chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
शिक्षा नियमावली २०५९ (Education Regulation, 2002)

पाँचौं संशोधनद्वारा थप । (६) उपनियम (५) बमोजिम कक्षा थप सम्बन्धी अनुमति यो नियम प्रारम्भ हुनुभन्दा अघि सञ्चालन भएका संस्थागत विद्यालयको हकमा एक पटकको लागि मात्र दिन सकिनेछ । परिच्छेद-३ । महानिर्देशक, निर्देशक, शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुख तथा निरीक्षकको काम, कर्तव्य र अधिकार । १४. महानिर्देशकको काम, कर्तव्य र अधिकार : महानिर्देशकको काम, कर्तव्य र अधिकार अन्य कुराको अतिरिक्त देहाय बमोजिम हुनेछ :- । (क) शैक्षिक योजना तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न निर्देशनालय तथा शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइलाई आवश्यक निर्देशन दिने, । (ख) निर्देशकहरुको काममा समन्वय कायम गर्ने, । (ग) शैक्षिक योजना तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न आवश्यकतानुसार समिति, उपसमिति वा कार्यटोली गठन गर्ने, । (घ) शिक्षकहरूको प्रशासन, व्यवस्थापन तथा शैक्षिक विकास सम्बन्धी कार्य गर्ने गराउने, । (ङ) विद्यालयको शैक्षिक कार्यक्रम तयार गरी कार्यान्वयन गर्ने गराउने, । (च) मन्त्रालयबाट तय गरिएका नीति नियमहरू कार्यान्वयन गर्ने गराउने, । (छ) केन्द्रद्वारा सञ्चालित शैक्षिक योजना तथा कार्यक्रमहरूको अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्ने गराउने र प्रत्येक दुई महिनामा सोको प्रतिवेदन मन्त्रालय तथा सम्बन्धित निकायमा पठाउने, । (ज) माध्यमिक शिक्षा, आधारभूत तथा प्राथमिक शिक्षा र शिशु विकास केन्द्रको कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न आवश्यक व्यवस्था मिलाउने, । (झ) निर्देशक तथा शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखको कामको निरीक्षण तथा मूल्याङ्कन गर्ने, । (ञ) विद्यालयमा आर्थिक व्यवस्था पारदर्शी तथा सुनिश्चित गर्न वस्तुगत आधार तथा मापदण्ड बनाई लागू गर्ने गराउने, । छैटौं संशोधनद्वारा थप । (ज१) उच्च माध्यमिक विद्यालयलाई नेपाल सरकारबाट उपलब्ध गराइएको रकमको व्यवस्थापन गर्ने, । छैटौं संशोधनद्वारा थप । (ज२) विद्यालयमा अध्यापन गर्न चाहने विदेशी स्वयंसेवकको कार्य क्षेत्र तोक्ने तथा निजको कार्यको सुपरिवेक्षण तथा अनुगमन गर्ने गराउने, । (ट) मन्त्रालयले तोके बमोजिमका अन्य काम गर्ने गराउने । १५. निर्देशकको काम, कर्तव्य र अधिकार : निर्देशकको काम, कर्तव्य र अधिकार अन्य कुराको अतिरिक्त देहाय बमोजिम हुनेछ : - । (क) शैक्षिक योजना तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने गराउने, । (ख) विद्यालयको निरीक्षण गर्ने गराउने, । (ग) शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखहरूको काममा समन्वय कायम गर्ने, । (घ) शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखहरूको कामको निरीक्षण तथा मूल्याङ्कन गर्ने, । (ङ) शिक्षाको गुणस्तर अभिवृद्धि गर्नको लागि शिक्षकलाई आवश्यकतानुसार तालिमको व्यवस्था गर्ने गराउने, । (च) विद्यालयको अन्तिम परीक्षाको अभिलेख, प्रश्नपत्र र उत्तरपुस्तिका झिकाई जाँच गर्ने, विद्यालयमा शिक्षाको स्तर वृद्धि भए नभएको सम्बन्धमा अभिलेख राख्ने तथा सो सम्बन्धमा शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखलाई आवश्यक निर्देशन दिने, । (छ) माध्यमिक शिक्षा उत्तीर्ण गरेका विद्यार्थीहरूको नाम, थर, जन्म मिति प्रचलित कानून बमोजिम सच्याउने, । छैटौं संशोधनद्वारा झिकिएको । (ज) । छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । (झ) जिल्ला शिक्षा समितिबाट माग भई आएको शिक्षक दरबन्दी सम्बन्धमा आवश्यक जाँचबुझ गरी आफ्नो राय केन्द्र र मन्त्रालय समक्ष पठाउने, । तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (ञ) विद्यालयको लेखा परीक्षणको पुनरावलोकन गर्ने गराउने, ।
शिक्षा नियमावली २०५९ (Education Regulation, 2002)

छैटौं संशोधनद्वारा झिकिएको । (ज) । छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । (झ) जिल्ला शिक्षा समितिबाट माग भई आएको शिक्षक दरबन्दी सम्बन्धमा आवश्यक जाँचबुझ गरी आफ्नो राय केन्द्र र मन्त्रालय समक्ष पठाउने, । तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (ञ) विद्यालयको लेखा परीक्षणको पुनरावलोकन गर्ने गराउने, । तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (ट) अनौपचारिक र विशेष शिक्षाको लागि आवश्यक तालीम, निरीक्षण तथा अनुगमनको व्यवस्था गर्ने गराउने, । (ठ) शिक्षक तालीम कार्यक्रमहरूको समन्वय, निरीक्षण तथा अनुगमन गर्ने, । (ड) सरकारी तथा गैरसरकारी शैक्षिक परियोजनाहरूको निरीक्षण तथा समन्वय गर्ने, । (ढ) निरीक्षकको प्रतिवेदन बमोजिम काम भए नभएको सम्बन्धमा प्रत्येक तीन महिनामा अनुगमन गर्ने तथा त्यसको प्रतिवेदन केन्द्र र मन्त्रालयमा पठाउने, । (ण) निर्देशनालयको कामको प्रगति विवरण प्रत्येक दुई महिनामा केन्द्र र मन्त्रालयमा पठाउने, । (त) माध्यमिक शिक्षा उत्तीर्ण परीक्षा समितिबाट निर्देशित वा प्रत्यायोजित कार्य गर्ने, । (थ) आयोगबाट निर्देशित वा प्रत्यायोजित काम गर्ने गराउने, । (द) मन्त्रालय तथा केन्द्रले तोके बमोजिमका अन्य कार्यहरू गर्ने गराउने । १६. शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखको काम, कर्तव्य र अधिकार : शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखको काम, कर्तव्य र अधिकार अन्य कुराको अतिरिक्त देहाय बमोजिम हुनेछ : - । (क) जिल्लामा शैक्षिक कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने गराउने, । (ख) शिक्षा सम्बन्धी नगर स्तरीय योजना नगर परिषदबाट र जिल्ला स्तरीय योजना जिल्ला शिक्षा समिति र जिल्ला परिषदबाट पारित गराई कार्यान्वयन गर्ने, । (ग) विद्यालय, प्राविधिक शिक्षालय र शिशु विकास केन्द्र सम्बन्धी अभिलेख तयार गरी प्रत्येक वर्ष निर्देशनालय, केन्द्र र मन्त्रालयमा पठाउने, । तेस्रो संशोधनद्वारा थप । (ग१) अनौपचारिक शिक्षा, विशेष शिक्षा र शिक्षाको लागि खाद्य कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने गराउने तथा सो सम्बन्धी अभिलेख तयार गरी प्रत्येक वर्ष निर्देशनालय, केन्द्र र मन्त्रालयमा पठाउने, । तेस्रो संशोधनद्वारा थप । (ग२) विद्यार्थी सङ्ख्या घट्न गई फाजिलमा परेका सामुदायिक शिक्षकलाई समुदायद्वारा सञ्चालित अर्को विद्यालयमा मिलान गर्ने, । तेस्रो संशोधनद्वारा थप । (ग३) समुदायद्वारा सञ्चालित विद्यालय स्वीकृत कार्य योजना अनुसार सञ्चालन भए नभएको सम्बन्धमा नियमित रुपले निरीक्षण र सुपरिवेक्षण गरी निर्देशनालय र केन्द्र समक्ष प्रतिवेदन पठाउने, । (घ) शिक्षाको गुणस्तर बढाउनको लागि प्रधानाध्यापक तथा व्यवस्थापन समितिका अध्यक्षहरूको समय समयमा बैठक, गोष्ठी वा तालीमको व्यवस्था गर्ने, । (ङ) निम्न माध्यमिक शिक्षाको अन्तमा लिइने परीक्षा सञ्चालन गर्ने, । (च) विद्यालयको अन्तिम परीक्षाको अभिलेख, प्रश्नपत्र र उत्तरपुस्तिका झिकाई जाँच गर्ने, विद्यालयमा शिक्षाको गुणस्तर वृद्धि भए नभएको सम्बन्धमा मूल्याङ्कन गरी अभिलेख राख्ने तथा सो सम्बन्धमा सुधारका आवश्यक अन्य काम गर्ने, । (छ) ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम विद्यालयहरू सञ्चालन भए नभएको जाँचबुझ गर्ने तथा त्यस्ता विद्यालयमा शिक्षाको गुणस्तर बढाउन, सुधार गर्न वा विद्यालय बन्द गर्नु पर्ने नपर्ने सम्बन्धमा निरीक्षण गरी विद्यालयको स्तर बढाउनु, सुधार गर्नु वा विद्यालय बन्द गर्नु पर्ने भएमा तत्सम्बन्धी कारबाही गर्ने, ।
शिक्षा नियमावली २०५९ (Education Regulation, 2002)

(छ) ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम विद्यालयहरू सञ्चालन भए नभएको जाँचबुझ गर्ने तथा त्यस्ता विद्यालयमा शिक्षाको गुणस्तर बढाउन, सुधार गर्न वा विद्यालय बन्द गर्नु पर्ने नपर्ने सम्बन्धमा निरीक्षण गरी विद्यालयको स्तर बढाउनु, सुधार गर्नु वा विद्यालय बन्द गर्नु पर्ने भएमा तत्सम्बन्धी कारबाही गर्ने, । (ज) माध्यमिक शिक्षा उत्तीर्ण परीक्षाको लागि रजिष्ट्रेशन फाराम भरेका विद्यार्थीको नाम, थर, उमेर प्रचलित कानून बमोजिम संशोधन गर्ने, । (झ) आयोगबाट नियुक्ति वा बढुवाको लागि सिफारिस भई आएका शिक्षकलाई विद्यालयमा नियुक्ति गर्ने, । (ञ) सामुदायिक विद्यालयमा कार्यरत शिक्षकको नोकरी विवरण तथा अन्य अभिलेख अद्यावधिक गरी राख्ने, । तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (ट) आयोगबाट बढुवा सम्बन्धी कारबाही गरिने शिक्षकको मूल्याङ्कन गरी त्यसको विवरण आयोगमा पठाउने, । (ठ) विद्यालय र शिशु विकास केन्द्रको निरीक्षण गर्ने गराउने, । (ड) मन्त्रालयले तोकिदिए बमोजिम सामुदायिक तथा संस्थागत विद्यालयहरूको समूह विभाजन गरी स्रोत केन्द्र निर्धारण गर्ने र स्रोत केन्द्रबाट विद्यालयको निरीक्षण, शिक्षकको तालीम तथा अन्य शैक्षिक क्रियाकलाप गर्ने गराउने, । (ढ) माध्यमिक शिक्षा उत्तीर्ण परीक्षा नियमित र मर्यादित ढङ्गबाट सञ्चालन गर्ने गराउने, । (ण) सामुदायिक विद्यालयको लागि वितरण गरिएका दरबन्दी शैक्षिक सत्रको सुरुमा मिलान गर्ने र मिलान गरिएका शिक्षक दरबन्दी सम्बन्धी विवरण मन्त्रालयमा पठाउने, । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (ण१) सामुदायिक विद्यालयको स्थायी शिक्षकको राजीनामा स्वीकृत गर्ने, । (त) निरीक्षकलाई विद्यालय निरीक्षणमा पठाउने र निरीक्षकले विद्यालय निरीक्षण गरे नगरेको यकिन गर्न स्थलगत निरीक्षण गर्ने, । (थ) निरीक्षक तथा स्रोत केन्द्रले विद्यालयको निरीक्षण गरे नगरेको अनुगमन गर्ने, । (द) ग्रामीण शिक्षा विकास कोषबाट विद्यालयलाई निकासा भएको रकम सदुपयोग भए नभएको अनुगमन गरी सोको प्रतिवेदन सञ्चालक समितिमा पठाउने, । (ध) विद्यालयले स्वीकृत पाठ्यक्रम तथा पाठ्यपुस्तक लागू गरे नगरेको सम्बन्धमा निरीक्षण गर्ने गराउने, । (न) विद्यालयमा लागू गरिएको पाठ्यक्रम तथा पाठ्यपुस्तकका सम्बन्धमा सुधार गर्नु पर्ने र निःशुल्क पाठ्यपुस्तकको वितरण प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउने विषयमा व्यवस्थापन समिति तथा शिक्षकको राय लिई पाठ्यक्रम विकास केन्द्र समक्ष सुझाव पठाउने तथा सो सम्बन्धमा अन्य आवश्यक कार्य गर्ने गराउने, । छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । (प) लेखा परीक्षकको लागि व्यवस्थापन समितिले सिफारिस गरेको नामावलीबाट लेखापरीक्षकको नियुक्ति गर्ने, । (फ) जिल्लाको वार्षिक शैक्षिक तथ्याङ्क संकलन, विश्लेषण र प्रकाशन गर्ने, । (ब) प्रत्येक दुई महिनामा शैक्षिक योजनाको प्रगति प्रतिवेदन निर्देशनालय र केन्द्रमा पठाउने, । (भ) सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकहरूको तलबी प्रतिवेदन पारित गराउने, । (म) विद्यालयको वार्षिक शैक्षिक कार्यक्रमको नियमित रुपमा अनुगमन गरी सो अनुसार गर्ने गराउने, । (य) विद्यालय निरीक्षकले दिएको निरीक्षण प्रतिवेदन उपर कारबाही गर्ने र त्यसको विवरण प्रत्येक दुई महिनामा निर्देशनालयमा पठाउने, । छैटौं संशोधनद्वारा थप । (य१) विद्यालय व्यवस्थापन समिति र शिक्षक-अभिभावक सङ्घ गठन गर्ने वा गराउने, । (र) आयोगबाट निर्देशित वा प्रत्यायोजित कार्य गर्ने गराउने, ।
शिक्षा नियमावली २०५९ (Education Regulation, 2002)

(य) विद्यालय निरीक्षकले दिएको निरीक्षण प्रतिवेदन उपर कारबाही गर्ने र त्यसको विवरण प्रत्येक दुई महिनामा निर्देशनालयमा पठाउने, । छैटौं संशोधनद्वारा थप । (य१) विद्यालय व्यवस्थापन समिति र शिक्षक-अभिभावक सङ्घ गठन गर्ने वा गराउने, । (र) आयोगबाट निर्देशित वा प्रत्यायोजित कार्य गर्ने गराउने, । (ल) मन्त्रालय, केन्द्र तथा निर्देशनालयबाट तोके बमोजिम अन्य काम गर्ने गराउने । १७. निरीक्षकको काम, कर्तव्य र अधिकार : निरीक्षकको काम, कर्तव्य र अधिकार अन्य कुराको अतिरिक्त देहाय बमोजिम हुनेछ : - । (क) प्रत्येक महिनामा कम्तीमा एक पटक विद्यालयको निरीक्षण तथा सुपरिवेक्षण गर्ने, गराउने र त्यसरी निरीक्षण तथा सुपरिवेक्षण गर्ने क्रममा प्रधानाध्यापक र व्यवस्थापन समितिसँग छलफल गरी छलफल भएको कुरा र निरीक्षण तथा सुपरिवेक्षण सम्बन्धी व्यहोरा विद्यालयको निरीक्षण पुस्तिकामा जनाउने तथा जनाउन लगाउने, । (ख) ऐन र यस नियमावली बमोजिम विद्यालय नियमित रुपले सञ्चालन भए नभएको, त्यस्तो विद्यालयमा भौतिक साधन र शिक्षक पर्याप्त भए नभएको, उपलब्ध साधनको अधिकतम सदुपयोग भए नभएको र निर्धारिततर बमोजिम पठनपाठन भए नभएको सम्बन्धमा प्रधानाध्यापक, शिक्षक-अभिभावक सङ्घ र शिक्षकसँग विचार विमर्श गरी सो अनुरुप भएको नदेखिएमा सुधार गर्न लगाउने, । (ग) विद्यालय निरीक्षण सम्बन्धी प्रतिवेदन प्रत्येक महिना गाउँ शिक्षा समिति वा नगरपालिका र शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुख समक्ष पठाउने, । (घ) विद्यालयको विकासको लागि व्यवस्थापन समिति तथा स्थानीय शिक्षाप्रेमीहरूसँग सम्पर्क तथा आवश्यक सरसल्लाह र अन्तरक्रिया गर्ने, । (ङ) नमूना शिक्षण गर्ने प्रयोजनको लागि समय-समयमा प्रधानाध्यापक सहित शिक्षकको बैठक बोलाई समस्या समाधानको लागि आवश्यक काम गर्ने, । (च) शिक्षकहरूको कार्य क्षमताको मूल्याङ्कन गरी त्यसको अभिलेख राख्ने, । (छ) विद्यालयको शैक्षिक स्तर वृद्धि गर्न प्रधानाध्यापक तथा व्यवस्थापन समितिका अध्यक्षहरूको गोष्ठी गर्ने, । (ज) परीक्षा समितिको निर्देशन बमोजिम परीक्षा सञ्चालन गर्ने गराउने, । (झ) विद्यालयको शैक्षिक तथा आर्थिक अभिलेख दुरुस्त भए नभएको निरीक्षण गर्ने गराउने, । (ञ) आफ्नो क्षेत्रभित्रका शैक्षिक तथ्याङ्क सङ्कलन तथा विश्लेषण गरी शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइमा पठाउने, । (ट) शिक्षकलाई तालीमको लागि सिफारिस गर्ने, । (ठ) व्यवस्थापन समितिको बैठक नियमित रुपले बसे नबसेको जाँचबुझ गरी नबसेको भए बैठक बोलाउन प्रधानाध्यापकलाई निर्देशन दिने, । (ड) विद्यालय सञ्चालन सम्बन्धमा प्रधानाध्यापक तथा व्यवस्थापन समितिलाई आवश्यक निर्देशन दिने, । (ढ) स्रोत व्यक्तिको कामको अनुगमन गरी प्रत्येक महिना गाउँ शिक्षा समिति र शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइमा प्रतिवेदन पेश गर्ने, । (ण) विद्यालयका शिक्षक तथा कर्मचारीको बिदाको अभिलेख शैक्षिक सत्रको अन्त्यमा प्रमाणित गर्ने र विद्यालयमा राख्न लगाउने, । छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । (त) शिक्षकहरूको हाजिरी अभिलेख दुरुस्त भए नभएको छड्के जाँच वा निरीक्षण गरी बिदा नलिई अनुपस्थित शिक्षकको हकमा हाजिरी पुस्तिकामा गयल जनाई सोको जनाउसहित कारबाहीको लागि सम्बन्धित व्यवस्थापन समिति र शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखलाई सिफारिस गर्ने, । तेस्रो संशोधनद्वारा थप ।
शिक्षा नियमावली २०५९ (Education Regulation, 2002)

छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । (त) शिक्षकहरूको हाजिरी अभिलेख दुरुस्त भए नभएको छड्के जाँच वा निरीक्षण गरी बिदा नलिई अनुपस्थित शिक्षकको हकमा हाजिरी पुस्तिकामा गयल जनाई सोको जनाउसहित कारबाहीको लागि सम्बन्धित व्यवस्थापन समिति र शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखलाई सिफारिस गर्ने, । तेस्रो संशोधनद्वारा थप । (त१) आफ्नो क्षेत्रभित्र सञ्चालन गरिएका अनौपचारिक शिक्षा, विशेष शिक्षा र शिक्षाको लागि खाद्य कार्यक्रमको नियमित रुपमा निरीक्षण तथा अनुगमन गरी शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइमा प्रतिवेदन पेश गर्ने, । (थ) शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखले तोके बमोजिम अन्य कार्य गर्ने र गराउने । परिच्छेद- ४ । जिल्ला शिक्षा समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार तथा बैठक सम्बन्धी कार्यविधि । १८. जिल्ला शिक्षा समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार : ऐनमा लेखिए देखि बाहेक जिल्ला शिक्षा समितिको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ :- । (क) स्वीकृत शैक्षिक योजना अनुरुप विद्यालयको शैक्षिक कार्यक्रम तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गराउने, । (ख) जिल्लामा स्वस्थ शैक्षिक वातावरण कायम राख्न तथा शिक्षाको गुणस्तर वृद्धि गर्न व्यवस्थापन समिति मार्फत शैक्षिक कार्यक्रम कार्यान्वयन गराउने, । (ग) नेपाल सरकारको स्वीकृत नीति र निर्देशन अनुरुप अनौपचारिक शिक्षा कार्यक्रम सञ्चालन सम्बन्धी आवश्यक व्यवस्था गर्ने, । (घ) विद्यालयलाई आर्थिक सहायता उपलब्ध गराउने तथा त्यस्तो सहायताको लागि सम्बन्धित निकायमा सिफारिस गर्ने, । (ङ) शिक्षक तथा विद्यार्थी कल्याणको लागि आवश्यक कार्यक्रम बनाउने, । (च) विद्यालयको सम्पत्तिको सुरक्षा गर्न तथा विद्यालयको समृद्धिको लागि आवश्यक व्यवस्था गर्ने, । (छ) जिल्लास्तरमा शिक्षा सम्बन्धी विषयमा सेमिनार, सम्मेलन वा प्रदर्शनीको आयोजना गर्ने, । (ज) विद्यालयको विकासको लागि सञ्चालित शैक्षिक कार्यक्रमलाई सहयोग गर्ने, । (झ) विद्यालयको लेखापरीक्षण सम्बन्धमा लेखापरीक्षकले दिएको प्रतिवेदन अनुसार आवश्यक कारबाही गर्ने गराउने, । (ञ) विद्यालयलाई आर्थिक रुपमा आत्मनिर्भर गराउन प्रयत्न गर्ने, । (ट) विद्यालय बन्द गर्ने सम्बन्धमा स्वीकृति दिने, । (ठ) शैक्षिक क्यालेन्डर बनाई विद्यालय सञ्चालन गर्न गाउँ शिक्षा समिति र व्यवस्थापन समितिलाई निर्देशन दिने, । (ड) जिल्लास्तरीय खेलकुद, स्काउट तथा साँस्कृतिक कार्यक्रमको सञ्चालन तथा विकासको लागि आर्थिक स्रोत जुटाउने र प्राप्त रकम खर्च गर्ने । १९. जिल्ला शिक्षा समितिको बैठक सम्बन्धी कार्यविधि : (१) जिल्ला शिक्षा समितिको बैठक सामान्यतया महिनामा एक पटक बस्नेछ । (२) जिल्ला शिक्षा समितिको बैठक सो समितिको अध्यक्षको निर्देशनमा सदस्य-सचिवले बोलाउनेछ । (३) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि जिल्ला शिक्षा समितिका एक तिहाई सदस्यले लिखित अनुरोध गरेमा सदस्य-सचिवले जहिलेसुकै पनि जिल्ला शिक्षा समितिको बैठक बोलाउनु पर्नेछ । (४) जिल्ला शिक्षा समितिको बैठकमा छलफल हुने विषय सूची सो समितिको सदस्य-सचिवले साधारणतः तीन दिन अगावै सदस्यहरूलाई दिनु पर्नेछ । (५) जिल्ला शिक्षा समितिका तत्काल कायम रहेका पचास प्रतिशत भन्दा बढी सदस्यहरू उपस्थित भएमा जिल्ला शिक्षा समितिको बैठकको लागि गणपूरक सङ्ख्या पुगेको मानिनेछ ।
शिक्षा नियमावली २०५९ (Education Regulation, 2002)

(४) जिल्ला शिक्षा समितिको बैठकमा छलफल हुने विषय सूची सो समितिको सदस्य-सचिवले साधारणतः तीन दिन अगावै सदस्यहरूलाई दिनु पर्नेछ । (५) जिल्ला शिक्षा समितिका तत्काल कायम रहेका पचास प्रतिशत भन्दा बढी सदस्यहरू उपस्थित भएमा जिल्ला शिक्षा समितिको बैठकको लागि गणपूरक सङ्ख्या पुगेको मानिनेछ । (६) जिल्ला शिक्षा समितिको बैठकको अध्यक्षता सो समितिको अध्यक्षले गर्नेछ र निजको अनुपस्थितिमा बैठकमा उपस्थित सदस्यहरूले आफूहरूमध्येबाट छानेको सदस्यले बैठकको अध्यक्षता गर्नेछ । (७) जिल्ला शिक्षा समितिको बैठकमा बहुमतको राय मान्य हुनेछ र मत बराबर भएमा बैठकको अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले निर्णायक मत दिन सक्नेछ । (८) जिल्ला शिक्षा समितिको बैठक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि सो समिति आफैंले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । (९) जिल्ला शिक्षा समितिको बैठकमा भाग लिए वापत सो समितिका सदस्यहरूले जिल्ला शिक्षा कोषबाट मन्त्रालयले तोके बमोजिम बैठक भत्ता पाउनेछन् । २०. जिल्ला शिक्षा समिति विघटन गर्न सक्ने : देहायका अवस्थामा नेपाल सरकारले जिल्ला शिक्षा समिति विघटन गर्न सक्नेछ : - । (क) विद्यालयको हित विपरीत हुने गरी कुनै काम गरेमा, । (ख) ऐन तथा यस नियमावलीले दिएको अधिकारको दुरुपयोग गरेमा, वा । (ग) ऐन तथा यस नियमावली विपरीत कुनै कार्य गरेमा । तर त्यसरी विघटन गर्न अघि जिल्ला शिक्षा समितिलाई आफ्नो सफाई पेश गर्ने मौकाबाट बञ्चित गरिने छैन । परिच्छेद-५ । गाउँ शिक्षा समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार तथा बैठक सम्बन्धी कार्यविधि । २१. गाउँ शिक्षा समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार : गाउँ शिक्षा समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ :- । (क) बालबालिकालाई कम्तीमा प्राथमिक शिक्षासम्मको अध्ययन गराउन प्रोत्साहन गर्ने, । (ख) विद्यालयमा भर्ना भएका वा नभएका बालबालिका लगायत अन्य व्यक्तिको उमेर, जात, लिङ्ग समेतको आधारमा विवरण बनाई अद्यावधिक गराइ राख्ने, । (ग) विद्यालयको शैक्षिक योजना सम्बन्धी अभिलेख अद्यावधिक गराइ राख्ने तथा त्यस्तो योजनाको अनुगमन गरी सम्बन्धित निकायमा सुझाव पठाउने, । (घ) व्यवस्थापन समितिलाई स्थानीय स्रोत, साधनको पहिचान र परिचालनमा सहयोग पुर्‍याउने तथा विद्यालयलाई प्राप्त स्रोतको बाँडफाँड गर्ने, । (ङ) गरिबीको रेखामुनि रहेका परिवारको लगत राखी त्यस्ता परिवारका बालबालिकालाई शिक्षामा सहभागिता गराउन आवश्यक व्यवस्था मिलाउने, । (च) व्यवस्थापन समितिको कार्यमा समन्वय गर्ने तथा शिक्षाको गुणात्मक विकासका लागि विद्यालयको सुपरिवेक्षण र अनुगमन गरी प्रधानाध्यापक, शिक्षक लगायत व्यवस्थापन समितिलाई आवश्यक सुझाव र सहयोग गर्ने, । (छ) विद्यालयमा शैक्षिक गुणस्तर वृद्धि गर्न जनचेतनामूलक कार्यक्रम, तालीम, गोष्ठी, सेमिनार तथा कार्यशाला सञ्चालन गर्ने, । (ज) विद्यालयको भौतिक स्थितिको अध्ययन गरी रकम निकासाको लागि सञ्चालक समितिमा अनुरोध गर्ने, । (झ) विद्यालयमा स्वच्छ शैक्षिक वातावरण तयार गर्ने, । (ञ) गाउँ शिक्षा योजना बनाई गाउँ परिषदबाट स्वीकृत गरी कार्यान्वयन गर्ने, । (ट) सम्बन्धित गाउँ क्षेत्रभित्रका शिक्षित जनशक्तिको अभिलेख राख्ने, । (ठ) शिक्षकको कार्यदक्षताको आधारमा पुरस्कारको व्यवस्था गर्ने, । (ड) विद्यालयको लागि आवश्यक साधन स्रोत जुटाउने र परिचालन गर्ने, ।
शिक्षा नियमावली २०५९ (Education Regulation, 2002)

(ञ) गाउँ शिक्षा योजना बनाई गाउँ परिषदबाट स्वीकृत गरी कार्यान्वयन गर्ने, । (ट) सम्बन्धित गाउँ क्षेत्रभित्रका शिक्षित जनशक्तिको अभिलेख राख्ने, । (ठ) शिक्षकको कार्यदक्षताको आधारमा पुरस्कारको व्यवस्था गर्ने, । (ड) विद्यालयको लागि आवश्यक साधन स्रोत जुटाउने र परिचालन गर्ने, । (ढ) विद्यालयको आवश्यकता सम्बन्धमा विद्यालयको नक्साङ्कन समेतलाई विचार गरी विद्यालय स्थापना गर्न सिफारिस गर्ने, । (ण) विद्यालय स्तरीय अन्तर खेलकुद तथा अतिरिक्त शैक्षिक क्रियाकलापको विकास तथा सञ्चालन गराउने र सोको लागि पुरस्कारको व्यवस्था गर्ने । २१क. गाउँ शिक्षा समितिको कार्यालय : छैटौं संशोधनद्वारा थप । (१) गाउँ शिक्षा समितिको कार्यालय सम्बन्धित गाउँ विकास समितिको क्षेत्रभित्रको कुनै विद्यालयमा रहनेछ । (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइले स्रोत व्यक्तिको कार्यालय र गाउँ शिक्षा समितिको कार्यालय एकै ठाउँमा रहने गरी तोक्न सक्नेछ । (३) गाउँ शिक्षा समितिको कार्यालयको व्यवस्थापन स्रोत व्यक्तिले गर्नेछ । २२. गाउँ शिक्षा समितिको बैठक सम्बन्धी कार्यविधि : (१) गाउँ शिक्षा समितिको बैठक तीन महिनामा कम्तीमा एक पटक बस्नेछ । (२) गाउँ शिक्षा समितिको बैठक सो समितिको अध्यक्षको निर्देशनमा सदस्य-सचिवले बोलाउनेछ । (३) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि गाउँ शिक्षा समितिका एक तिहाई सदस्यले लिखित अनुरोध गरेमा सदस्य-सचिवले जहिलेसुकै पनि गाउँ शिक्षा समितिको बैठक बोलाउनु पर्नेछ । छैटौं संशोधनद्वारा थप । (३क) गाउँ शिक्षा समितिको बैठकमा गाउँ विकास समिति क्षेत्रभित्रका विद्यालयका प्रधानाध्यापकहरूलाई आमन्त्रण गर्न सकिनेछ । (४) गाउँ शिक्षा समितिको बैठकमा छलफल हुने विषय सूची सदस्य-सचिवले साधारणतः तीन दिन अगावै सदस्यहरूलाई दिनु पर्नेछ । (५) गाउँ शिक्षा समितिका तत्काल कायम रहेका पचास प्रतिशत भन्दा बढी सदस्यहरू उपस्थित भएमा गाउँ शिक्षा समितिको बैठकको लागि गणपूरक सङ्ख्या पुगेको मानिनेछ । (६) गाउँ शिक्षा समितिको बैठकको अध्यक्षता अध्यक्षले गर्नेछ र निजको अनुपस्थितिमा गाउँ शिक्षा समितिको बैठकमा उपस्थित सदस्यहरूले आफूहरू मध्येबाट छानेको सदस्यले बैठकको अध्यक्षता गर्नेछ । (७) गाउँ शिक्षा समितिको बैठकमा बहुमतको राय मान्य हुनेछ र मत बराबर भएमा बैठकमा अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले निर्णायक मत दिन सक्नेछ । (८) गाउँ शिक्षा समितिको बैठक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि सो समिति आफैंले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । परिच्छेद-५क. । समुदायद्वारा सञ्चालित विद्यालय व्यवस्थापन सम्बन्धी व्यवस्था । २२क. सामुदायिक विद्यालयको व्यवस्थापन जिम्मा लिन निवेदन दिनु पर्ने : छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । (१) कुनै सामुदायिक विद्यालयको व्यवस्थापन जिम्मा लिन चाहने स्थानीय निकाय वा व्यवस्थापन समितिले देहायका कागजात संलग्न गरी अनुसूची-११क. बमोजिमको ढाँचामा शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइमा निवेदन दिनु पर्नेछ : - । (क) सामुदायिक विद्यालय व्यवस्थापन सुधार सम्बन्धी कम्तीमा तीन वर्षे कार्य योजना, । (ख) व्यवस्थापन समितिले जिम्मा लिने भए विद्यालयको व्यवस्थापन जिम्मा लिने सम्बन्धमा व्यवस्थापन समितिको निर्णय, ।
शिक्षा नियमावली २०५९ (Education Regulation, 2002)

(क) सामुदायिक विद्यालय व्यवस्थापन सुधार सम्बन्धी कम्तीमा तीन वर्षे कार्य योजना, । (ख) व्यवस्थापन समितिले जिम्मा लिने भए विद्यालयको व्यवस्थापन जिम्मा लिने सम्बन्धमा व्यवस्थापन समितिको निर्णय, । (ग) स्थानीय निकायले जिम्मा लिने भए सम्बन्धित व्यवस्थापन समितिको सहमति सहित सम्बन्धित स्थानीय निकायको सो प्रयोजनको लागि भएको निर्णय । (२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन प्राप्त भएमा शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखले निवेदकको माग बमोजिम विद्यालयको व्यवस्थापन जिम्मा दिन हुने वा नहुने सम्बन्धमा आवश्यकता अनुसार आफैं वा आफ्नो मातहतको कुनै अधिकृतद्वारा विद्यालयको स्थलगत निरीक्षण गर्नु वा गराउनु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त भएको निवेदन सहितको कागजात तथा उपनियम (२) बमोजिम गरिएको स्थलगत निरीक्षण प्रतिवेदन जाँचबुझ गर्दा सामुदायिक विद्यालयको व्यवस्थापन जिम्मा दिन मनासिब देखिएमा शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखले निवेदकलाई त्यस्तो विद्यालयको व्यवस्थापन जिम्मा दिनेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम सामुदायिक विद्यालयको व्यवस्थापन जिम्मा दिँदा शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखले व्यवस्थापन जिम्मा लिने स्थानीय निकाय वा व्यवस्थापन समितिसँग विद्यालय सञ्चालन सम्बन्धमा सम्झौता गर्नु पर्नेछ । (५) उपनियम (४) बमोजिमको सम्झौतामा अन्य कुराको अतिरिक्त विद्यालयको व्यवस्थापनको जिम्मेवारी, विद्यालयको सम्पत्तिको संरक्षण, शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दा पालना गर्नु पर्ने शर्तहरू तथा सम्झौता अन्त्य गर्न सकिने आधार उल्लेख गर्नु पर्नेछ । (६) शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुखले उपनियम (३) बमोजिम सामुदायिक विद्यालयको व्यवस्थापन जिम्मा दिएको जानकारी अभिलेखको लागि निर्देशनालय, केन्द्र र राष्ट्रिय किताबखाना (शिक्षक) लाई दिनु पर्नेछ । छैटौं संशोधनद्वारा खारेज । २२ख. । २२ग. सामुदायिकद्वारा सञ्चालित विद्यालयको व्यवस्थापन समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार : ऐनमा उल्लिखित काम, कर्तव्य र अधिकारको अतिरिक्त सामुदायिकद्वारा सञ्चालित विद्यालयको व्यवस्थापन समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ :- । (क) प्रधानाध्यापक तथा सामुदायिक शिक्षक नियुक्ति गर्ने, । (ख) विद्यालयको स्रोतबाट व्यहोर्ने गरी अन्य शिक्षक तथा कर्मचारी नियुक्ति गर्ने, । छैटौं संशोधनद्वारा झिकिएको । (ग) । (घ) विद्यालयको हितको लागि सरकारी तथा गैर सरकारी सङ्घ संस्था वा व्यक्तिसँग सम्झौता गर्ने, । तर, । विदेशी सङ्घ संस्था वा व्यक्तिसँगसम्झौता गर्दा नेपाल सरकारको पूर्व स्वीकृति लिनु पर्नेछ । (ङ) विद्यालयको विकासको लागि आवश्यक योजना तर्जुमा गरी लागू गर्ने, । (च) नियम २५ को खण्ड (च), (छ) र (ज) बाहेकका अन्य काम, कर्तव्य र अधिकारको पालन तथा प्रयोग गर्ने गराउने । २२घ. सामुदायिकद्वारा सञ्चालित विद्यालय जिम्मा लिने छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । स्थानीय निकायको काम, कर्तव्य र अधिकार : सामुदायिकद्वारा सञ्चालित विद्यालयको व्यवस्थापन जिम्मा लिने छैटौं संशोधनद्वारा संशोधित । स्थानीय निकायको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ :- । (क) विद्यालयका भौतिक पूर्वाधार विकास तथा सञ्चालन गर्न व्यवस्थापन समितिलाई आर्थिक सहायता उपलब्ध गराउने, ।