chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
विनिमय_अधिकारपत्र_ऐन_२०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

६०. शर्त सहितको स्वीकृति: विनिमयपत्रको धारकले शर्त सहित स्वीकार गरेकोलाई मान्यता दिइएमा त्यस्तो शर्तलाई मान्यता दिन सहमति दिने पक्ष बाहेक अरू सबै पूर्वपक्षहरू दायित्वबाट मुक्त हुनेछन् । ६१. विनिमय अधिकारपत्रमा थपघट वा केरमेट: विनिमय अधिकारपत्रमा मुख्य पक्षहरूको एउटै मनसायले थपघट वा केरमेट गरिएकोमा बाहेक सो अधिकारपत्रको मूलभूत कुरामा थपघट वा केरमेट गरिएकोमा थपघट वा केरमेट गर्ने वा सो गर्न सहमति दिने पक्ष बाहेक अरू सबै पूर्वपक्षहरू दायित्वबाट मुक्त हुनेछन् । स्पष्टीकरणः "मूलभूत कुरामा थपघट वा केरमेट गरेको" भन्नाले विनिमय अधिकारपत्र अर्कै अर्थ लाग्ने गरी वा विनिमय अधिकारपत्र रूप नै बदल्ने गरी वा सम्बन्धित पक्षहरूको दायित्वमै परिवर्तन आउने गरी थपघट वा केरमेट गर्ने कामलाई सम्झनुपर्छ । ६२. केरमेट वा थप घट नदेखिने विनिमयपत्रको भुक्तानी: मूलभूत कुरामा केरमेट वा थपघट भएको तर सरसरती हेर्दा सो कुरा नदेखिने विनिमयपत्र वा सरसरती हेर्दा रेखाङ्कित चिन्ह नदेखिने रेखाङ्कित चेकको रीतपूर्वकको भुक्तानी दिने व्यक्ति वा बैङ्क आफ्नो दायित्वबाट मुक्त हुनेछ । ६३. सबै पक्ष दायित्वबाट मुक्त हुने: भुक्तानी वा सन्तुष्टि अवधी पूरा भएको विनिमयपत्र रीतपूर्वकको भुक्तानी वा सन्तुष्टि भई स्वीकार गर्ने व्यक्तिको अधिकारमा आएपछि त्यस पत्रसँग सम्बन्धित दायित्वबाट अरू सबै पक्षहरू मुक्त हुनेछन् । परिच्छेद-६ । अनादरको सूचना । ६४. अस्वीकृतिद्वारा अनादर: (१) स्वीकृतिको लागि प्रस्तुत गरिएको विनिमयपत्र स्वीकृत गर्नुपर्ने ड्रीले स्वीकार नगरेमा वा साझेदारीमा नरहेका धेरै ड्रीमध्ये कुनै एक ड्रीले स्वीकार नगरेमा विनिमयपत्र अस्वीकृत गरी अनादर गरेको मानिनेछ । (२) कुनै शर्तमा मात्र स्वीकार गर्न मन्जुर गरेमा ड्री करार गर्न अयोग्य भएमा विनिमयपत्र अनादर गरेको मानिनेछ । ६५. भुक्तानी दिन इन्कार गरी गरिएको अनादर: प्रतिज्ञापत्र लेखिदिने व्यक्तिले वा विनिमयपत्र स्वीकार गर्ने व्यक्तिले वा चेकको ड्रीले भुक्तानी दिनुपर्ने रकमको भुक्तानी नदिएमा सो प्रतिज्ञापत्र, विनिमयपत्र वा चेक भुक्तानी दिन इन्कार गरी अनादर गरेको मानिनेछ । ६६. अनादरको सूचना: विनिमय अधिकारपत्र अस्वीकृतिद्वारा वा भुक्तानी दिन इन्कार गरी अनादर गरिएकोमा सो कुराको सूचना धारक वा त्यसप्रति उत्तरदायी हुने कुनै पक्षले सो अधिकारपत्रसँग सम्बन्धित सबै पक्षलाई दिनुपर्नेछ र तीमध्ये कुनै पक्षलाई यस्तो कुरा सूचित नगरिएको भए त्यस्तो पक्ष सो अधिकारपत्रप्रति उत्तरदायी हुनेछैन । तर यस दफामा लेखिएको कुनै कुराले प्रतिज्ञापत्र लेखिदिने व्यक्ति विनिमयपत्र स्वीकार गर्ने व्यक्ति वा ड्रीलाई अनादर भएको सूचना गर्न आवश्यक हुने छैन । ६७. अनादरको सूचना दिने तरिका: अनादरको सूचना जुन व्यक्तिलाई दिनुपर्ने हो, निजलाई वा निजको अधिकार प्राप्त अभिकर्तालाई वा निजको मृत्यु भएमा निजको हकवालालाई मौखिक वा लिखित रूपमा दिन सकिनेछ । लिखित रूपमा सूचना दिँदा हुलाकद्वारा रजिस्ट्री गरी जुनसुकै ढाँचामा दिन सकिनेछ । यस्तो सूचना विनिमय अधिकारपत्र अनादर भएको कुराको अतिरिक्त सूचित गरिएको व्यक्ति कुन रूपमा उत्तरदायी हुने हो सो कुरा समेत स्पष्ट खुलाई मनासिब समयभित्र निजको कारोबार गर्ने वा बसोबास गर्ने स्थानमा दिनुपर्छ ।
विनिमय_अधिकारपत्र_ऐन_२०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

लिखित रूपमा सूचना दिँदा हुलाकद्वारा रजिस्ट्री गरी जुनसुकै ढाँचामा दिन सकिनेछ । यस्तो सूचना विनिमय अधिकारपत्र अनादर भएको कुराको अतिरिक्त सूचित गरिएको व्यक्ति कुन रूपमा उत्तरदायी हुने हो सो कुरा समेत स्पष्ट खुलाई मनासिब समयभित्र निजको कारोबार गर्ने वा बसोबास गर्ने स्थानमा दिनुपर्छ । हुलाकद्वारा रीतपूर्वक पठाएको सूचना कुनै कारणवश सम्बन्धित व्यक्ति कहाँ नपुगेमा सूचना नपठाएको भन्ने मानिने छैन । ६८. अभिकर्ताले अनादरको सूचना गर्न पाउने समय: विनिमय अधिकारपत्र प्रस्तुतीकरणको लागि कुनै अभिकर्ता मार्फत प्रस्तुत भएमा त्यस्तो अभिकर्ताले सम्बन्धित मुख्य पक्षलाई अनादरको सूचना गर्न धारकले पाए सरहको समय पाउनेछ । ६९. सूचित गरिएको व्यक्तिको मृत्यु भएमा: विनिमय अधिकारपत्र अनादर भएको सूचना गरिएको व्यक्तिको मृत्यु भएको रहेछ र सो कुराको जानकारी अनादरको सूचना दिने व्यक्तिलाई थाहा नभएमा निजले दिएको त्यस्तो सूचना अमान्य हुने छैन । ७०. अनादरको सूचना दिनुपर्ने अवस्था: देहायको कुनै अवस्थामा अनादरको सूचना दिनु पर्ने छैन:- । (क) सूचना पाउनुपर्ने पक्षले आफ्नो व्यवहारद्वारा सूचना दिन नपर्ने गरेमा, । (ख) ड्अरले भुक्तानी रोक्का गरेमा, । (ग) सूचना नगरेको कारणबाट पक्षलाई कुनै नोक्सानी नहुने भएमा, । (घ) स्वीकार गर्ने व्यक्ति आफै ड्अर भएमा, । (ङ) विनिमय गर्न नसकिने प्रतिज्ञापत्र भएमा, । (च) सूचना पाउनुपर्ने पक्षले भरमग्दुर खोज्दा पनि फेला नपरेमा वा सूचना दिनुपर्ने व्यक्तिले आफ्नो गल्तीले बाहेक अन्य कुनै कारणवश सूचना दिन नसक्ने भएमा, । (छ) सूचना पाउनुपर्ने पक्षले अनादर भएको कुरा थाहा पाउँदा पाउँदै विनिमयपत्रको रकम बिना शर्त भुक्तानी दिन कबुल गरेमा । ७१. अनादर भएको व्यहोरा नोटरी पब्लिकद्वारा जनाउन लगाउन (नोट गराउन) सकिने: विनिमय अधिकारपत्र भुक्तानी दिन इन्कार गरी वा स्वीकार नगरी अनादर भएमा धारकले सो कुरा मनासिब समयभित्र नोटरी पब्लिक समक्ष उजूर गरी सो पत्र वा त्यससाथ संलग्न कागजमा अनादर भएको व्यहोरा नोटरी पब्लिकद्वारा जनाउन लगाउन (नोट गराउन) सक्नेछ । यसरी जनाउन लगाउँदा अनादर भएको दिन र अनादर भएको कारण उल्लेख गर्नुपर्नेछ र विनिमय अधिकारपत्र स्पष्ट रूपमा अनादर गरिएको नभई धारकले अनादर भएको मान्नाको कारण भएमा सो समेत स्पष्ट उल्लेख हुनुपर्नेछ । ७२. अनादर भएको व्यहोरा प्रमाणित गराई लिन सकिने: दफा ७१ बमोजिम जनाई सकेपछि धारकले नोटरी पब्लिकबाट अनादर भएको व्यहोरा प्रमाणित गराई लिन सक्नेछ । ७३. थप सुरक्षण मागेको व्यहोरा प्रमाणित गराई लिन सकिने: विनिमयपत्रको भुक्तानी अवधि पूरा हुनु अगावै विनिमयपत्र स्वीकार गर्ने व्यक्ति ऋण तिर्न नसकी साहूको दामासाही परेमा धारकले मनासिब समयभित्र नोटरी पब्लिक समक्ष उजूर गरी निजबाट थप सुरक्षण माग्न लगाउन सक्नेछ । यसरी थप सुरक्षण माग्दा नदिएमा मनासिब समयभित्र नोटरी पब्लिकबाट सो कुरा प्रमाणित गराई लिनुपर्नेछ । ७४. प्रमाणित गराउँदा समावेश हुनुपर्ने कुराहरू: अनादर भएको वा थप सुरक्षण दिन इन्कार गरेको व्यहोरा प्रमाणित गराई लिँदा देहायको विवरण समावेश हुनुपर्नेछ:- । (क) विनिमय अधिकारपत्र वा त्यसको प्रतिलिपि र त्यसमा लिखित वा मुद्रित सबै कुराहरू, । (ख) पक्ष वा विपक्षको नाम, ।
विनिमय_अधिकारपत्र_ऐन_२०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

७४. प्रमाणित गराउँदा समावेश हुनुपर्ने कुराहरू: अनादर भएको वा थप सुरक्षण दिन इन्कार गरेको व्यहोरा प्रमाणित गराई लिँदा देहायको विवरण समावेश हुनुपर्नेछ:- । (क) विनिमय अधिकारपत्र वा त्यसको प्रतिलिपि र त्यसमा लिखित वा मुद्रित सबै कुराहरू, । (ख) पक्ष वा विपक्षको नाम, । (ग) नोटरी पब्लिकले त्यस्ता व्यक्तिसित स्वीकृति वा भुक्तानी वा थप सुरक्षण मागेको विवरण, सो व्यक्तिले उत्तर दिएको भए त्यसको विवरण र उत्तर नदिएको भए सो नदिएको व्यहोरा खोजतलास गर्दा पनि फेला नपरेको भए सोही विवरण, । (घ) विनिमय अधिकारपत्र अनादर गरिएको भए अनादर गरिएको स्थान र समय र थप सुरक्षण दिन इन्कार गरेको स्थान र समय । ७५. प्रमाणित गराइएको सूचना: कुनै विनिमय अधिकारपत्र अनादर भएको व्यहोरा कुनै प्रचलित कानून अनुसार प्रमाणित गराउनुपर्ने भएमा अनादरको सूचना पठाउनुको सट्टा नोटरी । पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराई लिएको सूचना पठाउनु पर्नेछ । त्यस्तो सूचना प्रमाणित गर्ने नोटरी पब्लिकले पनि पठाउन सक्नेछ । ७६. अस्वीकार गरी अनादर गरेमा भुक्तानी नदिएको भनी प्रमाणित गराई लिन सक्ने: ड्रयीको बसोबास गर्ने भनी उल्लेख गरिएको स्थान बाहेक अन्य कुनै स्थानमा भुक्तानी हुने गरी खिचिएको सबै विनिमयपत्रहरू ड्रयीले अस्वीकार गरी अनादर गरेको भएमा ड्रयी समक्ष पुनः प्रस्तुत नगरिकनै भुक्तानी दिएन भनी भुक्तानी दिनुपर्ने स्थानमा प्रमाणित गराई लिन सकिनेछ । ७७. विदेशी विनिमयपत्र प्रमाणित गराई लिनुपर्ने: कुनै विदेशी विनिमयपत्र निष्कासन गरेको मुलुकको कानून अनुसार अनादर भएको व्यहोरा प्रमाणित गराई लिनुपर्ने भएमा त्यस्तो विदेशी विनिमयपत्रको पनि अनादर भएको व्यहोरा नोटरी पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराई लिनु पर्नेछ । परिच्छेद-७ । मनासिव समय सम्बन्धमा । ७८. मनासिब समयको निर्धारण: कुनै विनिमय अधिकारपत्रको स्वीकृति वा भुक्तानीको निमित्त प्रस्तुत गर्ने, अनादरको सूचना दिने र अनादर भएको जनाउन लगाउने सम्बन्धमा मनासिब समयको निर्धारण गर्नुपर्दा सो अधिकारपत्रको प्रकृति र त्यस्तो प्रकारको विनिमय अधिकारपत्र सम्बन्धमा साधारणतया अपनाई आएको व्यवहारलाई ध्यानमा राखी निर्धारण गर्नुपर्नेछ । सो समयको हिसाब गर्दा सार्वजनिक बिदाको दिनलाई गणना गरिने छैन । ७९. अनादरको सूचनाको हकमा मनासिब समयको निर्धारण: धारक र अनादरको सूचना पाउने पक्ष भिन्दाभिन्दै स्थानमा कारोबार गर्ने वा बसोबास गर्ने भएमा सो अनादर भएको भोलिपल्ट सो अनादरको सूचना हुलाकद्वारा रजिस्ट्री गरी वा अन्य माध्यमद्वारा ती व्यक्तिहरूलाई पठाएमा त्यस्तो सूचना मनासिब समयभित्र पठाएको मानिनेछ । दुवै पक्ष एकै स्थानमा कारोबार गर्ने वा बसोबास गर्ने भएमा सो अनादर भएको भोलिपल्ट नै सो स्थानमा पुग्ने गरी सो अनादरको सूचना पठाएमा त्यस्तो सूचना मनासिब समयभित्र पठाएको मानिनेछ । ८०. पूर्व पक्षलाई उत्तरदायी बनाउन सूचना दिनुपर्ने मनासिब समय: अनादरको सूचना पाउने पक्षले पूर्वपक्षलाई आफूप्रति उत्तरदायी बनाउन चाहेमा त्यस्तो सूचना प्राप्त गरेपछि आफू धारक भएको भए जति समयभित्र सूचना पठाउनुपर्ने थियो, त्यतिकै समयभित्र पठाएको सूचनालाई मनासिब समयभित्र पठाएको मानिनेछ । परिच्छेद-८ । रेखाङ्कित चेक ।
विनिमय_अधिकारपत्र_ऐन_२०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

परिच्छेद-८ । रेखाङ्कित चेक । ८१. साधारण रेखाङ्कित चेक: चेकको अग्र भागमा दुई समानान्तर रेखाभित्र “र कम्पनी” (एण्ड कम्पनी) वा त्यसको संक्षिप्त शब्दहरू लेखिएको वा दुई समानान्तर रेखा मात्र कोरिएका भए त्यसमा “विनिमय गर्न नसकिने” (नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू लेखिएको वा नलेखिएको जे भए तापनि त्यस्तो चेकलाई साधारण रेखाङ्कित चेक मानिनेछ । ८२. विशेष रेखाङ्कित चेक: चेकको अग्र भागमा बैङ्कको नाम लेखिएको भए त्यसमा “विनिमय गर्न नसकिने” (नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू लेखिएको वा नलेखिएको जे भए तापनि त्यस्तो चेकलाई विशेष रेखाङ्कित चेक मानिनेछ । ८३. निष्कासन पछिको रेखाङ्कन: (१) रेखाङ्कित नगरिएको चेकलाई धारकले साधारण वा विशेष रेखाङ्कित चेक बनाउन सक्नेछ । (२) साधारण रेखाङ्कित चेकलाई धारकले विशेष रेखाङ्कित चेक बनाउन सक्नेछ । (३) साधारण वा विशेष रेखाङ्कित चेकमा धारकले “विनिमय गर्न नसकिने” (नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू थप्न सक्नेछ । (४) कुनै बैङ्कको नाममा रेखाङ्कित गरिएको विशेष रेखाङ्कित चेकलाई सो बैङ्कले सङ्कलनको लागि पठाउँदा अर्को बैङ्क वा आफ्नो अभिकर्ताको नाममा पुनः विशेष रेखाङ्कन गर्न सक्नेछ । (५) रेखाङ्कित गरिएको चेकको ड्रअरले सो चेकको रेखाङ्कन रद्द गर्न सक्नेछ । ८४. रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी: (१) साधारण रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी बैङ्क बाहेक अरूलाई दिइने छैन । (२) विशेष रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी जुन बैङ्कको नाउँमा रेखाङ्कित गरिएको छ सो बैङ्क वा त्यसको अभिकर्ता बाहेक अरूलाई दिइने छैन । ८५. खातामा मात्र (एकाउन्ट पेयी) भन्ने उल्लेख भएको चेकको भुक्तानी: “खातामा मात्र” (एकाउन्ट पेयी) भन्ने शब्दहरू लेखिएको रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी बैङ्कले जसको नाममा चेक खिचिएको छ सोही व्यक्तिको खातामा जम्मा गरी मात्र भुक्तानी दिइनेछ । ८६. एक पटकभन्दा बढी विशेष रेखाङ्कन भएको चेकको भुक्तानी: कुनै चेक एकभन्दा बढी बैङ्कको नाउँमा विशेष रेखाङ्कित गरिएको भए सङ्कलनको निमित्त अभिकर्ताको नाममा विशेष रेखाङ्कित गरिएकोमा बाहेक त्यस्तो चेकको भुक्तानी दिइने छैन । ८७. रेखाङ्कित चेकको रीतपूर्वकको भुक्तानी: कुनै बैङ्कले आफू उपर खिचिएको रेखाङ्कित चेकको रीतपूर्वकको भुक्तानी दिएको छ भने सो भुक्तानी दिने बैङ्क र ड्रअरको हक तथा दायित्व त्यस्तो चेकको खास धनीलाई भुक्तानी दिएको अवस्थामा हुने हक र दायित्व सरह हुनेछ । ८८. रेखाङ्कित चेकको बेरीतपूर्वकको भुक्तानी: कुनै बैङ्कले दफा ८४ र ८५ को रीत नपु¥याई रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी दिएमा त्यस्तो भुक्तानी दिएको कारणबाट चेकको खास धनीलाई कुनै हानी नोक्सानी हुन गएमा भुक्तानी दिने बैङ्क उत्तरदायी हुनेछ । ८९. “विनिमय गर्न नसकिने” (नट् नेगोसिएबल) भन्ने उल्लेख भएको चेक: विनिमय गर्न नसकिने (नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू लेखिएको साधारण वा विशेष रेखाङ्कित चेक प्राप्त गर्ने व्यक्तिले जसबाट चेक प्राप्त गरेको हो निजको त्यस चेकमा भएको भन्दा बढी हक प्राप्त गर्न वा सो भन्दा बढी हक प्रदान गर्न सक्ने छैन ।
विनिमय_अधिकारपत्र_ऐन_२०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

८९. “विनिमय गर्न नसकिने” (नट् नेगोसिएबल) भन्ने उल्लेख भएको चेक: विनिमय गर्न नसकिने (नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू लेखिएको साधारण वा विशेष रेखाङ्कित चेक प्राप्त गर्ने व्यक्तिले जसबाट चेक प्राप्त गरेको हो निजको त्यस चेकमा भएको भन्दा बढी हक प्राप्त गर्न वा सो भन्दा बढी हक प्रदान गर्न सक्ने छैन । ९०. चेकको भुक्तानी प्राप्त गरिदिने बैङ्क उत्तरदायी नहुने: लापरवाही नगरी असल नियतले बैङ्कले ग्राहकको लागि कुनै रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी लिई दिएमा पछि त्यस्तो चेकमा ग्राहकको हक नभएको भन्ने प्रमाणित हुन आए तापनि भुक्तानी लिई दिएको नाताले मात्र बैङ्क सो चेकको खास धनीप्रति उत्तरदायी हुने छैन । ९१. यो परिच्छेदको व्यवस्था ड्राफ्टको हकमा पनि लागू हुने: यस परिच्छेदका कुराहरू ड्राफ्टको हकमा पनि चेक सरह लागू हुनेछन् । परिच्छेद-९ । विविध । ९२. सम्मानको खातिर स्वीकृति: विनिमयपत्र स्वीकार गर्न इन्कार गरेको वा थप सुरक्षण दिन इन्कार गरिएको कुरा नोटरी पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराइएकोमा सो विनिमयपत्र प्रति उत्तरदायी नभएको कुनै व्यक्तिले धारकको स्वीकृति लिई विनिमयपत्रका कुनै पक्षको सम्मानको खातिर त्यस्तो विनिमयपत्र आफैले स्वीकार गर्न सक्नेछ । ९३. सम्मानको खातिर स्वीकार गर्ने तरिका: सम्मानको खातिर स्वीकार गर्न चाहने व्यक्तिले आफ्नो हस्ताक्षरले ड्रअर वा फलाना दरपीठ गर्ने व्यक्तिको सम्मानको खातिर स्वीकार गरेको भनी सम्बन्धित विनिमयपत्रमै लेखी सहीछाप गर्नुपर्नेछ । त्यस्तो नाम उल्लेख नभएकामा ड्रअरको सम्मानको खातिर स्वीकार गरेको मानिनेछ । ९४. सम्मानको खातिर स्वीकार गर्नेको दायित्व: (१) ड्रयीले विनिमयपत्रको भुक्तानी नदिएमा सम्मानको खातिर गर्नेले जसको सम्मानको खातिर स्वीकार गरेको हो सोभन्दा पछिका सबै पक्षहरूप्रति उत्तरदायी हुनुपर्नेछ । यसरी सम्मानको खातिर गर्नेले व्यहोर्नु परेको खर्च वा तत्सम्बन्धमा निजलाई हुन गएको हानी नोक्सानी जसको सम्मानको खातिर स्वीकार गरिएको हो, त्यस्ता पक्ष वा सोभन्दा अधिक पक्षहरूबाट भराई लिन पाउनेछ । तर सम्मानको खातिर स्वीकार गर्ने व्यक्ति समक्ष विनिमयपत्र प्रस्तुत नगरिएमा निज सो विनिमयपत्रको लागि उत्तरदायी हुनेछैन । (२) विनिमयपत्रको भुक्तानी मिति पूरा भएपछि ड्रयी समक्ष भुक्तानीको लागि प्रस्तुत गर्दा निजले भुक्तानी दिन इन्कार गरेमा र सो कुरा नोटरी पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराइएकोमा मात्र सम्मानको खातिर गर्ने पक्ष उत्तरदायी हुनेछ । ९५. सम्मानको खातिर भुक्तानी दिन सकिने: (१) विनिमयपत्रको भुक्तानी नदिएको कुरा नोटरी पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराइएकोमा भुक्तानी दिनुपर्ने व्यक्तिको सम्मानको खातिर अन्य कुनै व्यक्तिले त्यसको भुक्तानी दिन सक्नेछ । तर यसरी भुक्तानी दिनुभन्दा अगाडि निज वा निजको अभिकर्ताले फलानाको सम्मानको खातिर भुक्तानी दिएको भन्ने व्यहोरा नोटरी पब्लिकको अभिलेखमा जनाउन लगाउनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम भुक्तानी दिँदा भुक्तानी दिने पक्षले धारकको सम्पूर्ण अधिकार प्राप्त गर्नेछ र निजले जसको सम्मानको खातिर भुक्तानी गरेको हो उसबाट भुक्तानी दिएको रकम, त्यसको ब्याज र त्यस सम्बन्धमा भएको सबै खर्च समेत भराई लिन पाउनेछ ।
विनिमय_अधिकारपत्र_ऐन_२०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

(२) उपदफा (१) बमोजिम भुक्तानी दिँदा भुक्तानी दिने पक्षले धारकको सम्पूर्ण अधिकार प्राप्त गर्नेछ र निजले जसको सम्मानको खातिर भुक्तानी गरेको हो उसबाट भुक्तानी दिएको रकम, त्यसको ब्याज र त्यस सम्बन्धमा भएको सबै खर्च समेत भराई लिन पाउनेछ । ९६. वैकल्पिक ड्रयीले अनादर नगरेसम्म अनादर नमानिने: विनिमयपत्रमा वा त्यसको दरपीठमा वैकल्पिक ड्रयीको नाम उल्लेख गरिएकामा निजले अनादर नगरेसम्म विनिमयपत्र अनादर गरिएको मानिने छैन । ९७. प्रमाणित नगराइएको भएपनि स्वीकृति र भुक्तानी हुन सकिने: नोटरी पब्लिकद्वारा अगावै प्रमाणित नगराइएको भए तापनि वैकल्पिक ड्रयीले विनिमयपत्र स्वीकार गर्न र भुक्तानी दिन सक्नेछ । ९८. विनिमयपत्र विभिन्न प्रतिहरूमा खिच्न सक्ने: एउटै विनिमयपत्र विभिन्न प्रति बनाई खिच्न सकिनेछ । प्रत्येक प्रतिमा सङ्ख्या र अर्को प्रतिमा भुक्तानी नभएसम्म मात्र त्यसको भुक्तानी पाउने भन्ने सर्त सहितको वाक्यांश राखिनु पर्नेछ । सबै प्रति मिलेर विनिमयपत्रको एक सेट बन्नेछ र सम्पूर्ण सेटलाई एउटै विनिमयपत्र मानिनेछ । त्यस्तो सेटको कुनै प्रति को स्वीकृति वा भुक्तानी भइसकेपछि बाँकी प्रति को पनि स्वीकृति वा भुक्तानी भइसकेको मानिनेछ । ९९. विदेशी विनिमय अधिकारपत्र सम्बन्धी व्यवस्था: अन्यथा करार गरिएकोमा बाहेक कुनै विदेशी विनिमय अधिकारपत्र निष्कासन गर्ने वा खिच्ने व्यक्तिको दायित्व सो विनिमय अधिकारपत्र निष्कासन गर्ने वा खिच्ने व्यक्तिको दायित्व सो विनिमय अधिकारपत्र निष्कासन गरिएको वा खिचिएको मुलुकको कानून अनुसार हुनेछ, त्यस्तै स्वीकार गर्ने र दरपीठ गर्ने व्यक्तिको दायित्व पनि सो अधिकारपत्र भुक्तानी हुने मुलुकको कानून अनुसार हुनेछ । १००. भुक्तानी हुने मुलुकको कानून बमोजिम हुने अवस्था: विनिमय अधिकारपत्र खिचिएको मुलुक, दरपीठ गरिएको मुलुक र भुक्तानी हुने मुलुक बेग्लाबेग्लै भएमा के कुरा गर्दा अनादर हुने र कुन अवस्थामा अनादरको सूचना गरिएको पर्याप्त हुने भन्ने कुरा भुक्तानी हुने मुलुकको कानूनले व्यवस्था गरे बमोजिम हुनेछ । १०१. विदेशमा (लेखिएको वा खिचिएको) विनिमय अधिकारपत्रको वैधता: विदेशमा लेखिएको, खिचिएको, स्वीकार गरिएको, दरपीठ गरिएको वा जारी गरिएको तर नेपाल कानून अनुसार रीत पुगेको विनिमय अधिकारपत्र सम्बन्धमा विदेशी कानून अनुसार अवैध हुने किसिमको सम्झौता भएको प्रमाणित भएमा पनि नेपाल गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको । भित्र त्यस्तो अधिकारपत्रमा पछि गरिएको स्वीकृति वा दरपीठ वैध मानिनेछ । १०२. विदेशी कानून नेपाल कानून सरह मान्य हुने अवस्था: नेपाल कानूनसित बाझिने भनी प्रमाणित नभएसम्म विनिमय अधिकारपत्र सम्बन्धी विदेशी कानून प्रचलित नेपाल कानून सरह मानिनेछ । १०३. प्रमाणसम्बन्धी विशेष व्यवस्था: अन्यथा प्रमाणित भएमा बाहेक देहायमा लेखिएका काम कुरा भए गरेको मानिनेछ :- । (क) विनिमय अधिकारपत्र लेखिएको, खिचिएको, स्वीकार गरेको, दरपीठ गरेको, विनिमय गरेको वा हस्तान्तरण गरेकोमा प्रचलित कानून बमोजिम सो भए गरेको मानिनेछ । (ख) विनिमय अधिकारपत्रमा मिति लेखिएको भए सोही मितिमा सो खिचिएको वा निष्कासन गरिएको मानिनेछ । (ग) विनिमय अधिकारपत्र हस्तान्तरण भएकोमा भुक्तानी अवधि पूरा हुनु अगावै सो हस्तान्तरण भएको मानिनेछ ।
विनिमय_अधिकारपत्र_ऐन_२०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

(ख) विनिमय अधिकारपत्रमा मिति लेखिएको भए सोही मितिमा सो खिचिएको वा निष्कासन गरिएको मानिनेछ । (ग) विनिमय अधिकारपत्र हस्तान्तरण भएकोमा भुक्तानी अवधि पूरा हुनु अगावै सो हस्तान्तरण भएको मानिनेछ । (घ) विनिमयपत्र स्वीकार गरिएकोमा मनासिब समयभित्रै र भुक्तानी अवधी पूरा हुन अगावै सो स्वीकार गरिएको मानिनेछ । (ङ) विनिमय अधिकारपत्रमा दरपीठ गरिएकोमा जुन रूपमा दरपीठ गरिएको छ, सोही मुताबिक दरपीठ गरिएको मानिनेछ । (च) विनिमय अधिकारपत्रको धारकलाई नै रीतपूर्वकको धारक मानिनेछ । तर देहायको अवस्थामा रीतपूर्वकको धारक हुँ भन्ने कुरा प्रमाणित गर्ने भार धारक माथि नै हुनेछः- । (१) प्रचलित कानून अनुसार स्वामित्व भएको वा राखेको व्यक्तिबाट कुनै अपराध गरी वा जालसाजी गरी विनिमय अधिकारपत्र प्राप्त गरेको भएमा, । (२) लेख्ने वा खिच्ने वा स्वीकार गर्ने व्यक्तिबाट कुनै अपराध गरी वा जालसाजी गरी वा गैरकानूनी तवरबाट विनिमय अधिकारपत्र प्राप्त गरेको भएमा । (छ) अनादर गरिएको विनिमय अधिकारपत्र सम्बन्धी मुद्दामा अनादर गरेको कुरा नोटरी पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराइएको भए, त्यस्तो कुरालाई अनादर गरेको हो भन्ने अदालतले मान्नेछ । १०४. रीतपूर्वकको थिएन भनी भन्न नपाउने अवस्था: विनिमय अधिकारपत्र लेख्ने वा खिच्ने व्यक्तिले वा ड्रअरले र ड्रअरको सम्मानको खातिर स्वीकार गर्ने व्यक्तिले रीतपूर्वकको धारकद्वारा चलाईएको मुद्दामा त्यस्तो विनिमय अधिकारपत्र शुरुमा नै रीतपूर्वक खिचिएको वा निष्कासन गरिएको थिएन भनी भन्न पाउने छैन । १०५. सहीछाप वा करार गर्ने योग्य थिएन भनी भन्न नपाउने अवस्था: विनिमय अधिकारपत्रमा दरपीठ गर्ने व्यक्तिले पछिल्लो धारकद्वारा चलाईएको मुद्दामा विनिमय अधिकारपत्रमा उल्लिखित पूर्व पक्षहरूको सहीछाप वा निजहरू करार गर्ने योग्य थिएन भनी भन्न पाउने छैन । १०६. नोटरी पब्लिकको नियुक्ति: नोटरी पब्लिकले गर्नुपर्ने काम गर्न नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी नोटरी पब्लिक नियुक्ति गर्न वा सो काम गर्न कुनै अधिकृतलाई तोक्न सक्नेछ । अर्थ सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन ऐन, २०३९ द्वारा थप । १०६क. नोटरी पब्लिक सम्बन्धी व्यवस्था: नोटरी पब्लिकको योग्यता, प्रमाणपत्र, आचरण, दस्तुर र नोटरी पब्लिक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि तोकिएबमोजिम हुनेछन् । अर्थ सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन ऐन, २०३९ द्वारा थप । १०६ख. नोटरी पब्लिकलाई हटाउने: नोटरी पब्लिकलाई तोकिएको अवस्थामा नेपाल सरकारले हटाउन सक्नेछ । १०७. क्षतिपूर्ति निर्धारण: विनिमय अधिकारपत्र अनादर गरेको अवस्थामा धारक वा दरपीठ गरिएको व्यक्तिप्रति उत्तरदायी हुने पक्षले व्यहोर्नु पर्ने क्षतिपूर्तिको रकम निर्धारण गर्दा देहायबमोजिम गरी निर्धारण गरिनेछः- । (क) विनिमय अधिकारपत्रमा उल्लिखित रकमको अतिरिक्त सो अधिकारपत्र प्रस्तुत गर्दा, जनाउन लगाउँदा र प्रमाणित गराउँदा लागेको खर्च धारकले भराई लिन पाउनेछ । (ख) उत्तरदायी भएका दरपीठ गर्ने व्यक्तिले विनिमय अधिकारपत्रको रकम भुक्तानी दिएमा सो रकम र त्यसको शोधभर्ना गरिने दिनसम्मको ब्याज समेत सो दरपीठ गर्ने व्यक्तिले भराई लिन पाउनेछ । अर्थ सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन ऐन, २०३९ द्वारा थप भई बैङ्किङ कसूर तथा सजाय (दोस्रो संशोधन) ऐन, २०८२ द्वारा खारेज गरिएको । १०७क. ।
स्वास्थ्यकर्मी_तथा_स्वास्थ्य_संस्थाको_सुरक्षा_सम्बन्धी_ऐन_२०६६
Security of Health Workers and Health Institutions Act, 2010

स्वास्थ्यकर्मी तथा स्वास्थ्य संस्थाको सुरक्षा सम्बन्धी ऐन, २०६६ । प्रमाणीकरण र प्रकाशन मिति । २०६६ । १ । २१ । संशोधन गर्ने ऐन । १. केही नेपाल कानूनलाई संशोधन, एकीकरण, समायोजन र खारेज गर्ने ऐन, २०७४ २०७४ । ६ । ३० । २. नेपालको संविधान अनुकूल बनाउन केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०७५ २०७५ । ११ । १९ । ३. स्वास्थ्यकर्मी तथा स्वास्थ्य संस्थाको सुरक्षा सम्बन्धी (पहिलो संशोधन) ऐन, २०७९ २०७९ । ०३ । ३१ । संवत् २०६६ सालको ऐन नं.२ । स्वास्थ्यकर्मी तथा स्वास्थ्य संस्थाको सुरक्षा सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको ऐन । प्रस्तावना : स्वास्थ्य सेवालाई नियमित, भरपर्दो, मर्यादित र प्रभावकारी बनाउन स्वास्थ्य उपचारको क्रममा उत्पन्न हुन सक्ने आकस्मिक घटना र आर्थिक दायित्वबाट स्वास्थ्यकर्मी तथा स्वास्थ्य संस्थाको सुरक्षा गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक कानूनी व्यवस्था गर्न वाञ्छनीय भएकोले, । नेपालको अन्तरिम संविधान, २०६३ को धारा ८३ को उपधारा (१) बमोजिम संविधान सभाले यो ऐन बनाएको छ । १. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ: (१) यस ऐनको नाम "स्वास्थ्यकर्मी तथा स्वास्थ्य संस्थाको सुरक्षा सम्बन्धी ऐन, २०६६" रहेको छ । (२) यो ऐन तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ । २. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस ऐनमा,- । (क) पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । "स्वास्थ्यकर्मी" भन्नाले प्रचलित कानून बमोजिम स्वास्थ्यकर्मीको रूपमा सम्बन्धित परिषदमा दर्ता भएको व्यक्ति सम्झनु पर्छ । (ख) पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । "स्वास्थ्य संस्था" भन्नाले नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहबाट सञ्चालित सरकारी अस्पताल, प्रचलित कानून बमोजिम स्थापना भएका वा अनुमति प्राप्त गरी सञ्चालनमा रहेका गैरसरकारी अस्पताल, निजी अस्पताल, सहकारी अस्पताल, गैरनाफामूलक अस्पताल, सामुदायिक अस्पताल, शिक्षण अस्पताल वा अन्य स्वास्थ्य संस्था सम्झनु पर्छ र सो शब्दले सङ्क्रामक रोगको रोकथाम, नियन्त्रण, निदान र उपचारका लागि सञ्चालन गरिएको होल्डिङ सेन्टर, क्वारेन्टिन, आइसोलेसन वा अन्य यस्तै स्थानलाई समेत जनाउँछ । (ग) "सुरक्षा" भन्नाले पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । स्वास्थ्यकर्मी, स्वास्थ्य संस्थामा कार्यरत कर्मचारी तथा स्वास्थ्य संस्थाको लागि यस ऐन बमोजिम गरिएको आर्थिक लगायतको अन्य सुरक्षा सम्झनु पर्छ । (घ) "मन्त्रालय" भन्नाले स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय सम्झनु पर्छ । (ङ) "समिति" भन्नाले दफा ५ बमोजिमको स्वास्थ्यकर्मी तथा स्वास्थ्य संस्था सुरक्षा समन्वय समिति सम्झनु पर्छ । (च) "कोष" भन्नाले दफा १२ बमोजिमको स्वास्थ्यकर्मी तथा स्वास्थ्य संस्था सुरक्षा कोष सम्झनु पर्छ । (छ) "तोकिएको" वा "तोकिए बमोजिम" भन्नाले यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियममा तोकिएको वा तोकिए बमोजिम सम्झनु पर्छ । ३. हातपात, तालाबन्दी तथा तोडफोड जस्ता कार्य गर्न नहुने: पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । कसैले पनि स्वास्थ्य उपचारको विषयलाई लिई देहायका कार्य गर्न वा गराउन हुँदैन:- । (क) स्वास्थ्य संस्थामा आगजनी गर्ने, । (ख) स्वास्थ्य संस्थामा तोडफोड वा अन्य कुनै कार्य गरी हानि नोक्सानी पुर्‍याउन, । (ग) स्वास्थ्यकर्मी वा स्वास्थ्य संस्थामा कार्यरत कर्मचारीलाई कुटपिट गर्न वा शारीरिक रूपमा चोट पुर्‍याउन, । (घ) स्वास्थ्य संस्थामा तालाबन्दी गर्न वा घेराउ गर्न, ।