chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

३३. बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्ने इजाजतपत्र प्राप्त गर्न निवेदन दिनु पर्ने: (१) यस ऐन बमोजिम बैङ्किङ्ग वा वित्तीय कारोबार गर्न चाहने बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले इजाजतपत्र प्राप्त गर्न राष्ट्र बैङ्कले तोकिदिएको दस्तुर सहित राष्ट्र बैङ्क समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको निवेदनका साथ बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले देहायका विवरण तथा कागजात समेत संलग्न गरेको हुनु पर्नेछ:- । (क) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको प्रबन्धपत्र, नियमावली र प्रचलित कानून बमोजिम स्थापना भएको प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि, । (ख) कारोबार सञ्चालन गर्न आवश्यक सबै पूर्वाधार तयार भएको कार्यालय भवनको विवरण वा भवन भाडामा लिने भए बहाल सम्बन्धी सम्झौताको प्रतिलिपि र भाडामा लिएको भवनको विवरण सहित बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय सेवा, सुविधा प्रदान गर्न सक्ने पर्याप्त आधार रहेको विवरण, । (ग) संस्थापकले लिन कबूल गरेको शेयरको रकम चुक्ता भई राष्ट्र बैङ्कमा जम्मा गरेको प्रमाणित हुने कागजात, । (घ) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको कर्मचारी सेवा, शर्त र सुविधा सम्बन्धी विनियम, आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी विनियम र कर्जा अपलेखन सम्बन्धी विनियम, । (ङ) कारोबार गर्ने मुख्य स्थान वा शाखाको स्थान यकिन भइसकेकोमा सोको ठेगाना, । (च) बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्नको लागि राष्ट्र बैङ्कले तोकेका शर्तहरु पालना गर्ने कुराको मञ्जुरी, । (छ) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको व्यावसायिक रणनीति र सञ्चालन गरिने कारोबारको प्रकृति, आन्तरिक नियन्त्रण र जोखिम व्यवस्थापन प्रक्रिया सहितको संगठनात्मक संरचनालाई समेट्ने गरी तयार पारिएको व्यावसायिक योजना, । (ज) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको सञ्चालक र पदाधिकारीको नामावली तथा यस ऐन बमोजिम सञ्चालक वा पदाधिकारी हुन योग्य रहेको विवरण, । (झ) बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन गरुञ्जेल राष्ट्र बैङ्कले समय समयमा तोकिदिए बमोजिमको न्यूनतम पूँजी कायम राख्ने प्रतिबद्धता, । (ञ) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले सम्भावित सबै जोखिमहरुको उपयुक्त ढंगबाट व्यवस्थापन गर्न आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली कायम गर्ने प्रतिबद्धता, । (ट) राष्ट्र बैङ्कले समय समयमा तोकिदिएको अन्य विवरण तथा कागजात । (३) कुनै विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले नेपालमा संयुक्त लगानीमा संस्थापित गर्ने बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको हकमा उपदफा (२) मा उल्लिखित विषयहरुका अतिरिक्त देहाय बमोजिमका कागजात वा विवरण समेत राष्ट्र बैङ्कमा पेश गर्नु पर्नेछ:- । (क) "क", "ख", "ग" र "घ" वर्गका बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको हकमा विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको सम्बन्धित मुलुकको कानून बमोजिम त्यस्तो मुलुकको सरकार वा केन्द्रीय बैङ्क वा नियमन गर्ने निकायले नेपालमा त्यस्तो विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्न दिएको स्वीकृति वा सहमति पत्र, । (ख) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्था स्थापना गर्न राष्ट्र बैङ्कमा निवेदन पेश गरेपछि वा राष्ट्र बैङ्कबाट अनुमति लिएपछि त्यस्तो विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले यस ऐन बमोजिम पूरा गर्नु पर्ने कुनै विषय फरक परेको भए सोको विवरण, । (ग) राष्ट्र बैङ्कले माग गरे बमोजिमको अन्य जानकारी तथा विवरण ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

(ख) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्था स्थापना गर्न राष्ट्र बैङ्कमा निवेदन पेश गरेपछि वा राष्ट्र बैङ्कबाट अनुमति लिएपछि त्यस्तो विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले यस ऐन बमोजिम पूरा गर्नु पर्ने कुनै विषय फरक परेको भए सोको विवरण, । (ग) राष्ट्र बैङ्कले माग गरे बमोजिमको अन्य जानकारी तथा विवरण । (४) उपदफा (२) वा (३) बमोजिम प्राप्त कागजात वा विवरणहरुको जाँचबुझ गर्दा कुनै कागजात वा विवरण नपुग वा अपर्याप्त भएमा राष्ट्र बैङ्कले त्यस्तो बैङ्क वा वित्तीय संस्थासँग थप कागजात वा विवरण माग गर्न सक्नेछ । ३४. बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्न इजाजतपत्र दिन सक्ने: (१) दफा ३३ बमोजिम प्राप्त निवेदन र सो साथ संलग्न कागजात वा विवरणहरुको जाँचबुझ गर्दा यस ऐन बमोजिम बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्न सबै आधार पुगेको पाएमा राष्ट्र बैङ्कले निवेदन प्राप्त भएको एक सय बीस दिनभित्र त्यस्तो बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई दफा ३७ बमोजिमको बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको वर्गीकरणको आधारमा बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्न कुनै एक वर्गको इजाजतपत्र दिन सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम इजाजतपत्र दिनु अघि राष्ट्र बैङ्कले देहायका कुराहरुको यकिन गर्नु पर्नेछ:- । (क) बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्न इजाजतपत्र दिँदा स्वस्थ प्रतिस्पर्धात्मक र वित्तीय मध्यस्थता सम्बन्धी कारोबार प्रभावकारी भई निक्षेपकर्ताको हित हुने, । (ख) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम, विनियम वा दिइएको आदेश वा निर्देशन तथा प्रबन्धपत्र र नियमावलीको अधीनमा रही बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्न सक्षम रहेको, । (ग) दफा ३३ बमोजिम इजाजतपत्रको लागि दिएको निवेदन साथ संलग्न विवरण तथा कागजात पूर्ण रहेको तथा पर्याप्त भौतिक पूर्वाधार भएको, । (घ) बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा नियुक्त वा संलग्न भएको वा नियुक्त गरिने वा संलग्न हुने कुनै पनि पदाधिकारी बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्न सक्षम रहेको । (३) राष्ट्र बैङ्कले बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्ने इजाजतपत्र दिँदा इजाजतपत्र लागू हुने मिति तोकेकोमा सोही मितिबाट र त्यस्तो मिति नतोकेकोमा इजाजतपत्र जारी भएको मितिबाट त्यस्तो इजाजतपत्र प्रारम्भ भएको मानिनेछ । ३५. इजाजतपत्र दिन इन्कार गर्न सक्ने: (१) दफा ३४ मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि राष्ट्र बैङ्कले देहायको कुनै अवस्थामा बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्न इजाजतपत्र दिन इन्कार गर्न सक्नेछ:- । (क) नेपालको वित्तीय प्रणालीको स्थायित्व, स्वच्छ प्रतिस्पर्धा र विश्वसनीयता उपर प्रतिकूल असर पर्ने भएमा, । (ख) निक्षेपकर्ताको हित संरक्षणको निमित्त वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्न इजाजतपत्र दिन उचित र उपयुक्त नहुने भएमा, । (ग) बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्ने पूर्वाधार पूरा नभएमा, । (घ) यस ऐन बमोजिमका अन्य विवरण वा शर्तहरु पूरा भएको नदेखिएमा । (२) यस दफा बमोजिम बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्न इजाजतपत्र दिन नसकिने अवस्था भएमा राष्ट्र बैङ्कले सोको कारण खुलाई निवेदन परेको मितिले नब्बे दिनभित्र सम्बन्धित बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई सो को सूचना दिनु पर्नेछ ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

(घ) यस ऐन बमोजिमका अन्य विवरण वा शर्तहरु पूरा भएको नदेखिएमा । (२) यस दफा बमोजिम बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्न इजाजतपत्र दिन नसकिने अवस्था भएमा राष्ट्र बैङ्कले सोको कारण खुलाई निवेदन परेको मितिले नब्बे दिनभित्र सम्बन्धित बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई सो को सूचना दिनु पर्नेछ । ३६. राष्ट्र बैङ्कले शर्त तोक्न सक्ने: (१) दफा ३४ बमोजिम बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्ने इजाजतपत्र प्रदान गर्दा बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको विद्यमान अवस्था, वित्तीय कारोबारको स्वस्थ सञ्चालन तथा निक्षेपकर्ताको हितलाई ध्यानमा राखी राष्ट्र बैङ्कले आवश्यक शर्त तोक्न सक्नेछ । त्यस्तो शर्तको पालना गर्नु सम्बन्धित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको कर्तव्य हुनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम तोकिएको शर्तमा राष्ट्र बैङ्कले समय समयमा आवश्यकता अनुसार थपघट तथा हेरफेर गर्न सक्नेछ । ३७. बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको वर्गीकरण: बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्न दफा ३३ बमोजिम निवेदन दिने बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको न्यूनतम चुक्ता पूँजी र त्यस्तो बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले सञ्चालन गर्ने कारोबार तथा कार्यक्षेत्रको आधारमा राष्ट्र बैङ्कले बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई "क", "ख", "ग" वा "घ" वर्गमा वर्गीकरण गरी सोही बमोजिमको इजाजतपत्र सम्बन्धित बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई दिनेछ । तर पूर्वाधार विकास बैङ्क कुनै पनि वर्गमा समावेश हुने छैन । ३८. माथिल्लो वर्गको बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा परिणत हुन सक्ने: (१) तल्लो वर्गको कुनै वित्तीय संस्था एक तह माथिल्लो वर्गको बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा परिणत हुन चाहेमा राष्ट्र बैङ्कले तोकेको विवरण सहित राष्ट्र बैङ्क समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । तर "घ" वर्गको संस्था माथिल्लो वर्गमा परिणत हुन सक्ने छैन । (२) उपदफा (१) बमोजिमको निवेदन र सो साथ संलग्न विवरणहरुको जाँचबुझ गर्दा राष्ट्र बैङ्कले त्यस्तो वित्तीय संस्थालाई एक तह माथिल्लो वर्गको बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा परिणत गर्न उपयुक्त हुने देखेमा देहायका कुराहरुको अधीनमा रही पूर्व स्वीकृति दिन सक्नेछ:- । (क) माथिल्लो वर्गको बैङ्क वा वित्तीय संस्थाका लागि राष्ट्र बैङ्कले तोके बमोजिमको चुक्ता पूँजी पूरा भएको, । (ख) विगत पाँच वर्षदेखि लगातार राष्ट्र बैङ्कको निर्देशन बमोजिमको पूँजीकोष पर्याप्तता कायम रहेको, लगातार पाँच वर्ष नाफामा रहेको र विगत पाँच वर्षको औसत निष्क्रिय कर्जा राष्ट्र बैङ्कले तोकेको सीमाभित्र रहेको, । (ग) प्रारम्भिक खर्च अपलेखन गरिसकेको, । (घ) सार्वजनिक रुपमा निष्काशन गर्नु पर्ने शेयरको निष्काशन भई बाँडफाँट भइसकेको, । (ङ) माथिल्लो वर्गको बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा परिणत हुन साधारण सभाले विशेष प्रस्ताव पारित गरेको, । (च) राष्ट्र बैङ्कले तोकेको अन्य सबै शर्त पूरा गरेको । (३) उपदफा (२) बमोजिम पूर्व स्वीकृति प्राप्त गरेका बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको प्रबन्धपत्र वा नियमावलीमा प्रचलित कानून बमोजिम संशोधन गर्न लगाई यस ऐन बमोजिम राष्ट्र बैङ्कले माथिल्लो वर्गको बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको इजाजतपत्र दिनेछ ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

(च) राष्ट्र बैङ्कले तोकेको अन्य सबै शर्त पूरा गरेको । (३) उपदफा (२) बमोजिम पूर्व स्वीकृति प्राप्त गरेका बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको प्रबन्धपत्र वा नियमावलीमा प्रचलित कानून बमोजिम संशोधन गर्न लगाई यस ऐन बमोजिम राष्ट्र बैङ्कले माथिल्लो वर्गको बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको इजाजतपत्र दिनेछ । ३९. सूची प्रकाशन गर्नु पर्ने: (१) राष्ट्र बैङ्कले प्रत्येक महिना बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्दै आएका बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरूको सूची राष्ट्रियस्तरको दैनिक पत्रिका वा अन्य कुनै माध्यमबाट प्रकाशन गर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम प्रकाशित सूचीमा बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको कारोबार सञ्चालन मिति, चुक्ता पूँजी, पूँजीकोषको अवस्था, कुल कर्जा, निष्क्रिय कर्जाको अवस्था तथा राष्ट्र बैङ्कले आवश्यक देखेको अन्य विवरण समेत समावेश गर्न सक्नेछ । नेपालको संविधान अनुकूल बनाउन केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०७५ द्वारा थप । ३९क. प्रदेशमा वित्तीय संस्थाको सञ्चालन सम्बन्धी व्यवस्था: (१) नेपाल राष्ट्र बैङ्कले तोकेको सीमा, शर्त वा निर्देशनको अधीनमा रही प्रदेशस्तरमा सीमित रही वित्तीय संस्थाको सञ्चालन गर्न सकिनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको वित्तीय संस्थाले नेपाल राष्ट्र बैङ्कबाट निर्धारित ईजाजत नीतिको अधीनमा रही प्रदेशले बनाएको कानून बमोजिम ईजाजतपत्र लिनु पर्नेछ । (३) यस दफा बमोजिम सञ्चालन भएका वित्तीय संस्थाको नियमन, निरीक्षण तथा सुपरीवेक्षण नेपाल राष्ट्र बैङ्कबाट हुनेछ । (४) प्रदेशस्तरका वित्तीय संस्थाको सञ्चालन सम्बन्धी अन्य व्यवस्था यस ऐनको अधीनमा रही सम्बन्धित प्रदेशको कानूनमा व्यवस्था भए बमोजिम हुनेछ । ४०. विदेशी बैङ्कको शाखा सम्बन्धी विशेष व्यवस्था: (१) राष्ट्र बैङ्कले कुनै अन्तर्राष्ट्रिय श्रेणीकृत विदेशी बैङ्कलाई नेपालमा शाखा मार्फत बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्न स्वीकृति दिएमा सो बमोजिम नेपालमा प्रचलित कम्पनी कानून अनुसार दर्ता भएको शाखा यस ऐन बमोजिम संस्थापना भएको बैङ्क वा वित्तीय संस्था सरह मानिनेछ र यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम, विनियम, आदेश वा निर्देशनले अन्यथा व्यवस्था गरेकोमा बाहेक अन्य सम्पूर्ण प्रावधानहरू त्यस्तो शाखाको हकमा समेत समान रूपले लागू हुने छन् । (२) विदेशी बैङ्कको शाखाको काम, कर्तव्य, अधिकार, जिम्मेवारी, दायित्व, जायजेथा, लेखा आदि काम कारबाहीको जिम्मेवारी लिने तथा त्यस्तो काम कारबाही सम्पादन गर्ने पदाधिकारी तथा कर्मचारीहरूको जिम्मेवारी सम्बन्धमा राष्ट्र बैङ्कले आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ । (३) विदेशी बैङ्कको नेपालस्थित शाखाले आफ्नो दायित्व पूरा गर्ने क्रममा आफ्नो सम्पत्ति प्रयोग गर्दा अन्य कुनै कानूनी व्यवस्थामा प्रतिकूल असर नहुने गरी नेपालको दायित्वलाई पहिलो प्राथमिकता दिई पूरा गर्नु पर्नेछ । (४) यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि विदेशी बैङ्कको शाखाले थोक बैङ्किङ्ग कारोबार गर्न सक्नेछ । (५) विदेशी बैङ्कको शाखा कार्यालयको काम कारबाही राष्ट्र बैङ्कले तोके बमोजिम हुनेछ । परिच्छेद-६ । पूँजी, पूँजीकोष र तरल सम्पत्ति सम्बन्धी व्यवस्था । ४१. पूँजी कायम राख्नु पर्ने: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको न्यूनतम चुक्ता पूँजी राष्ट्र बैङ्कले समय समयमा निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

(५) विदेशी बैङ्कको शाखा कार्यालयको काम कारबाही राष्ट्र बैङ्कले तोके बमोजिम हुनेछ । परिच्छेद-६ । पूँजी, पूँजीकोष र तरल सम्पत्ति सम्बन्धी व्यवस्था । ४१. पूँजी कायम राख्नु पर्ने: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको न्यूनतम चुक्ता पूँजी राष्ट्र बैङ्कले समय समयमा निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको न्यूनतम चुक्ता पूँजी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले राष्ट्र बैङ्कले निर्धारण गरेको समयभित्र पुरा गरी सक्नु पर्नेछ । (३) राष्ट्र बैङ्कले कुनै व्यक्ति, फर्म, कम्पनी वा संस्थाले कुनै एक बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको चुक्ता पूँजीको बढीमा पन्ध्र प्रतिशतसम्म मात्र लगानी गर्न सक्ने व्यवस्था गर्न सक्नेछ । (४) उपदफा (३) बमोजिम कुनै एक बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा लगानी गर्ने व्यक्ति, फर्म, कम्पनी वा संस्थाले अर्को बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा लगानी गर्दा उक्त बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको चुक्ता पूँजीको एक प्रतिशतभन्दा कम हुने गरी मात्र लगानी गर्नु पर्नेछ । (५) विदेशी संयुक्त लगानीमा खुल्ने बैङ्क वा वित्तीय संस्था, “घ” वर्गका वित्तीय संस्था र पूर्वाधार विकास बैङ्कमा कुनै व्यक्ति, फर्म, कम्पनी वा संस्थाले चुक्ता पूँजीमा लगानी गर्न सक्ने हद सम्बन्धी व्यवस्था राष्ट्र बैङ्कले तोके बमोजिम हुनेछ । (६) बैङ्क वा वित्तीय संस्था संस्थापना गर्न वा सो बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा कुनै व्यक्ति वा संस्थाले लगानी गर्न सक्ने शेयर पूँजीको प्रतिशत राष्ट्र बैङ्कले समय समयमा निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ४२. पूँजीकोष: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो कुल सम्पत्ति वा कुल जोखिमभारित सम्पत्तिको आधारमा राष्ट्र बैङ्कले तोकिदिएको अनुपातमा पूँजीकोष कायम गर्नु पर्नेछ । राष्ट्र बैङ्कले त्यस्तो अनुपात तोक्दा अतिरिक्त पूँजीकोष अनुपात समेत तोक्न सक्नेछ । (२) कुनै बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले उपदफा (१) बमोजिमको पूँजीकोष कायम गर्न नसकेमा त्यस्तो बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको सञ्चालक समितिले एक महिनाभित्र सोको जानकारी राष्ट्र बैङ्कलाई दिनु पर्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिमको जानकारीमा अन्य कुराका अतिरिक्त पूँजीकोष कायम रहन नसकेको कारण तथा पूँजीकोषलाई वृद्धि गरी राष्ट्र बैङ्कले दिएको निर्देशन बमोजिमको अवस्थामा ल्याउन सञ्चालक समितिले तयार गरेको योजना वा कार्यक्रम समेत संलग्न गरेको हुनु पर्नेछ । (४) उपदफा (२) र (३) बमोजिम सञ्चालक समितिले पेश गरेको जानकारी तथा योजना वा कार्यक्रम मनासिब देखेमा सोही बमोजिम र त्यसमा कुनै संशोधन वा हेरफेर गर्नु परेमा सोको कारण खुलाई प्रस्तावित योजना वा कार्यक्रम संशोधन वा हेरफेर गरी कार्यान्वयन गर्न सम्बन्धित बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई राष्ट्र बैङ्कले आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ । ४३. सम्भावित नोक्सानी सम्बन्धी व्यवस्था: बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो कर्जा लगायतका सम्पत्ति र वासलात बाहिरको कारोबारको दायित्व सम्बन्धी सम्भावित जोखिमलाई खाम्न सक्ने गरी राष्ट्र बैङ्कले तोके बमोजिम नोक्सानी व्यवस्था कायम गर्नु पर्नेछ । ४४. साधारण जगेडा कोष: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले एक साधारण जगेडा कोष कायम राख्नु पर्नेछ ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

४४. साधारण जगेडा कोष: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले एक साधारण जगेडा कोष कायम राख्नु पर्नेछ । त्यस्तो जगेडा कोषमा चुक्ता पूँजीको दोब्बर नभएसम्म प्रत्येक आर्थिक वर्षको खुद नाफाबाट कम्तीमा बीस प्रतिशत र त्यस पछिका आर्थिक वर्षमा कम्तीमा दश प्रतिशत रकम थप्दै जानु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको साधारण जगेडा कोषमा जम्मा भएको रकम राष्ट्र बैङ्कको पूर्व स्वीकृति नलिई अन्य शीर्षकमा रकमान्तर गर्न वा खर्च गर्न पाइने छैन । ४५. सटही समीकरण कोष: (१) विदेशी विनिमय कारोबार गर्ने बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले प्रत्येक आर्थिक वर्षमा भारतीय रूपैयाँ बाहेक अन्य विदेशी मुद्राको विनिमय दरमा परिवर्तन भएको कारणबाट आर्जन गरेको पुनर्मूल्याङ्कन मुनाफालाई सोही आर्थिक वर्षको अन्त्यमा नाफा-नोक्सान हिसाबमा आवश्यक हिसाब मिलान गर्नु पर्नेछ । त्यसरी नाफा-नोक्सान हिसाबमा हिसाब मिलान गर्दा कुनै आर्थिक वर्षमा पुनर्मूल्याङ्कन आम्दानी भएमा त्यस्तो मुनाफाको कम्तीमा पच्चीस प्रतिशत रकम सटही समीकरण कोषमा जम्मा गर्नु पर्नेछ । तर भारतीय रूपैयाँको विनिमय दरमा परिवर्तन भएको कारणबाट हुने पुनर्मूल्याङ्कन नाफा-नोक्सानीको हकमा राष्ट्र बैङ्कले तोके बमोजिम हुनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम सटही समीकरण कोषमा जम्मा भएको रकम विदेशी मुद्राको विनिमय दरमा घटबढ भएको कारणबाट हुने नोक्सानी समायोजन गर्न बाहेक राष्ट्र बैङ्कको स्वीकृति नलिई अन्य काममा खर्च गर्न वा रकमान्तर गर्न पाइने छैन । ४६. तरल सम्पत्ति कायम गर्नु पर्ने: बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले राष्ट्र बैङ्कले समय समयमा तोके बमोजिमको तरल सम्पत्ति कायम राख्नु पर्नेछ । ४७. लाभांश घोषणा र वितरण: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले लाभांश घोषणा तथा वितरण गर्नु अघि राष्ट्र बैङ्कको स्वीकृति लिनु पर्नेछ । (२) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो सम्पूर्ण प्रारम्भिक खर्च, अघिल्लो वर्षसम्म हुन गएको नोक्सानी, राष्ट्र बैङ्कले तोकिदिएको पूँजी, पूँजीकोष, सम्भावित नोक्सानी व्यवस्था र दफा ४४ बमोजिम साधारण जगेडा कोषमा छुट्याउनु पर्ने रकम पूरा नगरेसम्म तथा सर्वसाधारणलाई छुट्याइएको शेयर पूर्ण रूपमा बिक्री वितरण नगरेसम्म शेयरधनीहरूलाई लाभांश घोषणा वा वितरण गर्न पाउने छैन । ४८. पूँजी घटाउन आदेश दिन सक्ने: प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि राष्ट्र बैङ्कले बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको जारी तथा चुक्ता पूँजी घटाउन आदेश दिन सक्नेछ । परिच्छेद-७ । बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन सम्बन्धी व्यवस्था । ४९. बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्न सक्ने: (१) यो ऐन, प्रबन्धपत्र र नियमावली तथा राष्ट्र बैङ्कले तोकेको सीमा, शर्त वा निर्देशनको अधीनमा रही “क” वर्गको बैङ्कले देहाय बमोजिमको बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्न सक्नेछ:- । (क) ब्याज वा बिना ब्याजमा निक्षेप स्वीकार गर्ने वा विभिन्न वित्तीय उपकरण मार्फत निक्षेप परिचालन गर्ने र तिनको भुक्तानी दिने, । (ख) विद्युतीय उपकरण वा साधनको माध्यमबाट निक्षेप स्वीकार गर्ने, भुक्तानी दिने, लेनदेन गर्ने, मध्यस्थताको काम गर्ने र रकमान्तर गर्ने, । (ग) हायर पर्चेज, लिजिङ्ग, हाउजिङ्ग, अधिविकर्ष लगायतका कर्जा दिने, ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

(ख) विद्युतीय उपकरण वा साधनको माध्यमबाट निक्षेप स्वीकार गर्ने, भुक्तानी दिने, लेनदेन गर्ने, मध्यस्थताको काम गर्ने र रकमान्तर गर्ने, । (ग) हायर पर्चेज, लिजिङ्ग, हाउजिङ्ग, अधिविकर्ष लगायतका कर्जा दिने, । (घ) परियोजना तथा हाइपोथिकेसन धितो राखी कर्जा दिने एवं सहवित्तीयकरणको आधारमा धितो विभाजन (पारी पासु) गर्ने गरी आपसमा भएको सम्झौता अनुसार संयुक्त रूपमा कर्जा दिने दिलाउने व्यवस्था गर्ने, । (ङ) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको जमानतमा कर्जा दिने, । (च) आफू कहाँ पहिले नै धितो रहिसकेको चल अचल सम्पत्तिको मूल्यले खामेसम्मको रकम कर्जा दिने वा अन्य बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा धितो रहिसकेको चल अचल सम्पत्तिको पुनः धितोमा त्यसको मूल्यले खामेसम्मको रकम कर्जा दिने, । (छ) आफ्नो ग्राहकको तर्फबाट जमानतपत्र जारी गर्ने र सो बापत ग्राहकसँग आवश्यक शर्त गराउने, निजको चल अचल सम्पत्ति धितोबन्धक लिने वा तेस्रो व्यक्तिको जेथा जमानत लिने र धितोबन्धक, सुरक्षणमा लिएको सम्पत्ति प्राप्त गर्ने, धारण गर्ने तथा सो सम्बन्धी अन्य कारोबार गर्ने, । (ज) आवश्यकता अनुसार राष्ट्र बैङ्कबाट पुनर्कर्जा लिने वा अन्य बैङ्क वा वित्तीय संस्थाबाट कर्जा लिने दिने, । (झ) परियोजनाको प्रवर्धनको लागि नेपाल सरकार वा अन्य स्वदेशी वा विदेशी निकाय मार्फत प्राप्त भएको रकमबाट कर्जा प्रवाह गर्ने वा कर्जा व्यवस्थापन गर्ने, । (ञ) प्रचलित कर्जा अपलेखन विनियमावलीको अधीनमा रही कर्जा अपलेखन गर्ने, । (ट) पूँजीकोष पुरा गर्ने प्रयोजनका लागि शेयर, डिबेञ्चर, ऋणपत्र आदि जारी गर्ने, । (ठ) प्रतीतपत्र, विनिमयपत्र, प्रतिज्ञापत्र, चेक, यात्रु चेक, ड्राफ्ट वा अन्य वित्तीय उपकरण निष्काशन गर्ने, स्वीकार गर्ने, भुक्तानी दिने, डिस्काउन्ट गर्ने वा खरिद बिक्री गर्ने, । (ड) विद्युतीय कारोबारका लागि डिजिटल वा कार्ड लगायतका वित्तीय उपकरण जारी गर्ने, स्वीकार गर्ने, व्यवस्थापन गर्ने र सो सम्बन्धी कार्य गर्न एजेन्ट नियुक्त गर्ने, । (ढ) प्रचलित कानूनको अधीनमा रही विदेशी विनिमय कारोबार गर्ने, । (ण) राष्ट्र बैङ्कले तोकेको सीमा, शर्त वा निर्देशन बमोजिम सरकारी कारोबार गर्ने, । (त) नेपाल सरकार वा राष्ट्र बैङ्कले जारी गरेको ऋणपत्र खरिद-बिक्री गर्ने वा सकार गर्ने, । (थ) नेपालभित्र वा विदेशमा विनिमयपत्र, चेक वा अन्य वित्तीय उपकरणद्वारा रकम पठाउने वा चलान गर्ने, विदेशबाट विप्रेषण प्राप्त गर्ने र सो को भुक्तानी गर्ने, । (द) ग्राहकको निमित्त कमिशन एजेन्ट भई शेयर, डिबेञ्चर वा सुरक्षणको जिम्मा लिने, खरिद-बिक्री गरिदिने, शेयरको लाभांश, डिबेञ्चर वा सुरक्षणको ब्याज आदि उठाई दिने र सोको लाभांश, मुनाफा वा ब्याज नेपालभित्र वा विदेशमा पठाउने, ग्राहकको लागि सेफ डिपोजिट भल्टको व्यवस्था गर्ने, । (ध) वासलात बाहिरको कारोबार गर्ने, । (न) विपन्न वर्ग, न्यून आय भएको परिवार, दैवी प्रकोप पीडित तथा मुलुकका कुनै क्षेत्रका बासिन्दाको आर्थिक उत्थानको लागि व्यक्तिगत वा सामुहिक जमानीमा राष्ट्र बैङ्कले तोके बमोजिमको रकमसम्म कर्जा दिने, । (प) आफू तथा अन्य बैङ्क वा वित्तीय संस्थाबाट कर्जा लिने वा कुनै प्रकारको सुविधा लिने ऋणी वा ग्राहकको विवरण, सूचना वा जानकारी राष्ट्र बैङ्क, सम्बन्धित निकाय वा अन्य बैङ्क वा वित्तीय संस्थाबीच लिने दिने, ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

(प) आफू तथा अन्य बैङ्क वा वित्तीय संस्थाबाट कर्जा लिने वा कुनै प्रकारको सुविधा लिने ऋणी वा ग्राहकको विवरण, सूचना वा जानकारी राष्ट्र बैङ्क, सम्बन्धित निकाय वा अन्य बैङ्क वा वित्तीय संस्थाबीच लिने दिने, । (फ) सुन, चाँदी खरिद-बिक्री गर्ने, । (ब) परियोजना स्थापना, सञ्चालन र मूल्याङ्कन सम्बन्धी अध्ययन, अनुसन्धान, सर्वेक्षण गर्ने गराउने तथा तालीम, परामर्श र अन्य जानकारी उपलब्ध गराउने, । (भ) यस ऐन र प्रचलित कानून बमोजिम आफ्नो स्वामित्वमा आउने सबै प्रकारका जायजेथाको उचित व्यवस्थापन तथा बिक्री गर्ने, । (म) प्रचलित कानून बमोजिम दुई वा दुईभन्दा बढी व्यक्तिहरूबीच हुने कुनै कार्य बापत तिर्नु बुझाउनु वा लिनु पर्ने रकम उक्त काम भएपछि भुक्तानी लिने दिने व्यवस्था गर्न दुई पक्षको सहमतिमा जमानी बस्ने, । (य) राष्ट्र बैङ्कले तोकेको अन्य काम गर्ने । (२) यो ऐन, प्रबन्धपत्र र नियमावली तथा राष्ट्र बैङ्कले तोकेको सीमा, शर्त वा निर्देशनको अधीनमा रही “ख” वर्गको वित्तीय संस्थाले उपदफा (१) को खण्ड (क), (ख), (ग), (च), (ज), (झ), (ञ), (ट), (ठ), (ढ), (त), (द), (ध), (न), (प) र (भ) मा उल्लिखित बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबारका अतिरिक्त देहाय बमोजिमको अन्य बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार समेत गर्न सक्नेछ:- । (क) परियोजना धितो राखी कर्जा दिने, सहवित्तीयकरणको आधारमा धितो विभाजन (पारी पासु) गर्ने गरी आपसमा भएको सम्झौता अनुसार संयुक्त रुपमा कर्जा दिने, दिलाउने व्यवस्था गर्ने, । (ख) आफ्नो ग्राहकको तर्फबाट जमानतपत्र जारी गर्ने र सो बापत ग्राहकसँग आवश्यक शर्त गराउने, निजको चल अचल सम्पत्ति धितोबन्धक लिने वा तेस्रो व्यक्तिको जेथा जमानत लिने, । (ग) विनिमयपत्र, प्रतिज्ञापत्र, चेक, यात्रुचेक, ड्राफ्ट जारी गर्ने, स्वीकार गर्ने, भुक्तानी दिने, डिस्काउन्ट गर्ने वा खरिद-बिक्री गर्ने, । (घ) आफ्नो चल अचल सम्पत्ति धितो राखी कर्जा लिने, । (ङ) राष्ट्र बैङ्कको पूर्व स्वीकृति लिई प्रतीतपत्र र विप्रेषणको कारोबार गर्ने, । (च) ग्राहकको निमित्त कमिशन एजेन्ट भई शेयर, डिबेञ्चर वा सुरक्षणको जिम्मा लिने, खरिद बिक्री गरिदिने, शेयर, डिबेञ्चर वा सुरक्षणको लाभांश, ब्याज, मुनाफा आदि उठाईदिने, सेफ डिपोजिट भल्टको व्यवस्था गर्ने, । (छ) नेपालभित्र रकम स्थानान्तरण सम्बन्धी काम गर्ने, । (ज) परियोजना स्थापना, सञ्चालन र बैङ्किङ्ग, लेखा, सम्पत्ति, कर्जा मूल्याङ्कन सम्बन्धी अध्ययन, अनुसन्धान, सर्वेक्षण गर्ने गराउने तथा तालीम, परामर्श र अन्य सेवा प्रदान गर्ने तथा जानकारी उपलब्ध गराउने, । (झ) राष्ट्र बैङ्कले तोकेको अन्य काम गर्ने । (३) यो ऐन, प्रबन्धपत्र र नियमावली तथा राष्ट्र बैङ्कले तोकेको सीमा, शर्त वा निर्देशनको अधीनमा रही “ग” वर्गको वित्तीय संस्थाले उपदफा (१) को खण्ड (क), (ख), (च), (ज), (झ), (ट), (त), (द), (न), (प) र (भ) मा उल्लिखित बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबारका अतिरिक्त देहाय बमोजिमको अन्य बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार समेत गर्न सक्नेछ:- । (क) हायर पर्चेज, लिजिङ्ग, हाउजिङ्ग लगायतका कर्जा दिने, । (ख) अन्य बैङ्क वा वित्तीय संस्थासँग मिली सहवित्तीयकरणको आधारमा धितो विभाजन (पारी पासु) गर्ने गरी आपसमा भएको सम्झौता अनुसार संयुक्त रुपमा कर्जा दिने, ।