chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
हुलाक नियमावली २०२० (Postal Regulation, 1963)

यसरी दर्ता गराई दिएको नम्बर समाचार पत्रपत्रिकाको पहिलो पेज वा अन्तिम पेजमा देखिने ठाउँमा अङ्कित भएको हुनु पर्छ । तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (ख) खण्ड (क) बमोजिम समाचार पत्रपत्रिका दर्ताको लागि दरखास्त गरिदा सम्बन्धित जिल्लाको जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट लिइएको दर्ताको प्रमाण-पत्र आफूले समाचार पत्रपत्रिका दाखिल गर्न चाहेको हुलाकको नाम, तीसजना वास्तविक ग्राहकको नाम र दुईप्रति समाचार पत्रपत्रिका समेत पेश गर्नु पर्नेछ । तर नेपाल चौथो संशोधनद्वारा झिकिएको । भित्रका विदेशी राजदूतावासबाट नेपाल चौथो संशोधनद्वारा झिकिएको । भित्र प्रकाशित गरेका समाचार पत्रपत्रिकाको हकमा दर्ताको प्रमाण-पत्र पेश गर्नु पर्ने छैन । (ग) समाचार पत्रपत्रिकाको प्रतिहरू वा बिटा (वण्डल) दुबै छेउ खुला रहने गरी र्यापर सहित वा रहित हुलाक दाखिल गर्न सकिनेछ । दोब्याउँदा तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । हुलाक सेवा विभाग वा क्षेत्रीय हुलाक निर्देशनालय वा जिल्ला हुलाक कार्यालय वा गोश्वारा हुलाकबाट प्राप्त रजिस्टर्ड नम्बर बाहिरबाट प्रष्ट देखिने हुनु पर्छ । तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (घ) समाचार पत्रपत्रिकाको दर्ता गर्दा हुलाक हाकिमले तोकेको दिन र समयमा तोकिएको हुलाकमा दाखिला गर्नु पर्नेछ । त्यसरी दाखिलाको लागि हुलाक तोक्दा हुलाक हाकिमले जुनसुकै हुलाक पनि तोक्न सक्नेछ । (ङ) समाचार पत्रपत्रिकामा लाग्ने महसुलको अग्रिम भुक्तानी टिकट टाँसी तेस्रो संशोधनद्वारा थप । वा फ्रेन्किङ्ग गरी गर्नु पर्नेछ, । (च) समाचार पत्रपत्रिकाको कभरमा ठेगानावालाको नाम तथा ठेगाना एक प्रतिभन्दा बढी पठाइने प्याकेटमा प्याकेटभित्र रहेको प्रतिको संख्या, समाचार पत्रपत्रिकाको नाम तथा ठेगाना, चन्दादाताको संख्या जनाउन लेखिए भन्दा बाहेक अन्य कुनै किसिमको चिन्ह वा कुनै किसिमको कुरा पनि लेख्न हुँदैन, । (छ) ऐनको दफा १४ मा उल्लेख भएको अतिरिक्तङ्क भन्दा बाहेक अन्य कुनै किसिमको कागज वा वस्तु समाचार पत्रपत्रिका भित्र खाम्न हुँदैन, । तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (ज) समाचार पत्रपत्रिकाको दर्ता प्रत्येक आर्थिक वर्षको आषाढ मसान्तसम्म मात्र कायम रहनेछ । यसरी दर्ता भएका समाचार पत्रपत्रिकाका प्रकाशकले सम्बन्धित कार्यालयमा प्रत्येक आर्थिक वर्षको आषाढ मसान्तसम्ममा पाँच रूपैयाँ र प्रत्येक थप जिल्ला हुलाकको लागि एक रूपैयाँका दरले दस्तुर तिरी नवीकरण गराउन पर्नेछ । सो म्यादभित्र नवीकरण नगराएमा सो म्याद समाप्त भएको तीन महिनाभित्र प्रत्येक जिल्ला हुलाकको लागि ६ रूपैयाँ दस्तुर तिरी नवीकरण गर्न सकिनेछ । सो म्यादभित्र पनि नवीकरण नगराएमा त्यस्तो दर्ता स्वतः खारेज हुनेछ । (२) ऐनको दफा १४ मा लेखिएका शर्तहरू पालन नगरिएमा वा यसै नियममा उल्लेख भएका शर्तहरू पालन नगर्ने समाचार पत्रपत्रिकालाई हुलाकद्वारा चलान गर्न यस नियमले कुनै बाधा पुर्याएको मानिने छैन । छापा कागजमा लाग्ने महसुल बमोजिमको हुलाक महसुलको अग्रिम भुक्तानी गरी हुलाकद्वारा पठाउन सकिनेछ । तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (३) दर्ता भएको कुनै समाचार पत्रपत्रिकाको सम्बन्धमा ऐनको दफा १४ को उपदफा (२) र (३) मा उल्लेख भए बमोजिम नभएको देखिन आएमा सम्बन्धित कार्यालयले त्यस्तो दर्ता तुरुन्त रद्द गर्न सक्नेछ । तेस्रो संशोधनद्वारा थप ।
हुलाक नियमावली २०२० (Postal Regulation, 1963)

तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (३) दर्ता भएको कुनै समाचार पत्रपत्रिकाको सम्बन्धमा ऐनको दफा १४ को उपदफा (२) र (३) मा उल्लेख भए बमोजिम नभएको देखिन आएमा सम्बन्धित कार्यालयले त्यस्तो दर्ता तुरुन्त रद्द गर्न सक्नेछ । तेस्रो संशोधनद्वारा थप । (४) एक स्थानबाट सहुलियत दरमा चलान भएका समाचार पत्रपत्रिका पुनः अर्को स्थानमा सहुलियत दरमा पठाउन सकिने छैन । तेस्रो संशोधनद्वारा थप । (५) हुलाक दर्ता गरिएका समाचार पत्रपत्रिका थोकको रूपमा पठाउनु परेमा तौलको आधारमा महसुल लाग्नेछ । तेस्रो संशोधनद्वारा थप । (६) समाचार पत्रपत्रिका बाहेक कानून बमोजिम दर्ता भई नियमित रूपले प्रकाशित भैरहेका पत्रपत्रिका मध्ये साहित्य, कला, संस्कृति, विज्ञान र वातावरण सम्बन्धी शिक्षाप्रद ज्ञानवर्धक र सोधमूलक सामग्री अधिकांश मात्रामा समावेश भएको आधारमा सञ्चार मन्त्रालयले उपयुक्त ठहऱ्याएको पत्रपत्रिकालाई सहुलियत दरमा हुलाकबाट चलाउनको लागि बुकपोष्ट वा छापा कागजमा लाग्ने महसुलमा पच्चिस प्रतिशत सहुलियत पाउने गरी हुलाक दर्ता गर्न सकिनेछ । तर कुनै उद्योग, व्यापार, व्यवसाय वा पेशाको उत्पादन वा सेवा प्रवर्धन गर्ने वा प्रचार-प्रसार गर्ने वा विज्ञापन प्रधान भएका पत्रिकालाई त्यस्तो सुविधा दिइने छैन । तेस्रो संशोधनद्वारा थप । (७) सहुलियत प्राप्त गरिरहेका समाचार पत्रपत्रिका वा अन्य पत्रपत्रिकाले यस नियमावली बमोजिम तोकिएका शर्तहरू पालना नगरेमा वा प्रकाशित सामग्रीको आधारमा सुविधा प्राप्त गर्ने आधार पूरा गरेका नदेखिमा पाइरहेको हुलाक सुविधा दिइने छैन । १५. नियम : १४ पालना गरी दर्ता भएका समाचार पत्रपत्रिकाको एक प्रतिभन्दा बढी भएको प्याकेट निम्न बमोजिम शर्त पालन गरेमा सहुलियत दरमा हुलाकद्वारा चलान हुन सक्नेछ :- । (क) प्रत्येक प्याकेटमा उही मितिको उही रजिष्टरी नम्बर भएको समाचार पत्रपत्रिका मात्र हुनु पर्छ, । (ख) छुट्टा छुट्टै दर्ता भएका समाचार पत्रपत्रिकाको प्याकेटको सम्बन्धमा पनि नियम १४ को उपनियम (१) को खण्ड (घ) अनुसार हुनु पर्नेछ, । (ग) प्याकेटमा स्थानीय एजेन्टको नाम तथा ठेगान मात्र लेखिएको हुनु पर्छ । यस्ता एजेन्टको नाम शुरू हुलाकमा पहिले नै प्रेषकले सूचित गर्नु पर्छ । (घ) यस्तो प्याकेट स्थानीय एजेन्टको घरमा गै डेलिभरी गरिने छैन । यस्तो प्याकेट स्थानीय एजेन्ट वा निजबाट अधिकृत कुनै व्यक्तिलाई हुलाकमा नै डेलिभरी गरिनेछ, । (ङ) “हुलाक” मै डेलिभरी गर्ने भन्ने कुरा प्रेषकले प्याकेटमा जनाउनु पर्नेछ । १६. पुलिन्दा : (१) पुलिन्दामा ठेगानावालालाई चिट्ठीको अनुरूपको लिखित सन्देश वा व्यक्तिगत लेखापढी जस्तो एकोहोरो लिखित कागज र सो पुलिन्दामा खामिने वस्तुहरूको सूचीहरू बाहेक अन्य कुनै किसिमको लेखापढी खामिएको हुनु हुँदैन । (२)(क) उपर्युक्त उपनियम (१) मा लेखिएको भन्दा बाहेक कुनै पुलिन्दामा छ भन्ने शंका लागेमा यस्तो पुलिन्दा हुलाक अड्डामा ठेगानावालाको सामुन्ने खोल्दा उक्त उपनियम (१) मा छुट्टै दिइएको भन्दा बाहेक बढी कुनै लिखित सन्देश प्राप्त भएमा प्रत्येक यस्ता लिखित सन्देशको चिट्ठीमा लाग्ने महसुलको दोब्बर ठेगानावालाबाट असुल गरिनेछ । पुलिन्दामा टाँसिएको हुलाक महसुल जे जतिसुकै भए तापनि यसरी असुल गरिने अङ्कमा गरिने छैन ।
हुलाक नियमावली २०२० (Postal Regulation, 1963)

पुलिन्दामा टाँसिएको हुलाक महसुल जे जतिसुकै भए तापनि यसरी असुल गरिने अङ्कमा गरिने छैन । ठेगानावालाले यस्तो पूरा दस्तुर तिर्न इन्कार गरेमा वा समयमा नतिरेमा यस्ता पुलिन्दा प्रेषककहाँ नै फिर्ता गरिनेछ र असुल गर्नु पर्ने दस्तुर प्रेषकबाट असुल गरिनेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (ख) पुलिन्दाको लम्बाई एक मिटरसम्म हुन सक्नेछ । मोटाई र लम्बाई मिलाउँदा १.८ मिटरभन्दा बढी हुनु हुँदैन । यसको तौल सतहबाट जाने भएमा बढीमा दश किलोग्रामसम्म र हवाई मार्गबाट जाने भएमा बढीमा पाँच किलोग्रामसम्म हुन सक्नेछ । (ग) कुनै पुलिन्दा पनि थैलामा राखी बोकी लैजानेलाई कुनै असुविधा तथा कठिनाई नहुने किसिमको आकारको हुनु पर्छ, । (घ) प्रत्येक पुलिन्दा प्रशस्त बलियो बाट्टा, स्प्रेयर वा खोलमा र पुलिन्दाभित्र रहेको कुनै चीज हराउने वा नोक्सान नहुने वा बाटोमा सजिलोसँग झिक्न नसकिने वा खस्न नसक्नेगरी बन्द गरिएको हुनु पर्दछ । यसरी बन्द गर्दा टिकट र लेबुल टाँस्न वा हुलाकबाट अन्य आवश्यक कुरा लेख्न सकिने पर्याप्त ठाउँ हुनु पर्छ, । (ङ) निम्न वस्तुहरू खामिएका पुलिन्दाहरू निम्न तरिकाले बन्द गरिनु पर्दछ :- । (१) मूल्यवान धातुहरू :- यस्ता धातुहरू खामिएको पुलिन्दा बलियो धातुको बाकसमा कमसेकम दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । ४.४ मिलिमिटर मोटाई भएको काठको बाकस वा सिलाई जोडनी नभएको दोबरी थैलामा राखिएको हुनु पर्छ । प्लाइउडको बाकस भएमा दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । ६.३ मिलिमिटर बाक्लो र चारैतिर कुनामा धातुको कोण परेको टुक्राले जोडिएको हुनु पर्छ । (२) तरल वा छिटै तरल हुने पदार्थ :- यस्ता पदार्थ पुलिन्दामा पठाउँदा शीशी वा यस्तै किसिमको अन्य धातुको भाँडोमा वा बाकसमा नचुहुने गरी बन्द गर्नु पर्छ । यसरी बन्द गरिएका वस्तु धातुको बाकस, कडा काठ वा विशेष बलियो कार्डबोर्ड (करूगेटेड कार्डबोर्ड) को बीचमा भूस वा काठको धूलो वा कुनै सोस्न सक्ने वस्तु राखी प्याकिङ्ग गरिएको हुनु पर्छ । (३) सुखा रङ्गिन पाउडर:- यस्तो वस्तु एउटा बलियो खोल वा बाकसमा राखिएको हुनु पर्छ । यसरी बन्द गर्दा काठको बाकस वा असल जातको बलियो कार्डबोर्ड (करूगेटेड कार्डबोर्ड) को बीच काठको धुलो वा भूस राखी बन्द गर्नु पर्छ । (४) छिटै बल्न सक्ने फिल्म जस्ता चीजहरू :- यस्ता वस्तुहरू राम्रोसँग बलियो काठको वा सो भन्दा बलियो वस्तुको बाकसमा बन्द गरिनु पर्छ । ठेगाना लेख्नेपट्टि सेतो लेबुलमा कालो अक्षरले “सावधानी” “बल्नसक्ने वस्तु” भन्ने लेखी टाँस्नु पर्दछ । (५) बढ्ता वास्ना आउने वा गन्हाउने वस्तु :- यस्तो वस्तुलाई कतैबाट हावा छिर्न नसक्ने भाँडोमा राखी काठको बलियो बाकसको बीच भूस वा काठको धुलो राखी बन्द गरिएको हुनु पर्छ । (६) माउरी, रेशमी कीरा वा खराब कीटाणु नाश गर्ने कीटाणु पठाउँदा :- नियम ११ को उपनियम (६) बमोजिमका शर्त पूरा राखिएको पुलिन्दामा सेतो लेबुलमा “जीवित जन्तु” भन्ने लेखी ठेगाना लेख्ने ठाउँ भन्दा माथिपट्टि देखिने गरी टाँस्नु पर्छ । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । १७. टिकटको मोल चुक्ति गर्नु पर्ने : (१) पुलिन्दामा लाग्ने महसुल अग्रिम चुक्ता गरी हुलाकमा दाखिल गर्नु पर्छ । यसरी दाखिल भएको प्रत्येक पुलिन्दाको रजिष्ट्रेसन गर्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम रीत नपुऱ्याइएको पुलिन्दा प्रेषककहाँ फिर्ता पठाइनेछ ।
हुलाक नियमावली २०२० (Postal Regulation, 1963)

दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । १७. टिकटको मोल चुक्ति गर्नु पर्ने : (१) पुलिन्दामा लाग्ने महसुल अग्रिम चुक्ता गरी हुलाकमा दाखिल गर्नु पर्छ । यसरी दाखिल भएको प्रत्येक पुलिन्दाको रजिष्ट्रेसन गर्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम रीत नपुऱ्याइएको पुलिन्दा प्रेषककहाँ फिर्ता पठाइनेछ । सो वस्तु पुनः दाखिल गर्न चाहेमा नयाँ हुलाक वस्तु सरह महसुल लाग्नेछ । १८. गोदाम भाडामा छुट दिन सकिने : कुनै व्यक्ति वा संस्थाबाट दान दातव्यको रूपमा कुनै सार्वजनिक संस्थालाई प्राप्त हुन आएको पुलिन्दाहरूको भन्सार महसुल छुट गर्ने कारबाहीको सिलसिलामा धरौटीमा रही गोदाम भाडा लाग्ने भएमा गोश्वरा हुलाकको मुख्य हुलाक हाकिम वा क्षेत्रीय हुलाक निर्देशकको सिफारिसमा महानिर्देशकले आंशिक वा पूर्णतया गोदाम भाडा छुट दिन सक्नेछ । १९. फाराम भर्न लगाउने : जुनसुकै हुलाकमा दाखिल भएको वा जुनसुकै ठाउँमा पठाउने प्रत्येक पुलिन्दाको विषयमा समय समयमा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी पुलिन्दामा खामिएको वस्तुको बयान र मूल्य विषयमा जानकारी राख्न निमित्त महानिर्देशकले निर्धारित गरे अनुसारको फाराम प्रेषकले भर्नु पर्नेछ । २०. पुलिन्दा भित्र राखी हुलाकद्वारा पठाउन निषेध गरिएका वस्तुहरू : देहायका वस्तुहरू पुलिन्दा भित्र राखी हुलाकद्वारा पठाउन निषेध गरिएको छ : । (१) ऐन वा यो नियमावली अन्तर्गत निषेध गरिएको वा निषेध हुने वस्तु, । (२) नेपाल सरकारद्वारा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी नेपाल चौथो संशोधनद्वारा झिकिएको । भित्र बाहिर आयात निर्यात गर्ने वा एक जिल्लाबाट अर्को जिल्लामा ल्याउन लैजान मनाही गरिएका वस्तुहरू, । (३) नेपाल सरकारद्वारा यस सम्बन्धमा अधिकार प्राप्त पदाधिकारीद्वारा नेपाल चौथो संशोधनद्वारा झिकिएको । भित्र बाहिर आयात निर्यात गर्ने वा एक जिल्लाबाट अर्को जिल्लामा ल्याउन लैजान मनाही भएका वस्तुहरू, । (४) वैज्ञानिक तथा डाक्टरी उपयोगमा आउने वस्तुहरू बाहेक अन्य मादक पदार्थहरू, । (५) माउरी, रेशमी कीरा वा नेपाल सरकारद्वारा मान्यता प्राप्त संस्थाहरूको बीच आदान प्रदान भएका खराब कीटाणुनाशक कीटाणु भन्दा बाहेक अन्य जीवित कीटाणुहरू, । (६) भन्सार महसुल लाग्ने चीजहरूलाई छल्ने किसिमबाट पठाइएका वस्तुहरू । २१. निषेध गरिएका वस्तुहरू खामिएमा गर्ने : नियम २० ले मनाही गरेको कुनै वस्तु खामिएको हुलाक वस्तु पारवहन कालमा प्राप्त भएमा ऐनको दफा ५४ बमोजिम गर्ने वा प्रेषकलाई फिर्ता दिने विषयहरू महानिर्देशकको निर्देशन बमोजिम हुनेछ । २२. टिकट जस्तो अन्य चीज टाँस्न नहुने : । (क) टिकट जस्तो लेखिएको, छापिएको वा मुद्रित गरिएको कुनै चीज वा ठेगाना लेख्नेपट्टि छापिएको मुद्रित गरिएको वा लेखिएको कुनै चीजले ठीक ठेगानावाला पत्ता लगाउन वा टिकटको पूरा महसुलको हिसाब गर्न झुक्किन सकिने गरी हुलाक दाखिल गरेको कुनै हुलाक वस्तुहरूलाई हुलाकद्वारा चलान गरिने छैन । (ख) यस नियमको उपनियम (क) को उल्लंघन गरिएको कुनै हुलाकवस्तु परिवहन कालमा वा ठेगाना हुलाकद्वारा डेलिभरी गर्नुभन्दा अगाडि प्राप्त भएमा त्यस वस्तुमा लाग्ने हुलाक महसुलको दुगुना प्रेषकबाट असुल गरी प्रेषकलाई नै सो वस्तुको डेलिभरी गरिनेछ । सो वस्तुमा टाँसिएको टिकटको कुनै गिन्ती हुने छैन ।
हुलाक नियमावली २०२० (Postal Regulation, 1963)

(ख) यस नियमको उपनियम (क) को उल्लंघन गरिएको कुनै हुलाकवस्तु परिवहन कालमा वा ठेगाना हुलाकद्वारा डेलिभरी गर्नुभन्दा अगाडि प्राप्त भएमा त्यस वस्तुमा लाग्ने हुलाक महसुलको दुगुना प्रेषकबाट असुल गरी प्रेषकलाई नै सो वस्तुको डेलिभरी गरिनेछ । सो वस्तुमा टाँसिएको टिकटको कुनै गिन्ती हुने छैन । २३. हुलाक वस्तु पुनः निर्देशन (रिडाइरेक्सन) : (१) नियम २५ मा लेखिएको भन्दा बाहेक कुनै हुलाक वस्तुको ठेगानावाला पत्ता नलागेमा र पुनः निर्देशन भए पछि सो वस्तु अन्य । आन्तरिक हुलाकबाटै डेलिभरी हुने भएमा अरू बढी दस्तुर नलिई ठेगानावालालाई डेलिभरी गरिनेछ । पुनः निर्देशन गर्ने काम ठेगाना हुलाकबाट मात्रै हुन सक्नेछ । (२) आन्तरिक हुलाकबाट डेलिभरी हुने हुलाक वस्तु हुलाक कर्मचारी वा ठेगानावालाको प्रतिनिधिले निम्न बमोजिम गरी पुनः निर्देशन गरेमा अगाडि चलान गरिनेछ :- । (क) रजिष्ट्र नभएको हुलाक वस्तुको विषयमा ठेगानावालाको प्रतिनिधिले सो वस्तु नखोली हलकाराको साथै फिर्ता गरेमा वा डेलिभरी गर्ने हुलाक अड्डामा पुनः दाखिल गरेमा, । (ख) रजिष्टर भएको वस्तुको विषयमा ठेगानावालाको प्रतिनिधिले सो वस्तु नखोली रसिदको सहिछाप नगरी डेलिभरी गर्ने हुलाकमा हलकारालाई बुझाएमा । २४. नियम २३ उल्लंघन गरेमा गर्ने : नियम २३ उल्लंघन गरी पुनः हुलाक दाखिला गरेको हुलाक वस्तुलाई नयाँ हुलाक दाखिल गरेको वस्तु सरह मान्यता दिई अगाडि चलान गरिनेछ । २५. पुनः निर्देशन हुँदा थप महसुल लाग्ने व्यवस्था : साविक ठेगाना र नयाँ ठेगाना एउटै हुलाकको डेलिभरी क्षेत्रमा पर्ने भएको वा कसैले दावी नगरेकोमा वा बुझ्न मञ्जुर नगरेको पुलिन्दा प्रेषकको ठेगाना शुरु हुलाकको डेलिभरी एरियाभित्र परेकोमा बाहेक अन्य कारणबाट पुनः निर्देशन हुने सबै पुलिन्दामा लाग्ने महसुलको थप आधा महसुल डेलिभरी गर्दा असुल गरिनेछ । आधा महसुल असुल गर्दा पूरा महसुलमा लागेको रजिष्टरी दस्तुर तथा बीमा दस्तुर बाहेकको आधा महसुल मात्र असुल गरिनेछ । तर ठेगानावाला वा ठेगानावालाको प्रतिनिधिले लिखित रूपमा सूचना नदिएसम्म यसरी पुनः निर्देशन हुने छैन । २६. हवाई डाँकद्वारा परिवहन हुने वस्तुहरू : महानिर्देशकले समय समयमा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी मनाही गरेको हुलाक अड्डाबाट बाहेक अन्य कुनै हुलाक अड्डाबाट हुलाक वस्तुहरू हवाई मार्गद्वारा रजिष्टरी भएको वा नभएको चिठी वा हुलाकपत्र वा हवाईपत्र थप हवाई महसुल नतिरी पठाउन सकिनेछ । तर सो भन्दा बाहेक अन्य वस्तु पठाउन परेमा दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । प्रचलित हवाई महसुल दर तिरेर मात्र पठाउन सकिनेछ । परिच्छेद-३ । रजिष्ट्रेशन (दर्ता गर्ने) । २७. रजिष्ट्रेशन (दर्ता) गर्दा पालन गर्नु पर्ने कुरा : (१) हुलाक वस्तु रजिष्ट्री गर्दा यस वस्तुमा लाग्ने महसुल रजिष्ट्री वापत लाग्ने थप दस्तुरको अग्रिम भुक्तानी टिकटद्वारा हुनु पर्दछ । कुनै हुलाक वस्तु महानिर्देशकले समय समयमा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी तोकिदिएको हुलाक अड्डामा रजिष्ट्री गराई आन्तरिक हुलाक वा विश्वको जुनसुकै मुलुकमा डेलिभरी हुनेगरी पठाउन सकिनेछ । (२) रजिष्ट्री गराउन नेपाल राजपत्रमा समय समयमा प्रकाशित गरिएको हुलाकको काउण्टरमा हुलाक वस्तु पेश गर्नु पर्छ ।
हुलाक नियमावली २०२० (Postal Regulation, 1963)

कुनै हुलाक वस्तु महानिर्देशकले समय समयमा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी तोकिदिएको हुलाक अड्डामा रजिष्ट्री गराई आन्तरिक हुलाक वा विश्वको जुनसुकै मुलुकमा डेलिभरी हुनेगरी पठाउन सकिनेछ । (२) रजिष्ट्री गराउन नेपाल राजपत्रमा समय समयमा प्रकाशित गरिएको हुलाकको काउण्टरमा हुलाक वस्तु पेश गर्नु पर्छ । धेरै टिकटहरू टाँसी लाहा छापहरू लगाई वा अन्य कुराहरू लेखी हुलाक अड्डाबाट टाँसिने लेबुल वा अरू चिन्ह लगाउनको लागि पर्याप्त ठाउँ नभएको हुलाक वस्तुको रजिष्ट्री गरिने छैन । रजिष्ट्री वस्तुको अगाडिको भाग माथि रजिष्ट्री भनी लेखेको हुनु पर्छ । (३) प्रेषक तथा ठेगानावालाको ठेगाना पूरा र प्रष्ट नलेखेको कुनै हुलाक वस्तु रजिष्ट्री हुन सक्ने छैन । (४) क्षेत्रीय हुलाक निर्देशकले तोकिदिएको रजिष्ट्री गर्ने समय भित्र हुलाक अड्डाको काउण्टरमा रजिष्ट्री गर्न ल्याउने व्यक्तिलाई प्रत्येक वस्तुको अलग अलग भरपाई (रसिद) दिइनेछ । (५) कुनै रजिष्ट्री वस्तु ठेगानावाला वा ठेगानावालाबाट अधिकृत व्यक्तिले भरपाई (रसिद) मा पूरा र प्रष्ट बुझिनेगरी सहिछाप नगरेसम्म डेलिभरी गरिने छैन । २८. फिर्ती रसिद सम्बन्धमा : (१) प्रेषकले हुलाक महसुल र रजिष्ट्री दस्तुरमा थप दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । फिर्ती रसिदको शुल्क समेतको टिकट टाँसी महानिर्देशकले निर्धारित गरेको फाराममा ठेगानावाला तथा प्रेषकको नाम तथा ठेगाना लेखी दाखिला गर्नु पर्छ । हुलाक वस्तुहरू बुझिसकेपछि सो बुझेको भन्ने ठेगानावालाको सहिछाप गराई सो रसिद प्रेषकलाई फिर्ता गरिनेछ । सो फिर्ती रसिद सम्बन्धित वस्तुबाट नखस्नेगरी नत्थी हुनु पर्छ र फिर्ती रसिद रहेको हुलाक वस्तुको अगाडिको भागको माथिल्लो भागमा रजिष्ट्री "फी. र." भन्ने शब्दहरू लेखिएको हुनु पर्छ । (२) रजिष्ट्री वस्तुको प्रेषकले रजिष्ट्री वस्तु पाएको नपाएको बारेमा ठेगानावालाको सहिछाप गरेको रसिद प्राप्त गर्नु पर्ने भएमा हुलाक वस्तु रजिष्ट्री भएको महिनाले ६ महिनाभित्र दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । सोधनी दस्तुरको टिकट टाँसी निवेदन गरेमा ठेगानावालाले सो वस्तु बुझेको मिति र सहिछाप समेत भएको भरपाई सम्बन्धित हुलाकले प्रेषकलाई उपलब्ध गराउनेछ । (३) फिर्ती रसिद साथै रहनुपर्ने भनी यी नियमहरूमा तोकिएका हुलाकवस्तुमा फिर्ती रसिद सहित प्राप्त नभएमा सो वस्तु रजिष्ट्रेशन गरिने छैन । २९. रजिष्ट्री अनिवार्य हुने वस्तुहरू : । (क) देहायको हुलाक वस्तुको रजिष्ट्री गर्नु अनिवार्य हुनेछ :- । (१) हुलाक वस्तुको अगाडिको भागमा रजिष्ट्री भन्ने लेखिएको वस्तुहरू, तर डेलिभरी भइसकेको र पुनः हुलाक दाखिल हुन आएको वस्तुहरूको हकमा ठेगानावालासँग प्रथम पटक रजिष्ट्री हुन आए सरह रजिष्ट्री दस्तुर लिई हुलाकवस्तु बुझाउनेछ । (२) पुलिन्दाहरू, । (३) बीमा वस्तुहरू, । (४) भन्सार प्रज्ञापनपत्र (कष्टम डेक्लेशन फाराम) चाहिने वस्तुहरू, । (५) चेक, हुण्डी र बिल आदि खामिएका वस्तुहरू । (ख) माथि खण्ड (क) बमोजिम रजिष्ट्री गरिनु पर्ने वस्तुहरू रजिष्ट्री नगरिएको भएमा सो हुलाक वस्तुमा लाग्ने रजिष्ट्री वस्तुको दुगुना दस्तुर डेलिभरी लिने ठेगानावाला वा प्रेषकबाट असुल गरिनेछ । ३०. विदेश पठाइने रजिष्ट्री हुलाक वस्तुहरू : विदेशतर्फ पठाउने हुलाक वस्तुहरू रजिष्ट्री गर्दा पनि यस परिच्छेदका व्यवस्थाहरू लागू हुने छन् । दोस्रो संशोधनद्वारा थप ।
हुलाक नियमावली २०२० (Postal Regulation, 1963)

३०. विदेश पठाइने रजिष्ट्री हुलाक वस्तुहरू : विदेशतर्फ पठाउने हुलाक वस्तुहरू रजिष्ट्री गर्दा पनि यस परिच्छेदका व्यवस्थाहरू लागू हुने छन् । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । ३०क. रजिष्ट्रीको सोधपुछ र क्षतिपूर्ति : (१) मनासिब माफिकको समयभित्र ठेगानावालालाई रजिष्ट्री प्राप्त हुन नसकेमा प्रेषकले रजिष्ट्री दर्ता गरेको तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । हुलाक कार्यालय वा क्षेत्रीय हुलाक निर्देशनालयमा सोधनी दस्तुरको टिकट टाँसी नेपाल चौथो संशोधनद्वारा झिकिएको । भित्र पठाएको रजिष्ट्रीको हकमा सो दर्ता भएको मितिले ६ महिना भित्र र विदेशमा पठाएको रजिष्ट्रीको हकमा एक वर्षभित्र खोज तलासबको लागि आवेदन दिन सक्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको म्याद भित्र आवेदन परेमा सम्बन्धित हुलाक कार्यालयले उक्त रजिष्ट्री आन्तरिक रजिष्ट्री भए जुन बाटोबाट गएको छ सोही बाटोबाट सोधनी गरिनेछ । वैदेशिक रजिष्ट्री भए विश्व हुलाक संघको कन्भेन्सन मुनासिब इन्क्वायरी फाराम सी ९ (C9) भरी सोधनी गरिनेछ । (३) रजिष्ट्री हराएको ठहरेमा हराए वापत प्रत्येक रजिष्ट्रीको आन्तरिक रजिष्ट्री भए तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । तीन सय रूपैयाँसम्म र वैदेशिक रजिष्ट्री भए विश्व हुलाक संघको कन्भेन्सनले तोके अनुसारको रकम प्रेषकलाई क्षतिपूर्ति दिइनेछ । तर त्यस्तो क्षतिपूर्तिको अङ्क प्रेषकले ठेगानावालालाई दिन चाहेमा ठेगानावालालाई नै दिइनेछ । (४) क्षतिपूर्ति पाइसकेपछि कुनै किसिमले हराएको रजिष्ट्री प्राप्त हुन आएमा जुन अवस्थामा प्राप्त हुन आएकोछ सो अवस्थाको रजिष्ट्री लिन ठेगानावाला र प्रेषकलाई सूचना गरिनेछ । ठेगानावाला वा प्रेषकले रजिष्ट्री फिर्ता लिन आएमा पहिले क्षतिपूर्ति वापत लिइसकेको रकम फिर्ता बुझाउनु पर्नेछ । ३१. हुलाक सेवा विभागले दायित्व स्वीकार नगर्ने : निम्नलिखित व्यवस्थामा कुनै कारबाही गरिने छैन :- । (१) आन्तरिक रजिष्ट्री हुलाक वस्तुको सम्बन्धमा छ महिनाभित्र र विदेशतर्फ पठाइएको रजिष्ट्री हुलाक वस्तु भए एक वर्ष भित्र कुनै सोधपुछ (इन्क्वायरी) नगरेमा, वा । (२) प्रेषकको लापरबाहीले अथवा दोषले क्षति हुन गएमा वा हराएमा वा हुलाकद्वारा चलान गर्न मनाही गरिएका वस्तुहरू रजिष्ट्री गरी पठाएमा, वा । (३) रजिष्ट्री वस्तुमा राखिएको चीज झोलिलो, छिट्टै नाश हुन सक्ने वा विशेष छिट्टै फुट्न सक्ने वस्तुहरू भएमा, वा । (४) विदेशतर्फ पठाइएको रजिष्ट्री वस्तुको सम्बन्धमा निम्न अवस्थामा कुनै दायित्व वहन गरिने छैन :- । (अ) ठेगाना हुलाकको देशमा भएको कानूनद्वारा डेलिभरी गर्न मनाही भएको वस्तुहरू, वा । (आ) ठेगाना हुलाकको देशको हुलाक सम्बन्धी नियम बमोजिम सोधपुछ गर्ने अवधि भित्र डेलिभरी गरेको भएमा, वा । (इ) काबू बाहिरको परिस्थितिबाट हराएमा वा नोक्सान भएमा वा डेलिभरी हुन नसकेमा । परिच्छेद-४ । बीमा । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । ३२. बीमा गरिने वस्तुहरू र बीमा गर्न सकिने हद : तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित ।
हुलाक नियमावली २०२० (Postal Regulation, 1963)

(आ) ठेगाना हुलाकको देशको हुलाक सम्बन्धी नियम बमोजिम सोधपुछ गर्ने अवधि भित्र डेलिभरी गरेको भएमा, वा । (इ) काबू बाहिरको परिस्थितिबाट हराएमा वा नोक्सान भएमा वा डेलिभरी हुन नसकेमा । परिच्छेद-४ । बीमा । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । ३२. बीमा गरिने वस्तुहरू र बीमा गर्न सकिने हद : तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (१) आन्तरिक हुलाक सेवामा पाँच हजार रूपैयाँसम्म र वैदेशिक हुलाक सेवामा दुई देश बीचको सम्झौता अनुसारको मूल्य भएको बेचबिखन गर्न सकिने वस्तुहरू र पाँच हजार रूपैयाँसम्मको करेन्सी नोट वा सिक्का भएको चिठी वा पुलिन्दा हुलाक बीमा गरी पठाउन सकिनेछ र यसरी बीमा गर्न सक्ने, बीमा डेलिभरी गर्न सक्ने र बीमाको जनाउपत्र बाड्न सक्ने हुलाकहरू महानिर्देशकले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ । तर नेपाल र भारत बाहेक अन्य देशमा करेन्सी नोट वा सिक्का पठाउन सकिने छैन । (२) उपदफा (१) को अधीनमा रही बेचबिखन गर्न सकिने जुनसुकै वस्तुहरू वा करेन्सी नोट वा सिक्का हुलाकद्वारा पठाउँदा बीमा गर्न अनिवार्य हुनेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । ३३. बीमा महसुल दर : हुलाक वस्तु बीमा गरे वापत हुलाक महसुल र रजिष्टरी दस्तुरमा नेपाल सरकारले तोके बमोजिम थप बीमा महसुल लाग्नेछ । ३४. बीमा गर्ने तरीका : हुलाक वस्तुहरू बीमा गर्दा देहाय बमोजिम गर्नु पर्छ :- । (१) बीमा गर्दा लाग्ने हुलाक तथा अन्य दस्तुरको अग्रिम चुक्ति हुलाक टिकट टाँसी वा फ्रेङ्किङ्ग गरी गर्नु पर्छ । (२) प्रत्येक बीमा वस्तु छाप नफुटाइकन वा बेसाबुत वा अस्पष्ट चिन्ह नरहने किसिमसँग खोल्न नसकिने गरी सफा र स्पष्ट बुझिने गरी एक रङ्गको सफा लाहाद्वारा एकै ढाँचाको कुनै व्यक्तिगत छाप लगाई बलियो खाममा खोलमा वा बट्टामा वा बाकसमा राम्ररी बन्द गरिएको हुनु पर्छ । रूपैयाँ पैसाको वा सोझा बाङ्गा काटिएको रेखा भएको छाप हुनु हुँदैन । (३) खाम, खोल, बाकस वा बट्टा कालो वा अरू कुनै किसिमको रङ्गीन किनारा नभएको वा भित्रको कुनै अंश कतैबाट देख्न र चिन्ह नसकिने गरी बनेको हुनु पर्छ । (४) खाम, खोल, बाकस वा बट्टा बन्द गरी टाँसिने, प्रत्येक जोड्नीमा लाहाछाप लगाइएको हुनु पर्छ । कुनै वस्तु खाममा पठाइने भएमा धागाको टाँका मारी वा फिता बाँधी जहाँ गाँठो पर्छ त्यहाँ लाहाछाप लगाइएको हुनु पर्छ । (५) खोल बाकस वा बट्टामा राखी पठाइने वस्तुका विषयमा सिएको ठाउँ धेरै भएमा प्रत्येक इन्चमा लाहा वा शिशाको छाप लगाउँदा बीमा वस्तु छाप खोली वा अन्य प्रष्ट चिन्ह देखिने नगरीकन खोल्न नसकिने हुनु पर्छ । (६) खोल बट्टा वा बाकस सरल बलियो चीजको बनेको र बलियो कागज वा कपडाले मोरिएको हुनु पर्छ । त्यस्तो खाम, खोल, बट्टा वा बाकसमा हुलाक अड्डाको लेबूल टाँस्ने तथा चिन्ह लगाउने पर्याप्त स्थान हुनु पर्छ । (७) यसरी बीमा गरिने वस्तुमा कुनै केरमेट तथा थपघट नगरी बीमा गरिने मूल्य, अङ्क र अक्षर दुबैमा स्पष्टसँग बुझिने गरी लेखिएको हुनु पर्छ । (८) प्रेषकको नाम र ठेगाना बीमा गरिने वस्तुको अगाडिको भागको देब्रेतर्फ र ठेगानावालाको नाम र ठेगाना दाहिनेतर्फ केरमेट नगरी तथा नसच्याइकन पूरा र प्रष्ट लेखिएको हुनु पर्छ । ३५. रसीद : बिमा वस्तु बिमा गर्ने निर्धारित समय भित्र हुलाकमा दाखिल हुन आई हुलाकद्वारा बिमाको निमित्त स्वीकृति भएमा सो वस्तुको प्रेषकलाई प्रत्येक वस्तुको निमित्त छुट्टा छुट्टै रसीद दिइनेछ ।