chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
विनिमेय अधिकारपत्र ऐन, २०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

पूर्वपक्षहरू दायित्वबाट मुक्त हुनेछन् । स्पष्टीकरणः “मूलभूत कुरामा थपघट वा केरमेट गरेको” भन्नाले विनिमय अधिकारपत्रमा अर्कै । अर्थ लाग्ने गरी वा विनिमय अधिकारपत्रको रूप नै बदल्ने गरी वा सम्बन्धित पक्षहरूको । दायित्वमा नै परिवर्नत आउने गरी थपघट वा केरमेट गर्ने कामलाई सम्झनुपर्छ । ६२. केरमेट वा थप घट नदेखिने विनिमय अधिकारपत्रको भुक्तानीः मूलभूत कुरामा केरमेट वा । थपघट भएको तर सरसरती हेर्दा सो कुरा नदेखिने विनिमय अधिकारपत्र वा सरसरती हेर्दा । रेखाङ्कित चिन्ह नदेखिने रेखाङ्कित चेकको रीतपूर्वकको भुक्तानी दिने व्यक्ति वा बैङ्क आफ्नो । दायित्वबाट मुक्त हुनेछ । ६३. सबै पक्ष दायित्वबाट मुक्त हुनेः भुक्तानी वा सन्तुष्टि अवधी पूरा भएको विनिमयपत्र । रीतवपूर्वकको भुक्तानी वा सन्तुष्टि भई स्वीकार गर्ने व्यक्तिको अधिकारमा आएपछि त्यस । पत्रसँग सम्बन्धित दायित्वबाट अरू सबै पक्षहरू मुक्त हुनेछन् । परिच्छेद-६ । अनादरको सूचना । ६४. अस्वीकृतिद्वारा अनादरः (१) स्वीकृतिको लागि प्रस्तुत गरिएको विनिमयपत्र स्वीकृत गर्नुपर्ने । ड्रयीले स्वीकार नगरेमा वा साझेदारीमा नरहेका धेरै ड्रयीमध्ये कुनै एक ड्रयीले स्वीकार । नगरेमा विनिमयपत्र अस्वीकृत गरी अनादर गरेको मानिनेछ । (२) कुनै शर्तमा मात्र स्वीकार गर्न मञ्जुर गरेमा ड्रयी करार गर्न अयोग्य भएमा । विनिमयपत्र अनादर गरेको मानिनेछ । ६५. भुक्तानी दिन इन्कार गरी गरिएको अनादरः प्रतिज्ञापत्र लेखिदिने व्यक्तिले वा विनिमयपत्र । स्वीकार गर्ने व्यक्तिले वा चेकको ड्रयीले भुक्तानी दिनुपर्ने रकमको भुक्तानी नदिएमा सो । प्रतिज्ञापत्र, विनिमयपत्र वा चेक भुक्तानी दिन इन्कार गरी अनादर गरेको मानिनेछ । ६६. अनादरको सूचनाः विनिमय अधिकारपत्र अस्वीकृतिद्वारा वा भुक्तानी दिन इन्कार गरी अनादर । गरिएकोमा सो कुराको सूचना धारक वा त्यसप्रति उत्तरदायी हुने कुनै पक्षले सो । अधिकारपत्रसँग सम्बन्धित सबै पक्षलाई दिनुपर्नेछ र तीमध्ये कुनै पक्षलाई यस्तो कुरा सूचित । नगरिएको भए त्यस्तो पक्ष सो अधिकारपत्रप्रति उत्तरदायी हुनेछैन । तर यस दफामा लेखिएको कुनै कुराले प्रतिज्ञापत्र लेखिदिने व्यक्ति विनिमयपत्र । स्वीकार गर्ने व्यक्ति वा ड्रयीलाई अनादर भएको सूचना गर्न आवश्यक हुने छैन । ६७. अनादरको सूचना दिने तरिकाः अनादरको सूचना जुन व्यक्तिलाई दिनुपर्ने हो, निजलाई वा । निजको अधिकार प्राप्त अभिकर्तालाई वा निजको मृत्यु भएमा निजको हकवालालाई मौखिक । वा लिखित रूपमा दिन सकिनेछ । लिखित रूपमा सूचना दिँदा हुलाकद्वारा रजिष्ट्री गरी । जुनसुकै ढाँचामा दिन सकिनेछ । यस्तो सूचना विनिमय अधिकारपत्र अनादर भएको कुराको । अतिरिक्त सूचित गरिएको व्यक्ति कुन रूपमा उत्तरदायी हुने हो सो कुरा समेत स्पष्ट खुलाई । मनासिब समयभित्र निजको कारोबार गर्ने वा बसोबास गर्ने स्थानमा दिनुपर्छ । हुलाकद्वारा । रीतपूर्वक पठाएको सूचना कुनै कारणवश सम्बन्धित व्यक्ति कहाँ नपुगेमा सूचना नपठाएको । भन्ने मानिने छैन । ६८. अभिकर्ताले अनादरको सूचना गर्न पाउने समयः विनिमय अधिकारपत्र प्रस्तुतीकरणको लागि । कुनै अभिकर्ता मार्फत प्रस्तुत भएमा त्यस्तो अभिकर्ताले सम्बन्धित मुख्य पक्षलाई अनादरको । सूचना गर्न धारकले पाए सरहको समय पाउनेछ । ६९. सूचित गरिएको व्यक्तिको मृत्यु भएमाः विनिमय अधिकारपत्र अनादर भएको सूचना गरिएको ।
विनिमेय अधिकारपत्र ऐन, २०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

भन्ने मानिने छैन । ६८. अभिकर्ताले अनादरको सूचना गर्न पाउने समयः विनिमय अधिकारपत्र प्रस्तुतीकरणको लागि । कुनै अभिकर्ता मार्फत प्रस्तुत भएमा त्यस्तो अभिकर्ताले सम्बन्धित मुख्य पक्षलाई अनादरको । सूचना गर्न धारकले पाए सरहको समय पाउनेछ । ६९. सूचित गरिएको व्यक्तिको मृत्यु भएमाः विनिमय अधिकारपत्र अनादर भएको सूचना गरिएको । व्यक्तिको मृत्यु भएको रहेछ र सो कुराको जानकारी अनादरको सूचना दिने व्यक्तिलाई थाहा । नभएमा निजले दिएको त्यस्तो सूचना अमान्य हुने छैन । ७०. अनादरको सूचना दिननपर्ने अवस्थाः देहायको कुनै अवस्थामा अनादरको सूचना दिनु पर्ने । छैनः- । (क) सूचना पाउनुपर्ने पक्षले आफ्नो व्यवहारद्वारा सूचना दिन नपर्ने गरेमा, । (ख) ड्रअरले भुक्तानी रोक्का गरेमा, । (ग) सूचना नगरेको कारणबाट पक्षलाई कुनै नोक्सानी नहुने भएमा, । (घ) स्वीकार गर्ने व्यक्ति आफै ड्रअर भएमा, । (ङ) विनिमय गर्न नसकिने प्रतिज्ञापत्र भएमा, । (च) सूचना पाउनुपर्ने पक्षले भरमग्दुर खोज्दा पनि फेला नपरेमा वा सूचना । दिनुपर्ने व्यक्तिले आफ्नो गल्तीले बाहेक अन्य कुनै कारणवश सूचना । दिन नसक्ने भएमा, । (छ) सूचना पाउनुपर्ने पक्षले अनादर भएको कुरा थाहा पाउँदा पाउँदै । विनिमय अधिकारपत्रको रकम बिना शर्त भुक्तानी दिन कबुल गरेमा । ७१. अनादर भएको व्यहोरा नोटरी पब्लिकद्वारा जनाउन लगाउन (नोट गराउन) सकिनेः विनिमय । अधिकारपत्र भुक्तानी दिन इन्कार गरी वा स्वीकार नगरी अनादर भएमा धारकले सो कुरा । मनासिब समयभित्र नोटरी पब्लिक समक्ष उजूर गरी सो पत्र वा त्यससाथ संलग्न कागजमा । अनादर भएको व्यहोरा नोटरी पब्लिकद्वारा जनाउन लगाउन (नोट गराउन) सक्नेछ । यसरी । जनाउन लगाउँदा अनादर भएको दिन र अनादर भएको कारण उल्लेख गर्नुपर्नेछ र विनिमय । अधिकारपत्र स्पष्ट रूपमा अनादर गरिएको नभई धारकले अनादर भएको मान्नाको कारण । भएमा सो समेत स्पष्ट उल्लेख हुनुपर्नेछ । ७२. अनादर भएको व्यहोरा प्रमिाणत गराई लिन सकिनेः दफा ७१ बमोजिम जनाई सकेपछि । धारकले नोटरी पब्लिकबाट अनादर भएको व्यहोरा प्रमाणित गराई लिन सक्नेछ । ७३. थप सुरक्षण मागेको व्यहोरा प्रमाणित गराई लिन सकिनेः विनिमयपत्रको भुक्तानी अवधि पूरा । हुनु अगावै विनिमयपत्र स्वीकार गर्ने व्यक्ति ऋण तिर्न नसकी साहूको दामासाही परेमा । धारकले मनासिब समयभित्र नोटरी पब्लिक समक्ष उजूर गरी निजबाट थप सुरक्षण माग्न । लगाउन सक्नेछ । यसरी थप सुरक्षण माग्दा नदिएमा मनासिब समयभित्र नोटरी पब्लिकबाट । सो कुरा प्रमाणित गराई लिनुपर्नेछ । ७४. प्रमाणित गराउँदा समावेश हुनुपर्ने कुराहरूः अनादर भएको वा थप सुरक्षण दिन इन्कार गरेको । व्यहोरा प्रमाणित गराई लिंदा देहायको विवरण समावेश हुनुपर्नेछः- । (क) विनिमय अधिकारपत्र वा त्यसको प्रतिलिपि र त्यसमा लिखित वा । मुद्रित सबै कुराहरू, । (ख) पक्ष वा विपक्षको नाम, । (ग) नोटरी पब्लिकले त्यस्ता व्यक्तिसित स्वीकृति वा भुक्तानी वा थप । सुरक्षण मागेको विवरण, सो व्यक्तिले उत्तर दिएको भए त्यसको । विवरण र उत्तर नदिएको भए सो नदिएको व्यहोरा खोजतलास गर्दा । पनि फेला नपरेको भए सोही विवरण, । (घ) विनिमय अधिकारपत्र अनादर गरिएको भए अनादर गरिएको स्थान र । समय र थप सुरक्षण दिन इन्कार गरेको स्थान र समय । ७५. प्रमाणित गराईएको सूचनाः कुनै विनिमय अधिकारपत्र अनादर भएको व्यहोरा कुनै प्रचलित । कानून अनुसार प्रमाणित गराउनुपर्ने भएमा अनादरको सूचना पठाउनुको सट्टा नोटरी ।
विनिमेय अधिकारपत्र ऐन, २०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

पनि फेला नपरेको भए सोही विवरण, । (घ) विनिमय अधिकारपत्र अनादर गरिएको भए अनादर गरिएको स्थान र । समय र थप सुरक्षण दिन इन्कार गरेको स्थान र समय । ७५. प्रमाणित गराईएको सूचनाः कुनै विनिमय अधिकारपत्र अनादर भएको व्यहोरा कुनै प्रचलित । कानून अनुसार प्रमाणित गराउनुपर्ने भएमा अनादरको सूचना पठाउनुको सट्टा नोटरी । पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराई लिएको सूचना पठाउनु पर्नेछ । त्यस्तो सूचना प्रमाणित गर्ने । नोटरी पब्लिकले पनि पठाउन सक्नेछ । ७६. अस्वीकार गरी अनादर गरेमा भुक्तानी नदिएको भनी प्रमाणित गराई लिन सक्नेः ड्रयीको । बसोबास गर्ने भनी उल्लेख गरिएको स्थान बाहेक अन्य कुनै स्थानमा भुक्तानी हुने गरी । खिचिएको सबै विनिमेयपत्रहरू ड्रयीले अस्वीकार गरी अनादर गरेको भएमा ड्रयी समक्ष पुनः । प्रस्तुत नगरिकन भुक्तानी दिएन भनी भुक्तानी दिनुपर्ने स्थानमा प्रमाणित गराइ लिन । सकिनेछ । ७७. विदेशी विनिमेयपत्र प्रमाणित गराइ लिनुपर्नेः कुनै विदेशी विनिमेयपत्र निष्कासन गरेको । मुलुकको कानून अनुसार अनादर भएको व्यहोरा प्रमाणित गराई लिनुपर्ने भएमा त्यस्तो विदेशी । विनिमेयपत्रको पनि अनादर भएको व्यहोरा नोटरी पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराई लिनु पर्नेछ । परिच्छेद-७ । मनासिब समय सम्बन्धमा । ७८. मनासिब समयको निर्धारणः कुनै विनिमेय अधिकारपत्रको स्वकृति वा भुक्तानीको निमित्त । प्रस्तुत गर्ने, अनादरको सूचना दिने र अनादर भएको जनाउन लगाउने सम्बन्धमा मनासिब । समयको निर्धारण गर्नुपर्दा सो अधिकारपत्रको प्रकृति र त्यस्तो प्रकारको विनिमेय अधिकारपत्र । सम्बन्धमा साधारणतया अपनाई आएको व्यवहारलाई ध्यानमा राखी निर्धारण गर्नुपर्नेछ । सो । सयमको हिसाब गर्दा सार्वजनिक बिदाको दिनलाई गणना गरिने छैन । ७९. अनादरको सूचनाको हकमा मनासिब समयको निर्धारणः धारक र अनादरको सूचना पाउने पक्ष । भिन्दाभिन्दै स्थानमा कारोबार गर्ने वा बसोबास गर्ने भएमा सो अनादर भएको भोलिपल्ट सो । अनादरको सूचना हुलाकद्वारा रजिष्ट्री गरी वा अन्य माध्यमद्वारा ती व्यक्तिहरूलाई पठाएमा । त्यस्तो सूचना मनासिब समयभित्र पठाएको मानिनेछ । दुवै पक्ष एकै स्थानमा कारोबार गर्ने । वा बसोबास गर्ने भएमा सो अनादर भएको भोलिपल्ट नै सो स्थानमा पुग्ने गरी सो अनादरको । सूचना पठाएमा त्यस्तो सूचना मनासिब समयभित्र पठाएको मानिनेछ । ८०. पूर्व पक्षलाई उत्तरदायी बनाउन सूचना दिनुपर्ने मनासिब समयः अनादरको सूचना पाउने पक्षले । पूर्वपक्षलाई आफूप्रति उत्तरदायी बनाउन चाहेमा त्यस्तो सूचना प्राप्त गरेपछि आफू धारक । भएको भए जति समयभित्र सूचना पठाउनुपर्ने थियो, त्यतिकै समयभित्र पठाएको सूचनालाई । मनासिब समयभित्र पठाएको मानिनेछ । परिच्छेद-८ । रेखाङ्कित चेक । ८१. साधारण रेखाङ्कित चेकः चेकको अग्र भागमा दुई समानान्तर रेखाभित्र “र कम्पनी” (एण्ड । कम्पनी) वा त्यसको संक्षिप्त शब्दहरू लेखिएको वा दुई समानन्तर रेखा मात्र कोरिएका भए । त्यसमा “विनिमेय गर्न नसकिने” (नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू लेखिएको वा नलेखिएको जे । भए तापनि त्यस्तो चेकलाई साधारण रेखाङ्कित चेक मानिनेछ । ८२. विशेष रेखाङ्कित चेकः चेकको अग्र भागमा बैङ्करको नाम लेखिएको भए त्यसमा “विनिमेय गर्न । नसकिने” (नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू लेखिएको वा नलेखिएको जे भए तापनि त्यस्तो । चेकलाई विशेष रेखाङ्कित चेक मानिनेछ । ८३. निष्कासन पछिको रेखाङ्कनः (१) रेखाङ्कित नगरिएको चेकलाई धारकले साधारण वा विशेष ।
विनिमेय अधिकारपत्र ऐन, २०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

८२. विशेष रेखाङ्कित चेकः चेकको अग्र भागमा बैङ्करको नाम लेखिएको भए त्यसमा “विनिमेय गर्न । नसकिने” (नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू लेखिएको वा नलेखिएको जे भए तापनि त्यस्तो । चेकलाई विशेष रेखाङ्कित चेक मानिनेछ । ८३. निष्कासन पछिको रेखाङ्कनः (१) रेखाङ्कित नगरिएको चेकलाई धारकले साधारण वा विशेष । रेखाङ्कित चेक बनाउन सक्नेछ । (२) साधारण रेखाङ्कित चेकलाई धारकले विशेष रेखाङ्कित चेक बनाउन सक्नेछ । (३) साधारण वा विशेष रेखाङ्कित चेकमा धारकले “विनिमेय गर्न नसकिने” (नट् । नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू थप्न सक्नेछ । (४) कुनै बैङ्करको नाममा रेखाङ्कित गरिएको विशेष रेखाङ्कित चेकलाई सो बैङ्करले । सङ्कलनको लागि पठाउँदा अर्को बैङ्कर वा आफ्नो अभिकर्ताको नाममा पुनः विशेष रेखाङ्कन गर्न । सक्नेछ । (५) रेखाङ्कित गरिएको चेकको ड्रअरले सो चेकको रेखाङ्कन रद्द गर्न सक्नेछ । ८४. रेखाङ्कित चेकको भुक्तानीः (१) साधारण रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी बैङ्कर बाहेक अरूलाई दिइने । छैन । (२) विशेष रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी जुन बैङ्करको नाउँमा रेखाङ्कित गरिएको छ सो । बैङ्कर वा त्यसको अभिकर्ता बाहेक अरूलाई दिइने छैन । ८५. खातामा मात्र (एकाउण्ट पेयी) भन्ने उल्लेख भएको चेकको भुक्तानीः “खातामा मात्र” । (एकाउण्ट पेयी) भन्ने शब्दहरू लेखिएको रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी बैङ्करले जसको नाममा । चेक खिचिएको छ सोही व्यक्तिको खातामा जम्मा गरी मात्र भुक्तानी दिइनेछ । ८६. एक पटकभन्दा बढी विशेष रेखाङ्कन भएको चेकको भुक्तानीः कुनै चेक एकभन्दा बढी बैङ्करको । नाउँमा विशेष रेखाङ्कित गरिएको भए सङ्कलनको निमित्त अभिकर्ताको नाममा विशेष रेखाङ्कित । गरिएकोमा बाहेक त्यस्तो चेकको भुक्तानी दिइने छैन । ८७. रेखाङ्कित चेकको रीतपूर्वकको भुक्तानीः कुनै बैङ्करले आफू उपर खिचिएको रेखाङ्कित चेकको । रीतपूर्वकको भुक्तानी दिएको छ भने सो भुक्तानी दिने बैङ्कर र ड्रअरको हक तथा दायित्व । त्यस्तो चेकको खास धनीलाई भुक्तानी दिएको अवस्थामा हुने हक र दायित्व सरह हुनेछ । ८८. रेखाङ्कित चेकको बेरीतपूर्वकको भुक्तानीः कुनै बैङ्करले दफा ८४ र ८५ को रीत नपुऱ्याई । रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी दिएमा त्यस्तो भुक्तानी दिएको कारणबाट चेकको खास धनीलाई । कुनै हानी नोक्सानी हुन गएमा भुक्तानी दिने बैङ्कर उत्तरदायी हुनेछ । ८९. “विनिमेय गर्न नसकिने” (नट् नेगोसिएबल) भन्ने उल्लेख भएको चेकः विनिमेय गर्न नसकिने । (नट् नेगोसिएबल) भन्ने शब्दहरू लेखिएको साधारण वा विशेष रेखाङ्कित चेक प्राप्त गर्ने । व्यक्तिले जसबाट चेक प्राप्त गरेको हो निजको त्यस चेकमा भएको भन्दा बढी हक प्राप्त । गर्न वा सो भन्दा बढी हक प्रदान गर्न सक्ने छैन । ९०. चेकको भुक्तानी प्राप्त गरिदिने बैङ्क उत्तरदायी नहुनेः लापरवाही नगरी असल नियतले बैङ्कले । ग्राहकको लागि कुनै रेखाङ्कित चेकको भुक्तानी लिई दिएमा पछि त्यस्तो चेकमा ग्राहकको । हक नभएको भन्ने प्रमाणित हुन आए तापनि भुक्तानी लिई दिएको नाताले मात्र बैङ्क सो । चेकको खास धनीप्रति उत्तरदायी हुने छैन । ९१. यो परिच्छेदको व्यवस्था ड्राफ्टको हकमा पनि लागू हुनेः यस परिच्छेदका कुराहरू ड्राफ्टको । हकमा पनि चेक सरह लागू हुनेछन् । परिच्छेद-९ । विविध । ९२. सम्मानको खातिर स्वीकृतिः विनिमयपत्र स्वीकार गर्न इन्कार गरेको वा थप सुरक्षण दिन । इन्कार गरिएको कुरा नोटरी पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराइएकोमा सो विनिमयपत्र प्रति ।
विनिमेय अधिकारपत्र ऐन, २०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

९१. यो परिच्छेदको व्यवस्था ड्राफ्टको हकमा पनि लागू हुनेः यस परिच्छेदका कुराहरू ड्राफ्टको । हकमा पनि चेक सरह लागू हुनेछन् । परिच्छेद-९ । विविध । ९२. सम्मानको खातिर स्वीकृतिः विनिमयपत्र स्वीकार गर्न इन्कार गरेको वा थप सुरक्षण दिन । इन्कार गरिएको कुरा नोटरी पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराइएकोमा सो विनिमयपत्र प्रति । उत्तरदायी नभएको कुनै व्यक्तिले धारकको स्वीकृति लिई विनिमयपत्रका कुनै पक्षको । सम्मानको खातिर त्यस्तो विनिमयपत्र आफूले स्वीकार गर्न सक्नेछ । ९३. सम्मानको खातिर स्वीकार गर्ने तरिकाः सम्मानको खातिर स्वीकार गर्न चाहने व्यक्तिले । आफ्नो हस्ताक्षरले ड्रअर वा फलाना दरपीठ गर्ने व्यक्तिको सम्मानको खातिर स्वीकार गरेको । भनी सम्बन्धित विनिमयपत्रमै लेखी सहीछाप गर्नुपर्नेछ । त्यस्तो नाम उल्लेख नभएकोमा । ड्रअरको सम्मानको खातिर स्वीकार गरेको मानिनेछ । ९४. सम्मानको खातिर स्वीकार गर्नेको दायित्वः (१) ड्रयीले विनिमयपत्रको भुक्तानी नदिएमा । सम्मानको खातिर स्वीकार गर्नेले जसको सम्मानको खातिर स्वीकार गरेको हो सोभन्दा । पछिका सबै पक्षहरूप्रति उत्तरदायी हुनुपर्नेछ । यसरी सम्मानको खातिर स्वीकार गर्नेले । व्यहोर्नु परेको खर्च वा तत्सम्बन्धमा निजलाई हुन गएको हानी नोक्सानी जसको सम्मानको । खातिर स्वीकार गरिएको हो, त्यस्ता पक्ष वा सोभन्दा अघिका पक्षहरूबाट भराई लिन । पाउनेछ । तर सम्मानको खातिर स्वीकार गर्ने व्यक्ति समक्ष विनिमेयपत्र प्रस्तुत नगरिएमा निज । सो विनिमेयपत्रको लागि उत्तरदायी हुनेछैन । (२) विनिमेयपत्रको भुक्तानी मिति पूरा भएपछि ड्रयी समक्ष भुक्तानीको लागि प्रस्तुत । गर्दा निजले भुक्तानी दिन इन्कार गरेमा र सो कुरा नोटरी पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराइएकोमा । मात्र सम्मानको खातिर स्वीकार गर्ने पक्ष उत्तरदायी हुनेछ । ९५. सम्मानको खातिर भुक्तानी दिन सकिनेः (१) विनिमेयपत्रको भुक्तानी नदिएको कुरा नोटरी । पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराइएकोमा भुक्तानी दिनुपर्ने व्यक्तिको सम्मानको खातिर अन्य कुनै । व्यक्तिले त्यसको भुक्तानी दिन सक्नेछ । तर यसरी भुक्तानी दिनुभन्दा अगाडि निज वा निजको अभिकर्ताले फलानाको । सम्मानको खातिर भुक्तानी दिएको भन्ने व्यहोरा नोटरी पब्लिकको अभिलेखमा जनाउन । लगाउनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम भुक्तानी दिँदा भुक्तानी दिने पक्षले धारकको सम्पूर्ण । अधिकार प्राप्त गर्नेछ र निजले जसको सम्मानको खातिर भुक्तानी गरेको हो उसबाट भुक्तानी । दिएको रकम, त्यसको ब्याज र त्यस सम्बन्धमा भएको सबै खर्च समेत भराई लिन । पाउनेछ । ९६. वैकल्पिक ड्रयीले अनादर नगरेसम्म अनादर नमानिनेः विनिमेयपत्रमा वा त्यसको दरपीठमा । वैकल्पिक ड्रयीको नाम उल्लेख गरिएकोमा निजले अनादर नगरेसम्म विनिमेयपत्र अनादर । गरिएको मानिने छैन । ९७. प्रमाणित नगराइएको भएपनि स्वीकृति र भुक्तानी हुन सकिनेः नोटरी पब्लिकद्वारा अगावै । प्रमाणित नगराइएको भए तापनि वैकल्पिक ड्रयीले विनिमेयपत्र स्वीकार गर्न र भुक्तानी दिन । सक्नेछ । ९८. विनिमेयपत्र विभिन्न प्रतिहरूमा खिच्न सक्नेः एउटै विनिमेयपत्र विभिन्न प्रति बनाई खिच्न । सकिनेछ । प्रत्येक प्रतिमा सङ्ख्या र अर्को प्रतिमा भुक्तानी नभएसम्म मात्र त्यसको भुक्तानी । पाउने भन्ने सर्त सहितको वाक्यांश राखिनु पर्नेछ । सबै प्रति मिलेर विनिमेयपत्रको एक सेट । बन्नेछ र सम्पूर्ण सेटलाई एउटै विनिमयपत्र मानिनेछ ।
विनिमेय अधिकारपत्र ऐन, २०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

सकिनेछ । प्रत्येक प्रतिमा सङ्ख्या र अर्को प्रतिमा भुक्तानी नभएसम्म मात्र त्यसको भुक्तानी । पाउने भन्ने सर्त सहितको वाक्यांश राखिनु पर्नेछ । सबै प्रति मिलेर विनिमेयपत्रको एक सेट । बन्नेछ र सम्पूर्ण सेटलाई एउटै विनिमयपत्र मानिनेछ । त्यस्तो सेटको कुनै प्रतिको स्वीकृति । वा भुक्तानी भैसकेपछि बाँकी प्रतिको पनि स्वीकृति वा भुक्तानी भैसकेको मानिनेछ । ९९. विदेशी विनिमय अधिकारपत्र सम्बन्धी व्यवस्थाः अन्यथा करार गरिएकोमा बाहेक कुनै विदेशी । विनिमय अधिकारपत्र निष्कासन गर्ने वा खिच्ने व्यक्तिको दायित्व सो विनिमय अधिकारपत्र । निष्कासन गर्ने वा खिच्ने व्यक्तिको दायित्व सो विनिमय अधिकारपत्र निष्कासन गरिएको वा । खिचिएको मुलुकको कानून अनुसार हुनेछ, त्यस्तै स्वीकार गर्ने र दरपीठ गर्ने व्यक्तिको । दायित्व पनि सो अधिकारपत्र भुक्तानी हुने मुलुकको कानून अनुसार हुनेछ । १००. भुक्तानी हुने मुलुकको कानून बमोजिम हुने अवस्थाः विनिमय अधिकारपत्र खिचिएको मुलुक, । दरपीठ गरिएको मुलुक र भुक्तानी हुने मुलुक बेग्लाबेग्लै भएमा के कुरा गर्दा अनादर हुने र । कुन अवस्थामा अनादरको सूचना गरिएको पर्याप्त हुने भन्ने कुरा भुक्तानी हुने मुलुकको । कानूनले व्यवस्था गरे बमोजिम हुनेछ । १०१. विदेशमा (लेखिएको वा खिचिएको) विनिमय अधिकारपत्रको वैधताः विदेशमा लेखिएको, । खिचिएको, स्वीकार गरिएको, दरपीठ गरिएको वा जारी गरिएको तर नेपाल कानून अनुसार । रीत पुगेको विनिमय अधिकारपत्र सम्बन्धमा विदेशी कानून अनुसार अवैध हुने किसिमको । सम्झौता भएको प्रमाणित भएमा पनि नेपाल ∝ भित्र त्यस्तो अधिकारपत्रमा पछि । गरिएको स्वीकृति वा दरपीठ वैध मानिनेछ । १०२. विदेशी कानून नेपाल कानून सरह मान्य हुने अवस्थाः नेपाल कानूनसित बाझिने भनी प्रमाणित । नभएसम्म विनिमय अधिकारपत्र सम्बन्धी विदेशी कानून प्रचलित नेपाल कानून सरह । मानिनेछ । १०३. प्रमाणसम्बन्धी विशेष व्यवस्थाः अन्यथा प्रमाणित भएमा बाहेक देहायमा लेखिएका काम कुरा । भए गरेको मानिनेछ :- । (क) विनिमय अधिकारपत्र लेखिएको, खिचेको, स्वीकार गरेको, दरपीठ गरेको, । विनिमय गरेको वा हस्तान्तरण गरेकोमा प्रचलित कानून बमोजिम सो । भए गरेको मानिनेछ । (ख) विनिमय अधिकारपत्रमा मिति लेखिएको भए सोही मितिमा सो खिचिएको । वा निष्कासन गरिएको मानिनेछ । (ग) विनिमय अधिकारपत्र हस्तान्तरण भएकोमा भुक्तानी अवधि पूरा हुनु । अगावै सो हस्तान्तरण भएको मानिनेछ । (घ) विनिमयपत्र स्वीकार गरिएकोमा मनासिब समयभित्रै र भुक्तानी अवधी । पूरा हुन अगावै सो स्वीकार गरिएको मानिनेछ । (ङ) विनिमय अधिकारपत्रमा दरपीठ गरिएकोमा जुन रूपमा दरपीठ गरिएको । छ, सोही मुताबिक दरपीठ गरिएको मानिनेछ । (च) विनिमय अधिकारपत्रको धारकलाई नै रीतपूर्वकको धारक मानिनेछ । तर देहायको अवस्थामा रीतपूर्वकको धारक हुँ भन्ने कुरा । प्रमाणित गर्ने भार धारक माथि नै हुनेछः- । (१) प्रचलित कानून अनुसार स्वामित्व भएको वा राखेको । व्यक्तिबाट कुनै अपराध गरी वा जालसाजी गरी विनिमय । अधिकारपत्र प्राप्त गरेको भएमा, । (२) लेख्ने वा खिच्ने वा स्वीकार गर्ने व्यक्तिबाट कुनै अपराध गरी । वा जालसाजी गरी वा गैरकानूनी तवरबाट विनिमय । अधिकारपत्र प्राप्त गरेको भएमा । (छ) अनादर गरिएको विनिमय अधिकारपत्र सम्बन्धी मुद्दामा अनादर गरेको । कुरा नोटरी पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराइएको भए, त्यस्तो कुरालाई । अनादर गरेको हो भन्ने अदालतले मान्नेछ ।
विनिमेय अधिकारपत्र ऐन, २०३४
Negotiable Instruments Act, 1977

(२) लेख्ने वा खिच्ने वा स्वीकार गर्ने व्यक्तिबाट कुनै अपराध गरी । वा जालसाजी गरी वा गैरकानूनी तवरबाट विनिमय । अधिकारपत्र प्राप्त गरेको भएमा । (छ) अनादर गरिएको विनिमय अधिकारपत्र सम्बन्धी मुद्दामा अनादर गरेको । कुरा नोटरी पब्लिकद्वारा प्रमाणित गराइएको भए, त्यस्तो कुरालाई । अनादर गरेको हो भन्ने अदालतले मान्नेछ । १०४. रीतपूर्वकको थिएन भनी भन्न नपाउने अवस्थाः विनिमय अधिकारपत्र लेख्ने वा खिच्ने व्यक्तिले । वा ड्रअरले र ड्रअरको सम्मानको खातिर स्वीकार गर्ने व्यक्तिले रीतपूर्वकको धारकद्वारा । चलाइएको मुद्दामा त्यस्तो विनिमय अधिकारपत्र शुरुमा नै रीतपूर्वक खिचिएको वा निष्कासन । गरिएको थिएन भनी भन्न पाउने छैन । १०५. सहीछाप वा करार गर्ने योग्य थिएन भनी भन्न नपाउने अवस्थाः विनिमय अधिकारपत्रमा । दरपीठ गर्ने व्यक्तिले पछिल्लो धारकद्वारा चलाइएको मुद्दामा विनिमय अधिकारपत्रमा । उल्लिखित पूर्व पक्षहरूको सहीछाप वा निजहरू करार गर्ने योग्य थिएन भनी भन्न पाउने । छैन । १०६. नोटरी पब्लिकको नियुक्तिः नोटरी पब्लिकले गर्नुपर्ने काम गर्न नेपाल सरकारले नेपाल । राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी नोटरी पब्लिक नियुक्ति गर्न वा सो काम गर्न कुनै । अधिकृतलाई तोक्न सक्नेछ । ^λ१०६क. नोटरी पब्लिक सम्बन्धी व्यवस्थाः नोटरी पब्लिकको योग्यता, प्रमाणपत्र, आचरण, दस्तुर र । नोटरी पब्लिक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि तोकिएबमोजिम हुनेछन् । ^λ१०६ख. नोटरी पब्लिकलाई हटाउनेः नोटरी पब्लिकलाई तोकिएको अवस्थामा नेपाल सरकारले हटाउन । सक्नेछ । १०७. क्षतिपूर्ति निर्धारणः विनिमेय अधिकारपत्र अनादर गरेको अवस्थामा धारक वा दरपीठ गरिएको । व्यक्तिप्रति उत्तरदायी हुने पक्षले व्यहोर्नु पर्ने क्षतिपूर्तिको रकम निर्धारण गर्दा देहायबमोजिम । गरी निर्धारण गरिनेछः- । (क) विनिमेय अधिकारपत्रमा उल्लिखित रकमको अतिरिक्त सो अधिकारपत्र । प्रस्तुत गर्दा, जनाउन लगाउँदा र प्रमाणित गराउँदा लागेको खर्च । धारकले भराई लिन पाउनेछ । (ख) उत्तरदायी भएका दरपीठ गर्ने व्यक्तिले विनिमेय अधिकारपत्रको रकम । भुक्तानी दिएमा सो रकम र त्यसको शोधभर्ना गरिने दिनसम्मको । व्याज समेत सो दरपीठ गर्ने व्यक्तिले भराई लिन पाउनेछ । ^β१०७क. । १०८. हद म्यादः विनिमेय अधिकारपत्र सम्बन्धी मुद्दा सो गर्नुपर्ने कारण परेको मितिले पाँच वर्षभित्र । दायर नगरेमा लाग्ने छैन । १०९. नियम बनाउने अधिकारः यस ऐनको उद्देश्य कार्यान्वित गर्न नेपाल सरकारले नियमहरू । बनाउन सक्नेछ । ^λ अर्थ सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन ऐन, २०३९ द्वारा थप । ^β अर्थ सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन ऐन, २०३९ द्वारा थप भई बैङ्किङ्ग कसूर तथा सजाय (दोस्रो संशोधन) । ऐन, २०८२ द्वारा खारेज गरिएको । द्रष्टव्यः- केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा रुपान्तर गरिएका शब्दः- । “श्री ५ को सरकार” को सट्टा “नेपाल सरकार” ।
अन्तर्राष्ट्रिय_विकास_एशोसिएशनको_सदस्यता_प्राप्त_गर्ने_ऐन_२०१९
International Development Association Membership Act, 1962

अन्तर्राष्ट्रिय विकास एशोसिएशनको सदस्यता प्राप्त गर्ने ऐन, २०१९ । लालमोहर र प्रकाशन मिति । २०१९ । ६ । १८ । संशोधन गर्ने ऐन । १. नेपाल ऐनहरु संशोधन गर्ने, खारेज गर्ने र पुनः व्यवस्थित गरी चालू राख्ने ऐन, २०१९ २०१९ । २ । ३० । २. गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ २०६६ । १० । ७ । ३. नेपालको संविधान अनुकूल बनाउन केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०७५ २०७५ । १ । १९ । २०१९ सालको ऐन नं. २४ । अन्तर्राष्ट्रिय विकास एशोसिएशनको स्थापना र सञ्चालनको निमित्त अन्तर्राष्ट्रिय सम्झौताहरु स्वीकार गरी नेपालले उक्त एशोसिएशनको सदस्य हुन पाउने गर्नको निमित्त बनेको ऐन । प्रस्तावनाः अन्तर्राष्ट्रिय विकास एशोसिएशनले यस ऐनको अनुसूची-१ मा उल्लेख भएका शर्तहरुमा नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय विकास एशोसिएशनको सदस्य बनाउन सकिने भनी शर्तहरु तोकेको, र । माथि लेखिएबमोजिका शर्तहरु पूरा गर्नको लागि यसपछि लेखिएका कुराहरुको व्यवस्था गर्न आवश्यक भएकोले, । सङ्घीय संसदले यो ऐन बनाएको छ । श्री ५ महाराजाधिराज महेन्द्र वीर विक्रम शाहदेवबाट नेपाल ऐनहरु संशोधन गर्ने, खारेज गर्ने र पुनः व्यवस्थित गरी चालू राख्ने ऐन, २०१९ द्वारा संशोधित । नेपालको संविधानको धारा ९३ अनुसार यो ऐन बनाईबक्सेकोछ । १. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ: (१) यस ऐनको नाम “अन्तर्राष्ट्रिय विकास एशोसिएशनको सदस्यता प्राप्त गर्ने ऐन, २०१९” रहेकोछ । (२) यो ऐन तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ । २. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस ऐनमा,- । (क) “एशोसिएशन” भन्नाले अन्तर्राष्ट्रिय विकास एशोसिएशन सम्झनु पर्छ । (ख) “एशोसिएशन सम्झौता” भन्नाले एशोसिएशनको सम्झौताका धाराहरु सम्झनु पर्छ । ३. सम्झौताहरु गर्ने र स्वीकृतिका लिखतहरु दाखिल गर्ने अधिकार: नेपालको संविधान अनुकूल बनाउन केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०७५ द्वारा संशोधित । नेपाल सरकारका अर्थ मन्त्रीले आफ्नो हस्ताक्षरको लिखत गरी सो लिखतमा तोकिएको व्यक्तिलाई नेपाल सरकारको तर्फबाट देहायबमोजिमको काम गर्ने अधिकार दिन सक्नेछ:- । (क) अन्तर्राष्ट्रिय विकास एशोसिएशनको सम्झौताको धाराहरुमा हस्ताक्षर गर्ने । (ख) नेपाल सरकारले नेपाल कानूनबमोजिम सम्बन्धित सम्झौताहरु र त्यसमा तोकिएका शर्तहरु, जुन शर्तहरुमा नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय विकास एशोसिएशनको सदस्यता प्रदान गरिनेछ, स्वीकार गरेको छ भन्ने व्यहोरा जनाई एशोसिएशन सम्झौताको स्वीकृतिको लिखत अन्तर्राष्ट्रिय पूनर्निर्माण एवं विकास बैङ्कमा दाखिल गर्ने । ४. एशोसिएशनलाई रकमहरु भुक्तानी गर्ने अधिकार: अनुसूची-१ मा लेखिएका शर्तहरु र एशोसिएशन सम्झौता अनुसार नेपाल सरकारको तर्फबाट समय समयमा सो एशोसिएशनलाई भुक्तानी गर्नुपर्ने हुन आएको रकमहरु नेपालको संविधान अनुकूल बनाउन केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०७५ द्वारा संशोधित । सङ्घीय सञ्चित कोषबाट भुक्तानी गर्ने अधिकार श्री ५ को अर्थ मन्त्रीलाई हुनेछ ।