमा रहेका विदेशीको कुनै व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्नु पर्ने भएमा निजको राहदानी वा राष्ट्रियता खुलेको प्रमाण, व्यक्तिगत घटना भएको प्रमाणित हुने कागजात वा विवरण र नेपालमा कुटनीतिक नियोग रहेको मुलुकको विदेशी नागरिक भए त्यस्तो नियोगको सिफारिस समेत संलग्न राखी आफू बसोबास गरेको स्थानको स्थानीय पञ्जिकाधिकारी समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन परेमा सम्बन्धित स्थानीय पञ्जिकाधिकारीले सो उपर आवश्यक जाँचबुझ गरी उपयुक्त देखेमा नियम १७ बमोजिम त्यस्तो व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्नु पर्नेछ ।
राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण नियमावली २०७७ (National Identity Card and Registration Regulation, 2020)

(२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन परेमा सम्बन्धित स्थानीय पञ्जिकाधिकारीले सो उपर आवश्यक जाँचबुझ गरी उपयुक्त देखेमा नियम १७ बमोजिम त्यस्तो व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्नु पर्नेछ । १९. बसाइँ सराइको व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्ने : (१) नियम १७ मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सम्बन्धित व्यक्तिले परिवारका सम्पूर्ण सदस्यको सबै व्यक्तिगत घटना दर्ता गरेपछि मात्र बसाइँ सराइ दर्ता गर्नु पर्नेछ । (२) स्थानीय पञ्जिकाधिकारीले बसाइँ सराइ दर्ता गर्दा सम्बन्धित व्यक्तिको परिवार सदस्यको व्यक्तिगत घटना दर्ता भएको यकिन गरी अनुसूची-१४ बमोजिमको ढाँचामा लगत हस्तान्तरण फाराम जारी गर्नु पर्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिमको फाराम जारी भएपछि घटेका व्यक्तिगत घटना बसाइँ सरी आउने स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयले दर्ता गर्नु पर्नेछ । २०. व्यक्तिगत घटना दर्ताको प्रमाणपत्र दिने : (१) नियम १७ बमोजिम व्यक्तिगत घटना दर्ता भएको आधारमा स्थानीय पञ्जिकाधिकारीले सम्बन्धित सूचकलाई देहायको ढाँचामा व्यक्तिगत घटना दर्ताको प्रमाणपत्र दिनु पर्नेछ:- । (क) जन्म दर्ताको प्रमाणपत्र अनुसूची-२० बमोजिम, । (ख) मृत्यु दर्ताको प्रमाणपत्र अनुसूची-२१ बमोजिम, । (ग) विवाह दर्ताको प्रमाणपत्र अनुसूची-२२ बमोजिम, । (घ) सम्बन्ध विच्छेद दर्ताको प्रमाणपत्र अनुसूची-२३ बमोजिम, । (ङ) बसाइँ सराइ दर्ताको प्रमाणपत्र अनुसूची-२४ बमोजिम । (२) नियम १७ को उपनियम (७) बमोजिम विद्युतीय माध्यम (अनलाइन प्रणाली) बाट व्यक्तिगत घटना दर्ता भएमा सोही माध्यमबाटै व्यक्तिगत घटना दर्ता प्रमाणपत्र जारी गर्न सकिनेछ । (३) सूचकले स्थानीय पञ्जिकाधिकारी समक्ष जन्म दर्ताको प्रमाणपत्र लिन आउँदा सम्भव भएसम्म त्यस्तो बच्चालाई समेत ल्याउनु पर्नेछ । तर, । कुनै कारणले बच्चालाई ल्याउन सम्भव नभएमा स्वास्थ्य संस्थाबाट जारी भएको जन्म प्रतिवेदन वा बच्चालाई खोप लगाएको प्रमाण पेश गर्नु पर्नेछ । २१. व्यक्तिगत घटना दर्ता प्रमाणपत्रको नक्कल दिने : (१) ऐनको दफा २२ बमोजिम व्यक्तिगत घटना दर्ता प्रमाणपत्रको नक्कल लिन चाहने सरोकारवाला व्यक्तिले अनुसूची-२५ बमोजिमको ढाँचामा स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयमा निवेदन दिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन परेमा स्थानीय पञ्जिकाधिकारीले स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको कार्यालयमा रहेको व्यक्तिगत घटना दर्ता अभिलेख भिडाई दर्ता किताबको कैफियत महलमा व्यहोरा जनाई पटक्कै पिच्छे अनुसूची-३ बमोजिमको दस्तुर लिई त्यस्तो प्रमाणपत्रको नक्कल दिनु पर्नेछ । (३) उपनियम (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि काबु बाहिरको परिस्थितिको कारणले व्यक्तिगत घटना दर्ता प्रमाणपत्र हराएको वा नासिएको प्रमाणित भएमा उपनियम (२) बमोजिम लाग्ने दस्तुरको आधा दस्तुर लिई त्यस्तो प्रमाणपत्रको नक्कल दिइनेछ । (४) उपनियम (१) बमोजिम परेको निवेदन सम्बन्धी व्यक्तिगत घटना दर्ताको अभिलेख फेला नपरेको वा नष्ट भएको प्रमाणित भएको अवस्थामा स्थानीय पञ्जिकाधिकारीले देहाय बमोजिमको प्रक्रिया पूरा गरी अभिलेख फेला नपरेको वा नष्ट भएको कारण खुलाई व्यक्तिगत घटना दर्ता प्रमाणपत्रको नक्कल दिन सक्नेछ:- । (क) व्यक्तिगत घटना दर्ताको सूचना फाराम वा प्रमाणपत्र अन्य कुनै निकायमा रहेको भए सो फारामको आधारमा अभिलेख खडा गर्ने, ।