chhatramani/nepal_legal_regulations_corpus_np huggingface dataset:
सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग नियमावली २०७२ (Truth and Reconciliation Commission Regulation, 2015)

(च) बाल मनोविज्ञानवेत्ताको परामर्श लिनु पर्ने भएमा सोको व्यवस्था मिलाउने, । (छ) बयान वा बकपत्र गरेको विषयलाई गोप्य राख्ने, । (ज) बयान वा बकपत्र गराउँदा कार्यालय समयभन्दा बाहेकको समय तथा सार्वजनिक बिदाको दिनमा समेत गर्ने व्यवस्था मिलाउने, । (झ) आयोगले उपयुक्त सम्झेका अन्य कुरा गराउने । १५. आरोपित वा जानकार व्यक्तिलाई बयान वा सोधपुछ गर्ने: (१) अनुसन्धान अधिकारीले छानबिनको सिलसिलामा मानव अधिकारको गम्भीर उल्लङ्घनको आरोप लागेको व्यक्ति वा सो सम्बन्धमा जानकारी भएको व्यक्तिलाई मनासिब माफिकको समय दिई आयोग समक्ष उपस्थित गराई बयान लिने वा सोधपुछ गर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमका व्यक्तिलाई बयान वा सोधपुछको लागि आयोग समक्ष उपस्थित गराउँदा निजको गोपनीयता भङ्ग नहुने गरी गोप्य रुपमा टेलिफोन वा अन्य कुनै माध्यम मार्फत उपस्थित गराउनु पर्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम आयोग उपस्थित हुन बोलाउँदा कुनै व्यक्ति नआएमा निजको कार्यालय वा निज बसोबास गरेको घर ठेगानामा अनुसूची-५ बमोजिमको सूचना पठाई उपस्थित गराउनु पर्नेछ । (४) उपनियम (१), (२) र (३) बमोजिमको प्रक्रियाबाट समेत आरोपित व्यक्तिलाई आयोगमा उपस्थित गराउन नसकिएमा वा निजको नाममा सूचना तामेल हुन नसकेमा आयोगले कुनै राष्ट्रिय दैनिक पत्रिकामा सूचना प्रकाशन वा कुनै सञ्चार माध्यमबाट सूचना प्रसारण गरी त्यस्तो व्यक्तिलाई आयोग समक्ष उपस्थित गराउन सक्नेछ । (५) आयोगले छानबिनसँग सम्बन्धित व्यक्तिलाई कार्यालय समय बाहेक वा सार्वजनिक बिदाको दिनमा समेत उपस्थित गराउन, सोधपुछ गर्न वा बयान लिन सक्ने गरी समय व्यवस्थापन गर्न सक्नेछ । १६. तोकिएको समयमा उपस्थित हुनु पर्ने: आयोगको कामको सिलसिलामा अनुसन्धान अधिकारीले कुनै व्यक्तिलाई आयोगमा उपस्थित हुने भनी कुनै मिति वा समय तोकेमा त्यसरी तोकिएको मिति वा समयमा सम्बन्धित व्यक्ति उपस्थित हुनु पर्नेछ । १७. पुनः बयान वा बकपत्र गराउन सक्ने: आयोग समक्ष बयान वा बकपत्र गरेको व्यक्तिलाई नयाँ तथ्य वा विषयको सम्बन्धमा पुनः बयान वा बकपत्र गराउनु पर्ने भएमा आयोगले त्यस्तो व्यक्तिलाई झिकाई पुनः बयान वा बकपत्र गराउन सक्नेछ । १८. प्रमाण पेश गर्न लगाउन सक्ने: (१) अनुसन्धान अधिकारीले छानबिनको सिलसिलामा आरोपित व्यक्ति, उजूरीकर्ता वा अन्य व्यक्तिसँग भएको वा कुनै कार्यालयमा रहेको वा हुन सक्ने कुनै पनि प्रमाण कागजात पेश गर्न समयावधि तोकी सम्बन्धित व्यक्ति वा कार्यालयलाई आदेश दिन सक्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम माग भएको प्रमाण कागजात सम्बन्धित व्यक्ति वा कार्यालयले तोकिएको समयभित्र आयोग समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिमको समयावधिभित्र त्यस्तो प्रमाण कागजात पेश गर्न नसक्ने अवस्था भई म्याद थप गर्न माग गरेमा सम्बन्धित व्यक्ति वा कार्यालयले आयोग समक्ष सो को जानकारी गराउनु पर्नेछ र आयोगले त्यस्तो प्रमाण कागजात पेश गर्न अवस्था हेरी मनासिब माफिकको समय दिन सक्नेछ । १९. खानतलासी तथा बरामद मुचुल्का: (१) अनुसन्धान अधिकारीले कुनै ठाउँको खानतलासी गर्दा अनुसूची-६ बमोजिमको ढाँचामा प्रवेश मुचुल्का तयार गरी प्रवेश गर्ने र कुनै लिखत वा वस्तु बरामद भएमा सोही व्यहोरा र बरामद नभएमा बरामद हुन नसकेको व्यहोरा खुलाई अनुसूची-७ बमोजिमको ढाँचामा खानतलासी तथा बरामदी मुचुल्का तयार गर्नु पर्नेछ ।
सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग नियमावली २०७२ (Truth and Reconciliation Commission Regulation, 2015)

(२) उपनियम (१) बमोजिम खानतलासी गर्दा बरामद भएको कागजात वा कुनै मालसामान आफूले लैजानु परेमा अनुसन्धान अधिकारीले त्यस्तो कागजात वा मालसामान बुझेको दुई प्रति भरपाई तयार गरी कार्यालयको भए जिम्मेवार पदाधिकारीलाई र कसैको घर कम्पाउण्डको भए घरधनी, मालसामान धनी वा कागजात वा मालसामानको जिम्मा लिएको व्यक्तिलाई एक प्रति दिनु पर्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिमको व्यक्ति फेला नपरेमा वा फेला परे पनि निजले भरपाई बुझ्न नमानेमा त्यस्तो भरपाई स्थानीय तहका प्रतिनिधिलाई जिम्मा दिनु पर्नेछ । निजले यथाशक्य चाँडो सम्बन्धित व्यक्तिलाई त्यस्तो भरपाई बुझाई दिनु पर्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम स्थानीय तहका प्रतिनिधि फेला नपरेमा बरामद गरिएको स्थानमा त्यस्तो भरपाई टाँस गरी बरामदी मुचुल्कामा सो व्यहोरा जनाउनु पर्नेछ । (५) उपनियम (३) बमोजिम स्थानीय तहको प्रतिनिधिलाई जिम्मा दिएमा वा उपनियम (४) बमोजिम भरपाई टाँस भएकोमा सम्बन्धित व्यक्तिले रीतपूर्वक भरपाई बुझेको मानिनेछ । (६) उपनियम (१) बमोजिमको खानतलासी वा बरामदी मुचुल्का स्थानीय व्यक्तिको रोहबरमा गर्नु पर्नेछ र स्थानीय व्यक्ति रोहबरमा बस्न नमानेमा वा स्थानीय व्यक्ति उपलब्ध नभएमा खानतलासी तथा बरामदी मुचुल्कामा सोही व्यहोरा जनाई उपस्थित कर्मचारी वा व्यक्तिको दस्तखत गराउनु पर्नेछ । (७) यस नियम बमोजिम खानतलासी गर्नु, गराउनु अघि खानतलासी लिने व्यक्तिको शरीरको तलासी लिनु पर्नेछ । २०. पीडितसँग जानकारी लिन सक्ने: (१) आयोगमा दर्ता भएको उजुरी वा जानकारीको सम्बन्धमा सम्बन्धित पीडितसँग कुनै कुरा बुझ्न आवश्यक भएमा आयोगले पीडितलाई बोलाई थप जानकारी लिन सक्नेछ । (२) पीडित अपाङ्ग, अशक्त, ज्येष्ठ नागरिक, बालबालिका वा यौनजन्य हिंसामा परेको व्यक्ति भएमा आयोगले उपसमिति वा कार्यटोली खटाई वा बन्दसवाल वा विद्युतीय माध्यम मार्फत जानकारी लिन सक्नेछ । २१. सूचना गोप्य राख्नु पर्ने: (१) अनुसन्धानको सिलसिलामा आयोगलाई प्राप्त सूचना, जानकारी, विवरण तथा कागजात प्रचलित कानून बमोजिम गोप्य राखिनेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिमको सूचना, जानकारी, विवरण वा कागजात वा सोको प्रतिलिपि, अदालत, आयोग वा आयोगले तोकेको अधिकारी वा निकाय बाहेक अन्य कुनै निकाय वा व्यक्तिलाई उपलब्ध गराइने छैन । २२. निरीक्षण गर्न सक्ने: (१) आयोगका अध्यक्ष, सदस्य वा कर्मचारीले ऐन तथा यस नियमावलीको अधीनमा रही अनुसन्धान अधिकारीले गरेको अनुसन्धान सम्बन्धी काम कारबाहीका सम्बन्धमा निरीक्षण गर्न वा गराउन सक्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम आयोगका अध्यक्ष वा सदस्यले निरीक्षण गर्दा आवश्यकता अनुसार अनुसन्धान अधिकारीलाई निर्देशन दिन सक्नेछ र त्यसरी दिएको निर्देशन पालना गर्नु त्यस्तो अनुसन्धान अधिकारीको कर्तव्य हुनेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिमको निरीक्षण कुनै कर्मचारीबाट भएकोमा निरीक्षणबाट देखिन आएको व्यहोरा खुलाई आयोग समक्ष प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम प्राप्त प्रतिवेदनको आधारमा आयोगले सम्बन्धित अनुसन्धान अधिकारीलाई आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ र यसरी दिएको निर्देशनको पालना गर्नु गराउनु त्यस्तो अनुसन्धान अधिकारीको कर्तव्य हुनेछ । २३. मुकाम कायम गर्न सक्ने: उजुरीको छानबिनको सिलसिलामा आयोगले नेपालभरका जुनसुकै कार्यालय वा स्थानमा आफ्नो मुकाम खडा गर्न सक्नेछ ।
सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग नियमावली २०७२ (Truth and Reconciliation Commission Regulation, 2015)

२३. मुकाम कायम गर्न सक्ने: उजुरीको छानबिनको सिलसिलामा आयोगले नेपालभरका जुनसुकै कार्यालय वा स्थानमा आफ्नो मुकाम खडा गर्न सक्नेछ । तर कुनै कार्यालयमा मुकाम राख्दा सम्बन्धित कार्यालयको सहमति लिनु पर्नेछ । २४. उपकरण तथा साधनको प्रयोग: अनुसन्धान अधिकारीले छानबिनको सिलसिलामा आयोगको आदेश बमोजिम आवश्यक पर्ने वैज्ञानिक तथा सञ्चार सम्बन्धी उपकरण तथा साधन प्रयोग गर्न सक्नेछ । २५. प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्ने: (१) अनुसन्धान अधिकारीले छानबिनको काम समाप्त भएपछि सङ्कलित तथ्य र सबुद प्रमाणको विश्लेषण गरी आफ्नो राय सहितको प्रतिवेदन अनुसूची-८ बमोजिमको ढाँचामा आयोग समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त प्रतिवेदनको आधारमा आयोगलाई कुनै स्थानको स्थलगत निरीक्षण गर्नु पर्ने भन्ने लागेमा अध्यक्ष वा कुनै सदस्य मार्फत सो ठाउँको निरीक्षण गराउन सक्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम स्थलगत निरीक्षण गर्ने अध्यक्ष वा कुनै सदस्यले अनुसूची-९ बमोजिमको ढाँचामा आयोग समक्ष प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्नेछ । २६. उत्खनन् गर्ने प्रक्रिया र कार्यविधि: (१) आयोगले छानबिनको सिलसिलामा कुनै स्थानको उत्खनन् गर्न आवश्यक देखेमा सो स्थानको उत्खनन् गर्न आदेश दिन सक्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम उत्खनन्को प्रयोजनको लागि आयोगले छुट्टै प्रक्रिया र कार्यविधि बनाई लागू गर्नेछ । २७. मेलमिलापको लागि सूचना प्रकाशन गर्ने: (१) आयोगले मेलमिलापको लागि पीडित वा पीडकले एकल वा संयुक्त रुपमा निवेदन दिने स्थान र अवधि समेत उल्लेख गरी सार्वजनिक सूचना प्रकाशन गर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम सूचना प्रकाशन भएपछि मेलमिलाप गर्न चाहने पक्ष स्वयं उपस्थित भई अनुसूची-१० बमोजिमको ढाँचामा आयोग समक्ष मेलमिलापको लागि लिखित वा मौखिक रुपमा निवेदन दिन सक्नेछ । (३) कसैले आयोग वा आयोगले तोकेको निकायमा उपस्थित भई मेलमिलापको लागि मौखिक रुपमा निवेदन गरेमा त्यस्तो निवेदनको व्यहोरा आयोगको कर्मचारीबाट लिपिबद्ध गरी मेलमिलाप गर्न चाहने पक्षलाई निवेदनको व्यहोरा पढी सुनाई सो निवेदनमा दस्तखत गराउनु पर्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम आयोगमा प्राप्त हुन आएका निवेदन अनुसूची-११ बमोजिम दर्ता गरी सम्बन्धित पक्षलाई सोको निस्सा दिनु पर्नेछ । (५) कसैले आयोग समक्ष इमेल वा फ्याक्स मार्फत मेलमिलापको लागि निवेदन दिएमा त्यस्तो निवेदनलाई आयोगमा अस्थायी दर्ता गरी सम्बन्धित पक्षले सनाखत गरेपछि मूल दर्ता किताबमा दर्ता गरिनेछ । (६) मेलमिलापको लागि आयोगमा निवेदन दर्ता गर्न कुनै दस्तुर लाग्ने छैन । २८. मेलमिलाप गराउने: (१) नियम २७ बमोजिम मेलमिलापको लागि कुनै पक्षको निवेदन पर्न आएमा आयोगले अर्को पक्षलाई झिकाई मेलमिलापका सम्बन्धमा निजसँग परामर्श गर्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम परामर्श गर्दा पीडित र पीडक बीच ऐन बमोजिम मेलमिलाप गराउन मिल्ने र दुवै पक्ष मेलमिलाप गर्न स्वतन्त्र रुपमा मन्जुर भएको देखिएमा आयोगले पीडकलाई निजले गरेको गलत कामको पश्चाताप सहित पीडितसँग माफी माग्न लगाई दुवै पक्षबीच मेलमिलाप गराई दिनेछ । (३) उपनियम (१) बमोजिम मेलमिलाप गराउने ढाँचा अनुसूची-१२ बमोजिम हुनेछ । (४) उपनियम (१) बमोजिम मेलमिलाप भएमा आयोगको दर्ता किताबमा रहेको उजुरीको लगत कट्टा गरिनेछ ।
सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग नियमावली २०७२ (Truth and Reconciliation Commission Regulation, 2015)

(३) उपनियम (१) बमोजिम मेलमिलाप गराउने ढाँचा अनुसूची-१२ बमोजिम हुनेछ । (४) उपनियम (१) बमोजिम मेलमिलाप भएमा आयोगको दर्ता किताबमा रहेको उजुरीको लगत कट्टा गरिनेछ । २९. कारबाहीको लागि सिफारिस गर्ने: (१) मानव अधिकारको गम्भीर उल्लङ्घन गरेको आरोपमा ऐनको दफा २५ बमोजिम कुनै व्यक्ति उपर कारबाहीको लागि सिफारिस गर्नु पर्ने भएमा आयोगले देहायको विवरण सहित कारबाहीको लागि नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्नेछः- । (क) मानव अधिकारको गम्भीर उल्लङ्घन गरेको विषय, । (ख) सो सम्बन्धमा आयोगले प्राप्त गरेको प्रमाण, । (ग) छानबिनबाट खुल्न आएको सत्य तथ्य, र । (घ) आयोगको राय तथा सिफारिस । (२) आयोगले मानव अधिकारको गम्भीर उल्लङ्घनको आरोपमा दोषी देखिएको पीडक उपर मुद्दा चलाउन महान्यायाधिवक्ता समक्ष लेखी पठाउनेछ । परिच्छेद-४ । साक्षी, पीडित वा उजुरीकर्ताको संरक्षण सम्बन्धी व्यवस्था । ३०. साक्षी, पीडित, उजुरीकर्ता वा आयोगलाई सहयोग गर्ने व्यक्तिको संरक्षण: (१) साक्षी, पीडित, उजुरीकर्ता वा आयोगको काममा सहयोग गर्ने व्यक्तिले आफ्नो परिचय गोप्य राख्न चाहेमा आयोग वा आयोगले उजुरी सङ्कलन गर्ने जिम्मा दिएको निकाय वा सो काममा संलग्न अधिकारीले निजको वास्तविक नाम थर, ठेगाना वा परिचय गोप्य राख्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम गोपनीयता कायम गर्न सम्बन्धित निकाय वा व्यक्तिले साक्षी, पीडित, उजुरीकर्ता वा आयोगको काममा सहयोग गर्ने व्यक्तिको परिचयलाई कुनै काल्पनिक वा साङ्केतिक रुपमा अभिलेख राख्नु पर्नेछ । (३) आयोगबाट भएको छानबिनको क्रममा आफ्नो वा आफ्नो परिवारको सदस्यको सुरक्षामा खतरा रहेको छ भनी उपनियम (१) बमोजिमका व्यक्तिले आयोग समक्ष सुरक्षाको माग गरेमा आयोगले त्यस्ता व्यक्तिको लागि देहाय बमोजिम कुनै व्यवस्था मिलाउन सम्बन्धित निकायलाई लेखी पठाउनेछः- । (क) सुरक्षाको आवश्यक व्यवस्था मिलाउन, । (ख) कुनै सरकारी निकायको संरक्षणमा राख्न लगाउन, । (ग) सुरक्षित स्थानमा अस्थायी बसोबासको व्यवस्था मिलाउन, । (घ) सुरक्षा निकायको समन्वयमा सुरक्षित स्थानको व्यवस्था गर्न, । (ङ) सामूहिक सुरक्षाको प्रबन्ध गर्न, । (च) आयोगले उपयुक्त सम्झेको अन्य कुनै व्यवस्था मिलाउन । (४) साक्षी, पीडित, उजुरीकर्ता, आयोगको काममा सहयोग गर्ने कर्मचारी तथा अन्य व्यक्ति वा निजको परिवारका सदस्यको सम्पत्ति, कारोबार वा व्यवसायको सुरक्षा प्रदान गर्न आवश्यक देखिएमा आयोगले सोको लागि सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउन सक्नेछ । (५) उपनियम (३) वा (४) बमोजिम सुरक्षाको लागि आयोगबाट लेखी आएमा सम्बन्धित निकायले सो बमोजिम सुरक्षाको आवश्यक प्रबन्ध गर्नु पर्नेछ । (६) यस नियम बमोजिम सुरक्षा वा संरक्षण प्रदान गर्नु पर्ने व्यक्ति महिला, अपाङ्ग, अशक्त, ज्येष्ठ नागरिक, बालबालिका वा यौनजन्य हिंसामा परेको व्यक्ति भएमा सम्बन्धित निकायले उनीहरूको मनोविज्ञान र मर्यादामा आँच नआउने किसिमले आवश्यक सुरक्षाको व्यवस्था मिलाउनु पर्नेछ । (७) सुरक्षाको दृष्टिले वा अन्य कारणबाट साक्षी वा अन्य कुनै व्यक्तिलाई आयोगमा उपस्थित गराउन नसकिने भएमा श्रव्यदृश्य सम्वाद मार्फत बुझ्न, निजलाई आरोपित व्यक्तिले । नदेखे गरी बकपत्र गराउन वा निजको स्वर विद्युतीय माध्यमबाट परिवर्तन वा रुपान्तरण गरी बुझ्न वा आयोग बाहेक अन्यत्र पनि बुझ्न वा सनाखत गराउन सकिनेछ ।
सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग नियमावली २०७२ (Truth and Reconciliation Commission Regulation, 2015)

(७) सुरक्षाको दृष्टिले वा अन्य कारणबाट साक्षी वा अन्य कुनै व्यक्तिलाई आयोगमा उपस्थित गराउन नसकिने भएमा श्रव्यदृश्य सम्वाद मार्फत बुझ्न, निजलाई आरोपित व्यक्तिले । नदेखे गरी बकपत्र गराउन वा निजको स्वर विद्युतीय माध्यमबाट परिवर्तन वा रुपान्तरण गरी बुझ्न वा आयोग बाहेक अन्यत्र पनि बुझ्न वा सनाखत गराउन सकिनेछ । (८) आयोगले उजूरीकर्ताले चाहेमा निज तथा निजको साक्षीको नाम, थर, वतन, तीनपुस्ते लगायतका परिचयात्मक विवरण तथा हुलिया गोप्य राख्ने व्यवस्था गर्नु पर्नेछ । (९) आयोगले छानबिनको क्रममा साक्षी, पीडित, उजूरीकर्ता वा आयोगको काममा सहयोग गर्ने व्यक्तिलाई आरोपित व्यक्तिसँग भेट तथा पहिचान नहुने गरी व्यवस्था गराउन सक्नेछ । (१०) छानबिनको क्रममा आयोग वा आयोगद्वारा तोकिएको स्थानमा साक्षी, पीडित, उजूरीकर्ता वा आयोगको काममा सहयोग गर्ने व्यक्तिलाई उपस्थित गराइएकोमा निजले माग गरेमा आयोगले निजलाई राजपत्र अनङ्कित प्रथम श्रेणीका कर्मचारीले पाए सरहको दैनिक तथा भ्रमण भत्ता उपलब्ध गराउने छ । (११) उपनियम (१०) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सरकारी कर्मचारी आयोगमा उपस्थित हुँदा निजले पाउने दैनिक तथा भ्रमण भत्ता आफू कार्यरत कार्यालयबाट लिनु पर्नेछ । (१२) आयोगले आफ्नो कार्य सम्पादन गर्दा पीडितमैत्री वातावरणमा गर्नु पर्नेछ । (१३) आयोगले कार्य सम्पादन गर्दा आवश्यकता अनुसार पीडितसँग सम्पर्क स्थापित गर्न वा समन्वय कायम गर्न सक्नेछ । परिच्छेद-५ । उद्धार, पुनर्स्थापना तथा परिपूरण । ३१. उद्धार गर्ने: (१) छानबिनको सिलसिलामा कुनै पीडितलाई तत्काल उद्धार गर्नु पर्ने देखिएमा आयोग आफैँले वा अन्य निकायको सहयोग लिई त्यस्तो व्यक्तिलाई उद्धार गर्नु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम उद्धार गर्नको लागि नेपाल सरकार, सुरक्षा निकाय वा कुनै संस्थाको सहयोग आवश्यक देखेमा उद्धारको लागि अनुरोध गर्न सक्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम आयोगबाट अनुरोध भई आएमा नेपाल सरकार, सुरक्षा निकाय वा कुनै संस्थाले तत्काल त्यस्तो व्यक्तिलाई उद्धार गरी सो को जानकारी आयोगलाई दिनु पर्नेछ । (४) उपनियम (३) बमोजिम पीडितलाई तत्कालै उद्धार गर्न नसकिने भएमा सम्बन्धित निकाय वा संस्थाले सोको कारण सहितको जानकारी तीन दिनभित्र आयोगलाई दिनु पर्नेछ । ३२. क्षतिपूर्ति, उपचार तथा पुनर्स्थापनाको लागि सिफारिस गर्ने: (१) आयोगले पीडितलाई पर्न गएको हानी नोक्सानीको गाम्भीर्यतालाई समेत दृष्टिगत गरी तीनलाख रुपैयाँसम्म क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउन नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्नेछ । (२) आयोगले उपनियम (१) बमोजिम क्षतिपूर्तिको लागि सिफारिस गर्दा कुनै पीडितले नेपाल सरकारबाट क्षतिपूर्ति पाइसकेको भए सो समेतलाई विचार गरी क्षतिपूर्तिको रकम निर्धारण गर्नु पर्नेछ । (३) आयोगको छानबिनबाट पीडितलाई शारीरिक वा मानसिक उपचार गराउन, पुनरुद्धार वा पुनर्स्थापना गर्न वा मनोविमर्श प्रदान गर्न आवश्यक देखिएमा आयोगले त्यसको आधार, कारण र अवस्था समेत उल्लेख गरी नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्नु पर्नेछ । ३३. सुविधा तथा सहुलियत उपलब्ध गराउने: (१) आयोगले ऐनको दफा २३ को उपदफा (२) बमोजिम पीडित वा अवस्था अनुसार निजको परिवारको कुनै सदस्यलाई देहायको सुविधा वा सहुलियत उपलब्ध गराउन नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्न सक्नेछः- ।
सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग नियमावली २०७२ (Truth and Reconciliation Commission Regulation, 2015)

३३. सुविधा तथा सहुलियत उपलब्ध गराउने: (१) आयोगले ऐनको दफा २३ को उपदफा (२) बमोजिम पीडित वा अवस्था अनुसार निजको परिवारको कुनै सदस्यलाई देहायको सुविधा वा सहुलियत उपलब्ध गराउन नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्न सक्नेछः- । (क) अध्ययन गर्न चाहनेलाई स्नातक तहसम्म निःशुल्क शिक्षा, । (ख) खण्ड (क) बमोजिम अध्ययन गर्न नचाहने वा नसक्नेको लागि निजको योग्यता तथा इच्छा अनुसारको सीपमूलक तालीम, । (ग) कुनै व्यापार वा व्यवसाय गर्न चाहने बेरोजगार पीडितलाई पाँचलाख रुपैयाँसम्म बिना ब्याज वा सहुलियत ब्याजमा ऋण सुविधा, । (घ) नेपाल भित्र बसोबासको व्यवस्था नभएका पीडितको हकमा पाँचलाख रुपैयाँसम्मको बसोबासको व्यवस्था, । (ङ) शारीरिक रुपले कमजोर भएका पीडितलाई एकलाख रुपैयाँमा नबढाई सरकारी स्वास्थ्य संस्थाबाट स्वास्थ्योपचार । (२) पीडित वा निजको परिवारले उपनियम (१) बमोजिम कस्तो सुविधा वा सहुलियत माग गरेको हो सो को प्राथमिकता उल्लेख गरी आयोग समक्ष अनुसूची-१३ बमोजिमको ढाँचामा निवेदन दिनु पर्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम पीडित वा निजको परिवारले व्यक्त गरेको इच्छा वा मागको आधारमा आयोगले उपनियम (१) बमोजिमको सुविधा वा सहुलियतको प्राथमिकता निर्धारण गर्नु पर्नेछ । (४) आयोगले उपनियम (१) बमोजिमको सुविधा तथा सहुलियतको सिफारिस गर्दा तत्कालीन, अल्पकालीन र दीर्घकालीन रुपमा गर्ने गरी सिफारिस गर्नु पर्नेछ । ३४. क्षतिपूर्ति, सुविधा तथा सहुलियत निर्धारणका आधार र मापदण्ड: आयोगले पीडितलाई क्षतिपूर्ति, सुविधा वा सहुलियतको लागि सिफारिस गर्दा देहायका आधार र मापदण्ड अवलम्बन गर्नेछः- । (क) पीडितलाई पुग्न गएको वास्तविक क्षति, मानसिक पीडा वा यातना, । (ख) पीडितको शारीरिक, मानसिक र आर्थिक अवस्था, । (ग) घटना हुँदाको समयमा पीडितको उमेर, । (घ) पीडितसँग आश्रित परिवारको सङ्ख्या र निजहरूको जीविकोपार्जनको निमित्त आवश्यक पर्ने न्यूनतम खर्च, । (ङ) पीडितको नाबालक छोरा छोरीको सङ्ख्या तथा निजहरु अध्ययन गर्नको लागि लाग्ने न्यूनतम खर्च, । (च) पीडितको एकासगोलको परिवारको शारीरिक अवस्था तथा जीविकोपार्जनको माध्यम, । (छ) सम्पत्ति कब्जा, जफत, लुटपाट, आगजनी आदि जस्ता क्रियाकलापका कारण आर्थिक क्षति भएकोमा त्यस्तो क्षतिको परिमाण, । (ज) अङ्गभङ्ग भएका पीडितको हकमा अपाङ्गताको अवस्था, । (झ) पीडितको मृत्यु भएकोमा मृतकको आश्रित परिवारको अर्थोपार्जन गर्न सक्ने क्षमता र आर्थिक हैसियत, । (ञ) विस्थापित भएको कारणले पीडितले भोग्नु परेको शैक्षिक, आर्थिक, शारीरिक वा मानसिक पीडा, । (ट) आयोगले उपयुक्त ठानेका अन्य वस्तुगत कुराहरू । परिच्छेद-६ । क्षमादान सम्बन्धी व्यवस्था । ३५. क्षमादानको लागि निवेदन दिने: (१) पीडितले क्षमादानको लागि आयोगले तोकेको म्यादभित्र आफैँ उपस्थित भई आयोग समक्ष अनुसूची-१४ बमोजिमको ढाँचामा निवेदन दिन सक्नेछ । (२) निवेदकले घटनास्थल, घटना मिति सहितको यथार्थ विवरण, सो घटनाबाट हुन गएको क्षति, आफूबाट मानव अधिकारको गम्भीर उल्लङ्घन भएको, त्यस्तो कार्यबाट आफूलाई पश्चात्ताप भएको र पीडितसँग चित्त बुझ्दो ढङ्गबाट क्षमायाचना गर्न मञ्जुर भएको तथा भविष्यमा त्यस्तो कुनै किसिमको कुनै काम नगर्ने प्रतिज्ञा सहितको प्रतिबद्धता प्रकट गरेको कुरा उपनियम (१) बमोजिमको निवेदनमा उल्लेख गर्नु पर्नेछ ।
सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग नियमावली २०७२ (Truth and Reconciliation Commission Regulation, 2015)

३६. क्षमादानको सिफारिस गर्ने: (१) नियम ३५ बमोजिम प्राप्त भएको निवेदन छानबिन गर्दा ऐनको दफा २६ बमोजिम क्षमादान गर्न उपयुक्त देखेमा आयोगले त्यसको आधार र कारण खुलाई क्षमादानको लागि अनुसूची-१५ बमोजिमको ढाँचामा नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्नेछ । (२) आयोगले उपनियम (१) बमोजिम क्षमादानको लागि नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्नु अघि पीडितको लिखित सहमति लिनु पर्नेछ । परिच्छेद-७ । विविध । ३७. कारबाहीको जानकारी सार्वजनिक गर्ने: (१) आयोगले छानबिनबाट प्राप्त जानकारी आयोगलाई उपयुक्त लागेको सञ्चार माध्यमबाट समय समयमा सार्वजनिक गर्नेछ । (२) आयोगले कुनै उजूरी तामेलीमा राखेमा वा पीडितलाई कारबाही वा क्षमादानको लागि सिफारिस गर्ने निर्णय गरेमा त्यसको जानकारी अनुसूची-१६ बमोजिमको ढाँचामा उजूरीकर्तालाई गराउनेछ । ३८. छानबिन सम्बन्धी कार्यविधि: (१) ऐनको दफा ६ बमोजिम आयोगका अध्यक्ष वा सदस्य उपर छानबिन गर्दा निजको कार्यक्षमताको अभाव भएको वा खराब आचरण भएको भन्ने उजूरी वा जानकारी प्राप्त हुन आएमा आयोगले त्यस्तो उजूरी वा जानकारी नेपाल सरकार समक्ष पठाउनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम वा अन्य कुनै माध्यमबाट अध्यक्ष वा सदस्य उपरको उजूरी प्राप्त भएमा उजूरीको गाम्भीर्यतालाई विचार गरी नेपाल सरकारले ऐनको दफा ६ को उपदफा (२) बमोजिम छानबिन समिति गठन गर्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिमको छानबिन समितिले सो आरोपको सम्बन्धमा आवश्यक छानबिन गरी आरोपित अध्यक्ष वा सदस्यलाई मनासिब माफिकको समय दिई निज उपर लागेको आरोपको सम्बन्धमा सफाई पेश गर्ने मौका दिनु पर्नेछ । (४) उपनियम (२) बमोजिमको छानबिन समितिले आरोपको छानबिन गर्दा कुनै प्रमाण बुझ्नु पर्ने वा कुनै कागजात झिकाउनु पर्ने देखेमा सो समेत गर्न सक्नेछ । (५) यस नियम बमोजिम आरोपित अध्यक्ष वा सदस्य उपर छानबिन समितिले छानबिनको काम प्रारम्भ गरेपछि आरोपित अध्यक्ष वा सदस्य उपर कारबाहीको टुङ्गो नलागेसम्म त्यस्तो अध्यक्ष वा सदस्यले आयोगको काम कारबाहीमा भाग लिन पाउने छैन । (६) छानबिनबाट आरोपित अध्यक्ष वा सदस्य उपर परेको उजूरी प्रमाणित हुन आएमा छानबिन समितिले त्यस्तो अध्यक्ष वा सदस्य उपर कारबाहीको लागि नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्नेछ । ३९. सचिवको काम, कर्तव्य तथा अधिकार: (१) सचिवको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछः- । (क) आयोगको निर्णय कार्यान्वयन गर्ने गराउने, । (ख) आयोगको कामसँग सम्बन्धित विषयमा अध्ययन, अनुसन्धान, तालीम, गोष्ठी, सार्वजनिक सुनुवाई लगायतका कार्य सञ्चालन गर्ने, गराउने, । (ग) आयोगको कामसँग सम्बन्धित विषयमा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संघ, संस्था वा निकायहरूसँग समन्वय गर्ने, । (घ) आयोगसँग सम्बन्धित विभिन्न कार्य गर्ने, गराउने, । (ङ) प्रचलित कानून बमोजिम विभागीय प्रमुखले गर्ने कार्य गर्ने, । (च) आयोगको निर्देशन बमोजिमका अन्य कार्य गर्ने, गराउने । (२) सचिवले यस नियमावली बमोजिम आफूलाई प्राप्त अधिकारमध्ये आवश्यकता अनुसार कुनै अधिकार आयोगको कुनै अधिकृत कर्मचारीलाई प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ ।
सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग नियमावली २०७२ (Truth and Reconciliation Commission Regulation, 2015)

(घ) आयोगसँग सम्बन्धित विभिन्न कार्य गर्ने, गराउने, । (ङ) प्रचलित कानून बमोजिम विभागीय प्रमुखले गर्ने कार्य गर्ने, । (च) आयोगको निर्देशन बमोजिमका अन्य कार्य गर्ने, गराउने । (२) सचिवले यस नियमावली बमोजिम आफूलाई प्राप्त अधिकारमध्ये आवश्यकता अनुसार कुनै अधिकार आयोगको कुनै अधिकृत कर्मचारीलाई प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ । ४०. अवहेलनामा कारबाही चलाउने: (१) आयोगले कुनै व्यक्ति उपर ऐनको दफा १६ बमोजिम अवहेलनामा कारबाही चलाउनु अघि त्यस्तो व्यक्तिले आयोगको अवहेलना हुने कुनै काम गरेको वा घटना भए वा नभएको सम्बन्धमा आयोगको कुनै सदस्य वा अधिकृतस्तरको कर्मचारीबाट छानबिन गराई निजको प्रतिवेदनको आधारमा त्यस्तो व्यक्तिलाई कारबाही चलाउनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम कुनै व्यक्ति उपर कारबाही चलाउनु परेमा के कस्तो कारण र आधारबाट निज उपर कारबाही चलाउनु परेको हो सो खुलाई कारबाही गर्न नपर्ने कुनै आधार र प्रमाण भए सोको सफाई पेश गर्न वा आयोग समक्ष उचित क्षमायाचनाको लागि मनासिब समय दिई आरोपित व्यक्तिलाई मौका दिनु पर्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम आरोपित व्यक्तिबाट सफाई पेश भएमा वा मनासिब माफिकको क्षमायाचना गरेमा सोको मूल्याङ्कन तथा प्राप्त प्रमाणको आधारमा आयोगले उचित निर्णय गर्नेछ । (४) अवहेलनामा कारबाही गर्ने सम्बन्धी अन्य कार्यविधि आयोग आफैले निर्धारण गर्नेछ । ४१. सार्वजनिक सुनुवाई सम्बन्धी कार्यविधि: (१) आयोगले ऐनको दफा १८ बमोजिम सार्वजनिक सुनुवाई गर्नुभन्दा अघि कम्तीमा तीन दिनको म्याद दिई सार्वजनिक सुनुवाई हुने मिति, समय र स्थान तथा सुनुवाई गरिने विषय समेतको सूचना सर्वसाधारणको जानकारीको लागि उपयुक्त माध्यमबाट जानकारी गराउनु पर्नेछ । (२) उपनियम (१) बमोजिम सार्वजनिक सुनुवाई गर्दा सत्य तथ्य पत्ता लगाउने, परिपूरण वा क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउने लगायत आयोगले उपयुक्त ठानेका अन्य विषयमा सार्वजनिक सुनुवाई गर्न सक्नेछ । (३) आयोगले सार्वजनिक सुनुवाई गर्दा पीडित, सर्वसाधारण व्यक्ति, विभिन्न संघ संस्थाका स्थानीय प्रतिनिधि, सञ्चारकर्मी, महिला, ज्येष्ठ नागरिक, नागरिक समाज समेतको उपस्थितिमा गर्न सक्नेछ । (४) आयोगले उपनियम (२) बमोजिम सार्वजनिक सुनुवाई गर्दा कम्तीमा एकजना सदस्यको उपस्थिति हुनु पर्नेछ । (५) सार्वजनिक सुनुवाईमा खटिएका कर्मचारीले सुनुवाईमा सोधिएका प्रश्न, जिज्ञासा तथा आयोगको तर्फबाट दिइएको उत्तर सहितको विवरण उल्लेख गरी आयोग समक्ष प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्नेछ । (६) सार्वजनिक सुनुवाईको अवधि तथा प्रक्रिया सम्बन्धी अन्य व्यवस्था आयोगले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ४२. पीडितलाई परिचयपत्र दिने: (१) ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम गरिएको छानबिनबाट कुनै व्यक्ति सशस्त्र द्वन्द्वको क्रममा मानव अधिकारको गम्भीर उल्लंघनको कारणबाट पीडित हुन पुगेको देखिएमा आयोगले त्यस्तो व्यक्तिलाई अनुसूची-१७ बमोजिमको ढाँचामा पीडित परिचयपत्र उपलब्ध गराउनेछ । (२) आयोगको छानबिनबाट एकभन्दा बढी व्यक्ति पीडित रहेको देखिएमा आयोगले उपनियम (१) बमोजिम सबै व्यक्तिहरूलाई परिचयपत्र उपलब्ध गराउनेछ । ४३. पुरस्कृत गर्ने: ऐन तथा यस नियमावलीको कार्यान्वयन गर्ने क्रममा उत्कृष्ट काम गरी आयोगलाई सहयोग पुऱ्याउने कर्मचारी एवं सुरक्षाकर्मीलाई आयोगले पुरस्कृत गर्न सक्नेछ ।