chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
खाद्य नियमावली २०२७ (Food Regulation, 1970)

(२) उपनियम (१) बमोजिमको व्यक्तिलाई डाक्टरी जाँच गराउँदा रोग फैलन वा फैलाउन सक्ने ठहरिएमा त्यस्तो व्यक्तिलाई खाद्य पदार्थ बेच्न वा बनाउन वा सो स्थानमा बस्न रोक्न सक्नेछ । चौथो संशोधनद्वारा थप । ९क. खाद्य पदार्थ नष्ट गर्न सक्ने: कुनै खाद्य पदार्थ उत्पादन वा बिक्री भैरहेको वा बिक्रीको लागि रहेको अवस्थामा आँखाले स्पष्ट देखिने गरी सडेको गलेको, कुहिएको वा कीरा परेको वा अन्य कुनै कारणबाट खान नहुने स्थिति भई परीक्षणको लागि पठाइएकामा त्यस्तो खाद्य पदार्थ प्रतिवेदन प्राप्त नभएसम्म राखिछोड्दा झन् बिग्रिन सक्ने अवस्था भएमा स्थानीय प्रशासन वा नगरपालिका वा गाउँ विकास समितिको प्रतिनिधिसमेत राखी खाद्य निरीक्षकले उक्त खाद्य पदार्थ तत्कालै गाडेर, जलाएर वा अन्य कुनै उपायद्वारा नष्ट गर्न सक्नेछ । परिच्छेद-४ । खाद्य पदार्थको विश्लेषण । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । १०. खाद्य पदार्थको नमूना: (१) खाद्य पदार्थको नमूना लिँदा खाद्य निरीक्षकले नमूना लिने ठाउँ मा नै अनुसूची-३ मा तोकिएको अनुपातमा दुई खण्डमा नमूना लिई प्रत्येक खण्डलाई बेग्ला बेग्लै भाँडामा राखी आवरणले बेरी लाहाछाप लगाई देहाय बमोजिम गर्नुपर्नेछः- । (क) एउटा भाँडो विश्लेषण परीक्षणको लागि सार्वजनिक विश्लेषक समक्ष अविलम्ब पठाउने । (ख) एउटा भाँडो स्थानीय जिल्ला अधिकारी समक्ष पठाउने । (२) उपनियम (१) बमोजिमको भाँडाहरु त्यसभित्र राखिएको खाद्य पदार्थ बाहिर निष्कन, चुहिन र कुनै बाहिरी पदार्थ भित्र पस्न वा पसाल्न नपाउने गरी बनेको र सफा हुनु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम खाद्य निरीक्षकले नमूनाको लागि खाद्य पदार्थ लिँदा त्यस्तो खाद्य पदार्थको कुल परिमाणको प्रचलित मूल्य सम्बन्धित खाद्य पदार्थको धनी वा बिक्रेतालाई तिर्नु पर्नेछ । (४) खाद्य पदार्थ राखिएको भाँडो मोडिएको आवरणमा र अनुसूची-२ बमोजिमको सूचनामा खाद्य पदार्थको धनी वा बिक्रेताले सहीछाप गर्नु पर्नेछ । (५) उपनियम (४) बमोजिम खाद्य पदार्थ राखिएको भाँडो मोडिएको आवरणमा र अनुसूची-२ बमोजिमको सूचनामा खाद्य पदार्थको धनी वा बिक्रेताले सहीछाप नगरेमा खाद्य निरीक्षकले विश्लेषणको लागि सार्वजनिक विश्लेषक समक्ष नमूना पठाउँदा खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको प्रमुख र स्थानीय जिल्लाअधिकारीलाई सो कुराको जानकारी दिनु पर्नेछ । ११. खाद्य पदार्थको नमूना पठाउँदा गर्नु पर्ने: (१) खाद्य निरीक्षक वा मुद्दा हेर्ने अधिकारी वा पुनरावेदन सुन्ने अदालतले विश्लेषण परीक्षणको लागि पहिलो संशोधनद्वारा झिकिएको । नमूना पठाउँदा देहाय बमोजिम गरी पठाउनु पर्दछः- । (क) खाद्य पदार्थको नमूनालाई अनुसूची-४ मा तोकिए बमोजिमको फारामसाथ संलग्न गरी लाहाछाप लगाई सुरक्षासाथ पठाउनु पर्दछ, । (ख) खाद्य पदार्थ नमूना राखिएको भाँडा वा बट्टामा र त्यसलाई मोडिएको बाहिरी आवरणमा समेत नमूनाको वस्तुको नाम परिमाण वा संकलनको सांकेतिक संख्या केही भए सो स्पष्ट रुपमा अंकित भएको हुनु पर्दछ, । (ग) खण्ड (क) बमोजिमको फारामको एउटा प्रतिलिपि र नमूनाको भाँडोको आवरणमा लगाइएको लाहाछापका नमूना छुट्टै खाममा राखी) पठाउनु पर्दछ, । (घ) त्यस्तो नमूना राखिएको भाँडोको बिर्को बाटोमा नखुलने र नचुहीने किसिमबाट बन्द गरी सो भाँडोलाई बाक्लो कागजमा अन्य बेर्ने पदार्थले बेरी त्यसलाई पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित ।
खाद्य नियमावली २०२७ (Food Regulation, 1970)

(ग) खण्ड (क) बमोजिमको फारामको एउटा प्रतिलिपि र नमूनाको भाँडोको आवरणमा लगाइएको लाहाछापका नमूना छुट्टै खाममा राखी) पठाउनु पर्दछ, । (घ) त्यस्तो नमूना राखिएको भाँडोको बिर्को बाटोमा नखुलने र नचुहीने किसिमबाट बन्द गरी सो भाँडोलाई बाक्लो कागजमा अन्य बेर्ने पदार्थले बेरी त्यसलाई पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । धागो वा डोरीले बाँधी कम्तीमा विभिन्न चार ठाउँ मा अक्षर स्पष्ट बुझिने गरी लाहाछाप लगाइएको हुनु पर्दछ र यसरी लाहाछाप लगाईदा उक्त लाहाछाप नउप्काई त्यस्तो भाँडो खोल्न नसकिने गरेको हुनु पर्दछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त भएको खाद्य पदार्थको नमूनाको आवरणमा लागेको लाहाछाप ठीक छ छैन भन्ने जाँच गरी त्यस्तो अवस्थाको रेकर्ड राखी यो नमूनाको आवरण खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको प्रमुख वा सार्वजनिक विश्लेषक वा निजले अनुमति दिएको व्यक्तिले खोल्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त हुन आएको खाद्य पदार्थको नमूना विश्लेषण परीक्षण गरी सो को नतीजा अनुसूची-५ मा तोकिए बमोजिमको फाराममा चौथो संशोधनद्वारा थप । खाद्य निरीक्षक वा सम्बन्धित अधिकृत वा अदालतलाई पठाउनु पर्दछ । १२. खाद्य पदार्थको नमूनामा प्रिजर्भेटिभ हाल्ने: (१) यस नियमावली बमोजिम विश्लेषण परीक्षणको लागि लिइएको खाद्य पदार्थको नमूना सडन गल्न र बिग्रन नपाउने गरी सुरक्षित राख्न खाद्य निरीक्षकले अनुसूची-६ बमोजिमको परिरक्षी (प्रिजर्भेटिभ) हाल्नु पर्नेछ । (२) नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी अनुसूची-६ मा लेखेका कुराहरुलाई समय समयमा हेरफेर तथा थपघट गर्न सक्नेछ । १३. खाद्य पदार्थको जिम्मा: (१) खाद्य निरीक्षकले कुनै खाद्य पदार्थ दूषित वा न्यूनस्तरको छ भन्ने शंका लागि यस नियमावली बमोजिम त्यस्तो खाद्य पदार्थको नमूना लिइसकेपछि सो पदार्थ बिक्रीवितरण वा हिनामिना नहुने गर्न रोक्का राख्नु पर्ने देखेमा नियम ८ बमोजिम गरी सो पदार्थको स्टक सम्पूर्ण वा निजलाई शंका लागेसम्मको अंशमा लाहाछाप मारी आफ्नो जिम्मामा राख्न सक्नेछ र यसरी जिम्मा लिएको खाद्य पदार्थको अनुसूची-७ मा तोकिएको ढाँचाको भरपाई सम्बन्धित व्यक्तिलाई दिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम आफ्नो जिम्मा राख्न आवश्यक नपर्ने वा सम्भव नहुने देखेमा त्यस्तो खाद्य पदार्थको धनीलाई सो लाहाछाप मारिएको पदार्थ सुरक्षितसाथ राख्ने कागज गराई अनुसूची-८ बमोजिमको आदेश दिनु पर्दछ । १४. खाद्य पदार्थ दूषित वा न्यूनस्तरको नठहरिएमा रोक्का रहेको पदार्थ फुकुवा गर्ने: यस नियमावली बमोजिम नमूना लिइएको खाद्य पदार्थको विश्लेषण परीक्षण गरिदा कुनै खाद्य पदार्थ दूषित वा न्यूनस्तरको नठहरिएमा मुद्दा परिसकेको नभए खाद्य निरीक्षकले नै सो खाद्य पदार्थ फुकुवा वा फिर्ता गर्नेछ र मुद्दा परिसकेको भए मुद्दा हेर्ने अधिकारी वा अदालतले त्यस्तो रोक्का भै राखेको खाद्य पदार्थ फुकुवा गर्ने वा सम्बन्धित व्यक्तिलाई फिर्ता दिने आदेश दिनेछ । १५. मुद्दा दायर गर्ने गराउने: (१) यस नियमावली बमोजिम नमूना लिइएको खाद्य पदार्थ विश्लेषण परीक्षण गरिदा चौथो संशोधनद्वारा संशोधित ।
खाद्य नियमावली २०२७ (Food Regulation, 1970)

१५. मुद्दा दायर गर्ने गराउने: (१) यस नियमावली बमोजिम नमूना लिइएको खाद्य पदार्थ विश्लेषण परीक्षण गरिदा चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । दूषित वा न्यूनस्तरको ठहरिएमा वा ऐन वा यस नियमावली विपरीत हुने काम कारवाही भएको ठहरिएमा खाद्य निरीक्षकले ऐन बमोजिमको स्पष्ट अभियोग र तत्सम्बन्धी सम्पूर्ण विवरण खोली मुद्दा हेर्ने अधिकारी समक्ष प्रस्तुत गर्नु पर्नेछ । (२) ऐन तथा यस नियमावलीको उल्लंघन गरे बापत कुनै व्यक्ति वा संगठित संस्था उपरको कानूनी कारवाहीमा मुद्दा हेर्ने र पुनरावेदन सुन्ने सम्बन्धित अधिकारी र अदालतलाई सहयोग गर्नु सम्बन्धित खाद्य निरीक्षकको कर्तव्य हुनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । १५क. खाद्य पदार्थको पुनर्वित्लेषण परीक्षण: नियम १५ बमोजिम मुद्दा दायर भैसकेपछि अभियुक्तले सम्बन्धित खाद्य पदार्थको पुनर्वित्लेषण परीक्षण गराई पाउँ भनी निवेदन गरेमा मुद्दा हेर्ने अधिकारी वा पुनरावेदन सुन्ने अदालतले मनासिब ठहराएमा दोस्रो संशोधनद्वारा थप । नियम १० को उपनियम (१) को खण्ड (ख) बमोजिम रहेको सम्बन्धित खाद्य पदार्थ पुनर्वित्लेषण परीक्षणको लागि खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको प्रमुख समक्ष पठाउन सक्नेछ र यसको पुनर्वित्लेषण भइसकेपछि पुनः अर्को विश्लेषणको लागि निवेदन गर्न पाइने छैन । १५ख. अधिकारी तोकिएको: ऐनको दफा ४क. को प्रयोजनको लागि अधिकारी प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई तोकिएकोछ । परिच्छेद-५ । खाद्यस्तर निर्धारण समिति । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । १६. खाद्यस्तर निर्धारण समितिको गठन: (१) ऐन तथा यस नियमावलीमा तोकिएबमोजिमको काम गर्नको लागि देहाय बमोजिमको एउटा खाद्यस्तर निर्धारण समिति गठन गरिएकोछः- । (क) सचिव, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालय - अध्यक्ष । (ख) प्रतिनिधि, कानून तथा न्याय मन्त्रालय - सदस्य । (ग) प्रतिनिधि, उद्योग मन्त्रालय - सदस्य । (घ) प्रतिनिधि, वाणिज्य मन्त्रालय - सदस्य । (ङ) प्रतिनिधि, आपूर्ति मन्त्रालय - सदस्य । (च) प्रतिनिधि, गृह मन्त्रालय - सदस्य । (छ) प्रतिनिधि, स्वास्थ्य मन्त्रालय - सदस्य । (ज) प्रतिनिधि, काठमाडौँ महानगरपालिका - सदस्य । (झ) उद्योग वाणिज्य महासंघद्वारा मनोनीत खाद्य उद्योग व्यवसायी एकजना - सदस्य । (ज) खाद्य उपभोक्ताहरु मध्येबाट आपूर्ति मन्त्रालयद्वारा मनोनीत एकजना - सदस्य । (ट) प्रमुख, खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभाग - सदस्य-सचिव । (२) मन्त्रालयस्तरको प्रतिनिधि सदस्य कम्तीमा उप-सचिव स्तरको हुनु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) को खण्ड (झ) र (ज) बमोजिम मनोनीत सदस्यहरूको पदावधि दुई वर्षको हुनेछ । तर कुनै मनोनीत सदस्य बिना सूचना लगातार तीन पटकसम्म समितिको बैठकमा अनुपस्थित रहेमा निजको स्थानमा अन्य व्यक्तिलाई मनोनीत गर्न सकिनेछ । (४) नेपाल सरकारले आवश्यक देखेमा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी उपनियम (१) बमोजिम सदस्यहरुमा हेरफेर वा थपघट गर्न सक्नेछ । चौथो संशोधनद्वारा थप । १६क. समितिको बैठक सम्बन्धी कार्यविधि: (१) समितिको बैठक अध्यक्षको निर्देशन अनुसार सदस्य-सचिवले बोलाउनेछ । (२) समितिको बैठकको अध्यक्षता अध्यक्षले गर्नेछ र अध्यक्षको अनुपस्थितिमा उपस्थित सदस्यहरु मध्येबाट छानिएको व्यक्तिले बैठकको अध्यक्षता गर्नेछ । (३) समितिले आवश्यक ठानेमा सम्बन्धित विषयको विशेषज्ञलाई समितिको बैठकमा पर्यवेक्षकको रुपमा भाग लिन आमन्त्रण गर्न सकिनेछ ।
खाद्य नियमावली २०२७ (Food Regulation, 1970)

(२) समितिको बैठकको अध्यक्षता अध्यक्षले गर्नेछ र अध्यक्षको अनुपस्थितिमा उपस्थित सदस्यहरु मध्येबाट छानिएको व्यक्तिले बैठकको अध्यक्षता गर्नेछ । (३) समितिले आवश्यक ठानेमा सम्बन्धित विषयको विशेषज्ञलाई समितिको बैठकमा पर्यवेक्षकको रुपमा भाग लिन आमन्त्रण गर्न सकिनेछ । (४) समितिको बैठकमा सम्पूर्ण सदस्य संख्याको पचास प्रतिशतभन्दा बढी सदस्य उपस्थित भएमा गणपूरक संख्या पुगेको मानिनेछ । (५) समितिको निर्णय बहुमतको आधारमा हुनेछ र मत बराबर भएमा अध्यक्षले निर्णायक मत दिनेछ । (६) समितिले अन्य कार्यविधि समिति आफैले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । चौथो संशोधनद्वारा थप । १६ख. बैठक भत्ता: (१) समितिका सदस्यहरु तथा समितिको बैठकमा आमन्त्रित विशेषज्ञले प्रत्येक बैठकमा भाग लिए बापत नेपाल सरकारबाट निर्धारण भए बमोजिमको बैठक भत्ता पाउनेछन् । (२) नियम १७ को उपनियम (३) बमोजिम गठित उप-समितिका सदस्यहरुले प्रत्येक बैठकमा भाग लिए बापत समितिका सदस्यहरुले पाए सरहको बैठक भत्ता पाउनेछन् । १७. समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार: (१) खाद्य पदार्थको गुणस्तर र मात्रा कुन परिधिभित्रका हुनुपर्छ भन्ने कुरा निर्धारण गरी सो गुणस्तर र मात्रा कायम राख्न लगाउने सम्बन्धमा नेपाल सरकारलाई सल्लाह दिनु यस समितिको कर्तव्य हुनेछ । (२) खाद्य पदार्थको सम्बन्धमा नेपाल सरकारले सल्लाह मागेमा त्यस्तो सल्लाह दिनु समितिको कर्तव्य हुनेछ । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । (३) समितिले कुनै खास कामको लागि आवश्यकता अनुसार उप-समिति गठन गर्न सक्नेछ । त्यस्तो उपसमितिको काम, कर्तव्य र अधिकार तथा कार्यविधि समितिले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ । (४) समितिले आफ्नो कार्यविधि निर्धारित गर्नको लागि आवश्यक विनियमहरु बनाउन सक्नेछ । तर त्यस्तो विनियम नेपाल सरकारको स्वीकृति प्राप्त भएपछि मात्र लागू हुनेछ । (५) समितिले आफ्नो कार्यालयको लागि आवश्यक कर्मचारी नियुक्ति गर्न सक्नेछ । (६) समितिले नेपाल सरकारसँग सम्पर्क राख्दा साधारणतः पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित । कृषि तथा सहकारी मन्त्रालय मार्फत राख्नेछ । परिच्छेद-६ । प्याक गरिएको खाद्य पदार्थको लेबल । १८. प्याक गरिएको खाद्य पदार्थको बट्टामा लेबुल गराउने: (१) प्याक गरिएको खाद्य पदार्थको भाँडोको बैरन आवरणमा देहाय बमोजिमको तथ्य वा विवरण खुल्ने गरी लेबुल नलगाई त्यस्तो खाद्य पदार्थ बिक्री गर्न वा बिक्रीको लागि राख्न पाइने छैनः- । (क) खाद्य पदार्थको विवरण सजिलैसँग स्पष्ट देखिने गरी लेबुलमा खुलेको हुनुपर्छ र उपरोक्त खाद्य पदार्थ एकभन्दा बढी बैरन वा भाडाभित्र राखिएको भएमा त्यस्तो भित्री बैरन वा भाँडामा पनि लेबुल लगाउनु पर्नेछ, । (ख) खाद्य पदार्थ प्याक गर्ने वा बिक्रीको लागि लेबुल लगाउने व्यवसायीको नाम तथा ठेगाना स्पष्ट लेबुलमा उल्लेख भएको हुनु पर्नेछ र पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित । नेपालमा व्यवसाय गर्ने कुनै व्यवसायीको निर्देशन वा निजको तर्फबाट यसरी खाद्य पदार्थ प्याकिङ्ग वा लेबुल लगाउने काम भएको रहेछ भने त्यस्तो लेबुलमा सो व्यवसायीको पनि नाम तथा ठेगाना खुलेको हुनु पर्नेछ, ।
खाद्य नियमावली २०२७ (Food Regulation, 1970)

नेपालमा व्यवसाय गर्ने कुनै व्यवसायीको निर्देशन वा निजको तर्फबाट यसरी खाद्य पदार्थ प्याकिङ्ग वा लेबुल लगाउने काम भएको रहेछ भने त्यस्तो लेबुलमा सो व्यवसायीको पनि नाम तथा ठेगाना खुलेको हुनु पर्नेछ, । (ग) एउटै मात्र खाद्य पदार्थबाट बनेको भए सो खाद्य पदार्थको वास्तविक नाम खोलिनु पर्ने र दुई वा दुईभन्दा बढी खाद्य पदार्थ मिली बनेको खाद्य पदार्थ भए त्यस्तो सम्मिश्रित खाद्य पदार्थको प्रचलित नाम भए सो नाम र त्यसमा समावेश गरिएका छुट्टा छुट्टै खाद्य पदार्थको वास्तविक वा प्रचलित नाम तथा साधन पदार्थहरुको हकमा प्रयोग गरिएको वजन वा मात्राको क्रम अनुसार नाम र परिमाण खुलाउनु पर्नेछ । तर पानी साधकको रुपमा प्रयोग भएकोमा यो बमोजिम त्यसको परिमाण र नाप खुलाउनु पर्ने छैन, । (घ) प्याक गरिएको खाद्य पदार्थको खुद तौल वा नापको परिमाण कुनै स्पष्ट रुपमा खुलेको हुनु पर्छ र सो बमोजिम खुलेको नाप वा परिमाण कुनै हालतमा पनि कम रहेको हुनु हुँदै । प्याक गरिएको खाद्य पदार्थको भाँडा र त्यसको बैरनको तौल वा परिमाणको आधारमा बिक्री गर्न दिईएको खाद्य पदार्थ छ भने त्यसको सम्बन्धमा प्याक गरिएको भाँडा र बैरन सहितको न्यूनतम तौल वा परिमाण पनि स्पष्ट खुलेको हुनु पर्छ, । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (ङ) कुनै खाद्य पदार्थमा अनुसूची-१० को खण्ड (क) बमोजिम रङ्ग वा अनुसूची-११ को खण्ड (ख) बमोजिम परिरक्षी (प्रिजर्भेटिभ) प्रयोग गरिएमा सो प्रयोग गरिएको बुझाउने कुनै कथन वा कुनै किसिमको संकेताक्षर उल्लेख भएको हुनु पर्छ, । चौथो संशोधनद्वारा थप । (च) प्याक गरिएको खाद्य पदार्थ रहेको भाँडाको लेबुलमा अनिवार्य रुपले ब्याच नं. उत्पादन मिति र उपभोग गरिसक्नु पर्ने मिति राख्नु पर्नेछ । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । (२) उपनियम (१) बमोजिम लेबुलमा रहने विवरण नेपाली भाषा वा अंग्रेजी भाषामा हुनु पर्नेछ । यी दुई भाषाका अतिरिक्त अन्य कुनै भाषामा पनि विवरण खुलाउन चाहेमा खुलाउन सकिनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । *(३) खाद्य पदार्थमा परिरक्षी प्रयोग गरिएको भए त्यसको लेबुलमा "प्योर", "चोखो", "विशुद्ध", "शुद्ध" इत्यादि शब्दहरु लेखिएको वा त्यस्तो लेबुलमा उल्लेखित अन्य विवरणमा कुनै झुठ्ठा वा भ्रामक दावा वा संकेत रहेको हुनुहुन्न । (४) प्याक गरिएको खाद्य पदार्थको खुद्रा व्यापारीले प्याकेट खोली बिक्री गर्नामा उपनियम (१) अनुसारको लेबुल लगाउन बाध्य हुने छैन । (५) भिटामीन खनिज वा अन्य पौष्टिक पदार्थ भएको दाबी गरिएको खाद्य पदार्थको लेबुलमा उपनियम (१), (२) र (३) बमोजिम खुलाउनु पर्ने कुराहरु खुलाउँदा देहाय बमोजिमका कुराको अधीनमा रही खुलाउनु पर्नेछः- । (क) आफूले बिक्री गरेको खाद्य पदार्थको लेबुलमा नखुलाई त्यस्ता भिटामीन र । वा पौष्टिक खनिज तत्व भएको दाबी गर्न पाइने छैन । (ख) विज्ञापन वा अन्य प्रचारको विवरणमा भिटामीन खनिज र । वा अन्य पौष्टिक पदार्थको परिमाण नखोली त्यस्तो भिटामीन खनिज वा अन्य पौष्टिक भएको कुरा उल्लेख गर्न पाइने छैन । नोटः- (भिटामीन खनिज वा अन्य पौष्टिक पदार्थ भएको दाबी गरिएको खाद्य पदार्थमा त्यस्तो प्रत्येक भिटामीन र । वा त्यस्ता प्रत्येक खनिज वा अन्य पौष्टिक पदार्थ अनुसूची-९ मा तोकिए अनुसारको इकाईमा स्पष्ट उल्लेख भएको हुनु पर्दछ । ) ।
खाद्य नियमावली २०२७ (Food Regulation, 1970)

नोटः- (भिटामीन खनिज वा अन्य पौष्टिक पदार्थ भएको दाबी गरिएको खाद्य पदार्थमा त्यस्तो प्रत्येक भिटामीन र । वा त्यस्ता प्रत्येक खनिज वा अन्य पौष्टिक पदार्थ अनुसूची-९ मा तोकिए अनुसारको इकाईमा स्पष्ट उल्लेख भएको हुनु पर्दछ । ) । (६) उपनियम (५) मा जेसुकै लेखिए तापनि प्याक गरिएका देहायका खाद्य पदार्थमा लेबुल लगाउनु पर्ने बाध्यता हुने छैनः- । (क) ग्यास प्रयोगद्वारा वा कोल्ड स्टोरेज वा फ्रिजड वा अन्य कुनै व्यवस्थाले ताजा राखिएको फलफूल तथा सागपातमा, । तर माथि लेखिए बमोजिम ताजा राखिएको अवस्थामा बाहेक क्यानिङ्ग, बोतल बन्दी वा अन्य प्रशोधन व्यवस्था भएको खाद्य पदार्थलाई यो नियम बमोजिमको छुट दिइने छैन । (ख) कन्डेन्स्ड मिल्क बाहेक अन्य तरल अवस्थाको दूधमा, । (ग) सिंगै फुलमा, । (घ) क्यान वा बोतलमा बन्द गरिएको माछा, मासु भएको खाद्य पदार्थ बाहेक अन्य विभिन्न किसिमका माछा, मासुमा, । तर मासुको हकमा कुन जनावरको मासु हो भन्ने कुरा लिखित रुपमा स्पष्ट बोध हुने गरी राख्नु पर्नेछ, र । (ङ) कुनै होटलमा तयार गरिएको भोजन वा त्यसरी तयार गरिएको भोजनको कुनै भाग सम्बन्धित व्यापारीले आफ्नै मानिसद्वारा बिक्रीवितरण गरेमा, । तर भोजन तयार गर्दा प्रयोग घ्यू तेलका सम्बन्धमा यो यस्तो गरिएको घ्यू, तेल वा चिल्लो पदार्थ प्रयोग गरी बनेको भन्ने लिखित रुपमा स्पष्ट बोध हुने गरी राख्नु पर्नेछ । (७) यो नियम बमोजिम गर्नु पर्ने कर्तव्य भएको व्यक्तिले यो नियमावली बमोजिम लगाइएको लेबुललाई केरमेट थपघट वा नबुझिने गर्न वा मिटाउन हुँदैन । परिच्छेद-७ । चौथो संशोधनद्वारा झिकिएको । खाद्य पदार्थ बिक्रेताले पालन गर्नु पर्ने कुरा । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । १९. दूषित, न्यूनस्तरको वा हानिकारक खाद्य पदार्थ बिक्री गर्न मनाही: कुनै पनि व्यक्तिले आफै वा आफ्नो प्रतिनिधिद्वारा देहाय बमोजिमको खाद्य पदार्थ उत्पादन गर्न, बिक्री गर्न वा बिक्रीको लागि राख्न पाउने छैन:- । (क) दूषित वा न्यूनस्तरको खाद्य पदार्थ, । (ख) ब्रोमिनेटेड भेजिटेबल आयल (वी.भी.ओ.) मिसिएका खाद्य पदार्थ, । (ग) खेसरी, खेसरीको दाल, खेसरीको पीठो तथा खेसरीयुक्त खाद्य पदार्थ, । (घ) कार्वाइट ग्यास (एसिटिलिन ग्यास) ले कृत्रिम रुपबाट पकाइएका फलफूल, र । (ङ) नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी तोकिदिएको अन्य कुनै खाद्य पदार्थ । २०. बिक्री निषेध: कुनै व्यक्तिले पनि प्राकृतिक रुपमा मृत्यु भएको पशु पंक्षीको मासु वा त्यस्ता मासु प्रयोग भएको खाद्य पदार्थ बिक्री गर्न वा बिक्रीको लागि राख्न पाउने छैन । २१. खाद्य पदार्थ बिक्रेताले पालन गर्नु पर्ने कुराहरु: (१) खाद्य पदार्थ राख्ने, तयार गर्ने वा परिवहनमा प्रयोग गरिने कुनै पनि भाँडा वा त्यस्ता खाद्य पदार्थ राखिने ठाउँ देहाय बमोजिम हुनु पर्नेछ:- । (क) सफा सुग्घर तथा टुटफुट नभएको वा राम्ररी मर्मत गरिएको, । (ख) इनामेल (तन्चीन) वा टीनको कलाई भरिएको भए सो कलाई नउप्केको वा नउडेको, । (ग) राम्ररी बिर्को लगाइएको वा धूलो मैला, झिंगा, किरा, फटेंग्राबाट बचाउन राम्ररी छोपिएको, र । (घ) दुर्गन्ध फोहोर मैला, दूषित हावा वा पानीको सम्पर्क नहुने ठाउँमा राखिएको । (२) देहाय बमोजिमको अवस्थाको भाँडामा राखिएको खाद्य पदार्थ स्वास्थ्यलाई हानिकारक मानिनेछ:- । (क) खिया लागेको फलामको भाँडा वर्तन, ।
खाद्य नियमावली २०२७ (Food Regulation, 1970)

(ग) राम्ररी बिर्को लगाइएको वा धूलो मैला, झिंगा, किरा, फटेंग्राबाट बचाउन राम्ररी छोपिएको, र । (घ) दुर्गन्ध फोहोर मैला, दूषित हावा वा पानीको सम्पर्क नहुने ठाउँमा राखिएको । (२) देहाय बमोजिमको अवस्थाको भाँडामा राखिएको खाद्य पदार्थ स्वास्थ्यलाई हानिकारक मानिनेछ:- । (क) खिया लागेको फलामको भाँडा वर्तन, । (ख) इनामेल (तन्चीन) को भाँडा मा कलाई उडेको वा खिया लागेको, । (ग) टिनको कलाई नगरिएका तामा वा पितलको, र । (घ) शिशायुक्त अल्मुनियमको । (३) उपनियम (१) र (२) मा जेसुकै लेखिए तापनि चिनीको चास्नी, मिठाई र तेल तयार गर्न र राख्नको लागि तामा र पित्तलको कलाई नगरिएको भाँडा पनि प्रयोग गर्न सकिनेछ । परिच्छेद-८ । खाद्य पदार्थमा रङ्ग र परिरक्षी (प्रिजर्वेटिभ) को प्रयोग । २२. खाद्य पदार्थमा रङ्गको प्रयोग: अनुसूची-१० मा उल्लेख भए विपरीत हुने गरी रङ्ग मिसाई खाद्य पदार्थको उत्पादन, बिक्रीवितरण वा निकासी गर्न वा सो मध्ये कुनै कामको लागि त्यस्तो मिश्रित पदार्थ राख्न हुँदैन । स्पष्टीकरणः रङ्ग भन्नाले खाद्य पदार्थमा समावेश गरिने प्राकृतिक अथवा कृत्रिम रङ्गलाई जनाउँछ । २३. खाद्य पदार्थमा परिरक्षीको प्रयोग: अनुसूची-११ मा उल्लेख भए विपरीत हुने गरी परिरक्षी हाली कुनै पदार्थको उत्पादन, बिक्रीवितरण वा निकासी गर्न वा सोमध्ये कुनै कामको लागि त्यस्तो खाद्य पदार्थ राख्न हुँदैन । स्पष्टीकरणः परिरक्षी भन्नाले कुनै खाद्य पदार्थमा फर्मेन्टेसन वा एसिडिफिकेशन हुन वा अन्य कुनै किसिमले सड्ने बिग्रने क्रियालाई रोक्न, दबाउन वा घटाउन प्रयोग गरिने पदार्थलाई जनाउँछ । परिच्छेद-९ । अनुज्ञापत्र । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । २४. अनुज्ञापत्र लिनु पर्ने: व्यापारिक दृष्टिकोणले कुनै खाद्य पदार्थको उत्पादन, बिक्रीवितरण, संचय वा प्रशोधन गर्न चाहने व्यक्तिले यस परिच्छेद बमोजिमको अनुज्ञापत्र लिनु पर्नेछ । २५. जमानतपत्र प्राप्त खुद्रा बिक्रेता: ऐनको दफा ४ख. को उपदफा (२) को प्रयोजनको लागि अनुज्ञापत्र प्राप्त उत्पादक वा थोक बिक्रेता वा निजको एजेन्टबाट खाद्य पदार्थको किसिम, गुणस्तर, परिमाण र मूल्य खुलाई दिइएको केश मेमो साथमा भएको खुद्रा बिक्रेतालाई जमानतपत्र प्राप्त खुद्रा बिक्रेता मानिनेछ । २६. घुमिफिरी बेच्ने अनुज्ञापत्र: (१) नियम २४ मा उल्लिखित खाद्य पदार्थ घुमिफिरी बिक्रीवितरण गर्ने व्यक्तिले चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । पच्चीस रुपैयाँ दस्तुर तिरी आफू बसेको वा साधारण बिक्रीवितरण गर्ने ठाउँ मध्ये कुनै एक तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । गाउँ विकास समिति वा नगरपालिकाबाट अनुसूची-१२ बमोजिमको अनुज्ञापत्र लिनु पर्नेछ र खाद्य पदार्थ बिक्रीवितरण गर्दा अनुज्ञापत्र साथमा राख्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको अनुज्ञापत्र प्राप्त गरेको व्यक्तिले आफ्नो पूर्ण जवाफदेहीमा सो अनुज्ञापत्र उल्लिखित खाद्य पदार्थ बिक्रीवितरण गर्नको लागि अनुज्ञापत्र जिम्मा लिई आफ्नो एकाघरको परिवारको कुनै व्यक्तिलाई पठाउन सक्नेछ । २७. खाद्य पदार्थको पसल राख्ने वा थोक व्यापार गर्ने अनुज्ञापत्र: नियम २४ मा उल्लिखित खाद्य पदार्थ पसल थापी बिक्रीवितरण गर्ने वा थोक व्यापार गर्ने वा आयात गर्ने व्यक्तिले चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । एकसय रुपैयाँ दस्तुर तिरी व्यापारको ठाउँ रहने तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित ।
खाद्य नियमावली २०२७ (Food Regulation, 1970)

२७. खाद्य पदार्थको पसल राख्ने वा थोक व्यापार गर्ने अनुज्ञापत्र: नियम २४ मा उल्लिखित खाद्य पदार्थ पसल थापी बिक्रीवितरण गर्ने वा थोक व्यापार गर्ने वा आयात गर्ने व्यक्तिले चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । एकसय रुपैयाँ दस्तुर तिरी व्यापारको ठाउँ रहने तेस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । गाउँ विकास समिति वा नगरपालिकाबाट अनुसूची-१३ बमोजिमको अनुज्ञापत्र लिनु पर्नेछ र अधिकार प्राप्त अधिकारीले हेर्न चाहेमा सो अनुज्ञापत्र देखाउनु पर्नेछ । २८. खाद्य उद्योगको अनुज्ञापत्र: (१) नियम २४ मा उल्लिखित खाद्य पदार्थ उत्पादन वा प्रशोधन गर्न चाहने व्यक्तिले उद्योग स्थापना गर्न उद्योग विभागमा आवेदन दिनुभन्दा अगावै खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको सिफारिश लिनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको सिफारिश लिन चाहने व्यक्तिले स्थापना गर्न चाहेको उद्योगको सम्बन्धमा देहायका कुराहरु खुलाई योजना तयार गरी खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागमा दरखास्त दिनु पर्नेछ:- । (क) उद्योगको किसिम, । (ख) उद्योगको लागि चाहिने मेशिनरी, । (ग) प्राविधिक शीप, । (घ) सर-सफाईको व्यवस्था, । (ङ) कच्चा पदार्थको किसिम र श्रोत । (३) उपनियम (२) बमोजिमको दरखास्त पर्न आएमा खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले आवश्यकता अनुसार प्रस्तावित खाद्य उद्योगको योजनामा हेरफेर गरी सो अनुसार गर्न कबुलियत गराई खाद्य उद्योग स्थापना गर्न अनुमति दिनको लागि सिफारिश गर्नेछ । पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित । (४) खाद्य उद्योग स्थापना गर्न अनुमति प्राप्त गरेको व्यक्तिले सो उद्योग स्थापना गरिसकेपछि खाद्य पदार्थको उत्पादन कार्य सुरु गर्नु अघि देहाय बमोजिमको दस्तुर तिरी विभागबाट अनुसूची-१४ बमोजिमको अनुज्ञापत्र लिनु पर्नेछ:- । (क) अधिकृत पूँजी पाँच लाख रुपैयाँसम्म भएको उद्योगको लागि दुई सय रुपैयाँ । (ख) अधिकृत पूँजी दश लाख रुपैयाँसम्म भएको उद्योगको लागि पाँच सय रुपैयाँ । (ग) अधिकृत पूँजी बीस लाख रुपैयाँसम्म भएको उद्योगको लागि एक हजार रुपैयाँ । (घ) अधिकृत पूँजी एक करोड रुपैयाँसम्म भएको उद्योगको लागि एक हजार पाँच सय रुपैयाँ । (ङ) अधिकृत पूँजी तीन करोड रुपैयाँसम्म भएको उद्योगको लागि दुई हजार रुपैयाँ । (च) अधिकृत पूँजी दश करोड रुपैयाँसम्म भएको उद्योगको लागि तीन हजार रुपैयाँ । (छ) अधिकृत पूँजी दश करोड रुपैयाँदेखि माथि जतिसुकै रकमको भए तापनि चार हजार रुपैयाँ । (५) यो नियम प्रारम्भ हुनुभन्दा अगावै स्थापना भई सकेको खाद्य उद्योगहरुले उपनियम (२) बमोजिमका विवरणहरु खुलाई खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागमा दरखास्त दिई बीस रुपैयाँ दस्तुर तिरी अनुसूची-१४ बमोजिमको अनुज्ञापत्र लिनु पर्नेछ । (६) उपनियम (४) र (५) बमोजिमको अनुज्ञापत्र अधिकार प्राप्त व्यक्तिले खोजेको बखत देखाउन सक्ने गरी उद्योग स्थलमै राख्नु पर्नेछ । २९. अनुज्ञापत्र जफत गरी उत्पादनमा रोक लगाउन सकिने: नियम २८ को उपनियम (४) र (५) बमोजिम खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागबाट अनुज्ञापत्र प्राप्त गरी खाद्य ।
खाद्य नियमावली २०२७ (Food Regulation, 1970)

(६) उपनियम (४) र (५) बमोजिमको अनुज्ञापत्र अधिकार प्राप्त व्यक्तिले खोजेको बखत देखाउन सक्ने गरी उद्योग स्थलमै राख्नु पर्नेछ । २९. अनुज्ञापत्र जफत गरी उत्पादनमा रोक लगाउन सकिने: नियम २८ को उपनियम (४) र (५) बमोजिम खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागबाट अनुज्ञापत्र प्राप्त गरी खाद्य । पदार्थको उत्पादनकार्य शुरु भएपछि खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागबाट निरीक्षण हुँदा योजनामा उल्लिखित शर्त बमोजिमको व्यवस्था नभएकोमा वा उत्पादित खाद्य पदार्थ ऐनको दफा बमोजिम निर्धारित गुणस्तर वा मात्राको नभएमा सो शर्त अनुसारको व्यवस्था र गुण स्तरमा सुधार नगरेसम्मको लागि खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको सिफारिशमा सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारीले त्यस्तो खाद्य उद्योगको उत्पादनमा रोक लगाउन सक्नेछ । ३०. छुट्टा छुट्टै अनुज्ञापत्र लिनु पर्ने: एक ठाउँ भन्दा बढी ठाउँहरुमा खाद्य पदार्थ उत्पादन वा बिक्रीवितरण गर्न चाहने व्यक्तिले त्यस्तो प्रत्येक ठाउँका लागि छुट्टा छुट्टै दरखास्त दिई यस परिच्छेद बमोजिम अनुज्ञापत्र प्राप्त गर्नु पर्नेछ । तर कुनै खास ठाउँमा नबसी घुमीफिरी खाद्य पदार्थ बिक्री गर्ने व्यक्तिको हकमा यो नियम लागू हुने छैन । ३१. अनुज्ञापत्र बहाल रहने अवधि र नवीकरण: (१) अनुज्ञापत्र दिने अधिकारीले म्याद नपुग्दै त्यस्तो अनुज्ञापत्र रद्द वा खारेज गरेमा बाहेक यस परिच्छेद बमोजिमको अनुज्ञापत्र प्रत्येक वर्ष आषाढ मसान्तसम्म बहाल रहनेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको म्याद भुक्तान नहुँदै वा म्याद भुक्तान भएको चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । (३) महिनाभित्र अनुज्ञापत्र लिँदा लाग्ने दस्तूर बमोजिम नै नवीकरण दस्तूर तिरी अनुज्ञापत्र दिने अधिकारीबाट अनुज्ञापत्र नवीकरण गराउनु पर्नेछ । चौथो संशोधनद्वारा थप । (३) उपनियम (२) बमोजिमको म्याद नाघेपछि अनुज्ञापत्र नवीकरण गर्न आएमा सो आर्थिक वर्षमा लाग्ने नवीकरण दस्तूर र सो दस्तूरको शत प्रतिशत जरिवाना र त्यसपछि प्रत्येक आर्थिक वर्षको नवीकरण दस्तूर र सो दस्तूरको शत प्रतिशत जरिवाना लिई तीन वर्षसम्म नवीकरण गरी दिन सकिनेछ । ३२. अनुज्ञापत्र प्राप्त गर्ने व्यक्तिले पालन गर्नु पर्ने शर्तहरु: नियम २४ मा उल्लिखित खाद्य पदार्थको उत्पादन, प्रशोधन, संचय वा बिक्रीवितरण को लागि अनुज्ञापत्र प्राप्त गर्ने व्यक्तिले देहायको शर्तहरुको पालन गर्नु पर्नेछः- । (क) खाद्य पदार्थ उत्पादन गर्ने, जम्मा गर्ने, वा बिक्री गर्ने काममा सरुवा, संक्रामक वा घिनलाग्दो रोगबाट पीडित वा फोहरी व्यक्तिलाई लगाउन हुँदैन । (ख) खाद्य पदार्थ उत्पादन गर्ने, संचय गर्ने वा बिक्री गर्ने ठाउँ सबै सन्तोषप्रद रुपले सफासुग्घर राख्नु पर्छ र चर्पी, पिसाबखाना र फोहर वा बेकम्मा मालसामान थुपारी राख्ने ठाउँको अलग व्यवस्था गर्नु पर्छ । (ग) उत्पादक, थोकविक्रेता वा बिक्रेताहरूले आफूले उत्पादन वा बिक्रीवितरण गरेको खाद्य पदार्थको मात्रा र खाद्य पदार्थ बिक्रीवितरणको लागि पठाएको मात्रा र ठाउँको विवरणको रजिष्टर राख्नु पर्छ र चाहिएको बेलामा देखाउनु पर्नेछ । (घ) खाद्य पदार्थको सरसफाईमा ध्यान दिई बेच्न राखेको वा तयार गरी राखेको खाद्य पदार्थ रहेको भाँडामा अरु थोक नपस्ने गरी राम्रोसँग बन्द गरी राख्नु पर्छ । पाँचौ संशोधनद्वारा थप ।