chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
नेपालको_संविधान
Constitution of Nepal

१५. केन्द्रीय विश्वविद्यालय, केन्द्रीयस्तरका प्रज्ञा प्रतिष्ठान, विश्वविद्यालय मापदण्ड र नियमन, केन्द्रीय पुस्तकालय । १६. स्वास्थ्य नीति, स्वास्थ्य सेवा, स्वास्थ्य मापदण्ड, गुणस्तर र अनुगमन, राष्ट्रिय वा विशिष्ट सेवा प्रदायक अस्पताल, परम्परागत उपचार सेवा, सरुवा रोग नियन्त्रण । १७. संघीय संसद, संघीय कार्यपालिका, स्थानीय तह सम्बन्धी मामिला, विशेष संरचना । १८. अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार, विनिमय, बन्दरगाह, क्वारेन्टाइन । १९. हवाई उड्डयन, अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल । २०. राष्ट्रिय यातायात नीति, रेल तथा राष्ट्रिय लोकमार्गको व्यवस्थापन । २१. सर्वोच्च अदालत, उच्च अदालत, जिल्ला अदालत तथा न्याय प्रशासन सम्बन्धी कानून । २२. नागरिकता, राहदानी, भिसा, अध्यागमन । २३. आणविक ऊर्जा, वायुमण्डल र अन्तरिक्ष सम्बन्धी । २४. बौद्धिक सम्पत्ति (पेटेन्ट, डिजाइन, टे«डमार्क र प्रतिलिपि अधिकार समेत) । २५. नाप–तौल । २६. खानी उत्खनन । २७. राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय वातावरण व्यवस्थापन, राष्ट्रिय निकुञ्ज, वन्यजन्तु आरक्ष तथा सिमसार क्षेत्र, राष्ट्रिय वन नीति, कार्बन सेवा । २८. बीमा नीति, धितोपत्र, सहकारी नियमन । २९. भूउपयोग नीति, बस्ती विकास नीति, पर्यटन नीति, वातावरण अनुकूलन । ३०. फौजदारी, देवानी कानूनको निर्माण । ३१. सुरक्षित छापाखाना । ३२. सामाजिक सुरक्षा र गरीबी निवारण । ३३. संवैधानिक निकायहरू, राष्ट्रिय महत्वका आयोगहरू । ३४. पुरातात्विक महत्वका स्थान र प्राचीन स्मारक । ३५. संघ, प्रदेश र स्थानीय तहको अधिकारको सूचीमा वा साझा सूचीमा उल्लेख नभएको कुनै विषय तथा यो संविधान र संघीय कानूनमा नतोकिएको विषय । अनुसूची-६ । (धारा ५७ को उपधारा (२), धारा १६२ को उपधारा (४), धारा १९७, धारा २३१ को उपधारा (३), धारा २३२ को उपधारा (७), धारा २७४ को उपधारा (४) र धारा २९६ को उपधारा (४) सँग सम्बन्धित) । प्रदेशको अधिकारको सूची । क्र.सं. विषयहरु । १. प्रदेशको प्रहरी प्रशासन र शान्ति सुरक्षा । २. नेपाल राष्ट्र बैंकको नीति अनुरुप वित्तीय संस्थाहरुको सञ्चालन, सहकारी संस्था, केन्द्रको सहमतिमा वैदेशिक अनुदान र सहयोग । ३. रेडियो, एफ. एम, टेलिभिजन सञ्चालन । ४. घर जग्गा रजिष्ट्रेशन शुल्क, सवारी साधन कर, मनोरञ्जन कर, विज्ञापन कर, पर्यटन, कृषि आयमा कर, सेवा शुल्क दस्तुर, दण्ड जरिवाना । ५. प्रदेश निजामती सेवा र अन्य सरकारी सेवा । ६. प्रदेश तथ्याङ्क । ७. प्रदेश स्तरको विद्युत, सिँचाइ र खानेपानी सेवा, परिवहन । ८. प्रदेश विश्वविद्यालय, उच्च शिक्षा, पुस्तकालय, संग्रहालय । ९. स्वास्थ्य सेवा । १०. प्रदेश सभा, प्रदेश मन्त्रिपरिषद सम्बन्धी । ११. प्रदेशभित्रको व्यापार । १२. प्रदेश लोकमार्ग । १३. प्रदेश अनुसन्धान ब्युरो । १४. प्रदेश सरकारी कार्यालयहरूको भौतिक व्यवस्थापन र अन्य आवश्यक विषय । १५. प्रदेश लोक सेवा आयोग । १६. भूमि व्यवस्थापन, जग्गाको अभिलेख । १७. खानी अन्वेषण र व्यवस्थापन । १८. भाषा, लिपि, संस्कृति, ललितकला र धर्मको संरक्षण र प्रयोग । १९. प्रदेशभित्रको राष्ट्रिय वन, जल उपयोग तथा वातावरण व्यवस्थापन । २०. कृषि तथा पशु विकास, कलकारखाना, औद्योगिकीकरण, व्यापार व्यवसाय, यातायात । २१. गुठी व्यवस्थापन । अनुसूची-७ । (धारा ५७ को उपधारा (३), धारा १०९, धारा १६२ को उपधारा (४), धारा १९७ सँग सम्बन्धित) । संघ र प्रदेशको साझा अधिकारको सूची । क्र.सं. विषयहरु ।
नेपालको_संविधान
Constitution of Nepal

१९. प्रदेशभित्रको राष्ट्रिय वन, जल उपयोग तथा वातावरण व्यवस्थापन । २०. कृषि तथा पशु विकास, कलकारखाना, औद्योगिकीकरण, व्यापार व्यवसाय, यातायात । २१. गुठी व्यवस्थापन । अनुसूची-७ । (धारा ५७ को उपधारा (३), धारा १०९, धारा १६२ को उपधारा (४), धारा १९७ सँग सम्बन्धित) । संघ र प्रदेशको साझा अधिकारको सूची । क्र.सं. विषयहरु । १. फौजदारी तथा देवानी कार्यविधि र प्रमाण र शपथ (कानूनी मान्यता, सार्वजनिक कार्य र अभिलेख र न्यायिक प्रक्रिया) । २. आवश्यक वस्तु तथा सेवाको आपूर्ति, वितरण, मूल्य नियन्त्रण, गुणस्तर र अनुगमन । ३. देशको सुरक्षासँग सम्बन्धित विषयमा निवारक नजरबन्द, कारागार तथा हिरासत व्यवस्थापन र शान्ति सुरक्षाको व्यवस्था । ४. एक प्रदेशबाट अर्को प्रदेशमा अभियुक्त, थुनुवा र कैदीको स्थानान्तरण । ५. पारिवारिक मामिला (विवाह, सम्पत्ति हस्तान्तरण, सम्बन्ध विच्छेद, लोपोन्मुख, टुहुरा, धर्मपुत्र, धर्मपुत्री उत्तराधिकार र संयुक्त परिवार) सम्बन्धी कानून । ६. सम्पत्ति प्राप्ति, अधिग्रहण र अधिकारको सृजना । ७. करार, सहकारी, साझेदारी र एजेन्सी सम्बन्धी । ८. टाट पल्टेको र दामासाही सम्बन्धी । ९. औषधि र विषादि । १०. योजना, परिवार नियोजन र जनसंख्या व्यवस्थापन । ११. सामाजिक सुरक्षा र रोजगारी, ट्रेड युनियन, औद्योगिक विवादको समाधान, श्रमिकका हक, अधिकार र विवाद सम्बन्धी कार्य । १२. कानून व्यवसाय, लेखापरीक्षण, इन्जिनियरिङ, चिकित्सा, आयुर्वेद चिकित्सा, पशु चिकित्सा, आमी र अन्य पेशा । १३. प्रदेश सीमा नदी, जलमार्ग, वातावरण संरक्षण, जैविक विविधता । १४. सञ्चार माध्यम सम्बन्धी । १५. उद्योग तथा खनिज र भौतिक पूर्वाधार । १६. क्यासिनो, चिट्ठा । १७. प्राकृतिक तथा गैर प्राकृतिक विपद् पूर्व तयारी, उद्धार तथा राहत र पुनर्लाभ । १८. पर्यटन, खानेपानी तथा सरसफाइ । १९. चलचित्र, सिनेमा हल, खेलकूद । २०. बीमा व्यवसाय सञ्चालन र व्यवस्थापन । २१. गरीबी निवारण र औद्योगिकीकरण । २२. वैज्ञानिक अनुसन्धान, विज्ञान प्रविधि र मानव संसाधन विकास । २३. अन्तरप्रादेशिक रूपमा फैलिएको जंगल, हिमाल, वन संरक्षण क्षेत्र जल उपयोग । २४. भूमि नीति र सो सम्बन्धी कानून । २५. रोजगारी र बेरोजगार सहायता । अनुसूची-८ । (धारा ५७ को उपधारा (४), धारा २१४ को उपधारा (२), धारा २२१ को उपधारा (२) र धारा २२६ को उपधारा (१) सँग सम्बन्धित) । स्थानीय तहको अधिकारको सूची । क्र.सं विषयहरू । १. नगर प्रहरी । २. सहकारी संस्था । ३. एफ. एम सञ्चालन । ४. स्थानीय कर (सम्पत्ति कर, घर बहाल कर, घर जग्गा रजिष्ट्रेसन शुल्क, सवारी साधन कर), सेवा शुल्क दस्तुर, पर्यटन शुल्क, विज्ञापन कर, व्यवसाय कर, भूमिकर (मालपोत), दण्ड जरिवाना, मनोरञ्जन कर, मालपोत संकलन । ५. स्थानीय सेवाको व्यवस्थापन । ६. स्थानीय तथ्याङ्क र अभिलेख संकलन । ७. स्थानीय स्तरका विकास आयोजना तथा परियोजनाहरू । ८. आधारभूत र माध्यमिक शिक्षा । ९. आधारभूत स्वास्थ्य र सरसफाइ । १०. स्थानीय बजार व्यवस्थापन, वातावरण संरक्षण र जैविक विविधता । ११. स्थानीय सडक, ग्रामीण सडक, कृषि सडक, सिँचाइ । १२. गाउँ सभा, नगर सभा, जिल्ला सभा, स्थानीय अदालत, मेलमिलाप र मध्यस्थताको व्यवस्थापन । १३. स्थानीय अभिलेख व्यवस्थापन । १४. घर जग्गा धनी पुर्जा वितरण । १५. कृषि तथा पशुपालन, कृषि उत्पादन व्यवस्थापन, पशु स्वास्थ्य, सहकारी । १६. ज्येष्ठ नागरिक, अपाङ्गता भएका व्यक्ति र अशक्तहरूको व्यवस्थापन ।
नेपालको_संविधान
Constitution of Nepal

१२. गाउँ सभा, नगर सभा, जिल्ला सभा, स्थानीय अदालत, मेलमिलाप र मध्यस्थताको व्यवस्थापन । १३. स्थानीय अभिलेख व्यवस्थापन । १४. घर जग्गा धनी पुर्जा वितरण । १५. कृषि तथा पशुपालन, कृषि उत्पादन व्यवस्थापन, पशु स्वास्थ्य, सहकारी । १६. ज्येष्ठ नागरिक, अपाङ्गता भएका व्यक्ति र अशक्तहरूको व्यवस्थापन । १७. बेरोजगारको तथ्याङ्क संकलन । १८. कृषि प्रसारको व्यवस्थापन, सञ्चालन र नियन्त्रण । १९. खानेपानी, साना जलविद्युत आयोजना, वैकल्पिक ऊर्जा । २०. विपद व्यवस्थापन । २१. जलाधार, वन्यजन्तु, खानी तथा खनिज पदार्थको संरक्षण । २२. भाषा, संस्कृति र ललितकलाको संरक्षण र विकास । अनुसूची-९ । (धारा ५७ को उपधारा (५), धारा १०९, धारा १६२ को उपधारा (४), धारा १९७, धारा २१४ को उपधारा (२), धारा २२१ को उपधारा (२) र धारा २२६ को उपधारा (१) सँग सम्बन्धित) । संघ, प्रदेश र स्थानीय तहको अधिकारको साझा सूची । क्र.सं विषयहरू । १. सहकारी । २. शिक्षा, खेलकूद र पत्रपत्रिका । ३. स्वास्थ्य । ४. कृषि । ५. विद्युत, खानेपानी, सिँचाइ जस्ता सेवाहरू । ६. सेवा शुल्क, दस्तुर, दण्ड जरिवाना तथा प्राकृतिक स्रोतबाट प्राप्त रोयल्टी, पर्यटन शुल्क । ७. वन, जंगल, वन्यजन्तु, चराचुरुंगी, जल उपयोग, वातावरण, पर्यावरण तथा जैविक विविधता । ८. खानी तथा खनिज । ९. विपद व्यवस्थापन । १०. सामाजिक सुरक्षा र गरिबी निवारण । ११. व्यक्तिगत घटना, जन्म, मृत्यु, विवाह र तथ्याङ्क । १२. पुरातत्व, प्राचीन स्मारक र संग्रहालय । १३. सुकुम्बासी व्यवस्थापन । १४. प्राकृतिक स्रोतबाट प्राप्त रोयल्टी । १५. सवारी साधन अनुमति ।
शिक्षा_ऐन_२०२८
Education Act, 1971

शिक्षा ऐन, २०२८ । लालमोहर र प्रकाशन मिति । २०२८ । ५ । २४ । संशोधन गर्ने ऐन । १. शिक्षा (पहिलो संशोधन) ऐन, २०३३ २०३३ । ७ । ४ । २. शिक्षा (दोस्रो संशोधन) ऐन, २०३६ २०३६ । ८ । ५ । ३. शिक्षा (तेस्रो संशोधन) ऐन, २०३७ २०३७ । ५ । २६ । ४. केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०४१ २०४१ । ७ । २७ । ५. न्याय प्रशासन सुधार (चौथो संशोधन) ऐन, २०४३ २०४३ । ७ । २४ । ६. शिक्षा (चौथो संशोधन) ऐन, २०४५ २०४५ । ७ । १० । ७. शिक्षा (पाँचौं संशोधन) ऐन, २०४९ २०४९ । ७ । १३ । ८. शिक्षा (छैटौं संशोधन) ऐन, २०५५ २०५५ । १ । ०१ । ९. शिक्षा (सातौं संशोधन) ऐन, २०५८ २०५८ । १० । २५ । प्रमाणीकरण र प्रकाशन मिति । १०. यो ऐन सम्बत २०६३ साल साउन १७ गतेदेखि लागू भएको । शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ २०६३ । ९ । १४ । ११. यो ऐन सम्बत २०६४ साल जेठ १५ गतेदेखि लागू भएको । गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ २०६६ । १० । ७ । १२. केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्न बनेको ऐन, २०७२ २०७२ । ११ । १३ । १३. शिक्षा (आठौं संशोधन) ऐन, २०७३ २०७३ । ३ । १५ । १४. यो ऐन सम्बत २०७५ साल भदौ १ गतेदेखि प्रारम्भ भएको । केही नेपाल कानूनलाई संशोधन, एकीकरण, समायोजन र खारेज गर्ने ऐन, २०७४ २०७४ । ६ । ३० । १५. शिक्षा (नवौं संशोधन) ऐन, २०७४ २०७४ । ७ । ६ । १६. केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्न बनेको ऐन, २०७५ २०७५ । ११ । १९ । २०२८ सालको ऐन नं. ८ । गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको । राष्ट्रिय शिक्षा पद्धतिको योजना अनुरूप विद्यालयहरूमा दिइने शिक्षाको व्यवस्था गर्न बनेको ऐन । प्रस्तावना : आठौं संशोधनद्वारा संशोधित । राष्ट्रिय विकासको लागि आवश्यक जनशक्ति तयार गर्न संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक व्यवस्था अनुकूल सर्वसाधारण जनताको सदाचार, शिष्टाचार र नैतिकता कायम राख्न मुलुकभित्र स्थापना हुने तथा स्थापना भई सञ्चालन भइरहेका विद्यालयको व्यवस्थापनमा सुधार गर्दै गुणस्तरीय शिक्षाको विकास गर्न वाञ्छनीय भएकाले, । श्री ५ महाराजाधिराज महेन्द्र वीर विक्रम शाहदेवबाट राष्ट्रिय पञ्चायतको सल्लाह र सहमतिले यो ऐन बनाइबक्सेको छ । १. संक्षिप्त नाम, विस्तार र प्रारम्भ: (१) यस ऐनको नाम “शिक्षा ऐन, २०२८” रहेको छ । (२) यो ऐन नेपाल गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको । भर लागू हुनेछ । (३) यो ऐन नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा प्रकाशन गरी तोकेको क्षेत्रमा तोकेको मितिदेखि प्रारम्भ हुनेछ । यो ऐन मन्त्रालयले देहायका मितिदेखि देहायका जिल्लामा लागू गरेको छ :- । मिति लागू भएका जिल्ला । २०२८ । ७ । १५ चितवन, कास्की, । २०२९ । ६ । १५ दाङ, बाँके, बाग्लुङ, रुपन्देही, धनुषा, काभ्रे, सप्तरी, धनकुटा, मोरङ, झापा, जुम्ला, कैलाली, कञ्चनपुर । २०३० । ७ । १ इलाम, पाँचथर, ताप्लेजुङ, तेह्रथुम, संखुवासभा, सुनसरी, सिन्धुपाल्चोक, काठमाडौँ, भक्तपुर, ललितपुर, गोरखा, मनाङ, लमजुङ, तनहुँ, स्याङजा, सुर्खेत । २०३१ । ६ । २१ सोलुखुम्बु, ओखलढुङ्गा, खोटाङ, भोजपुर, उदयपुर, सिराहा, दोलखा, रामेछाप, सिन्धुली, सर्लाही, महोत्तरी, नुवाकोट, मुस्ताङ, म्याग्दी, पर्वत, गुल्मी, अर्घाखाँची, पाल्पा, नवलपरासी, कपिलवस्तु । २०३२ । ६ ।
शिक्षा_ऐन_२०२८
Education Act, 1971

२०३१ । ६ । २१ सोलुखुम्बु, ओखलढुङ्गा, खोटाङ, भोजपुर, उदयपुर, सिराहा, दोलखा, रामेछाप, सिन्धुली, सर्लाही, महोत्तरी, नुवाकोट, मुस्ताङ, म्याग्दी, पर्वत, गुल्मी, अर्घाखाँची, पाल्पा, नवलपरासी, कपिलवस्तु । २०३२ । ६ । २० दार्चुला, बैतडी, डडेलधुरा, बझाङ, बाजुरा, अछाम, बारा, पर्सा, रौतहट, मकवानपुर, रसुवा, धादिङ, डोल्पा, प्युठान, सल्यान, रुकुम, रोल्पा, तित्रिकोट, मुगु, हुम्ला, बर्दिया, दैलेख, जाजरकोट, डोटी । २. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस ऐनमा,- । (क) सातौं संशोधनद्वारा संशोधित । “पूर्व प्राथमिक विद्यालय” भन्नाले चार वर्ष उमेर पूरा गरेका बालबालिकालाई एक वर्षको पूर्व प्रारम्भिक बाल शिक्षा दिने विद्यालय सम्झनु पर्छ । (ख) चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । “प्राथमिक शिक्षा” भन्नाले कक्षा एकदेखि कक्षा पाँचसम्म दिइने शिक्षा सम्झनु पर्छ । (ख१) आठौं संशोधनद्वारा संशोधित । “आधारभूत शिक्षा” भन्नाले प्रारम्भिक बाल शिक्षादेखि कक्षा आठसम्म दिइने शिक्षा सम्झनु पर्छ । (ग) चौथो संशोधनद्वारा झिकिएको । (घ) आठौं संशोधनद्वारा संशोधित । “माध्यमिक शिक्षा” भन्नाले कक्षा नौ देखि कक्षा बाह्रसम्म दिइने शिक्षा सम्झनु पर्छ । (घ१) आठौं संशोधनद्वारा संशोधित । “विशेष शिक्षा” भन्नाले दृष्टिबिहीन, बहिरा, अटिजम, बौद्धिक अपाङ्गता, सुस्त श्रवण वा अति अशक्त शारीरिक अपाङ्गता भएका बालबालिकालार्ई छुट्टै समूहमा राखी विशेष प्रकार र निश्चित माध्यमबाट दिइने शिक्षा सम्झनु पर्छ । (घक) आठौं संशोधनद्वारा थप । “समावेशी शिक्षा” भन्नाले देहायको शिक्षा सम्झनु पर्छ :- । (१) दृष्टिबिहीन, न्यून दृष्टिउक्त, बहिरा, सुस्त श्रवण, अटिजम, बौद्धिक, शारीरिक वा अन्य अपाङ्गता भएका बालबालिकालार्ई नियमित शैक्षिक पद्धतिको अधीनमा रही दिइने शिक्षा, । (२) सामाजिक, आर्थिक वा भौगोलिक कारणले पछाडि पारिएका व्यक्तिलाई विभेदहित वातावरणमादिइने शिक्षा । (घर) सातौं संशोधनद्वारा थप । “सामुदायिक विद्यालय” भन्नाले नेपाल सरकारबाट नियमित रुपमा अनुदान पाउने गरी अनुमति वा स्वीकृति प्राप्त विद्यालय सम्झनु पर्छ । (घ३) सातौं संशोधनद्वारा थप । “संस्थागत विद्यालय” भन्नाले नेपाल सरकारबाट नियमित रुपमा अनुदान नपाउने गरी अनुमति वा स्वीकृति प्राप्त विद्यालय सम्झनु पर्छ । (घ४) आठौं संशोधनद्वारा संशोधित । “आधारभूत विद्यालय” भन्नाले खण्ड (ख१) बमोजिम शिक्षा दिइने विद्यालय सम्झनु पर्छ । (घ५) आठौं संशोधनद्वारा थप । “विद्यालय शिक्षा” भन्नाले आधारभूत र माध्यमिक शिक्षा सम्झनु पर्छ । (घ६) आठौं संशोधनद्वारा थप । “बोर्ड” भन्नाले दफा ४क. बमोजिम गठित राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड सम्झनु पर्छ । (घ७) आठौं संशोधनद्वारा थप । “परिषद्” भन्नाले दफा ७क. बमोजिम गठित राष्ट्रिय शिक्षा परिषद् सम्झनु पर्छ । (ङ) सातौं संशोधनद्वारा संशोधित । “विद्यालय” भन्नाले सामुदायिक विद्यालय वा संस्थागत विद्यालय सम्झनु पर्छ । (ङ१) पाँचौं संशोधनद्वारा थप । “प्राथमिक विद्यालय” भन्नाले खण्ड (ख) बमोजिमको शिक्षा दिइने विद्यालय सम्झनु पर्छ । (ङ२) आठौं संशोधनद्वारा खारेज । (ङ३) आठौं संशोधनद्वारा संशोधित । “माध्यमिक विद्यालय” भन्नाले खण्ड (ख१) र (घ) वा खण्ड (घ) बमोजिमको शिक्षा दिइने विद्यालय सम्झनु पर्छ । (ङ४) आठौं संशोधनद्वारा खारेज । (च) “शिक्षक” भन्नाले विद्यालयको अध्यापक सम्झनु पर्छ र सो शब्दले प्रधानाध्यापक समेतलाई जनाउँछ ।
शिक्षा_ऐन_२०२८
Education Act, 1971

(ङ२) आठौं संशोधनद्वारा खारेज । (ङ३) आठौं संशोधनद्वारा संशोधित । “माध्यमिक विद्यालय” भन्नाले खण्ड (ख१) र (घ) वा खण्ड (घ) बमोजिमको शिक्षा दिइने विद्यालय सम्झनु पर्छ । (ङ४) आठौं संशोधनद्वारा खारेज । (च) “शिक्षक” भन्नाले विद्यालयको अध्यापक सम्झनु पर्छ र सो शब्दले प्रधानाध्यापक समेतलाई जनाउँछ । (च१) शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । “आयोग” भन्नाले दफा ११ख. बमोजिम गठन भएको सातौं संशोधनद्वारा झिकिएको । शिक्षक सेवा आयोग सम्झनु पर्छ । (च२) शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । “सचिवालय” भन्नाले आयोगको सचिवालय सम्झनु पर्छ । (च३) शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । “अध्यक्ष” भन्नाले आयोगको अध्यक्ष सम्झनु पर्छ । (च४) शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । “सदस्य” भन्नाले आयोगको सदस्य सम्झनु पर्छ र सो शब्दले आयोगको अध्यक्ष समेतलाई जनाउँछ । (च५) छैटौं संशोधनद्वारा थप । “अभिभावक” भन्नाले विद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीको अभिभावक भनी विद्यालयको अभिलेखमा जनिएको व्यक्ति सम्झनु पर्छ र सो शब्दले दफा १२ को प्रयोजनको लागि विद्यार्थीको बाबु, आमा, बाजे वा बज्यै र त्यस्ता अभिभावक नभएका विद्यार्थीको हकमा त्यस्तो विद्यार्थीलाई संरक्षकत्व प्रदान गर्ने व्यक्तिलाई समेत जनाउँछ । (च६) शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । “कर्मचारी” भन्नाले सामुदायिक विद्यालयमा कार्यरत शिक्षक बाहेकका अन्य कर्मचारी सम्झनु पर्छ । (छ) “माध्यमिक शिक्षा उत्तीर्ण परीक्षा” (स्कुल लिभिड सर्टिफिकेट एक्जामिनेसन) भन्नाले माध्यमिक शिक्षाको अन्त्यमा हुने परीक्षा सम्झनु पर्छ । (छ१) आठौं संशोधनद्वारा थप । “आधारभूत शिक्षा उत्तीर्ण परीक्षा” भन्नाले आधारभूत तहको अन्त्यमा हुने परीक्षा सम्झनु पर्छ । (ज) “तोकिएको” वा “तोकिए बमोजिम” भन्नाले यस ऐन अन्तर्गत बनेका केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०७५ द्वारा संशोधित । नियम वा विनियममा तोकिएको वा तोकिए बमोजिम सम्झनु पर्छ । (झ) दोस्रो संशोधनद्वारा थप । “अनुमति” भन्नाले नेपाल सरकारले स्थायी स्वीकृति र सहायता प्रदान गरिनसकेको कुनै तोकिएको ठाउँ वा क्षेत्रमा विद्यालय खोल्न वा कक्षा थप गर्न दिएको अस्थायी स्वीकृतिलाई जनाउँछ । (ञ) दोस्रो संशोधनद्वारा थप । “स्वीकृति” भन्नाले तोकिए बमोजिमको शर्त पुरा गरेको विद्यालयलाई नेपाल सरकारले दिएको स्थायी स्वीकृतिलाई जनाउँछ । (ट) दोस्रो संशोधनद्वारा थप । “आवासीय विद्यालय” भन्नाले नेपाल सरकारबाट आवासीय विद्यालयको रुपमा स्वीकृति प्रदान गरिएको विद्यालयलाई जनाउँछ । (ठ) सातौं संशोधनद्वारा संशोधित । “शैक्षिक गुठी” भन्नाले विद्यालय सञ्चालन गर्नका लागि कुनै व्यक्तिले नाफा नलिने उद्देश्यले स्थापना गरेको शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन, २०६३ द्वारा थप । सार्वजनिक वा निजी गुठी सम्झनु पर्छ । (ठ१) आठौं संशोधनद्वारा थप । “मन्त्रालय” भन्नाले शिक्षा मन्त्रालय सम्झनु पर्छ । (ठ२) आठौं संशोधनद्वारा थप ।
शिक्षा_ऐन_२०२८
Education Act, 1971

“शैक्षिक गुठी” भन्नाले विद्यालय सञ्चालन गर्नका लागि कुनै व्यक्तिले नाफा नलिने उद्देश्यले स्थापना गरेको शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन, २०६३ द्वारा थप । सार्वजनिक वा निजी गुठी सम्झनु पर्छ । (ठ१) आठौं संशोधनद्वारा थप । “मन्त्रालय” भन्नाले शिक्षा मन्त्रालय सम्झनु पर्छ । (ठ२) आठौं संशोधनद्वारा थप । “स्थायी आवासीय अनुमति” भन्नाले विदेशी मुलुकले कुनै शर्त तोकी वा सो मुलुकमा स्थायी रुपले बसोबास गर्न पाउने गरी नेपाली नागरिकलाई उपलब्ध गराएको डाइभर्सिटी इमिग्रेन्ट भिसा(डि.भी), परमानेन्ट रेजिडेन्टभिसा (पि.आर.) वा ग्रीन कार्ड सम्झनु पर्छ र सो शब्दले नेपाली नागरिकलाई विदेशमा स्थायी रुपमा बसोबास गर्न । दिएको जुनसुकै नामको स्थायी आवासीय अनुमतिलाई समेत जनाउँछ । ३. विद्यालय खोल्न अनुमति लिनु पर्ने : आठौँ संशोधनद्वारा संशोधित । (१) कुनै नेपाली नागरिकले शैक्षिक गुठी अन्तर्गत विद्यालय खोल्न चाहेमा तोकिएको विवरण खुलाई आधारभूत विद्यालयको लागि सम्बन्धित गाउँ शिक्षा समिति वा नगर शिक्षा समिति र माध्यमिक विद्यालयको लागि सम्बन्धित जिल्ला शिक्षा समितिको सिफारिस सहित तोकिएको अधिकारी समक्ष अनुमतिको लागि निवेदन दिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम निवेदन परेमा आठौँ संशोधनद्वारा संशोधित । मन्त्रालय वा तोकिएको अधिकारीले सो निवेदन उपर आवश्यक जाँचबुझ गर्नेछ र जाँचबुझ गर्दा विद्यालय खोल्न अनुमति दिन मनासिब देखिएमा तोकिएको शर्त बन्देज पालना गर्ने गरी अनुमति दिनेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम अनुमति लिई खोलिएको विद्यालयले तोकिएको शर्त बन्देज पालन गरेको देखिएमा आठौँ संशोधनद्वारा संशोधित । मन्त्रालय वा तोकिएको अधिकारीले स्वीकृति प्रदान गर्नेछ । शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । (४) यो दफा प्रारम्भ हुँदाका बखत कम्पनीको रुपमा सञ्चालनमा रहेका विद्यालयले चाहेमा कम्पनी खारेज गरी शैक्षिक गुठी अन्तर्गत विद्यालय सञ्चालन गर्न तोकिएको अधिकारी समक्ष निवेदन दिन सक्नेछ । (५) उपदफा (४) बमोजिम निवेदन परेमा तोकिएको अधिकारीले सो निवेदन उपर आवश्यक जाँचबुझ गर्नेछ र जाँचबुझ गर्दा निवेदन दिने विद्यालयको माग मनासिब देखिएमा माग बमोजिम विद्यालय सञ्चालन गर्न स्वीकृति दिनेछ । (६) उपदफा (२), (३) वा (५) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायका विद्यालयलाई शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । शैक्षिक गुठीको रुपमा सञ्चालन गर्न पाउने गरी अनुमति वा स्वीकृति दिइने छैन :- । (क) सरकारी वा सार्वजनिक भवनमा सञ्चालन भएको विद्यालय, । (ख) सरकारी वा सार्वजनिक जग्गामा भवन बनाई सञ्चालन भएको विद्यालय, । (ग) कुनै व्यक्ति वा संस्थाले विद्यालयको नाममा भवन वा जग्गा दान दातव्य दिएकोमा सो भवनमा वा त्यस्तो जग्गामा भवन बनाई सञ्चालन भएको विद्यालय । (७) उपदफा (२), (३) र (५) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि आफ्नै स्रोतबाट पूर्व प्राथमिक विद्यालय खोल्ने अनुमति वा स्वीकृति सम्बन्धित गाउँपालिका वा नगरपालिकाले दिनेछ । (क) आठौँ संशोधनद्वारा झिकिएको । (ख) आठौँ संशोधनद्वारा झिकिएको । शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप ।
शिक्षा_ऐन_२०२८
Education Act, 1971

(७) उपदफा (२), (३) र (५) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि आफ्नै स्रोतबाट पूर्व प्राथमिक विद्यालय खोल्ने अनुमति वा स्वीकृति सम्बन्धित गाउँपालिका वा नगरपालिकाले दिनेछ । (क) आठौँ संशोधनद्वारा झिकिएको । (ख) आठौँ संशोधनद्वारा झिकिएको । शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । (७ग) यस ऐन वा अन्य प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि शैक्षिक गुठी अन्तर्गत विद्यालय सञ्चालन गर्दा देहायका कुरामा देहाय बमोजिम गर्नु पर्नेछ:- । (क) शैक्षिक गुठी सञ्चालन गर्ने गुठी सञ्चालक (ट्रष्टी) सङ्गठित संस्थाको रुपमा हुनु पर्ने, । (ख) शैक्षिक गुठी सञ्चालन गर्दा सञ्चालक बोर्ड (ट्रष्टी) मा सार्वजनिक गुठी भए कम्तीमा पाँचजना र निजी गुठी भए कम्तीमा तीनजना सदस्य हुनु पर्ने, । (ग) शैक्षिक गुठीको आय व्ययको लेखा तोकिए बमोजिम खडा गरी मान्यता प्राप्त लेखापरीक्षकबाट लेखापरीक्षण गराउनु पर्ने, । (घ) शैक्षिक गुठीको तत्काल कायम रहेका गुठीका सञ्चालक (ट्रष्टी) ले आफ्नो जीवनकालमै वा शेषपछि गुठीयारको रुपमा काम गर्ने आफ्नो उत्तराधिकारी तोक्न सक्ने । तर सार्वजनिक शैक्षिक गुठीको हकमा त्यस्तो उत्तराधिकारी तोक्दा मन्त्रालयको स्वीकृति लिनु पर्नेछ । शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । (७घ) कुनै सामाजिक, परोपकारी वा कल्याणकारी संस्थाले मुनाफा नलिने उद्देश्य राखी विद्यालय सञ्चालन गर्न चाहेमा तोकिएको अधिकारीबाट स्वीकृति लिई सार्वजनिक शैक्षिक गुठी अन्तर्गत विद्यालय सञ्चालन गर्न सक्नेछ । शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । (७ङ) उपदफा (७घ) बमोजिम सञ्चालित विद्यालयले अध्यापन गराउनु पर्ने विषय, पालन गर्नु पर्ने शर्त तथा अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछन् । (८) उपदफा (१), (२) र (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै विदेशी शिक्षण संस्थासँग सम्बन्धन गर्ने गरी कसैलाई पनि विद्यालय खोल्न अनुमति वा स्वीकृति दिइने छैन । तर विदेशी शिक्षण संस्थासँग सम्बन्धन गरी विद्यालय खोल्ने सम्बन्धमा शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । मन्त्रालयसँग सम्झौता भएमा वा त्यसरी विद्यालय खोल्न कूटनैतिक नियोगबाट सिफारिस भएमा आठौँ संशोधनद्वारा संशोधित । मन्त्रालयले शर्त तोकी विद्यालय खोल्न अनुमति वा स्वीकृति दिन सक्नेछ । त्यसरी विद्यालय खोल्नको लागि शिक्षा तथा खेलकुद सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । मन्त्रालय समक्ष सिधै निवेदन दिन सकिनेछ । (९) उपदफा (८) बमोजिम अनुमति वा स्वीकृति प्राप्त विद्यालयले शर्त बमोजिम विद्यालय सञ्चालन नगरेमा आठौँ संशोधनद्वारा संशोधित । मन्त्रालयले जुनसुकै बखत त्यस्तो विद्यालय बन्द गर्न सक्नेछ । (१०) उपदफा (८) बमोजिम अनुमति वा स्वीकृति प्राप्त विद्यालयको सम्बन्धमा यस ऐन बमोजिमको अन्य व्यवस्था लागू हुने छैन । ४. विद्यालयको सञ्चालन : विद्यालयको सञ्चालन तोकिए बमोजिम हुनेछ । ४क. बोर्डको गठन : आठौँ संशोधनद्वारा थप । (१) माध्यमिक शिक्षा परीक्षाको सञ्चालन, समन्वय र व्यवस्थापन गर्न एक राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड रहनेछ । (२) बोर्डको गठन देहाय बमोजिम हुनेछ:- ।
शिक्षा_ऐन_२०२८
Education Act, 1971

४. विद्यालयको सञ्चालन : विद्यालयको सञ्चालन तोकिए बमोजिम हुनेछ । ४क. बोर्डको गठन : आठौँ संशोधनद्वारा थप । (१) माध्यमिक शिक्षा परीक्षाको सञ्चालन, समन्वय र व्यवस्थापन गर्न एक राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड रहनेछ । (२) बोर्डको गठन देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) मान्यता प्राप्त विश्वविद्यालयबाट कम्तीमा स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेको र शिक्षा तथा परीक्षा सम्बन्धी क्षेत्रमा कम्तीमा बाह्र वर्षको अनुभव प्राप्त व्यक्तिहरुमध्येबाट नेपाल सरकारले नियुक्त गरेको व्यक्ति - अध्यक्ष । (ख) मन्त्रालयको सचिव - उपाध्यक्ष । (ग) मन्त्रालयको सहसचिव (विद्यालय शिक्षा हेर्ने) - सदस्य । (घ) महानिर्देशक, शिक्षा विभाग - सदस्य । (ङ) कार्यकारी निर्देशक, पाठ्यक्रम विकास केन्द्र - सदस्य । (च) सदस्य-सचिव, प्राविधिक शिक्षा तथा व्यावसायिक तालीम परिषद् - सदस्य । (छ) परीक्षा नियन्त्रक, त्रिभुवन विश्वविद्यालय - सदस्य । (ज) प्राध्यापन, शिक्षा प्रशासन र परीक्षा क्षेत्रमा कम्तीमा दश वर्षको अनुभव प्राप्त गरी विशेषज्ञता हासिल गरेका व्यक्तिहरुमध्येबाट बोर्डले मनोनित गरेका कम्तीमा दुईजना महिला सहित तीनजना - सदस्य । (झ) सामुदायिक तथा संस्थागत माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापकहरुमध्येबाट कम्तीमा एकजना महिला सहित मन्त्रालयले मनोनित गरेका दुईजना -सदस्य । (ञ) नेपाल शिक्षा सेवाको राजपत्रांकित प्रथम श्रेणीको अधिकृत वा बोर्डको वरिष्ठ कर्मचारीहरुमध्येबाट मन्त्रालयले तोकेको कर्मचारी -सदस्य-सचिव । (३) बोर्डको अध्यक्षको नियुक्तिको लागि नेपाल सरकारलाई सिफारिस गर्न लोक सेवा आयोगको अध्यक्षको अध्यक्षतामा ख्यातिप्राप्त शिक्षाविद्हरु मध्येबाट कम्तीमा एकजना महिला सहित मन्त्रालयले मनोनयन गरेका दुईजना सदस्य रहेको एक सिफारिस समिति गठन गर्नेछ र सो समितिले सिफारिस गरेको व्यक्तिलाई नेपाल सरकारले बोर्डको अध्यक्षमा नियुक्ति गर्नेछ । (४) बोर्डका अध्यक्ष तथा मनोनित सदस्यको पदावधि चार वर्षको हुनेछ । (५) उपदफा (४) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बोर्डको अध्यक्ष वा मनोनित सदस्यले आफ्नो पदीय जिम्मेवारी इमान्दारीपूर्वक पूरा नगरेको भनी तोकिए बमोजिमको समितिको सिफारिसमा अध्यक्षको हकमा नेपाल सरकारले र सदस्यको हकमा मन्त्रालयले निजलाई जुनसुकै बखत पदबाट हटाउन सक्नेछ । तर त्यसरी पदबाट हटाउनु अघि निजलाई आफ्नो सफाई पेश गर्ने मनासिब मौकाबाट बञ्चित गरिने छैन । (६) बोर्डको बैठक सम्बन्धी कार्यविधि तोकिए बमोजिम हुनेछ । ४ख. बोर्ड स्वशासित र संगठित संस्था हुने : आठौँ संशोधनद्वारा थप । (१) बोर्ड अविच्छिन्न उत्तराधिकारवाला एक स्वशासित र संगठित संस्था हुनेछ । (२) बोर्डका सबै काम कारबाहीको निमित्त आफ्नो एउटा छुट्टै छाप हुनेछ । (३) बोर्डले व्यक्ति सरह चल अचल सम्पत्ति प्राप्त गर्न, उपभोग गर्न, बेचबिखन गर्न र अन्य किसिमले व्यवस्था गर्न सक्नेछ । (४) बोर्डले व्यक्ति सरह नालिस उजूर गर्न र बोर्ड उपर पनि सोही नामबाट नालिस उजूर लाग्न सक्नेछ । (५) बोर्डले व्यक्ति सरह करार गर्न, करार बमोजिमको अधिकार प्रयोग गर्न तथा दायित्व निर्वाह गर्न सक्नेछ । ४ग. बोर्डको काम, कर्तव्य र अधिकार : आठौँ संशोधनद्वारा थप । बोर्डको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ :- । (क) मन्त्रालयले स्वीकृत गरेको परीक्षासम्बन्धी नीतिको अधीनमा रही बोर्डको नीति निर्धारण गरी कार्यान्वयन गर्ने, गराउने, ।