chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
मुलुकी_अपराध_संहिता_२०७४
Muluki Criminal Code, 2017

(२) उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई एक वर्षसम्म कैद वा दश हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ । ३०२. अरुको आवासमा अनाधिकृत प्रवेश गर्न नहुने: (१) कानून बमोजिम अधिकार प्राप्त अधिकारी वा निजको आदेशले बाहेक कसैले अरुको घरमा सम्बन्धित घर धनीको स्वीकृति बिना अनधिकृत रुपमा प्रवेश गर्न, घर धनी वा निजको परिवारको गोपनीयता भङ्ग गर्न वा त्यस्तो घरको खानतलासी गर्न वा गराउन हुँदैन । स्पष्टीकरणः यस दफाको प्रयोजनका लागि "घर" भन्नाले कुनै व्यक्तिले बसोबास गरेको घर, निवास, आवास, कोठा सम्झनु पर्छ र सो शब्दले त्यस्तो व्यक्तिले रात बिताउने गरी बसेको होटल कोठा, शिविर र पाल समेतलाई जनाउँछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन वर्षसम्म कैद वा तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ । ३०३. क्षतिपूर्ति भराई दिनु पर्ने: यस परिच्छेद बमोजिमको कसूर गरी कसैले कुनै लाभ प्राप्त गरेको वा कसैलाई कुनै किसिमको हानि, नोक्सानी, हैरानी वा क्षति पुर्‍याएको रहेछ भने कसूरबाट त्यस्तो लाभ, हानि, नोक्सानी, हैरानी वा क्षतिको क्षतिपूर्ति समेत भराई दिनु पर्नेछ । ३०४. हदम्याद: यस परिच्छेद अन्तर्गतको कसूरमा कसूर भए गरेको मितिले तीन महिना नाघे पछि उजुर लाग्ने छैन । परिच्छेद-२ । गाली बेइज्जती सम्बन्धी कसूर । ३०५. गाली गर्न नहुने: (१) कसैले कसैलाई गाली गर्न हुँदैन । (२) उपदफा (१) को प्रयोजनको लागि कसैले कसैलाई होच्याउने नियतले बोली वा वचनले अपमानजनक शब्द प्रयोग गरेमा निजले गाली गरेको मानिनेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई एक वर्षसम्म कैद वा दश हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय हुनेछ । ३०६. बेइज्जती गर्न नहुने: (१) कसैले कसैको बेइज्जती गर्न हुँदैन । (२) उपदफा (१) को प्रयोजनको लागि कसैले देहाय बमोजिमको काम गरेमा निजले बेइज्जती गरेको मानिनेछ:- । (क) अरुको इज्जतमा धक्का पुर्‍याउने नियतले वा धक्का पुग्न सक्छ भन्ने जानीजानी वा विश्वास गर्ने मनासिब कारण भई लेखेर, आचरण वा आकार वा चिह्न वा प्रचार प्रसारद्वारा वा अरु कुनै किसिमबाट प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रुपले त्यस्तो व्यक्तिलाई अरुको दृष्टिमा निजको व्यक्तिगत चरित्र, आचरण, नैतिकता वा ख्यातिलाई होच्याउने गरी चरित्र हत्या गरेमा वा निजको शरीर सामान्यतः घृणित अवस्थामा छ भन्ने अरुलाई विश्वास पर्ने गरी दोष लगाएमा वा त्यस्तो दोष लगाएको कुरा प्रचार, प्रसार वा प्रकाशन गरेमा वा कसैको बेइज्जती हुने साधनको रुपमा प्रयोग गरिएको कुनै चिज जानीजानी बिक्री वा वितरण गरेमा, । (ख) मृतकलाई कुनै आक्षेप लगाइएकोमा त्यस्तो आक्षेप लगाउँदाका बखत निज जीवित रहेको भए निजको इज्जतमा धक्का पुग्ने रहेछ भन्ने जानीजानी निजको परिवार वा नजिकको अन्य नातेदारहरूको भावनामा चोट पुर्‍याउने नियतले कुनै आक्षेप लगाएकोमा, । (ग) मुलुकी संहिता सम्बन्धी केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०७५ द्वारा झिकिएको । (ग) । (३) उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको कामलाई बेइज्जती मानिने छैन:- । (क) सर्वसाधारणको हितको लागि प्रमाण र आधार सहित कुनै व्यक्तिसँग सम्बन्धित साँचो कुरा प्रकाशन वा प्रसारण गर्नु, ।
मुलुकी_अपराध_संहिता_२०७४
Muluki Criminal Code, 2017

(ग) मुलुकी संहिता सम्बन्धी केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०७५ द्वारा झिकिएको । (ग) । (३) उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको कामलाई बेइज्जती मानिने छैन:- । (क) सर्वसाधारणको हितको लागि प्रमाण र आधार सहित कुनै व्यक्तिसँग सम्बन्धित साँचो कुरा प्रकाशन वा प्रसारण गर्नु, । (ख) कुनै राष्ट्रसेवकले आफ्नो ओहदाको कर्तव्य पालना गर्दा निजको आचरणलाई लिएर वा त्यस्तो आचरणबाट बुझिनेसम्मको मात्र निजको चरित्रलाई लिएर असल नियतले मर्यादित ढङ्गबाट कुनै कुरा प्रकाशन गर्नु, । (ग) कुनै व्यक्तिको सार्वजनिक पद वा ओहदाको महत्वसँग सम्बन्ध राख्ने आचरण र त्यस्तो आचरणबाट बुझिनेसम्मको निजको चरित्रलाई लिएर असल नियतले कुनै विचार प्रकट गर्नु, । (घ) कुनै कुरा गर्ने व्यक्तिले सर्वसाधारणको रायको लागि कुनै कुरा पेश गरेकोमा त्यस्तो कुराको गुण वा दोषलाई लिएर वा सो हदसम्म मात्र त्यस्तो कुरा गर्ने व्यक्तिको चरित्रलाई लिएर असल नियतले मर्यादित ढङ्गबाट कुनै विचार प्रकट गर्नु, । (ङ) कुनै व्यक्तिको अर्को कुनै व्यक्ति उपर कानूनद्वारा वा निजसँग भएको करारद्वारा कुनै अधिकार भएकोमा निजले सो अधिकार सम्बन्धी काम कुरामा त्यस्तो व्यक्तिको आचरणमा असल नियतले कुनै खोट लगाउनु, । (च) कानून बमोजिम कुनै कसूरको अनुसन्धान गर्नु वा त्यस्तो आधारमा निजलाई कानून बमोजिम अभियोग लगाउनु, । (छ) कसैलाई निजको हितको लागि, निजको स्वार्थ भएको व्यक्तिको हितको लागि वा सर्वसाधारणको हितको लागि अरु कुनै व्यक्तिको विरुद्ध सतर्क पार्नु, । (ज) मुलुकी संहिता सम्बन्धी केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०७५ द्वारा थप । (ज) सार्वजनिक हित, सदाचार वा नैतिकताको लागि असल नियतले कसैको कुनै कार्य, चरित्र वा आचरणको सम्बन्धमा व्यङ्ग्य गर्न वा आधार र कारण सहित कुनै टिप्पणी गर्न वा कुनै कुरा प्रकाशन वा प्रसारण गर्न । ३०७. बेइज्जती गरेमा हुने सजाय: (१) कसैले कसैको बेइज्जती गरे वा गराएमा निजलाई दुई वर्षसम्म कैद वा बीस हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय हुनेछ । तर विद्युतीय वा अन्य आम सञ्चारको माध्यमबाट बेइज्जती गरे वा गराएमा त्यस्तो सजायमा थप एक वर्षसम्म कैद र दश हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ । (२) कसैले कसैलाई बेइज्जती गरे वा गराएको ठहरिएमा बेइज्जती गरिएको व्यक्तिलाई कसूरको गम्भीरता, त्यस्तो व्यक्तिको प्रतिष्ठामा पर्न गएको असर तथा विद्युतीय वा अन्य आमसञ्चारको माध्यमबाट बेइज्जती गरेको भएमा त्यस्तो कुरा समेतलाई विचार गरी कसूरदारबाट मनासिब क्षतिपूर्ति र त्यस्तो व्यक्तिलाई कसूरदारबाट मुद्दामा लागेको खर्च समेत भराउनु पर्नेछ । (३) मरिसकेको कुनै व्यक्तिलाई यस परिच्छेद बमोजिम बेइज्जती गरेको ठहरिएमा कसूरदारबाट त्यस्तो बेइज्जतीबाट भावनामा चोट लागेको निजको नजिकको हकवालालाई त्यस्तो क्षतिपूर्ति र मुद्दामा लागेको खर्चको रकम भराई दिनु पर्नेछ । ३०८. हदम्याद: यस परिच्छेद अन्तर्गतको कसूर भएको कुरा थाहा पाएको मितिले तीन महिना नाघे पछि उजुर लाग्ने छैन ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

नेपाल रेलवे ऐन, २०७९ । प्रमाणीकरण र प्रकाशन मिति । २०७९ । ०३ । ३१ । संवत् २०७९ सालको ऐन नं. १५ रेलवे सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको ऐन । प्रस्तावनाः नेपालमा रेलवेको विकास र विस्तार गर्न तथा सुरक्षित, स्तरीय, नियमित र भरपर्दो रूपमा रेलवे सेवाको सञ्चालन गर्ने, गराउने सम्बन्धमा तत्काल कानूनी व्यवस्था गर्न वाञ्छनीय भएकोले, । सङ्घीय संसदले यो ऐन बनाएको छ । परिच्छेद-१ । प्रारम्भिक । १. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ: (१) यस ऐनको नाम "नेपाल रेलवे ऐन, २०७९" रहेको छ । (२) यो ऐन तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ । २. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस ऐनमा,- । (क) "अधिकारपत्र" भन्नाले दफा २३ को उपदफा (२) बमोजिम जारी गरिएको यात्रा अधिकारपत्र सम्झनु पर्छ । (ख) "ढुवानी" भन्नाले रेलद्वारा गरिने यात्रीगुण्टा वा मालसामानको ढुवानी सम्झनु पर्छ । (ग) "ढुवानी शुल्क" भन्नाले यात्रीगुण्टा वा मालसामानको ढुवानीमा लगाइएको शुल्क सम्झनु पर्छ र सो शब्दले मालसामान लोड, अनलोड वा स्थानान्तरण गर्दा कुनै शुल्क लाग्ने भएमा सो शुल्कलाई समेत जनाउँछ । (घ) "तोकिएको" वा "तोकिए बमोजिम" भन्नाले यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम वा विनियममा तोकिएको वा तोकिए बमोजिम सम्झनु पर्छ । (ङ) "प्रापक (कन्साइनी)" भन्नाले रेलवे रसिदमा प्रापक भनी जनिएको व्यक्ति सम्झनु पर्छ । (च) "प्रेषक (कन्साइनर)" भन्नाले रेलवे रसिदमा प्रेषक भनी जनिएको व्यक्ति सम्झनु पर्छ र सो शब्दले प्रेषकको रूपमा ढुवानीका लागि बोर्डलाई मालसामान जिम्मा लगाउने व्यक्तिलाई समेत जनाउँछ । (छ) "बोर्ड" भन्नाले दफा ३ बमोजिम स्थापना भएको नेपाल रेलवे बोर्ड सम्झनु पर्छ । (ज) "भाडा" भन्नाले यात्रीलाई रेलवे सेवा उपलब्ध गराए बापत लिइने भाडा रकम सम्झनु पर्छ । (झ) "भाडा तथा शुल्क (ट्यारिफ) किताब" भन्नाले दफा १४ बमोजिमको रेलवेको भाडा तथा शुल्क (ट्यारिफ) किताब सम्झनु पर्छ । (ञ) "मन्त्रालय" भन्नाले नेपाल सरकारको रेलवे विषय हेर्ने मन्त्रालय सम्झनु पर्छ । (ट) "मालसामान" भन्नाले कन्टेनर, प्यालेट, जीवजन्तु वा अन्य कुनै मालवस्तु सम्झनु पर्छ र सो शब्दले कुनै जीवजन्तु वा मालवस्तुलाई एकत्रित गरी ढुवानी गर्नको लागि प्रयोग गरिने यस्तै प्रकारका साधन वा संयन्त्रलाई समेत जनाउँछ । (ठ) "यात्री" भन्नाले टिकट वा अधिकारपत्र लिई रेलको माध्यमबाट यात्रा गर्ने व्यक्ति सम्झनु पर्छ । (ड) "यात्रीगुण्टा" भन्नाले यात्राको सिलसिलामा यात्रीले आफैँसँग लगेको मालसामान सम्झनु पर्छ र सो शब्दले दर्ता गरी बोर्डलाई जिम्मा लगाइएको यात्रीगुण्टालाई समेत जनाउँछ । (ढ) "रेल" भन्नाले यन्त्रको सहायताबाट लिकमा चल्ने सार्वजनिक सवारी साधन सम्झनु पर्छ र सो शब्दले मेट्रो रेल तथा मोनो रेललाई समेत जनाउँछ । (ण) "रेलवे" भन्नाले यात्रीको आवतजावत गर्ने वा यात्रीगुण्टा वा मालसामानको ढुवानी गर्ने रेल वा त्यसको कुनै भाग सम्झनु पर्छ र सो शब्दले देहायका वस्तु, संयन्त्र, संरचना वा साधनलाई समेत जनाउँछ:- । (१) रेलवेसँग सम्बन्धित जमिन, रुख, सिमाना जनाउने चिन्ह, पर्खाल, । (२) लिक वा त्यस्तो लिकको कुनै हिस्सा र सो लिकमाथि चल्ने रेल, इन्जिन र तत्सम्बन्धी सबै सामान, । (३) रेलवेको प्रयोजनको लागि प्रयोग गरिने साइडिङ्ग, यार्ड र शाखा, ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

(१) रेलवेसँग सम्बन्धित जमिन, रुख, सिमाना जनाउने चिन्ह, पर्खाल, । (२) लिक वा त्यस्तो लिकको कुनै हिस्सा र सो लिकमाथि चल्ने रेल, इन्जिन र तत्सम्बन्धी सबै सामान, । (३) रेलवेको प्रयोजनको लागि प्रयोग गरिने साइडिङ्ग, यार्ड र शाखा, । (४) रेलवेको प्रयोजनको लागि प्रयोग गरिने सबै किसिमका विद्युत आपूर्ति र वितरणको लागि निर्माण गरिएको संयन्त्र, । (५) रेलवेको प्रयोजनको लागि निर्माण गरिएका रोलिङ्ग स्टक, स्टेशन, कार्यालय, गोदाम, कार्यशाला, अस्पताल, सुरक्षा गृह, कारखाना, यन्त्र तथा औजार, सडक तथा गल्ली, निरीक्षण कोठा, विश्राम गृह, पानीधारा, पानी आपूर्ति यन्त्र, कर्मचारी आवास, यात्रु भोजन गृह, कर्मचारीका परिवारका लागि स्थापना गरिएका स्कुल र अन्य निर्माण संरचना, वा । (६) कुनै सडकमा रेलवेको प्रयोजनको लागि प्रयोगमा ल्याइएका सवारी साधन । (त) "रेलवे प्रशासक" भन्नाले दफा ५६ बमोजिम नियुक्त भएको रेलवे प्रशासक सम्झनु पर्छ । (थ) "रेलवे रसिद" भन्नाले बोर्डले ढुवानीको लागि मालसामान स्वीकार गरेपछि जारी गर्ने रसिद सम्झनु पर्छ । (द) "रेलवे स्टेशन" भन्नाले रेल रोकिएर यात्रु तथा मालसामान ओराल्ने र चढाउने स्थान सम्झनु पर्छ । (ध) "विलम्ब शुल्क" भन्नाले रेलवेभित्रको कुनै ठाउँमा मालसामान राख्न दिइएको समय व्यतित भएपछि सो मालसामान राखे बापत लाग्ने शुल्क सम्झनु पर्छ । (न) "विवरणपत्र (फर्वाडिङ्ग नोट)" भन्नाले मालसामानको ढुवानीको लागि दफा ३८ बमोजिम निर्धारण गरिएको विवरणपत्र सम्झनु पर्छ । (प) "स्टेशन कार्यालय" भन्नाले बोर्डको स्टेशन कार्यालय सम्झनु पर्छ । (फ) "स्टेशन प्रमुख" भन्नाले स्टेशन कार्यालयको प्रमुख भई काम गर्न तोकिएको बोर्डको कर्मचारी सम्झनु पर्छ । परिच्छेद-२ । बोर्डको स्थापना तथा काम, कर्तव्य र अधिकार । ३. बोर्डको स्थापना: (१) नेपालमा रेलवेको विकास र विस्तार गरी सुरक्षित, स्तरीय, नियमित र भरपर्दो रूपमा रेलवे सेवा सञ्चालन गर्ने, गराउने काम समेतका लागि नेपाल रेलवे बोर्ड स्थापना गरिएको छ । (२) बोर्डको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौँ उपत्यकामा रहनेछ र बोर्डले आवश्यकता अनुसार नेपालभित्र शाखा कार्यालय वा स्टेशन कार्यालय खोल्न सक्नेछ । ४. बोर्ड स्वशासित र सङ्गठित संस्था हुने: (१) बोर्ड अविच्छिन्न उत्तराधिकारवाला एक स्वशासित र सङ्गठित संस्था हुनेछ र कानूनी व्यक्तित्व प्राप्त गर्नेछ । (२) बोर्डले कानूनी व्यक्तिको हैसियतले प्रचलित कानून बमोजिम अधिकारको प्रयोग, कर्तव्यको पालना र दायित्व निर्वाह गर्न सक्नेछ । ५. बोर्डको सञ्चालक समिति: (१) बोर्डको तर्फबाट गर्नु पर्ने काम कारबाहीको लागि बोर्डमा एक सञ्चालक समिति रहनेछ । (२) बोर्डको सञ्चालक समितिको गठन देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) नेपाल सरकारको रेलवे विषय हेर्ने मन्त्री वा राज्य मन्त्री - अध्यक्ष । (ख) मन्त्रालयको सचिव - सदस्य । (ग) सचिव वा निजले तोकेको सहसचिव, अर्थ मन्त्रालय - सदस्य । (घ) सचिव वा निजले तोकेको सहसचिव, गृह मन्त्रालय - सदस्य । (ङ) मान्यताप्राप्त शिक्षण संस्थाबाट चार्टर्ड एकाउण्टेण्ट, वाणिज्य, व्यवस्थापन वा यातायात व्यवस्थापन विषयमा कम्तीमा स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेका र सम्बन्धित क्षेत्रमा कम्तीमा पाँच वर्षको अनुभव हासिल गरेका व्यक्तिहरूमध्येबाट मन्त्रालयले मनोनयन गरेका कम्तीमा एकजना महिला सहित दुईजना - सदस्य ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

(ङ) मान्यताप्राप्त शिक्षण संस्थाबाट चार्टर्ड एकाउण्टेण्ट, वाणिज्य, व्यवस्थापन वा यातायात व्यवस्थापन विषयमा कम्तीमा स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेका र सम्बन्धित क्षेत्रमा कम्तीमा पाँच वर्षको अनुभव हासिल गरेका व्यक्तिहरूमध्येबाट मन्त्रालयले मनोनयन गरेका कम्तीमा एकजना महिला सहित दुईजना - सदस्य । (च) मान्यताप्राप्त शिक्षण संस्थाबाट सिभिल वा इलेक्ट्रिकल वा मेकानिकल इन्जिनियरिङ्ग विषयमा कम्तीमा स्नातकोत्तर उत्तीर्ण गरेका र सम्बन्धित क्षेत्रमा कम्तीमा पाँच वर्षको अनुभव हासिल गरेका व्यक्तिहरूमध्येबाट मन्त्रालयले मनोनयन गरेका कम्तीमा एकजना महिला सहित दुईजना - सदस्य । (छ) रेलवे प्रशासक -सदस्य-सचिव । (३) देहायको कुनै व्यक्ति उपदफा (२) को खण्ड (ङ) र (च) बमोजिमको सदस्यमा मनोनयन हुन योग्य हुने छैन: - । (क) गैर नेपाली नागरिक, । (ख) पच्चीस वर्ष उमेर पूरा नभएको, । (ग) बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको ऋण तिर्न नसकी प्रचलित कानून बमोजिम कालो सूचीमा परेको, । (घ) भ्रष्टाचार, जबरजस्ती करणी, मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार, लागू औषध बिक्री वितरण तथा ओसारपसार, सम्पत्ति शुद्धीकरण, राहदानी दुरुपयोग, अपहरण सम्बन्धी कसुर वा नैतिक पतन देखिने फौजदारी कसुरमा सजाय पाएको वा अन्य कुनै फौजदारी कसुरमा तीन वर्ष वा सोभन्दा बढी कैदको सजाय पाई त्यस्तो फैसला अन्तिम भएको, । (ङ) कुनै विदेशी मुलुकको स्थायी आवासीय अनुमति प्राप्त गरेको, वा । (च) कुनै लाभको पद धारण गरेको । स्पष्टीकरणः यस खण्डको प्रयोजनको लागि "लाभको पद" भन्नाले सरकारी कोषबाट पारिश्रमिक वा सुविधा पाउने पद सम्झनु पर्छ । (४) उपदफा (२) को खण्ड (ङ) र (च) बमोजिम मनोनित सदस्यको पदावधि चार वर्षको हुनेछ । (५) उपदफा (४) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि मन्त्रालयले देहायको अवस्थामा उपदफा (२) को खण्ड (ङ) र (च) बमोजिम मनोनित सदस्यलाई जुनसुकै बखत पदबाट हटाउन सक्नेछ:- । (क) आफ्नो पदीय जिम्मेवारी पूरा नगरेमा, । (ख) बोर्डको हित विपरीत कुनै काम गरेमा, । (ग) खराब आचरणमा लागेमा, वा । (घ) निजमा कार्य क्षमताको अभाव भएमा । (६) उपदफा (५) बमोजिम कुनै सदस्यलाई पदबाट हटाउनु अघि निजलाई आफ्नो सफाइ पेश गर्न मनासिब मौका दिनु पर्नेछ । (७) उपदफा (२) को खण्ड (ङ) र (च) बमोजिम मनोनीत सदस्यको पद देहायको अवस्थामा रिक्त हुनेछ:- । (क) निजले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएमा, । (ख) निजको पदावधि पूरा भएमा, । (ग) निजमा उपदफा (३) बमोजिमको अयोग्यता भएमा, । (घ) निजलाई उपदफा (५) बमोजिम सदस्य पदबाट हटाइएमा, वा । (ङ) निजको मृत्यु भएमा । ६. बोर्डको काम, कर्तव्य र अधिकार: यस ऐनमा अन्यत्र उल्लिखित काम, कर्तव्य र अधिकारका अतिरिक्त बोर्डको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) रेल्वे तथा रेल्वे सेवाको विकास तथा विस्तारको लागि अवलम्बन गर्नु पर्ने नीतिको सम्बन्धमा नेपाल सरकारलाई आवश्यक सुझाव दिने, । (ख) रेल्वे सेवा सञ्चालनको लागि आवश्यक संरचनाको निर्माण सम्बन्धी कार्य गर्ने, गराउने, । (ग) सुरक्षित, स्तरीय, नियमित र भरपर्दो रूपमा रेल्वे सेवाको सञ्चालन गर्ने, गराउने, । (घ) रेल्वे सेवा विस्तार तथा सञ्चालनको सम्बन्धमा प्रदेश सरकार तथा स्थानीय तहसँग आवश्यक समन्वय गर्ने, । (ङ) रेल्वे सञ्चालनसँग सम्बन्धित संरचनाको मर्मत सम्भार सम्बन्धी कार्य गर्ने, गराउने, । (च) बोर्डको वार्षिक योजना, कार्यक्रम तथा बजेट स्वीकृत गर्ने, ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

(घ) रेल्वे सेवा विस्तार तथा सञ्चालनको सम्बन्धमा प्रदेश सरकार तथा स्थानीय तहसँग आवश्यक समन्वय गर्ने, । (ङ) रेल्वे सञ्चालनसँग सम्बन्धित संरचनाको मर्मत सम्भार सम्बन्धी कार्य गर्ने, गराउने, । (च) बोर्डको वार्षिक योजना, कार्यक्रम तथा बजेट स्वीकृत गर्ने, । (छ) बोर्ड अन्तर्गत सञ्चालित योजना तथा कार्यक्रम अनुगमन र मूल्याङ्कन गर्ने, गराउने, र । (ज) तोकिए बमोजिमका अन्य काम गर्ने, गराउने । ७. बोर्डको बैठक र निर्णय: (१) बोर्डको बैठक तीन महिनामा कम्तीमा एक पटक बस्नेछ । (२) बोर्डको बैठक अध्यक्षले तोकेको मिति, समय र स्थानमा बस्नेछ । (३) बोर्डको सदस्य-सचिवले बैठकमा छलफल हुने विषयको सूची बैठक बस्नुभन्दा कम्तीमा अठ्चालिस घण्टा अगावै सबै सदस्यलाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । (४) बोर्डको कुल सदस्य सङ्ख्याको पचास प्रतिशतभन्दा बढी सदस्यहरू उपस्थित भएमा बोर्डको बैठकको लागि गणपूरक सङ्ख्या पुगेको मानिनेछ । (५) बोर्डको अध्यक्षले बोर्डको बैठकको अध्यक्षता गर्नेछ । (६) बोर्डको बैठकमा बहुमतको राय मान्य हुनेछ र मत बराबर भएमा बोर्डको बैठकको अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले निर्णायक मत दिनेछ । (७) बोर्डले बोर्डको कामसँग सम्बन्धित कुनै विज्ञलाई बोर्डको बैठकमा भाग लिन आमन्त्रण गर्न सक्नेछ । (८) बोर्डको बैठकको निर्णय बोर्डको बैठकको अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिबाट प्रमाणित गरी सदस्य-सचिवले सुरक्षित साथ राख्नु पर्नेछ । (९) बोर्डको बैठक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि बोर्ड आफैँले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । (१०) बोर्डको अध्यक्ष तथा सदस्यले बोर्डको बैठकमा भाग लिए बापत तोकिए बमोजिमको बैठक भत्ता पाउने छन् । ८. बैठकमा भाग लिन नपाउने: (१) बोर्डको बैठकमा छलफल हुने कुनै विषयमा निजी स्वार्थ भएको बोर्डको अध्यक्ष र सदस्यले सो विषयमा हुने बैठकमा भाग लिन पाउने छैन । (२) बैठकमा छलफल हुने विषयको सूची प्राप्त भएपछि बोर्डको अध्यक्ष वा कुनै सदस्यको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष स्वार्थ रहेको विषय भएमा त्यस्तो स्वार्थ रहेको कुराको स्वघोषणा गरी आफू उक्त बैठकमा भाग नलिने जानकारी बोर्डको सदस्य-सचिवलाई गराउनु पर्नेछ । (३) दफा ७ मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपदफा (१) बमोजिमको अवस्था परी बोर्डको अध्यक्षले बैठकमा भाग लिन नपाउने अवस्थामा मन्त्रालयको सचिवले बोर्डको बैठकको अध्यक्षता गर्नेछ । परिच्छेद-३ । नेपाल सरकारको अधिकार । ९. आदेश वा निर्देशन दिन सक्ने: (१) नेपाल सरकारले रेल तथा रेल्वे सेवा सञ्चालन गर्ने सम्बन्धमा बोर्डलाई आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ । (२) रेल्वेको कुनै सम्पत्ति नोक्सान भएको, हुन लागेको वा त्यस्तो सम्पत्ति उपभोग गर्नमा अवरोध उत्पन्न भएको देखिएमा नेपाल सरकारले त्यस्तो कार्य रोक्न बोर्ड, कुनै व्यक्ति, संस्था वा निकायलाई आदेश दिन सक्नेछ । (३) बोर्डले यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम विपरीत कुनै काम गरेमा वा गर्न लागेमा नेपाल सरकारले त्यस्तो काम रोक्न आदेश दिन सक्नेछ । (४) नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी बोर्डलाई तिर्नु बुझाउनु पर्ने कुनै वा सबै भाडामध्ये तोकिएको अवस्थामा त्यस्तो भाडा अपाङ्गता भएका व्यक्ति, कुनै खास व्यक्ति वा तोकिए बमोजिमका समूहका व्यक्तिले तिर्न, बुझाउन नपर्ने वा कम तिर्नु पर्ने गरी छुट वा सहुलियत दिन सक्नेछ ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

(४) नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी बोर्डलाई तिर्नु बुझाउनु पर्ने कुनै वा सबै भाडामध्ये तोकिएको अवस्थामा त्यस्तो भाडा अपाङ्गता भएका व्यक्ति, कुनै खास व्यक्ति वा तोकिए बमोजिमका समूहका व्यक्तिले तिर्न, बुझाउन नपर्ने वा कम तिर्नु पर्ने गरी छुट वा सहुलियत दिन सक्नेछ । १०. विदेशी भूमिमा रेल्वे सेवा सञ्चालन: (१) नेपाल सरकारले एक वा एकभन्दा बढी विदेशी राष्ट्रको भूमिसम्म वा विदेशी राष्ट्रले नेपालको भूमिसम्म वा नेपालको भूमि भएर अर्को विदेशी राष्ट्रमा जाने गरी रेल्वे सेवा सञ्चालन गर्ने वा गराउने सम्बन्धमा पारस्परिकताको आधारमा आवश्यक व्यवस्था गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) को प्रयोजनको लागि नेपाल सरकारले सम्बन्धित विदेशी राष्ट्रसँग सम्झौता गरी रेल्वे सेवा सञ्चालनका आधार, शर्त, तरिका तथा कार्यविधि निर्धारण गर्न सक्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम विदेशी राष्ट्रसँग सम्झौता भई विदेशी राष्ट्रको रेल्वे सेवा नेपालभित्र सञ्चालन हुने भएमा सो रेल्वे सेवा नेपालभित्र सञ्चालन हुँदा बखत प्रचलित नेपाल कानूनको व्यवस्था लागू हुनेछ । ११. सुरक्षा एकाइ गठन गर्न सक्ने: (१) बोर्डले अनुरोध गरेमा नेपाल सरकारले रेल्वेको सुरक्षाका लागि छुट्टै सुरक्षा एकाइ गठन गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको सुरक्षा एकाइ गठन नभएसम्म नेपाल सरकारले रेल्वेको सुरक्षाको व्यवस्था गर्नेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिम गठन हुने सुरक्षा एकाइ सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । परिच्छेद-४ । रेल्वेको जाँच तथा भाडा निर्धारण । १२. रेल्वे सञ्चालन गर्न जाँचबुझ गराउनु पर्ने: बोर्डले रेल्वे सञ्चालन गर्न प्राविधिक तथा सुरक्षाको दृष्टिकोणले उपयुक्त भए वा नभएको सम्बन्धमा विशेषज्ञद्वारा समय-समयमा आवश्यक जाँचबुझ गराउनु पर्नेछ । १३. भाडा तथा शुल्क तोक्ने: (१) बोर्डले यात्रीको भाडा र यात्रीगुन्टा, मालसामानको ढुवानी शुल्क तथा विलम्ब शुल्क तोक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम बोर्डले विलम्ब शुल्क लाग्ने अवस्था तोकी सो प्रयोजनको लागि वस्तुको वर्गीकरण गर्नेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिम तोकिने भाडा र शुल्क सम्बन्धी विवरण भाडा तथा शुल्क (ट्यारिफ) किताबमा उल्लेख गर्नु पर्नेछ । (४) उपदफा (१) बमोजिम भाडा तथा शुल्क तोक्ने आधार तोकिए बमोजिम हुनेछ । १४. भाडा तथा शुल्क (ट्यारिफ) किताबको व्यवस्था: बोर्डले भाडा तथा शुल्क सम्बन्धी व्यवस्थालाई नियमित र व्यवस्थित गर्न भाडा तथा शुल्क (ट्यारिफ) किताबको व्यवस्था गर्नेछ । १५. समय तालिका र भाडाको दर सार्वजनिक गर्नु पर्ने: बोर्डले रेल आइपुग्ने तथा प्रस्थान गर्ने समय तालिका र एउटा स्टेशनबाट अर्को स्टेशनसम्म पुग्न लाग्ने भाडा दर त्यस्तो भाडा दर लागू हुने दिनभन्दा कम्तीमा सात दिनअघि जानकारीको लागि सार्वजनिक गर्नु पर्नेछ । परिच्छेद-५ । चालक अनुमतिपत्र । १६. अनुमतिपत्र नलिई रेल चलाउन नहुने: कसैले रेल चालक वा सहचालक अनुमतिपत्र प्राप्त नगरी रेल चलाउन हुँदैन । १७. रेल चालक वा सहचालकको अनुमतिपत्र: (१) रेल चालक वा सहचालकको अनुमतिपत्र लिन चाहने व्यक्तिले देहायका कागजात संलग्न गरी तोकिए बमोजिमको ढाँचामा बोर्डको कुनै कार्यालय मार्फत रेल्वे प्रशासक समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ:- । (क) नागरिकताको प्रमाणपत्र वा सम्बन्धित देशले जारी गरेको परिचय खुल्ने प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि, ।
नेपाल_रेलवे_ऐन_२०७९
Nepal Railway Act, 2022

१७. रेल चालक वा सहचालकको अनुमतिपत्र: (१) रेल चालक वा सहचालकको अनुमतिपत्र लिन चाहने व्यक्तिले देहायका कागजात संलग्न गरी तोकिए बमोजिमको ढाँचामा बोर्डको कुनै कार्यालय मार्फत रेल्वे प्रशासक समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ:- । (क) नागरिकताको प्रमाणपत्र वा सम्बन्धित देशले जारी गरेको परिचय खुल्ने प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि, । (ख) दफा १८ को उपदफा (१) को खण्ड (ख) बमोजिम प्राप्त प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि, र । (ग) नेपाल सरकारद्वारा मान्यताप्राप्त चिकित्सकले दफा १८ को उपदफा (२) बमोजिमका विषयमा निजको स्वास्थ्य परीक्षण गरी दिएको निरोगिताको प्रमाणपत्र । (२) उपदफा (१) बमोजिम प्राप्त निवेदन जाँचबुझ गर्दा रेल चालक वा सहचालकको अनुमतिपत्र दिन उपयुक्त देखेमा रेल्वे प्रशासकले तोकिए बमोजिम रेल चालक वा सहचालकको अनुमतिपत्र दिनेछ । (३) रेल चालक वा सहचालकको अनुमतिपत्रको नवीकरण र खारेजी सम्बन्धी व्यवस्था तथा अनुमतिपत्र जारी गर्दा वा नवीकरण गर्दा लाग्ने दस्तुर तोकिए बमोजिम हुनेछ । १८. रेल चालक वा सहचालकको योग्यता: (१) देहायको योग्यता पूरा गरेको व्यक्ति दफा १७ बमोजिम चालक वा सहचालकको अनुमतिपत्र लिनको लागि योग्य हुनेछ:- । (क) मान्यताप्राप्त शिक्षण संस्थाबाट मेकानिकल, इलेक्ट्रिकल, इलेक्ट्रोनिक्स वा अटोमोबाइल विषयमा कम्तीमा डिप्लोमा तह उत्तीर्ण गरेको, । (ख) मान्यताप्राप्त प्रशिक्षण संस्थाबाट रेल चालक वा सहचालकको तालिम लिई रेल चलाउन योग्य भएको प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको, । (ग) एक्काइस वर्ष उमेर पूरा भई चालिस वर्ष उमेर ननाघेको, र । (घ) रेल चालकको हकमा कम्तीमा तीन वर्ष रेल सहचालकको रूपमा काम गरेको । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको व्यक्तिले रेल चालक वा सहचालकको अनुमतिपत्र प्राप्त गर्न सक्ने छैन:- । (क) शारीरिक वा मानसिक अस्वस्थताको कारण रेल चलाउन योग्य नभएको, । (ख) आँखाको देख्ने शक्ति कमजोर भई चस्मा प्रयोग गर्दा पनि सामान्य तवरले देख्ने शक्ति ठीक नभएको, । (ग) साधारण ध्वनी वा आवाज सुन्न वा सङ्केत देख्न र सुन्न नसक्ने अवस्था भएको, । (घ) रातो, हरियो, पहेँलो जस्ता रङ्गहरू तुरुन्त छुट्याउन नसक्ने गरी दृष्टिदोष (कलर ब्लाइन्डनेश) भएको, । (ङ) रतन्धो भएको, वा । (च) हात वा खुट्टा शक्तिहीन भई काम दिन नसक्ने भएको । १९. विदेशी चालक अनुमतिपत्रको मान्यता: कसैले विदेशी राष्ट्रबाट रेल चालक वा सहचालक अनुमतिपत्र प्राप्त गरेको रहेछ भने त्यस्तो व्यक्तिले नेपालमा रेल चलाउन दफा १७ बमोजिम निवेदन दिएमा रेल्वे प्रशासकले रेल चालक वा सहचालकको अनुमतिपत्रको लागि लाग्ने दस्तुर लिई यस ऐन बमोजिम रेल चालक वा सहचालकको अनुमतिपत्र दिन सक्नेछ । २०. अन्य व्यक्तिलाई अनुमतिपत्र दिन नहुने: रेल चालक वा सहचालकले रेल चलाउनको निमित्त आफ्नो अनुमतिपत्र अन्य व्यक्तिलाई दिनु हुँदैन । २१. मादक वा अन्य लागू पदार्थ सेवन गरी रेल चलाउन नहुने: रेल चालक र सहचालकले मादक वा अन्य कुनै प्रकारको लागू पदार्थ सेवन गरी रेल चलाउनु हुँदैन । परिच्छेद-६ । टिकट तथा अधिकारपत्र । २२. टिकट वा अधिकारपत्रबिना यात्रा गर्न नहुने: कसैले टिकट वा अधिकारपत्र नलिई रेल्वे प्लेटफर्ममा प्रवेश गर्न वा रेलबाट यात्रा गर्नु हुँदैन ।