chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
बिमा नियमावली २०४९ (Insurance Regulation, 1992)

१६. बिमकको व्यवस्थापन खर्च : बिमकले बिमा व्यवसाय गर्दा शुल्क बापत आम्दानी गरेको कुल रकममध्ये सामुद्रिक बिमाको सम्बन्धमा पच्चीस प्रतिशतसम्म र अन्य बिमाका सम्बन्धमा तीस प्रतिशतसम्म व्यवस्थापन कार्यतर्फ खर्च गर्न सक्नेछ । तर बिमा कार्यालय स्थापना र यान्त्रीकरण गर्दा भएको खर्चलाई व्यवस्थापन खर्चमा समावेश गरिने छैन । १७. बिमा व्यवसायको विस्तार गर्न स्वीकृति लिनुपर्ने : (१) बिमकले प्रमाणपत्र प्राप्त गर्दा बिमा व्यवसाय गर्न पाउने स्वीकृति प्राप्त बिमा व्यवसाय किसिमका अतिरिक्त अन्य बिमा व्यवसाय गर्न चाहेमा समितिको स्वीकृति लिनुपर्ने छ । (२) कुनै बिमकले थप शाखा कार्यालयहरू खोली आफूले गर्ने बिमा व्यवसायको विस्तार गर्न चाहेमा समितिको स्वीकृति लिनुपर्ने छ । १८. शुल्कको दर : (१) बिमकले बिमा व्यवसाय गर्दा बिमितसँग लिन पाउने शुल्कको दर निर्धारण गर्न सल्लाहकार समितिले समितिलाई आवश्यक सल्लाह प्रदान गर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम सल्लाहकार समितिको परामर्शमा समितिद्वारा निर्धारित दरमा फरक पर्ने गरी कुनै पनि बिमकले शुल्क दर निर्धारण गरी बिमा व्यवसाय गर्न पाउने छैन । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (३) उपनियम (२) बमोजिम समितिद्वारा निर्धारित बिमा शुल्कको दरमा फरक पर्ने गरी कुनै बिमकले बिमा व्यवसाय गरे गराएमा समितिले त्यस्तो बिमकले गर्दै आएको बिमा व्यवसायलाई पूर्ण वा आंशिक रूपमा रोक लगाई वा रद्द गरी त्यस्तो बिमा व्यवसाय त्यसभन्दा अघि अन्य कुनै बिमकले गर्दै आएको भए सो बिमा व्यवसाय पूर्व बिमक नै र पूर्व बिमक नभएको अवस्थामा अन्य बिमकमा हस्तान्तरण गर्ने व्यवस्था गर्नु पर्नेछ । परिच्छेद-४ । बिमा अभिकर्ता सम्बन्धी व्यवस्था । १९. बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्रको लागि निवेदन दिनु पर्ने : ऐनको दफा ३० को उपदफा (१) बमोजिम बिमा अभिकर्ताको रूपमा काम गर्न चाहने नियम २१ मा उल्लिखित दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । योग्यता पुगेको व्यक्ति वा त्यस्तो योग्यता पुगेको कुनै व्यक्ति संचालक रहेको संगठित संस्थाले सम्बन्धित बिमकको सिफारिशसहित अनुसूची-७ बमोजिमको ढाँचामा बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्रको लागि समितिको कार्यालयमा निवेदन दिनुपर्नेछ । २०. बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र दिनुपर्ने : (१) नियम १९ बमोजिम बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्रको लागि निवेदन प्राप्त भएपछि समितिले नियम २१ बमोजिम निवेदकको योग्यता पुगे नपुगेको जाँचबुझ गरी निजलाई बिमा अभिकर्ताको रूपमा अनुसूची-८ बमोजिम दर्ता किताबमा दर्ता गर्नुपर्ने छ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदकको नाम दर्ता किताबमा दर्ता गरी सकेपछि समितिले निवेदकसँग बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र बापत लाग्ने दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । पाँचसय रूपैयाँ दस्तूर लिई निजले बिमा अभिकर्ताको हैसियतबाट काम गर्न पाउने बिमा व्यवसाय समेत स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरी अनुसूची-९ बमोजिमको ढाँचामा निजलाई बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र दिनुपर्नेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । २१. बिमा अभिकर्ताको लागि योग्यता : (१) नियम १९ बमोजिम बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्रको लागि निवेदन दिन चाहने निवेदकको योग्यता देहाय बमोजिम हुनु पर्नेछ :- । (क) कम्तीमा एस.एल.सी. वा सो सरहको परीक्षा उत्तीर्ण गरेको, र ।
बिमा नियमावली २०४९ (Insurance Regulation, 1992)

दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । २१. बिमा अभिकर्ताको लागि योग्यता : (१) नियम १९ बमोजिम बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्रको लागि निवेदन दिन चाहने निवेदकको योग्यता देहाय बमोजिम हुनु पर्नेछ :- । (क) कम्तीमा एस.एल.सी. वा सो सरहको परीक्षा उत्तीर्ण गरेको, र । (ख) समिति वा समितिबाट मान्यता प्राप्त संस्थाले बिमा अभिकर्ताको लागि संचालन गरेको सम्बन्धित बिमा व्यवसाय सम्बन्धी तालीममा सहभागी भई प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको । (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्रको लागि निवेदन दिन चाहने निवेदक संगठित संस्था भए त्यस्तो संगठित संस्थाको कुनै एक जना संचालकको योग्यता सोही उपनियमको खण्ड (क) र (ख) मा उल्लेख भए बमोजिम हुनु पर्नेछ । २२. बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र नवीकरण सम्बन्धी व्यवस्था : (१) बिमा अभिकर्ताले आफ्नो इजाजतपत्र नवीकरण गराउनको लागि ऐनको दफा ३१ को उपदफा (१) बमोजिमको म्यादभित्र नवीकरण दस्तूर बापत दुई सय रुपैयाँ समेत संलग्न राखी अनुसूची-१० बमोजिमको ढाँचामा समितिको कार्यालयमा निवेदन दिनुपर्नेछ । यसरी निवेदन प्राप्त भएमा समितिले त्यस्तो बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र नवीकरण गरिदिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको म्यादभित्र कुनै बिमा अभिकर्ताले आफ्नो इजाजतपत्र नवीकरणको लागि निवेदन दिन नसकेको कारण खुलाइ समितिको कार्यालयमा निवेदन दिएमा र सो कारण मुनासिब देखिएमा समितिले नवीकरणको म्याद नाघेको पहिलो दुई महिनासम्मको लागि एक सय रुपैयाँ र त्यसपछिको चार महिनासम्मको लागि प्रति दिन पाँच रुपैयाँ थप दस्तूर लिई त्यस्तो बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र नवीकरण गरी दिन सक्नेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । २२क. एउटामात्र बिमकको अभिकर्ता हुनु पर्ने : (१) बिमा अभिकर्ताले कुनै एउटामात्र बिमकको बिमा अभिकर्ता भई कार्य गर्न पाउनेछ । (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै बिमकले जीवन तथा निर्जीवनमध्ये कुनै एक बिमा व्यवसायमात्र संचालन गरेको भएमा त्यस्तो बिमकको बिमा अभिकर्ताले सो बिमकले संचालन नगरेको बिमा व्यवसाय संचालन गर्ने कुनै अर्को बिमकको बिमा अभिकर्ता समेत भई कार्य गर्न सक्नेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । २२ख. बिमा अभिकर्ताको आचारसंहिता : बिमा अभिकर्ताको आचार संहिता समितिले तोकिदिएबमोजिम हुनेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । २२ग. रोजेको बिमकको बिमा अभिकर्ता भई काम गर्न सक्ने : यो नियमावली प्रारम्भ हुनुभन्दा अघि बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र प्राप्त गरी एक भन्दा बढी बिमकहरूको बिमा अभिकर्ता भई काम गर्दै आएको बिमा अभिकर्ताले आफूले रोजेको कुनै एउटा बिमकको बिमा अभिकर्ता भई काम गर्न सक्नेछ । २३. बिमा अभिकर्ताले पाउने कमिशन रकम : (१) कुनै पनि बिमा अभिकर्तालाई बिमितले बुझाउने शुल्क रकममा देहायमा लेखिए भन्दा बढी हुने गरी कमिशन रकम दिइने छैन :- । (क) जीवन बिमाको सम्बन्धमा अनुसूची-११ मा उल्लेख भए बमोजिमको कमिशन रकम । (ख) निर्जीवन बिमाको सम्बन्धमा समितिले तोकिदिएबमोजिमको कमिशन रकम । (२) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपनियम (१) मा उल्लेखित कमिशन रकमको अतिरिक्त बिमकले बिमा अभिकर्तालाई इन्सेन्टिभ बोनस समेत दिन सक्नेछ ।
बिमा नियमावली २०४९ (Insurance Regulation, 1992)

(क) जीवन बिमाको सम्बन्धमा अनुसूची-११ मा उल्लेख भए बमोजिमको कमिशन रकम । (ख) निर्जीवन बिमाको सम्बन्धमा समितिले तोकिदिएबमोजिमको कमिशन रकम । (२) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपनियम (१) मा उल्लेखित कमिशन रकमको अतिरिक्त बिमकले बिमा अभिकर्तालाई इन्सेन्टिभ बोनस समेत दिन सक्नेछ । २४. काम गरेको अवधिको कमिशन पाउने : बिमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र नवीकरण नगराएको कारणबाट ऐनको दफा ३३ बमोजिम खारेज भएता पनि निजले त्यस्तो नवीकरण नगराएको अवधिअघि बिमा व्यवसाय सम्बन्धी कुनै काम गरेको रहेछ भने बिमकले निजलाई नियम २३ बमोजिम पाउने कमिशन बापतको रकम दिनु पर्नेछ । २५. हकवालाले कमिशन रकम पाउने : यस नियमावली बमोजिम बिमा अभिकर्ताले पाउने कमिशन रकम लिन नपाउँदै निजको मृत्यु हुन गएमा निजले पाउने कमिशन रकम निजको हकवालाले पाउनेछ । परिच्छेद-५ । सर्भेयर सम्बन्धी व्यवस्था । २६. सर्भेयरको इजाजतपत्रको लागि निवेदन दिनुपर्ने : ऐनको पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । दफा ३०क को उपदफा (१) बमोजिम सर्भेयरको रूपमा काम गर्न चाहने नियम २८ मा उल्लिखित दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । योग्यता पुगेका व्यक्ति वा संगठित संस्थाले पहिलो संशोधनद्वारा झिकिएको । अनुसूची १२ बमोजिमको ढाँचामा इजाजतपत्रको लागि समितिको कार्यालयमा निवेदन दिनु पर्नेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । २७. सर्भेयरको इजाजतपत्र दिनु पर्ने : (१) नियम २६ बमोजिम सर्भेयरको इजाजतपत्रको लागि निवेदन प्राप्त भएपछि समितिले नियम २८ बमोजिम निवेदकको योग्यता पुगे नपुगेको जाँचबुझ गरी निजलाई सर्भेयरको इजाजतपत्र दिन उपयुक्त देखेमा निजको नाम सर्भेयरको रूपमा अनुसूची-१३ बमोजिमको दर्ता किताबमा दर्ता गर्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदकको नाम दर्ता किताबमा दर्ता गरिसकेपछि समितिले निवेदकसँग इजाजतपत्र बापत नियम २८क. बमोजिम “क” वर्गको इजाजतपत्र भए बाह्र हजार रुपैयाँ, “ख” वर्गको इजाजतपत्र भए नौ हजार रुपैयाँ, “ग” वर्गको इजाजतपत्र भए सात हजार रुपैयाँ र “घ” वर्गको इजाजतपत्र भए पाँच हजार रुपैयाँ दस्तूर लिई त्यस्तो निवेदकलाई अनुसूची-१४ बमोजिमको ढाँचामा सर्भेयरको इजाजतपत्र दिनु पर्नेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । २८. सर्भेयरको लागि योग्यता : (१) नियम २६ बमोजिम सर्भेयरको इजाजतपत्रको लागि निवेदन दिन चाहने निवेदकको देहायका मध्ये कुनै एक योग्यता पुगेको हुनु पर्नेछ :- । (क) कुनै बिमकको कार्यालयमा अधिकृतस्तरको पदमा कम्तीमा दश वर्षसम्म बिमा व्यवसायसँग सम्बन्धित कार्यको अनुभव हासिल गरेको, । (ख) ईन्जिनियरिङ्ग विषयमा कम्तीमा स्नातक उपाधि हासिल गरेको, । (ग) अन्तर्राष्ट्रियस्तरका चार्टर्ड इन्स्योरेन्स इन्स्टिच्युट वा त्यस्ता संस्थाको मान्यता प्राप्त संस्थाबाट बिमा सम्बन्धी विषयमा कम्तीमा स्नातक उपाधि हासिल गरेको, वा । (घ) चार्टर्ड एकाउन्टेन्सी परीक्षा उत्तीर्ण गरेको । (२) उपनियम (१) को खण्ड (क), (ख), (ग) वा (घ) बमोजिम योग्यता पुगेको निवेदकले सर्भेयरको इजाजतपत्र प्राप्त गर्नु अघि समितिले सञ्चालन गरेको सर्भेयर सम्बन्धी तालीममा सहभागी भई तालीम पूरा गरेको प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको हुनु पर्नेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित ।
बिमा नियमावली २०४९ (Insurance Regulation, 1992)

(घ) चार्टर्ड एकाउन्टेन्सी परीक्षा उत्तीर्ण गरेको । (२) उपनियम (१) को खण्ड (क), (ख), (ग) वा (घ) बमोजिम योग्यता पुगेको निवेदकले सर्भेयरको इजाजतपत्र प्राप्त गर्नु अघि समितिले सञ्चालन गरेको सर्भेयर सम्बन्धी तालीममा सहभागी भई तालीम पूरा गरेको प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको हुनु पर्नेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । २८क. सर्भेयरको वर्गीकरण : सर्भेयरको इजाजतपत्र प्राप्त गरी सर्भेयरको रूपमा काम गर्दै आएका देहायको अवधि पूरा गरेका सर्भेयरलाई यो नियम प्रारम्भ भएपछि देहाय बमोजिम वर्गीकरण गरी सर्भेयरको इजाजतपत्र दिइनेछ :- । (क) पन्ध्र वर्षभन्दा बढी अवधि नियमित रूपमा सर्भेयरको काम गरेका सर्भेयरलाई “क” वर्ग, । (ख) दश वर्षदेखि पन्ध्र वर्षसम्म नियमित रूपमा सर्भेयरको काम गरेका सर्भेयरलाई “ख” वर्ग, । (ग) पाँच वर्षदेखि दश वर्षसम्म नियमित रूपमा सर्भेयरको काम गरेका सर्भेयरलाई “ग” वर्ग, । (घ) पाँच वर्षसम्म नियमित रूपमा सर्भेयरको काम गरेका सर्भेयरलाई “घ” वर्ग । २९. सर्भेयरको इजाजतपत्र नवीकरण सम्बन्धी व्यवस्था : (१) सर्भेयरले आफ्नो इजाजतपत्र नवीकरण गराउनको लागि ऐनको दफा ३१ को उपदफा (१) बमोजिमको म्यादभित्र नवीकरण दस्तूर बापत पहिलो संशोधनद्वारा संशोधन भई दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । “क” वर्गको इजाजतपत्र भए दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । बाह्र हजार रुपैयाँ “ख” वर्गको इजाजतपत्र भए नौ हजार रुपैयाँ र “ग” वर्गको इजाजतपत्र भए सात हजार रुपैयाँ र “घ” वर्गको इजाजतपत्र भए पाँच हजार रुपैयाँ समेत संलग्न राखी अनुसूची-१५ बमोजिमको ढाँचामा समितिको कार्यालयमा निवेदन दिनु पर्नेछ । यसरी निवेदन प्राप्त भएमा समितिले त्यस्तो सर्भेयरको इजाजतपत्र नवीकरण गरी दिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको म्यादभित्र कुनै सर्भेयरले आफ्नो इजाजतपत्र नवीकरणको लागि निवेदन दिन नसकेको कारण खुलाइ समितिको कार्यालयमा निवेदन दिएमा सो कारण मुनासिब देखिएमा समितिले नवीकरणको म्याद नाघेको पहिलो दुई महिनासम्मको लागि पाँच सय रुपैयाँ र त्यसपछिको चार महिनासम्मको लागि प्रति दिन पचास रुपैयाँ थप दस्तूर लिई त्यस्तो इजाजतपत्र नवीकरण गरिदिन सक्नेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । २९क. सर्भे गर्न पाउने सीमा : (१) नियम २८क. बमोजिम प्रत्येक वर्गको सर्भेयरले गर्न पाउने सर्भे सम्बन्धी सीमा समितिले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ । (२) सर्भेयरको आचारसंहिता समितिले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ । ३०. सर्भेयरको इजाजतपत्र खारेज भएमा : कुनै सर्भेयरको इजाजतपत्र ऐनको दफा ३३ बमोजिम खारेज भएमा त्यसरी खारेज भएको मितिले पाँच वर्षसम्मको अवधिको लागि निजलाई सर्भेयरको रूपमा काम गर्नको लागि अर्को सर्भेयरको इजाजतपत्र दिइने छैन । पहिलो संशोधनद्वारा थप । ## परिच्छेद-५क । दलाल सम्बन्धी व्यवस्था । ३०क. दलालको इजाजतपत्रको लागि निवेदन दिनु पर्ने : ऐनको दफा ३०ख. बमोजिम दलालको रूपमा काम गर्न चाहने नियम ३०ग. मा उल्लेखित योग्यता पुगेको व्यक्तिले अनुसूची-१७ बमोजिमको ढाँचामा दलालको इजाजतपत्रको लागि समितिको कार्यालयमा निवेदन दिनुपर्नेछ । ३०ख. दलालको इजाजतपत्र दिनु पर्ने : (१) नियम ३०क. बमोजिम दलालको इजाजतपत्रको लागि निवेदन प्राप्त भएपछि समितिले नियम ३०ग. बमोजिम निवेदकको योग्यता पुगे नपुगेको ।
बिमा नियमावली २०४९ (Insurance Regulation, 1992)

३०ख. दलालको इजाजतपत्र दिनु पर्ने : (१) नियम ३०क. बमोजिम दलालको इजाजतपत्रको लागि निवेदन प्राप्त भएपछि समितिले नियम ३०ग. बमोजिम निवेदकको योग्यता पुगे नपुगेको । जाँचबुझ गरी निजलाई दलालको रूपमा इजाजतपत्र दिन उपयुक्त देखेमा निवेदकको नाम अनुसूची-१८ बमोजिमको दर्ता किताबमा दर्ता गर्नुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदकको नाम दर्ता किताबमा दर्ता गरिसकेपछि समितिले निवेदकसँग दलालको इजाजतपत्र बापत पच्चीस हजार रूपैयाँ दस्तुर लिई त्यस्तो निवेदकलाई अनुसूची १९ बमोजिमको ढाँचामा दलालको इजाजतपत्र दिनु पर्नेछ । ३०ग. दलालको लागि योग्यता : दलालको इजाजतपत्रको लागि निवेदन दिने व्यक्तिले देहायका शर्तहरू पूरा गर्नु पर्नेछ । (क) प्रचलित कानूनको अधीनमा रही संगठित संस्थाको रूपमा मान्यता प्राप्त गरेको हुनु पर्ने । (ख) संगठित संस्थाको अधिकृत पुँजी समितिले तोकिदिए अनुसार हुनुपर्ने । तर समितिले अधिकृत पुँजी निर्धारण गर्दा निश्चित मार्गदर्शन बनाई निर्धारण गर्नु पर्नेछ । (ग) संगठित संस्थाको अधिकृत पुँजीको पच्चीस प्रतिशत रकम कुनै वाणिज्य बैंकको मुद्दती खातामा जम्मा गर्नु पर्ने । (घ) संगठित संस्थाको मुख्य व्यवस्थापक भई काम गर्ने व्यक्ति बिमा सम्बन्धी कार्यमा पन्ध्र वर्षको अनुभव प्राप्त गरेको हुनु पर्ने । (ङ) समितिले तोकिदिएका अन्य शर्तहरू पूरा गर्नु पर्ने । ३०घ. दलालको इजाजतपत्र नवीकरण सम्बन्धी व्यवस्था : (१) दलालको आफ्नो इजाजतपत्र नवीकरण गराउनको लागि ऐनको दफा ३१ को उपदफा (१) बमोजिमको म्यादभित्र नवीकरण दस्तुर बापत पच्चीस हजार रूपैयाँ समेत संलग्न राखी अनुसूची-२० बमोजिमको ढाँचामा समितिको कार्यालयमा निवेदन दिनु पर्नेछ । यसरी निवेदन प्राप्त भएमा समितिले त्यस्तो दलालको इजाजतपत्र नवीकरण गरिदिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको म्यादभित्र कुनै दलालले आफ्नो इजाजतपत्र नवीकरणको लागि निवेदन दिन नसकेको कारण खुलाई समितिको कार्यालयमा निवेदन दिएमा सो कारण मनासिब देखिएमा समितिले नवीकरणले म्याद नाघेको पहिलो दुई महिनासम्मको लागि पाँच हजार रूपैयाँ र त्यस पछिको चार महिनासम्मको लागि प्रतिदिन दुई सय रूपैयाँ थप दस्तुर लिई त्यस्तो इजाजतपत्र नवीकरण गरिदिन सक्नेछ । ३०ङ. दलालको इजाजतपत्र दिन रोक लगाउन सक्ने : यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बिमा व्यवसायको बजार सम्बन्धी अध्ययन, अनुसन्धान तथा मूल्याङ्कनको आधारमा समितिले बिमक बिमकबीच माध्यमको रूपमा काम गर्न कसैलाई पनि कुनै निश्चित अवधिसम्मको लागि दलालको इजाजतपत्र नदिने गरी रोक लगाउन सक्नेछ । ३०च. दलालको इजाजतपत्र खारेज : कुनै दलालको इजाजतपत्र ऐनको दफा ३३ बमोजिम खारेज भएमा त्यसरी खारेज भएको मितिले पाँच वर्षसम्मको अवधिको लागि निजलाई दलालको रूपमा काम गर्नको लागि अर्को इजाजतपत्र दिइने छैन । परिच्छेद-६ । बिमा दाबी भुक्तानी सम्बन्धी व्यवस्था । ३१. जीवन बिमाको दाबी भुक्तानी प्रक्रिया : (१) बिमकले जीवन बिमाको शुल्कको अन्तिम किस्ता भुक्तान गरि सकेका बिमितको नाममा किस्ता भुक्तान गरेको मितिले पन्ध्र दिनभित्र त्यस्तो जीवन बिमाको दाबी भुक्तानी गर्नको लागि चाहिने बिमा लेख आदि कागजातहरू समेत संलग्न राखी दाबी भुक्तानी गर्न आउनको निमित्त भुक्तानी पूर्जी (डिस्चार्ज भाउचर) जारी गर्नुपर्ने छ ।
बिमा नियमावली २०४९ (Insurance Regulation, 1992)

(२) उपनियम (१) बमोजिम बिमितले जीवन बिमाको दाबी भुक्तानीको निमित्त बिमा लेख तथा अन्य कागजातहरू र भुक्तानी पूर्जी समेत बिमकसमक्ष पेश गरेमा बिमकले आवश्यक जाँचबुझ गरी जीवन बिमा लेखको अवधि भुक्तान भएको सात दिनभित्र निजलाई जीवन बिमाको दाबी भुक्तानी दिनुपर्ने छ । (३) कुनै जीवन बिमा लेखको अवधि समाप्त हुनु अगावै सो बिमा लेख लिने बिमितको मृत्यु भएमा निजले इच्छाएको व्यक्ति भए निजले र कसैलाई इच्छाएको नभए ऐनको दफा ३८ को उपदफा (१) मा उल्लिखित व्यक्तिहरूमध्ये सबै भन्दा नजिकको हकवालाले त्यस्तो जीवन बिमाको रकम लिनको लागि देहायका विवरणहरू खुलाई दाबी भुक्तानीको निवेदन बिमकसमक्ष पेश गर्नुपर्ने छ । (क) दाबी सम्बन्धी विवरण । (ख) बिमितको मृत्यु प्रमाणपत्र । (ग) दुर्घटनाबाट बिमितको मृत्यु भएको र त्यस्तो जोखिम जीवन बिमामा समावेश भएको भए बिमितको मृत्युको कारण सम्बन्धमा सरकारी चिकित्सकद्वारा गरिएको शव परीक्षणको प्रतिवेदन र सो नभए प्रहरी प्रतिवेदन । (घ) बिमितसँगको नाता प्रमाणपत्र । (ङ) उमेर प्रमाणित नभएको अवस्थामा उमेर प्रमाणित गर्ने कागजातहरू । (च) समितिद्वारा तोकिदिएका अन्य विवरणहरू । (४) उपनियम (३) बमोजिमको निवेदन प्राप्त भएपछि बिमकले जीवन बिमा दाबीको सम्बन्धमा पेश भएका कागजात समेत विवरणहरू छानबीन गरी आवश्यक भए अन्य कुराहरू समेत बुझी आफूसमक्ष त्यस्ता कागजातहरू प्राप्त भएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र दायित्व निर्धारण गरी दाबी भुक्तानी लिन आउनको निमित्त निवेदकको नाममा भुक्तानी पूर्जी (डिस्चार्ज भाउचर) जारी गर्नु पर्नेछ । यसरी जारी गरेको भुक्तानी पूर्जी निवेदकबाट प्राप्त भएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र बिमकले बिमाको दाबी भुक्तानी गर्नुपर्ने छ । (५) उपनियम (४) बमोजिम बिमकले विवरणहरू छानबीन गर्दा दायित्व निर्धारण गरी बिमा दाबी भुक्तानी गर्नुपर्ने नदेखिएमा सो को कारण खोली त्यसको लिखित जानकारी निवेदकलाई दिनुपर्ने छ । ३२. निर्जीवन बिमाको दाबी भुक्तानी प्रक्रिया : (१) निर्जीवन बिमा गर्ने बिमितले बिमा लेख बमोजिमको दाबी गर्नुपर्ने भए तत्सम्बन्धी सम्पूर्ण विवरणहरू खुलाई बिमकसमक्ष निवेदन दिनुपर्ने छ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निर्जीवन बिमाको दाबी भुक्तानीको निमित्त बिमितको निवेदन प्राप्त भएमा बिमकले आवश्यक जाँचबुझ गर्न आवश्यक परेमा तुरुन्त सर्भेयर खटाउन सक्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम खटिएको सर्भेयरले आवश्यक जाँचबुझ गरी पन्ध्र दिनभित्र बिमकको दायित्वको निर्धारण गरी त्यसको विस्तृत विवरण समेतको प्रतिवेदन बिमकसमक्ष पेश गर्नुपर्ने छ र त्यस बारे बिमा लेखको शर्त तथा सुविधाको अधीनमा रही बिमितले पाउन सक्ने रकम उल्लेख गरी बिमितलाई जानकारी दिनु पर्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम सर्भेयरले बिमकसमक्ष प्रतिवेदन पेश गरेको साधारणतया पैंतीस दिनभित्र बिमकले दायित्व ठहर गरी बिमितलाई निर्जीवन बिमाको दाबी भुक्तानी गर्नुपर्ने छ । ३३. उजुरी गर्न सक्ने : (१) नियम ३१ र ३२ बमोजिम बिमकले दायित्व निर्धारण नगरेमा वा गरे पनि बिमितलाई मर्का पर्ने गरी दायित्व निर्धारण गरेमा बिमितले त्यसको कारण समेत खोली समितिमा उजुरी गर्न सक्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (१क) उपनियम (१) बमोजिम समितिमा उजुरी पर्न आएमा समितिले सम्बन्धित बिमकलाई पन्ध्र दिनभित्र कारण खुलाई लिखित जवाफ पेश गर्न आदेश दिन सक्नेछ ।
बिमा नियमावली २०४९ (Insurance Regulation, 1992)

पहिलो संशोधनद्वारा थप । (१क) उपनियम (१) बमोजिम समितिमा उजुरी पर्न आएमा समितिले सम्बन्धित बिमकलाई पन्ध्र दिनभित्र कारण खुलाई लिखित जवाफ पेश गर्न आदेश दिन सक्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (१ख) उपनियम (१क) बमोजिम लिखित जवाफ पेश हुन आएमा समितिले जाँचबुझ गरी आवश्यक भए बिमक वा बिमितसँग अन्य कुरा बुझ्न वा अन्य आवश्यक कागजात तथा विवरण पेश गर्न आदेश दिन सक्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (१ग) उपनियम (१क) वा (१ख) बमोजिम लिखित जवाफ वा आवश्यक कागजात वा विवरण पेश हुन नआएमा समितिले त्यस्तो उजुरी उपर एकतर्फी निर्णय गरी सोको जानकारी सम्बन्धित बिमकलाई दिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम परेको उजुरी उपर समितिले जाँचबुझ गर्दा बिमकले दायित्व निर्धारण गर्नुपर्नेमा दायित्व निर्धारण नगरेको देखिएमा समितिले बिमकलाई दायित्व निर्धारण गर्न वा पुनः दायित्व निर्धारण गर्न आदेश दिन सक्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा खारेज । (३) । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । ३३क. क्षतिपूर्ति रकममा ब्याज भुक्तानी गर्नुपर्ने : ऐनको दफा १७ को उपदफा (६) बमोजिम क्षतिपूर्ति रकममा वाणिज्य बैंकहरूले मुद्दती खातामा प्रदान गरिने प्रचलित ब्याजदरमा नघट्ने गरी ब्याज भुक्तानी गर्नु पर्नेछ । परिच्छेद-७ । विविध । ३४. सल्लाहकार समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार : सल्लाहकार समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार देहायबमोजिम हुनेछ :- । (क) बिमा दर कायम गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक नीति निर्धारण गर्ने । (ख) बिमा दरमा एकरूपता कायम गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक नीति निर्धारण गर्न विभिन्न सेमिनार, गोष्ठी तथा सम्मेलन संचालन गर्ने । (ग) कायम गरिएको बिमा दर लागू भए नभएको सम्बन्धमा रेखदेख सुपरीवेक्षण, मूल्याङ्कन गर्ने र आवश्यकतानुसार समिति समक्ष उपयुक्त सुझाव पेश गर्ने । (घ) बिमा व्यवसायको स्वच्छ संचालन एवं विकासको निमित्त समितिलाई आवश्यक सुझाव दिने । ३५. बिमांकीय योग्यता : समितिबाट मान्यता प्राप्त इन्स्टिच्युट अफ एक्च्युरीबाट फेलोसिप उपाधि हासिल गरेको व्यक्तिले यस नियमावली बमोजिम बिमांकीयको काम गर्न सक्नेछ । ३६. बिमांकीले पेश गरेको जीवन बिमा व्यवसायको मूल्याङ्कन बमोजिम गर्न स्वीकृति लिनु पर्ने : बिमांकीले नेपालभित्र जीवन बिमा व्यवसायको मूल्याङ्कन गरेको प्रतिवेदन समितिमा पेश गरी मूल्याङ्कन अनुसारको व्यवस्था गर्न समितिको स्वीकृति लिनुपर्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । ३६क. सवारी दुर्घटना बिमा गर्ने बिमितलाई प्रमाणपत्र दिनुपर्ने : बिमकले सवारी दुर्घटना बिमा गर्ने बिमितलाई अनुसूची-२१ बमोजिमको ढाँचामा बिमाको प्रमाणपत्र दिनु पर्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । ३६ख. कानून अधिकृत नियुक्त गर्नु पर्ने : बिमकले नेपाल पहिलो संशोधनद्वारा झिकिएको । भित्रको आफ्नो प्रधान कार्यालयमा पूरा कार्यालय समय काम गर्ने एक कानून अधिकृत नियुक्त गर्नुपर्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । ३६ग. बिमा शुल्क नबुझाएसम्म कारोबार भएको नमानिने : बिमितले बिमकसित बिमा गरे बापत बुझाउनु पर्ने बिमा शुल्कको रकम नबुझाएसम्म निजहरूको बीचमा बिमा सम्बन्धी कारोबार भएको मानिने छैन । ३७. प्रतिलिपि दिने : (१) यस नियमावली बमोजिम दिइएको प्रमाणपत्र वा पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित ।
बिमा नियमावली २०४९ (Insurance Regulation, 1992)

पहिलो संशोधनद्वारा थप । ३६ग. बिमा शुल्क नबुझाएसम्म कारोबार भएको नमानिने : बिमितले बिमकसित बिमा गरे बापत बुझाउनु पर्ने बिमा शुल्कको रकम नबुझाएसम्म निजहरूको बीचमा बिमा सम्बन्धी कारोबार भएको मानिने छैन । ३७. प्रतिलिपि दिने : (१) यस नियमावली बमोजिम दिइएको प्रमाणपत्र वा पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । बिमा अभिकर्ता सर्भेयर वा दलालको इजाजतपत्र हराएमा, च्यातिएमा, कुनै कारणले नासिएमा वा नवीकरण गर्ने ठाउँ नभई अर्को लिनुपर्ने भएमा सो कुरा खुलाई सम्बन्धित बिमक वा पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । बिमा अभिकर्ता सर्भेयर वा दलालले त्यस्तो प्रमाणपत्र वा इजाजतपत्रको प्रतिलिपिको लागि लाग्ने दस्तूर एक सय रूपैयाँ संलग्न राखी अनुसूची-१६ बमोजिमको ढाँचामा समितिको कार्यालयमा निवेदन दिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम प्रतिलिपिको लागि निवेदन प्राप्त भएमा समितिले सम्बन्धित निवेदकलाई त्यस्तो प्रमाणपत्र वा इजाजतपत्रको प्रतिलिपि दिनु पर्नेछ । ३८. निरीक्षण तथा निर्देशन : (१) समितिले बिमकले गर्ने बिमा व्यवसायका सम्बन्धमा निरीक्षण गरी समय समयमा आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ । यसरी समितिले दिएको निर्देशनको पालना गर्नु सम्बन्धित बिमकको कर्तव्य हुनेछ । (२) समितिबाट निरीक्षणको सिलसिलामा खटिएका अधिकृतले मागेको विवरण, हिसाब किताब लगायतका अन्य कागजातहरू हेर्न, जाँच्न दिने बिमक तथा सम्बन्धित सबैको कर्तव्य हुनेछ । ३९. अनुसूचीमा हेरफेर गर्न सक्ने : नेपाल सरकारले समितिको सल्लाह लिई नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी अनुसूचीहरूमा आवश्यक थपघट वा हेरफेर गर्न सक्नेछ । ४०. खारेजी : बिमा नियमहरू, २०२६ खारेज गरिएको छ । अनुसूची-१ । (नियम ७ को उपनियम (१) सँग सम्बन्धित) । बिमकको दर्ताको लागि निवेदन । श्री अध्यक्ष । बिमा समिति । बिमा ऐन, २०४९ को दफा १० को उपदफा (२) तथा बिमा नियमावली, २०४९ को उपनियम (१) बमोजिम बिमकको रूपमा नाम दर्ता गरी प्रमाणपत्र पाउनको निमित्त लाग्ने रु. पचास हजार दस्तूर सहित देहायका विवरणहरू खुलाई निवेदन गरेको छु । १. संस्थाको नाम र ठेगाना :- । २. प्रधान कार्यालयको ठेगाना :- । (क) अञ्चल :- (ख) जिल्ला :- । (ग) नगर/गाउँ :- (घ) टेलिफोन :- । ३. नेपाल पहिलो संशोधनद्वारा झिकिएको । भित्रका प्रधान तथा शाखा कार्यालयहरूको नाम र पूरा ठेगाना :- । ४. प्रमुख व्यवस्थापकको नाम र ठेगाना :- । ५. लेखापरीक्षकको नाम र ठेगाना :- । ६. कर्मचारीहरूको संख्या :- । (क) नेपाली नागरिक :- । (ख) गैर नेपाली नागरिक :- । ७. बिमा अभिकर्ताको संख्या :- । (क) नेपाली नागरिक :- । (ख) गैर नेपाली नागरिक :- । ८. संगठित संस्था दर्ता गराएको प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि :- । ९. अन्य विवरण :- । निवेदकको, । सही :- । नाम :- । ठेगाना :- । मिति :- । अनुसूची-२ । (नियम ८ को उपनियम (१) सँग सम्बन्धित) । बिमकको दर्ता किताब । आ.ब.:- । दर्ता नं. बिमकको नाम, थर र पूरा ठेगाना बिमकले गर्ने बिमा व्यवसाय कैफियत । अनुसूची-३ । (नियम ८ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित) । बिमकको प्रमाणपत्र । श्री । तपाईंलाई बिमा ऐन, २०४९ को दफा १० को उपदफा (३) तथा बिमा नियमावली २०४९ को नियम ८ को उपनियम (१) बमोजिम बिमकको रूपमा दर्ता गरी देहायमा उल्लेख भए बमोजिम बिमा व्यवसाय गर्न पाउने गरी यो प्रमाणपत्र दिइएको छ । १. बिमा व्यवसायको किसिम :- । २. बिमा व्यवसाय गर्न पाउने क्षेत्र :- । ३. अन्य कुराहरू :- । (क) । (ख) । प्रमाणपत्र दिनेको । सही :- । नाम :- । दर्जा :- । मिति :- ।