chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
सेफगाइड्स_एन्टी-डम्पिङ्ग_तथा_काउन्टरभेलिङ्ग_ऐन_२०७६
Safeguards, Anti-dumping and Countervailing Act, 2019

(घ) त्यस्तो मालवस्तु उत्पादन गर्ने उद्योगले तिर्न बाँकी कर वा राजस्वमा छुट वा मिनाहा दिएको, । (ङ) मालवस्तु उत्पादनका लागि आधारभूत पूर्वाधार सुविधा बाहेकका अन्य मालवस्तु, सुविधा वा सेवा प्राप्त गरेको । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि निर्यातकर्ताको मुलुक वा स्वायत्त भन्सार क्षेत्रको सरकारले देहायको सहुलियत प्रदान गरेको मालवस्तुलाई सहुलियतप्राप्त मालवस्तु मानिने छैन:- । (क) त्यस्तो मालवस्तुको निर्माता, उत्पादक वा निर्यातकर्ताद्वारा वा निजको तर्फबाट सञ्चालित अनुसन्धानात्मक कार्यको लागि प्रदान गरिएको सहुलियत, । (ख) आफ्नो मुलुकको विकट वा पिछडिएको क्षेत्रलाई लक्षित गरी प्रदान गरिएको सहुलियत, । (ग) वातावरणको संरक्षणसँग सम्बन्धित नयाँ शर्त वा नियमको परिपालन गर्दा निर्माण, उत्पादन वा निर्यात प्रविधि वा प्रक्रिया सम्बन्धी विद्यमान व्यवस्थामा सुधार गर्न मात्र सीमित भई प्रदान गरिएको सहुलियत । ३१. गोप्य राख्नु पर्ने: अनुसन्धान अधिकारीले दफा २० को प्रयोजन एवं प्रचलित कानून बमोजिम बाहेक यस परिच्छेद बमोजिम गरिने अनुसन्धानको सिलसिलामा आफूलाई प्राप्त भएका वा आफ्नो जानकारीमा आएका कागजात, सूचना, जानकारी, विवरण वा व्यापारिक सूचना गोप्य राख्नु पर्नेछ । तर अदालतको आदेश बमोजिम वा कानून कार्यान्वयनको क्रममा प्रचलित कानून बमोजिम अधिकारप्राप्त अधिकारीलाई त्यस्तो कागजात, सूचना, जानकारी वा विवरण प्रदान गर्न बाधा पर्ने छैन । ३२. अनुसन्धान स्थगन वा रद्द गर्न सक्ने: यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि अनुसन्धान अधिकारीले देहायको अवस्थामा यस परिच्छेद बमोजिम सुरु गरेको अनुसन्धान सम्बन्धी कारबाही जुनसुकै बखत स्थगन वा रद्द गर्न सक्नेछ:- । (क) अनुसन्धानको दायरामा रहेको मालवस्तुको निर्यातकर्ता वा निर्यातकर्ताको मुलुक वा स्वायत्त भन्सार क्षेत्रको सरकारले सामान्य मूल्य वा लागत मूल्यभन्दा कम मूल्यमा निर्यात नगर्ने वा सहुलियतप्राप्त मालवस्तु निर्यात नगर्ने गरी सहमति जनाएको भनी मन्त्रालयले त्यस्तो मालवस्तुको सम्बन्धमा अनुसन्धान कार्य स्थगन वा रद्द गर्न निर्देशन दिएमा, । (ख) अनुसन्धानको दायरामा रहेको मालवस्तुको निर्यातकर्ता वा निर्यातकर्ताको मुलुक वा स्वायत्त भन्सार क्षेत्रको सरकारले मिल्दोजुल्दो वा समरुपका वा प्रत्यक्ष रुपमा प्रतिस्पर्धी मालवस्तु उत्पादन गर्ने स्वदेशी उद्योगलाई भएको वा हुनसक्ने हानि नोक्सानी वा गम्भीर हानि नोक्सानीको प्रभावलाई हटाउने गरी मूल्य संशोधन गर्न सहमति जनाएको भनी मन्त्रालयले त्यस्तो मालवस्तुको सम्बन्धमा अनुसन्धान कार्य स्थगन वा रद्द गर्न निर्देशन दिएमा, । (ग) अनुसन्धानको दायरामा रहेको मालवस्तुको आयातले मिल्दोजुल्दो वा समरुपका वा प्रत्यक्ष रुपमा प्रतिस्पर्धी मालवस्तु उत्पादन गर्ने स्वदेशी उद्योगलाई पुऱ्याएको वा पुग्न सक्ने हानि नोक्सानीको क्षतिपूर्ति प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रुपमा व्यहोर्ने गरी निर्यातकर्ताको मुलुक वा सरकारसँग सम्झौता भएमा, । (घ) अनुसन्धानको दायरामा रहेको मालवस्तुको अधिकतम परिमाण मिल्दोजुल्दो वा समरुपका वा प्रत्यक्ष रुपमा प्रतिस्पर्धी निकासीमूलक मालवस्तु उत्पादन गर्ने स्वदेशी उद्योगको कच्चा पदार्थको रुपमा प्रयोग भइरहेको भन्ने पुष्टि हुने वस्तुगत आधार भएमा, । (ङ) तोकिएको अन्य अवस्थामा ।
सेफगाइड्स_एन्टी-डम्पिङ्ग_तथा_काउन्टरभेलिङ्ग_ऐन_२०७६
Safeguards, Anti-dumping and Countervailing Act, 2019

(घ) अनुसन्धानको दायरामा रहेको मालवस्तुको अधिकतम परिमाण मिल्दोजुल्दो वा समरुपका वा प्रत्यक्ष रुपमा प्रतिस्पर्धी निकासीमूलक मालवस्तु उत्पादन गर्ने स्वदेशी उद्योगको कच्चा पदार्थको रुपमा प्रयोग भइरहेको भन्ने पुष्टि हुने वस्तुगत आधार भएमा, । (ङ) तोकिएको अन्य अवस्थामा । परिच्छेद-६ । समन्वय समिति सम्बन्धी व्यवस्था । ३३. समितिको गठन: (१) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियमावलीको कार्यान्वयनको लागि सम्बद्ध निकायबीच समन्वय गर्न मन्त्रालयमा एक समन्वय समिति रहनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको समितिको गठन देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) सचिव, मन्त्रालय - अध्यक्ष । (ख) सहसचिव, अर्थ मन्त्रालय - सदस्य । (ग) सहसचिव, कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय - सदस्य । (घ) सहसचिव, मन्त्रालय - सदस्य । (ङ) महानिर्देशक, भन्सार विभाग - सदस्य । (च) अध्यक्ष, नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ - सदस्य । (छ) अध्यक्ष, नेपाल उद्योग परिसंघ - सदस्य । (ज) अध्यक्ष, नेपाल चेम्बर अफ कमर्स - सदस्य । (झ) महानिर्देशक, विभाग - सदस्य-सचिव । ३४. समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार: समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) स्वच्छ व्यापारिक क्रियाकलाप प्रवर्द्धन तथा स्वदेशी उद्योगको संरक्षणका लागि अवलम्बन गर्नुपर्ने नीतिका सम्बन्धमा नेपाल सरकारलाई सुझाव दिने, । (ख) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियमावलीमा पुनरावलोकन गर्नु पर्ने देखिएमा सोको अध्ययन गरी मन्त्रालय समक्ष सिफारिस गर्ने, । (ग) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियमावली कार्यान्वयन गर्न सम्बद्ध निकायबीच समन्वय कायम गर्ने, । (घ) दफा २६ को उपदफा (२) बमोजिम प्राप्त प्रतिवेदन र सो प्रतिवेदनको कार्यान्वयनको समीक्षा गर्ने, । (ङ) आफूले गर्नुपर्ने कामका सम्बन्धमा आवश्यकता अनुसार उपसमिति गठन गर्ने, । (च) तोकिए बमोजिमका अन्य कार्य गर्ने । ३५. समितिको बैठक: (१) समितिको बैठक आवश्यकता अनुसार बस्नेछ । (२) समितिको बैठक अध्यक्षले तोकेको मिति, समय र स्थानमा बस्नेछ । (३) समितिको कुल सदस्य संख्याको बहुमत सदस्य उपस्थित भएमा समितिको बैठकको लागि गणपूरक संख्या पुगेको मानिनेछ । (४) समितिको बैठकको अध्यक्षता अध्यक्षले गर्नेछ । (५) समितिको बैठकमा बहुमतको राय मान्य हुनेछ र मत बराबर भएमा बैठकको अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले निर्णायक मत दिनेछ । (६) समितिको अध्यक्षले आवश्यक देखेमा विषयसँग सम्बन्धित विज्ञ वा कर्मचारीलाई समितिको बैठकमा आमन्त्रण गर्न सक्नेछ । (७) समितिको निर्णय समितिको सदस्य-सचिवले प्रमाणित गर्नेछ । (८) समितिको बैठक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि समिति आफैंले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ३६. समितिको सचिवालय: समितिको सचिवालय विभागमा रहनेछ । परिच्छेद-७ । विविध । ३७. सूचना प्रकाशन गर्नु पर्ने: (१) नेपाल सरकारले दफा ३ वा दफा ६ बमोजिम सेफगार्ड्स उपाय लगाएको, दफा ९ वा दफा ११ बमोजिम एन्टी-डम्पिङ्ग महसुल वा दफा १४ वा दफा १६ बमोजिम काउन्टरभेलिङ्ग महसुल लगाएको, त्यस्तो उपाय वा महसुल लगाउने अवधि थप गरेको वा त्यस्तो उपाय वा महसुल हटाएको सूचना नेपाल राजपत्रमा प्रकाशन गर्नुपर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचनाको प्रति राष्ट्रियस्तरको दैनिक पत्रिका र मन्त्रालयको वेबसाइट मार्फत समेत सार्वजनिक गर्नुपर्नेछ ।
सेफगाइड्स_एन्टी-डम्पिङ्ग_तथा_काउन्टरभेलिङ्ग_ऐन_२०७६
Safeguards, Anti-dumping and Countervailing Act, 2019

(२) उपदफा (१) बमोजिम नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचनाको प्रति राष्ट्रियस्तरको दैनिक पत्रिका र मन्त्रालयको वेबसाइट मार्फत समेत सार्वजनिक गर्नुपर्नेछ । (३) मन्त्रालयले उपदफा (१) र दफा २० बमोजिम प्रकाशन गरेको सार्वजनिक सूचनाको प्रति विश्व व्यापार सङ्गठनको सम्बन्धित समितिमा पठाउनुपर्नेछ । ३८. एक मात्र महसुल लगाउनु पर्ने: (१) यस ऐन बमोजिम लगाइने सेफगार्ड्स उपाय, एन्टी-डम्पिङ्ग महसुल तथा काउन्टरभेलिङ्ग महसुल प्रचलित कानून बमोजिम लगाइएको भन्सार महसुल, अन्तःशुल्क वा यस्तै अन्य दस्तुर वा शुल्क बाहेकको अतिरिक्त महसुल उपायको रुपमा रहनेछ । (२) दफा ३ बमोजिम लगाइएको सेफगार्ड्सको उपाय प्रचलित कानून बमोजिम लगाइएको पूर्ण वा परिमाणात्मक बन्देज वा अन्य उपाय बाहेकको अतिरिक्त वा थप उपायको रुपमा रहनेछ । (३) यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि दफा २६ बमोजिम अनुसन्धान अधिकारीले दिएको प्रतिवेदनबाट यस ऐन बमोजिम एन्टी-डम्पिङ्ग महसुल र काउन्टरभेलिङ्ग महसुल दुवै लगाउन सकिने देखिएमा पनि त्यस्तो मालवस्तुमा सोमध्ये कुनै एकभन्दा बढी महसुल लगाइने छैन । ३९. महसुल असुल गर्ने: यस ऐन बमोजिम लगाइएको सेफगार्ड्स उपाय अन्तरगतका अतिरिक्त महसुल, एन्टी-डम्पिङ्ग महसुल र काउन्टरभेलिङ्ग महसुल प्रचलित कानून बमोजिम सम्बन्धित भन्सार कार्यालयले असुल गर्नेछ । ४०. बढी महसुल फिर्ता गर्नु पर्ने: कुनै मालवस्तुमा यस ऐन बमोजिम लगाइएको एन्टी-डम्पिङ्ग महसुल र काउन्टरभेलिङ्ग महसुल पछि कुनै कारणले नलगाउनु पर्ने देखिएमा वा त्यस्तो मालवस्तुमा बढी महसुल लगाइएको देखिएमा त्यसरी लगाउनु नपर्ने वा बढी लगाइएको महसुल सम्बन्धित भन्सार कार्यालय मार्फत तोकिए बमोजिम आयातकर्तालाई फिर्ता दिइनेछ । ४१. पश्चातदर्शी असर हुने गरी महसुल लगाउने: (१) देहायको अवस्था विद्यमान रहेको देखिएमा नेपाल सरकारले दफा ९ वा दफा १४ बमोजिमको महसुल लगाउँदा त्यस्तो महसुल लगाउने निर्णय भएको मितिबाट बढीमा नब्बे दिन अघि देखि पश्चातदर्शी असर हुने गरी लगाउन सक्नेछ:- । (क) त्यस्तो मालवस्तु पहिले पनि डम्पिङ्ग गरिएको कुरा अनुसन्धानको क्रममा प्रमाणित भएमा, । (ख) त्यस्तो मालवस्तु पहिले पनि सहुलियतप्रास मालवस्तुका रूपमा आयात भएको कुरा अनुसन्धानको क्रममा प्रमाणित भएमा, । (ग) डम्प गरिएको मालवस्तु वा सहुलियतप्रास मालवस्तु नियमित रूपमा मुलुकमा आयात भइरहेको कुरामा मन्त्रालय विश्वस्त भएमा, । (घ) तुलनात्मक रूपले छोटो समयावधिमा आयात गरिएको मालवस्तु वा सहुलियतप्रास मालवस्तु अधिक परिमाणमा आयात भएको कारणबाट पश्चातदर्शीरूपमा महसुल नलगाउँदा स्वदेशी उद्योगलाई प्रदान गर्न खोजिएको संरक्षणको प्रयास प्रभावकारी नहुने सम्भावना देखिएमा । (२) उपदफा (१) बमोजिम पश्चातदर्शीरूपमा लागू हुने गरी महसुल लगाउँदा त्यसरी महसुल लगाइने अवधिभित्र भन्सार महसुल तिरी स्वदेश प्रवेश भएको मालवस्तुमा मात्र लागू हुने गरी लगाउनु पर्नेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिम लगाइएको महसुल असूल गर्ने कार्य प्रचलित कानून बमोजिम सम्बन्धित भन्सार कार्यालयले गर्नेछ ।
सेफगाइड्स_एन्टी-डम्पिङ्ग_तथा_काउन्टरभेलिङ्ग_ऐन_२०७६
Safeguards, Anti-dumping and Countervailing Act, 2019

(२) उपदफा (१) बमोजिम पश्चातदर्शीरूपमा लागू हुने गरी महसुल लगाउँदा त्यसरी महसुल लगाइने अवधिभित्र भन्सार महसुल तिरी स्वदेश प्रवेश भएको मालवस्तुमा मात्र लागू हुने गरी लगाउनु पर्नेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिम लगाइएको महसुल असूल गर्ने कार्य प्रचलित कानून बमोजिम सम्बन्धित भन्सार कार्यालयले गर्नेछ । ४२. आवश्यक हद र अवधिमा मात्र सीमित हुने: (१) यस ऐन बमोजिम लगाइने सेफगार्ड्स उपाय, एन्टी-डम्पिङ्ग महसुल वा काउन्टरभेलिङ्ग महसुल स्वदेशी उद्योगमा परेको वा पर्न सक्ने हानि नोक्सानी वा गम्भीर हानि नोक्सानीको प्रभाव नियन्त्रण गर्ने प्रयोजनका लागि आवश्यक देखिएको हद र अवधिसम्मको लागि मात्र लगाउनु पर्नेछ । (२) यस ऐन बमोजिम सेफगार्ड्स, एन्टी-डम्पिङ्ग तथा काउन्टरभेलिङ्ग महसुल लगाउँदा सम्बन्धित मालवस्तुमा नेपालले विश्व व्यापार सङ्गठनको सदस्य हुँदा गरेको बाइन्डिङ्ग दरभन्दा उच्च भन्सार महसुल लगाउन सकिनेछ । ४३. समीक्षा गर्नु पर्ने: (१) यस ऐन बमोजिम लगाइएको सेफगार्ड्स उपाय, एन्टी-डम्पिङ्ग महसुल वा काउन्टरभेलिङ्ग महसुल समेतको विषयमा अनुसन्धान अधिकारीले तोकिए बमोजिमको अवधिमा समीक्षा गर्नु पर्नेछ । (२) यस ऐन बमोजिम कुनै मालवस्तुमा लगाइएको सेफगार्ड्स उपाय, एन्टी-डम्पिङ्ग महसुल वा काउन्टरभेलिङ्ग महसुलको समीक्षा गर्न सरोकारवाला पक्षले अनुसन्धान अधिकारी समक्ष निवेदन दिन सक्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम निवेदन परेमा र समीक्षाको लागि लाग्ने आवश्यक रकम सम्बन्धित निवेदक वा सम्बन्धित पक्षले व्यहोर्ने भएमा अनुसन्धान अधिकारीले सेफगार्ड्स उपाय, एन्टी-डम्पिङ्ग महसुल वा काउन्टरभेलिङ्ग महसुल समेतको विषयमा समीक्षा गर्न सक्नेछ । (४) उपदफा (१) बमोजिम गरिएको समीक्षा प्रतिवेदन मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ । (५) समीक्षा सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ४४. पुनरावेदन गर्न सक्ने: (१) यस ऐन बमोजिम सेफगार्ड्स उपाय, एन्टी-डम्पिङ्ग महसुल वा काउन्टरभेलिङ्ग महसुल लगाउने निर्णय वा अन्तरिम सेफगार्ड्स उपाय, अन्तरिम एन्टी-डम्पिङ्ग महसुल वा अन्तरिम काउन्टरभेलिङ्ग महसुल लगाउने निर्णयमा चित्त नबुझ्ने पक्षले पैंतीस दिनभित्र सम्बन्धित भन्सार कार्यालय रहेको क्षेत्रको उच्च अदालतमा पुनरावेदन गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम पुनरावेदन गर्दा पुनरावेदकले त्यस्तो महसुल बापत लागेको रकम बराबरको रकम धरौटी बापत जम्मा गर्नु पर्नेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिम दिइएको पुनरावेदन सम्बन्धी कारबाही र किनारा सम्बन्धित उच्च अदालतको वाणिज्य इजलासबाट हुनेछ । ४५. सहयोग लिन सक्ने: (१) यस ऐनको कार्यान्वयनको निमित्त अनुसन्धान अधिकारीले आवश्यकता अनुसार नेपाल सरकारका कुनै निकाय, पदाधिकारी वा निजी क्षेत्रका विज्ञ समेतको सहयोग लिन सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम अनुसन्धान अधिकारीले सहयोग मागेमा त्यस्तो सहयोग प्रदान गर्नु सम्बन्धित निकाय वा पदाधिकारीको कर्तव्य हुनेछ । ४६. छुट दिन सक्ने: यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि निर्यात गर्ने प्रयोजनका लागि विशेष आर्थिक क्षेत्र वा निर्यात प्रशोधन क्षेत्रमा मात्र प्रयोग हुने गरी आयात भएको कच्चा पदार्थसँग सम्बन्धित मालवस्तुको हकमा नेपाल सरकारले सेफगार्ड्स उपाय, एन्टी-डम्पिङ्ग महसुल वा काउन्टरभेलिङ्ग महसुल नलगाउने गरी छुट दिन सक्नेछ ।
सङ्कटापन्न_वन्यजन्तु_तथा_वनस्पतिको_अन्तर्राष्ट्रिय_व्यापार_नियन्त्रण_ऐन_२०७३
Control of International Trade in Endangered Wild Fauna and Flora Act, 2017

सङ्कटापन्न वन्यजन्तु तथा वनस्पतिको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार नियन्त्रण ऐन, २०७३ । प्रमाणीकरण मिति । २०७४ । ०१ । १० । संशोधन गर्ने ऐन । १. सङ्कटापन्न वन्यजन्तु तथा वनस्पतिको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार नियन्त्रण (पहिलो संशोधन) ऐन, २०७५ २०७५ । ११ । १० । संवत् २०७४ को ऐन नं. २ । सङ्कटापन्न वन्यजन्तु तथा वनस्पतिको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारलाई नियमन तथा नियन्त्रण गर्न बनेको ऐन । प्रस्तावनाः नेपाल पक्ष भएको सङ्कटापन्न वन्यजन्तु तथा वनस्पतिका प्रजातिको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार सम्बन्धी महासन्धि, १९७३ को कार्यान्वयन गर्न सङ्कटापन्न वन्यजन्तु र वनस्पतिका विभिन्न प्रजातिको संरक्षण र त्यसको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारलाई नियमन तथा नियन्त्रण गर्नको लागि आवश्यक कानूनी व्यवस्था गर्न वाञ्छनीय भएकोले, । नेपालको संविधानको धारा २९६ को उपधारा (१) बमोजिमको व्यवस्थापिका-संसदले यो ऐन बनाएको छ । परिच्छेद-१ । प्रारम्भिक । १. संक्षिप्त नाम, विस्तार र प्रारम्भ: (१) यस ऐनको नाम "सङ्कटापन्न वन्यजन्तु तथा वनस्पतिको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार नियन्त्रण ऐन, २०७३" रहेको छ । (२) यो ऐन नेपालभर लागु हुनेछ र नेपाल बाहिर जहाँसुकै रही बसी यस ऐन अन्तर्गत कसूर मानिने काम गर्ने व्यक्तिको हकमा समेत लागु हुनेछ । (३) यो ऐन तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ । २. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस ऐनमा,- । (क) "अनुमतिपत्र" भन्नाले दफा ६ को उपदफा (१) तथा दफा ८ को उपदफा (३) बमोजिम दिइएको अनुमतिपत्र सम्झनु पर्छ । (ख) "अनुसन्धान अधिकृत" भन्नाले दफा २३ बमोजिमको अनुसन्धान अधिकृत सम्झनु पर्छ । (ग) "तोकिएको" वा "तोकिए बमोजिम" भन्नाले यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियममा तोकिएको वा तोकिए बमोजिम सम्झनु पर्छ । (घ) "दुर्लभ वन्यजन्तु वा वनस्पति" भन्नाले महासन्धिको अनुसूची-१ मा उल्लिखित वन्यजन्तु वा वनस्पतिको कुनै प्रजाति वा उपप्रजाति सम्झनु पर्छ । (ङ) "नमुना" भन्नाले देहायका कुरा सम्झनु पर्छः- । (१) सङ्कटापन्न वन्यजन्तुको जीवित वा मृत शरीर वा त्यस्तो वन्यजन्तुको शरीरको कुनै अङ्ग, अंश, रगत, दाँत, न्याल, हाड, छाला, रौं, सिङ वा कुनै पदार्थ वा त्यस्तो पदार्थको सम्मिश्रणबाट बनेको वा तयार भएको वा प्रयोग भएको कुनै वस्तु, र । (२) सङ्कटापन्न वनस्पति वा त्यस्तो वनस्पतिको कुनै भाग, टुक्रा, डाँठ, हाँगा, पात, फल,फूल, बिउ, बोक्रा, जरा वा कुनै पदार्थ वा त्यस्तो पदार्थको सम्मिश्रणबाट बनेको वा तयार भएको वा प्रयोग भएको कुनै वस्तु पहिलो संशोधनद्वारा थप । वा सोको सार तत्व । (च) "निकासी" भन्नाले नेपाल बाहिर निकासी गर्ने काम सम्झनुपर्छ र सो शब्दले पुनः निकासी समेतलाई जनाउँछ । (छ) "नियन्त्रित प्रजनन (क्याप्टिभ ब्रिडिङ्ग)" भन्नाले दुर्लभ वन्यजन्तुको परस्थानीय (एक्ससिटु) संरक्षण गरी वंश संरक्षण गर्ने उद्देश्यको लागि प्रजनन गराई त्यसबाटप्रथम पुस्तकको वन्यजन्तु पैदागर्ने वा दुर्लभ वनस्पतिको परस्थानीय (एक्ससिटु) संरक्षण गरी वंश संरक्षण गर्ने उद्देश्यको लागि रोप्ने, हुर्काउने, बढाउने र त्यसबाट बिउ वा बिरुवा पैदा गर्ने काम सम्झनु पर्छ ।
सङ्कटापन्न_वन्यजन्तु_तथा_वनस्पतिको_अन्तर्राष्ट्रिय_व्यापार_नियन्त्रण_ऐन_२०७३
Control of International Trade in Endangered Wild Fauna and Flora Act, 2017

(ज) "महासन्धि" भन्नाले संयुक्त राज्य अमेरिकाको वासिङ्गटन डि.सी.मा सन् १९७३ को मार्च ३ तारेखका दिन सम्पन्न भएको सङ्कटापन्न वन्यजन्तु तथा वनस्पतिका प्रजातिको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार सम्बन्धी महासन्धि (कन्भेन्सन अन इन्टरनेसनल ट्रेड इन इन्डेन्जर्ड स्पेसिस अफ वाइल्ड फाउना एण्ड फ्लोरा) सम्झनु पर्छ । (झ) "लोपोन्मुख वन्यजन्तु वा वनस्पति" भन्नाले महासन्धिको अनुसूची-२ मा उल्लिखित वन्यजन्तु वा वनस्पतिको प्रजाति वा उपप्रजाति सम्झनु पर्छ । (ञ) "वैज्ञानिक निकाय" भन्नाले दफा १८ बमोजिमको वैज्ञानिक निकाय सम्झनु पर्छ । (ट) "व्यवस्थापन निकाय" भन्नाले दफा १६ बमोजिमको व्यवस्थापन निकाय सम्झनु पर्छ । (ठ) "सङ्कटापन्न वन्यजन्तु वा वनस्पति" भन्नाले दुर्लभ वन्यजन्तु वा वनस्पति, लोपोन्मुख वन्यजन्तु वा वनस्पति र संरक्षित वन्यजन्तु वा वनस्पति सम्झनु पर्छ । (ड) "संरक्षक" भन्नाले राष्ट्रिय निकुञ्ज, आरक्ष, संरक्षण क्षेत्र वा मध्यवर्ती क्षेत्रको संरक्षण तथा व्यवस्थापनको लागि नेपाल सरकारले खटाएको व्यक्ति सम्झनु पर्छ । (ढ) "संरक्षित वन्यजन्तु वा वनस्पति" भन्नाले महासन्धिको अनुसूची-३ मा उल्लिखित वन्यजन्तु वा वनस्पतिको प्रजाति वा उपप्रजाति सम्झनु पर्छ । (ण) "संस्था" भन्नाले वन्यजन्तु वा वनस्पति सम्बन्धी कार्य गर्ने उद्देश्यले प्रचलित कानून बमोजिम स्थापना भएको सङ्ठित संस्था सम्झनु पर्छ । परिच्छेद-२ । सङ्कटापन्न वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुनाको कारोबार सम्बन्धी व्यवस्था । ३. दुर्लभ वा लोपोन्मुख वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुनाको कारोबार वा व्यापार गर्न वा गराउन नहुने: (१) कसैले पनि दुर्लभ वा लोपोन्मुख वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना खरिद बिक्री गर्न, आफूसँग राख्न, प्रयोग गर्न, रोप्न, हुर्काउन, नियन्त्रित प्रजनन गर्न, ओसारपसार गर्न वा निकासी वा पैठारी गर्न वा गराउन हुँदैन । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि दफा ६ बमोजिम अनुमतिपत्र लिई तोकिए बमोजिमको शर्तको अधीनमा रही देहाय बमोजिमको उद्देश्यको लागि दुर्लभ वा लोपोन्मुख वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना राख्न, प्रयोग गर्न, नियन्त्रित प्रजनन गर्न, ओसारपसार, निकासी वा पैठारी गर्न सकिनेछः- । (क) वन्यजन्तुको पालनपोषण गर्न, । (ख) वनस्पति रोप्न, हुर्काउन, । (ग) वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना उत्पादन गर्न, स्वदेश वा विदेशमा खरिद बिक्री गर्न, । (घ) अध्ययन, अनुसन्धान, परीक्षण, तालीम, प्रदर्शनी, संरक्षण शिक्षा, जैविक स्रोत संरक्षण वा शैक्षिक प्रयोजनमा उपयोग गर्न । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (३) उपदफा (१) र (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै व्यक्तिले निजी जग्गामा लोपोन्मुख वनस्पति रोप्न, त्यसरी रोपिएको र निजी जग्गामा प्राकृतिक रुपमा उम्रिएको लोपोन्मुख वनस्पति हुर्काउन, सोको नमुना उत्पादन गर्न, राख्न र प्रयोग गर्न सक्नेछ । ४. अनुमतिपत्र माग गर्नु पर्ने: दफा ३ को उपदफा (२) बमोजिमको कुनै कार्य गर्न चाहने व्यक्ति, संस्था वा निकायले पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । तोकिए बमोजिमको ढाँचामा व्यवस्थापन निकाय समक्ष अनुमतिपत्र माग गर्नु पर्नेछ । ५. परामर्श माग गर्नु पर्ने: (१) दफा ४ बमोजिम अनुमतिपत्र माग भएमा व्यवस्थापन निकायले सो सम्बन्धमा वैज्ञानिक निकायबाट सिफारिस सहितको परामर्श माग गर्नेछ ।
सङ्कटापन्न_वन्यजन्तु_तथा_वनस्पतिको_अन्तर्राष्ट्रिय_व्यापार_नियन्त्रण_ऐन_२०७३
Control of International Trade in Endangered Wild Fauna and Flora Act, 2017

तोकिए बमोजिमको ढाँचामा व्यवस्थापन निकाय समक्ष अनुमतिपत्र माग गर्नु पर्नेछ । ५. परामर्श माग गर्नु पर्ने: (१) दफा ४ बमोजिम अनुमतिपत्र माग भएमा व्यवस्थापन निकायले सो सम्बन्धमा वैज्ञानिक निकायबाट सिफारिस सहितको परामर्श माग गर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम सिफारिस सहितको परामर्श माग भएमा वैज्ञानिक निकायले सो विषयमा अध्ययन गरी त्यस्तो अनुमतिपत्र दिँदा नेपालमा रहेका दुर्लभ वा लोपोन्मुख वन्यजन्तु वा वनस्पतिको प्रजातिको अस्तित्वलाई प्रतिकूल असर नपर्ने कुरामा विश्वस्त भएमा त्यस्तो अनुमतिपत्र दिन व्यवस्थापन निकायलाई सिफारिस गर्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम वैज्ञानिक निकायले सिफारिस गर्दा अपनाउने कार्यविधि तोकिए बमोजिम हुनेछ । ६. अनुमतिपत्र दिन सक्ने: (१) वैज्ञानिक निकायबाट दफा ५ बमोजिम सिफारिस प्राप्त भएमा र व्यवस्थापन निकाय देहाय बमोजिमको अवस्था विद्यमान भएको कुरामा विश्वस्त भएमा सो निकायले अनुमतिपत्र माग गर्ने व्यक्ति, संस्था वा निकायलाई तोकिए बमोजिमको अनुमतिपत्र दिन सक्नेछः- । (क) पैठारी बाहेकको अन्य कार्यको लागि अनुमतिपत्र माग भएकोमा त्यस्तो वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना अनुमतिपत्र माग गर्ने व्यक्ति, संस्था वा निकायको स्वामित्व वा नियन्त्रणमा रहेको देखिएमा, । (ख) पैठारी बाहेकको अन्य कार्यको लागि अनुमतिपत्र माग भएकोमा त्यस्तो वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना अनुमतिपत्र माग गर्ने व्यक्ति, संस्था वा निकायले प्रचलित कानून बमोजिम प्राप्त गरेको देखिएमा, । (ग) सम्बन्धित निकायबाट त्यस्तो वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुनाको स्वस्थताको प्रमाणपत्र प्राप्त भएको देखिएमा, । (घ) जीवित वन्यजन्तु भए त्यसलाई ढुवानी गर्न सकिने पर्याप्त र उपयुक्त बन्दोबस्त भएको र ढुवानी गर्दा त्यसलाई घाउ, चोट नलाग्ने, त्यसको स्वास्थ्यमा नोक्सानी वा त्यस उपर निर्मम व्यवहार नहुने कुरामा विश्वास गर्न सकिने आधार भएमा, । (ङ) जुन मुलुकमा त्यस्तो वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना निकासी गर्न लागिएको हो सो मुलुकको अधिकारप्राप्त निकायले त्यस्तो वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना पैठारी गर्न दिएको । अनुमतिपत्र वा अनुमतिपत्र दिने मनसायपत्र वा जुन मुलुकबाट त्यस्तो वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना नेपालमा पैठारी गर्न लागिएको हो सो मुलुकको अधिकार प्राप्त निकायले त्यस्तो वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना निकासी गर्न दिएको अनुमतिपत्र वा अनुमतिपत्र दिने मनसायपत्र प्राप्त भएको देखिएमा, । (च) जुन प्रयोजनका लागि नेपालमा त्यस्तो वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना पैठारी गर्न लागिएको हो सो प्रयोजनका लागि मात्र प्रयोग हुने र व्यापारिक प्रयोजनका लागि प्रयोग नहुने देखिएमा, । (छ) जुन मुलुकमा त्यस्तो वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना निकासी गर्न लागिएको हो सो मुलुकमा त्यसको प्रयोग व्यापारिक प्रयोजनका लागि नहुने गरी त्यस्तो मुलुकको अधिकारप्राप्त निकायबाट आश्वासनपत्र प्राप्त भएको देखिएमा । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (१क) उपदफा (१) को खण्ड (ङ) र (छ) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि लोपोन्मुख वनस्पति र वन्यजन्तु वा सोको नमूनाको निकासी गर्दा निकासी हुने मुलुकले दिएको त्यस्तो अनुमतिपत्र तथा आश्वासनपत्र आवश्यक पर्ने छैन ।
सङ्कटापन्न_वन्यजन्तु_तथा_वनस्पतिको_अन्तर्राष्ट्रिय_व्यापार_नियन्त्रण_ऐन_२०७३
Control of International Trade in Endangered Wild Fauna and Flora Act, 2017

पहिलो संशोधनद्वारा थप । (१क) उपदफा (१) को खण्ड (ङ) र (छ) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि लोपोन्मुख वनस्पति र वन्यजन्तु वा सोको नमूनाको निकासी गर्दा निकासी हुने मुलुकले दिएको त्यस्तो अनुमतिपत्र तथा आश्वासनपत्र आवश्यक पर्ने छैन । (२) उपदफा (१) बमोजिमको अवस्था रहेको कुरामा विश्वस्त हुनका लागि आवश्यकता अनुसार व्यवस्थापन निकायले कुनै सक्कल कागजात वा प्रतिलिपि माग गर्न सक्नेछ र यसरी माग भए बमोजिमका कागजात सम्बन्धित व्यक्ति, संस्था वा निकायले व्यवस्थापन निकाय समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिम अनुमतिपत्र दिँदा व्यवस्थापन निकायले अनुमतिपत्रमा त्यस्तो वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुनाको प्रयोग, व्यवस्थापन, पालनपोषण, संरक्षण, बासस्थान, ढुवानी साधन वा मार्ग आदिका आवश्यक शर्तहरु तोक्न सक्नेछ र त्यस्ता शर्तहरु पालना गर्नु सम्बन्धित अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्ति, संस्था वा निकायको कर्तव्य हुनेछ । (४) उपदफा (१) बमोजिम व्यवस्थापन निकायबाट जुन प्रयोजनको लागि अनुमतिपत्र दिएको हो अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्ति, संस्था वा निकायले सोही प्रयोजनका लागि मात्र त्यस्तो वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुनाको प्रयोग गर्नु वा गराउनु पर्नेछ । (५) यस दफा बमोजिम प्रदान गरिएको अनुमतिपत्र जुन व्यक्ति, संस्था वा निकायले प्राप्त गरेको हो सोही व्यक्ति, संस्था वा निकायको प्रयोजनका लागि मात्र मान्य हुनेछ र अन्य व्यक्ति, संस्था वा निकायले प्रयोग गर्ने गरी हस्तान्तरण हुन सक्ने छैन । (६) उपदफा (३), (४) वा (५) को प्रतिकूल हुने गरी अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्ति, संस्था वा निकायले कुनै काम गरेमा व्यवस्थापन निकायले तोकिए बमोजिमको कार्यविधि पूरा गरी जुनसुकै बखत अनुमतिपत्र रद्द गर्न सक्नेछ । (७) अनुमतिपत्रको अवधि, नवीकरण, दस्तुर र खारेजी सम्बन्धी व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ७. लोपोन्मुख वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना मानिने: यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि दफा ६ को उपदफा (१) बमोजिम प्रदान गरिएको अनुमतिपत्र बमोजिम कुनै व्यक्ति, संस्था वा निकायले तोकिए बमोजिम परस्थानीय संरक्षण गरी उत्पादन गरेको देहाय बमोजिमको वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो नमुनालाई लोपोन्मुख वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना मानिनेछ:- । (क) नियन्त्रित प्रजनन गराई प्रथम पुस्ता (एफ-१ जेनेरेशन) पैदा गर्न अनुमतिपत्र बमोजिम बिउको रुपमा प्रयोग भएको दुर्लभ वन्यजन्तु वा सो को नमुनाबाट उत्पादन गरिएको प्रथम पुस्ता र सोबाट उत्पादन गरिएका वन्यजन्तु तथा सो को नमुना, । (ख) कृत्रिम रुपमा हुर्काउन वा उत्पादन गर्न अनुमतिपत्र बमोजिम बिउको रुपमा प्रयोग भएको दुर्लभ वनस्पति वा सो को नमुनाबाट हुर्काइएको वा उत्पादन गरिएको वनस्पति तथा सो को नमुना । तर त्यस्ता वन्यजन्तु वा वनस्पतिको उत्पादन गर्न बिउको रुपमा प्रयोग भएको अनुमतिपत्र बमोजिमको वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुनालाई दुर्लभ वन्यजन्तु वा वनस्पति वा सो को नमुना नै मानिनेछ ।