chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
स्टान्डर्ड_नाप_र_तौल_ऐन_२०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

३. मिटर: (१) मिटर लम्बाईको मूल एकाई हुनेछ । (२) “मिटर” भन्नाले प्रकाशले १/२९९७९२४५८ सेकेन्डको अवधिभित्र शून्य ठाउँ (भ्याकुम) मा तय गरेको दुरीलाई जनाउँछ । (३) पाँचौं संशोधनद्वारा संशोधित । नेपाल सरकारले मिटरको परिमाण (भ्यालु) निकाल्ने मिटरको एक राष्ट्रिय स्टान्डर्ड बनाउनेछ । त्यस्तो स्टान्डर्ड मिटरको अन्तर्राष्ट्रिय स्टान्डर्ड अनुसार प्रमाणित गराई विभागमा नियन्त्रकको जिम्मामा राखिनेछ । ४. किलोग्राम: (१) किलोग्राम राशिको मूल एकाई हुनेछ । (१क) पाँचौं संशोधनद्वारा थप । “किलोग्राम” भन्नाले जुल सेकेन्ड एकाइमा व्यक्त गरिएको प्लाङ्क अचर राशिको निश्चित सङ्ख्यात्मक मान ६.६२६०७०१५x१०-३४ को । आधारमा निकालिएको परिमाण सम्झनु पर्छ र जूल सेकेन्ड बराबर किलोग्राम वर्गमिटर प्रति सेकेन्ड हुन्छ । पाँचौं संशोधनद्वारा संशोधित । (२) नेपाल सरकारले किलोग्रामको परिमाण निकाल्ने किलोग्रामको एक राष्ट्रिय स्ट्यान्डर्ड बनाउनेछ । त्यस्तो स्ट्यान्डर्ड अन्तर्राष्ट्रिय किलोग्राम स्ट्यान्डर्ड वा सो अनुसार बनाइएको अन्य मुलुकको राष्ट्रिय स्ट्यान्डर्ड अनुसार प्रमाणित गराई विभागमा नियन्त्रकको जिम्मामा राखिनेछ । (३) उपदफा (१) र दफा ८ख. मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बहुमूल्य रत्नको लागि राशिको मूल इकाई एक किलोग्रामको पाँच हजार खण्डको एक खण्ड बराबरको एक क्यारेट हुनेछ । (४) कुनै स्थानमा तौलको स्ट्यान्डर्ड इकाई सो स्थानमा राशिको मूल इकाईको तौल हुनेछ । ५. सेकेन्ड: चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । (१)सेकेन्ड समयको मूल ईकाई हुनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । (२) सिजियम एच–१३३ परमाणुको भौतिक अवस्था (ग्राउण्ड स्टेट) को दुई अति मिहीन सतह (हाइपर फाइन लेभल) बीचको स्थितिको अन्तरमा हुने विकिरण (रेडिएसन) को ९१९२६३१७७० गुणा समयावधिलाई सम्झनु पर्छ । ६. एम्पियर: चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । (१) एम्पियर विद्युत धाराको मूल इकाई हुनेछ । पाँचौं संशोधनद्वारा संशोधित । (२) "एम्पियर" भन्नाले कोलम्ब एकाइमा व्यक्त गरिएको विद्युतको इलिमेन्ट्री चार्जको निश्चित सङ्ख्यात्मक मान १.६०२१७६६३४x१०-१९ को । आधारमा निकालिएको विद्युतीय धारा सम्झनु पर्छ र कोलम्ब बराबर एम्पियर सेकेन्ड हुन्छ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । ७. केल्विन: चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । (१) केल्विन थर्मोडाइनामिक तापक्रमको मूल इकाई हुनेछ । पाँचौं संशोधनद्वारा संशोधित । (२) "केल्विन" भन्नाले जूल प्रति केल्विन एकाइमा व्यक्त गरिएको बोल्जमेन अचर राशीको निश्चित सङ्ख्यात्मक मान १.३८०६४९x१०-२३ को आधारमा निकालिएको थर्मोडाइनामिक तापक्रम सम्झनु पर्छ र जूल प्रति केल्विन बराबर किलोग्राम वर्गमिटर प्रति वर्ग सेकेन्ड प्रति केल्विन हुन्छ । (३) केल्विन तापक्रमको अन्तर जनाउनेमा समेत प्रयोग गरिनेछ । (४) तापक्रमको अन्तर्राष्ट्रिय व्यवहारिक स्केलको सेल्सियस डिग्री, जसको बराबर २७३.१५ केल्विन हुन्छ पाँचौं संशोधनद्वारा झिकिएको । (५) सेल्सियस डिग्रीलाई तापक्रमको अन्तर जनाउनेमा समेत प्रयोग गर्न सकिनेछ । ८. क्याण्डेला: चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । (१) क्याण्डेलामा प्रकाश तीव्रताको मूल इकाई हुनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । (२) "क्याण्डेला" भन्नाले प्रत्येक वर्गमिटर १.१३२५ न्यूटन चापमा प्लाटिनम जम्ने तापक्रममा कृष्ण पिण्ड (ब्लाक बडी) को १ । ६००००० वर्गमिटर सतहको लम्ब दिशाको प्रकाश तीव्रता (लुमिनस इन्टेन्सिटी) लाई जनाउँछ ।
स्टान्डर्ड_नाप_र_तौल_ऐन_२०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

(१) क्याण्डेलामा प्रकाश तीव्रताको मूल इकाई हुनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । (२) "क्याण्डेला" भन्नाले प्रत्येक वर्गमिटर १.१३२५ न्यूटन चापमा प्लाटिनम जम्ने तापक्रममा कृष्ण पिण्ड (ब्लाक बडी) को १ । ६००००० वर्गमिटर सतहको लम्ब दिशाको प्रकाश तीव्रता (लुमिनस इन्टेन्सिटी) लाई जनाउँछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । ८क. मोल: चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । (१) मोल वस्तुको परिमाणको मूल इकाई हुनेछ । पाँचौं संशोधनद्वारा संशोधित । (२) "मोल" भन्नाले परमाणु, अणु, आयन, इलेक्ट्रोन जस्ता इलिमेन्ट्री इन्टिटिजको ठीक ६.०२२१४०७६x१०२३ सङ्ख्यात्मक मान सम्झनु पर्छ । उक्त सङ्ख्या एभोगाद्रो अचर राशीको निश्चित सङ्ख्यात्मक मान हो र त्यसलाई प्रति मोल एकाइमा व्यक्त गरिन्छ । स्पष्टीकरणः मोलको जब प्रयोग हुन्छ मौलिक तत्वहरु (इलिमेन्ट्री इन्टिटिज) को राम्रो उल्लेख हुनुपर्छ र यो परमाणु, अणु विद्युतशक्तियुक्त परमाणु (आयन्स), इलेक्ट्रोन, अरु कणहरु वा त्यस्तो तोकिएको कणको समूह हुन सक्छ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । ८ख. नाप तौलका अरु इकाईहरु तोक्ने: (१) नाप तौलको साधारण सभा र कानूनी नाप तौल विज्ञानको अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले सिफारिस गरेको नाप तौलको मूल इकाईहरुसँग सम्बन्धित पूरक (सप्लिमेन्टरी) उद्भूत (डिराइब्ड) वा अरु इकाईहरु वा स्ट्यान्डर्ड प्रतिरुप वा परिभाषाहरु तोकिए बमोजिम हुनेछन् । स्पष्टीकरणः उद्भूत इकाईहरु (डिराइब्ड युनिटहरु) भन्नाले मूल वा पूरक इकाईबाट वा दुवै इकाईबाट निकालिएको इकाईलाई जनाउँछ । (२) नाप तौलको साधारण सभा वा कानूनी नाप तौल विज्ञानको अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले सिफारिस गरेको नाप वा तौलको इकाईहरुसँग सम्बन्धित अपवत्र (मल्टिपल्स) अपवर्त (सवमल्टिपल्स), प्राकृतिक स्थिर (फिजिकल कन्स्टेन्ट) र अनुपात गुणक (रेशियो अफ को–इफिसिएन्सी) तोकिएबमोजिम हुनेछन् । (३) नाप तौलको साधारण सभा वा कानूनी नाप तौल विज्ञानको अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले सिफारिस गरे अनुसारको नाप र तौलका विशेष इकाईहरु नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी आवश्यक अवधिको लागि तोक्न सक्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । ८ग. अन्तर्राष्ट्रिय इकाईहरु नेपाली अङ्कमा रहने: (१) गणनाको मूल इकाई अन्तर्राष्ट्रिय इकाईको आधारमा नेपाली अङ्कहरु हुनेछ पाँचौं संशोधनद्वारा थप । र आवश्यकता अनुसार अङ्ग्रेजी अङ्कहरु प्रयोग गर्न सकिनेछ । (२) प्रत्येक गणना दशमलव प्रणालीमा हुनेछ । (३) गणनाको दशमलव अपवत्र (मल्टिपल्स) र अपवर्त (सव मल्टिपल्स) तोकिएको संज्ञा तथा तरीका अनुसार लेखिनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । ८घ. स्ट्यान्डर्ड इकाईहरु: दफा ३, ४, ५, ६, ७, ८, र ८क. मा तोकिएको नाप वा तौलको मूल इकाईहरु र दफा ८ख अन्तर्गत तोकिएबमोजिमको पूरक तथा अरु इकाईहरु नाप वा तौलका स्ट्यान्डर्ड इकाईहरु हुनेछन् । ९. पहिलो संशोधनद्वारा खारेज । १०. पहिलो संशोधनद्वारा खारेज । ११. पहिलो संशोधनद्वारा खारेज । १२. पहिलो संशोधनद्वारा खारेज । १३. पहिलो संशोधनद्वारा खारेज । १४. कुनै खास किसिमको नाप र तौल चलनमा राख्न दिन सकिने: नेपाल गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको ।
स्टान्डर्ड_नाप_र_तौल_ऐन_२०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

९. पहिलो संशोधनद्वारा खारेज । १०. पहिलो संशोधनद्वारा खारेज । ११. पहिलो संशोधनद्वारा खारेज । १२. पहिलो संशोधनद्वारा खारेज । १३. पहिलो संशोधनद्वारा खारेज । १४. कुनै खास किसिमको नाप र तौल चलनमा राख्न दिन सकिने: नेपाल गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको । को कुनै ठाउँ वा कारोबार वा मालसामानको सम्बन्धमा यो ऐन लागू भए तापनि नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी बढीमा पाँच वर्षसम्म त्यस्तो ठाउँ वा कारोबार वा मालसामानको सम्बन्धमा स्ट्यान्डर्ड राशी र नापका अतिरिक्त सोही सूचनामा तोकिदिएको अरु कुनै नाप र तौलको प्रचलन जारी राख्न अनुमति दिन सक्नेछ । तर, यो ऐन लागू हुनुभन्दा अगाडि तत्काल प्रचलनमा नरहेको कुनै नाप वा तौल प्रचलनमा ल्याउने गरी नेपाल सरकारले उपदफा (१) अन्तर्गत अनुमति दिन सक्ने छैन । १५. प्रचलित नाप र तौललाई स्ट्यान्डर्ड नाप र तौलमा परिणत गर्ने: (१) यो ऐन लागू हुनुभन्दा अगाडि प्रचलनमा रहेको नाप र तौलको परिमाणलाई स्ट्यान्डर्ड नाप वा तौलको रुपमा अनुसूचीमा उल्लेख गरिएका अनुपातिक दरमा परिणत गर्न सकिनेछ । (२) नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी उपदफा (१) मा उल्लेख गरिएका नाप वा तौल बाहेक अरु नाप वा तौलको परिमाणलाई स्ट्यान्डर्ड नाप वा तौलको रुपमा परिणत गर्ने अनुपातिक दर तोक्न सक्नेछ । (३) कुनै ऐन वा ऐन अन्तर्गतको कुनै नियम आदेश वा सूचना वा कुनै करार वा लिखतमा उल्लेख गरिएको स्ट्यान्डर्ड राशी वा नाप बाहेक अरु कुनै नाप वा तौलको परिमाण अवस्था अनुसार अनुसूचीमा वा उपदफा (२) अन्तर्गत निकालिएको सूचनामा उल्लेख गरिएको अनुपातिक दरमा परिणत भएको मानिनेछ । (४) कुनै लेनदेन वा व्यवहारको सम्बन्धमा व्यक्त गरिएको कुनै नाप वा तौलको परिमाणलाई स्ट्यान्डर्ड राशी वा नापको रुपमा यस दफा अन्तर्गत । परिणत गर्दा त्यस्तो लेनदेन वा व्यवहारको लागि तोकिए बमोजिमको हिसाबले गरिने छ । १६. प्रमुख स्टान्डर्ड: (१) नेपाल सरकारले दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । दफा ८घ. वा उल्लेख गरिएका स्टान्डर्ड राशी र नाप वा त्यसको अपवर्त्य वा अपवर्त्त अंश (मल्टिपलस वा सव-मल्टिपलस) को सेट बनाउन लगाउन सक्नेछ । त्यस्तो सेटलाई प्रमुख स्टान्डर्ड भनिनेछ । (२) प्रमुख स्टान्डर्ड तोकिएको वस्तु, डिजाइन तथा विवरणको हुनेछ । त्यसलाई तोकिएको व्यक्ति वा अधिकारीले प्रमाणित गरी टाँचा लगाई पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित । विभागमा तोकिए बमोजिम राख्नेछ तथा तोकिए बमोजिमको प्रत्येक अवधिभित्र त्यसलाई राष्ट्रिय चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । स्टान्डर्डसँग जाँची त्यसमा सो जाँचेको मिति सहितको निस्सा लगाउनु पर्छ । १७. माध्यमिक स्टान्डर्ड: (१) कार्यकारी स्टान्डर्ड ठीक बेठीक जाँचको लागि नेपाल सरकारले आवश्यकता अनुसार प्रमाणित स्टान्डर्ड नाप र तौलको सेटहरु तयार गर्न लगाउन सक्नेछ । ती सेटहरुलाई माध्यमिक स्टान्डर्ड भनिनेछ । (२) माध्यमिक स्टान्डर्ड तोकिएको वस्तु, डिजाइन तथा विवरणको हुनेछ । त्यसलाई तोकिएको व्यक्ति वा अधिकारीले प्रमाणित गरी टाँचा लगाई पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित । विभागमा तोकिए बमोजिम राख्नेछ तथा तोकिए बमोजिमको प्रत्येक अवधिभित्र त्यसलाई प्रमुख स्टान्डर्डसँग जाँची त्यसमा सो जाँचेको मिति सहितको निस्सा लगाउनेछ ।
स्टान्डर्ड_नाप_र_तौल_ऐन_२०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

(२) माध्यमिक स्टान्डर्ड तोकिएको वस्तु, डिजाइन तथा विवरणको हुनेछ । त्यसलाई तोकिएको व्यक्ति वा अधिकारीले प्रमाणित गरी टाँचा लगाई पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित । विभागमा तोकिए बमोजिम राख्नेछ तथा तोकिए बमोजिमको प्रत्येक अवधिभित्र त्यसलाई प्रमुख स्टान्डर्डसँग जाँची त्यसमा सो जाँचेको मिति सहितको निस्सा लगाउनेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम म्यादभित्र जाँच गरी टाँचा नलगाएको माध्यमिक स्टान्डर्डको कानूनी मान्यता हुने छैन र यो ऐनको प्रयोजनको लागि प्रयोग गरिने छैन । १८. कार्यकारी स्टान्डर्ड: (१) व्यापारिक नाप र तौल वा व्यापारिक प्रचलनमा ल्याइने नाप्ने र तौलने यन्त्र ठीक बेठीक जाँचको लागि नेपाल सरकारले आवश्यक सम्झे जति प्रमाणित नाप र तौलको सेटहरु र मूल्यवान धातु र जवाहरातको निमित्त विशेष कार्यकारी नाप र तौलका सेटहरु बनाउन लगाउन सक्नेछ । ती सेटहरुलाई कार्यकारी स्टान्डर्ड भनिनेछ । (२) कार्यकारी स्टान्डर्ड तोकिएको वस्तु, डिजाइन र विवरणको हुनेछ र त्यसमा तोकिएका व्यक्ति वा अधिकारीले तोकिएका तरिकाले प्रमाणित गरी टाँचा लगाई पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित । नियन्त्रकले तोकेको ठाउँमा तोकिए बमोजिम राख्नेछ तथा त्यसलाई तोकिए बमोजिमको प्रत्येक अवधिभित्र माध्यमिक स्टान्डर्डसँग जाँची त्यसमा सो जाँचेको मिति सहितको निस्सा लगाउनु पर्छ । तर, मूल्यवान धातु र जवाहरात सम्बन्धी विशेष कार्यकारी स्टान्डर्डको सेट प्रमुख स्टान्डर्डसँग जाँचिनेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम म्यादभित्र जाँच गरी टाँचा नलगाईएको कार्यकारी स्टान्डर्डको कानूनी मान्यता हुने छैन र यो ऐनको प्रयोजनको लागि प्रयोग गरिने छैन । १९. स्टान्डर्ड नाप्ने र तौलने यन्त्र: (१) व्यापारिक नाप र तौल वा व्यापारिक प्रचलनमा ल्याइने नाप्ने र तौलने यन्त्र जाँच गर्न चाहिने नाप्ने र तौलने यन्त्र नेपाल सरकारले आवश्यकता अनुसार तयार गर्न लगाउनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमका नाप्ने र तौलने यन्त्र तोकिए बमोजिम जाँच गरी टाँचा लगाई तोकिएको तरीका र संख्यामा राखिनेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिमका नाप्ने र तौलने यन्त्रका सेट माध्यमिक वा कार्यकारी सेट राखिएको ठाउँमा राखिनेछ । १९क. नाप्ने वा तौलने साधन नक्कली बनाउन वा चलन गर्न नहुने: केही नेपाल कानूनलाई संशोधन, एकीकरण, समायोजन र खारेज गर्ने ऐन, २०७४ द्वारा थप । (१) कसैले नाप्ने, तौलने वा गुणस्तर निर्धारण गर्ने कुनै साधन निर्धारित स्तर भन्दा घटी वा बढी हुने गरी बनाउन वा बनाउन लगाउन वा त्यसरी बनाएको नाप्ने, तौलने, गुणस्तर निर्धारण गर्ने साधन जानीजानी सक्कली सरह चलन गर्न वा चलन गर्ने नियतले राख्न वा बिक्री गर्न वा त्यस्तो साधनमा लगाउने छाप वा टाँचा नक्कली बनाउन वा नाप्ने, तौलने वा बदनियतपूर्वक गुणस्तर निर्धारण गर्ने साधनको छाप वा टाँचा जानीजानी बिगार्न वा अर्को कुनै साधनको मद्दतले त्यस्तो साधनको नाप्ने, तौलने वा गुणस्तर निर्धारण क्षमतामा प्रभाव पार्न वा त्यस्तो साधनमा नक्कली छाप वा टाँचा लगाउन वा अन्य कुनै उपायद्वारा चलन चल्तीको नाप वा तौललाई घटी बढी हुन सक्ने बनाउन हुँदैन ।
स्टान्डर्ड_नाप_र_तौल_ऐन_२०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

स्पष्टीकरणः यस दफाको प्रयोजनको लागि "नाप्ने, तौलने वा गुणस्तर निर्धारण गर्ने साधन" भन्नाले कुनै वस्तु वा सेवाको एकाई, गुण वा परिमाण वा त्यस्तो वस्तु वा सेवाको शुद्धता वा स्तर वा कुनै वस्तुको एकाई निर्धारण गर्न कानून बमोजिम चलन चल्तीमा रहेको साधन सम्झनु पर्छ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन वर्षसम्म कैद र तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिम बनाएको, चलन चल्तीमा ल्याएको साधन, त्यसलाई बनाउने वा मर्मत गर्ने औजार समेत जफत हुनेछ । १९ख. नाप्ने, तौलने वा गुणस्तर निर्धारण गर्ने साधन कपटपूर्ण प्रयोग गर्न नहुने: केही नेपाल कानूनलाई संशोधन, एकीकरण, समायोजन र खारेज गर्ने ऐन, २०७४ द्वारा थप । (१) कसैले कुनै व्यवसाय, कारोबार वा व्यापारको सिलसिलामा नाप्ने, तौलने वा गुणस्तर निर्धारण गर्ने साधन प्रयोग गर्नु पर्दा कानून बमोजिम त्यस्तो साधनको चलन चल्तीमा निर्धारण गरिएको नाप, तौल वा स्तरभन्दा घटी वा बढी हुने गरी कपटपूर्ण रूपमा प्रयोग गर्न, अर्को कुनै साधन वा उपायको मद्दतले त्यस्तो साधनको चलन चल्तीको नाप्ने, तौलने वा गुणस्तर निर्धारण गर्ने कुरामा प्रतिकूल प्रभाव पार्न हुँदैन । (२) उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन वर्षसम्म कैद र तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ । २०. स्टान्डर्ड नाप र तौल बाहेक अरु नाप र तौल प्रचलनमा ल्याउन नपाइने: (१) दफा १४ र २४ बमोजिम नेपाल सरकारले अन्यथा अनुमति दिएमा बाहेक प्रचलित कानूनमा वा प्रचलनमा जेसुकै भएता पनि यो ऐन लागू भएको तीन महीना पछि यो ऐन लागू भएको क्षेत्रभित्र वा यो ऐन लागू भएको कारोबार र मालसामानको सम्बन्धमा स्टान्डर्ड नाप वा तौल बाहेक अरु किसिमको नाप वा तौलको व्यवहार गर्न वा त्यस्तो कुनै नाप वा तौलको एकाईद्वारा कुनै वस्तुको मूल्य किट्न वा परिमाण तोक्न हुँदैन । (२) कुनै किसिमको रीति, रिवाज, चलन वा व्यवहार अनुसार व्यापारको कुनै वस्तुको सम्बन्धमा गरिएको करार वा कारोबारमा कुनै व्यापारी वा बिक्रेता वा ग्राहकले नाप वा तौलले तौलने निश्चित गरेको परिमाण भन्दा घटी वा बढी माग्ने वा लिने वा माग्न लगाउन वा लिन लगाउने गरेको भए यो ऐन लागू भएको मितिदेखि त्यस्तो रीति, रिवाज, चलन र व्यवहार निष्क्रिय भएको मानिनेछ । (३) उपदफा (१) को बर्खिलाप गरिएको काम कारोबारको कानूनी मान्यता हुनेछैन । पाँचौ संशोधनद्वारा थप । (४) वस्तुको उत्पादन वा बिक्री वितरण गर्ने व्यक्ति वा संस्थाले आफूले उत्पादन वा बिक्री वितरण गर्ने वस्तुको नाप वा तौलको परिमाण यकिन गर्न नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र सम्बन्धित उद्योग वा बिक्री वितरणस्थलमा राख्नु पर्नेछ । पाँचौ संशोधनद्वारा थप । (५) व्यापारिक कारोबार गर्दा त्यस्तो कारोबारको लागि अनुमति लिए बमोजिमको नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र प्रयोग गर्नु पर्नेछ । त्यस्तो नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र प्रयोग नगरी अन्य तरिकाबाट कारोबार गर्नु हुँदैन ।
स्टान्डर्ड_नाप_र_तौल_ऐन_२०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

पाँचौ संशोधनद्वारा थप । (५) व्यापारिक कारोबार गर्दा त्यस्तो कारोबारको लागि अनुमति लिए बमोजिमको नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र प्रयोग गर्नु पर्नेछ । त्यस्तो नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र प्रयोग नगरी अन्य तरिकाबाट कारोबार गर्नु हुँदैन । २१. खास कुरामा केवल नाप मात्र वा तौल मात्र प्रयोग गर्न निर्देशन दिन सकिने: यो ऐनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी सोही सूचनामा तोकिएको मितिदेखि कुनै खास क्षेत्रभित्र कुनै खास व्यापार, लेनदेन वा करारका सम्बन्धमा खास खास शर्तहरुका अधीनमा रही नापेर वा तौलेर मात्र कारोबार गर्न निर्देशन दिन सक्नेछ । पाँचौ संशोधनद्वारा थप । २१क. विभागको काम, कर्तव्य र अधिकार: यस ऐनमा अन्यत्र उल्लिखित काम, कर्तव्य र अधिकार अतिरिक्त विभागको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) नापतौलको सम्बन्धमा केन्द्रीय निकायको रूपमा काम गर्ने, । (ख) नापतौलका एकाइको स्टान्डर्डहरू कायम गर्ने तथा त्यस्ता स्टान्डर्डहरूको संरक्षण गर्ने, । (ग) स्टान्डर्डहरूको अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली बमोजिम ट्रेयासिबिलिटी कायम गर्ने, । (घ) व्यापारिक प्रयोजनको लागि प्रयोगमा ल्याइएका नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्रको जाँच गर्ने, गराउने, । (ङ) नापतौल यन्त्रको प्रयोग सम्बन्धमा जनचेतना अभिवृद्धि सम्बन्धी कार्य गर्ने, । (च) यस ऐन बमोजिम स्टान्डर्ड नापतौल वा नाप्ने र तौलने यन्त्रको प्रयोग भए, नभएको सम्बन्धमा प्रदेशको सम्बन्धित निकाय वा स्थानीय तहसँग समन्वय गरी अनुगमन गर्ने, गराउने, । (छ) नाप वा तौलको परिमाणका सम्बन्धमा कुनै विवाद उत्पन्न भएमा त्यस्तो विवाद समाधान गर्ने, । (ज) अंशाङ्कन (क्यालिब्रेशन) सेवा प्रदान गर्ने, र । (झ) नापतौल सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासँग सम्पर्क, समन्वय तथा सहकार्य गर्ने । पाँचौ संशोधनद्वारा थप । २१ख. नापतौल प्रयोगशाला: नापतौल सम्बन्धी जाँच, अध्ययन, अनुसन्धान तथा विकास सम्बन्धी कार्य गर्न विभागमा एक राष्ट्रियस्तरको नापतौल प्रयोगशाला रहनेछ । परिच्छेद-३ । नाप र तौलको जाँच र टाँचा लगाउने । २२. व्यापारिक नाप र तौलमा परिमाण र संज्ञा अङ्कित हुनु पर्ने: व्यापारिक नाप वा तौलमा नाप्ने नाप र तौलने तौलको संज्ञा र परिमाण स्पष्टरूपले अङ्कित भएको हुनुपर्छ र तोकिए बमोजिम जाँचको स्पष्ट छाप लगाइएको हुनुपर्छ । २३. टाँचा नलागेको व्यापारिक नाप र तौलको बिक्री वितरण वा प्रयोग गर्न निषेध: दफा २४ मा अन्यथा लेखिएकोमा बाहेक तोकिए बमोजिम जाँच नभएको र निरीक्षकद्वारा सो जाँचको टाँचा नगाइएको कुनै पनि व्यापारिक नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र बिक्री, वितरण वा व्यवहारमा ल्याइने छैन । पाँचौ संशोधनद्वारा थप । २३क. रोक लगाउन, नियन्त्रणमा लिन वा जफत गर्न सक्ने: (१) कसैले यस ऐन विपरीत हुने गरी नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र बिक्री वितरण वा प्रयोग गरेको पाइएमा निरीक्षकले त्यस्तो नाप्ने वा तौलने यन्त्र प्रयोगमा रोक लगाउन, नियन्त्रणमा लिन वा जफत गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र प्रयोगमा रोक लगाउने, नियन्त्रणमा लिने वा जफत गर्ने सम्बन्धी कार्यविधि तोकिए बमोजिम हुनेछ ।
स्टान्डर्ड_नाप_र_तौल_ऐन_२०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

(२) उपदफा (१) बमोजिम नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र प्रयोगमा रोक लगाउने, नियन्त्रणमा लिने वा जफत गर्ने सम्बन्धी कार्यविधि तोकिए बमोजिम हुनेछ । २४. छुट दिने नेपाल सरकारको अधिकार: नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी देहाय बमोजिमको व्यवस्था गर्न सक्नेछः- । (क) कुनै खास किसिमको कारोबारमा वा विदेशी मुलुकसँगको व्यापारमा मेट्रिक प्रणाली बाहेक अरु कुनै प्रणालीको नाप तौल वा नाप्ने तौलने यन्त्र जाँच नभएको भए तापनि प्रमाणित सम्म गरी प्रयोग गर्न दिने, । (ख) खास किसिमको नाप्ने वा तौलने यन्त्र जाँच भइसकेको अवस्थामा मात्र प्रयोगमा ल्याउन दिने, र । (ग) खास किसिमको नाप्ने वा तौलने यन्त्र जाँच गराउन नपर्ने । २५. नाप तौल वा नाप्ने तौलने यन्त्र प्रयोग गर्न अनुमतिपत्र लिनु पर्ने: व्यापारी तथा व्यवसायीले नाप तौल वा नाप्ने तौलने यन्त्र प्रयोग गर्न तोकिएको समयभित्र तोकिएको दस्तुर तिरी आफ्नो नाम दर्ता गराई दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । निरीक्षकबाट अनुमतिपत्र लिनुपर्छ । चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । २६. इजाजतपत्र नलिई गर्न नहुने: निरीक्षकबाट तोकिएको दस्तुर तिरेर तोकिएबमोजिम इजाजत प्राप्त नगरी कुनै व्यक्तिले आफ्नो व्यापारको सिलसिलामा व्यापारिक नाप वा तौल वा नाप्ने यन्त्र वा तौलने यन्त्र बनाउन, मर्मत गर्न बिक्री गर्न वा तोकिएको नाप्ने वा तौलने सेवाको व्यवसाय गर्न हुँदैन । पाँचौ संशोधनद्वारा थप । २६क. नमूनाको अनुमति (मोडल एप्रुभल) लिनु पर्ने: (१) नाप्ने वा तौलने यन्त्र उत्पादन वा पैठारी गर्न चाहने व्यक्ति वा संस्थाले त्यस्तो यन्त्र उत्पादन वा पैठारी गर्नु अघि विभागबाट नमूनाको अनुमति लिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम उत्पादन वा पैठारी गरिएको नाप्ने वा तौलने यन्त्रको स्वरूपमा परिवर्तन गर्नु हुँदैन । (३) उपदफा (१) बमोजिम अनुमति प्रदान गर्ने सम्बन्धी कार्यविधि तोकिए बमोजिम हुनेछ । पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित । २७. मोहरबन्द प्याकेजको नाप तौल: (१) मोहरबन्द प्याकेजमा रहेको वस्तुको नाप वा तौल स्पष्ट उल्लेख गरी लेबल लगाइएको हुनु पर्नेछ । लेबल नलगाइएको मोहरबन्द प्याकेज कसैले बेच्न, बेच्न लगाउन वा बेच्ने उद्देश्यले राख्न हुँदैन । (२) मोहरबन्द प्याकेजमा लेबल बाहेक कुनै छुट्टै घोषणा वा जानकारी उल्लेख गर्नु पर्ने भएमा त्यस्तो घोषणा वा जानकारी समेत उल्लेख गर्नु पर्नेछ । (३) मोहरबन्द प्याकेजको लेबलमा प्याकेजभित्र रहेको वस्तुको खुद परिमाण उल्लेख गर्दा बिक्री वितरणका लागि राखिएको त्यस्तो वस्तुको प्याकेज वा भाँडोको तौल बाहेकको परिमाण उल्लेख गर्नु पर्नेछ । (४) मोहरबन्द प्याकेजको स्ट्यान्डर्ड साइज, लेबल, घटी, बढीको हद, खुद र कुल परिमाण पत्ता लगाउने जाँचविधि तथा मोहरबन्द प्याकेज सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । २८. निरीक्षकको काम कर्तव्य: (१) निरीक्षकले नियन्त्रकले तोकिदिएको क्षेत्र र समयमा नाप र तौल तथा नाप्ने तौलने यन्त्र जाँच गर्नुपर्छ । (२) निरीक्षकले आफ्नो समक्ष जाँचको निमित्त ल्याइएका नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र यो ऐन तथा यस ऐन अन्तर्गत बनेका नियमहरु बमोजिम जाँचि ठीक देखिएमा तोकिएको दस्तुर लिई तोकिए बमोजिम जाँचको टाँचा लगाउनु पर्छ । (३) जाँच गरिनु पर्ने कुनै पनि नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र जाँच नगरी राख्नु हुँदैन ।
स्टान्डर्ड_नाप_र_तौल_ऐन_२०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

(२) निरीक्षकले आफ्नो समक्ष जाँचको निमित्त ल्याइएका नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र यो ऐन तथा यस ऐन अन्तर्गत बनेका नियमहरु बमोजिम जाँचि ठीक देखिएमा तोकिएको दस्तुर लिई तोकिए बमोजिम जाँचको टाँचा लगाउनु पर्छ । (३) जाँच गरिनु पर्ने कुनै पनि नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र जाँच नगरी राख्नु हुँदैन । (४) निरीक्षकले व्यापारिक नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र वा त्यस्तो नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्रले बिक्री गरिएको वा दिएको वस्तुको नाप वा तौल वा त्यस्तो नाप वा तौल नाप्ने वा तौलने यन्त्र राखिएको कुनै पनि स्थानमा गई जाँच गर्न सक्नेछ । (५) निरीक्षकले कुनै व्यापारी वा निजले आफ्नो कामको निमित्त नियुक्ति गरेको कुनै व्यक्तिले प्रयोगमा ल्याएका वा त्यस्तो व्यापारी वा व्यक्तिसँग रहेको वा व्यापारको कामको लागि कुनै स्थानमा राखिएको नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र र सो सम्बन्धी सबै लिखत पेश गर्न आदेश दिन सक्नेछ र त्यस्तो व्यापारी वा व्यक्तिले पनि सो आदेश बमोजिमको यन्त्र वा लिखत पेश गर्नु पर्छ । (६) निरीक्षकलाई नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्रको सम्बन्धमा कसैले यस ऐन अन्तर्गत कुनै कसूर गरेको वा गर्न लागेको छ भन्ने शङ्का लागेमा निजले त्यस्तो नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र वा त्यस्तो नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्रले बिक्री गरेको वा दिएको वा दिन लागेको वस्तु र सम्बन्धित सबै लिखत आफ्नो कब्जामा लिन सक्नेछ । (७) निरीक्षकलाई कुनै पनि मोहर बन्द प्याकेजमा रहेको वस्तुको नाप वा तौल सो प्याकेजको लेबलमा उल्लिखित नाप वा तौल भन्दा कम छ भन्ने शङ्का लाग्ने कारण भएमा निजले त्यस्तो प्याकेजको मोहर तोडी प्याकेजमा रहेको वस्तुको नाप वा तौल जाँच गर्न सक्नेछ । (८) निरीक्षकले उपदफा (७) बमोजिम जाँचदा प्याकेजको वस्तुको नाप वा तौल ठीक नदेखिएमा प्याकेज र त्यसभित्र रहेको वस्तु आफ्नो कब्जामा लिन सक्नेछ र ठीक देखिएमा प्याकेजको उचित मूल्य सो प्याकेजको धनीलाई दिनेछ । पाँचौ संशोधनद्वारा थप । (९) निरीक्षकको कार्यक्षेत्रभित्रको प्रदेश तथा स्थानीय तहको कुनै निकाय वा कार्यालयले नाप वा तौल तथा नाप्ने वा तौलने यन्त्रको सम्बन्धमा परामर्श मागेमा निरीक्षकले त्यस सम्बन्धमा परामर्श दिनु पर्नेछ । पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित । २९. पुनरावेदन: यस ऐन बमोजिम निरीक्षकले गरेको निर्णय वा सजायको आदेश उपर नियन्त्रक समक्ष र जिल्ला अदालतले गरेको निर्णय वा सजायको आदेश उपर सम्बन्धित उच्च अदालतमा पैंतीस दिनभित्र पुनरावेदन गर्न सकिनेछ । परिच्छेद-४ । सजाय । पाँचौ संशोधनद्वारा संशोधित । ३०. सजाय: (१) निरीक्षकले देहाय बमोजिमको कसुर गर्ने व्यक्ति वा संस्थालाई देहाय बमोजिम जरिवाना गर्नेछः- । (क) दफा २० को उपदफा (४) विपरीत हुने गरी काम गरे वा गराएमा एक हजार रूपैयाँदेखि पाँच हजार रूपैयाँसम्म, । (ख) दफा २१ बमोजिम नेपाल सरकारले दिएको निर्देशन पालन नगरेमा वा त्यस्तो निर्देशन विपरीत काम गरेमा पाँच हजार रूपैयाँदेखि दश हजार रूपैयाँसम्म, । (ग) दफा २५ विपरीत हुने गरी नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र प्रयोग गरेमा एक हजार रूपैयाँदेखि पाँच हजार रूपैयाँसम्म, । (घ) दफा २७ विपरीत हुने गरी कुनै कार्य गरेमा पाँच हजार रूपैयाँदेखि दश हजार रूपैयाँसम्म, ।