chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(३) उपदफा (१) बमोजिम स्थापना हुने बीमाकको संस्थापना र इजाजतपत्र सम्बन्धी व्यवस्था यसै ऐन बमोजिम हुनेछ । ७७. करार गर्नु पर्ने: (१) बीमाकले लघुबीमा सम्बन्धी कार्य गर्ने बीमा अभिकर्ता नियुक्ति गर्नु अघि त्यस्तो बीमा अभिकर्तासँग लिखित सम्झौता गर्नु पर्नेछ । (२) बीमाकले लघुबीमा सम्बन्धी काम गर्ने अभिकर्तासँग सम्झौता गर्दा उक्त अभिकर्ता प्रचलित कानून बमोजिम स्थापना भएको सङ्गठित संस्था रहेछ भने तोकिए बमोजिमको अधिकार त्यस्तो अभिकर्तालाई सुम्पिन सक्नेछ । ७८. लघुबीमा दाबी: (१) लघुबीमा व्यवसाय गर्ने बीमाकले बीमालेखमा उल्लेख भए बमोजिम बीमा गरिएको जीवन वा सम्पत्ति वा दायित्व सम्बन्धी दाबी सम्बन्धित व्यक्तिबाट रीतपूर्वक पेश हुन आएमा त्यस्तो दाबी एक्काईस दिनभित्र फछ्र्यौट गर्नु पर्नेछ । (२) लघुबीमा दाबी सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ७९. लघुबीमा नियमन शुल्क: लघुबीमाको नियमनकारी सेवा प्राप्त गर्न प्रत्येक बीमाकले आफूले वार्षिक रूपमा आर्जन गरेको कुल बीमाशुल्कको शून्य दशमलव पाँच प्रतिशतका दरले हुन आउने रकम नियमन शुल्क बापत प्राधिकरणमा बुझाउनु पर्नेछ । परिच्छेद-९ । पुनर्बीमा व्यवसाय । ८०. पुनर्बीमा गराउनु पर्ने: बीमकले आफूले धारण गर्ने दायित्वको जोखिम धारण गरी बाँकी रहेको दायित्वको जोखिमको रक्षावरण हुनेगरी पुनर्बीमा गराउनु पर्नेछ । ८१. पुनर्बीमा व्यवसाय: (१) यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि पुनर्बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकको सम्बन्धमा देहायका कुरामा देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) पुनर्बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकले जीवन वा निर्जीवन दुवै बीमा व्यवसायको पुनर्बीमा स्वीकार गर्न सक्नेछ । (ख) पुनर्बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकले विदेशी बीमा कम्पनी वा पुनर्बीमा कम्पनीबाट पुनर्बीमा स्वीकार गर्न वा त्यस्तो बीमा कम्पनीलाई पुनर्बीमा दिन सक्नेछ । (ग) स्वदेशमा कार्यरत बीमकले देशभित्र स्थापित पुनर्बीमकसँग प्राधिकरणले तोकेको प्रतिशतभन्दा कम नहुने गरी अनिवार्यरुपमा पुनर्बीमा गराउनु पर्नेछ । (२) पुनर्बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकले त्यस्तो व्यवसाय गर्दा आफैं वा बीमा दलाल मार्फत गर्न सक्नेछ । (३) पुनर्बीमा व्यवसाय सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ८२. पुनर्बीमा करार सम्बन्धी व्यवस्था: (१) बीमकले पुनर्बीमा व्यवसाय सञ्चालन गर्दा पुनर्बीमा करारको ढाँचा प्राधिकरणबाट स्वीकृत गराउनु पर्नेछ । (२) बीमक र पुनर्बीमकबीच भएको पुनर्बीमा करारले बीमितको हक हित संरक्षण नगरेको वा त्यस्तो करारबाट दायित्वको जोखिम पर्याप्त रक्षावरण हुन सक्ने नदेखिएमा प्राधिकरणले जुनसुकै बखत त्यस्तो पुनर्बीमा करारका शर्तहरू पुनरावलोकन गर्न निर्देशन दिन सक्नेछ । (३) पुनर्बीमा करार सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । परिच्छेद-१० । बीमकको लेखा तथा लेखापरीक्षण । ८३. हिसाब किताब दुरुस्त राख्नु पर्ने: (१) बीमकले आफ्नो हिसाब किताब, बही खाता, श्रेस्ता र लेखाको अभिलेख यथार्थ र दुरुस्त राख्नु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम लेखाको अभिलेख राख्दा बीमकले दोहोरो लेखा प्रणालीमा आधारित लेखाको मान्य सिद्धान्त अनुरुप आफ्नो कारोबारको यथार्थ स्थिति स्पष्ट रुपमा देखिने गरी आफ्नो सम्पत्ति, दायित्व, आम्दानी र खर्चको प्रचलित कानून बमोजिम अभिलेख राख्नु पर्नेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(२) उपदफा (१) बमोजिम लेखाको अभिलेख राख्दा बीमकले दोहोरो लेखा प्रणालीमा आधारित लेखाको मान्य सिद्धान्त अनुरुप आफ्नो कारोबारको यथार्थ स्थिति स्पष्ट रुपमा देखिने गरी आफ्नो सम्पत्ति, दायित्व, आम्दानी र खर्चको प्रचलित कानून बमोजिम अभिलेख राख्नु पर्नेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिम राखिने लेखा तथा अन्य विवरण प्राधिकरणले अन्यथा स्वीकृति दिएकोमा बाहेक बीमकले आफ्नो प्रधान कार्यालयमा राख्नु पर्नेछ । (४) बीमकको लेखा तथा हिसाब किताब सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ८४. वित्तीय विवरण तयार गर्नु पर्ने: (१) बीमकले आफ्नो आय-व्यय हिसाब, खुद सम्पत्ति र त्यसमा भएको परिवर्तन, बीमा, पुनर्बीमा, दाबी, लगानी सहितको त्रैमासिक वित्तीय विवरण प्रत्येक त्रैमासिक अवधि समाप्त भएको तीस दिनभित्र प्राधिकरणमा पेश गर्नु पर्नेछ । (२) बीमकले प्रत्येक आर्थिक वर्षको लेखापरीक्षण भएको वासलात र नाफा नोक्सानको विवरण तयार गरी अर्को आर्थिक वर्षको छ महिनाभित्र तोकिएको ढाँचामा प्राधिकरणमा पेश गर्नु पर्नेछ । (३) बीमकले आफ्नो वित्तीय अवस्था तथा जोखिमको स्थितिको सम्बन्धमा प्रत्येक तीन महिनामा विवरण सार्वजनिक गर्नु पर्नेछ । (४) बीमकको वित्तीय विवरण सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ८५. बीमकको लेखापरीक्षण समिति: (१) यो ऐन प्रारम्भ भएपछि इजाजतपत्रप्राप्त बीमकले बीमा व्यवसाय प्रारम्भ गरेको तीस दिनभित्र र यो ऐन प्रारम्भ हुँदा बखत कायम रहेको लेखापरीक्षण समिति गठन नगरेको बीमकले यो ऐन प्रारम्भ भएको तीस दिनभित्र सर्वसाधारण शेयरधनीको तर्फबाट प्रतिनिधित्व गर्ने एक जना सञ्चालकको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय लेखापरीक्षण समिति गठन गरी सोको जानकारी प्राधिकरणलाई दिनु पर्नेछ । (२) बीमकको अध्यक्ष, कार्यकारी प्रमुख, लेखा प्रमुख वा निजको नजिकको नातेदार उपदफा (१) बमोजिमको समितिमा सदस्य हुन सक्ने छैन । (३) लेखापरीक्षण समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) बीमकको वित्तीय विवरणको समिक्षा गरी त्यस्ता विवरणमा उल्लिखित सूचनाको आधार, सत्यता र यथार्थतामा यकिन गर्ने, । (ख) बीमकको लेखा, बजेट, आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली उपयुक्त भए वा नभएको, अनुगमन गरी यकिन गर्ने, । (ग) बीमकको खरिद प्रणाली उपयुक्त र मितव्ययी भए वा नभएको सम्बन्धमा निरीक्षण र अनुगमन गर्ने, । (घ) बीमकको बहीखाता, आन्तरिक लेखापरीक्षण प्रणालीको अभिलेखका कागजात वा विद्युतीय अभिलेख उपयुक्त ढङ्गबाट राखिएको छ, छैन यकिन गर्ने, । (ङ) बीमा जोखिमङ्कन, बीमा दाबी, लगानी, पुनर्बीमा सम्बन्धी कार्य ठिक ढङ्गले भए वा नभएको र सो सम्बन्धी अभिलेख उपयुक्त ढङ्गमा राखिएको वा नराखिएको यकिन गर्ने, । (च) बीमकको लेखा, लेखापरीक्षण, वासलात वा वित्तीय विवरण यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियमावली बमोजिम प्राधिकरणबाट जारी भएको निर्देशन वा बीमकको नियमावली बमोजिम भए वा नभएको यकिन गर्ने, । (छ) बीमकको लेखापरीक्षक नियुक्तिका लागि तीनजना लेखापरीक्षकको नाम सिफारिस गर्ने, । (ज) बीमकको सञ्चालक समितिले माग गरेको विषयमा राय तथा परामर्श दिने, । (झ) बीमकले प्राधिकरणले दिएको निर्देशन पालना गरे वा नगरेको यकिन गर्ने । (४) लेखापरीक्षण समितिले आफ्नो काम कारबाहीको प्रतिवेदन बीमकको सञ्चालक समितिमा पेश गर्नेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(छ) बीमकको लेखापरीक्षक नियुक्तिका लागि तीनजना लेखापरीक्षकको नाम सिफारिस गर्ने, । (ज) बीमकको सञ्चालक समितिले माग गरेको विषयमा राय तथा परामर्श दिने, । (झ) बीमकले प्राधिकरणले दिएको निर्देशन पालना गरे वा नगरेको यकिन गर्ने । (४) लेखापरीक्षण समितिले आफ्नो काम कारबाहीको प्रतिवेदन बीमकको सञ्चालक समितिमा पेश गर्नेछ । ८६. बीमकको लेखापरीक्षकको नियुक्ति: (१) बीमकले प्रचलित कानून बमोजिम लेखापरीक्षकको नियुक्ति गर्नु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको व्यक्तिलाई बीमकले लेखापरीक्षक नियुक्त गर्न सक्ने छैन:- । (क) बीमकको आधारभूत शेयरधनी, सञ्चालक वा सञ्चालकको नजिकको नातेदार, । (ख) बीमकको कार्यकारी प्रमुख वा निजको नजिकको नातेदार, । (ग) बीमकको मध्यस्थकर्ता, कर्मचारी वा निजको एकाघरको परिवारको सदस्य, । (घ) बीमकको सेवाबाट अलग भइसकेको कर्मचारी भए त्यसरी अलग भएको तीन वर्ष पूरा नभएको व्यक्ति, । (ङ) बीमकको सञ्चालक, कार्यकारी प्रमुख वा कर्मचारीको साझेदार भएको व्यक्ति, । (च) बीमकसँग वित्तीय स्वार्थ भएको व्यक्ति वा निजको एकाघरको परिवारको सदस्य, । (छ) सम्बन्धित बीमकबाट तोकिएको सीमाभन्दा बढी रकमको बीमा गराएको बीमित, । (ज) लगातार तीन आर्थिक वर्षसम्म सोही बीमकको लेखापरीक्षकमा नियुक्त भएको व्यक्ति, । (झ) समितिका सदस्य, प्राधिकरणका बहालवाला कर्मचारी वा निजको एकाघरको परिवारको सदस्य वा साझेदार, । (ञ) प्रचलित कानून बमोजिम लेखापरीक्षकको रूपमा नियुक्त हुन वा लेखापरीक्षकको रूपमा बहाल रहन अयोग्य व्यक्ति । ८७. बीमकको लेखापरीक्षण: (१) बीमकले आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले तीन महिनाभित्र प्रचलित कानून बमोजिम लेखापरीक्षण गराउनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको अवधिभित्र लेखापरीक्षण गराउन नसक्ने बीमकले मनासिब कारण खुलाई लेखापरीक्षण गराउने अवधि थपको लागि अनुरोध गरेमा प्राधिकरणले दुई महिनासम्मको अवधि थप गरिदिन सक्नेछ । (३) लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा लेखापरीक्षण गर्दा कुनै कैफियत तथा अनियमितता देखिए सो कुरा र सो सम्बन्धमा बीमकको व्यवस्थापनबाट कुनै जवाफ प्राप्त भएमा वा नभएमा सो व्यहोरा समेत उल्लेख भएको हुनु पर्नेछ । (४) यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्राधिकरणले बीमकको लेखापरीक्षण प्रतिवेदन तयार गर्नको लागि छुट्टै विस्तृत लेखापरीक्षण प्रतिवेदन (लङ्ग फर्म अडिट रिपोर्ट) को ढाँचा तोक्न सक्नेछ र त्यस्तो ढाँचा तोकेकोमा लेखापरीक्षकले त्यस्तो ढाँचा बमोजिमको लेखापरीक्षण प्रतिवेदन तयार गरी प्राधिकरण समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । (५) बीमकले आफ्नो लेखापरीक्षण सम्पन्न भएको तीस दिनभित्र आफ्नो वित्तीय विवरण स्वीकृतिका लागि प्राधिकरण समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । (६) बीमकको वित्तीय विवरणको सम्बन्धमा छलफल गर्न आवश्यक परेमा प्राधिकरणले बीमकका सञ्चालक, कार्यकारी प्रमुख, कर्मचारी, लेखापरीक्षक वा अन्य सम्बन्धित कुनै व्यक्ति वा संस्थालाई बोलाउन सक्नेछ र त्यसरी बोलाएको बखत प्राधिकरण समक्ष उपस्थित हुनु निजको कर्तव्य हुनेछ । (७) उपदफा (५) बमोजिम प्राधिकरणमा प्रतिवेदन पेश नगरी बीमकले प्रचलित कानून बमोजिम पेश गर्नु पर्ने सरकारी निकाय बाहेक अन्य निकायमा पेश गर्न, प्रकाशित गर्न वा बीमकको साधारण सभा आह्वान गर्नु हुँदैन ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(७) उपदफा (५) बमोजिम प्राधिकरणमा प्रतिवेदन पेश नगरी बीमकले प्रचलित कानून बमोजिम पेश गर्नु पर्ने सरकारी निकाय बाहेक अन्य निकायमा पेश गर्न, प्रकाशित गर्न वा बीमकको साधारण सभा आह्वान गर्नु हुँदैन । (८) बीमकले प्रत्येक वर्ष लेखापरीक्षण भएको वित्तीय विवरण कम्तीमा दुई पटक राष्ट्रिय स्तरका सञ्चार माध्यमबाट प्रकाशन तथा प्रसारण गर्नुको साथै आफ्नो वेबसाइट मार्फत समेत सार्वजनिक गर्नु पर्नेछ । (९) प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपदफा (२) बमोजिम अवधि थप गर्दा समेत बीमकले लेखापरीक्षक नियुक्त नगरेको कारणबाट लेखापरीक्षण हुन नसकेमा प्राधिकरणले त्यस्तो बीमकको लागि लेखापरीक्षक नियुक्त गरिदिन सक्नेछ । (१०) उपदफा (९) बमोजिम प्राधिकरणले नियुक्त गरेको बीमकको लेखापरीक्षकको पारिश्रमिक तथा लेखापरीक्षण सम्बन्धी अन्य खर्च सम्बन्धित बीमकले व्यहोर्नु पर्नेछ । (११) लेखापरीक्षकले लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा खुलाउनु पर्ने कुरा तथा बीमकको लेखापरीक्षण सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ८८. लेखापरीक्षण सम्बन्धमा आदेश दिन सक्ने: (१) यस ऐन वा अन्य प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि लेखापरीक्षकको प्रतिवेदन प्राप्त गरेपछि प्राधिकरणले आवश्यक ठानेमा बीमकको लेखापरीक्षकलाई देहायका थप कार्य गर्न आदेश दिन सक्नेछ:- । (क) लेखापरीक्षण सम्बन्धमा प्राधिकरणले आवश्यक ठानेको अतिरिक्त जानकारी पेश गर्न, । (ख) कुनै खास विषयमा प्राधिकरणले तोके बमोजिम वा बीमकलाई सिफारिस गरे बमोजिम अन्य जाँच गर्न । (२) उपदफा (१) बमोजिम पुनः लेखापरीक्षण गराउँदा लागेको सम्पूर्ण खर्च सम्बन्धित बीमकले व्यहोर्नु पर्नेछ । ८९. कारबाहीको सिफारिस गर्ने: यस ऐन बमोजिमको कर्तव्य पालना नगर्ने लेखापरीक्षकलाई प्राधिकरणले एक वर्षदेखि तीन वर्षसम्म बीमकको लेखापरीक्षण गर्न नपाउने गरी लेखापरीक्षकको सूचीबाट हटाउन सम्बन्धित नियमनकारी निकायमा सिफारिस गरी पठाउन सक्नेछ । परिच्छेद-११ । बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायक सम्बन्धी व्यवस्था । ९०. इजाजतपत्र नलिई काम गर्न नहुने: यस ऐन बमोजिम इजाजतपत्र नलिई कसैले पनि बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको रुपमा काम गर्न वा गराउन हुँदैन । ९१. बीमा मध्यस्थकर्ताको इजाजत: (१) बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको रुपमा काम गर्न चाहने व्यक्ति वा संस्थाले इजाजतपत्रका लागि तोकिए बमोजिमको कागजात तथा दस्तुर सहित प्राधिकरण समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम प्राप्त निवेदन जाँचबुझ गर्दा इजाजतपत्र दिन उपयुक्त देखिएमा प्राधिकरणले निवेदकलाई तोकिए बमोजिम बीमा मध्यस्थकर्ताको रुपमा काम गर्न तोकिएको ढाँचामा इजाजतपत्र दिनेछ । (३) बीमा मध्यस्थकर्ता तथा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको इजाजतपत्रको अवधि तीन वर्षको हुनेछ । (४) बीमा सर्भेयरको इजाजतपत्र दिँदा निर्जीवन बीमा अन्तर्गत एउटा प्रकार (पोर्टफोलियो) को बीमाको मात्र सर्भे गर्न पाउने गरी इजाजतपत्र दिइनेछ । तर बीमा सर्भेयरको कार्य गर्ने उद्देश्य लिई स्थापना भएको कम्पनीको हकमा यो व्यवस्था लागू हुने छैन ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(४) बीमा सर्भेयरको इजाजतपत्र दिँदा निर्जीवन बीमा अन्तर्गत एउटा प्रकार (पोर्टफोलियो) को बीमाको मात्र सर्भे गर्न पाउने गरी इजाजतपत्र दिइनेछ । तर बीमा सर्भेयरको कार्य गर्ने उद्देश्य लिई स्थापना भएको कम्पनीको हकमा यो व्यवस्था लागू हुने छैन । (५) यो ऐन प्रारम्भ हुँदाका बखत बीमा सर्भेयरको इजाजतपत्र लिएका व्यक्तिले यो ऐन प्रारम्भ भएको एक वर्षभित्र आफ्नो विशेषज्ञता रहेको रोजेको कुनै एक प्रकार (पोर्टफोलियो) को इजाजतपत्र कायम गर्नु पर्नेछ । (६) बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकले यस ऐन बमोजिम प्राप्त गरेको इजाजतपत्र अरु कसैलाई प्रयोग गर्न दिन, हस्तान्तरण गर्न वा नामसारी गर्न वा गराउन हुँदैन । (७) बीमा अभिकर्ताको इजाजत पत्र दिँदा समान किसिमको एउटा मात्र बीमाको बीमा अभिकर्ताको इजाजतपत्र दिइनेछ । (८) बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको इजाजतपत्र सम्बन्धी व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ९२. बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको योग्यता: (१) दफा ९३ बमोजिम निवेदन दिने बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको योग्यता तोकिए बमोजिम हुनेछ । (२) बीमा मध्यस्थकर्ताले इजाजत प्राप्त गर्नु अघि तोकिए बमोजिमको परीक्षा उत्तीर्ण गरेको हुनु पर्नेछ । (३) प्रचलित कानून बमोजिम दर्ता भएको देहायको योग्यता भएको सङ्गठित संस्थालाई मात्र बीमा दलाल तथा तेस्रो पक्ष सहजकर्ताको रूपमा कार्य गर्न इजाजत पत्र दिइनेछ:- । (क) प्राधिकरणले तोकिदिए बमोजिम अधिकृत पूँजी भएको, । (ख) सङ्गठित संस्थाको व्यवस्थापक भई कार्य गर्ने व्यक्ति बीमा सम्बन्धी काममा चार वर्षको अनुभव प्राप्त गरेको, । (ग) प्राधिकरणले तोकिएका अन्य शर्तहरू पूरा गरेको । (४) बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायक सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ९३. बीमा मध्यस्थकर्ताको दायित्व: (१) बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकले इजाजतपत्रको छायाँप्रति आफ्नो कार्यालयमा स्पष्ट देखिने गरी राख्नु पर्नेछ । तर कार्यालय स्थापना नगरेका बीमा अभिकर्ता वा बीमा सर्भेयरले बीमा सम्बन्धी काम गर्दा आफ्नो इजाजतपत्र सम्बन्धित व्यक्तिले मागेमा देखाउनु पर्नेछ । (२) बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकले प्राधिकरणले जारी गरेको आचारसंहिता पालना गर्नु पर्नेछ । (३) बीमा सर्भेयरले आफ्नो नजिकको नातेदार वा आफ्नो एकाघरको परिवारको वित्तीय स्वार्थ भएको कुनै व्यक्ति वा संस्था वा त्यस्तो व्यक्तिको नजिकको नातेदारको क्षति वा हानि नोक्सानीको मूल्याङ्कन वा सर्भे गर्नु वा गराउनु हुँदैन । (४) बीमा सर्भेयरले तोकिएको अवधिभित्र सम्बन्धित बीमक समक्ष सर्भे प्रतिवेदन बुझाउनु पर्नेछ । (५) बीमा सर्भेयरले बीमा सर्भेयरको इजाजतपत्र प्राप्त गरेको व्यक्तिलाई मात्र बीमा सर्भेको काममा लगाउनु पर्नेछ । (६) कुनै एक बीमकको बीमा अभिकर्ताले सोही अवधिमा अर्को समान किसिमको बीमकको बीमा अभिकर्ता भई कार्य गर्न पाउने छैन । तर जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकको बीमा अभिकर्ताले निर्जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकको बीमा अभिकर्ता भई कार्य गर्न र निर्जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकको बीमा अभिकर्ताले जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकको बीमा अभिकर्ता भई कार्य गर्न यस व्यवस्थाले बाधा पुऱ्याएको मानिने छैन ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

तर जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकको बीमा अभिकर्ताले निर्जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकको बीमा अभिकर्ता भई कार्य गर्न र निर्जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकको बीमा अभिकर्ताले जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकको बीमा अभिकर्ता भई कार्य गर्न यस व्यवस्थाले बाधा पुऱ्याएको मानिने छैन । (७) उपदफा (६) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि लघुबीमा सम्बन्धी कार्य गर्ने बीमा अभिकर्ताले एकभन्दा बढी बीमकको लघुबीमा अभिकर्ता भई कार्य गर्न सक्नेछ । (८) बीमा दलाल वा तेस्रो पक्ष सहजकर्ताले आफ्नो सञ्चालक समितिको कुनै सदस्य सञ्चालक भएको वा त्यस्तो सदस्यको वित्तीय स्वार्थ भएको कुनै पनि सङ्गठित संस्थामा कुनै पनि किसिमको लगानी गर्न वा त्यस्तो संस्थालाई ऋण दिन वा कुनै किसिमको जमानत वा सुरक्षण दिन हुँदैन । (९) बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकले सम्पादन गर्ने काम, पारिश्रमिक वा कमिसन, पदीय आचरण तथा अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ९४. इजाजतपत्र नवीकरण सम्बन्धी व्यवस्था: (१) बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकले इजाजतपत्र नवीकरण गराउन चाहेमा इजाजतपत्रको अवधि समाप्त हुनु अगावै तोकिएको दस्तुर तथा अन्य विवरण संलग्न गरी प्राधिकरण समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । (२) कुनै बीमा मध्यस्थकर्ताले उपदफा (१) बमोजिम म्यादभित्र इजाजतपत्र नवीकरणका लागि निवेदन दिन नसकेको कारण खुलाई म्याद थपको लागि निवेदन दिएमा प्राधिकरणले आवश्यक जाँचबुझ गर्दा व्यहोरा मनासिब देखिएमा बढीमा तीन महिनासम्मका लागि म्याद थप गरिदिन सक्नेछ । (३) उपदफा (१) वा (२) बमोजिमको अवधिभित्र नवीकरणका लागि निवेदन प्राप्त भएमा आवश्यक जाँचबुझ गर्दा नवीकरण गर्न उपयुक्त देखिएमा तीन वर्षको लागि इजाजतपत्र नवीकरण गरिदिनु पर्नेछ । (४) कुनै कारणले इजाजतपत्र नवीकरण गर्न नसकिने भएमा सम्बन्धित बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकलाई सोको कारण खुलाई प्राधिकरणले लिखित जानकारी दिनु पर्नेछ । (५) बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको इजाजतपत्र नवीकरण सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ९५. इजाजतपत्र खारेज हुने: (१) कुनै बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकले इजाजतपत्र नवीकरणका लागि दफा ९४ बमोजिम अवधिभित्र निवेदन नदिएमा इजाजतपत्रको अवधि समाप्त भएको मितिदेखि निजको इजाजतपत्र स्वतः खारेज हुनेछ । (२) कुनै बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकले आफ्नो इजाजतपत्र खारेज गर्न प्राधिकरण समक्ष लिखित रुपमा निवेदन दिएमा प्राधिकरणले जाँचबुझ गरी त्यस्तो इजाजतपत्र तोकिए बमोजिम खारेज गर्न सक्नेछ । (३) यस ऐनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको अवस्थामा प्राधिकरणले बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको इजाजतपत्र खारेज गर्न सक्नेछ:- । (क) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम, विनियम, निर्देशिका वा प्राधिकरणले दिएको निर्देशन विपरीत कुनै काम गरेमा, वा । (ख) बीमितको हक हित विरुद्ध कुनै कार्य गरेको प्रमाणित भएमा । (४) उपदफा (३) बमोजिम इजाजतपत्र खारेज गर्नु अघि प्राधिकरणले सम्बन्धित बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकलाई आफ्नो सफाई पेश गर्ने मनासिब मौका दिनु पर्नेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(ख) बीमितको हक हित विरुद्ध कुनै कार्य गरेको प्रमाणित भएमा । (४) उपदफा (३) बमोजिम इजाजतपत्र खारेज गर्नु अघि प्राधिकरणले सम्बन्धित बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकलाई आफ्नो सफाई पेश गर्ने मनासिब मौका दिनु पर्नेछ । ९६. नवीकरण नहुने: यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकले दफा ९३ बमोजिमको दायित्व पालना नगरेको कारणले सो हैसियतमा रही कार्य गर्न अयोग्य देखिएमा वा बीमितको गम्भीर हानि भएको प्रमाणित भएको खण्डमा निजको इजाजतपत्र नवीकरण हुने छैन । ९७. काममा लगाउन नहुने: (१) कसैले पनि यस ऐन बमोजिम इजाजतपत्र नलिएको वा इजाजतपत्र नवीकरण नगराएको संस्थालाई बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको रूपमा काममा लगाउनु हुँदैन । (२) उपदफा (१) विपरीत कुनै बीमकले बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकलाई काममा लगाएमा सोबाट सिर्जना हुने सम्पूर्ण दायित्व र परिणाम बीमक आफैँले व्यहोर्नु पर्नेछ । (३) इजाजतपत्र खारेजी भएको कुनै बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकले इजाजतपत्रको अवधि कायम रहेका बखत गरेको बीमा व्यवसाय सम्बन्धी कुनै कामबाट सिर्जना भएको दायित्व सम्बन्धित बीमकले व्यहोर्नु पर्नेछ । (४) बीमा मध्यस्थकर्ताले कुनै पनि बीमकको सञ्चालक, कार्यकारी प्रमुख, कर्मचारी वा परामर्शदाताको रुपमा कार्य गर्न पाउने छैन । परिच्छेद-१२ । नियमन, निरीक्षण तथा अनुगमन । ९८. नियमन, निरीक्षण तथा अनुगमन गर्ने: (१) प्राधिकरणले बीमक, बीमा मध्यस्थकर्ता, अन्य बीमा सेवा प्रदायक वा त्यस्तो बीमक, बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकसँग सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाको काम कारबाहीको सम्बन्धमा जुनसुकै बखत नियमन, निरीक्षण वा अनुगमन गर्न सक्नेछ । (२) प्राधिकरणले शङ्का लागेमा वा उजुरी परेमा बीमक वा बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको काम कारबाही सम्बन्धमा कुनै विशेषज्ञ वा प्राधिकरणको कर्मचारी खटाई बीमक वा बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको कार्यालय वा कारोबार स्थलमै गई स्थलगत (अनसाइट) निरीक्षण गर्न वा बीमकको सम्बन्धित कागजात, लेखा तथा वित्तीय विवरण, बीमालेख, सम्बन्धित प्रतिवेदन तथा विवरण प्राधिकरणमा झिकाई निरीक्षण गर्न वा अन्य तरिकाले जुनसुकै बखत नियमन, निरीक्षण वा अनुगमन गर्न सक्नेछ । (३) उपदफा (१) को प्रयोजनको लागि प्राधिकरणले बीमा व्यवसायको नियमन, निरीक्षण वा अनुगमन सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा स्थापित सिद्धान्त, मान्यता, मापदण्ड तथा असल अभ्यास (बेष्ट प्राक्टिस) तथा प्रचलनलाई आधारको रुपमा लिनेछ । (४) उपदफा (२) बमोजिम खटिएको विशेषज्ञ वा कर्मचारीले सम्बन्धित पक्षसँग लगत, तथ्याङ्क, विवरण, सूचना, प्रतिवेदन, विद्युतीय माध्यमबाट सिर्जना गरिएका विवरण वा आवश्यक अन्य कुनै कागजात माग गर्न, हेर्न, जाँच, निरीक्षण, अनुसन्धान गर्न, सोको सक्कल वा प्रतिलिपि माग गर्न वा सो सम्बन्धमा सोधपुछ गर्न सक्नेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(४) उपदफा (२) बमोजिम खटिएको विशेषज्ञ वा कर्मचारीले सम्बन्धित पक्षसँग लगत, तथ्याङ्क, विवरण, सूचना, प्रतिवेदन, विद्युतीय माध्यमबाट सिर्जना गरिएका विवरण वा आवश्यक अन्य कुनै कागजात माग गर्न, हेर्न, जाँच, निरीक्षण, अनुसन्धान गर्न, सोको सक्कल वा प्रतिलिपि माग गर्न वा सो सम्बन्धमा सोधपुछ गर्न सक्नेछ । (५) उपदफा (४) बमोजिम माग गरेको लगत, तथ्याङ्क, विवरण, सूचना वा आवश्यक अन्य कुनै कागजात तोकिएको समयमा उपलब्ध गराउने तथा कुनै विवरण हेर्न, जाँच, निरीक्षण गर्न र सो सम्बन्धमा सोधेका प्रश्नहरूको सत्य तथ्य जवाफ दिन सम्बन्धित बीमक, बीमा मध्यस्थकर्ता, अन्य बीमा सेवा प्रदायक, बीमित तथा बीमा व्यवसायसँग सम्बन्धित व्यक्तिको कर्तव्य हुनेछ । (६) यस दफा बमोजिम नियमन, निरीक्षण वा अनुगमन गर्न खटिएको कर्मचारी वा विशेषज्ञले बीमकले सम्पादन गरेको कार्य, त्यसका काम कारबाही वा लिखतका सम्बन्धमा कुनै त्रुटि वा कमजोरी देखिएमा, कुनै काम कारबाही वा लिखत शंकास्पद भएको देखिएमा वा यो ऐन, यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियमावली वा प्राधिकरणले जारी गरेको निर्देशन बमोजिम नभएको पाइएमा सो सम्बन्धमा सम्बन्धित अधिकारीको बयान गराउन सक्नेछ । (७) यस दफा बमोजिम नियमन, निरीक्षण वा अनुगमन गर्ने क्रममा तत्काल कुनै निर्देशन वा आदेश दिनुपर्ने देखिएमा सो कार्यमा खटिएको विशेषज्ञ वा कर्मचारीले प्राधिकरणलाई जानकारी दिई आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ र त्यस्तो निर्देशन पालना गर्नु सम्बन्धित बीमक वा सरोकारवाला व्यक्तिको कर्तव्य हुनेछ । (८) यस दफा बमोजिम नियमन, निरीक्षण वा अनुगमन गर्न खटिएको विशेषज्ञ वा कर्मचारीले निरीक्षण वा अनुगमनको प्रतिवेदन प्राधिकरणले निर्धारण गरेको अवधिभित्र प्राधिकरण समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । (९) प्राधिकरणले यस ऐन बमोजिम भएका वा हुने नियमन, निरीक्षण वा अनुगमनको कार्यमा नेपाल सरकार, नेपाल सरकारका कुनै निकाय, प्रदेश वा स्थानीय तहको कुनै निकाय, अन्य नियमनकारी निकाय वा कुनै सङ्गठित संस्थासँग सहयोग माग गरेको खण्डमा सहयोग गर्नु त्यस्तो निकाय वा सङ्गठित संस्थाको कर्तव्य हुनेछ । (१०) बीमा व्यवसायको नियमन, निरीक्षण वा अनुगमन सम्बन्धी अन्य व्यवस्था प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ९९. विदेशी बीमा कम्पनीले प्राधिकरणलाई जानकारी गराउनु पर्ने: (१) कुनै विदेशी बीमा कम्पनीले नेपालमा खोलेको आफ्नो शाखा कार्यालयको निरीक्षण वा अनुगमन गर्नुअघि सो कुराको लिखित जानकारी प्राधिकरणलाई गराउनु पर्नेछ । (२) कुनै विदेशी बीमा कम्पनीले नेपालमा खोलेको आफ्नो शाखा कार्यालयमा उपदफा (१) बमोजिम निरीक्षण वा अनुगमन गरिसकेपछि प्रतिवेदन तयार गरी सोको एक प्रति प्राधिकरण समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । १००. नियमन शुल्क: (१) प्राधिकरणले बीमकलाई नियमनकारी सेवा उपलब्ध गराए बापत त्यस्तो नियमनकारी सेवा प्राप्त गर्ने प्रत्येक बीमकले आफूले आर्जन गरेको कूल बीमा शुल्कको शून्य दशमलव सात पाँच प्रतिशतका दरले हुन आउने रकम प्रत्येक वर्ष नियमन शुल्क बापत प्राधिकरणमा बुझाउनु पर्नेछ । (२) बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकले नियमनकारी सेवा उपलब्ध गराए बापत प्राधिकरणलाई तोकिए बमोजिमको नियमन शुल्क बुझाउनु पर्नेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(२) बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकले नियमनकारी सेवा उपलब्ध गराए बापत प्राधिकरणलाई तोकिए बमोजिमको नियमन शुल्क बुझाउनु पर्नेछ । (३) उपदफा (१) र (२) बमोजिमको नियमन शुल्क भुक्तानी गर्ने अवधि, प्रक्रिया, विलम्ब दस्तुर तथा अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । परिच्छेद-१३ । समस्याग्रस्त बीमक । १०१. बीमक समस्याग्रस्त भएको मानिने: (१) प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको अवस्था उत्पन्न भएमा प्राधिकरणले बीमितको हक हित संरक्षणका लागि बीमकलाई समस्याग्रस्त बीमक घोषणा गर्न सक्नेछ:- । (क) बीमकले कायम गर्नुपर्ने न्यूनतम चुक्ता पूँजी तथा पूँजीकोष कायम गर्न नसकेमा, । (ख) बीमकको कूल सम्पत्ति र दायित्वको अनुपात (सल्भेन्सी मार्जिन) कायम नभएमा, । (ग) बीमकको संस्थापक शेयरधनीले ठगी, सम्पत्ति शुद्धीकरण, भ्रष्टाचार, आतङ्कारी क्रियाकलापमा वित्तीय लगानी, मानव बेचबिखन गरी बीमा कम्पनी स्थापना गरेको प्रमाणित भएमा, । (घ) जालसाजी, किर्ते, वा झुट्टा विवरण दिई वा गलत लिखत तयार गरी वा पेश गरी बीमा कम्पनी स्थापना गरेको वा इजाजतपत्र प्राप्त गरेको प्रमाणित भएमा, । (ङ) बीमित, शेयरधनी, बीमकका साहु वा सर्वसाधारणको हित प्रतिकूल हुनेगरी पटक पटक कार्य गरेमा, । (च) बीमकलाई अर्को बीमकमा गाभिन प्राधिकरणबाट निर्देशन भएकोमा त्यस्तो निर्देशनको पालना नभएमा, । (छ) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम, विनियम, प्रचलित कानून, इजाजतपत्र जारी गर्दाका बखत उल्लिखित शर्त वा प्राधिकरणबाट जारी भएका निर्देशन वा आदेश पटक पटक उल्लङ्घन भएमा, । (ज) बीमकबाट बीमा जालसाजी (इन्स्योरेन्स फ्रड) भएमा, । (झ) प्राधिकरणबाट भएको नियमन, निरीक्षण, अनुगमन वा लेखापरीक्षकको प्रतिवेदन वा बीमाङ्कीको प्रतिवेदनबाट कुनै बीमकले आफ्नो दायित्व बहन गर्न नसक्ने देखिएमा वा नसक्ने सम्भावना भएमा, । (ञ) दफा १०५ को उपदफा (३) बमोजिमको अवस्थाको जानकारी गराएमा, । (ट) बीमकको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन सम्बन्धमा सञ्चालकहरू बीच विवाद उत्पन्न भई बीमा व्यवसाय सुचारु रुपमा सञ्चालन हुन नसक्ने देखिएमा, । (ठ) प्राधिकरणबाट बीमकले गर्दै आएको बीमा व्यवसायमा पूर्ण वा आंशिक रोक लगाउँदा दिइएको निर्देशन बमोजिम तोकिएको अवधिभित्र सुधार गरेको प्रमाण पेश नगरेमा, । (ड) बीमकले पूरा गर्नुपर्ने दायित्व पटक पटक पूरा नगरेमा । (२) उपदफा (१) बमोजिम समस्याग्रस्त बीमक घोषणा गर्नुअघि प्राधिकरणले त्यस्तो बीमकका रुपमा घोषणा गर्नु नपर्ने कुनै कारण भए सोको प्रमाण सहित आफ्नो स्पष्टीकरण पेश गर्न पन्ध्र दिनको सूचना सम्बन्धित बीमकलाई दिनु पर्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिमको अवधिभित्र स्पष्टीकरण पेश नगरेमा वा पेश गरेको स्पष्टीकरण सन्तोषजनक र विश्वसनीय भएको नदेखिएमा प्राधिकरणले उक्त बीमकलाई समस्याग्रस्त बीमकको रुपमा घोषणा गरी त्यसको सूचना कम्तीमा दुईवटा राष्ट्रिय दैनिक पत्रिका र प्राधिकरणको वेबसाइट मार्फत सार्वजनिक गर्नेछ । (४) कुनै बीमक प्रचलित कानून बमोजिम दामासाहीमा परेको वा पर्न सक्ने सम्भावना रहेको, त्यस्तो बीमकले बीमितलाई भुक्तानी गर्नुपर्ने दायित्व भुक्तानी गर्न नसकेको वा खुद सम्पत्ति घट्न गई चुक्ता पूँजीको आधा वा सोभन्दा कम हुन गएकोमा त्यस्तो बीमकले सो कुराको जानकारी प्राधिकरणलाई तुरुन्त गराउनु पर्नेछ ।