chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

(१) नियम १७क. बमोजिम नाप्ने वा तौलने यन्त्रको नमुनाको अनुमति (मोडेल एप्रभल) को लागि निवेदन परेपछि विभागले त्यस्तो नमुना प्रयोगशालामारफत अनुसूची-१०ख. बमोजिम परीक्षण वा जाँच गराउनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको परीक्षण वा जाँच सम्पन्न भएपश्चात् प्रयोगशालाले राय सहितको प्रतिवेदन विभागमा पेस गर्नु पर्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम विभागमा पेस भएको प्रतिवेदनको आधारमा थप परीक्षण वा जाँच गर्नु पर्ने देखिएमा विभागले थप परीक्षण वा जाँच गर्नको लागि प्रयोगशालालाई निर्देशन दिन सक्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम थप परीक्षण वा जाँच गर्नको लागि निर्देशन प्राप्त भएमा प्रयोगशालाले पन्ध्र दिनभित्र पुनः परीक्षण वा जाँच गरी प्रतिवेदन पेस गर्नु पर्नेछ । (५) उपनियम (१) बमोजिम नमुनाको ढुवानी, परीक्षण वा जाँच गर्दा सावधानीपूर्वक गर्नु पर्नेछ । तर यन्त्रको गुणस्तर कमसल, गलत जडान वा अन्य कुनै कारणले त्यस्तो यन्त्रमा क्षति पुगेमा परीक्षण गर्ने कर्मचारी तथा विभाग जिम्मेवार हुने छैन । (६) नाप्ने वा तौलने यन्त्र उत्पादन भएको मुलुकको सम्बन्धित आधिकारिक निकायबाट वा कानूनी नाप तौल विज्ञानको अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाको व्यवस्था बमोजिम नमुनाको अनुमति (मोडेल एप्रुभल) प्राप्त भई पैठारी गरिएका नाप्ने वा तौलने यन्त्रको हकमा अनुसूची-१०ख. बमोजिमका परीक्षण वा जाँच गर्न आवश्यक ठानेका विषयमात्र परीक्षण वा जाँच गरिनेछ र सो अनुसूचीमा रहेका सबै परीक्षण वा जाँच गर्न अनिवार्य हुने छैन । छैटौं संशोधनद्वारा थप । १७ग. नमुनाको अनुमतिपत्र दिनु पर्ने: (१) नियम १७क. बमोजिमको निवेदन बमोजिम नाप्ने वा तौलने यन्त्रको नमुना नियम १७ख. बमोजिम परीक्षण वा जाँच गर्दा नमुनाको अनुमतिपत्र जारी गर्न मनासिब देखिएमा विभागले प्रतिवेदन पेस भएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र निवेदकलाई अनुसूची-१०ग. बमोजिमको ढाँचामा नमुनाको अनुमतिपत्र दिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम जारी भएको नमुनाको अनुमतिपत्र र सोको विवरण विभागको वेबसाइटमा राखिनेछ । (३) नियम १७ख. बमोजिम नाप्ने वा तौलने यन्त्रको नमुना परीक्षण वा जाँच गर्दा त्यस्तो नमुनाको अनुमति (मोडेल एप्रुभल) दिन नमिल्ने गरी विभागले निर्णय गरेमा त्यस्तो निर्णय भएको मितिले सात कार्य दिनभित्र कारण सहितको जानकारी सम्बन्धित निवेदकलाई दिनु पर्नेछ । (४) नमुनाको अनुमति (मोडेल एप्रुभल) को लागि दिइने चिन्हमा राष्ट्रिय पहिचानको लागि अङ्ग्रेजीमा NP अक्षर त्यसपछि जारी गरिएको अङ्ग्रेजी वर्षको अन्तिम दुई अङ्क र मोडेललाई दिइएको कोड सङ्ख्या उल्लेख गर्नु पर्नेछ । तर त्यस्तो यन्त्र पैठारी गरिने भएमा अङ्ग्रेजी वर्षको अन्तिम दुई अङ्क पछि अङ्ग्रेजीमा “IM” लेखिनेछ । उदाहरणः । उत्पादनको लागि:- NP/23/XXXX । पैठारीको लागि:- NP/23/IM XXXX । (५) उपनियम (४) बमोजिम दिइएको नमुनाको अनुमति (मोडेल एप्रुभल) को चिन्ह नाप्ने वा तौलने यन्त्रमा प्रष्ट बुझिने गरी लगाउनु पर्नेछ । (६) यस नियमावली बमोजिम विभागबाट कसैले एक पटक नमुनाको अनुमतिपत्र लिइसकेको नाप्ने वा तौलने यन्त्रको लागि पुनः नमुनाको अनुमतिपत्र लिनु पर्ने छैन । छैटौं संशोधनद्वारा थप । १७घ. नमुनाको अनुमतिपत्र निलम्बन वा रद्द हुने: (१) देहायको अवस्थामा विभागले नमुनाको अनुमतिपत्र निलम्बन गर्न सक्नेछ:- ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

(६) यस नियमावली बमोजिम विभागबाट कसैले एक पटक नमुनाको अनुमतिपत्र लिइसकेको नाप्ने वा तौलने यन्त्रको लागि पुनः नमुनाको अनुमतिपत्र लिनु पर्ने छैन । छैटौं संशोधनद्वारा थप । १७घ. नमुनाको अनुमतिपत्र निलम्बन वा रद्द हुने: (१) देहायको अवस्थामा विभागले नमुनाको अनुमतिपत्र निलम्बन गर्न सक्नेछ:- । (क) उत्पादक वा पैठारीकर्ताले नमुनाको अनुमतिपत्रमा उल्लिखित सर्तको पालना नगरेमा, । (ख) नमुनाको अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्ति वा संस्थाले ऐन वा यस नियमावलीको प्रतिकूल काम कारबाही गरेमा, । (ग) उत्पादक वा पैठारीकर्ताले विभागबाट समय समयमा दिइएको निर्देशनको पालना नगरेमा । (२) देहायको अवस्थामा विभागले नमुनाको अनुमतिपत्र रद्द गर्न सक्नेछ:- । (क) नाप्ने वा तौलने यन्त्रको निर्माण नमुनाको अनुमति (मोडेल एप्रुभल) बमोजिम नभएमा, । (ख) प्रयोगको क्रममा नाप्ने वा तौलने यन्त्रको विश्वसनीयता, सत्यता (एक्विरेसी) वा कार्यसम्पादनमा त्रुटि देखिएमा, । (ग) निर्माता, पैठारीकर्ता वा प्रयोगकर्ताले नमुनाको अनुमति (मोडेल एप्रुभल) अनुसारको डिजाइन वा सर्किट डायग्राममा परिवर्तन गरेमा, । (घ) निलम्बन गरी कुनै सर्त वा मापदण्ड पालना गर्न अवधि तोकी निर्देशन दिइएकोमा त्यस्तो अवधिभित्र विभागले दिएको निर्देशन पालना नगरेमा । (३) उपनियम (१) वा (२) बमोजिम नमुनाको अनुमतिपत्र निलम्बन वा रद्द गर्नु अघि विभागले निलम्बन वा रद्द गर्नु पर्ने कारण खुलाई निलम्बन वा रद्द गर्नु नपर्ने कुनै आधार र प्रमाण भएमा सो समेत संलग्न गरी सफाइ पेस गर्नको लागि बढीमा पन्ध्र दिनको अवधि दिई नमुनाको अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्ति वा संस्थालाई लिखित जानकारी दिनु पर्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम दिइएको अवधिभित्र सफाइ पेस नगरेमा वा पेस गरे पनि सफाइको व्यहोरा सन्तोषजनक नभएमा विभागले देहायको निर्णय गर्न सक्नेछ:- । (क) उपनियम (१) बमोजिमको निलम्बनको कारबाहीको हकमा सुधार गर्नु पर्ने विषय वा पालना गर्नु पर्ने सर्त पालना नभएको भएमा त्यस्तो विषय वा सर्तको पालना गर्न अवधि उल्लेख गरी सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थालाई निर्देशन दिई त्यस्तो अवधिसम्म नमुनाको अनुमतिपत्र निलम्बन गर्ने, । (ख) उपनियम (२) बमोजिमको कारबाहीको हकमा नमुनाको अनुमतिपत्र रद्द गर्ने । (५) उपनियम (४) को खण्ड (क) बमोजिम विभागले निर्देशन दिएको सुधार गर्नु पर्ने विषय वा पालना गर्नु पर्ने सर्त पालना गरी सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाले नमुनाको अनुमतिपत्रको निलम्बन फुकुवा गर्न विभागमा निवेदन दिनु पर्नेछ । (६) उपनियम (५) बमोजिम प्राप्त निवेदन उपर विभागले जाँच गर्दा निवेदकले ऐन तथा यस नियमावली बमोजिमको सुधार गर्नु पर्ने विषयमा सुधार गरेको वा पालना गर्नु पर्ने सर्त पूरा गरेको पाइएमा नमुनाको अनुमतिपत्रको निलम्बन फुकुवा गरिदिनेछ । (७) उपनियम (४) बमोजिम नमुनाको अनुमतिपत्र निलम्बन भएकोमा निलम्बनको अवधिभर र रद्द भएको रद्द भएको मितिदेखि त्यस्तो नाप्ने वा तौलने यन्त्र उत्पादन वा पैठारी गर्न पाइने छैन । (८) उपनियम (४) बमोजिम नमुनाको अनुमतिपत्र निलम्बन वा रद्द भएको जानकारी विभागले कार्यालय र सम्बन्धित निकायमा पठाई विभागको वेबसाइटमा समेत राख्नु पर्नेछ । छैटौं संशोधनद्वारा थप ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

(८) उपनियम (४) बमोजिम नमुनाको अनुमतिपत्र निलम्बन वा रद्द भएको जानकारी विभागले कार्यालय र सम्बन्धित निकायमा पठाई विभागको वेबसाइटमा समेत राख्नु पर्नेछ । छैटौं संशोधनद्वारा थप । १७ङ. जानकारी गराउनु पर्ने: यस नियमावली बमोजिम नमुनाको अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्ति वा संस्थाले उत्पादन वा पैठारी गरेको त्यस्तो नमुना उत्पादन गर्न, पैठारी गर्न वा प्रचलनमा ल्याउन छोडेमा सोको जानकारी विभागलाई गराउनु पर्नेछ । १८. इजाजतपत्र सम्बन्धी व्यवस्था: चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । (१) नाप तौल वा नाप्ने तौलने छैटौं संशोधनद्वारा संशोधन । यन्त्र बनाउन वा पैठारी गर्न, मर्मत गर्न, बिक्री गर्न वा सेवा प्रदान गर्न चाहने व्यापारीले इजाजतपत्रका लागि नाप तौल वा नाप्ने तौलने छैटौं संशोधनद्वारा संशोधन । यन्त्र बनाउन वा पैठारी गर्न अनुसूची-११ (क), मर्मत गर्न अनुसूची-११ (ख), बिक्री गर्न अनुसूची-११ (ग) र सेवा प्रदान गर्न अनुसूची-११ (घ) बमोजिमको ढाँचामा निरीक्षक समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । (२) उपनियम (१) बमोजिमको विवरण सहितको निवेदन प्राप्त भएपछि निरीक्षकले सम्बन्धित व्यापारीलाई अनुसूची-११ (ङ) बमोजिमको धरौटी रकम र दस्तुर लिई अनुसूची-१२ बमोजिम इजाजतपत्र दिनेछ । (३) उप-नियम (२) बमोजिम प्राप्त इजाजतपत्र प्रत्येक वर्ष नवीकरण गर्न अनुसूची-१३ बमोजिम विवरणसहित निवेदन चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । निरीक्षकसमक्ष दिनु पर्छ । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । निरीक्षकले पनि उपनियम (२) बमोजिमको दस्तुर लिई इजाजतपत्र नवीकरण गरी दिनुपर्छ । (४) उप-नियम (२) बमोजिमको इजाजतपत्र व्यापारी तथा व्यवसायीले आफ्नो बनाउने मर्मत गर्ने चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । बिक्री गर्ने वा सेवा प्रदान गर्ने स्थानमा सबैले देख्ने गरी राख्नुपर्छ । (५) उप-नियम (२) बमोजिम इजाजत प्राप्त व्यापारी तथा व्यवसायीले चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । आफूले बनाएको वा पैठारी गर्न, मर्मत गरेको वा बिक्री गर्न राखेको नाप तौल वा नाप्ने तौलने यन्त्रको चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । विभागद्वारा निर्धारित तरिकामा अभिलेख राख्नुपर्छ र त्यस्तो अभिलेख निरीक्षकले मागेको बखत निजसमक्ष पेश गर्नुपर्छ । (६) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । निरीक्षकले उप-नियम (२) बमोजिम इजाजतपत्र प्राप्त व्यापारी तथा व्यवसायीले चाहिने वर्कशप र स्टाफको व्यवस्था गर्न नसकेमा वा ऐन र यी नियमहरू उल्लङ्घन गरेमा त्यस्तो व्यापारी तथा व्यवसायीको इजाजतपत्र खोस्ने, स्थगित गर्ने वा नवीकरण नगर्ने आदेश दिन सक्नेछ चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । र धरौटी रकम समेत जफत गर्न सक्नेछ । तर, त्यस्तो व्यापारी तथा व्यवसायीलाई आफ्नो सफाइ पेश गर्ने मौका नदिई त्यस्तो आदेश दिइने छैन । (७) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । निरीक्षकले उप-नियम (२) बमोजिम इजाजतपत्र प्राप्त व्यापारी तथा व्यवसायीको अभिलेख अनुसूची-१४ बमोजिमको ढाँचामा राख्न वा राख्न लगाउनुपर्छ । चौथो संशोधनद्वारा थप । १९. अनुसूचीमा हेरफेर गर्न सक्ने: यी नियमहरूका अनुसूचीहरूमा नेपाल सरकारले आवश्यकता अनुसार थपघट वा हेरफेर गर्न सक्नेछ । अनुसूची-१ । (नियम ४ को चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । उपनियम (१) सँग सम्बन्धित) । प्रमुख स्टान्डर्ड तौलहरू:- । (१) वस्तु:- । किलोग्राम श्रेणी (किलो) ग्राम श्रेणी (ग्राम) मिलिग्राम श्रेणी (मिलिग्राम) । २० ५०० ५०० । १० २०० २०० । ५ २०० २०० । २ १०० १०० । २ ५० ५० । १ २० २० । - २० २० ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

अनुसूची-१ । (नियम ४ को चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । उपनियम (१) सँग सम्बन्धित) । प्रमुख स्टान्डर्ड तौलहरू:- । (१) वस्तु:- । किलोग्राम श्रेणी (किलो) ग्राम श्रेणी (ग्राम) मिलिग्राम श्रेणी (मिलिग्राम) । २० ५०० ५०० । १० २०० २०० । ५ २०० २०० । २ १०० १०० । २ ५० ५० । १ २० २० । - २० २० । - १० १० । - ५ ५ । - २ २ । - २ २ । - १ १ । (२) पदार्थ:- २० किलोग्रामदेखि १० मिलिग्राम सम्मको तौलहरू स्टेनलेस स्टीलको हुनेछन् र ५ मिलिग्रामदेखि १ मिलिग्रामसम्मको तौलहरू शुद्ध आलुमिनियमको हुनेछन् । (३) २० किलोग्रामदेखि १० ग्रामसम्मको तौलहरूमा मिलान गर्ने व्यवस्था हुनेछ । मिलान गर्ने पदार्थको रुपमा सीसा प्रयोग गरिने छैन । (४) मान्यता दिइएको हद:- । मान्यता दिइएको घटीबढीका हदहरू नेपाल सरकार नाप तौल विभागले निर्धारित गरे बमोजिम हुनेछ । तर, यी हदहरू माध्यमिक स्टान्डर्डको हदभन्दा घटी हुनेछ । अनुसूची-२ । (नियम ५ को चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । उपनियम (१) सँग सम्बन्धित) । माध्यमिक स्टान्डर्ड तौलहरू:- । (१) संज्ञा:- । किलोग्राम श्रेणी (किलो) ग्राम श्रेणी (ग्राम) मिलिग्राम श्रेणी (मि.ग्राम) । १० ५०० ५०० । ५ २०० २०० । २ २०० २०० । २ १०० १०० । १ ५० ५० । - २० २० । - २० २० । - १० १० । - ५ ५ । - २ २ । - २ २ । - १ १ । (२) पदार्थ:- (अ) १० किलोग्रामदेखि १ किलोग्रामसम्मका तौलहरू निम्न बमोजिम निस्तुक भागको काँसबाट ढालेर बनाइएका हुनेछन् । निस्तुक भाग प्रतिशत । राँग ९.५०-१०.५० । जस्ता १.५-२.५ । सीसा ( बढीमा) ०.५ । निक्केल (बढीमा) १.० । अरु तत्व ०.१ । तामा बाँकी । (आ) ५०० मि.ग्रा. देखि ५० मि. ग्रा. सम्मको तौलहरू निम्नअनुसार निस्तुक भागको क्यूप्रोनि केलको हुनेछन् । तामा ७९-८१ प्रतिशत । निक्केल १९-२१ ऐ. । अरु तत्व १.५ प्रतिशतभन्दा बढी हुनुहुँदैन । (इ) २० मि. ग्रा. देखि १ मि.ग्रा. सम्मको तौलहरू व्यवसायिक शुद्ध आलुमिनियम पाताबाट बनेका हुनेछन् । सो शुद्ध आलुमिनियममा तामा, फलाम र सिलिकन ०.३ प्रतिशतभन्दा बढी हुनुहुँदैन । (३) आकार:- (अ) किलोग्राम र ग्राम श्रेणीका तौलहरू माथि चेप्टो गट्टावाल, सिलिन्ड्रिकल आकारका हुनेछन् । १० किलोग्रामदेखि १०० ग्रामसम्मको तौलहरूमा मिलान गर्ने व्यवस्था हुनेछ । मिलान गर्ने पदार्थको रुपमा सीसा प्रयोग गरिने छैन । (आ) मिलिग्राम श्रेणीका तौलहरू एक कुना समकोण पर्ने गरी मोडिएको वर्गाकारका हुनेछन् । (इ) तौलहरूमा संज्ञाहरू अङ्कित गरिएका हुनेछन् । (४) मान्यता दिइएको हद:- । मान्यता दिइएको घटीबढीको हदहरू निम्न बमोजिम हुनेछन् । संज्ञा घटी बढी संज्ञा घटी बढी । १० किलोग्राम २५ मिग्रा ५० मिग्रा ५०० मिग्रा ०.२ मिग्रा ०.४ मिग्रा । ५ " १२.५ " २५ " २०० " ०.१ " ०.२ " । २ " ७.५ " १५ " १०० " ०.१ " ०.२ " । १ " ५ " १० " ५० " ०.०५ " ०.१ " । ५०० ग्राम २.५ " ५ " २० " ०.०५ " ०.१ " । २०० " २ " ४ " १० " ०.०२ " ०.०५ " । १०० " १.५ " ३ " ५ " ०.०२ " ०.०५ " । ५० " १ " २ " २ " ०.०२ " ०.०५ " । २० " ०.७५ " १.५ " १ " ०.०२ " ०.०२ " । १० " ०.५ " १ " - - - । ५ " ०.४ " ०.८ " - - - । २ " ०.३ " ०.६ " - - - । १ " ०.२ " ०.४ " - - - । खण्ड २ । माध्यमिक स्टान्डर्ड आयतन नापहरु:- । १. संज्ञा:- । लिटर श्रेणी (लि) मिलिलिटर श्रेणी (मिलि) । ५ ५०० । २ २०० । १ १०० । - ५० । - २० । २. पदार्थ:- माध्यमिक स्टान्डर्ड आयतन नापहरु माध्यमिक स्टान्डर्ड तौलहरू तयार गर्न प्रयोग गरिएको निस्तुक भागको काँसबाट ढलान गरी बनाइएका हुनेछन् । ३. आकार:- (क) ५ लिटरको नाप सिलिन्ड्रिकल हुनेछ र यसको भित्री व्यासको नाप उचाइ बराबर हुनेछ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

लिटर श्रेणी (लि) मिलिलिटर श्रेणी (मिलि) । ५ ५०० । २ २०० । १ १०० । - ५० । - २० । २. पदार्थ:- माध्यमिक स्टान्डर्ड आयतन नापहरु माध्यमिक स्टान्डर्ड तौलहरू तयार गर्न प्रयोग गरिएको निस्तुक भागको काँसबाट ढलान गरी बनाइएका हुनेछन् । ३. आकार:- (क) ५ लिटरको नाप सिलिन्ड्रिकल हुनेछ र यसको भित्री व्यासको नाप उचाइ बराबर हुनेछ । यसमा दुइवटा हान्डलहरू दायाँबायाँ जडिएको हुनेछ । (ख) २ लिटर र सोभन्दा मुनिको नापहरुको आकार माथिको सरह हुनेछन् तर, हान्डलहरू हुने छैनन् । (ग) नापहरुको संज्ञा बाहिरी सतहमा अङ्कित गरिएको हुनेछ । ४. मान्यता दिइएको हद:- । मान्यता दिइएको घटी बढीको हदहरू तल दिइएबमोजिमका हुनेछ । संज्ञा मान्यता दिइएको घटीबढीको हद । ५ लि. २ मिलि । २ " १ " । १ " ०.८ " । ५०० मिलि ०.५ " । २०० " ०.४ " । १०० " ०.३ " । ५० " ०.२ " । २० " ०.१ " । खण्ड ३ । माध्यमिक स्टान्डर्ड लम्बाइ नाप:- । १. पदार्थ:- ५८ प्रतिशत निक्केल स्टील । २. खण्ड (सेक्सन) :- ३० मि.मि. x १५ मि.मि. को समकोण चतुर्भुज आकारको अनुप्रस्थ खण्ड भएको हुनेछ । माथिल्लो सतहमा लम्बाइतिर दुइवटा समकोण चतुर्भुज आकारको खाडलहरू हुनेछन् । ३. जम्मा लम्बाइ:- १०३० मिमि । ४. रेखाङ्कित लम्बाइ:- १०१० मिमि । ५. तयारी:- चहकिलो ज्यादै टल्काइएको । ६. रेखाङ्कित:- सबै लम्बाइमा मिमिमा रेखाङ्कित । ७. रेखाङ्कनको मोटाइ:- ३० माइक्रोन भन्दा कम ५० माइक्रोन भन्दा बढी नभएको । ८. त्रुटिको हद:- रेखाङ्कनमा मान्यता दिइएको सबभन्दा बढी त्रुटि (अ) कुनै दुईवटा सँगसँगैका मिमि चिन्हको बीचमा २५ माइक्रोन र साथै सो त्रुटि कुनै दुई सँगसँगैका सेमी चिन्हको बीचमा पनि २५ माइक्रोनभन्दा बढी नभएको र (आ) १० सेमीभन्दा बढी कुनै दुई चिन्हहरूको बीचमा ५० माइक्रोनभन्दा बढी हुनुहुँदैन । अनुसूची - ३ । (नियम ६ को चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । उपनियम (१) सँग सम्बन्धित) । खण्ड १ । कार्यकारी स्टान्डर्ड तौलहरु । (१) संज्ञाः- । किलोग्राम श्रेणी (किलो) ग्राम श्रेणी (ग्राम) मिलिग्राम श्रेणी (मि.ग्राम) । २० ५०० ५०० । १० २०० २०० । ५ २०० २०० । २ १०० १०० । २ ५० ५० । १ २० २० । २० २० । १० १० । ५ ५ । २ २ । २ २ । १ १ । (२) पदार्थः- (क) २० किलोग्रामदेखि १ ग्रामसम्मको तौलहरु तल लेखिएबमोजिम धातुहरुको निस्तुक भागको काँस वा क्यूप्रोनिक्केलबाट ढलान गरी तयार गरिएका हुनेछन् । काँस निस्तुक भाग प्रतिशत । राँग ९.५० - १०.५० । जस्ता १.५० - २.५० । सीसा (बढीमा) ०.५० । निक्केल (बढीमा) १.०० । अरु तत्व ०.१५ । क्यूप्रोनिक्केल । क्यूप्रोनिक्केल प्रतिशत । तामा ७९ - ८१ प्रतिशत । निक्केल १९ - २१ ऐ. । अरु तत्वहरु (बढीमा) १.५ प्रतिशत । (ख) ५०० मिग्रादेखि १०० मिग्रासम्मका तौलहरु काँस को (माथिको निस्तुक भागको) पेलेर तयार गरेको पाताबाट बनेका हुनेछन् । (ग) ५० मिग्रादेखि १ मिग्रासम्मका तौलहरु व्यावसायिक शुद्ध आलमुनियम पाताबाट तयार गरिएको हुनेछ । सो आलमुनियममा तामा, सिलिकन र फलाम ०.३ प्रतिशतभन्दा बढी हुनेछैन । (३) आकारः- (क) २० किलोग्राम र १० किलोग्रामका ढकहरु सिलिन्ड्रिकल आकारका हुनेछन् र दुई भाग गरी ढालिने छन् जसको माथिल्लो भाग तल्लो भागमा ठिक्क मिल्ने गरी पेचद्वारा कसिने हुनुपर्छ । उचाल्नको लागि माथिल्लो भाग हैन्डल आकारमा ढालिएको हुनुपर्छ । दुवै भागलाई मिलाएपछि पेचद्वारा नचल्ने गरी बन्द गरी त्यसमाथि जाँच गर्ने अधिकारीको टाँचा लगाइनुपर्छ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

उचाल्नको लागि माथिल्लो भाग हैन्डल आकारमा ढालिएको हुनुपर्छ । दुवै भागलाई मिलाएपछि पेचद्वारा नचल्ने गरी बन्द गरी त्यसमाथि जाँच गर्ने अधिकारीको टाँचा लगाइनुपर्छ । (ख) ५ किलोग्रामदेखि २०० ग्रामसम्मका सबै ढकहरु दुई भाग गरी ढालिने छन् र माथिल्लो आधा भाग तल्लो आधा भागमा पेचद्वारा ठिक्क मिल्ने गरी कसिने हुनुपर्छ । उचाल्नको निम्ति माथिल्लो आधा भागमा गट्टा (नव) रहने गरी ढालिएको हुनुपर्छ । मिलाएपछि पेचद्वारा नचल्ने गरी बन्द गरी त्यसमाथि जाँच गर्ने अधिकारीको टाँचालगाइनुपर्छ । (ग) १०० ग्रामदेखि १० ग्रामसम्मका ढकहरु माथि (ख) मा जस्तै हुनेछन् तर,तिनीहरुमा पेचद्वारा बन्द गर्ने कुनै प्रबन्ध हुनेछैन । (घ) ५ ग्रामदेखि १ ग्रामसम्मका ढकहरु पूर्णरुपले ठोस हुनेछन् । (ङ) ५०० मिलिग्रामदेखि १ मिलिग्रामसम्मका ढकहरु वर्गाकारका हुनेछन् र प्रयोग गर्ने सुविधाको निमित्त एकातिरको छेउको भाग सतह देखि समकोण हुने गरी उठाइएको हुनुपर्छ । (च) ढकहरुमा संज्ञा अङ्कित गरिएको हुनुपर्छ । (४) मान्यता दिइएका त्रुटिहरुः- मान्यता दिइएको त्रुटिको घटीबढीको हद निम्न बमोजिम हुनेछः- । मान्यता दिइने त्रुटिहरु । संज्ञा घटीबढीमा (मिग्रा) । २० किलोग्राम २०० । १० " १०० । ५ " ५० । २ " ३० । १ " २० । ५०० ग्राम १० । २०० " ८ । १०० " ६ । ५० " ४ । २० " ३ । १० " २ । ५ " १.६ । २ " १.२ । १ " ०.८ । ५०० मि. ग्राम ०.८ । २०० " ०.४ । १०० " ०.४ । ५० " ०.२ । २० " ०.२ । १० " ०.१ । ५ " ०.१ । २ " ०.१ । १ " ०.०५ । खण्ड २ । कार्यकारी स्टान्डर्ड ग्राहिता नापहरुः- । (१) संज्ञाः- । लिटर श्रेणी (लि.) मिलिलिटर श्रेणी (मिलि) । १० ५०० । ५ २०० । २ १०० । १ ५० । २० । (२) पदार्थः- कार्यकारी स्टान्डर्ड ग्राहिता नापहरु अक्सिजन ग्याँस रहित नरम साधारणतया तन्काउँदा पनि नचुँडिने खालको तामा पाताबाट बनाइनु पर्छ । (३) आकारः- (१) १० लिटरको कार्यकारी स्टान्डर्ड ग्राहिता नाप दुवैपट्टि राम्ररी हैन्डल राखिएको सिलिन्ड्रिकल आकारको हुनुपर्छ । (२) अरु सबै कार्यकारी स्टान्डर्ड ग्राहिता नापहरु सिलिण्ड्रिकल आकारका हुनेछन् । तर, तिनीहरुमा हैन्डल चाहि हुनेछैन । हरेक ग्राहिता नापको व्यास र उचाइ करीब करीब बराबर हुनुपर्छ र ग्राहिता नापहरु बलिया बनाइनुपर्छ । (३) कार्यकारी स्टान्डर्ड ग्राहिता नापहरुको संज्ञा बाहिरी सतहमा कुँदिएको हुनुपर्छ । (४) कार्यकारी स्टान्डर्ड ग्राहिता नापको बाहिरी अङ्ग अक्सिडाइज्ड गरेर सतह चिप्लो र कालो पारिएको हुनुपर्छ र भित्री सतहमा राँगेले पोत्नुपर्छ । (५) हरेक कार्यकारी स्टान्डर्ड ग्राहिता नापमा खासगरी त्यसैको भरिएको पानीको सतह मिलाउने गरी छानिएका एक एक वटा ऐना हुनुपर्छ र ग्राहिता नापहरु र ती ऐना राम्ररी मखमलले मोरिएको काठको बाकसमा राम्रोसँग राखिएको हुनुपर्छ । (४) मान्यता दिइने त्रुटिहरुः- । मान्यता दिइने त्रुटिहरुः- । संज्ञा घटी वा बढीमा (मिलि) । १० लिटर ८ । ५ " ४ । २ " २ । १ " १.५ । ५०० मि.लिटर १.० । २०० " ०.८ । १०० " ०.६ । ५० " ०.४ । २० " ०.२ । खण्ड ३ । कार्यकारी स्टान्डर्ड लम्बाइ नाप:— । १. पदार्थ:— कार्यकारी स्टान्डर्ड नाप शुद्ध निक्केलको (९९ प्रतिशत तर कोवाल्ट नभएको) बनाइनु पर्छ । २. आकार र आयाम:— । स्टान्डर्ड लम्बाइ नाप आयताकार अनुप्रस्थ खण्ड भएको हुनुपर्छ र उक्त अनुप्रस्थ खण्डको आयाम ३० मिमि × १५ मिमि हुनुपर्छ । जम्मा लम्बाइ १०३० मिमि हुनुपर्छ । स्टान्डर्ड लम्बाइ नाप चम्किलो हुनुपर्छ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

१. पदार्थ:— कार्यकारी स्टान्डर्ड नाप शुद्ध निक्केलको (९९ प्रतिशत तर कोवाल्ट नभएको) बनाइनु पर्छ । २. आकार र आयाम:— । स्टान्डर्ड लम्बाइ नाप आयताकार अनुप्रस्थ खण्ड भएको हुनुपर्छ र उक्त अनुप्रस्थ खण्डको आयाम ३० मिमि × १५ मिमि हुनुपर्छ । जम्मा लम्बाइ १०३० मिमि हुनुपर्छ । स्टान्डर्ड लम्बाइ नाप चम्किलो हुनुपर्छ । ३. (क) रेखाङ्कन:— स्टान्डर्ड लम्बाइ नाप १०१० मिमिसम्म ० रेखाभन्दा १० मिमि अघिदेखि १००० मिमिसम्म रेखाङ्कित गरिनुपर्छ । +१० मिमिदेखि -१० मिमिसम्म हरेक मिलिमिटरमा र १० मिलिमिटरदेखि १००० मिमिसम्म हरेक ५ मिमिमा रेखाङ्कित गरिनुपर्छ । (ख) रेखाहरूको चौडाइ ५० देखि ८० माइक्रोनको बीचमा हुनुपर्छ । (ग) रेखाहरूको लम्बाइ । हरेक मिलिमिटरमा ३ मिमि । हरेक ५ मिमिमा ५ मिमि । हरेक सेन्टिमिटरमा ८ मिमि । ४. घटीबढीको हद:— ० मिमिदेखि १००० मिमिसम्म सबभन्दा बढी मान्यता दिइने त्रुटि ०.१ मिमि हुनेछ र हरेक सँगैको मिमि ५ मिमि हरेक सेमि र १० सेन्टिमिटरमा ०.०५ मिमि हुनेछ । ५. अङ्कित गर्ने तरीका:— स्टान्डर्ड नापमा बनाउनेको चिन्ह हुनुपर्छ । चिन्ह लगाइएको अङ्क र अक्षरको उचाइ करीब ३ मिलिमिटरको हुनुपर्छ । ६. टाँचा लगाउने व्यवस्था: स्टान्डर्ड नापमा टाँचा लगाउने फुलीको निमित्त तेर्सो परी भित्र गएको प्वाल हुनुपर्छ । ७. स्टान्डर्ड नाप टीकको काठको बाकसमा राखिनुपर्छ र ल्याउन लैजान सुविधा हुने गरी बाकसमा ह्यान्डल पनि हुनुपर्छ । अनुसूची- ३ (क) । (नियम ८ को उपनियम (३) सँग सम्बन्धित) । माध्यमिक स्टान्डर्ड तराजु ( काँटा) हरूको आवश्यकताहरू । १. माध्यमिक स्टान्डर्ड तराजु भन्नाले कार्यकारी स्टान्डर्डहरू जाँचका लागि प्रयोग गरिने तराजु सम्झनुपर्छ । सो माध्यमिक तराजुमा त्यसको क्षमता र सेन्सीटीभीटी उल्लेख गरी निम्न तालिका बमोजिमका आवश्यकताहरू पूरा गरेको हुनुपर्छ । तालिका । क्षमता सेन्सीटीभीटी मि.ग्रा.÷डिभिजन न्यूनतम स्केल÷डिभिजन सेन्सीटीभीटीको अधिकतम परिवर्तन (भएको अनुपातमा) नापको न्यूनतम यथार्थता । २० किलोग्राम २५ १.५ मिमि १० प्रतिशत २५ मि.ग्रा. १० किलोग्राममा । ५ किलोग्राम ७.५ १.० ,, ,, ७.५ मि.ग्रा. २ किलोग्राममा । १ किलोग्राम १.५ १.० ,, ,, १.५ मि.ग्रा. ५०० ग्राममा । २०० ग्राम ०.५ १.० ,, ,, ०.५ मि.ग्रा. ५० ग्राममा । २० ग्राम ०.१ १.० ,, ,, ०.१ मि.ग्रा. ५ ग्राममा । २ ग्राम ०.०२ ०.७५ ,, ,, ०.०२ मि.ग्रा. १ मि.ग्राममा । २. प्रत्येक माध्यमिक तराजुको १० क्रमिक विश्राम बिन्दुहरूको स्टान्डर्ड डेभिएसन १ स्केल डिभिजनभन्दा बढी हुनुहुँदैन । ३. समान बाहु भएका माध्यमिक तराजुहरूको बाहु समान वा बराबर नभएमा सेन्सीटीभीटीलाई पूर्ण भारले भाग गर्दा आउने भिन्नांश भन्दा बढी हुनुहुँदैन । भिन्नांशको हिसाब गर्दा इकाई समान हुनुपर्छ । ४. विभिन्न भारमा माध्यमिक तराजुहरूको चालू अवधि (Time Period) को फरक (Variation) २०% भन्दा बढी हुनुहुँदैन । ५. माध्यमिक तराजु काम नलिएको अवस्थामा त्यसको दुवै चक्कुधार सम्बन्धित बियरिङको समतलबट अलग हुन सक्ने हुनुपर्छ । ६. माध्यमिक तराजुहरू सामान्यतः प्रयोगशालामा मात्र प्रयोग गरिनुपर्छ । चौथो संशोधनद्वारा थप । अनुसूची ३ (ख) । (नियम ९ को उपनियम (३) सँग सम्बन्धित) । कार्यकारी स्टान्डर्ड तराजु ( काँटा) हरूको आवश्यकताहरू ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

५. माध्यमिक तराजु काम नलिएको अवस्थामा त्यसको दुवै चक्कुधार सम्बन्धित बियरिङको समतलबट अलग हुन सक्ने हुनुपर्छ । ६. माध्यमिक तराजुहरू सामान्यतः प्रयोगशालामा मात्र प्रयोग गरिनुपर्छ । चौथो संशोधनद्वारा थप । अनुसूची ३ (ख) । (नियम ९ को उपनियम (३) सँग सम्बन्धित) । कार्यकारी स्टान्डर्ड तराजु ( काँटा) हरूको आवश्यकताहरू । १. कार्यकारी स्टान्डर्ड तराजु भन्नाले व्यापारिक वा अन्य क्षेत्रमा प्रयोग गरिने तौलहरू जाँच प्रयोग गरिने तराजु सम्झनुपर्छ । यी दुई किसिमका हुनेछन्:- । (क) प्रयोगशालामा रहने:— प्रयोगशालामा रहने कार्यकारी तराजुहरूमा स्पष्ट रुपले क्षमता र सेन्सीटीभीटी उल्लेख भएको हुनुका साथै निम्न तालिका बमोजिमको आवश्यकता पूरा गरेको हुनुपर्छ । क्षमता सेन्सीटीभीटी मि.ग्रा.÷डिभिजन सेन्सीटीभीटीको अधिकतम परिवर्तन (भारको अनुपातमा) नापको न्यूनतम यथार्थता । ५० किलोग्राम १०० २० प्रतिशत १०० मि.ग्रा. १० किलोग्राममा । ५ ,, १० ,, १० मि.ग्रा. ५०० ग्राममा । २०० ग्राम १ ,, १ मि.ग्रा. १०० ग्राममा । ५० ,, ०.४ ,, ०.४ मि. ग्रा. ५ ग्राममा । २ ,, ०.०५ ,, ०.०५ मि.ग्रा. १ मि. ग्राममा । (ख) बाह्य प्रयोगमा आउने कार्यकारी तराजुहरूमा स्पष्ट रुपले क्षमता र सेन्सीटीभीटी उल्लेख भएको हुनुका साथै निम्न तालिका बमोजिमको आवश्यकता पूरा गरेको हुनुपर्छ । तालिका । क्षमता सेन्सीटीभीटी मि.ग्रा.÷डिभिजन सेन्सीटीभीटीको अधिकतम परिवर्तन (भारको अनुपातमा) नापको न्यूनतम यथार्थता । ५० किलोग्राम ५० मि.ग्रा. २० प्रतिशत ५० मि.ग्रा. १० किलोग्राममा । २०० ग्राम ६ मि.ग्रा. ,, ५ मि.ग्रा. ५ ग्राममा । २. प्रत्येक कार्यकारी तराजुको १० क्रमिक विश्राम बिन्दुहरूको स्टान्डर्ड डेभिएसन १ स्केल डिभिजनभन्दा बढी हुनुहुँदैन । ३. समान बाहु भएका कार्यकारी तराजुहरूको बाहु समान वा बराबर नभएमा सेन्सीटीभीटीलाई पूर्ण भारले भाग गर्दा आउने भिन्नांश भन्दा बढी हुनुहुँदैन । ४. विभिन्न भारमा कार्यकारी तराजुको चालू अवधि (Time Period) को फरक (Variation) २०% भन्दा बढी हुनुहुँदैन । ५. कार्यकारी तराजु काम नलिएको अवस्थामा त्यसको दुवै चक्कुधार सम्बन्धित बियरिङको समतलबट अलग हुन सक्ने हुनुपर्छ । ६. प्रयोगशालामा रहने कार्यकारी तराजुहरू सामान्यतः प्रयोगशाला मै मात्र प्रयोग गरिनुपर्छ । ७. बुलियन र क्यारेट तौलहरूको जाँचको हकमा निरीक्षकले आवश्यक ठानेमा प्रयोगशालामा रहने कार्यकारी तराजुबाट जाँच गराउनु पर्नेछ । अनुसूची-४ । (नियम १० को उप-नियम (१) सँग सम्बन्धित) । व्यापारिक तौलहरु र ग्राहिता तथा लम्बाइ नापहरुको विवरण । खण्ड १ । व्यापारिक तौलहरु (यस खण्ड १ मा क्यारेट तौल समावेश भएको छैन) । १. संज्ञा (डिनोमिनेसन):- । व्यापारिक लेनदेनमा प्रयोग गर्न सकिने विभिन्न प्रकारका तौलहरुको संज्ञा हरु निम्न बमोजिम हुनेछन् । (क) धातुबाट बनेका तौलहरु:- । फलाम वा स्टीलको पित्तलका काँस फलाम र स्टीलका पित्तल वा । किलोग्राम किलोग्राम ग्राम काँसका तौलहरु । ग्राम । ५० २० ५०० ५०० । २० १० २०० २०० । १० ५ १०० १०० । ५ २ ५० । २ १ २० । १ १० । ५ । २ । १ । (ख) धातु पाताका तौलहरु । मिलिग्राम श्रेणी:- ५००, २००, १००, ५०, २०, १०, ५, २ र १ हरेक श्रेणीमा व्यवहारिक सुविधाको निमित्त २, २०, र २०० संज्ञाका तौलहरु दुईवटा हुनुपर्छ । फलाम र स्टीलका तौलहरु । २.(क) पदार्थ:- ५० किलोग्रामदेखि १० किलोग्रामसम्मका तौलहरु कास्ट आइरनबाट बनेको हुनुपर्छ ।