chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(८) सञ्चालकले आफ्नो स्वार्थ रहेको कुनै विषयमा सञ्चालक समिति वा अन्य कुनै उपसमितिको बैठकमा छलफल हुने भएमा सो कुराको जानकारी बैठकलाई गराउनु पर्नेछ र त्यस्तो बैठकमा निजले भाग लिनु हुँदैन । (९) सञ्चालक समितिले बैठकमा छलफलका लागि निर्धारित विषयमा सम्बन्धित विषयको विज्ञसँग आवश्यक राय परामर्श लिन सक्नेछ । (१०) सञ्चालकले बैठकमा उपस्थित भए बापत प्राधिकरणले जारी गरेको निर्देशनको अधिनमा रही साधारण सभाले निर्धारण गरे बमोजिमको बैठक भत्ता तथा अन्य सुविधा पाउनेछ । ५३. सञ्चालक समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार: (१) बीमकको साधारण सभाबाट हुने काम बाहेक यो ऐन र यस ऐन अन्तर्गत बनेका नियम वा विनियम, जारी भएका निर्देशन, आदेश, प्रबन्धपत्र, नियमावली र अन्य प्रचलित कानूनको अधिनमा रही बीमकको सम्पूर्ण काम, कर्तव्य र अधिकार बीमकको सञ्चालक समितिमा निहित रहनेछ । (२) बीमकको समग्र जोखिम व्यवस्थापन गरी बीमित तथा सर्वसाधारण शेयरधनीको हितमा बीमा व्यवसाय सञ्चालन गर्नु, संस्थागत सुशासन कायम गर्नु र दैनिक काम कारबाहीमा हस्तक्षेप नगर्ने कुराको प्रत्याभूति गर्नु सञ्चालक समितिको कर्तव्य हुनेछ । (३) सञ्चालक समितिको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम, विनियम, निर्देशन, आदेश, प्रबन्धपत्र, नियमावली र प्रचलित कानूनको अधिनमा रही आवश्यक विनियम, निर्देशिका र कार्यविधि बनाई लागू गर्ने, । (ख) बीमकको जोखिमङ्कन, व्यवस्थापन, बीमा दाबी भुक्तानी, सम्पत्ति तथा दायित्व व्यवस्थापन, बजेट, योजना तथा अन्य आवश्यक विषयमा नीति तथा योजना तर्जुमा गरी लागू गर्ने, गराउने, । (ग) बीमा व्यवसाय सञ्चालन सम्बन्धमा प्राधिकरणको निर्देशन बमोजिम आवश्यक नीति तथा मापदण्ड स्वीकृत गरी लागू गर्ने, गराउने, । (घ) बीमकको चुक्ता पूँजी, बीमाकोष र अन्य चल तथा स्थिर सम्पत्ति प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिम कायम राख्न लगाउने, । (ङ) बीमकले अवलम्बन गरेको नीतिको नियमित रुपमा अनुगमन तथा विश्लेषण गरी व्यवस्थापनलाई आवश्यक निर्देशन दिने, । (च) बीमकको वार्षिक प्रतिवेदन सहितको लेखापरीक्षण प्रतिवेदन साधारण सभामा पेश गर्ने, । (छ) प्राधिकरणले समय समयमा तोके बमोजिमको कार्यहरू गर्ने, गराउने । ५४. समिति वा उपसमिति गठन गर्न सक्ने: (१) यस ऐनमा कुनै निकाय वा पदाधिकारीले गर्ने भनी स्पष्ट उल्लेख गरिएकोमा बाहेक सञ्चालक समितिले कुनै खास प्रयोजनका लागि प्राधिकरणको निर्देशनको अधिनमा रही आवश्यकता अनुसार अन्य समिति वा उपसमिति गठन गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम गठन भएको समिति वा उपसमितिको काम, कर्तव्य र अधिकार तथा बैठकको कार्यविधि सञ्चालक समितिले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ५५. अधिकार प्रत्यायोजन: सञ्चालक समितिले यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियमावली, बीमकको प्रबन्धपत्र र नियमावली बमोजिम आफूमा निहित अधिकारमध्ये केही अधिकार कुनै सञ्चालक, दफा ५४ बमोजिमको समिति वा उपसमिति, कार्यकारी प्रमुख वा बीमकको कार्यकारी प्रमुख भई कार्य गर्ने व्यक्तिलाई प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ । तर व्यवस्थापकीय अधिकार सञ्चालकलाई प्रत्यायोजन गर्न पाइने छैन । ५६. बीमकको व्यवस्थापन: (१) बीमकले बीमा व्यवसाय सञ्चालन गर्नका लागि आवश्यक कर्मचारी नियुक्त गर्नु पर्नेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

तर व्यवस्थापकीय अधिकार सञ्चालकलाई प्रत्यायोजन गर्न पाइने छैन । ५६. बीमकको व्यवस्थापन: (१) बीमकले बीमा व्यवसाय सञ्चालन गर्नका लागि आवश्यक कर्मचारी नियुक्त गर्नु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बीमकसँग वित्तीय स्वार्थ भएको व्यक्ति कर्मचारीमा नियुक्त हुन सक्ने छैन । (३) बीमकले बीमा व्यवसाय सञ्चालन गर्दा बीमितको हितमा प्रतिकूल असर नपर्ने गरी व्यवस्थापन कार्यमा खर्च गर्नु पर्नेछ । (४) उपदफा (३) बमोजिमको व्यवस्थापन खर्चको सीमा तथा अन्य व्यवस्था प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ५७. कार्यकारी प्रमुखको नियुक्ति: (१) सञ्चालक समितिले यो ऐन, यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियमावली, बीमकको प्रबन्धपत्र र नियमावलीको अधिनमा रही बीमकको कार्य सञ्चालन एवं व्यवस्थापनको लागि एक कार्यकारी प्रमुख नियुक्त गर्नु पर्नेछ । (२) कार्यकारी प्रमुखको कार्यकाल बढीमा चार वर्षको हुनेछ र निज अर्को एक कार्यकालका लागि पुनः नियुक्ति हुन सक्नेछ । (३) उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सञ्चालक समितिले कार्यकारी प्रमुखको कार्यसम्पादन सन्तोषजनक नभएमा निजलाई जुनसुकै बखत पदबाट हटाउन सक्नेछ । तर त्यसरी पदबाट हटाउनअघि निजलाई सफाई पेश गर्ने मनासिब मौका दिनु पर्नेछ । (४) सञ्चालक समितिले कार्यकारी प्रमुख नियुक्त गर्दा देहाय बमोजिमको योग्यता तथा अनुभव भएको व्यक्तिलाई नियुक्त गरी त्यसरी नियुक्त गरेको सात दिनभित्र प्राधिकरणलाई जानकारी दिनु पर्नेछ:- । (क) बीमा, मौद्रिक, बैङ्किङ्ग, वित्तीय, वाणिज्यशास्त्र, व्यवस्थापन, जनप्रशासन, तथ्याङ्कशास्त्र, गणित, अर्थशास्त्र वा कानून विषयमा कम्तीमा स्नातकोत्तर वा सो सरहको उपाधि हासिल गरेको र व्यवस्थापक तहमा बीमा क्षेत्रमा भए पाँच वर्ष, बैङ्क वा वित्तीय क्षेत्रमा भए आठ वर्ष तथा दुवै क्षेत्रमा भए बीमामा कम्तीमा एक वर्षको अनुभव सहित कम्तीमा सात वर्षको अनुभव हासिल गरेको, वा, । (ख) चार्टर्ड एकाउन्टेन्सी गरेको वा बीमा, मौद्रिक, बैंकिङ्ग, वित्तीय, वाणिज्यशास्त्र, व्यवस्थापन, जनप्रशासन, तथ्याङ्कशास्त्र, गणित, अर्थशास्त्र, इन्जिनियरिङ वा कानून विषयमा कम्तीमा स्नातक वा सो सरहको उपाधि हासिल गरेको र कम्तीमा व्यवस्थापक तहमा बीमा क्षेत्रमा भए कम्तीमा दश वर्ष, बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रमा भए पन्ध्र वर्ष वा दुवै क्षेत्रमा भए बीमा क्षेत्रमा कम्तीमा एक वर्षको अनुभव सहित कम्तीमा बाह्र वर्षको अनुभव हासिल गरेको । (५) देहायको व्यक्ति बीमकको कार्यकारी प्रमुख नियुक्त हुन सक्ने छैन:- । (क) शारीरिक तथा मानसिक अस्वस्थताको कारणले सञ्चालक भई सेवा गर्न असमर्थ भएको, । (ख) प्रचलित कानून बमोजिम कालोसूचीमा परेको वा कालोसूचीबाट फुकुवा भएको तीन वर्ष पूरा नभएको, । (ग) बीमकको सञ्चालक, सञ्चालकको नजिकको नातेदार वा कर्मचारी, बीमा मध्यस्थकर्ता वा परामर्शदाताको रूपमा कार्यरत रहेको, । (घ) विगत तीन वर्षको अवधिमा सोही बीमकको लेखापरीक्षक भई कार्य गरेको, । (ङ) धितोपत्र व्यवसायीको रूपमा कार्य गर्ने वा धितोपत्र बजारको सदस्य रहेको, । (च) बीमकसँग वित्तीय स्वार्थ भएको, । (छ) अध्यक्ष वा सञ्चालक समितिको अध्यक्ष भइसकेको, । तर नेपाल सरकारले बीमकको अध्यक्ष वा सञ्चालकमा नियुक्त गर्न यो व्यवस्थाले बाधा पुगेको मानिने छैन ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(ङ) धितोपत्र व्यवसायीको रूपमा कार्य गर्ने वा धितोपत्र बजारको सदस्य रहेको, । (च) बीमकसँग वित्तीय स्वार्थ भएको, । (छ) अध्यक्ष वा सञ्चालक समितिको अध्यक्ष भइसकेको, । तर नेपाल सरकारले बीमकको अध्यक्ष वा सञ्चालकमा नियुक्त गर्न यो व्यवस्थाले बाधा पुगेको मानिने छैन । (ज) कार्यकारी प्रमुख भइसकेको व्यक्ति त्यस्तो पदमा नरहेको मितिले छ महिना नपुगेको, । (झ) प्रचलित कानून बमोजिम कैद सजाय पाई त्यस्तो सजाय भुक्तान भएको मितिले तीन वर्ष पूरा नभएको, । (ञ) विदेशी मुलुकको स्थायी आवासीय अनुमति प्राप्त गरेको, । तर, विदेशी बीमक तथा संयुक्त लगानीमा स्थापित बीमकको कार्यकारी प्रमुखको हकमा यो व्यवस्था लागू हुने छैन । (ट) किर्ते, जालसाजी, भ्रष्टाचार, सम्पत्ति शुद्धीकरण, मानव बेचविखन, बैंकिङ्ग कसुर, बीमा तथा अन्य ठगी, शरीर बन्धक वा अपहरण जस्ता फौजदारी कसुरमा अदालतबाट सजाय पाएको, । (ठ) सार्वजनिक पदमा बहाल रहेको । (६) यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि विदेशी बीमकको बहुमत शेयर भएको बीमक वा विदेशी बीमा कम्पनीले आफ्नो कर्मचारीलाई यस दफाको अधीनमा रही कार्यकारी प्रमुखको रूपमा नियुक्त गर्न सक्नेछ । (७) नेपाल स्थित विदेशी बीमकको शाखा कार्यालयले यस दफा बमोजिमको योग्यता र अनुभवको आधारमा कार्यकारी प्रमुख नियुक्त गर्नुपर्नेछ । (८) कार्यकारी प्रमुखको पारिश्रमिक सेवाका अन्य शर्त तथा सुविधाहरू प्राधिकरणले समय समयमा जारी गरेको निर्देशनको अधीनमा रही सञ्चालक समितिले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ र निजलाई नियुक्ति गर्दाका बखत नै निजको सेवाको शर्त तथा सुविधा निर्धारण गर्नुपर्नेछ । ५८. कार्यकारी प्रमुखको काम, कर्तव्य र अधिकार: (१) सञ्चालक समितिबाट स्वीकृत नीति, प्राधिकरणबाट दिइएको निर्देशन र प्रचलित कानून बमोजिम बीमकको दैनिक, व्यावसायिक एवं प्रशासकीय कार्य गर्नु कार्यकारी प्रमुखको कर्तव्य हुनेछ । (२) बीमकको कार्यकारी प्रमुखको काम, कर्तव्य र अधिकार सञ्चालक समितिबाट प्रत्यायोजित अधिकारको अधीनमा रही देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) प्रबन्धपत्र र नियमावलीको अधीनमा रही सञ्चालक समितिबाट प्रदत्त अधिकार प्रयोग गर्ने, सञ्चालक समितिको निर्णय लागू गर्ने र बीमकको काम कारबाही तथा कारोबारको रेखदेख तथा नियन्त्रण गर्ने, । (ख) बीमकको वार्षिक बजेट र कार्ययोजना तयार गरी स्वीकृतिको लागि सञ्चालक समिति समक्ष पेश गर्ने, । (ग) बीमकको कर्मचारी विनियमावलीको अधीनमा रही आवश्यक जनशक्ति व्यवस्थापन गर्ने, । (घ) साधारण सभा तथा सञ्चालक समितिबाट गरिएका निर्णय कार्यान्वयन गर्ने गराउने, । (ङ) यो ऐन वा प्राधिकरणको निर्देशन अनुरूप संस्था सञ्चालन गर्ने र संस्थाको प्रभावकारी आन्तरिक नियन्त्रण एवं जोखिम व्यवस्थापन गर्ने, । (च) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम, विनियम, निर्देशन वा आदेश, प्रबन्धपत्र र नियमावलीको अधीनमा रही बीमकले प्राधिकरण वा अन्य निकायमा पेश गर्नुपर्ने प्रतिवेदन, विवरण, कागजात, निर्णय यथासमयमा पेश गर्ने । (३) कार्यकारी प्रमुख आफ्नो कामको निमित्त सञ्चालक समितिप्रति उत्तरदायी हुनेछ । ५९. व्यवस्थापन वा प्राविधिक सेवा सम्झौता: (१) बीमकले प्राधिकरणको पूर्वस्वीकृति लिई कुनै स्वदेशी व्यक्ति वा विदेशी सङ्गठित संस्थासँग व्यवस्थापन वा प्राविधिक सेवा सम्झौता गर्न सक्नेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(३) कार्यकारी प्रमुख आफ्नो कामको निमित्त सञ्चालक समितिप्रति उत्तरदायी हुनेछ । ५९. व्यवस्थापन वा प्राविधिक सेवा सम्झौता: (१) बीमकले प्राधिकरणको पूर्वस्वीकृति लिई कुनै स्वदेशी व्यक्ति वा विदेशी सङ्गठित संस्थासँग व्यवस्थापन वा प्राविधिक सेवा सम्झौता गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम हुने सम्झौता गर्नुपूर्व त्यस्तो सम्झौताको मस्यौदा स्वीकृतिका लागि प्राधिकरण समक्ष पेश गर्नुपर्नेछ । (३) व्यवस्थापन वा प्राविधिक सेवा सम्झौता वा विशेषज्ञ सेवा सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ६०. खबरदारी नीति (हिसल ब्लोइड पोलिसी) बनाउन सक्ने: (१) बीमकले यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेका नियम, विनियम तथा जारी भएका निर्देशनहरू पालना गर्ने सम्बन्धमा बीमकको व्यवस्थापन वा पदाधिकारी वा कर्मचारीबाट अनियमित तरवले भए गरेका वा हुन सक्ने काम कारबाहीको गोप्य रूपमा जानकारी दिन खबरदारी नीति (हिसल ब्लोइड पोलिसी) बनाई लागू गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम बीमकको कार्यकारी प्रमुख, पदाधिकारी, लेखापरीक्षक, परामर्शदाता, कर्मचारी वा बीमा मध्यस्थकर्ताबाट भए गरेको अनियमित काम कारबाहीको गोप्य रूपमा जानकारी दिने व्यक्तिको पेशागत सुरक्षाको संरक्षण गर्ने कर्तव्य सम्बन्धित बीमकको सञ्चालक समितिको हुनेछ । परिच्छेद-७ । बीमा व्यवसाय सञ्चालन । ६१. बीमा व्यवसायको किसिम: (१) बीमा व्यवसायको किसिम देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) जीवन बीमा व्यवसाय, । (ख) निर्जीवन बीमा व्यवसाय, र । (ग) पुनर्बीमा व्यवसाय । (२) जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकले इजाजतपत्रको अधीनमा रही तोकिए बमोजिमको प्रकार (पोर्टफोलियो) को जीवन बीमा व्यवसाय गर्न सक्नेछ । (३) निर्जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकले इजाजतपत्रको अधीनमा रही तोकिए बमोजिमको प्रकार (पोर्टफोलियो) को निर्जीवन बीमा व्यवसाय गर्न सक्नेछ । (४) पुनर्बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकले गर्ने व्यवसायको प्रकार प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ६२. बीमा करार: (१) बीमा करार लिखित हुनुपर्नेछ । (२) बीमितले बीमाको लागि गर्ने प्रस्ताव, बीमालेख, सोको अनुसूची तथा सो सम्बन्धमा जारी भएका सम्पुष्टीहरू बीमा करारको अभिन्न अंग मानिनेछ । (३) बीमा करार गर्दा बीमक तथा बीमितले प्रस्तावित जोखिम सम्बन्धी तथ्यपरक जानकारी सद्विश्वासको आधारमा एक अर्कालाई स्पष्ट रूपमा जानकारी गराउनुपर्नेछ । (४) बीमा गरिने विषयवस्तुमा बीमा प्रस्तावको बीमायोग्य हित कायम भएको हुनुपर्नेछ । (५) बीमा करार सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ६३. बीमालेख: (१) बीमकले प्राधिकरणबाट स्वीकृत भए बमोजिमको बीमालेख जारी गर्नुपर्नेछ । (२) बीमालेख जारी भएपछि बीमक र बीमित बीच बीमालेखमा उल्लिखित विषयमा बीमा करार भएको मानिनेछ र त्यस्तो करारको शर्त दुवै पक्षका लागि बन्धनकारी हुनेछ । (३) बीमितले बीमा प्रस्ताव गर्दा कुनै कुरा नखुलाएको विषयमा बीमालेख जारी भएको मितिले एक वर्षपछि बीमकले सो सम्बन्धमा कुनै प्रश्न उठाउन पाउने छैन । (४) उपदफा (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बीमालेख जारी भएपछि कुनै बीमितले बदनियतपूर्वक जोखिम सम्बन्धी सारभूत तथ्य लुकाएको वा झुट्टा विवरण दिएको पुष्टि भएमा बीमकले त्यस्तो विवरण सच्याउन बीमितलाई जहिलेसुकै निर्देशन दिन वा बीमितले प्राप्त गर्ने कुनै सुविधा रोक्न सक्नेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(४) उपदफा (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बीमालेख जारी भएपछि कुनै बीमितले बदनियतपूर्वक जोखिम सम्बन्धी सारभूत तथ्य लुकाएको वा झुट्टा विवरण दिएको पुष्टि भएमा बीमकले त्यस्तो विवरण सच्याउन बीमितलाई जहिलेसुकै निर्देशन दिन वा बीमितले प्राप्त गर्ने कुनै सुविधा रोक्न सक्नेछ । (५) बीमितले जीवन बीमाको बीमालेख तोकिए बमोजिम अन्य व्यक्तिलाई हक हस्तान्तरण गरी दिन सक्नेछ । (६) बीमालेख सम्बन्धी अन्य व्यवस्था प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ६४. बीमाशुल्क: (१) बीमकले प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिमको बीमादरको आधारमा बीमाशुल्क गणना गर्नुपर्नेछ । (२) बीमकले पूरा बीमाशुल्क नलिई बीमालेख जारी गर्न हुँदैन । (३) उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै कारणले एकमुष्ठ रकम भुक्तानी भई नसकेको अवस्थामा भुक्तानी हुने अवधि किटान गरी कुनै बैंक वा नेपाल सरकारको जमानतमा बीमालेख जारी भएकोमा बीमा शुल्क प्राप्त गरेको मानिनेछ । तर तीस दिनभन्दा लामो अवधिको बैंक जमानतमा बीमालेख जारी गर्न पाइने छैन । (४) यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि जीवन बीमाको हकमा किस्ताबन्दीमा तथा तोकिएको कुनै खास निर्जीवन बीमामा आंशिक रकम भुक्तानी प्राप्त गरी बीमालेख जारी गर्न बाधा पुग्ने छैन । (५) बीमाशुल्क संकलन गरी बीमकलाई भुक्तानी गर्ने जिम्मा लिएको व्यक्ति वा संस्थाबाट बीमकलाई समयमा बीमाशुल्क प्राप्त हुन नआएमा बीमकले सो सम्बन्धी जानकारी बीमितलाई दिनुपर्नेछ । (६) बीमा दर तथा बीमाशुल्क सम्बन्धी अन्य व्यवस्था प्राधिकरणले तोके बमोजिम हुनेछ । ६५. सामूहिक बीमा कोष: बीमा व्यवसाय अन्तर्गत कुनै विशेष जोखिम समूहको दायित्व व्यहोर्नका लागि प्राधिकरणले बीमकलाई सामूहिक बीमा कोष (बीमा पुल) स्थापना गर्न वा गराउन सक्नेछ । ६६. बीमा गर्न नहुने: (१) यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बीमकले देहायका कुनै व्यक्ति वा संस्थाको कुनै पनि सम्पत्ति वा दायित्वको बीमा गर्न हुँदैन:- । (क) बीमक आफैंले व्यहोर्ने दायित्वको, । (ख) बीमकको आफ्नो आधारभूत शेयर धनी, सञ्चालक, परामर्शदाता, लेखापरीक्षक, कर्मचारी वा निजको एकाघरको परिवारको सदस्यको, । (ग) आधारभूत शेयरधनी वा निजको एकाघरको परिवारको सदस्यको, । (घ) आफ्नो सञ्चालक मनोनीत वा नियुक्त गर्ने अधिकार पाएको फर्म, कम्पनी वा संस्थाको, । (ङ) बीमाकको सञ्चालकको वित्तीय स्वार्थ भएको वा आफ्नो सञ्चालक म्यानेजिङ्ग एजेन्ट वा हिस्सेदार वा सञ्चालक भएको कुनै फर्म, कम्पनी वा संस्था, आधारभूत शेयरधनी वा निजको एकाघरको परिवारको सदस्यको । तर प्राधिकरणले निर्धारण गरेको बीमाङ्कको शर्त तथा सीमाभित्र रही जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने बीमाकले यस उपदफामा उल्लिखित व्यक्तिहरूको बीमा गर्न बाधा पुग्ने छैन । (२) यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपदफा (१) मा उल्लिखित व्यवस्था नेपाल सरकारको स्वामित्वमा रहेको सम्पत्ति वा दायित्वको बीमा गर्ने सम्बन्धमा लागू हुने छैन ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(२) यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपदफा (१) मा उल्लिखित व्यवस्था नेपाल सरकारको स्वामित्वमा रहेको सम्पत्ति वा दायित्वको बीमा गर्ने सम्बन्धमा लागू हुने छैन । ६७. साझेदारीमा व्यवसाय गर्न वा सम्पत्ति जोड्न नहुने: (१) बीमाकले आफ्नो सञ्चालक, सञ्चालकको एकाघरको परिवार, आधारभूत शेयरधनी, वित्तीय स्वार्थ भएको व्यक्ति, बीमाक वा त्यसको सञ्चालक म्यानेजिङ्ग एजेन्ट भएको वा हिस्सेदार भएको कुनै पनि फर्म, कम्पनी वा संस्था वा कार्यकारी प्रमुखसँग साझेदारीमा कुनै व्यवसाय गर्न वा सम्पत्ति जोड्न हुँदैन । (२) यो ऐन प्रारम्भ हुनु अघि बीमाकले आफ्नो सञ्चालक, सञ्चालकको एकाघरको परिवार, आधारभूत शेयरधनी, वित्तीय स्वार्थ भएको व्यक्ति, बीमाक वा त्यसको सञ्चालक म्यानेजिङ्ग एजेन्ट भएको वा हिस्सेदार भएको कुनै पनि फर्म, कम्पनी वा संस्था वा कार्यकारी प्रमुखसँग साझेदारीमा कुनै व्यवसाय गरेको वा कुनै सम्पत्ति जोडेको रहेछ भने यो ऐन प्रारम्भ भएको छ महिनाभित्र त्यस्तो व्यवसाय वा सम्पत्तिबाट आफ्नो व्यवसाय वा सम्पत्ति अलग गर्नु पर्नेछ । ६८. सम्पत्तिको भोगचलन गर्न नहुने: (१) प्रचलित कानून बमोजिम कम्पनीको सञ्चालक, कार्यकारी प्रमुख, शेयरधनी, कर्मचारी वा बीमा मध्यस्थकर्ताको हैसियतमा पाउने सुविधा वा लाभ बाहेक बीमाकको सम्पत्ति बीमाकको सञ्चालक, सञ्चालकको एकाघरको परिवार, आधारभूत शेयरधनी, वित्तीय स्वार्थ भएको व्यक्ति, बीमाक वा त्यसको सञ्चालक म्यानेजिङ्ग एजेन्ट भएको वा हिस्सेदार भएको कुनै पनि फर्म, कम्पनी वा संस्था वा कार्यकारी प्रमुखले कुनै किसिमले भोगचलन गर्न हुँदैन । (२) बीमाकले आफ्नो सञ्चालक, सञ्चालकको एकाघरको परिवार, आधारभूत शेयरधनी, बीमाक वा त्यसको सञ्चालक म्यानेजिङ्ग एजेन्ट भएको वा हिस्सेदार भएको कुनै पनि फर्म, कम्पनी वा संस्था वा कार्यकारी प्रमुखको सम्पत्ति भाडामा लिई वा अन्य कुनै तरिकाले उपयोग गर्न सक्ने छैन । ६९. बीमाकले गर्न नहुने काम: (१) बीमाकले देहायको कुनै काम गर्न वा गराउन हुँदैन:- । (क) प्राधिकरणले निर्धारण गरेको सीमाभन्दा बढी रकमको चल अचल सम्पत्ति खरिद वा बिक्री गर्न, । (ख) आधारभूत शेयर धनीले आफ्नो सञ्चालक वा सञ्चालकको एकाघरको परिवार वा बीमाक, आधारभूत शेयरधनी, म्यानेजिङ्ग एजेन्ट भएको वा हिस्सेदार भएको कुनै पनि फर्म, कम्पनी वा संस्थालाई ऋण दिन वा कुनै किसिमको जमानत वा सुरक्षण दिन, । (ग) जीवन बीमालेखको सुरक्षण बमोजिम बीमितलाई कर्जा दिन बाहेक कुनै किसिमको कर्जा दिन, । तर कर्मचारी सेवा शर्त सम्बन्धी विनियमावलीमा व्यवस्था भए बमोजिम बीमाकले आफ्नो कर्मचारीलाई सापटी वा ऋण दिन यस व्यवस्थाले बाधा पुऱ्याएको मानिने छैन । (घ) प्राधिकरणले स्वीकृत गरेको ढाँचामा बाहेक अन्य कुनै ढाँचामा बीमालेख जारी गर्न, । (ङ) प्राधिकरणले स्वीकृत गरेको बीमालेख बाहेक अन्य कुनै पनि प्रकारको बीमालेख जारी गर्न, । (च) प्राधिकरणले निर्धारण गरेको बीमादरको प्रतिकूल हुने गरी बीमाशुल्क गणना गर्न, । (छ) एकै किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने बीमाक वा बीमा दलालको शेयर वा धितोपत्रमा लगानी गर्न, । तर प्राधिकरणको पूर्वस्वीकृति लिई एक किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने बीमाकले अर्को किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने बीमाकको धितोपत्र खरिद गर्न यस व्यवस्थाले बाधा पुऱ्याएको मानिने छैन ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(छ) एकै किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने बीमाक वा बीमा दलालको शेयर वा धितोपत्रमा लगानी गर्न, । तर प्राधिकरणको पूर्वस्वीकृति लिई एक किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने बीमाकले अर्को किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने बीमाकको धितोपत्र खरिद गर्न यस व्यवस्थाले बाधा पुऱ्याएको मानिने छैन । (ज) सञ्चालक समितिको कुनै सदस्य सञ्चालक भएको वा त्यस्तो सदस्यको निजी, वित्तीय वा व्यावसायिक स्वार्थ रहेको कुनै पनि कम्पनी, फर्म वा सङ्गठित संस्थामा कुनै पनि किसिमको लगानी गर्न, । (झ) बीमा व्यवसायमा कुनै किसिमको एकाधिकार कायम गर्न वा अन्य कुनै किसिमले बीमा व्यवसायको नियन्त्रित गर्ने प्रकृतिको काम कारबाही गर्न, । (ञ) बीमा क्षेत्रको प्रतिस्पर्धात्मक वातावरणमा कुनै प्रकारको अवरोध पुऱ्याउन वा नियन्त्रित अभ्यास खडा हुने कुनै कार्य गर्न वा गराउन, । (ट) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम, विनियम वा जारी भएको निर्देशनको विपरीत हुने गरी कुनै कार्य गर्न वा गराउन । (२) बीमाकले गैरकानूनी रुपबाट रकम आर्जन गरी वा सम्पत्ति शुद्धीकरण सम्बन्धी कसुर गरी बीमा गर्ने कुनै पनि व्यक्तिको बारेमा थाहा हुन आएमा वा शंका लागेमा सो कुरा लुकाउन वा त्यस्तो व्यक्तिलाई कानूनी कारबाहीबाट बचाउनका लागि त्यस्तो बीमा लुकाउन, परिवर्तन गर्न, भुक्तानी गर्न वा सोको उत्पत्ति वा स्रोत सम्बन्धी जानकारी लुकाउन वा ढाँट्ने वा सोको लागि कुनै किसिमको सहयोग गर्नु हुँदैन । (३) उपदफा (२) बमोजिमको कार्य कुनै व्यक्तिले गरेको वा गर्न सहयोग गरेको थाहा हुन वा जानकारी प्राप्त हुन आएमा वा त्यस्तो कार्य भए गरेको शंका लागेमा वा शंका गर्नुपर्ने मनासिब कारण भएमा बीमाकले सोको जानकारी तुरुन्त प्राधिकरण तथा प्रचलित कानून बमोजिम स्थापना भएको वित्तीय जानकारी एकाइलाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । ७०. परिपालन अधिकृत नियुक्त गर्नु पर्ने: (१) बीमाकले इजाजतपत्र प्राप्त गरेको एक वर्षभित्र बीमा, व्यवस्थापन, वाणिज्यशास्त्र वा कानून विषयमा स्नातकोत्तर उपाधि प्राप्त गरेका व्यवस्थापक तहका अधिकृत कर्मचारी मध्येबाट परिपालन (कम्प्लायन्स) अधिकृत नियुक्त गरी वा तोकी सोको जानकारी प्राधिकरणलाई दिनु पर्नेछ । (२) यो ऐन प्रारम्भ हुँदा बखत इजाजतपत्र प्राप्त गरिसकेका बीमाकले यो ऐन प्रारम्भ भएको छ महिनाभित्र यस दफा बमोजिम परिपालन अधिकृत नियुक्त गरी वा तोकी सोको जानकारी प्राधिकरणलाई दिनु पर्नेछ । (३) परिपालन अधिकृतले उपदफा (३) मा उल्लिखित विषय बीमाकबाट पालना भए वा नभएको बारे विवरण तयार गरी प्राधिकरण समक्ष त्रैमासिक रूपमा पेश गर्नु पर्नेछ । (४) उपदफा (४) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपदफा (३) मा उल्लिखित विषय सम्बन्धित बीमाकबाट पालना भए वा नभएको सम्बन्धमा प्राधिकरणले जुनसुकै बखत परिपालन अधिकृतसँग अद्यावधिक विवरण माग गर्न सक्नेछ । (५) उपदफा (५) बमोजिम विवरण माग भएमा परिपालन अधिकृतले प्राधिकरणले तोकेको अवधिभित्र त्यस्तो विवरण प्राधिकरण समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । (६) उपदफा (६) बमोजिम पेश भएको विवरणको सत्यता तथा प्रमाणिकताका लागि सम्बन्धित परिपालन अधिकृत जिम्मेवार हुनेछ । (७) यस दफामा लेखिएको कुनै पनि कुराले उपदफा (३) मा उल्लिखित विषयहरू अद्यावधिक रूपमा पालना गर्नु पर्ने कुराबाट बीमाक, बीमाकको सञ्चालक समिति वा कार्यकारी प्रमुख छुट पाएको मानिने छैन ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(६) उपदफा (६) बमोजिम पेश भएको विवरणको सत्यता तथा प्रमाणिकताका लागि सम्बन्धित परिपालन अधिकृत जिम्मेवार हुनेछ । (७) यस दफामा लेखिएको कुनै पनि कुराले उपदफा (३) मा उल्लिखित विषयहरू अद्यावधिक रूपमा पालना गर्नु पर्ने कुराबाट बीमाक, बीमाकको सञ्चालक समिति वा कार्यकारी प्रमुख छुट पाएको मानिने छैन । ७१. बचतको बाँडफाँट गर्नु पर्ने: (१) मुनाफामा सरीक हुने गरी बीमालेख जारी गरिएको जीवन बीमा व्यवसायमा बीमाङ्कीको मूल्याङ्कन प्रतिवेदनको आधारमा बीमाकले जीवन बीमा व्यवसायबाट भएको बचतको बाँडफाँट तथा व्यवस्था (प्रोभिजन) गर्नु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम बचत बाँडफाँट तथा व्यवस्था गर्न बीमाकले प्राधिकरणको स्वीकृति लिई बचतको कम्तीमा नब्बे प्रतिशत रकम जीवन बीमा कोषमा सार्नु पर्नेछ । (३) जीवन बीमा व्यवसायबाट भएको बचत बाँडफाँट तथा व्यवस्था (प्रोभिजन) सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ७२. खुद सम्पत्तिको आधारमा जोखिम स्वीकार गर्नु पर्ने: (१) बीमाकले जोखिम स्वीकार गर्दा आफ्नो खुद सम्पत्तिको आधारमा स्वीकार गर्नु पर्नेछ । (२) बीमाकले स्वीकार गर्ने जोखिम सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ७३. सहायक कम्पनीमा लगानी: (१) बीमाकले प्राधिकरणबाट स्वीकृति लिई आफ्नो सहायक कम्पनी स्थापना गर्न वा त्यस्तो कम्पनीमा लगानी गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम सहायक कम्पनी स्थापना गर्न वा लगानी गर्न स्वीकृति प्रदान गर्दा प्राधिकरणले आवश्यक शर्त तोक्न सक्नेछ र त्यस्तो शर्तको पालना गर्नु सम्बन्धित बीमाकको कर्तव्य हुनेछ । (३) यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बीमाक आफैंले सञ्चालन गर्दै आएको किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने सहायक कम्पनी स्थापना गर्न वा त्यस्तो कम्पनीमा लगानी गर्न सक्ने छैन । (४) बीमाकले गर्ने लगानी सम्बन्धी अन्य व्यवस्था प्राधिकरणले समय समयमा निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ७४. सम्पत्ति बेचबिखन गर्दा स्वीकृति लिनु पर्ने: (१) विदेशी बीमा कम्पनीले नेपालमा रहेको अचल सम्पत्ति वा तोकिएको सीमाभन्दा बढीको चल सम्पत्ति बेचबिखन वा धितोबन्धक गरिदिँदा वा विदेशी मुलुकमा फिर्ता लैजाँदा प्रचलित कानून बमोजिम स्वीकृति लिनुपर्ने निकायको अतिरिक्त प्राधिकरणको स्वीकृति लिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम स्वीकृति दिँदा प्राधिकरणले आवश्यक शर्त वा मापदण्ड तोक्न सक्नेछ । परिच्छेद-८ । लघुबीमा व्यवसाय । ७५. लघुबीमा गर्नु पर्ने: प्रत्येक बीमाकले न्यून आय भएका वर्ग तथा पिछडिएको क्षेत्रलाई लक्षित गरी लघुबीमा व्यवसाय गर्नु पर्नेछ । ७६. लघुबीमा मात्र गर्ने प्रयोजनको लागि बीमा कम्पनी खोल्न सकिने: (१) यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि लघु जीवन बीमा वा लघु निर्जीवन बीमा व्यवसाय मात्र गर्ने उद्देश्यले बीमा कम्पनी स्थापना गर्न सकिनेछ । (२) उपदफा (१) मा उल्लेख भए बमोजिमको प्रयोजनको लागि स्थापना हुने बीमाकको पूँजी तोकिए बमोजिम हुनेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिम स्थापना हुने बीमाकको संस्थापना र इजाजतपत्र सम्बन्धी व्यवस्था यसै ऐन बमोजिम हुनेछ । ७७. करार गर्नु पर्ने: (१) बीमाकले लघुबीमा सम्बन्धी कार्य गर्ने बीमा अभिकर्ता नियुक्ति गर्नु अघि त्यस्तो बीमा अभिकर्तासँग लिखित सम्झौता गर्नु पर्नेछ ।