chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

श्रेणी ग. । क्षमता पूर्णभार वा बिना भारमा सेन्सिटिभनेस् (मि.ग्रा) पूर्ण भारमा अधिकतम त्रुटि घटी वा बढी (मि.ग्रा) । १०० ग्राम ३०० मि.ग्रा ४०० मि.ग्रा । २०० ,, ६०० ,, ८०० ,, । ५०० ,, १.५ ग्राम २ ग्राम । १ किलोग्राम ३ ,, ४ ,, । २ ,, ६ ,, ८ ,, । ५ ,, ९ ,, १२ ,, । १० ,, १५ ,, २० ,, । २० ,, ३० ,, ४० ,, । ५० ,, ४५ ,, ६० ,, । १०० ,, ७५ ,, १०० ,, । २०० ,, १५० ,, २०० ,, । ३०० ,, २२५ ,, ३०० ,, । ५०० ,, ३०० ,, ४०० ,, । १००० ,, ४५० ,, ६०० ,, । श्रेणी घ. । क्षमता (किलोग्राम) पूर्णभार वा बिना भारमा सेन्सिटिभनेस् (ग्राम) पूर्ण भारमा अधिकतम त्रुटि घटी वा बढी (ग्राम) । १ ३ ४ । २ ६ ८ । ५ १५ २० । १० ३० ४० । २० ६० ८० । ५० ९० १२० । १०० १५० २०० । २०० ३०० ४०० । ३०० ४५० ६०० । ५०० ६०० ८०० । १००० ९०० १२०० । द्रष्टव्य:- सबै श्रेणीका तराजुहरुको पहिलो जाँचको हद उल्लिखित हदहरुको ५० प्रतिशत मात्र हुनेछ । तालिका नं. १५ । दुई पल्ले साधारण तराजुहरुको डण्डीको मार्गदर्शक आयामहरु - । श्रेणी “ख” (सङ्केत डण्डीमाथि भएको) । क्षमता दुई छेउ बीचको लम्बाइ ल (मि.मी.) केन्द्रको गहिराई ग (मि.मी.) केन्द्रको पाताको मोटाई म (मि.मी.) । च्याप्टो डण्डी भएको । २ ग्राम ७० १० २ । ५ ,, ८५ १२ २ । १० ,, ११० १५ २ । २० ,, १२० २० ३.१५ । ५० ,, १३५ २२ ३.१५ । १०० ,, १५० २५ ४ । २०० ,, १७० २५ ५ । ५०० ,, २०० ३० ५ । १ किलोग्राम २५० ४० ६ । २ ,, ३०० ४५ ६ । ५ ,, ४५० ५० ६ । १० ,, ५०० ५८ ८ । २० ,, ६०० ५८ १० । ५० ,, ७५० १०० १५ । १०० ,, १००० ११० १८ । २०० ,, १२५० १२५ २५ । खोलेको च्याप्टो डण्डी भएको (ब्रीज) किसिमको । क्षमता ल (मि.मी.) ग (मि.मी.) म (मि.मी.) । २०० ग्राम १७० २५ ५ । ५०० ,, २६० ३७ ५ । १ किलोग्राम ३१० ४४ ५ । २ ,, ३५० ४८ ५ । ५ ,, ४५० ६० ६ । १० ,, ५०० ७० ८ । २० ,, ६०० ८० १० । ५० ,, ७५० १२० १५ । १०० ,, १००० १५० २० । श्रेणी "ग" (स्वान नेक किसिमको) । क्षमता दुई छेउ बीचको लम्बाई (ल) (मि.मी.) केन्द्रको गहिराई (ग) (मि.मी.) केन्द्रको चक्कुधार रहेको पाताको मोटाई (म) (मि.मी.) । १०० ग्राम १५० ३० ४ । २०० ,, २०० ४० ५ । ५०० ,, ३०० ४० ६ । १ किलोग्राम ३५० ४५ ६ । २ किलोग्राम ४०० ४५ ६ । ५ ,, ५५० ७० ६ । १० ,, ६०० ८० ६ । २० ,, ७५० १०८ ८ । ५० ,, ९०० ११६ ८ । १०० ,, १२०० १३८ १४ । २०० ,, १३५० १४८ १६ । ३०० ,, १६५० १५४ १८ । ५०० ,, १८०० १७८ २५ । १००० २००० २०० ३२ । श्रेणी "ग" (डच एण्ड किसिमको) । क्षमता दुई छेउका चक्कुधार बीचको लम्बाई (ल) (मि.मी.) केन्द्रको गहिराई (ग) (मि.मी.) केन्द्रको चक्कुधार रहेको पाताको मोटाई (म) (मि.मी.) । १०० ग्राम १५० ३५ ४ । २०० ,, २०० ४० ५ । ५०० ,, ३०० ४० ६ । १ किलोग्राम ३५० ४५ ६ । २ किलोग्राम ४०० ४५ ६ । ५ ,, ४५० ७० ६ । १० ,, ४५० ७५ ८ । २० ,, ६०० ७५ ८ । ५० ,, ७५० ८० ८ । १०० ,, ९०० १२० १४ । २०० ,, ९०० १३३ १६ । ३०० ,, १०५० १४२ १६ । ५०० ,, १३५० १९२ २० । १००० ,, १६५० २०३ २५ । श्रेणी "घ" । क्षमता (किलोग्राम) दुई छेउका चक्कुधार बीचको लम्बाई (ल) (मि.मी.) केन्द्रको गहिराई (ग) (मि.मी.) केन्द्रमा पाताको मोटाई (म) (मि.मी.) । अचल च्याप्टो अंकुसी भएको स्वान नेक डण्डी । १ ३५० ४५ ६ । २ ४०० ४५ ६ । ५ ५५० ७० ६ । १० ६०० ८० ६ । २० ७५० १०८ ६ । ५० ९०० ११६ ८ । १०० १२०० १३८ १४ । २०० १३५० १४८ १६ । ३०० १६५० १५४ १८ । अलग गर्न सकिने च्याप्टो अंकुसी भएको स्वान नेक डण्डी । ५०० १८०० १७८ २५ । १००० २००० २०० ३२ । द्रष्टव्यः— सांकेतिक नाम "ल" "ग" "म" ले डण्डीहरूको चित्रमा निर्दिष्ट गरिदिएको आयामहरूलाई बुझाउँछ । खण्ड ३ । काउन्टर मेशीन (चित्र नं. १५) ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

५ ५५० ७० ६ । १० ६०० ८० ६ । २० ७५० १०८ ६ । ५० ९०० ११६ ८ । १०० १२०० १३८ १४ । २०० १३५० १४८ १६ । ३०० १६५० १५४ १८ । अलग गर्न सकिने च्याप्टो अंकुसी भएको स्वान नेक डण्डी । ५०० १८०० १७८ २५ । १००० २००० २०० ३२ । द्रष्टव्यः— सांकेतिक नाम "ल" "ग" "म" ले डण्डीहरूको चित्रमा निर्दिष्ट गरिदिएको आयामहरूलाई बुझाउँछ । खण्ड ३ । काउन्टर मेशीन (चित्र नं. १५) । १. परिभाषा: काउन्टर मेशीन भन्नाले दुई बाहु बराबर भएको ५० किलोग्रामभन्दा क्षमता बढी नभएको तथा पल्लाहरू डण्डी (बिम) माथि भएको जोख्ने यन्त्रलाई जनाउँछ । २. क्षमता: — यस्ता यन्त्रहरू निम्नलिखित क्षमताका हुन सक्छन्ः— ५०० ग्राम, १ किलोग्राम, २ किलोग्राम, ३ किलोग्राम, ५ किलोग्राम, १० किलोग्राम, १५ किलोग्राम, २० किलोग्राम र ५० किलोग्राम । ३. साधारण आवश्यकताहरूः— । (क) डण्डी वा मुख्य अङ्ग (बडी) को दुई भाग भएमा ती भागहरू कम्सेकम दुई कसवारद्वारा जोडिनुपर्छ । पल्लाहरू मजबूत पाताहरू भएको मजबूत पूजामा जडेको हुनुपर्छ । बीचका टुक्राहरू वा काँटाहरू नबा”गिने तथा आफ्नो ठाउँबाट नहट्ने गरी जडिएको हुनुपर्छ । (ख) अडानहरू (Stays) अंकुसीहरू तथा सुर्नीहरू (लुप्स) का सबै वियरिङ्ग सतहहरू, चक्कुधारहरू तथा सम्पर्क बिन्दूहरू कडा स्टील वा एगेटको हुनुपर्छ । चक्कुधारहरू र वियरिङ्गहरू डण्डीलाई स्वतन्त्रतासँग चल्न दिने गरी जडान गरिएको हुनुपर्छ । चक्कुधारहरू आफ्नो कार्यभागको सम्पूर्ण लम्बाइसँग वियरिङ्गमा रहेको हुनुपर्छ । (ग) साना मिलानहरूको निमित्त काउन्टर मेशीनमा एक संतुलन बाकस हुन सक्नेछ । यस अवस्थामा संतुलन बाकस स्थायी तवरले ढक हाल्ने पल्ला मुनि राखिनुपर्दछ र यन्त्रको क्षमताको एक प्रतिशतसम्म कुनै पदार्थ अटाउने गरी ठूलो हुनुपर्दछ । मिलानको अरु कुनै व्यवस्था हुनुहुँदैन । (घ) पल्लाहरू सुलिस फलाम, स्टेनलेस स्टील, पित्तल वा काँस जस्ता कुनै उपयुक्त पदार्थको हुन सक्नेछन्, तथा कुनै व्यवहारिक आकारको हुन सक्नेछन् । (ङ) काउन्टर मेशीनका दुवै पट्टिका पल्ला तल झर्ने न्यूनतम गहिराई निम्न बमोजिम हुनुपर्नेछ । क्षमता गहिराई । ५०० ग्राम, १ किलोग्राम र २ किलोग्राम ६ मि.मी. । ३ किलोग्राम, ५ किलोग्राम, १० किलोग्राम र १५ किलोग्राम १० मि.मी. । २० किलोग्राम र २५ किलोग्राम १२ मि.मी. । ५० किलोग्राम १३ मि.मी. । ४. जाँचः— । (क) सबै काउन्टर मेशीनको सेन्सिटिभिनेस् र त्रुटि, यन्त्रले पूर्णभार वहन गरेको अवस्थामा समतल सतहमा राखी जाँचिनु पर्छ र प्राप्त परिणामहरू तालिका नं. १६ मा दिइएको आवश्यकतानुसार हुनुपर्छ । (ख) सेन्सिटिभिनेस् तथा त्रुटिः— । (अ) यस्तो यन्त्रको सेन्सिटिभिनेस् डण्डी समतल रहेको स्थितिमा, पूर्ण भारको क्षमतामा जाँचिनेछ र यसरी जाँचदा तालिकामा निर्दिष्ट गरिएको तौलको परिमाणलाई पल्लामा राख्दा सङ्केतकले आफ्नो गतिको क्षेत्रको हदसम्म तल वा माथि चल्नुपर्छ । (आ) काउन्टर मेशीनको त्रुटि भन्नाले दुवै पल्लाहरू पूर्ण भार राख्दा डण्डीलाई समतल स्थितिमा ल्याउन, यदि आवश्यकता परेमा, चाहिने बढी वा घटी तौललाई जनाउँछ । यस्तो तौल तालिका १६ को कलम ३ वा ५ मा प्रस”गअनुसार तोकिएको तौलभन्दा बढी हुनुहुँदैन । (ग) सेन्सिटिभिनेस्को जाँच पल्लाहरूमा पूर्ण भार राखिएको अवस्थामा मात्र गरिनु पर्छ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

यस्तो तौल तालिका १६ को कलम ३ वा ५ मा प्रस”गअनुसार तोकिएको तौलभन्दा बढी हुनुहुँदैन । (ग) सेन्सिटिभिनेस्को जाँच पल्लाहरूमा पूर्ण भार राखिएको अवस्थामा मात्र गरिनु पर्छ । (घ) माल हाल्ने पल्ला अर्धाकार (स्कूप) भएको अवस्थामा पूर्ण भारको आधा तौल अर्धाकार पल्लाको पछाडि पट्टि बीचमा राख्दा तथा बाँकी तौल पल्लाको जुनसुकै स्थानमा राख्दा यन्त्रले तोकिएको त्रुटिको घटी बढीको हदभित्र रही ठीक हुनुपर्नेछ । (ङ) माल हाल्ने पल्ला अर्धाकार छैन भने काउन्टर मेशीनको क्षमताको आधा भारको केन्द्र पल्लाको केन्द्रबाट पल्लाको अधिकतम लम्बाइको एक तिहाई फासलसम्ममा राख्दा वा पल्लाको ठाडो छेउ भएदेखि त्यस छेउको बीचसँग जोडिएर तथा सो भार पल्लामा कुनै स्थितिमा त्यसभित्र पर्ने गरी राखिंदा काउन्टर मेशीनले तोकिएको त्रुटिको हदको आधाभन्दा बढी तौलमा फरक देखाउनु हुँदैन । (च) पूर्ण क्षमताको आधा भारहरू पल्लाहरूमा रहेको अवस्थामा चक्कुधार वियरिङ्गहरूलाई छेउतिर अगाडि वा पछाडि चल्न सक्ने हदभित्र चलाउँदा यन्त्रले सच्ाइमा कुनै विशेष फरक देखाउनु हुँदैन । तालिका नं. १६ । काउण्टर मेशिनहरूको निमित्त सेन्सिटिभनेस तथा त्रुटि । क्षमता नयाँ वा पुनः जाँच छड्के जाँच । सम्पूर्ण भारमा सेन्सिटिभनेस (ग्राम) पूर्ण भारमा मान्यता दिइने घटी वा बढी (ग्राम) पूर्ण भारमा सेन्सिटिभनेस (ग्राम) पूर्ण भारमा मान्यता दिइने घटी वा बढी (ग्राम) । १ २ ३ ४ ५ । ५०० ग्राम १.५ २.२ ४.५ ४.५ । १ किलोग्राम २.० ३.० ६.० ६.० । २ ,, ३.० ४.५ ९.० ९.० । ३ ,, ४.० ६.० १२.० १२.० । ५ ,, ६.० ९.० १८.० १८.० । १०,, ७.० १०.० २१.० २१.० । १५ ,, ८.० १२.० २४.० २४.० । २०. ,, ९.० १३.५ २७.० २७.० । २५,, १०.० १५.० ३०.० ३०.० । ५० ,, १५.० ३०.० ४५.० ६०.० । ५. टाँचा लगाउने:- । टाँचा लगाउनको लागि, हरेक यन्त्रका डण्डी वा मुख्य अङ्गमा प्वाल पारेर नरम धातुको एक बुजो (प्लग) वा फुली (स्टड्) राखिएको हुनुपर्दछ । यस्तो बुजो वा फुली कुनै उपयुक्त तरिकाद्वारा आफ्नो स्थानबाट नहट्ने गरिएको हुनुपर्दछ । खण्ड ४ । तुलो । १. परिभाषा: तुलो भन्नाले बाहुहरू बराबर नभएको तराजुलाई सम्झनुपर्छ । २. क्षमता: तुलोहरू निम्न क्षमताका हुन सक्नेछन्- । ५, १०, २०, ५०, १००, १५०, २००, २५०, ३००, ५०० र १००० किलोग्राम । ३. आकार तथा बनौट: । (क) तुलोको आकार साधारणतया चित्र नं. १६ मा झैं हुनेछ । (ख) तुलोहरू स्टेनलेसस्टील वा सुलिस फलामबाट बनेको हुनुपर्छ । (ग) तुलोको डाँठ (शान्क) पूर्ण रूपमा सीधा हुनुपर्छ । तर डाँठको अनुप्रस्थ खण्ड (क्रस सेक्सन) लम्बाइको सबै स्थानमा उत्तिनै हुनु आवश्यक छैन । डाँठमा रहने रेखाङ्कन वा दाँतीहरू एकै सतह (प्लेन) मा हुनुपर्दछ र रेखाङ्कन धाँसहरू डाँठको समकोणमा गरिनु पर्दछ । (घ) सार्ने संतुलकको चोसो दाँतीमा नचल्ने गरी बस्ने हुनुपर्छ । (ङ) डाँठलाई आवश्यकताभन्दा बढीमा चल्न नदिनको निमित्त तुलोहरूमा अवरोधक (स्टप) को वा अरु उपयुक्त बन्दोबस्त गरिएको हुनुपर्छ । (च) सार्ने संतुलक तथा झुण्ड्याउने अंकुसीहरू यन्त्रमा मजबुतसँग राखिएको हुनुपर्छ । सार्ने संतुलक (प्वाइज) तुलोबाहिर जान नदिन जडिएका किलोग्राम (नट) आदि छेउतिरका जडानहरू मजबुतसँग डाँठमा जडिएको हुनुपर्छ । सार्ने संतुलक स्वतन्त्रसँग सार्ने हुनुपर्छ तथा शून्यको चिन्ह भन्दा पछाडि जान नदिनको निमित्त एक अवरोधकको समेत बन्दोबस्त गरिएको हुनुपर्छ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

सार्ने संतुलक (प्वाइज) तुलोबाहिर जान नदिन जडिएका किलोग्राम (नट) आदि छेउतिरका जडानहरू मजबुतसँग डाँठमा जडिएको हुनुपर्छ । सार्ने संतुलक स्वतन्त्रसँग सार्ने हुनुपर्छ तथा शून्यको चिन्ह भन्दा पछाडि जान नदिनको निमित्त एक अवरोधकको समेत बन्दोबस्त गरिएको हुनुपर्छ । तुलोमा संतुलक वा सार्ने संतुलक भए सो संतुलक वा सार्ने संतुलकमा भविष्यमा मिलानको निमित्त काटेर प्वाल पारिएको वा अरु कुनै व्यवस्था भएको हुनुपर्छ । सार्ने संतुलकमा टुक्रा पदार्थहरू राखिएको भए खस्न नसक्ने व्यवस्था गरिएको हुनुपर्छ । (छ) उल्टाउन हुने (इन्भर्सिवल) वा तीन अंकुसी भएका वा काउण्टर खालका तुलोहरू प्रयोग गर्न हुनेछैन । (ज) संतुलन ठीकसँग देखाउनको निमित्त तुलोहरूमा "फलक्रम" को ठीक मास्तिर एक ठाडो सङ्केतक राखिएको हुनुपर्छ । (झ) झिक्न हुने अंकुसी, किस्ती वा बाल्टिनको प्रयोग गरिएको स्थितिमा यस्तो अंकुसी किस्ती वा बाल्टिन तुलोको आवश्यक अङ्गहरू हुनेछ र सो बिना तुलो संतुलनमा आउन नसक्ने हुनुपर्छ । ४. जाँच:- । (क) तुलोहरू पूर्ण भारमा सेन्सिटिभनेस तथा त्रुटिको निमित्त जाँचिनु पर्दछ तथा तालिका नं. १७ को आवश्यकताको पूर्ति गर्ने हुनुपर्छ । (अ) सेन्सिटिभनेसको पूर्ण भारमा तुलो समतल भएको स्थितिमा जाँचिनु पर्दछ । तालिकाको कलम (२) वा (४) मा तोकिएको तौल थप्दा तुलो चलेको देखिने हुनुपर्दछ । (आ) तुलोमा पूर्ण भार राख्दा, यदि आवश्यक परे, त्यसलाई समतल स्थितिमा ल्याउन, पर्ने तौल वा त्रुटि प्रस”गानुसार तालिकाको कलम ३ वा ५ मा तोकिएको हद बाहिर हुनुहुँदैन । (ख) हरेक सङ्ख्या अंकित विभाजन चिन्ह जाँचिनु पर्छ र भार बढाउँदै तथा घटाउँदै लगेर जाँचिदा समेत यन्त्र ठीक हुनुपर्छ । (ग) बीचका विभाजन चिन्हहरू पनि ठीक फासलामा छन् भन्ने यकिन गर्न जाँच गरिनु पर्छ । (घ) माथि लेखिएको भन्दा कम भारमा सेन्सिटिभनेसको वा अरु जाँच गरिने छैन । तालिका नं. १७ । तुलोहरूको निमित्त सेन्सिटिभनेस तथा त्रुटि । नयाँ जाँच छड्के जाँच । क्षमता पूर्ण भारमा सेन्सिटिभनेस पूर्ण भारमा मान्यता दिइने अधिकतम त्रुटि पूर्ण भारमा सेन्सिटिभनेस पूर्ण भारमा मान्यता दिइने अधिकतम त्रुटि । १ २ ३ ४ ५ । ५ किलोग्राम २.५ ग्राम ३.८ ग्राम ७.५ ग्राम ७.५ ग्राम । १० ,, ५ ,, ७ ,, १५ ,, १५ ,, । २० ,, १० ,, १५ ,, ३० ,, ३० ,, । ५० ,, २५ ,, ५० ,, ७५ ,, १०० ,, । १०० ,, ४० ,, ८० ,, १२० ,, १६० ,, । १५० ,, ६० ,, १२० ,, १८० ,, २४० ,, । २०० ,, ८० ,, १६० ,, २४० ,, ३२० ,, । २५० ,, १०० ,, २००,, ३००,, ४०० ,, । ३०० ,, १२० ,, २४० ,, ३६० ,, ४८० ,, । ५०० ,, २००,, ४०० ,, ६०० ,, ८०० ,, । १००० ,, ४००,, ८००,, १२००,, १६००,, । ५. टाँचा मार्ने:- । जाँच गर्ने निरीक्षकको टाँचागउनलाई तुलोको काँध अगाडि पट्टिको सतहमा नरम धातुको एक बुजो वा फुली राखिएको हुनुपर्छ । यस्तो बुजो वा फुली डण्डीमा खोदेर वा अरु उपयुक्त तरिकाले आफ्नो स्थानबाट नहट्ने गरिएको हुनुपर्छ । खण्ड ५ । मञ्चयुक्त तौलने यन्त्र (प्लेटफर्म वेइङ्ग मेशीन) । १. परिभाषा:- । (क) मञ्चयुक्त तौलने यन्त्र भन्नाले मिश्र (कम्पाउण्ड) लिभरहरू प्रयोग गरिएको तथा माल राख्ने ग्राहक साधारणतः मञ्च (प्लेटफर्म) आकार भएको यन्त्रलाई जनाउँछ । यस्ता यन्त्रहरूको क्षमता ३ टन भन्दा बढी हुनुहुँदैन तथा तौलको सङ्केत तुलो वा अरु किसिमको सङ्केतहरूद्वारा देखाउने हुनेछ । २. क्षमता:- । मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रहरू निम्नलिखित क्षमताका हुन सक्नेछन्- ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

यस्ता यन्त्रहरूको क्षमता ३ टन भन्दा बढी हुनुहुँदैन तथा तौलको सङ्केत तुलो वा अरु किसिमको सङ्केतहरूद्वारा देखाउने हुनेछ । २. क्षमता:- । मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रहरू निम्नलिखित क्षमताका हुन सक्नेछन्- । ५०, १००, १५०, २००, २५०, ३००, ५००, १०००, १५००, २०००, ३००० किलोग्राम । ३. साधारण आवश्यकताहरू - । (क) तुलो:- । (अ) मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रको तुलोको अनुपातिक तौलहरू राख्ने आश्रय (सर्पोट) बाहेक अरु कुनै सजिलैसँग हटाउन हुने भाग हुने छैन । सार्ने संतुलक वा संतुलकहरूलाई शून्य रेखा पछाडि सर्न नदिनको निमित्त एक वा बढी छेकेवारहरू हुनुपर्छ । मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रमा तुलोको गति तल माथि दुवैतिर १० मि. मी. भन्दा बढी हुनेछैन । (आ) प्रदर्शक (गाइड) को तल र माथि वा प्रदर्शकमा सार्ने तुलोको भागमा चुम्बकीय वस्तु जडिएको हुनुपर्नेछ र तुलोमा दाँतीको व्यवस्था भए तिनीहरूलाई बचाउने व्यवस्था हुनुपर्छ । (इ) तुलोको सहायक डण्डीमा सबैभन्दा सानो विभाजन त्यस क्षमताको निमित्त मान्यता दिइएको घटी बढीको हदभन्दा बढी हुनुहुँदैन । तर २०० किलोग्राम वा कम क्षमता भएको हकमा सबैभन्दा सानो विभाजन रेखाको (भ्याल्यू) त्यस क्षमताको निमित्त तोकिएको त्रुटिभन्दा बढी हुनसक्छ तर १०० ग्राम भन्दा बढी हुनुहुँदैन । (ई) डायल, सहायक डण्डी र संभव हुने स्थितिमा मुख्य डण्डीको रेखाङ्कनको न्यूनतम विभाजन १ ग्राम वा ती भारहरुको १० वा १० को कुनै घात (पावर) को गुना हुनुपर्छ । (ख) मञ्च:- । (अ) फैलिएको मञ्च राखिएको अवस्थामा मञ्चको बाकसको दुवैतिर मान्यता दिइने फैलावट बाकसको लम्बाइको २५ प्रतिशत भन्दा बढी हुनेछैन । (आ) यदि चलाउन हुने बाकस, बार, फ्रेम वा बाल्टिन साधारण प्लेटफर्मको साथमा प्रयोग गरिएको खण्डमा यस्तो वस्तु यन्त्रको अनिवार्य भाग हुनेछ र यो बिना यन्त्र सन्तुलन गर्न संभव हुनुहुँदैन । यस्तो बाकस, बार, फ्रेम वा बाल्टिन यो यन्त्रको हो भन्ने छुट्टिनु पर्दछ र मञ्चमा प्रयोगको अवस्थामा रहँदा यथासंभव बीचमा हुनुपर्दछ । (ग) सन्तुलन व्यवस्था:- । (अ) तुलोमा सन्तुलन गोलाको प्रबन्ध गरिएको भए, त्यस्तो सन्तुलन गोला सजिलो पहुँच बाहिर हुनुपर्दछ । (आ) यन्त्रको दैनिक प्रयोगबाट हुन आउने त्रुटिको मिलनको निमित्त यन्त्रमा क्षमता ०.५ प्रतिशतभन्दा नबढ्ने गरी तथा दुवैतिर ०.१२५ प्रतिशत भन्दा नघट्ने गरी सन्तुलन व्यवस्था हुनुपर्छ (तालिका हेर्नुहोस्) सन्तुलन गोला रहने सन्तुलन बाकस तुलोमा हुन सकेसम्म बाकसबाट तुलोको डण्डीसम्म किलोग्राम ठोकी मजबुतसँग जडिएको हुनुपर्छ । एउटा फुस्काउन हुने साँओद्वारा सन्तुलन गोला चलाउन सक्ने हुनुपर्छ । (घ) डायलको व्यवस्था गरिएको मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रहरु:- । (अ) “रैक” र “पिनियन” उपयुक्त कडा नखिइने वस्तुको हुनुपर्छ र सफासँग तयार गरिएको हुनुपर्छ । (आ) सङ्केतकको टुप्पो कुनै स्थितिमा पनि डायलको रेखाङ्कित सतहदेखि ५ मि.मि. भन्दा माथि हुनु हुँदैन साथै सङ्केतकको टुप्पो डायलको रेखाङ्कित भागमा हुनुपर्छ तर टुप्पोले रेखाङ्कनहरु पढ्न नमिल्ने गरी छोप्नु हुँदैन । (इ) डायल बराबर भागमा विभाजित भएको हुनुपर्छ र विभाजन चिन्हहरुको बीचमा कमसेकम २ मि. मी फासला हुनुपर्छ । (ङ) यन्त्रमा “टैर” नाप्ने रेखाङ्कन समावेश गरिन सक्नेछ (“टैर” भन्नाले सङ्केतकले शून्यको चिन्ह नदेखाएकोमा सो देखाउन मञ्चमा थपिने तर यकीन गर्न आवश्यक नभएको भारलाई सम्झनुपर्छ) ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

(इ) डायल बराबर भागमा विभाजित भएको हुनुपर्छ र विभाजन चिन्हहरुको बीचमा कमसेकम २ मि. मी फासला हुनुपर्छ । (ङ) यन्त्रमा “टैर” नाप्ने रेखाङ्कन समावेश गरिन सक्नेछ (“टैर” भन्नाले सङ्केतकले शून्यको चिन्ह नदेखाएकोमा सो देखाउन मञ्चमा थपिने तर यकीन गर्न आवश्यक नभएको भारलाई सम्झनुपर्छ) । (च) अनुपातिक तौलहरु नहुने यन्त्रहरुमा यन्त्रको क्षमता भन्नाले मुख्य डण्डीमा गरिएको रेखाङ्कनको माथिल्लो अङ्कलाई जनाउँछ । ४. अनुपातिक तौलहरु:- । (क) मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रमा सबै पृथक् (लुज) अनुपातिक तौलहरु नमेटिने अङ्क वा अरु उपयुक्त चिन्हद्वारा सो यन्त्रको हो भनी चिनिने व्यवस्था हुनुपर्छ । यस्तो सन्तुलन तौलहरुमा चित्र १८ मा झै तिनीहरुले प्रतिनिधित्व गर्ने तौलहरु अङ्कित गरिनुपर्दछ । (ख) अनुपातिक तौलहरु षट्कोनिक वा बाटुलो हुनेछन् र सन्तुलक (काउन्टर व्यालेन्स) मा राख्नको निमित्त सुहाउँदो किसिमसँग चित्र १८ मा झै काटिएको हुनुपर्छ । (ग) अनुपातिक तौलहरु कास्ट आयरन वा पित्तलको हुनुपर्छ । (घ) अनुपातिक तौलहरुमा मिलन गरेपछि मजबुतसँग सीसा अडाउनको निमित्त खोलिएको वा बाहिरतिर साँगुरिदै आएको मिलन गर्न आयताकार प्वाल हुनुपर्छ । खोलिएको प्वाल मिलनलाई चाहिने सीसा अटाउन सक्ने गरी मुनासिबसँग ठूलो हुनुपर्छ । मिलन भइसकेपछि अनुपातिक तौलको मिलन गर्ने प्वालभित्र सीसाको तह, तौलको तल्लो सतहबाट कमसेकम ३ मि.मि. भित्र रहनुपर्छ । (ङ) अनुपातिक तौलहरु रहेका मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रहरुमा सबैभन्दा थोरै संज्ञाको अनुपातिक तौलको (भ्याल्यू) तुलोमा रहेको रेखाङ्कनको सबैभन्दा ठूलो अङ्क बराबर हुनुपर्छ । (च) अनुपातिक तौलहरुको संज्ञा १ किलोग्राम, २ किलोग्राम, ५ किलोग्राम, वा १० वा १० को अपवर्त्य वा १० को पूर्ण घात हुनुपर्छ । माथि उल्लेख गरिएको संज्ञाको जतिसुकै पनि अनुपातिक तौलहरु प्रयोग गर्न सकिने छ तर अनुपातिक तौलहरुद्वारा जनाइने जम्मा तौल सम्बन्धित तौलने यन्त्रको क्षमता भन्दा बढी हुनुहुँदैन । द्रष्टव्य:- । कुनै मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रको क्षमता हिसाब गर्दा पृथक् तौल भएकोमा तुलोमा तथा पृथक् तौल नभएकोमा सहायक डण्डीमा देखाएको अधिकतम रेखाङ्कन समावेश गरिने छैन । (छ) रेखाङ्कित “टैर” डण्डी वा डण्डीहरु भएकोमा मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रको क्षमता भन्नाले सो “टैर” डण्डी वा डण्डीहरुमा भएको रेखाङ्कन समेत समावेश गरिनु पर्दछ । द्रष्टव्य:- । शून्य चिन्ह बाहेक अरु रेखाङ्कन नभएको “टैर” डण्डीहरुको प्रयोग गरिएको खण्डमा यन्त्रको क्षमता हिसाब गर्दा “टैर” डण्डी समावेश गरिने छैन । रेखाङ्कन नगरिएका “टैर” डण्डीमा शून्य चिन्ह हुनुपर्छ । ५. जाँचहरु तथा जाँचका आवश्यकताहरु:- । (क) शून्य भारमा मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रको तुलो समतल रहनुपर्दछ । (ख) मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रहरु पूर्ण क्षमतासम्मको रेखाङ्कन वा दाँतीहरु ठीक छन् भन्ने यकीन गर्नको निमित्त जाँच गरिनेछन् । (ग) सबै पृथक् अनुपातिक तौलहरु राखिएको भए हिनामिनाबाट बचावटको निमित्त जाँचेर उपयुक्त तवरले तिनीहरुमा टाँचामारिने छन् । (घ) पूर्ण भारको एक चौथाई (वा त्यसको यथाशक्य नजिक) तौलहरु मञ्चको बीचमा वा कुनै कुनामा राख्दा मञ्चयुक्त तौलने यन्त्र डायल किसिमको भए तालिकाको कलम ४ मा दिइएबमोजिम तथा डायल बाहेक अरु किसिमको भए तालिकाको कलम ३ मा दिइए बमोजिमका त्रुटिहरुको आधा हदभित्र रही ठीक तौल देखाउनुपर्छ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

(घ) पूर्ण भारको एक चौथाई (वा त्यसको यथाशक्य नजिक) तौलहरु मञ्चको बीचमा वा कुनै कुनामा राख्दा मञ्चयुक्त तौलने यन्त्र डायल किसिमको भए तालिकाको कलम ४ मा दिइएबमोजिम तथा डायल बाहेक अरु किसिमको भए तालिकाको कलम ३ मा दिइए बमोजिमका त्रुटिहरुको आधा हदभित्र रही ठीक तौल देखाउनुपर्छ । (ङ) तुलो भएको मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रको सेन्सिटिभनेस तथा त्रुटिपूर्ण भारमा वा त्यसको यथाशक्य नजिकमा मात्र जाँचिने छ । यस्तो सेन्सिटिभनेस तथा त्रुटि क्रमशः तालिकाको कलम २ र ३ मा तोकिएको हद बाहिर हुनुहुँदैन । (च) यी यन्त्रहरुको मुख्य मुख्य विभाजन वा दाँतीहरु जनाइएको भारहरुमा चर यसरी जाँच्दा कुनै मुख्य विभाजन वा दाँतीको मान बराबरको थप तौल राख्दा ठीकसँग देखाउने हुनुपर्छ । (छ) (ङ) मा उल्लिखित सेन्सिटिभनेसको जाँच बाहेक, डायल भएको मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रहरुमा पनि माथि वर्णन गरिएका जाँचहरु जस्तै ढंगबाट गरिनु पर्दछ । यस्ता यन्त्रहरु तालिकाको कलम ४ का आवश्यकताहरुको पूर्ति गर्ने हुनुपर्छ । ६. टाँचा मार्ने तरीका:- । (क) डायल किसिमका मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रहरुमा जाँच गर्ने अधिकारीको टाँचाप्राप्त गर्नको निमित्त नरम धातुको एक बुजो प्रबन्ध गरिएको हुनुपर्छ र संभव भएमा यस्तो बुजो फ्रेम र डायलबाट छेडिएको हुनुपर्छ । डायलमा राखिएको यस्तो बुजो वा फुली, यन्त्रलाई कुनै हानि नहुने तरिकाले राखिएको हुनुपर्छ । (ख) डायल किसिमका बाहेक अरु मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रहरुमा एउटा बुजो वा फुली सङ्केतक लिभर वा तुलोको कुनै देखिने स्थानमा जडान गरिएको हुनुपर्छ । तालिका नं. १८ । सन्तुलन विस्तार व्यवस्था । क्षमता सन्तुलन विस्तार व्यवस्था सन्तुलन विस्तार व्यवस्था । अधिकतम क्षमताको ०.५ प्रतिशत न्यूनतम क्षमताको ०.२५ प्रतिशत । १ २ ३ । ५० किलो २५० ग्राम १२० ग्राम । १०० ,, ५०० ,, २५० ,, । १५० ,, ७५० ,, ३७० ,, । २०० ,, १००० ,, ५०० ,, । २५० ,, १.३ किलोग्राम ६२० ,, । ३०० ,, १.५ ,, ७५० ,, । ५०० ,, २.५ ,, १.२५ किलो । १००० ,, ५.० ,, २.५० ,, । १५०० ,, ७.५ ,, ३.७५ ,, । २००० ,, १०.० ,, ५.०० ,, । ३००० ,, १५.० ,, ६.५० ,, । तालिका नं. १८(क) । मञ्चयुक्त यन्त्रको निमित्त सेन्सिटिभनेस तथा त्रुटिको जाँचको हद । क्षमता (किलोग्राम) घटीबढी मान्यता दिइने पूर्णभारमा सेन्सिटिभनेस (ग्राम) पूर्ण भारमा अधिकतम त्रुटि, डायल नभएको मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रलाई (ग्राम) डायल भएको मञ्चयुक्त तौलने यन्त्रलाई (ग्राम) । ५० ३० ६० दुई क्रमिक रेखाङ्कनको बीचको फासलामा जनिने भार बराबर । १०० ५० १०० । १५० ६० १२० । २०० ७० १४० । २५० ८० १६० । ३०० १०० २०० । ५०० १८० ३६० । १००० ३०० ६०० । १५०० ४०० ८०० । २००० ५०० १००० । ३००० १००० २००० । द्रष्टव्य:- पहिलो जाँचको हद उल्लिखित हदहरुको ५० प्रतिशत मात्र हुनेछ । परिच्छेद-६ । कमानिदार तराजु (स्प्रिङ्ग ब्यालेन्स) । १. परिभाषा:- । कमानिदार तराजु भन्नाले, माल राख्दा, कमानिको तनाव वा थिइद्वारा मालको पूरा तौल, डायलमा रहेको सङ्केतको माध्यमद्वारा देखाउने यन्त्रलाई जनाउँछ । २. क्षमता:- । कमानिदार तराजु तालिका १९ मा दिइए मध्ये कुनै एक क्षमताको हुन सक्नेछ । ३. साधारण आवश्यकताहरु:- । (क) यस अनुसूचीको खण्ड १ मा दिइएका साधारण आवश्यकताहरु बाहेक कमानिदार तराजुहरुले निम्नाङ्कित आवश्यकताहरुको समेत पूर्ति गर्नुपर्नेछ ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल नियमहरु २०२७ (Standard Weights and Measures Rules, 1970)

२. क्षमता:- । कमानिदार तराजु तालिका १९ मा दिइए मध्ये कुनै एक क्षमताको हुन सक्नेछ । ३. साधारण आवश्यकताहरु:- । (क) यस अनुसूचीको खण्ड १ मा दिइएका साधारण आवश्यकताहरु बाहेक कमानिदार तराजुहरुले निम्नाङ्कित आवश्यकताहरुको समेत पूर्ति गर्नुपर्नेछ । (ख) माल राख्ने पल्ला कमानि मुनि हुने कमानिदार तराजु स्थायी रुपले कुनै आश्रय वा ब्राकेटबाट झुण्डिएको हुनुपर्छ । (ग) तराजुमा पल्लाको व्यवस्था भए यस्तो पल्ला पित्तल, काँस, कास्ट आइरन, सुलिस फलाम वा स्टेनलेसस्टिलबाट बनाइनुपर्छ । पल्लाहरु झुण्ड्याइने भए धातुको सिक्री वा धातुको आश्रय समेत समावेश हुनुपर्छ । सुलिस फलाम प्रयोग गरिएको खण्डमा उपयुक्त तवरले खिया लाग्नुबाट बचाइनुपर्छ । (घ) सङ्केतको टुप्पो १ मि.मी भन्दा बढी मोटो हुनुहुँदैन तथा डायलको रेखाङ्कनबाट ३ मि.मी. भन्दामाथि हुनुहुँदैन । (ङ) डायल समान फासलाका रेखाङ्कनद्वारा विभाजित हुनुपर्छ तथा कुनै दुई विभाजन चिन्हहरु १५ किलोग्रामसम्म क्षमता भएकोमा २ मि .मी २० किलोग्राम वा सो भन्दा बढी क्षमता भएकोमा ३ मि.मी. भन्दा नजिक हुनुहुँदैन । (अ) दुई सँगसँगैका विभाजन चिन्हहरुले जनाउने तौल, तालिका १९ मा दिइएको मानभन्दा बढी हुनुहुँदैन । (आ) कुनै निर्धारित भारदेखि डायलमा रेखाङ्कन शुरु गरिएको भए, माल नराख्दा सङ्केतको स्थिति स्पष्टसँग शून्यको चिन्हद्वारा देखाइने हुनुपर्छ । (च) मिलाउन हुने सङ्केतको व्यवस्था भए मिलानको विस्तार यन्त्रको क्षमताको १ प्रतिशत भन्दा बढी हुनेछैन तर खजिन पदार्थ जोख्ने कार्यको सम्बन्धमा प्रयोग हुने यन्त्रमा यस्तो विस्तार २ प्रतिशतसम्म हुन सक्नेछ । (छ) कमानिदार तराजुहरुको कमानिलाई क्षमताभन्दा अधिक भारको तनावबाट बचाउन यन्त्रको अङ्गमै कुनै उपयुक्त साधनको व्यवस्था गरिएको हुनुपर्छ । (ज) कमानिदार तराजुहरुको अङ्ग पित्तल, कास्ट आइरन, सुलिस फलाम वा अरु उपयुक्त वस्तुबाट बनाइएको हुनुपर्छ र मुनासिब रुपमा मजबुतसँग बनेको हुनुपर्छ । ४. जाँच:- । (क) पल्ला कमानि मुनि भएमा, माललाई त्यसमा जहाँसुकै राख्दा पनि त्रुटि तोकिएको हदभन्दा बाहिर हुनुहुँदैन । (ख) पल्ला अर्धकार भएमा पूर्ण भारको आधा तौल पल्लाको केन्द्रबाट सब भन्दा टाढा र बाँकी आधा तौल जुनसुकै स्थानमा राख्दा, त्रुटि तोकिएको हदभित्र हुनुपर्छ । (ग) पल्ला अर्धकार नभएमा, कमानिदार तराजुको क्षमताको आधा भारको केन्द्र पल्लाको केन्द्रबाट त्यसको अधिकतम लम्बाइको एक तिहाई फासलाभित्र राख्दा वा पल्लाको ठाडो छेउ भए त्यसको छेउको बीचसँग जोडेर बाँकी तौल पल्लाको कुनै पनि स्थानमा त्यसभित्र पर्ने गरी राख्दा कमानिदार तराजुको त्रुटि तोकिएको हदको आधा हदभित्र हुनुपर्छ । (घ) कमानिदार तराजुमा हरेक विभाजन चिन्ह जाँचिनुपर्छ । (ङ) कमानिदार तराजुले तौल निरन्तर बढाउँदै लगेर वा घटाउँदै लगेर जाँच्दा समेत, ठीक तौल देखाउनुपर्छ । तर यसरी तौल निर्धारित गर्न अघि यन्त्रलाई स्वाभाविक चालमा चल्न दिनुपर्छ । (च) कमानिदार तराजु २४ घण्टासम्म पूर्णभार राखेर सो भार हटाएको चार घण्टापछि तराजु भार राख्नु अघिको स्थितिमा फर्कनुपर्छ र (ङ) मा झै जाँच्दा ठीक रहनुपर्छ । (छ) कमानिदार तराजुहरुमा सेन्सिटिभनेसको जाँच गरिने छैन । ५. टाँचा लगाउने:- ।