chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
खानेपानी तथा सरसफाइ नियमावली २०८१ (Drinking Water and Sanitation Regulation, 2024)

५३. विलम्ब शुल्क: (१) उपभोक्ताले सेवाप्रदायकलाई बुझाउनु पर्ने महसुल, शुल्क वा सेवा शुल्क समयमा नबुझाएमा विलम्ब शुल्क बुझाउनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम बुझाउनु पर्ने विलम्ब शुल्कको रकम देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) निर्धारित म्याद समाप्त भएको तीन महिनासम्मको लागि सो महसुलको प्रति महिना पाँच प्रतिशतका दरले, । (ख) खण्ड (क) मा उल्लिखित म्याद नाघेको अर्को एक महिनासम्मको लागि सो महसुलको सात प्रतिशतका दरले, । (ग) खण्ड (ख) मा उल्लिखित म्याद नाघेेपछि सेवा बन्द नगरिए सम्मको अवधिको लागि प्रति महिना दश प्रतिशतका दरले । (३) उपनियम (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि स्थानीय तहबाट शुल्क निर्धारण भई उपभोक्ता संस्थाबाट सञ्चालन र व्यवस्थापन गरिएका सामुदायिक खानेपानी सेवा प्रणालीको हकमा विलम्ब महसुल स्थानीय तहले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ५४. बक्यौता महसुल असुल गर्नुपर्ने: यो नियमावली प्रारम्भ हुनु अघि प्रचलित कानून बमोजिम बुझाउनु पर्ने महसुल कसैले बाँकी राखेको देखिएमा विलम्ब शुल्कसमेत समावेश गरी बक्यौता महसुल असुल गरिनेछ । ५५. महसुल छुट दिन सक्ने: (१) कुनै कारणबाट उपभोक्ताबाट बक्यौता महसुल उठाउन व्यवहारिक छैन लागेमा अनुमतिपत्र प्राप्त संस्थाले खानेपानी, सरसफाइ वा ढल निकास सेवा बन्द गरी बक्यौता महसुल छुट गर्नको लागि आयोगमार्फत नेपाल सरकारसमक्ष सिफारिस गर्नुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको सिफारिस अनुसार बक्यौता महसुल छुट दिन मनासिब देखिएमा नेपाल सरकारले बक्यौता महसुल छुट दिन सक्नेछ । (३) कुनै कारणबाट खानेपानी, सरसफाइ वा ढल निकास सेवा प्रदान नभएको अवस्थामा उपभोक्ताले खानेपानी, सरसफाइ वा ढल निकास सेवा उपयोग गर्न नपाएको भनी उजुर गरेमा वा सेवाप्रदायकबाट जाँचबुझ गर्दा खानेपानी, सरसफाइ वा ढल निकास सेवा उपयोग गरिएको नदेखिएमा त्यसरी उपभोक्ताले सेवा उपयोग गर्न नपाएको अवधिको महसुल सेवाप्रदायकले छुट दिनुपर्नेछ । परिच्छेद-७ । धारा तथा मिटर जडान । ५६. धारा जडानको लागि निवेदन दिनुपर्ने: (१) सेवाप्रदायकबाट खानेपानी सेवा उपयोग गर्न चाहने व्यक्ति, संस्था वा निकायले अनुसूची-८ बमोजिमको ढाँचामा सेवाप्रदायक समक्ष निवेदन दिनुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन प्राप्त भएपछि सेवाप्रदायकले निवेदकको मागबमोजिम सेवा उपलब्ध गराउन सकिने नसकिने सम्बन्धमा प्राविधिक तथा अन्य आवश्यक जाँचबुझ गर्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम जाँचबुझ गर्दा सेवा उपलब्ध गराउन सकिने भएमा सेवा उपलब्ध गराउँदा प्रयोग हुने सामग्रीको लागत रकम र आयोगले निर्धारण गरेको धारा जडान शुल्क जम्मा गर्न निवेदकलाई पन्ध्र दिनको सूचना दिनुपर्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम शुल्क जम्मा गरे पश्चात सेवाप्रदायकले त्यस्तो व्यक्ति, संस्था वा निकायको नाम उपभोक्ताको सूचीमा समावेश गराई निजलाई सात दिन भित्र सेवा उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । ५७. मिटर जडान गर्नु पर्ने: (१) सेवाप्रदायकले महसुल लिने प्रयोजनको लागि उपभोक्ताले उपयोग गर्ने खानेपानीको परिमाण मापन गर्न प्रत्येक उपभोक्ताको धारामा सिल लगाई मिटर जडान गरिदिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि विपद्को अवस्थामा सेवाप्रदायकले मिटर जडान नगरे पनि उपभोक्तालाई सेवा उपलब्ध गराउन सक्नेछ ।
खानेपानी तथा सरसफाइ नियमावली २०८१ (Drinking Water and Sanitation Regulation, 2024)

(२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि विपद्को अवस्थामा सेवाप्रदायकले मिटर जडान नगरे पनि उपभोक्तालाई सेवा उपलब्ध गराउन सक्नेछ । (३) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि मिटर जडान नभएको उपभोक्ताको हकमा सेवाप्रदायकले त्यस्तो उपभोक्ताको धारामा मिटर जडान गर्ने अवधि किटान गरी विभाग र मन्त्रालयले तोकेको अधिकारी समक्ष कार्ययोजना पेस गर्नु पर्नेछ । (४) उपनियम (१) बमोजिम जडान भएको मिटर बिग्रिएमा, मासिएमा, हराएमा वा अरु कुनै कारणबाट काम नलाग्ने भई उपयोग गरेको पानीको परिमाण मापन गर्न नसक्ने भएमा उपभोक्ताले सो विषयको सूचना यथाशक्य छिटो सेवाप्रदायकलाई दिनु पर्नेछ । (५) उपनियम (४) बमोजिम सूचना प्राप्त भएमा सेवाप्रदायकले यथाशक्य छिटो सम्बन्धित उपभोक्तासँग सोको लागि आवश्यक खर्च लिई माग बमोजिम धारामा नयाँ मिटर जडान वा मर्मत गरिदिनु पर्नेछ । ५८. मिटरको सुरक्षा: (१) उपभोक्ताले मिटरको सुरक्षा तथा बचावटको लागि सेवाप्रदायकले तोके बमोजिमको च्याम्बर बनाइ मिटरको सुरक्षा गर्नु पर्नेछ । (२) सेवाप्रदायकले मिटरमा लगाएको सिल सेवाप्रदायकको तर्फबाट खटिई आएको व्यक्ति बाहेक अन्य व्यक्तिले फेर्न वा खोल्न हुँदैन । ५९. धारा जडान स्थान परिवर्तन गर्न सकिने: (१) उपभोक्ताले कुनै कारणले धाराको जडान स्थान परिवर्तन गर्नु पर्ने भएमा सेवाप्रदायकले निर्धारण गरेको ढाँचामा सेवाप्रदायक समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको निवेदन प्राप्त भएपछि सेवाप्रदायकबाट जाँचबुझ गर्दा प्राविधिक दृष्टिकोणले धारा जडान स्थान परिवर्तन गर्न उपयुक्त देखिएमा सेवाप्रदायकले आवश्यक शुल्क लिई धारा जडान स्थान परिवर्तन गर्नु पर्नेछ । परिच्छेद-८ । ढल निकास सेवा सञ्चालन । ६०. ढल निकास सेवाको लागि निवेदन दिनुपर्ने: (१) ऐनको दफा २२ बमोजिम ढल निकास सेवा प्राप्त गर्न चाहने व्यक्ति, संस्था वा निकायले अनुसूची-९ बमोजिमको ढाँचामा सेवाप्रदायक समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन प्राप्त भएपछि सेवाप्रदायकले निवेदकको मागबमोजिम सेवा उपलब्ध गराउन सकिने वा नसकिने सम्बन्धमा प्राविधिक तथा अन्य आवश्यक जाँचबुझ गर्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम जाँचबुझ गर्दा सेवा उपलब्ध गराउन सकिने भएमा सेवा उपलब्ध गराउँदा प्रयोग हुने सामग्रीको लागत रकम र आयोगले निर्धारण गरेको ढल जडान शुल्क जम्मा गर्न निवेदकलाई पन्ध्र दिनको सूचना दिनु पर्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम लागत रकम र ढल जडान शुल्क जम्मा गरे पश्चात सेवाप्रदायकले त्यस्तो व्यक्तिको नाम उपभोक्ताको सूचीमा समावेश गराई निजलाई सात दिनभित्र सेवा उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । (५) उपनियम (२) बमोजिम जाँचबुझ गर्दा निवेदकलाई तत्काल सेवा उपलब्ध गराउन नसकिने भएमा सोको कारण सहित त्यसको जानकारी सम्बन्धित निवेदकलाई सात दिनभित्र दिनु पर्नेछ । (६) उपनियम (५) बमोजिम सेवाप्रदायकको निर्णय उपर चित्त नबुझ्ने निवेदकले मन्त्रालयले तोकेको अधिकारी समक्ष उजुरी दिन सक्नेछ । (७) उपनियम (६) बमोजिम उजुरी प्राप्त भएपछि मन्त्रालयले तोकेको अधिकारीले सो उजुरी उपर जाँचबुझ गरी आवश्यक निर्णय गर्न सक्नेछ ।
खानेपानी तथा सरसफाइ नियमावली २०८१ (Drinking Water and Sanitation Regulation, 2024)

(६) उपनियम (५) बमोजिम सेवाप्रदायकको निर्णय उपर चित्त नबुझ्ने निवेदकले मन्त्रालयले तोकेको अधिकारी समक्ष उजुरी दिन सक्नेछ । (७) उपनियम (६) बमोजिम उजुरी प्राप्त भएपछि मन्त्रालयले तोकेको अधिकारीले सो उजुरी उपर जाँचबुझ गरी आवश्यक निर्णय गर्न सक्नेछ । ६१. सेवा प्रदायकले मापदण्डको पालना गर्नु पर्ने: (१) सेवाप्रदायकले नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी तोकेको मापदण्ड पालना गरी ढल निकास सेवा सञ्चालन तथा व्यवस्थापन कार्य गर्नु पर्नेछ । (२) आफ्नो घर जग्गा परिसरभित्रको सेप्टिक ट्याङ्क वा अन्य सरसफाइ संरचनाको सफाइ तथा मर्मत सम्भार गर्नु सम्बन्धित उपभोक्ताको कर्तव्य हुनेछ । (३) औद्योगिक तथा व्यापारिक क्षेत्रबाट उत्सर्जित फोहोरपानी नेपाल सरकारले तोकेको मापदण्ड पालना हुने गरी प्रशोधन गरेर मात्र ढल निकास प्रणालीमा जडान गर्नु पर्नेछ । (४) सेवाप्रदायकले औद्योगिक तथा व्यापारिक क्षेत्रबाट उत्सर्जित फोहोरपानीको परिमाण मापन गर्ने मिटर जडान गर्न सक्नेछ । ६२. अवरुद्ध ढल निकास सेवा तत्काल सुचारू गर्नु पर्ने: (१) सेवाप्रदायकले अवरुद्ध ढल निकास सेवा तत्काल सुचारू गर्नु पर्नेछ । (२) सेवाप्रदायकले अवरुद्ध ढल निकास सेवा तत्काल सुचारू गरे वा नगरेको सम्बन्धमा मन्त्रालयले तोकेको अधिकारीले नियमन गरी आवश्यकता अनुसार निर्देशन दिन सक्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम दिएको निर्देशन पालना गर्नु सेवाप्रदायकको कर्तव्य हुनेछ । परिच्छेद-९ । गुणस्तर तथा मापदण्ड । ६३. स्वच्छ तथा गुणस्तरीय खानेपानीको आपूर्ति: (१) सेवाप्रदायक तथा अनुमति लिनु नपर्ने संस्थाले ऐनको दफा ३६ को उपदफा (१) र (२) बमोजिम तोकिएको गुणस्तर तथा मापदण्ड अनुसार स्वच्छ तथा गुणस्तरीय खानेपानी आपूर्ति गर्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम स्वच्छ तथा गुणस्तरीय खानेपानी आपूर्तिको सुनिश्चितताको लागि सेवाप्रदायक तथा अनुमति लिनु नपर्ने संस्थाले समयसमयमा खानेपानीको नमूना जाँच तथा परीक्षण गराई प्राप्त नतिजाका आधारमा खानेपानीको स्वच्छता र गुणस्तर कायम गर्नु पर्नेछ । ६४. खानेपानी प्रशोधन विधि: खानेपानीको गुणस्तर कायम राख्न आवश्यकता अनुसार देहाय बमोजिम एक वा एक भन्दा बढी प्रविधि अवलम्बन गरी प्रशोधन गर्न सकिनेछ:- । (क) थिग्राउने तथा छान्ने प्रविधि (सेडिमेन्टेसन एण्ड फिल्ट्रेसन टेक्नोलोजीज्), । (ख) सोस्ने विधि (एब्जोर्शन), । (ग) आयोन अलग गर्ने विधि (डिआयोजनाइजेसन), । (घ) इलेक्ट्रोड आयनीकरण (इलेक्ट्रोड आयोजनाइजेसन), । (ङ) विपरीत परासरण विधि (रिभर्स असमोसिस), । (च) पराबैजनी अक्सिकरण विधि (अल्ट्राभायोलेट अक्सिडेसन), । (छ) क्लोरिनेशन विधि, । (ज) अन्य उपयुक्त विधि । ६५. प्रयोगशालाको स्थापना तथा सञ्चालन: (१) ऐनको दफा ३८ को उपदफा (१) बमोजिम खानेपानी तथा फोहोरपानीको गुणस्तर मापन तथा परीक्षण गर्नको लागि नेपाल सरकारले स्थापना गरेको प्रयोगशालाको जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) खानेपानी तथा फोहोरपानीको नमूना सङ्कलन गर्ने, । (ख) खण्ड (क) बमोजिम सङ्कलित नमूनाको प्रयोगशालामा जाँच तथा परीक्षण गर्ने, । (ग) जाँच तथा परीक्षणको नतिजाको जानकारी सेवाप्रदायकलाई उपलब्ध गराउने, । (घ) जाँच तथा परीक्षण गरिएको खानेपानी तथा फोहोरपानी नमूनाको एकीकृत गुणस्तर प्रतिवेदन विभाग र मन्त्रालयले तोकेको अधिकारीलाई मासिक रुपमा पठाउने ।
खानेपानी तथा सरसफाइ नियमावली २०८१ (Drinking Water and Sanitation Regulation, 2024)

(ख) खण्ड (क) बमोजिम सङ्कलित नमूनाको प्रयोगशालामा जाँच तथा परीक्षण गर्ने, । (ग) जाँच तथा परीक्षणको नतिजाको जानकारी सेवाप्रदायकलाई उपलब्ध गराउने, । (घ) जाँच तथा परीक्षण गरिएको खानेपानी तथा फोहोरपानी नमूनाको एकीकृत गुणस्तर प्रतिवेदन विभाग र मन्त्रालयले तोकेको अधिकारीलाई मासिक रुपमा पठाउने । (२) प्रचलित कानून बमोजिम इजाजतपत्र प्राप्त निजी खानेपानी तथा फोहोरपानी प्रयोगशाला तथा सेवाप्रदायकका पानी परीक्षण प्रयोगशालाले खानेपानी तथा फोहोरपानी परीक्षण गर्दा उपनियम (१) को खण्ड (ग) र (घ) बमोजिम कार्य गर्नु पर्नेछ । ६६. प्रयोगशाला सूचीकृत गरिने: (१) विभागले खानेपानी तथा फोहोरपानीको परीक्षण गर्न नेपाल सरकारले स्थापना गरेको प्रयोगशाला, प्रचलित कानून बमोजिम इजाजतपत्र प्राप्त निजी प्रयोगशाला र सेवाप्रदायकका प्रयोगशाला सूचीकृत गर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम सूचीकृत भएका प्रयोगशालाको सूची अद्यावधिक गरी विभागले आफ्नो वेबसाइटमा सार्वजनिक गर्नु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिमको प्रयोगशालाको अनुगमन गरी विभागले आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ र त्यस्तो निर्देशनको पालना गर्नु प्रत्येक प्रयोगशालाको कर्तव्य हुनेछ । परिच्छेद-१० । अनुगमन तथा नियमन । ६७. निरीक्षकको काम, कर्तव्य र जिम्मेवारी: ऐनको दफा ३९ बमोजिमको निरीक्षकको काम, कर्तव्य र जिम्मेवारी देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) खानेपानीको मुहान, प्रसारण तथा वितरण प्रणाली र प्रशोधन केन्द्रको अनुगमन तथा निरीक्षण गर्ने, । (ख) आयोजनाको भौतिक सुरक्षा तथा वातावरणमा पर्ने प्रतिकूल असर न्यूनीकरण गर्ने क्रियाकलाप कार्यान्वयन गरे नगरेको अनुगमन तथा निरीक्षण गर्ने, । (ग) खानेपानी प्रदुषण हुनबाट बचाउने तथा स्वस्थकर बनाउने उपाय अवलम्बन गरे नगरेको अनुगमन तथा निरीक्षण गर्ने, । (घ) खानेपानीको गुणस्तर कायम गर्न अवलम्बन गरिएका उपाय तथा फोहोरपानी मापदण्डको पालना भए नभएको अनुगमन तथा निरीक्षण गर्ने, । (ङ) नेपाल सरकारले निर्धारण गरेको मापदण्ड बमोजिम फोहोरपानी प्रशोधन गरी सुरक्षित रुपमा विसर्जन गरे नगरेको अनुगमन तथा निरीक्षण गर्ने, । (च) खानेपानी तथा फोहोरपानीको नियमित रुपमा परीक्षण गरी गुणस्तर सुनिश्चित गर्ने काम गरे नगरेको अनुगमन तथा निरीक्षण गर्ने, । (छ) अनुमतिपत्रमा उल्लिखित शर्तको पालना भएको नदेखिएमा मन्त्रालयले तोकेको अधिकारी र आयोगलाई जानकारी दिने, । (ज) उपभोक्तालाई उपलब्ध गराइने खानेपानी सेवा तथा सरसफाइ सेवाको व्यवस्थापन तथा खानेपानी आपूर्ति लगायतका अन्य प्राविधिक विषयको अनुगमन तथा निरीक्षण गर्ने, । (झ) खानेपानीको वितरण प्रक्रिया तथा गुणस्तर मापन प्रक्रियाको अनुगमन तथा निरीक्षण गरी आवश्यकता अनुसार सुधारका लागि निर्देशन दिने, । (ञ) स्रोत तथा खानेपानी प्रणालीमा उपलब्ध पानीको मापन गरी लगत राखे नराखेको, खानेपानी सेवा तथा सरसफाइ सेवा चुस्त, दुरुस्त तथा प्रभावकारी भए नभएको, चुहावट नियन्त्रण तथा सुरक्षा प्रणाली मापदण्ड अनुसार राखे नराखेको अनुगमन गरी आवश्यकता बमोजिम सुधार गर्न निर्देशन दिने ।
खानेपानी तथा सरसफाइ नियमावली २०८१ (Drinking Water and Sanitation Regulation, 2024)

(ञ) स्रोत तथा खानेपानी प्रणालीमा उपलब्ध पानीको मापन गरी लगत राखे नराखेको, खानेपानी सेवा तथा सरसफाइ सेवा चुस्त, दुरुस्त तथा प्रभावकारी भए नभएको, चुहावट नियन्त्रण तथा सुरक्षा प्रणाली मापदण्ड अनुसार राखे नराखेको अनुगमन गरी आवश्यकता बमोजिम सुधार गर्न निर्देशन दिने । ६८. अनुगमन तथा निरीक्षण गर्नु पर्ने: (१) सेवाप्रदायकले खानेपानी उत्पादन, प्रशोधन र वितरण, फोहोरपानीको सङ्कलन, प्रशोधन र सुरक्षित विसर्जनका लागि खानेपानी तथा सरसफाइ संरचनाको नियमित अवलोकन तथा निरीक्षण गर्नु पर्नेछ र आवश्यकता अनुसार नमूना परीक्षण गरी गुणस्तर कायम गराउन सञ्चालन अनुगमन गर्नु पर्नेछ । (२) सेवाप्रदायकले सेवाग्राहीलाई वितरण गरेको खानेपानी तथा सरसफाइ सेवाको गुणस्तर ऐनको दफा ३६ बमोजिम तोकेका मापदण्ड अनुरुप भए नभएको यकिन गर्न सेवाप्रदायक आफैँले वा निरीक्षकले परिपालन अनुगमन गर्नुपर्नेछ । (३) सेवाप्रदायकबाट वितरित खानेपानी तथा सरसफाइ सेवा स्वास्थ्यको दृष्टिकोणले सुरक्षित, ग्राह्य र जोखिमरहित भए नभएको यकिन गर्न स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय वा सो अन्तर्गतका निकायले आवश्यकता अनुसार खानेपानी तथा सरसफाइ सेवाको गुणस्तर निगरानी गर्नुपर्नेछ । ६९. निर्देशन पालना गर्नुपर्ने: (१) निरीक्षकले अनुगमनको क्रममा कुनै सेवा प्रदायकले ऐन तथा यस नियमावली बमोजिमको मापदण्ड पालना गरेको नदेखेमा त्यस्तो सेवाप्रदायकलाई पहिलो पटक नब्बे दिनभित्र आवश्यक मापदण्ड पूरा गरी सेवा उपलब्ध गराउन निर्देशन दिनेछ र सोको जानकारी मन्त्रालयले तोकेको अधिकारीलाई दिनुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको निर्देशनको कार्यान्वयन गर्दा समय अपुग भएको भनी सेवा प्रदायकबाट अनुरोध भएमा मन्त्रालयले तोकेको अधिकारीको अनुमति लिई निरीक्षकले बढीमा साठी दिनसम्मको समय थप गर्न सक्नेछ । (३) उपनियम (१) र (२) बमोजिमको अवधिभित्र निरीक्षकले दिएको निर्देशन सम्बन्धित सेवाप्रदायकले कार्यान्वयन नगरेमा त्यस्तो सेवाप्रदायकको अनुमतिपत्र रद्द गर्न निरीक्षकले मन्त्रालयले तोकेको अधिकारी समक्ष सिफारिस गर्न सक्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम निरीक्षकबाट सिफारिस भई आएमा मन्त्रालयले तोकेको अधिकारीले तीस दिन भित्र अनुमतिपत्र रद्द गरी सोको जानकारी सम्बन्धित सेवाप्रदायक र सरोकारवालालाई दिनुपर्नेछ । ७०. गुणस्तर पार्श्व चित्र प्रतिवेदन प्रकाशन गर्नुपर्ने: विभागले खानेपानी तथा फोहोरपानीको परीक्षण गर्न नेपाल सरकारबाट स्थापना गरेको प्रयोगशाला वा नियम ६६ बमोजिम सूचीकृत प्रयोगशालाबाट प्राप्त पानी तथा फोहोरपानी परीक्षणको नतिजालाई आवश्यक विश्लेषण गरी खानेपानी सेवा तथा सरसफाइ सेवाको गुणस्तरको स्थिति झल्किने गरी वार्षिक रुपमा गुणस्तर पार्श्व चित्र प्रतिवेदन प्रकाशन गर्नुपर्नेछ । परिच्छेद-११ । विविध । ७१. समन्वय समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार: ऐनको दफा ५५ मा उल्लिखित व्यवस्थाका अतिरिक्त समन्वय समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) विभाग, मन्त्रालयले तोकेको अधिकारी, प्रदेश र स्थानीय तहबाट अनुमतिपत्र प्राप्त संस्था र आयोगबीच समन्वय गर्ने, । (ख) प्रदेश तथा स्थानीय तहबाट मन्त्रालयमा पेस गर्नुपर्ने खानेपानी तथा सरसफाइ क्षेत्रसम्बन्धी प्रतिवेदनका लागि समन्वय गर्ने, ।
खानेपानी तथा सरसफाइ नियमावली २०८१ (Drinking Water and Sanitation Regulation, 2024)

(क) विभाग, मन्त्रालयले तोकेको अधिकारी, प्रदेश र स्थानीय तहबाट अनुमतिपत्र प्राप्त संस्था र आयोगबीच समन्वय गर्ने, । (ख) प्रदेश तथा स्थानीय तहबाट मन्त्रालयमा पेस गर्नुपर्ने खानेपानी तथा सरसफाइ क्षेत्रसम्बन्धी प्रतिवेदनका लागि समन्वय गर्ने, । (ग) खानेपानी तथा सरसफाइ सम्बन्धी पूर्वाधार निर्माण र सेवा सञ्चालनका सम्बन्धमा अनुगमन संयन्त्रको निर्माण गर्ने र तत् सम्बन्धमा निर्देशन दिने, । (घ) खानेपानी तथा सरसफाइ सम्बन्धी नीति तथा योजना तर्जुमा र कार्यान्वयनमा आवश्यकता अनुसार सरोकारवालाको राय तथा सुझाव लिने, । (ङ) खानेपानी सेवा तथा सरसफाइ सेवा प्रवाह सम्बन्धमा अन्य आवश्यक समन्वय गर्ने । ७२. विद्युतीय एकीकृत नक्सा तयारी तथा विवरण अद्यावधिक गर्नुपर्ने: (१) ऐनको दफा ५६ को प्रयोजनको लागि नेपाल सरकारले यो नियमावली प्रारम्भ भएको मितिले तीन वर्षभित्र विद्युतीय अभिलेख सहितको एकीकृत नक्सा तयार गर्नुपर्नेछ । (२) अनुमतिपत्र प्राप्त संस्था वा सेवाप्रदायकले समेत आफ्नो खानेपानी तथा सरसफाइ सेवा सम्बन्धी विवरण उपनियम (१) बमोजिमको विद्युतीय एकीकृत नक्सा अद्यावधिक गर्नका लागि सोही अनुसार निर्दिष्ट गरिएको ढाँचामा उपलब्ध गराउनुपर्नेछ । (३) उपनियम (२) को प्रयोजनको लागि अनुमतिपत्र प्राप्त संस्था वा सेवाप्रदायकले आफ्नो सेवा प्रणालीको खानेपानी तथा सरसफाइ सेवा सम्बन्धी आवश्यक विवरण अद्यावधिक गरी राख्नुपर्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिमको विवरण मन्त्रालय, विभाग, मन्त्रालयले तोकेको अधिकारी, आयोग वा अनुमति प्रदान गर्ने अधिकारीले माग गरेका बखत उपलब्ध गराउनुपर्नेछ । ७३. गुनासो सुनुवाई गर्नुपर्ने: (१) खानेपानी तथा सरसफाइ सेवाको गुणस्तर तथा सेवाको सम्बन्धमा उपभोक्ताबाट गुनासो प्राप्त भएमा त्यस्तो गुनासो उपर सेवाप्रदायकले आवश्यक जाँचबुझ गरी गुनासो प्राप्त भएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र गुनासो सुनुवाई गर्नुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको सेवा प्रदायकको निर्णयमा चित्त नबुझेमा त्यस्तो निर्णयको जानकारी पाएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र उपभोक्ताले विभागमा गुनासो दर्ता गराउन सक्नेछन् । (३) उपनियम (२) बमोजिम गुनासो प्राप्त भएपछि विभागले त्यस सम्बन्धमा जाँचबुझ गरी आवश्यक विवरण माग्नुपर्ने वा कुनै विषयमा स्पष्ट गर्नुपर्ने देखिएमा गुनासो प्राप्त भएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र निरीक्षकलाई सात दिनको समय दिई गुनासो सुनुवाईका लागि निर्देशन दिन सक्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिमको निर्देशन प्राप्त भएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र जाँचबुझ तथा आवश्यकता अनुसार स्थलगत अनुगमन गरी निरीक्षकले गुनासो सुनुवाई सम्बन्धमा सेवाप्रदायकलाई आवश्यक निर्देशन दिनुपर्नेछ । (५) उपनियम (४) बमोजिम निरीक्षकले दिएको निर्देशन पालना गर्नु सेवाप्रदायकको कर्तव्य हुनेछ । ७४. सार्वजनिक सुनुवाई गर्नुपर्ने: (१) आयोगले खानेपानी तथा सरसफाइ सेवा महसुल निर्धारण तथा पानीको थोक खरिद तथा बिक्री दर निर्धारण गर्नु पूर्व सार्वजनिक सुनुवाई गर्नुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम सार्वजनिक सुनुवाई गर्दा अवलम्बन गर्नुपर्ने प्रक्रिया आयोगले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम गरिने सार्वजनिक सुनुवाई सम्बन्धी प्रतिवेदन अनुसूची-१० बमोजिमको ढाँचामा तयार गर्नुपर्नेछ ।
खानेपानी तथा सरसफाइ नियमावली २०८१ (Drinking Water and Sanitation Regulation, 2024)

(२) उपनियम (१) बमोजिम सार्वजनिक सुनुवाई गर्दा अवलम्बन गर्नुपर्ने प्रक्रिया आयोगले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम गरिने सार्वजनिक सुनुवाई सम्बन्धी प्रतिवेदन अनुसूची-१० बमोजिमको ढाँचामा तयार गर्नुपर्नेछ । ७५. सार्वजनिक गर्नुपर्ने: आयोगले निर्धारण गरेको खानेपानी तथा सरसफाइ महसुल, शुल्क तथा सेवा शुल्क र पानीको थोक खरिद तथा बिक्री मूल्यको विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्नेछ । ७६. प्रचलित कानून बमोजिमको शर्त पूरा गर्नुपर्ने: खानेपानी तथा सरसफाइ पूर्वाधार निर्माण गर्नु अघि प्रचलित कानून बमोजिम वातावरणीय अध्ययन प्रतिवेदन तयारी, स्वीकृति तथा सोको कार्यान्वयन गर्नुपर्ने वा कुनै निकायको पूर्वस्वीकृति लिनुपर्ने रहन्छ भने सो बमोजिमका कार्य सम्पन्न भएपछि मात्र आयोजना कार्यान्वयन गर्नुपर्नेछ । ७७. विपद्को अवस्थामा सेवाको सुनिश्चितता गर्ने: सेवाप्रदायकले विपद्को अवस्थामा खानेपानी तथा सरसफाइ सेवा सञ्चालन निरन्तर हुन सक्ने आवश्यक व्यवस्था गरी सो सम्बन्धी जानकारी सम्बन्धित स्थानीय तह र उपभोक्तालाई दिनुपर्नेछ । ७८. भल्भ र हाईड्रान्ट्सको सुनिश्चितता गर्ने: अनुमतिपत्र प्राप्त संस्था तथा सेवाप्रदायकले आफ्नो सेवा क्षेत्रभित्र पर्याप्त मात्रामा भल्भ र हाईड्रान्ट्सको व्यवस्था गरी सोको उचित संरक्षण तथा संवर्धनको व्यवस्था गर्नुपर्नेछ । ७९. वर्षातको पानी सङ्कलन, उपयोग र पुनर्भरण: (१) भूमिगत पानीको उपयोग गर्ने व्यक्ति वा सङ्गठित संस्थाले वर्षातको पानी सङ्कलन, उपयोग तथा पुनर्भरणलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेछ । (२) उपनियम (१) को प्रयोजनको लागि नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार र स्थानीय तहले आवश्यक आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोग गर्न सक्नेछन् । ८०. राजस्वमा दाखिला गर्नुपर्ने: नियम ४, ५ र ६ बमोजिमको अनुमतिपत्रको दस्तुर र नियम १२ बमोजिमको अनुमतिपत्र नवीकरण दस्तुर नेपाल सरकारको राजस्व खातामा दाखिला गर्नुपर्नेछ । ८१. मापदण्ड कार्यान्वयन गर्ने दायित्व: ऐनको दफा ५३ को उपदफा (२) बमोजिम नदी तथा ताल तलैयाको जल गुणस्तर सम्बन्धी मापदण्डको कार्यान्वयन गर्ने वा गराउने र सोको अनुगमन, नियमन तथा व्यवस्थापन गर्ने दायित्व देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) एक भन्दा बढी प्रदेशमा अवस्थित नदी, ताल तलैयाको जल गुणस्तर सम्बन्धी मापदण्डको कार्यान्वयन गर्ने वा गराउने र सोको अनुगमन, नियमन तथा व्यवस्थापन गर्ने दायित्व विभागको, । (ख) एक भन्दा बढी स्थानीय तहभित्र अवस्थित ताल तलैयाको जल गुणस्तर सम्बन्धी मापदण्डको कार्यान्वयन गर्ने वा गराउने र सोको अनुगमन, नियमन तथा व्यवस्थापन गर्ने दायित्व सम्बन्धित प्रदेशको, । (ग) एक स्थानीय तह भित्र अवस्थित ताल तलैयाको जल गुणस्तर सम्बन्धी मापदण्डको कार्यान्वयन गर्ने वा गराउने र सोको अनुगमन, नियमन तथा व्यवस्थापन गर्ने दायित्व सम्बन्धित स्थानीय तहको । ८२. विवरण पेस गर्नुपर्ने: ऐनको दफा १६ बमोजिमको विवरण प्रत्येक आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले साठी दिनभित्र स्थानीय तहले प्रदेशको खानेपानी सम्बन्धी विषय हेर्ने मन्त्रालयमा र सो मन्त्रालयले आफ्नो र स्थानीय तहबाट प्राप्त विवरण आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले नब्बे दिनभित्र मन्त्रालयमा पेस गर्नुपर्नेछ ।
खानेपानी तथा सरसफाइ नियमावली २०८१ (Drinking Water and Sanitation Regulation, 2024)

८२. विवरण पेस गर्नुपर्ने: ऐनको दफा १६ बमोजिमको विवरण प्रत्येक आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले साठी दिनभित्र स्थानीय तहले प्रदेशको खानेपानी सम्बन्धी विषय हेर्ने मन्त्रालयमा र सो मन्त्रालयले आफ्नो र स्थानीय तहबाट प्राप्त विवरण आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले नब्बे दिनभित्र मन्त्रालयमा पेस गर्नुपर्नेछ । ८३. प्रतिवेदन पेस गर्नुपर्ने: (१) अनुमतिपत्र प्राप्त संस्थाले अनुमतिपत्रमा उल्लेख भएका शर्तको प्रगति प्रतिवेदन अनुमति प्रदान गर्ने अधिकारीसमक्ष वार्षिक रुपमा आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले साठी दिनभित्र पेस गर्नुपर्नेछ । (२) उपभोक्ता संस्थाले अनुमतिपत्र प्रदान गर्ने अधिकारी र स्थानीय तहसमक्ष अनिवार्य रुपमा अनुसूची-११ बमोजिमको ढाँचामा वार्षिक प्रतिवेदन आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले साठी दिनभित्र नियमित रूपमा बुझाउनुपर्नेछ । (३) अनुमतिपत्र प्राप्त संस्था वा सेवाप्रदायकले प्रत्येक आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले तीन महिनाभित्र आफूले निर्माण वा सञ्चालन गरेको सेवाको विवरण र आफ्नो आय व्ययको विवरण मान्यता प्राप्त लेखा परीक्षकबाट लेखा परीक्षण गर्न लगाई विभाग र मन्त्रालयले तोकेको अधिकारी समक्ष पेस गर्नुपर्नेछ । ८४. अनुसूचीमा हेरफेर: मन्त्रालयले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी अनुसूचीमा आवश्यक हेरफेर गर्न सक्नेछ । ८५. खारेजी र बचाउ: (१) खानेपानी सेवा महसुल (असुल उपर गर्ने) नियमावली, २०५० र खानेपानी नियमावली, २०५५ खारेज गरिएको छ । (२) उपनियम (१) बमोजिमका नियमावली बमोजिम भए गरेका काम कारबाही यसै नियमावली बमोजिम भए गरेको मानिनेछ । अनुसूची-१ । (नियम ४ को उपनियम (१) तथा नियम ६ को उपनियम (१) सँग सम्बन्धित) । खानेपानी तथा सरसफाइ सेवा प्रदान, आयोजना वा सेवा प्रणालीको सर्वेक्षण, निर्माण, सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्न/खानेपानीको स्रोतको सार्वजनिक, संस्थागत, व्यावसायिक वा औद्योगिक उपयोग गर्न/ढल निकास सेवासम्बन्धी अनुमतिपत्रका लागि निवेदनको ढाँचा । श्री , । खानेपानी तथा सरसफाइ सेवा प्रदान वा सेवा प्रणालीको सर्वेक्षण, निर्माण, सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्न/खानेपानीको स्रोतको सार्वजनिक, संस्थागत, व्यावसायिक वा औद्योगिक उपयोग गर्न/ढल निकास सेवा सम्बन्धी अनुमतिपत्र पाउनको लागि देहायका विवरणहरू खुलाई यो निवेदन पेस गरेको छु । १. अनुमतिपत्र लिन चाहने सङ्गठित संस्थाको: । (क) नाम: । (ख) ठेगाना: । स्थायी: । अस्थायी: । २. खानेपानी तथा सरसफाइ वा ढल निकास सेवाको किसिम: । ३. उपयोग गर्न चाहेको खानेपानी स्रोतको नाम: । ४. खानेपानी स्रोत रहेको स्थान:- । प्रदेश जिल्ला । गाउँपालिका/नगरपालिका वडा नं. । ५. पानीको स्रोतको परिमाण:- (लि./सेकेण्ड) । ६. खानेपानीको लागि स्रोतबाट उपयोग गर्ने पानीको परिमाण:- (लि./सेकेण्ड) । ७. खानेपानी तथा सरसफाइ सेवा सञ्चालन गर्न लाग्ने: । (क) अनुमानित लागत: । (ख) लगानीको किसिम: । (ग) लगानीको स्रोत: । ८. खानेपानी तथा सरसफाइ सेवा सम्बन्धमा: । (क) काम शुरु गर्ने मिति: । (ख) काम सम्पन्न गर्ने मिति: । (ग) सेवाको माग र आपूर्तिको प्रक्षेपण: । (घ) प्रशोधन वा वितरण वा पूर्वाधारको विस्तार: । (ङ) प्रशोधन तथा सेवा व्यवस्थापनमा प्रयोग गरिने प्रविधिको विवरण: । (च) प्रदान गरिने सेवाको स्तर: । ९. सेवा उपलब्ध गराउन सकिने मिति: । १०. सेवा सञ्चालन गरिने क्षेत्र: । (क) प्रदेश: । (ख) गाउँपालिका/नगरपालिका: । (ग) वडा नं.: ।