chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

परिच्छेद-६ । टिकट तथा अधिकारपत्र । २२. टिकट वा अधिकारपत्रबिना यात्रा गर्न नहुने: कसैले टिकट वा अधिकारपत्र नलिई रेल्वे प्लेटफर्ममा प्रवेश गर्न वा रेलबाट यात्रा गर्नु हुँदैन । २३. टिकट वा अधिकारपत्र जारी गर्ने: (१) रेलबाट यात्रा गर्न चाहने व्यक्तिलाई यात्रा बापत लाग्ने भाडा रकम बुझाएपछि बोर्डले टिकट जारी गर्नेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बोर्डले कुनै व्यक्तिले रेलबाट यात्रा गर्न भाडा तिर्नु नपर्ने गरी तोकिए बमोजिम अधिकारपत्र जारी गर्न सक्नेछ । (३) यात्रीले रेलबाट यात्रा गर्न लाग्ने भाडा तिरी टिकट खरिद गर्न वा सो प्रयोजनको लागि अधिकारपत्र प्राप्त गर्नु पर्नेछ । (४) बोर्डले यात्रीको सुविधाको लागि रेल्वे स्टेशनमा अटोमेटिक टिकट भेण्डिङ मेसिन स्थापना गरेको भए यात्रीले गन्तव्य स्टेशनसम्मको लाग्ने भाडा तिरी त्यस्तो मेसिनबाट टिकट लिन सक्नेछ । (५) रेल्वे टिकटको ढाँचा, रेल्वे सवारीको स्तर वा श्रेणी बोर्डले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । २४. यात्राको लागि इन्कार गर्न सकिने: (१) बोर्डले देहायको अवस्थाका कुनै व्यक्तिलाई रेलबाट यात्रा गर्न दिनको लागि इन्कार गर्न सक्नेछ:- । (क) नेपाल सरकार वा प्रदेश सरकारले सङ्क्रामक रोग सम्बन्धी प्रचलित कानून बमोजिम यात्रा गर्न रोक लगाएको कुनै रोग लागेको, । (ख) रेलबाट यात्रा गर्दा निजको स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पर्ने भनी चिकित्सकले सिफारिस गरेको, । (ग) मादक पदार्थ वा लागू औषधको सेवन गरेको कारण निजलाई यात्रामा समावेश गराउँदा निजबाट रेलमा अशान्ति मच्चिने वा अन्य यात्रीलाई हानि नोक्सानी वा असुविधा उत्पन्न हुन सक्ने सम्भावना भएको, । (घ) रेलको सुरक्षाको लागि खटिएका सुरक्षाकर्मी बाहेक अन्य हातहतियार बोकेको, वा । (ङ) रेल्वेको सम्पत्ति नोक्सानी गर्ने वा यात्रामा अवरोध पुर्याउने शङ्कास्पद क्रियाकलाप देखिएको । (२) उपदफा (१) को खण्ड (क) र (ख) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बोर्डले आवश्यकता अनुसार सो खण्डमा उल्लिखित व्यक्तिलाई अरु व्यक्तिबाट अलग्गै राखी यात्रा गर्न अनुमति दिन सक्नेछ । (३) उपदफा (१) को खण्ड (ग), (घ) वा (ङ) मा उल्लिखित कुनै व्यक्तिले रेलमा यात्रा गरेको पाइएमा टिकट जाँचकीले निजलाई जुनसुकै बखत नजिकको रेल्वे स्टेशनमा रेलबाट ओराल्न सक्नेछ । २५. निर्धारित बाटोबाट आवत-जावत गर्नु पर्ने: यात्रीले रेल वा रेल्वे स्टेशनमा आवत-जावत गर्दा सो प्रयोजनको लागि निर्धारित बाटोबाट मात्र आवत-जावत गर्नु पर्नेछ । २६. टिकट रद्द तथा रकम फिर्ता: रेलको टिकट रद्द गर्ने तथा रद्द गरिएको टिकटको भाडा बापतको रकम फिर्ता गर्ने सम्बन्धी व्यवस्था भाडा तथा शुल्क (ट्यारिफ) किताबमा उल्लेख गरे बमोजिम हुनेछ । २७. टिकट तथा अधिकारपत्र जाँच गर्ने: (१) बोर्डले रेलमा यात्रा गर्ने कुनै व्यक्तिले टिकट वा अधिकारपत्र प्रयोग गरी यात्रा गरे वा नगरेको सम्बन्धमा जाँच गर्न टिकट जाँचकीको व्यवस्था गर्नेछ । (२) यात्रीले रेलबाट यात्रा सुरु भएदेखि अन्त्य नभएसम्म टिकट वा अधिकारपत्र आफ्नो साथमा राख्नु पर्नेछ र टिकट जाँचकीले मागेको बखत त्यस्तो टिकट वा अधिकारपत्र तुरुन्त देखाउनु पर्नेछ । (३) विदेशीले रेलबाट यात्रा गर्दा टिकट वा अधिकारपत्रको अतिरिक्त राहदानी वा यात्रा अनुमतिपत्र (ट्राभल डकुमेन्ट) समेत आफ्नो साथमा राख्नु पर्नेछ ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

(३) विदेशीले रेलबाट यात्रा गर्दा टिकट वा अधिकारपत्रको अतिरिक्त राहदानी वा यात्रा अनुमतिपत्र (ट्राभल डकुमेन्ट) समेत आफ्नो साथमा राख्नु पर्नेछ । (४) उपदफा (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नेपालमा यात्रा गर्न भिसा आवश्यक नपर्ने विदेशी नागरिकको हकमा सम्बन्धित मुलुकको सरकारी निकायले जारी गरेको परिचयपत्र साथमा राखी रेलबाट यात्रा गर्न सकिनेछ । २८. भाडा असुल गर्ने: (१) टिकट जाँचकीले देहायको अवस्थामा रेलबाट यात्रा गर्ने व्यक्तिसँग भाडा बापत देहाय बमोजिमको रकम र टिकट वा अधिकारपत्र नलिए बापत लाग्ने भाडा बराबरको थप रकम तत्काल असुल गर्नेछ:- । (क) कुनै व्यक्तिले टिकट वा अधिकारपत्र नलिई वा प्रयोग भइसकेको टिकट वा अधिकारपत्र प्रयोग गरी यात्रा गरेको देखिएमा निजले यात्रा प्रारम्भ गरेको ठाउँदेखि निजको गन्तव्यसम्मको लाग्ने भाडा, । (ख) कुनै व्यक्तिले टिकट वा अधिकारपत्रमा उल्लिखित श्रेणीभन्दा माथिल्लो श्रेणीमा यात्रा गरेको देखिएमा निजले तिर्नु पर्ने वास्तविक भाडाध्ये निजले तिरेको वा अधिकारपत्र बमोजिम सुविधा पाएको भाडा कटाई बाँकी भाडा । (२) उपदफा (१) बमोजिम पूरा रकम नबुझाउने वा बुझाउन इन्कार गर्ने यात्रीलाई टिकट जाँचकीले जुनसुकै बखत रेल्वे स्टेशनमा रेलबाट ओराल्न सक्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम रेल्वे स्टेशनमा ओरालिएको यात्रीलाई टिकट जाँचकीले सुरक्षाकर्मीको जिम्मा लगाई सोको लिखित जानकारी स्टेशन प्रमुखलाई दिनु पर्नेछ । (४) उपदफा (३) बमोजिम प्राप्त भएको लिखित जानकारी जाँचबुझ गर्दा मनासिब देखिएमा स्टेशन प्रमुखले भाडा नतिर्ने यात्रीलाई भाडा तथा सो बराबरको थप रकम बुझाउन आदेश गरी भाडा रकमको पाँच गुणा रकम जरिवाना गर्न सक्नेछ । (५) उपदफा (४) बमोजिम स्टेशन प्रमुखले गरेको जरिवानामा चित्त नबुझ्ने व्यक्तिले सो निर्णय भएको मितिले पैंतीस दिनभित्र रेल्वे प्रशासक समक्ष उजुरी दिन सक्नेछ । (६) उपदफा (५) बमोजिम परेको उजुरीमा रेल्वे प्रशासकले गरेको निर्णय अन्तिम हुनेछ । परिच्छेद-७ । यात्रीगुण्टाको ढुवानी र क्षतिपूर्ति । २९. यात्रीगुण्टाको ढुवानी: (१) कुनै यात्रीले भाडा तथा शुल्क (ट्यारिफ) किताबमा उल्लेख गरिए बमोजिमको ढुवानी शुल्क तिरी बोर्डमा यात्रीगुण्टा दर्ता गरी रेलबाट यात्रीगुण्टा ढुवानी गराउन सक्नेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यात्रीले तोकिए बमोजिमको ढुवानी शुल्क नलाग्ने गरी छुट दिएका वस्तु ढुवानी शुल्क नतिरी यात्रीगुण्टाको रूपमा आफ्नो साथमा लैजान पाउनेछ । (३) उपदफा (१) र (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको कुनै वस्तु यात्रीगुण्टाको रूपमा ढुवानी गर्न सकिने छैन:- । (क) ढुवानीको लागि प्रचलित कानून बमोजिम प्रतिबन्ध लगाइएका मालसामान वा वस्तु, । (ख) बोर्डले रेल्वेबाट यात्रीगुण्टाको रूपमा ढुवानीको लागि खतरनाक भनी निर्धारण गरेको मालसामान वा वस्तु, । (ग) बोर्डले निर्धारण गरेको आकार र तौलभन्दा बढीको मालसामान वा वस्तु, । (घ) प्रचलित कानून बमोजिम भन्सार महसुल लाग्नेमा त्यस्तो महसुल नतिरिएको कारण सम्बन्धित निकायले ढुवानी गर्न रोक लगाएको मालसामान वा वस्तु, र । (ङ) तोकिए बमोजिमका जीवजन्तु वा अन्य वस्तु । (४) उपदफा (१) बमोजिम यात्रीगुण्टा दर्ता गर्दा बोर्डले निर्धारण गरे बमोजिमको ढाँचामा दर्ता रसिद जारी गर्नु पर्नेछ ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

(घ) प्रचलित कानून बमोजिम भन्सार महसुल लाग्नेमा त्यस्तो महसुल नतिरिएको कारण सम्बन्धित निकायले ढुवानी गर्न रोक लगाएको मालसामान वा वस्तु, र । (ङ) तोकिए बमोजिमका जीवजन्तु वा अन्य वस्तु । (४) उपदफा (१) बमोजिम यात्रीगुण्टा दर्ता गर्दा बोर्डले निर्धारण गरे बमोजिमको ढाँचामा दर्ता रसिद जारी गर्नु पर्नेछ । (५) उपदफा (४) बमोजिम जारी गर्ने दर्ता रसिदमा देहायका कुरा उल्लेख भएको हुनु पर्नेछ:- । (क) यात्रुगुन्टाको सङ्ख्या र सोको तौल, । (ख) ढुवानीको लागि यात्रुगुन्टा जिम्मा लिएको मिति र समय, । (ग) यात्रुगुन्टा चलान भएको र पुऱ्याउने स्थान वा स्टेशन, । (घ) यात्रुगुन्टा बुझाउनको लागि निर्धारण गरिएको मिति, र । (ङ) ढुवानी र शुल्क सम्बन्धी अन्य आवश्यक कुरा । (६) कुनै यात्रुले उपदफा (३) को खण्ड (क), (ख) वा (ङ) बमोजिमको कुनै वस्तु वा जीवजन्तु लुकाई छिपाई रेलबाट ढुवानी गरेको पाइएमा रेल्वे कर्मचारीले तत्कालै आउने अघिल्लो स्टेशनमा त्यस्ता यात्रु र वस्तु वा जीवजन्तु ओराली सो उपदफाको खण्ड (क) वा (ख) बमोजिमको त्यस्तो वस्तु ढुवानी गर्ने यात्रुलाई प्रचलित कानून बमोजिम कारबाहीको लागि सम्बन्धित अधिकारप्राप्त अधिकारीको जिम्मा लगाउनु पर्नेछ । ३०. यात्रुगुन्टा ढुवानीको लागि इन्कार गर्न सक्ने: दर्ता गरेको यात्रुगुन्टाको कुनै थानको प्याकिङ्ग त्रुटिपूर्ण भएको, राम्रोसँग प्याकिङ्ग नगरिएको वा क्षति भएको स्पष्ट देखिएमा बोर्डले त्यस्तो यात्रुगुन्टा ढुवानीका लागि इन्कार गर्न सक्नेछ । ३१. बोर्ड जिम्मेवार नहुने: यात्रुले बोर्ड समक्ष दर्ता नगरी आफ्नो साथमा लगेका यात्रुगुन्टा बोर्डका कर्मचारीको कारणबाट हानि नोक्सानी भएको अवस्थामा बाहेक अन्य कारणले भएको हानि नोक्सानी उपर बोर्ड जिम्मेवार हुने छैन । ३२. यात्रुगुन्टा सम्बन्धी दायित्व: (१) दर्ता भएको यात्रुगुन्टा ढुवानीको लागि स्वीकार गरिएको समयदेखि हस्तान्तरण नभएसम्म त्यस्तो यात्रुगुन्टा पूर्ण वा आंशिकरूपमा हराएको, क्षति भएको वा हस्तान्तरणमा ढिलाइ भएको सम्बन्धमा बोर्ड जवाफदेही हुनेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको कारणबाट यात्रुगुन्टा हराएमा, क्षति भएमा वा हस्तान्तरणमा ढिलाइ भएमा बोर्ड जवाफदेही हुने छैन:- । (क) यात्रुको गल्तीको कारणले, । (ख) बोर्डको गल्ती भएकोमा बाहेक यात्रुले दिएको आदेशको कारणले, । (ग) पूर्वघोषणा नगरिएका टुटफुट हुन सक्ने यात्रुगुन्टा भएको कारणले, वा । (घ) बोर्डको काबुबाहिरको परिस्थिति उत्पन्न भई त्यस्तो परिस्थितिबाट बचाउ गर्न नसकने कारणले । (३) उपदफा (२) मा उल्लिखित कुनै कारणबाट यात्रुगुन्टा हराएको, क्षति भएको वा हस्तान्तरण गर्नमा ढिलाइ भएको प्रमाण पुऱ्याउने भार बोर्डको हुनेछ । ३३. यात्रुगुन्टाको हस्तान्तरण: (१) यात्रुले दर्ता रसिद पेश गरी रकम बुझाउन बाँकी भए सो रकम बुझाएपछि मात्र स्टेशन प्रमुखले त्यस्तो यात्रुलाई यात्रुगुन्टा हस्तान्तरण गर्नेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै यात्रुले दर्ता रसिद प्रस्तुत गर्न नसकेको अवस्थामा कुनै यात्रुगुन्टा निजको हो भन्ने कुरामा स्टेशन प्रमुख विश्वस्त भए निजलाई त्यस्तो यात्रुगुन्टा हस्तान्तरण गर्न सकिनेछ ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

(२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै यात्रुले दर्ता रसिद प्रस्तुत गर्न नसकेको अवस्थामा कुनै यात्रुगुन्टा निजको हो भन्ने कुरामा स्टेशन प्रमुख विश्वस्त भए निजलाई त्यस्तो यात्रुगुन्टा हस्तान्तरण गर्न सकिनेछ । ३४. यात्रुगुन्टा हराएको मानिने: (१) कुनै यात्रुले दर्ता भएको आफ्नो यात्रुगुन्टा पाउनको लागि सम्बन्धित स्टेशन प्रमुख समक्ष अनुरोध गरेको मितिले सात दिनभित्र त्यस्तो यात्रुगुन्टा निजलाई हस्तान्तरण नगरेमा वा कुनै अधिकारप्राप्त अधिकारीको जिम्मा नलगाएमा त्यस्तो यात्रुगुन्टा हराएको मानिनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम हराएको पन्ध्र दिनभित्र यात्रुगुन्टा पाइएमा स्टेशन प्रमुखले सम्बन्धित यात्रुलाई तुरुन्त सूचना दिई त्यस्तो यात्रुगुन्टा बुझाउनु पर्नेछ । त्यसरी यात्रुगुन्टा बुझाएकोमा सो यात्रुले यात्रुगुन्टा बापत कुनै क्षतिपूर्ति लिएको भए सो रकम फिर्ता गर्नु पर्नेछ । (३) यात्रा गरेको मितिले तीस दिनभित्र सम्बन्धित यात्रुले यात्रुगुन्टा माग गर्न नआएमा तोकिएको प्रक्रिया पूरा गरी त्यस्तो यात्रुगुन्टामा बोर्डको स्वामित्व कायम गर्न सकिनेछ । ३५. यात्रुगुन्टा हराए, क्षति भए वा हस्तान्तरण गर्न ढिलाइ भए बापतको क्षतिपूर्ति: (१) कुनै यात्रुगुन्टा पूरै वा आंशिकरूपमा हराएमा वा क्षति भएमा सो बापत बोर्डले सम्बन्धित व्यक्तिलाई तिर्नु पर्ने क्षतिपूर्ति देहाय बमोजिम हुनेछ :- । (क) यात्रुगुन्टाको मूल्य घोषणा गरी ढुवानी गरेकोमा घोषित मूल्यको आधारमा, । (ख) खण्ड (क) बमोजिम मूल्य घोषणा नगरिएकोमा त्यस्तो यात्रुगुन्टाको गन्तव्य स्थानको प्रचलित बजार मूल्यको आधारमा, र । (ग) खण्ड (ख) बमोजिम गन्तव्य स्थानको प्रचलित बजार मूल्य खुल्न नसकेमा त्यस्तो यात्रुगुन्टाको वास्तविक मूल्यको आधारमा । (२) उपदफा (१) को खण्ड (ख) वा (ग) बमोजिम मूल्य निर्धारण गर्दा त्यस्तो यात्रुगुन्टा दर्ता गर्दाको अवस्थामा रहेको यात्रुगुन्टाको किसिम र गुणस्तरलाई समेत आधार मानिनेछ । (३) कुनै यात्रुगुन्टा हराइ वा क्षति भई बोर्डले सोको क्षतिपूर्ति तिर्नु पर्ने भएमा उपदफा (१) मा उल्लिखित क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराई हराएको वा क्षति भएको यात्रुगुन्टाको ढुवानी शुल्क र अन्य शुल्क लिएको भए सो समेत फिर्ता गर्नु पर्नेछ । (४) कुनै यात्रुगुन्टाको हस्तान्तरण गर्नमा ढिलाइ भएको कारणले कुनै नोक्सानी वा क्षति हुन गएमा बोर्डले त्यस्तो यात्रुगुन्टाको क्षति बराबरको रकम सम्बन्धित व्यक्तिलाई तिर्नु पर्नेछ । (५) कुनै यात्रुगुन्टाको आंशिक क्षति भएको र हस्तान्तरणमा ढिलाइ समेत भएकोमा यात्रुगुन्टामा भएको क्षति वा ढिलाइको आधारमा क्षतिपूर्ति दाबी गर्न सकिनेछ । (६) काबुबाहिरको परिस्थितिमा बाहेक अन्य अवस्थामा यात्रुगुन्टा दर्ता रसिदमा उल्लिखित मितिभित्र सम्बन्धित स्टेशन प्रमुखले यात्रुगुन्टा हस्तान्तरण नगरी ढिलाइ गरेमा यात्रुगुन्टाको हस्तान्तरण गर्न जति दिन ढिलाइ भएको हो सो दिनदेखि यात्रुगुन्टाको प्रतिकिलो पचास रुपैयाँका दरले हुन आउने रकम क्षतिपूर्ति बापत सम्बन्धित व्यक्तिलाई दिनु पर्नेछ । तर यात्रुगुन्टा दर्ता गर्ने व्यक्ति यात्रुगुन्टा बुझाउनको लागि निर्धारित मितिभित्र त्यस्तो यात्रुगुन्टा बुझ्न नआएमा निजलाई त्यस्तो क्षतिपूर्तिको रकम बुझाउनु पर्ने छैन ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

तर यात्रुगुन्टा दर्ता गर्ने व्यक्ति यात्रुगुन्टा बुझाउनको लागि निर्धारित मितिभित्र त्यस्तो यात्रुगुन्टा बुझ्न नआएमा निजलाई त्यस्तो क्षतिपूर्तिको रकम बुझाउनु पर्ने छैन । ३६. वास्तविक मूल्यको आधारमा क्षतिपूर्ति दिनु पर्ने: (१) यस परिच्छेदमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि दर्ता भएको कुनै यात्रुगुन्टा बोर्डको कुनै अधिकारीको बदनियत वा लापरबाहीबाट हराएमा, क्षति भएमा वा हस्तान्तरणमा ढिलाइ भएमा बोर्डले यात्रुगुन्टाको वास्तविक मूल्य बराबरको रकम क्षतिपूर्तिको रूपमा सम्बन्धित व्यक्तिलाई दिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम दिइएको क्षतिपूर्ति रकम बदनियत वा लापरबाही गर्ने अधिकारीबाट बोर्डले असुल गर्न सक्नेछ । ३७. यात्रुगुन्टाको क्षतिपूर्तिको लागि निवेदन दिनु पर्ने: (१) यस परिच्छेद बमोजिम क्षतिपूर्ति माग गर्ने व्यक्तिले यात्रुगुन्टा दर्ता गरी ढुवानीको लागि बोर्डलाई जिम्मा लगाएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र देहायको कुनै स्थान मार्फत रेल्वे प्रशासक समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ:- । (क) यात्रुगुन्टा जिम्मा लगाइएको रेल्वे स्टेशन, । (ख) यात्रुगुन्टा पुग्नु पर्ने रेल्वे स्टेशन, वा । (ग) बोर्डको केन्द्रीय कार्यालय । (२) उपदफा (१) बमोजिम निवेदन प्राप्त भएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र रेल्वे प्रशासकले निर्णय गरिसक्नु पर्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम रेल्वे प्रशासकले गरेको निर्णय उपर चित्त नबुझ्ने व्यक्तिले सो निर्णय भएको मितिले पैंतीस दिनभित्र सम्बन्धित जिल्ला अदालतमा पुनरावेदन दिन सकिनेछ । परिच्छेद-८ । मालसामानको ढुवानी र क्षतिपूर्ति । ३८. ढुवानी गरिने मालसामानको विवरणपत्र पेश गर्नु पर्ने: (१) रेलबाट मालसामान ढुवानी गर्न चाहने प्रेषकले बोर्डद्वारा निर्धारित ढाँचामा विवरणपत्र भरी सम्बन्धित स्टेशन प्रमुख समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको विवरणपत्र प्रेषकले स्पष्टरूपमा भर्नु पर्नेछ र स्पष्टरूपमा विवरणपत्र नभरेको कारणबाट उत्पन्न हुने परिणामप्रति बोर्ड जवाफदेही हुने छैन । (३) उपदफा (१) बमोजिम विवरणपत्रमा उल्लेख गरेका मालसामान दुरुस्त भए वा नभएको सम्बन्धमा स्टेशन प्रमुखले प्रेषकको रोहबरमा तत्काल जाँचबुझ गर्नु, गराउनु पर्नेछ । (४) उपदफा (३) बमोजिम जाँचबुझ गर्दा कुनै मालसामान निषेधित हो वा होइन भन्ने विषयमा शङ्का उत्पन्न भएमा स्टेशन प्रमुखले त्यस्तो मालसामानको परीक्षण गर्नको लागि सम्बन्धित निकायमा पठाउनु पर्नेछ र त्यसरी परीक्षण गर्दा लागेको खर्च प्रेषकले व्यहोर्नु पर्नेछ । (५) उपदफा (४) बमोजिम परीक्षण गर्दा कुनै मालसामान निषेधित मालसामान भएको प्रमाणित भएमा स्टेशन प्रमुखले सम्बन्धित व्यक्तिलाई प्रचलित कानून बमोजिम कारबाहीको लागि सो मालसामान सहित सम्बन्धित निकायको जिम्मा लगाउनु पर्नेछ । ३९. ढुवानीको लागि मालसामान स्वीकार गर्ने: (१) प्रचलित कानून बमोजिम ढुवानीको लागि निषेध गरिएको बाहेकका अन्य मालसामान वा वस्तु स्टेशन प्रमुखले ढुवानीको लागि स्वीकार गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम ढुवानीको लागि मालसामान स्वीकार गरेपछि बोर्डद्वारा निर्धारित ढाँचामा रेल्वे रसिद दिनु पर्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिमको रेल्वे रसिदमा देहायका कुरा समेत उल्लेख गर्नु पर्नेछ:- । (क) प्रेषकको पूरा नाम, थर, ठेगाना र सम्पर्क नम्बर, । (ख) मालसामानको विवरण, ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

(२) उपदफा (१) बमोजिम ढुवानीको लागि मालसामान स्वीकार गरेपछि बोर्डद्वारा निर्धारित ढाँचामा रेल्वे रसिद दिनु पर्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिमको रेल्वे रसिदमा देहायका कुरा समेत उल्लेख गर्नु पर्नेछ:- । (क) प्रेषकको पूरा नाम, थर, ठेगाना र सम्पर्क नम्बर, । (ख) मालसामानको विवरण, । (ग) मालसामानको तौल र तौल खुल्न नसकेमा अन्य जानकारी, । (घ) वागन लोडभन्दा घटी भएको मालसामानको हकमा प्याकेजको सङ्ख्या र प्याकिङ्गको विवरण, । (ङ) विवरणपत्रसँग संलग्न गरिएका कागजातको फेहरिस्त, । (च) गन्तव्य स्टेशनको नाम, । (छ) प्रापकको पूरा नाम, थर, ठेगाना र सम्पर्क नम्बर, र । (ज) अन्य आवश्यक कुराहरू । (४) मालसामानको ढुवानीको लागि आवश्यकता अनुसार एउटै वा छुट्टाछुट्टै रेल्वे रसिद जारी गर्न सकिनेछ । ४०. रेल्वे रसिदमा क्षतिको सङ्केत गर्नु पर्ने: स्पष्टरूपमा क्षतिग्रस्त देखिने मालसामान ढुवानीको लागि स्वीकार गर्दा त्यस्तो मालसामानको अवस्था रेल्वे रसिदमा उल्लेख गर्नु पर्नेछ । ४१. वागनको एक्सेल वजन निर्धारण गर्न सक्ने: (१) बोर्डले वागनको अधिकतम एक्सेल वजन निर्धारण गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम निर्धारित अधिकतम एक्सेल वजनभन्दा बढी हुने गरी बोर्डले कुनै मालसामान रेलमा राखी ढुवानी गर्नु हुँदैन । ४२. मालसामानको मूल्य घोषणा गरी ढुवानी गर्न सकिने: (१) कुनै मालसामानको मूल्य रेल्वे रसिदमा घोषणा गरी ढुवानी गर्न सकिनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम मालसामानको मूल्य घोषणा गरी ढुवानी गराएको अवस्थामा सो बापतको ढुवानी शुल्क भाडा तथा शुल्क (ट्यारिफ) किताबमा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ । ४३. ढुवानी तथा अन्य शुल्क बुझाउनु पर्ने: (१) प्रेषकले मालसामान ढुवानी गरे बापत लाग्ने ढुवानी शुल्क बोर्डलाई बुझाउनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम प्रेषकले बुझाउनु पर्ने ढुवानी शुल्क नबुझाई बाँकी रहेको अवस्थामा त्यस्तो ढुवानी शुल्क प्रापकले बुझाउनु पर्नेछ । (३) प्रापक जिम्मेवार हुनु पर्ने कारणबाट उत्पन्न विलम्ब शुल्क तथा गोदाम बापत वा कुनै मालसामान तौल गर्दा लाग्ने शुल्क प्रापकले बुझाउनु पर्नेछ । ४४. प्रेषक जिम्मेवार हुने: (१) बोर्डको कुनै कर्मचारीको गलत कार्य वा त्रुटिले बाहेक कुनै कागजात नभएको वा अपर्याप्त भएको कारणबाट हुन जाने हानि नोक्सानीप्रति प्रेषक स्वयं जिम्मेवार हुनेछ । (२) कुनै मालसामान प्याकिङ्ग नगरिएको वा राम्रोसँग प्याकिङ्ग नगरिएको कारणबाट उत्पन्न हुने परिणामको लागि प्रेषक जिम्मेवार हुनेछ र सोको कारणबाट रेल्वेमा कुनै हानि नोक्सानी हुन गएमा त्यस्तो हानि नोक्सानीको क्षतिपूर्ति समेत प्रेषकले व्यहोर्नु पर्नेछ । ४५. मालसामानको हस्तान्तरण: (१) गन्तव्य स्थानमा मालसामान पुगेपछि प्रापकले रेल्वे रसिद पेश गरी सम्बन्धित स्टेशनबाट मालसामान लिन सक्नेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्रापकले रेल्वे रसिद पेश गर्न नसकेको अवस्थामा सम्बन्धित स्टेशन प्रमुखले निजको परिचयपत्र वा अन्य प्रमाणका आधारमा पनि मालसामान हस्तान्तरण गर्न सक्नेछ । (३) सम्बन्धित स्टेशन प्रमुखले मालसामानको हस्तान्तरण गर्दा प्रापकबाट मालसामान बुझेको भरपाई गराई निजबाट कुनै रकम प्राप्त गर्नु पर्ने भए सो समेत बुझिलिई मालसामान हस्तान्तरण गर्नेछ ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

(३) सम्बन्धित स्टेशन प्रमुखले मालसामानको हस्तान्तरण गर्दा प्रापकबाट मालसामान बुझेको भरपाई गराई निजबाट कुनै रकम प्राप्त गर्नु पर्ने भए सो समेत बुझिलिई मालसामान हस्तान्तरण गर्नेछ । (४) उपदफा (१) र (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्रापकले आफ्नो मालसामान देहायको स्थानबाट बुझिलिनु पर्नेछ:- । (क) बोर्डको सुपरिवेक्षणमा रहन नपर्ने अवस्थामा सम्बन्धित अधिकारीलाई कानून बमोजिम निजको स्थानमा वा गोदाममा बुझाएकोमा त्यस्तो स्थानबाट, र । (ख) सुक्खा बन्दरगाह वा कन्टेनर फ्रेट स्टेशनभित्रको निजी वा सरकारी गोदाम वा निर्यात प्रशोधन क्षेत्र (एक्सपोर्ट प्रोसेसिङ्ग जोन) जस्ता क्षेत्रमा बुझाएकोमा त्यस्तो स्थानबाट । (५) गन्तव्य स्थानमा मालसामान आइपुगेको तीस दिनभित्र सो मालसामान बुझिलिन प्रापक नआएमा त्यस्तो मालसामानको स्वामित्व, हस्तान्तरण लगायतका अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ४६. मालसामान बुझ्न इन्कार गर्न सक्ने: कुनै मालसामान क्षति भएको कुरा शङ्का लागेमा प्रापकले त्यस्तो क्षतिको जाँच नगरेसम्म मालसामान बुझ्न इन्कार गर्न सक्नेछ । ४७. मालसामान सम्बन्धी दायित्व: (१) रेल्वे रसिदमा उल्लिखित मालसामान पूरै वा आंशिकरूपमा हराएको, क्षति भएको वा हस्तान्तरण गर्न ढिलाइ भएको सम्बन्धमा बोर्ड जिम्मेवार हुनेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको कारणबाट मालसामान हराएमा, क्षति भएमा वा हस्तान्तरणमा ढिलाइ भएमा बोर्ड जिम्मेवार हुने छैन:- । (क) प्याकिङ्ग गर्नु पर्ने प्रकृतिका मालसामान प्याकिङ्ग नगरिएको वा राम्रोसँग प्याकिङ्ग नगरिएको, । (ख) दर्ता भए बमोजिमको मालसामान प्रेषकले लोड नगरेको वा प्रापकले अनलोड गरेको, । (ग) गलत वा अपूर्ण विवरणपत्र भरी मालसामान पठाएको, । (घ) प्रेषक वा प्रापकको अनुरोधमा खुला वागनबाट मालसामान ढुवानी गराएको, । (ङ) मालसामानको खराबीबाट वा कुनै मालसामानको प्रकृतिबाट (जस्तैः भाँच्चिएर, बिग्रेर, कुहिएर, सुक्खा भएर वा खेर गएर) पूर्ण वा आंशिकरूपमा क्षति भएको, । (च) काबुबाहिरको परिस्थिति उत्पन्न भई बोर्डले त्यस्तो परिस्थितिबाट बचाउ गर्न नसकेको, वा । (छ) बोर्डको अनुमतिबिना जीवजन्तुको ढुवानी गरेको । (३) उपदफा (२) मा उल्लिखित कुनै कारणबाट मालसामान हराएको, क्षति भएको वा हस्तान्तरणमा ढिलाइ भएको हो भन्ने कुरा प्रमाणित गर्ने भार बोर्डको हुनेछ । ४८. मालसामान हराएको मानिने: मालसामान हस्तान्तरण गर्ने समय निर्धारण भएकोमा त्यसरी निर्धारित समय भुक्तान भएको पन्ध्र दिन र समय निर्धारण नभएकोमा रेल्वे रसिद जारी भएको मितिले तीस दिनभित्र मालसामान हस्तान्तरण नगरेमा मालसामान हराएको मानिनेछ । ४९. मालसामान हस्तान्तरणमा ढिलाइ भएको मानिने: देहायको समयभित्र प्रापकलाई मालसामान हस्तान्तरण गर्न नसकेमा मालसामान हस्तान्तरणमा ढिलाइ भएको मानिनेछ:- । (क) मालसामान बुझाउनु पर्ने समय निर्धारण भएकोमा त्यसरी निर्धारित समयभित्र, । (ख) खण्ड (क) बमोजिम समय निर्धारण नभएकोमा रेल्वे रसिद जारी भएको मितिले तीस दिनभित्र । ५०. मालसामान हराएमा वा क्षति भएमा वा हस्तान्तरण गर्न ढिलाइ भएमा सो बापतको क्षतिपूर्ति: मालसामान हराएमा वा क्षति भएमा वा हस्तान्तरण गर्न ढिलाइ भएमा सो बापतको क्षतिपूर्ति सम्बन्धी व्यवस्था दफा ३५ मा उल्लिखित यात्रीगुन्टा सम्बन्धमा भएको व्यवस्था बमोजिम हुनेछ ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

५०. मालसामान हराएमा वा क्षति भएमा वा हस्तान्तरण गर्न ढिलाइ भएमा सो बापतको क्षतिपूर्ति: मालसामान हराएमा वा क्षति भएमा वा हस्तान्तरण गर्न ढिलाइ भएमा सो बापतको क्षतिपूर्ति सम्बन्धी व्यवस्था दफा ३५ मा उल्लिखित यात्रीगुन्टा सम्बन्धमा भएको व्यवस्था बमोजिम हुनेछ । ५१. मालसामानको क्षतिपूर्तिको लागि निवेदन दिनु पर्ने: (१) यस परिच्छेद बमोजिम क्षतिपूर्ति माग गर्न चाहने प्रेषक वा प्रापकले त्यस्तो मालसामान ढुवानीका लागि स्टेशन प्रमुखलाई जिम्मा लगाएको मितिले पैंतालीस दिनभित्र देहायको कुनै स्थान मार्फत रेल्वे प्रशासक समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ:- । (क) ढुवानीको लागि मालसामान जिम्मा लगाइएको रेल्वे स्टेशन, । (ख) मालसामान पुग्नु पर्ने रेल्वे स्टेशन, वा । (ग) बोर्डको केन्द्रीय कार्यालय । (२) उपदफा (१) बमोजिम निवेदन प्राप्त भएको मितिले एक्काइस दिनभित्र रेल्वे प्रशासकले निर्णय गरिसक्नु पर्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम रेल्वे प्रशासकले गरेको निर्णय उपर चित्त नबुझ्ने व्यक्तिले सो निर्णय भएको सूचना पाएको मितिले पैंतीस दिनभित्र सम्बन्धित जिल्ला अदालतमा पुनरावेदन दिन सक्नेछ । परिच्छेद-९ । दुर्घटनाको जाँच तथा दायित्व । ५२. रेल दुर्घटनाको सूचना दिनु पर्ने: (१) रेल सञ्चालनको सिलसिलामा दुर्घटना भई कसैको मृत्यु भएमा, चोटपटक लागेमा, कुनै सम्पत्तिको क्षति भएमा वा रेल क्षतिग्रस्त भएमा रेल्वे कर्मचारीले त्यस्तो दुर्घटना भएको स्थानबाट सबैभन्दा नजिकको स्टेशन प्रमुख तथा रेल्वे सुरक्षा कार्यालयमा र स्टेशन प्रमुख तथा रेल्वे सुरक्षा कार्यालयले रेल्वे प्रशासक तथा सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा वा नजिकको प्रहरी कार्यालयमा तुरुन्त सूचना दिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम सूचना प्राप्त भएपछि रेल्वे प्रशासक तथा जिल्ला प्रशासन कार्यालयले सो दुर्घटना बारेमा तुरुन्त मन्त्रालयलाई सूचना दिनु पर्नेछ । ५३. नेपाल सरकारले जाँचबुझ गर्न वा गराउन सक्ने: रेल दुर्घटनाका सम्बन्धमा सूचना प्राप्त भएपछि दुर्घटनाको गाम्भीर्यतालाई दृष्टिगत गरी नेपाल सरकारले प्रचलित कानून बमोजिम त्यस्तो दुर्घटनाको जाँचबुझ गर्न वा गराउन सक्नेछ । ५४. बोर्ड आफैले जाँचबुझ गर्न वा गराउन सक्ने: दफा ५३ मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि रेल्वे सञ्चालनको सिलसिलामा भएको सामान्य दुर्घटनाका सम्बन्धमा बोर्ड आफैले त्यस्तो दुर्घटनाको जाँचबुझ गर्न वा गराउन सक्नेछ । ५५. उपचार खर्च, क्षतिपूर्ति, किरिया खर्च वा राहत उपलब्ध गराउनु पर्ने: (१) रेल दुर्घटनाबाट कुनै व्यक्तिलाई कुनै किसिमको हानि वा नोक्सानी पुग्न गएमा बोर्डले त्यस्तो व्यक्ति वा निजको मृत्यु भएकोमा मृतकको नजिकको हकवालालाई देहाय बमोजिमको रकम उपचार खर्च, क्षतिपूर्ति, किरिया खर्च वा राहत बापत उपलब्ध गराउनु पर्नेछ:- । (क) कुनै व्यक्तिलाई चोटपटक लागेमा चोटपटकको स्थिति विचार गरी औषधि उपचार खर्च बापत एक लाख रुपैयाँसम्म, । (ख) कुनै व्यक्तिको अङ्गभङ्ग भएमा निको नभई काम नलाग्ने भएमा सो अङ्गभङ्ग बापत प्रत्येक अङ्गको दुई लाख पचास हजार रुपैयाँ र त्यस्तो अङ्ग काम लाग्ने भए घाउ खर्च बापत एक लाख पचास हजार रुपैयाँसम्म, । (ग) दुर्घटनाबाट कुनै व्यक्तिको मृत्यु भएकोमा किरिया खर्च तथा राहत बापत सात लाख रुपैयाँ ।