chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(क) बीमकको हकमा म्याद नाघेको एक हप्तासम्म दैनिक पच्चीस हजार रूपैयाँ तथा बीमा मध्यस्थकर्ता तथा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको हकमा दैनिक दुई हजार रूपैयाँ, । (ख) बीमकको हकमा म्याद नाघेको दुई हप्तासम्म दैनिक पचास हजार रूपैयाँ तथा बीमा मध्यस्थकर्ता तथा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको हकमा दैनिक पाँच हजार रूपैयाँ, । (ग) खण्ड (ख) को अवधि नाघे पछि बीमकको हकमा जहिले सुकै भएपनि दैनिक एकलाख रूपैयाँ र बीमा मध्यस्थकर्ता तथा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको हकमा दैनिक दश हजार रूपैयाँ । (२) बीमकले तोकिएको समयमा क्षति मूल्याङ्कन नगराएमा बीमकलाई प्राधिकरणले देहाय बमोजिमको जरिवाना गर्न सक्नेछ:- । (क) म्याद नाघेको एक हप्तासम्मको लागि दैनिक पाँच हजार रूपैयाँ, । (ख) म्याद नाघेको दुई हप्तासम्मको लागि दैनिक दश हजार रूपैयाँ । (ग) खण्ड (ख) को अवधि नाघे पछि जहिले सुकै भएपनि दैनिक पच्चीस हजार रूपैयाँ, । (३) बीमकले तोकिएको अवधिभित्र दाबी बापतको दायित्व निर्धारण नगरेमा वा मर्का पर्ने गरी दायित्व निर्धारण गरेमा, तोकिएको समयभित्र दायित्व फस्यौट नगरेमा विषयको प्रकृति तथा गम्भीरता हेरी प्राधिकरणले दुई लाख रूपैयाँ देखि बीस लाख रूपैयाँसम्म जरिवाना गर्न सक्नेछ । (४) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम, विनियम वा निर्देशन वा आदेश विपरीत बीमकले कुनै कार्य गरेमा वा प्राधिकरणले जारी गरेको निर्देशन वा आदेश पालना नगरेमा वा यस ऐन बमोजिमको रित नपुऱ्याई बीमा व्यवसाय गरेमा वा झुट्टा विवरण तयार गरेमा प्राधिकरणले देहाय बमोजिमको जरिवाना गर्न सक्नेछ:- । (क) पहिलो पटकको लागि दुई लाख रूपैयाँ, । (ख) दोस्रो पटकको लागि पच्चीस लाख रूपैयाँ, । (ग) तेस्रो पटक वा सोभन्दा बढीको लागि पटकै पिच्छे पचास लाख रूपैयाँ । (५) बीमकले परिपालन सम्बन्धी प्रतिवेदन पेश नगरेमा प्राधिकरणले एक लाख रूपैयाँदेखि तीन लाख रूपैयाँसम्म जरिवाना गर्न सक्नेछ । (६) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम, विनियम वा निर्देशिका विपरीत बीमा मध्यस्थकर्ताले कुनै कार्य गरेमा वा यस ऐन बमोजिमको रित नपुऱ्याई बीमा सम्बन्धी कार्य गरेमा वा झुट्टा विवरण तयार गरेमा प्राधिकरणले देहाय बमोजिमको जरिवाना गर्न सक्नेछ:- । (क) पहिलो पटकको लागि पाँच हजार रूपैयाँ, । (ख) दोस्रो पटकको लागि पच्चीस हजार रूपैयाँ, । (ग) तेस्रो पटक वा सोभन्दा बढीको लागि पटकै पिच्छे पचास हजार रूपैयाँ । (७) बीमकले दफा ८७ बमोजिम लेखापरीक्षण गराउनु पर्ने म्यादभित्र लेखापरीक्षण नगराएमा प्राधिकरणले त्यस्तो बीमकलाई देहाय बमोजिमको जरिवाना गर्न सक्नेछ:- । (क) पहिलो एक हप्तासम्मको लागि पचास हजार रूपैयाँ, । (ख) एक हप्तादेखि बढी एक महिनासम्मको लागि एक लाख रूपैयाँ, । (ग) एक महिनादेखि बढी तीन महिनासम्मको लागि पाँच लाख रूपैयाँ, । (घ) तीन महिनादेखि बढी जतिसुकै अवधिसम्मको लागि दश लाख रूपैयाँ । (८) दफा १२८ को उपदफा (२) वा दफा १२९ को उपदफा (३) बमोजिम बीमक, सञ्चालक, पदाधिकारी, कर्मचारी वा बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकलाई प्रतिउत्तर पेश गर्न भनिएकोमा प्रतिउत्तर म्यादभित्र पेश नगरेमा प्राधिकरणले देहाय बमोजिमको जरिवाना गर्न सक्नेछ:- । (क) बीमकलाई एक लाख रूपैयाँ, । (ख) बीमकको सञ्चालक, पदाधिकारी, कर्मचारी, बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकलाई पाँच हजार रूपैयाँ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(क) बीमकलाई एक लाख रूपैयाँ, । (ख) बीमकको सञ्चालक, पदाधिकारी, कर्मचारी, बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकलाई पाँच हजार रूपैयाँ । (९) बीमा सर्भेयरले तोकिएको समयभन्दा ढिलो गरी क्षति मूल्याङ्कनको प्रतिवेदन बुझाएमा त्यसरी ढिला बुझाए बापत प्राधिकरणले त्यस्तो सर्भेयरलाई देहाय बमोजिमको जरिवाना गर्न सक्नेछ:- । (क) अवधि समाप्त भएको एक हप्तासम्मको लागि दुई हजार रूपैयाँ, । (ख) अवधि समाप्त भएको दुई हप्तासम्मको लागि पाँच हजार रूपैयाँ, । (ग) अवधि समाप्त भएको एक महिनासम्मको लागि दश हजार रूपैयाँ, । (घ) अवधि समाप्त भएको एक महिनापछि जतिसुकै अवधिसम्म पच्चीस हजार रूपैयाँ । (१०) कसैको उजुरी परी अनुसन्धान वा जाँचबुझ गर्दा वा प्राधिकरणबाट भएको नियमन, निरीक्षण वा अनुगमनको क्रममा कुनै बीमा सर्भेयरले क्षतिको गलत मूल्याङ्कन गरी प्रतिवेदन पेश गरेको देखिएमा प्राधिकरणले पहिलो पटक भए सचेत गराउन वा पचास हजार रूपैयाँ जरिवाना गर्न वा दुवै सजाय गर्न र सोही कार्य पुनः दोहोऱ्याएमा निजको इजाजतपत्र खारेज गरी एक लाख रूपैयाँ जरिवाना गरी बीमितलाई पुग्न गएको क्षति बराबरको रकम निजबाट असुल उपर गरी बीमितलाई भराई दिन सक्नेछ । (११) प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कसैले यस दफा बमोजिम जरिवाना हुने कार्य गरी कमाएको सम्पत्ति आफू, आफ्नो एकाघरको परिवार, नातेदार वा अन्य कुनै व्यक्तिको नाममा राखेको वा लुकाएको पाइएमा सो र सो बाट बढे बढाएको सम्पत्ति समेत जफत गर्नको लागि सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाइनेछ र सोही बमोजिम गर्नु उक्त निकायको कर्तव्य हुनेछ । (१२) यस दफा बमोजिम प्राधिकरणले गरेको सजाय उपर चित्त नबुझ्ने पक्षले सजाय पाएको पैंतीस दिनभित्र सम्बन्धित उच्च अदालत समक्ष पुनरावेदन गर्न सक्नेछ । १३९. कारबाहीको कार्यविधि: (१) प्राधिकरणले दफा १३४ बमोजिम नियमनको कारबाही वा दफा १३८ बमोजिम जरिवाना गर्नु अघि सम्बन्धित बीमक, बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायक वा व्यक्तिलाई प्रस्ताव गरिएको कारबाही वा जरिवानाको सम्बन्धमा आफ्नो सफाई पेश गर्न सात दिनको म्याद दिई लिखित सूचना दिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम लिखित सूचना प्राप्त गरेको मितिले सात दिनभित्र सम्बन्धित बीमक, बीमा मध्यस्थकर्ता वा कुनै व्यक्तिले आफ्नो सफाई लिखित रूपमा प्राधिकरणसमक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम पेश हुन आएको सफाई चित्त बुझ्दो देखिएमा प्राधिकरणले त्यस्तो कारबाही वा जरिवानामा संशोधन गर्न वा खारेज गर्न सक्नेछ । (४) यस ऐन बमोजिम प्राधिकरणले कारबाही वा जरिवाना गर्दा अवलम्बन गर्नुपर्ने अन्य कार्यविधि प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । १४०. कसुर: (१) देहाय बमोजिमको काम कारबाहीलाई यस ऐन बमोजिम कसुर गरेको मानिनेछ:- । (क) दफा २४ बमोजिम इजाजतपत्र नलिई बीमा व्यवसाय गरेमा, । (ख) दफा ९० बमोजिम इजाजतपत्र नलिई बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको रूपमा काम गरेमा, । (ग) कुनै बीमकले बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायक वा अन्य पक्षसँग मिली वा नमिली बीमा सम्बन्धी कुनै जालसाजी किर्ते गरी वा गलत विवरण वा कागजात तयार गरी वा नगरी बीमा दाबी भुक्तानी गरेमा, ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(ख) दफा ९० बमोजिम इजाजतपत्र नलिई बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकको रूपमा काम गरेमा, । (ग) कुनै बीमकले बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायक वा अन्य पक्षसँग मिली वा नमिली बीमा सम्बन्धी कुनै जालसाजी किर्ते गरी वा गलत विवरण वा कागजात तयार गरी वा नगरी बीमा दाबी भुक्तानी गरेमा, । (घ) कुनै बीमितले बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायक वा अन्य पक्षसँग मिली वा नमिली बीमा सम्बन्धी कुनै जालसाजी किर्ते गरी वा गलत विवरण वा कागजात पेश गरी वा नगरी बीमा दाबी भुक्तानी प्राप्त गरेमा, । (ङ) कुनै बीमा सर्भेयरले क्षतिको मूल्याङ्कन गर्दा स्वार्थवस वा बदनियतपूर्ण तरिकाले बढी, कम वा गलत मूल्याङ्कन गरी बीमक वा बीमितलाई हानि नोक्सानी पुऱ्याउने कार्य गरेमा, । (च) बीमालेख बमोजिम बीमितले बीमकलाई बुझाउनु पर्ने बीमाशुल्क कुनै बीमा अभिकर्ताले बदनियतपूर्वक बीमकलाई नबुझाई उक्त रकमको अपचलन गरेमा, । (छ) बीमकको कर्मचारी, पदाधिकारी वा अन्य कसैले बीमालेख जारी गर्दा, बीमा गरिएको सम्पत्ति तथा दायित्वको क्षति मूल्याङ्कन गर्दा, बीमा दाबी भुक्तानी गर्दा वा बीमा व्यवसाय सञ्चालनको क्रममा कुनै अनियमितता गरेमा वा आर्थिक दुरूपयोग गरेमा, । (ज) बीमक गाभ्दा वा गाभ्भिँदा, प्राप्ति गर्दा, खारेज गर्दा वा लेखापरीक्षण गर्दा कुनै सञ्चालक, पदाधिकारी, कार्यकारी प्रमुख, कर्मचारी तथा अन्य व्यक्तिले अनियमितता गरेमा, । (झ) कसैले खण्ड (क) देखि (ज) सम्मको कसुर गर्न उद्योग गरेमा वा त्यस्तो कसुर गर्न कुनै किसिमले मद्दत पुऱ्याएमा । (२) विदेशी बीमकको कुनै पदाधिकारी वा कर्मचारीले शाखा कार्यालयको नियमित कारोबारको सिलसिलामा बाहेक प्राधिकरणको स्वीकृति नलिई वा झुट्टा विवरण पेश गरी स्वीकृति लिई त्यस्तो शाखा कार्यालयको कुनै सम्पत्ति अर्को मुलुकमा स्थानान्तरण गरेमा, त्यसो गर्न अख्तियारी दिएमा वा सो कार्यलाई मद्दत गर्ने वा पुग्ने कुनै कार्य गरेमा यस ऐन बमोजिम कसुर गरेको मानिनेछ । १४१. दण्ड सजाय: (१) कसैले दफा १४० को उपदफा (१) को खण्ड (क) बमोजिमको कसुर गरेमा बिगो जफत गरी बिगोको तेब्बर जरिवाना र त्यस्तो व्यवसाय सञ्चालन गर्ने व्यक्तिलाई पाँच वर्षदेखि दश वर्षसम्म कैद हुनेछ । (२) कसैले दफा १४० को उपदफा (१) को खण्ड (ख), (ग) र (घ) बमोजिमको कसुर गरेमा बिगो जफत गरी बिगो बराबरको जरिवाना वा तीन वर्षसम्म कैद हुनेछ । (३) कसैले दफा १४० को उपदफा (१) को खण्ड (ङ), (च), (छ) र (ज) बमोजिमको कसुर गरेमा बिगो जफत गरी देहाय बमोजिमको सजाय हुनेछ:- । (क) दश लाख रूपैयाँसम्म बिगो भए एक वर्षसम्म कैद, । (ख) दश लाख रूपैयाँभन्दा बढी पचास लाख रूपैयाँसम्म बिगो भए दुई वर्षसम्म कैद, । (ग) पचास लाख रूपैयाँभन्दा बढी एक करोड रूपैयाँसम्म बिगो भए तीन वर्षसम्म कैद, । (घ) एक करोड रूपैयाँभन्दा बढी जतिसुकै बिगो भए तीन वर्षदेखि पाँच वर्षसम्म कैद । (४) दफा १४० को उपदफा (१) को खण्ड (झ) बमोजिमको कसूर गर्ने व्यक्तिलाई मुख्य कसूरदारलाई हुने सजायको आधा सजाय हुनेछ । (५) दफा १४० को उपदफा (२) को कसूर गर्ने व्यक्तिलाई बिगो बमोजिमको जरिवाना र पाँच वर्ष सम्म कैद हुनेछ । (६) यस दफाको प्रयोजनको लागि बिगो कायम गर्दा कारोबार भएको सम्पूर्ण रकमलाई हिसाब गरी बिगो कायम गर्नु पर्नेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(५) दफा १४० को उपदफा (२) को कसूर गर्ने व्यक्तिलाई बिगो बमोजिमको जरिवाना र पाँच वर्ष सम्म कैद हुनेछ । (६) यस दफाको प्रयोजनको लागि बिगो कायम गर्दा कारोबार भएको सम्पूर्ण रकमलाई हिसाब गरी बिगो कायम गर्नु पर्नेछ । (७) यस दफा बमोजिम बिगो कायम गर्न नसकिने अवस्था भएकोमा कसूरको मात्रा हेरी दश लाख रूपैयाँसम्म जरिवाना र दुई वर्षसम्म कैद हुनेछ । (८) यस दफा बमोजिम सजाय हुने कार्य कुनै सङ्गठित संस्थाले गरेमा त्यस्तो कसूरजन्य कार्य गर्ने सम्बन्धित सञ्चालक, कार्यकारी प्रमुख, पदाधिकारी वा कर्मचारीलाई सजाय हुनेछ । १४२. बीमा व्यवसाय सम्बन्धी कार्य गर्न नपाउने: बीमकको कुनै सञ्चालक, पदाधिकारी वा कर्मचारी वा कुनै बीमा अभिकर्ता, बीमा मध्यस्थकर्ताको इजाजतपत्र निलम्बन गरेमा वा निज विरुद्ध दफा १४० बमोजिमको कसूर सम्बन्धी मुद्दामा निजविरुद्ध अदालतमा मुद्दा दायर भएमा निलम्बन फुकुवा नभएसम्म वा त्यस्तो मुद्दाको अन्तिम किनारा नभएसम्म त्यस्तो सञ्चालक, पदाधिकारी, कार्यकारी प्रमुख, परामर्शदाता वा कर्मचारी वा बीमा मध्यस्थकर्ताले बीमा व्यवसाय सम्बन्धी कुनै कार्य गर्न पाउने छैन । १४३. बीमित सम्बन्धी विशेष व्यवस्था: (१) कुनै पनि बीमितले बीमक वा बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकसँग मिली वा नमिली बीमा सम्बन्धी कुनै जालसाजी, किर्ते गरी वा गलत विवरण पेश गरी वा नगरी, पेश गर्नुपर्ने विवरण पेश नगरी वा पेश नगर्नु पर्ने विवरण पेश गरी, आफू वा बीमा गरिएको सम्पत्ति सम्बन्धी कुनै आधारभूत तथ्य लुकाएमा, कुनै बीमा दाबी गरेको शंका लागेमा वा बीमक वा बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकलाई प्रभावमा लिएको शंका लागेमा प्राधिकरणले त्यस्तो बीमितको अनुसन्धान वा जाँचबुझ गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम प्राधिकरणले अनुसन्धान वा जाँचबुझ गर्दा प्राधिकरणलाई सहयोग गर्नु त्यस्तो बीमितको कर्तव्य हुनेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिम गरिएको अनुसन्धान वा जाँचबुझबाट बीमित दोषी ठहरिएमा प्रचलित कानून बमोजिम अधिकार प्राप्त निकायमा लेखी पठाउनु पर्नेछ । (४) यस दफा बमोजिम अनुसन्धान वा जाँचबुझमा सहयोग नगर्ने, बीमा जालसाजी गर्ने वा बीमा ठगी गर्ने बीमित वा अन्य कुनै व्यक्तिलाई प्राधिकरणले प्रचलित कानून बमोजिम अधिकार प्राप्त निकायबाट लेखि आएमा कालोसूचीमा राखी त्यस्तो व्यक्ति संलग्न रहेको कुनै पनि व्यवसायको बीमा गर्न पाँच वर्षसम्म निषेध गर्न सक्नेछ । (५) बीमितको अनुसन्धान वा जाँचबुझ सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । १४४. बाधा बिरोध गर्नेलाई सजाय: यस ऐन अन्तर्गतको अनुसन्धान वा जाँचबुझ सम्बन्धी काम कारबाहीमा कसैले बाधा बिरोध गरेमा निजलाई अनुसन्धान वा जाँचबुझ गर्ने अधिकारीको प्रतिवेदनको आधारमा मुद्दा हेर्ने अधिकारीले छ महिनासम्म कैद वा एक लाख रूपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय गर्न सक्नेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

१४४. बाधा बिरोध गर्नेलाई सजाय: यस ऐन अन्तर्गतको अनुसन्धान वा जाँचबुझ सम्बन्धी काम कारबाहीमा कसैले बाधा बिरोध गरेमा निजलाई अनुसन्धान वा जाँचबुझ गर्ने अधिकारीको प्रतिवेदनको आधारमा मुद्दा हेर्ने अधिकारीले छ महिनासम्म कैद वा एक लाख रूपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय गर्न सक्नेछ । १४५. उजुरी दिने हदम्याद: यस ऐन बमोजिमको कसूर मानिने कुनै कार्य गरेको जानकारी कुनै माध्यमबाट प्राधिकरणलाई जानकारी हुन आएमा वा प्राधिकरणले गरेको निरीक्षण तथा प्रचलित कानून बमोजिम अधिकारप्राप्त अधिकारी वा निकायको अनुसन्धान वा जाँचबुझबाट वा त्यस्तो कार्य गरेको प्रमाणित भएमा सो मितिले छ महिनाभित्र उजुरी दिन सकिनेछ र त्यसरी उजुरी परेको मितिले तीन महिनाभित्र अदालत समक्ष मुद्दा दायर गरिसक्नु पर्नेछ । १४६. नेपाल सरकार वादी हुने: (१) दफा १४० बमोजिमको कसूर सम्बन्धी मुद्दा नेपाल सरकार वादी भई चल्नेछ र त्यस्तो मुद्दा मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता, २०७४ को अनुसूची-१ मा समावेश भएको मानिनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको कसूरको अनुसन्धान, तहकिकात तथा मुद्दा दायर गर्ने कार्यमा प्राधिकरणले सम्बन्धित अधिकारीलाई आवश्यक सहयोग गर्नु पर्नेछ । १४७. मुद्दा हेर्ने अधिकारी र निर्णय कार्यान्वयन: (१) दफा १४० को कसूर सम्बन्धी मुद्दाको कारबाही र किनारा गर्ने अधिकार नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी तोकेको अदालतलाई हुनेछ । (२) उपदफा (१) मा लेखिए बाहेक यस ऐन बमोजिम निषेध गरिएका अन्य कामका सम्बन्धमा प्राधिकरण आफैंले अनुसन्धान वा जाँचबुझ गरी कारबाही र सजाय गर्न सक्नेछ । (३) उपदफा (२) मा उल्लिखित प्रयोजनको लागि प्राधिकरणलाई यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम बमोजिम प्राप्त अधिकारको अतिरिक्त जिल्ला अदालतलाई भए सरहको अधिकार हुनेछ । (४) यस ऐन बमोजिम उच्च अदालतमा परेको निवेदन वा पुनरावेदन उपरको सुनुवाई सम्बन्धित उच्च अदालतको वाणिज्य इजलासबाट हुनेछ । १४८. विवरण माग्ने: (१) यस ऐन बमोजिम नियम वा कारबाहीको सम्बन्धमा गरिने अनुसन्धान वा जाँचबुझको क्रममा प्राधिकरण वा अनुसन्धान वा जाँचबुझ गर्ने निकायलाई कुनै लिखत, खाताको विवरण, कागजात वा अन्य विवरण प्राप्त गर्न अनुसन्धान वा जाँचबुझ गर्न आवश्यक छ भन्ने लागेमा र त्यस्तो लिखत, खाताको विवरण वा अन्य विवरण कुनै व्यक्ति वा संस्थासँग छ वा सो व्यक्ति वा संस्थाले त्यस्तो विवरण कागजात पेश गर्न सक्छ भन्ने लागेमा प्राधिकरण वा अनुसन्धान वा जाँचबुझ गर्ने निकायले त्यस्तो व्यक्ति वा संस्थालाई त्यस्तो विवरण कागजात पेश गर्न अनुरोध गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम अनुसन्धान वा जाँचबुझ गर्ने निकायले माग गरेको लिखत, खाताको विवरण वा अन्य विवरण उपलब्ध गराउनु वा सहयोग पुर्‍याउनु सम्बन्धित सबै व्यक्ति वा संस्थाको कर्तव्य हुनेछ । १४९. सजाय गर्न बाधा नपर्ने: कुनै व्यक्तिले बीमकको कुनै पदमा बहाल हुँदा दफा १३८ बमोजिमको कुनै कसूर गरेको पाइएमा निज सो पदबाट अवकाश भएको वा पदमा बहाल नरहेको कारणले यस ऐन बमोजिम अनुसन्धान वा जाँचबुझ र सजाय गर्न बाधा पुग्ने छैन । परिच्छेद-२० । विविध । १५०. बीमित हित संरक्षण कोष: (१) प्राधिकरण अन्तर्गत एक बीमित हित संरक्षण कोष रहनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको कोषमा देहायका रकम रहनेछन्:- । (क) प्राधिकरणले सो प्रयोजनको लागि छुट्याएको रकम, ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

परिच्छेद-२० । विविध । १५०. बीमित हित संरक्षण कोष: (१) प्राधिकरण अन्तर्गत एक बीमित हित संरक्षण कोष रहनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको कोषमा देहायका रकम रहनेछन्:- । (क) प्राधिकरणले सो प्रयोजनको लागि छुट्याएको रकम, । (ख) जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकबाट प्राप्त प्राधिकरणले तोकिदिएका बमोजिमको रकम, । (ग) जीवन बीमालेख अन्तर्गत भुक्तानी गर्नुपर्ने अवस्था परी भुक्तानी हुन नसकी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६२ द्वारा संशोधित । दफा १२३ बमोजिम दाबी नभएको कोष (अनक्लेम फण्ड) मा जम्मा भएको रकम । (३) बीमित हित संरक्षण कोष तथा सो सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । १५१. बीमा विकास कोष: (१) बीमाको पहुँच आर्थिक रूपले विपन्न वर्गका नागरिकसम्म पुर्‍याई बीमाको माध्यमबाट नागरिकको हित संरक्षण गर्नको लागि प्राधिकरणमा एक बीमा विकास कोष रहनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको कोषमा देहायका रकम रहनेछन्:- । (क) नेपाल सरकारबाट प्राप्त रकम, । (ख) दफा ७९ बमोजिम बीमकबाट प्राधिकरणलाई प्राप्त हुने लघुबीमा नियम शुल्कको पचास प्रतिशतले हुन आउने रकम र दफा १०० बमोजिम बीमकबाट प्राधिकरणलाई प्राप्त हुने नियम शुल्कको कम्तीमा तेत्तीस प्रतिशतले हुन आउने रकम, र । (ग) अन्य स्रोतबाट प्राप्त रकम । (३) उपदफा (२) को खण्ड (ख) बमोजिमको रकम प्राधिकरणले प्रत्येक वर्ष उपदफा (१) बमोजिमको कोषमा जम्मा गर्नु पर्नेछ । (४) उपदफा (१) बमोजिमको कोषको रकमको प्रयोग तोकिएको क्षेत्रमा तोकिए बमोजिम हुनेछ । (५) उपदफा (१) बमोजिमको कोषको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । १५२. गुनासो सुनुवाई: (१) यस ऐन बमोजिम बीमक, बीमित वा बीमा मध्यस्थकर्ता वा बीमकका सञ्चालक, पदाधिकारी, कर्मचारी वा बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य कुनै सरोकारवालाबाट भए गरेका कुनै काम कारबाही सम्बन्धी कसैको कुनै गुनासो भए प्राधिकरण समक्ष उजुरी दिन सकिनेछ । (२) गुनासो सुनुवाई तथा गुनासो सुन्ने अधिकारी सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । १५३. बीमक बाहेक अन्य कसैसँग बीमा व्यवसाय सम्बन्धी कारोबार गर्न नहुने: (१) कुनै पनि व्यक्ति वा संस्थाले यस ऐन बमोजिम इजाजतपत्रप्राप्त बीमक बाहेक अन्य कसैसँग बीमा व्यवसाय सम्बन्धी कारोबार गर्नु हुँदैन । (२) नेपालमा रहेको सम्पत्ति तथा नेपालभित्र सिर्जना हुने दायित्वको बीमा यस ऐन बमोजिम इजाजतपत्रप्राप्त बीमकसँग मात्र गर्नु पर्नेछ । १५४. विज्ञ समूह गठन गर्न सक्ने: (१) प्राधिकरणले बीमा व्यवसायमा सिर्जना हुने वा भएका वा पर्न आएका जालसाजी, किर्ते वा ठगी सम्बन्धी दाबीहरूको अध्ययन, अनुसन्धान वा जाँचबुझ गरी तत्सम्बन्धी कारबाही, सुधार वा नीति निर्माणका लागि आवश्यक राय सिफारिस गर्न तोकिए बमोजिम एक विज्ञ समूह गठन गर्न सक्नेछ । (२) विज्ञ समूह सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । १५५. बीमा सूचना केन्द्र: (१) प्राधिकरणले बीमा क्षेत्रको सूचना सङ्कलन गरी एकीकृत र व्यवस्थित गर्नका लागि बीमा सूचना केन्द्र स्थापना गर्न सक्नेछ । (२) प्राधिकरणले उपदफा (१) बमोजिम स्थापना हुने बीमा सूचना केन्द्रलाई नियमन गर्नेछ । (३) बीमा सूचना केन्द्र सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

१५५. बीमा सूचना केन्द्र: (१) प्राधिकरणले बीमा क्षेत्रको सूचना सङ्कलन गरी एकीकृत र व्यवस्थित गर्नका लागि बीमा सूचना केन्द्र स्थापना गर्न सक्नेछ । (२) प्राधिकरणले उपदफा (१) बमोजिम स्थापना हुने बीमा सूचना केन्द्रलाई नियमन गर्नेछ । (३) बीमा सूचना केन्द्र सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । १५६. बीमा प्रतिष्ठान (इन्स्टिच्युट) को स्थापना गर्न सक्ने: (१) प्राधिकरणले बीमा क्षेत्रमा दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्न, बीमा शिक्षा प्रबर्द्धन गर्न तथा बीमा सम्बन्धी तालिम, अध्ययन अनुसन्धान गर्नको लागि बीमा सम्बन्धी प्रतिष्ठान (इन्स्टिच्युट) स्थापना गर्न सक्नेछ । (२) बीमा प्रतिष्ठान (इन्स्टिच्युट) सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । १५७. तथ्याङ्क सङ्कलन गर्न सक्ने: (१) प्राधिकरणले आफ्नो उद्देश्य प्राप्त गर्न तथा आफ्नो कार्य सम्पादन गर्न आफैं वा नेपाल सरकार वा अन्य निकायबाट आफूलाई आवश्यक पर्ने तथ्याङ्क सङ्कलन गर्न सक्नेछ । (२) यस प्रयोजनका लागि प्राधिकरणले नेपालभित्र वा बाहिरका आधिकारिक व्यक्ति, सङ्घ, संस्था र अन्तर्राष्ट्रिय संघ, संस्थाबाट समेत सहयोग लिन सक्नेछ । (३) प्राधिकरणले प्रत्येक महिनामा बीमा क्षेत्रसँग सम्बन्धित काम कारबाही, तथ्याङ्क तथा तोकिए बमोजिमका अन्य विवरण सर्वसाधारणको जानकारीका लागि प्रकाशन गर्नेछ । १५८. असल नियतले गरेको काममा जवाफदेही हुन नपर्ने: (१) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम, विनियम वा निर्देशिका बमोजिम असल नियतले गरेको कुनै काम । कारबाहीको सम्बन्धमा प्राधिकरणको कुनै सदस्य वा कर्मचारी व्यक्तिगत वा सामूहिक रुपले जवाफदेही हुने छैन । तर जानीजानी वा गलत मनसायबाट गरिएको कुनै कामको सन्दर्भमा भने निज व्यक्तिगत रुपमा जिम्मेवार हुनेछ । (२) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम, विनियम वा निर्देशिका पालना गर्नको निमित्त असल नियतले गरेको वा गर्न खोजेको कुनै कुराले हुन आएको वा हुने हानि नोक्सानीको सम्बन्धमा प्राधिकरणको कुनै सदस्य वा कर्मचारी विरुद्ध कुनै किसिमको मुद्दा परेमा त्यस्तो मुद्दाको खर्च प्राधिकरणले व्यहोर्नेछ । तर जानीजानी वा गलत मनसायबाट गरिएको कुनै कामको सन्दर्भमा परेको मुद्दाको खर्च प्राधिकरणले व्यहोर्ने छैन । १५९. नेपाल सरकार समक्ष प्रतिवेदन पेश गर्ने: (१) प्राधिकरणले आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले चार महिनाभित्र देहाय बमोजिमको विवरण समावेश भएको प्रतिवेदन नेपाल सरकार समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ:- । (क) आफ्नो काम कारबाही र अघिल्लो आर्थिक वर्षभरिमा भए गरेका काम र उपलब्धि सम्बन्धी विवरण, । (ख) मुलुकको बीमा व्यवसाय सम्बन्धी समग्र स्थिति, । (ग) वार्षिक बीमा नीति अनुरूपका उपलब्धिको विवरण, । (घ) बीमा क्षेत्रमा गर्नु पर्ने सुधारका उपायहरू । (२) उपदफा (१) बमोजिमको प्रतिवेदन नेपाल सरकारले सार्वजनिक गर्नेछ । १६०. अधिकार प्रत्यायोजन: (१) प्राधिकरणले यस ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम बमोजिम आफूलाई प्राप्त अधिकार अध्यक्ष, सदस्य तथा समितिद्वारा गठित अन्य समिति वा उपसमितिलाई प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ । तर देहायको अधिकार प्रत्यायोजन हुने छैन:- । (क) बीमा कम्पनी स्थापना गर्न पूर्वस्वीकृति दिने, । (ख) बीमकको इजाजतपत्र दिने, । (ग) बीमा व्यवसायमा रोक लगाउने, । (घ) बीमकको इजाजतपत्र खारेजी गर्ने, ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

तर देहायको अधिकार प्रत्यायोजन हुने छैन:- । (क) बीमा कम्पनी स्थापना गर्न पूर्वस्वीकृति दिने, । (ख) बीमकको इजाजतपत्र दिने, । (ग) बीमा व्यवसायमा रोक लगाउने, । (घ) बीमकको इजाजतपत्र खारेजी गर्ने, । (ङ) दफा १०३ बमोजिम विशेष व्यवस्थापन समूह गठन गर्ने, । (च) विनियम वा निर्देशिका जारी गर्ने । (२) अध्यक्षले प्राधिकरणको काम सुचारू रूपले सञ्चालन गर्न यस ऐनद्वारा प्राप्त अधिकार प्राधिकरणको अन्य अधिकृत कर्मचारीहरूलाई प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ । १६१. नेपाल सरकारसँग सम्पर्क: प्राधिकरणले नेपाल सरकारसँग सम्पर्क राख्दा मन्त्रालय मार्फत राख्नु पर्नेछ । १६२. सार्वजनिक निकायसँग समन्वय गर्ने: यस ऐन बमोजिमको कार्य सम्पादन गर्न प्राधिकरणले संवैधानिक अङ्ग तथा निकाय, नियमनकारी निकाय, बैङ्क तथा वित्तीय संस्था, विभिन्न सङ्गठित संस्था तथा अन्य सार्वजनिक निकायसँग समन्वय, सहकार्य गर्न र सहयोग तथा सूचना आदान प्रदान गर्न सक्नेछ । १६३. अन्तरराष्ट्रिय सहयोग र सम्बन्ध: (१) प्राधिकरणले आफ्नो अधिकार क्षेत्रभित्र रहेको बीमा नीति, बीमा सुपरिवेक्षण तथा नियमन, बीमा जोखिमङ्कन, बीमा दाबी, पुनर्बीमा, अनुगमन तथा अन्य सम्बन्धित विषयहरूका सम्बन्धमा अन्तरराष्ट्रिय सङ्घ संस्थाहरूमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्नेछ । (२) प्राधिकरणले विदेशी सरकार, विदेशी बीमा नियामक निकाय तथा अन्तरराष्ट्रिय सङ्घ संस्थालाई बीमा सुपरिवेक्षण तथा नियमन सम्बन्धी सेवा उपलब्ध गराउने र आफूले पनि तिनीहरूबाट त्यस्तै सुविधा प्राप्त गर्न सक्नेछ । (३) अन्तरराष्ट्रिय बीमा नियमनको माध्यमबाट वित्तीय तथा आर्थिक स्थायित्व हासिल गर्न कार्यरत अन्तरराष्ट्रिय सङ्घ संस्थासँग सहयोग र सम्बन्ध विस्तार गर्न प्राधिकरणले सहकार्य गर्नेछ । (४) प्राधिकरणले नेपालको प्रतिनिधिको हैसियतले बीमा सम्बन्धी अन्तरराष्ट्रिय सङ्घ संस्थामा भाग लिँदा आफ्नो मुलुकको तर्फबाट बहन गर्नुपर्ने र सम्पन्न गर्नुपर्ने कार्यको जिम्मेवारी लिनेछ । १६४. नेपाल सरकारले निर्देशन दिन सक्ने: (१) नेपाल सरकारले बीमा व्यवसायको प्रवर्धन र यसमा गरिनु पर्ने सुधारका लागि प्राधिकरणलाई आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको निर्देशन पालना गर्नु प्राधिकरणको कर्तव्य हुनेछ । १६५. विशेषज्ञको सेवा उपलब्ध गराउनु पर्ने: नेपाल सरकारले अनुरोध गरेमा प्राधिकरणले आफूसँग भएको विशेषज्ञको सेवा उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । १६६. आदेश तथा निर्देशन जारी गर्न सक्ने: प्राधिकरणले बीमक, बीमित, बीमा मध्यस्थकर्ता वा अन्य बीमा सेवा प्रदायकलाई यस ऐन बमोजिमको उद्देश्य प्राप्त गर्ने सिलसिलामा कुनै आदेश, निर्देशन, मार्गदर्शन जारी गर्न सक्नेछ । १६७. यसै ऐन बमोजिम हुने: (१) यस ऐनमा लेखिएको कुरामा यसै ऐन बमोजिम र अन्यमा प्रचलित कानून बमोजिम हुनेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सम्पत्ति शुद्धीकरण वा आतङ्ककारी क्रियाकलापमा वित्तीय लगानी निवारण सम्बन्धी प्रचलित कानूनमा उल्लिखित कुराको हकमा सोही ऐन बमोजिम हुनेछ । १६८. नियम बनाउने अधिकार: (१) यो ऐन कार्यान्वयन गर्न नेपाल सरकारले आवश्यक नियम बनाउन सक्नेछ । (२) उपदफा (१) को सर्वसामान्यतामा प्रतिकूल प्रभाव नपर्ने गरी त्यस्तो नियममा देहायको विषयमा व्यवस्था गर्न सकिनेछ:- । (क) अध्यक्षको काम, कर्तव्य र अधिकार सम्बन्धी, ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

१६८. नियम बनाउने अधिकार: (१) यो ऐन कार्यान्वयन गर्न नेपाल सरकारले आवश्यक नियम बनाउन सक्नेछ । (२) उपदफा (१) को सर्वसामान्यतामा प्रतिकूल प्रभाव नपर्ने गरी त्यस्तो नियममा देहायको विषयमा व्यवस्था गर्न सकिनेछ:- । (क) अध्यक्षको काम, कर्तव्य र अधिकार सम्बन्धी, । (ख) खबरदारी नीति (ह्विसल ब्लोइङ्ग पोलिसी) सम्बन्धी, । (ग) सामुहिक बीमा कोष (बीमा पुल) सम्बन्धी, । (घ) लघुबीमा सम्बन्धी । १६९. विनियम बनाई लागू गर्ने: प्राधिकरणले यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियमको अधीनमा रही विनियमहरू बनाई लागू गर्न सक्नेछ । १७०. निर्देशिका तथा कार्यविधि बनाई लागू गर्ने: प्राधिकरणले यस ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियमको अधीनमा रही आफ्नो कार्यसञ्चालन गर्न आवश्यक निर्देशिका तथा कार्यविधि बनाई लागू गर्न सक्नेछ । १७१. ऐन कार्यान्वयन मापन: यो ऐन प्रारम्भ भएको पाँच वर्ष पूरा भएको एक वर्षभित्र र त्यसपछि प्रत्येक पाँच वर्षपछिको एक वर्षभित्र मन्त्रालयले ऐन कार्यान्वयनको मापन गर्नेछ र सोको प्रतिवेदन सङ्घीय संसदको दुवै सदनको सम्बन्धित समितिमा पेश गर्नु पर्नेछ । १७२. खारेजी र बचाउ: (१) देहायका ऐन खारेज गरिएका छन्:- । (क) बीमा ऐन, २०४९ । (ख) राष्ट्रिय बीमा संस्थान ऐन, २०२५ । (२) उपदफा (१) खारेज भएको ऐन बमोजिमको:- । (क) बीमा समिति यो ऐन प्रारम्भ भएपछि स्वतः प्राधिकरणमा परिणत भएको मानिनेछ । (ख) बीमा समितिबाट जारी भएको नियम, विनियम, निर्देशन, जारी गरेको इजाजतपत्र, दिएको आदेश वा भए गरेको काम कारबाही वा सजाय प्राधिकरणबाट गरेको वा भएको मानिनेछ । (ग) बीमा समितिको चल अचल सम्पत्ति वा दायित्व स्वतः प्राधिकरणको चल अचल सम्पत्ति वा दायित्व रूपमा परिणत हुनेछ । (घ) बीमा समितिको अध्यक्ष तथा सदस्य यो ऐन प्रारम्भ भएपछि स्वतः प्राधिकरणको अध्यक्ष तथा सदस्य हुनेछ र निज आफ्नो कार्यकालसम्म सो पदमा बहाल रहन सक्नेछ । (ङ) बीमा समितिमा कार्यरत कर्मचारी यो ऐन प्रारम्भ भएपछि स्वतः प्राधिकरणको कर्मचारीमा परिणत हुनेछन् । (च) बीमा समितिमा विचाराधीन मुद्दाहरू स्वतः प्राधिकरणमा सर्नेछन् र यसै ऐन बमोजिम कारबाही र किनारा गरिनेछ । (३) उपदफा (१) को खण्ड (ख) बमोजिम खारेज भएको ऐन बमोजिम:- । (क) गठन भएको राष्ट्रिय बीमा संस्थान एक वर्षभित्र एक पब्लिक लिमिटेड कम्पनीमा परिणत गरिनेछ । (ख) राष्ट्रिय बीमा संस्थानमा कार्यरत कर्मचारीहरू खण्ड (क) बमोजिमको कम्पनीका कर्मचारीमा स्वतः परिणत हुनेछन् । (ग) राष्ट्रिय बीमा संस्थानमा कायम रहेको चल अचल सम्पत्ति र दायित्व स्वतः खण्ड (क) बमोजिमको कम्पनीको चल अचल सम्पत्ति र दायित्व रूपमा परिणत हुनेछ । (घ) राष्ट्रिय बीमा संस्थानबाट जारी भएका बीमालेख खण्ड (क) बमोजिमको कम्पनीबाट जारी भएको बीमालेख मानिनेछ । अनुसूची । (दफा ११ र दफा ४७ को उपदफा (६) सँग सम्बन्धित) । शपथको ढाँचा ।