chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(ड) बीमाको पहुँच सबै जनतासम्म पुर्‍याउन बीमा व्यवसाय प्रवर्द्धन सम्बन्धी कार्यक्रम तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गर्ने, । (ढ) बीमाको पहुँच न्यून आय भएका वर्गका जनतासम्म पुर्‍याउन लघुबीमा व्यवसायको प्रवर्द्धन गर्ने, । (ण) बीमा व्यवसायको नियमन, निरीक्षण, सुपरीवेक्षण तथा विकासका लागि अन्य सरकारी तथा गैरसरकारी निकायसँग समन्वय, सहकार्य गर्ने तथा सूचना आदान प्रदान गर्ने, । (त) विदेशी मुलुकका बीमा नियमनकारी निकायका साथै अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ संस्था, बीमा सम्बन्धी अध्ययन, अनुसन्धान तथा तालिम कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने गराउने अन्य सङ्घ संस्थासँग सहकार्य गर्ने, । (थ) बीमा नियमन सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ संस्थामा नेपाल सरकार वा प्राधिकरणको तर्फबाट प्रतिनिधित्व गर्ने तथा त्यस्ता संस्थाको सदस्यता प्राप्त गर्ने, । (द) बीमित हित संरक्षण कोषको सञ्चालन तथा अन्य आवश्यक कार्य गर्ने तथा गराउने, । (ध) बीमा सम्बन्धमा प्रदेशसँग समन्वय गर्ने, । (न) बीमा सम्बन्धी नियामक निकायको हैसियतमा गर्नु पर्ने आवश्यक कार्य गर्ने । ६. समितिको गठन: (१) प्राधिकरणमा देहाय बमोजिमको एक सञ्चालक समिति रहनेछ:- । (क) नेपाल सरकारले नियुक्त गरेको व्यक्ति - अध्यक्ष । (ख) सहसचिव, अर्थ मन्त्रालय - सदस्य । (ग) सहसचिव, कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय - सदस्य । (घ) जीवन बीमा व्यवसायमा विशेष ज्ञान भएका व्यक्तिहरू मध्येबाट एक जना - सदस्य । (ङ) निर्जीवन बीमा व्यवसायमा विशेष ज्ञान भएका व्यक्तिहरू मध्येबाट एक जना - सदस्य । (२) उपदफा (१) को खण्ड (घ) र (ङ) बमोजिमको सदस्य नियुक्त गर्दा कम्तीमा एकजना महिला रहने गरी गर्नु पर्नेछ । (३) प्राधिकरणले तोकेको अधिकृतस्तरको कर्मचारीले समितिको सचिवको रूपमा कार्य गर्नेछ । ७. अध्यक्ष वा सदस्यको नियुक्ति: (१) समितिको अध्यक्षको नियुक्तिको लागि नेपाल सरकार समक्ष नाम सिफारिस गर्न राष्ट्रिय योजना आयोगको सम्बन्धित क्षेत्र हेर्ने सदस्यको संयोजकत्वमा मन्त्रालयका सचिव र बीमा क्षेत्रसँग सम्बन्धित विशेषज्ञ सदस्य रहेको एक समिति रहनेछ र सो समितिको सिफारिसमा यस दफा बमोजिम अध्यक्षको नियुक्ति हुनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको समितिले अध्यक्षको नियुक्तिको लागि सिफारिस गर्दा दफा ८ बमोजिम योग्यता पुगेका व्यक्तिहरू मध्येबाट तीनजना व्यक्तिको नाम नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्नेछ । (३) नेपाल सरकारले उपदफा (२) बमोजिम सिफारिस भएका व्यक्तिहरू मध्येबाट एकजनालाई अध्यक्षको पदमा नियुक्त गर्नेछ । (४) उपदफा (३) बमोजिम अध्यक्षको नियुक्ति सो पद रिक्त हुनुभन्दा एक महिना अगावै गर्नु पर्नेछ । (५) नेपाल सरकारले दफा ८ को उपदफा (१) बमोजिमको योग्यता पुगेका व्यक्तिहरू मध्येबाट दफा ६ को उपदफा (१) को खण्ड (घ) र (ङ) बमोजिमका सदस्यको नियुक्ति गर्नेछ । त्यसरी नियुक्त गर्दा कम्तीमा एक जना महिलाको प्रतिनिधित्व हुने गरी नियुक्ति गर्नु पर्नेछ । ८. अध्यक्ष वा सदस्यको योग्यता र अयोग्यता: (१) समितिको अध्यक्ष वा सदस्यका लागि देहाय बमोजिम योग्यता पुगेको हुनु पर्नेछ:- ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

त्यसरी नियुक्त गर्दा कम्तीमा एक जना महिलाको प्रतिनिधित्व हुने गरी नियुक्ति गर्नु पर्नेछ । ८. अध्यक्ष वा सदस्यको योग्यता र अयोग्यता: (१) समितिको अध्यक्ष वा सदस्यका लागि देहाय बमोजिम योग्यता पुगेको हुनु पर्नेछ:- । (क) बीमा, मौद्रिक, बैङ्किङ, वित्तीय, वाणिज्यशास्त्र, व्यवस्थापन, जनप्रशासन, तथ्याङ्कशास्त्र, गणित, अर्थशास्त्र वा कानून विषयमा कम्तीमा स्नातकोत्तर वा सो सरहको उपाधि हासिल गरी सम्बन्धित क्षेत्रमा कम्तीमा पाँच वर्षको उच्च व्यवस्थापकीय कार्य अनुभव हासिल गरेको, । (ख) उच्च नैतिक चरित्र भएको, । (ग) उपदफा (३) बमोजिम अयोग्य नभएको । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि दफा ६ को उपदफा (१) को खण्ड (ख) र (ग) बमोजिमको सदस्यको हकमा उक्त योग्यता आवश्यक पर्ने छैन । (३) देहायका कुनै व्यक्ति अध्यक्ष वा सदस्यको पदमा नियुक्त हुन वा त्यस्तो पदमा बहाल रहन अयोग्य मानिनेछः । (क) गैर नेपाली नागरिक, । (ख) बीमकको कर्मचारी, सञ्चालक, परामर्शदाता वा बहालवाला कर्मचारी, । (ग) कुनै पनि बीमकमा आफू वा आफ्नो एकाघरको परिवारको कुनै सदस्य आधारभूत शेयरधनीको रूपमा रहेको वा वित्तीय स्वार्थ भएको वा कुनै बीमकको वित्तीय स्वार्थ भएको सङ्गठित संस्थाको आधारभूत शेयरधनी, । (घ) प्रचलित कानून बमोजिम दामासाहीमा परेको अवस्था रहेको, । (ङ) शारीरिक तथा मानसिक अस्वस्थताको कारणले समितिमा रही सेवा गर्न असमर्थ भएको, । (च) भ्रष्टाचार, बैङ्किङ वा बीमा सम्बन्धी कसुर, ठगी, मानव बेचबिखन, सम्पत्ति शुद्धीकरण, सङ्गठित अपराध वा नैतिक पतन देखिने अन्य कुनै फौजदारी कसुरमा अदालतबाट कसुरदार ठहर भएको, । (छ) प्रचलित कानून बमोजिम कालोसूचीमा परेकोमा फुकुवा भएको तीन वर्ष पूरा नभएको, । (ज) अदालत वा प्रचलित कानून बमोजिम स्थापना भएको नियमनकारी निकायबाट कुनै दण्ड सजाय पाएको, । (झ) विदेशी मुलुकको स्थायी आवासीय अनुमति लिएको, । (ञ) बीमकको सञ्चालक समितिको अध्यक्ष, सदस्य, कार्यकारी प्रमुख तथा उच्च व्यवस्थापकीय पदाधिकारीको पदबाट अलग भएको दुई वर्ष पूरा नभएको । ९. अध्यक्ष र सदस्यको पदावधि: (१) अध्यक्ष र दफा ६ को उपदफा (१) को खण्ड (घ) र (ङ) बमोजिम नियुक्त सदस्यको पदावधि नियुक्त भएको मितिले चार वर्षको हुनेछ । (२) नेपाल सरकारले मनासिब देखेमा अध्यक्ष वा सदस्यलाई थप एक पदावधिका लागि पुनः नियुक्ति गर्न सक्नेछ । १०. अध्यक्ष र सदस्यको सेवाका शर्त: (१) अध्यक्ष प्राधिकरणको पूरा समय काम गर्ने पदाधिकारी हुनेछ । (२) अध्यक्ष वा सदस्यको पारिश्रमिक, सुविधा तथा सेवाका अन्य शर्त सम्बन्धी व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ११. सपथ लिनु पर्ने: आफ्नो पदको काम सुरू गर्नुभन्दा अगाडि अध्यक्ष र दफा ६ को उपदफा (१) को खण्ड (घ) र (ङ) बमोजिम नियुक्त सदस्यले नेपाल सरकारको अर्थमन्त्री समक्ष अनुसूची बमोजिमको ढाँचामा पद तथा गोपनीयताको सपथ लिनु पर्नेछ । १२. अध्यक्ष वा सदस्यको पद रिक्त हुने अवस्था: (१) देहायको कुनै अवस्थामा अध्यक्ष वा सदस्य आफ्नो पदमा बहाल रहने छैन:- । (क) निजले नेपाल सरकार समक्ष लिखित राजीनामा दिएमा, । (ख) निज दफा ८ को उपदफा (३) बमोजिम पदमा रहन अयोग्य भएमा, । (ग) खराब आचरण, कार्य क्षमताको अभाव भएको वा पदीय जिम्मेवारी पालना नगरेको आधारमा निजलाई उपदफा (२) बमोजिम नेपाल सरकारले पदमुक्त गरेमा ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(क) निजले नेपाल सरकार समक्ष लिखित राजीनामा दिएमा, । (ख) निज दफा ८ को उपदफा (३) बमोजिम पदमा रहन अयोग्य भएमा, । (ग) खराब आचरण, कार्य क्षमताको अभाव भएको वा पदीय जिम्मेवारी पालना नगरेको आधारमा निजलाई उपदफा (२) बमोजिम नेपाल सरकारले पदमुक्त गरेमा । (२) उपदफा (१) को खण्ड (ग) मा उल्लिखित आधारमा नेपाल सरकारले अध्यक्ष वा सदस्यलाई पदमुक्त गर्नु परेमा देहाय बमोजिमको छानबिन समितिको सिफारिसमा पदमुक्त गर्न सक्नेछ:- । (क) उच्च अदालतबाट अवकाश प्राप्त न्यायाधीश मध्येबाट नेपाल सरकारले नियुक्त गरेको एकजना व्यक्ति - अध्यक्ष । (ख) स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेको र । बीमा वा आर्थिक क्षेत्रमा कम्तीमा दश वर्ष अनुभव भएका व्यक्तिहरु मध्येबाट नेपाल सरकारले नियुक्त गरेका फरक फरक क्षेत्रका दुईजना व्यक्ति - सदस्य । (३) अध्यक्ष वा कुनै सदस्यको हकमा उपदफा (२) बमोजिम छानविन समिति गठन भएपछि छानविनको अवधि समाप्त नभएसम्म त्यस्तो व्यक्ति स्वतः निलम्बन हुनेछ । (४) उपदफा (२) बमोजिम गठित समितिको कार्यकाल गठन भएको मितिले बढीमा तीन महिनाको हुनेछ । (५) कुनै कारणले उपदफा (२) बमोजिम गठित छानविन समितिको अध्यक्ष वा सदस्यको पद रिक्त हुन गएमा त्यस्तो सदस्य जुन प्रक्रियाद्वारा नियुक्त भएको हो सोही प्रक्रिया बमोजिम बाँकी अवधिका लागि पूर्ति गरिनेछ । १३. अध्यक्षको काम, कर्तव्य र अधिकार: यस ऐनमा अन्यत्र उल्लेख भएका अतिरिक्त अध्यक्षको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) प्राधिकरणको प्रमुख प्रशासकीय तथा प्रमुख कार्यकारी पदाधिकारीको रूपमा कार्य गर्ने, । (ख) प्राधिकरणको बीमा नीति तथा अन्य नीति, नियम, विनियम, निर्देशिका, कार्यविधि, आवधिक योजना तथा वार्षिक कार्यक्रम तर्जुमा गरी स्वीकृतिका लागि समिति समक्ष पेश गर्ने, । (ग) प्राधिकरणको बीमा नीति तथा अन्य नीति, विनियम, निर्देशिका, कार्यविधि, आवधिक योजना तथा वार्षिक कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने वा गराउने, । (घ) प्राधिकरणको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने, । (ङ) प्राधिकरणले गर्नुपर्ने कार्यहरू व्यवस्थित र नियमित गर्ने, । (च) बीमक र बीमितबीचको विवादमा केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०६२ द्वारा संशोधित । मेलमिलाप गराउने, । (छ) बीमा व्यवसायको नियमन, निरीक्षण वा अनुगमन सम्बन्धी कार्य गर्ने वा गराउने, । (ज) बीमकको शाखा, उपशाखा तथा अन्य कार्यालय खोल्न स्वीकृति दिने वा बन्द गर्न आदेश दिने, । (झ) दफा १३४ को उपदफा (१) को खण्ड (क), (ख), (ग), (घ) र (ङ) र उपदफा (२) को खण्ड (ख) र (ग) बमोजिमको अधिकार प्रयोग गरी नियमन सम्बन्धी कारबाही गर्ने, । (ञ) आफूलाई प्राप्त अधिकार मातहतका कर्मचारीलाई प्रत्यायोजन गरी आवश्यक कार्य गर्ने वा गराउने, । (ट) अन्तरराष्ट्रिय सङ्घ संस्थामा प्राधिकरणको तर्फबाट प्रतिनिधित्व गर्ने वा गराउने । १४. प्राधिकरणलाई जानकारी गराउनु पर्ने: अध्यक्ष र सदस्यले आफू नियुक्त भएको तीस दिनभित्र देहायका विषयमा प्राधिकरणलाई जानकारी गराउनु पर्नेछ:- । (क) आफू संलग्न रहेको पेशा, रोजगारी वा व्यवसाय र कार्यालयको विवरण, । (ख) आफू वा आफ्नो एकाघरको परिवारको कुनै सदस्य कुनै बीमकको शेयरधनी भए वा नभएको, भएको भए लिएको शेयर संख्या, ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(क) आफू संलग्न रहेको पेशा, रोजगारी वा व्यवसाय र कार्यालयको विवरण, । (ख) आफू वा आफ्नो एकाघरको परिवारको कुनै सदस्य कुनै बीमकको शेयरधनी भए वा नभएको, भएको भए लिएको शेयर संख्या, । (ग) आफू वा आफ्नो एकाघरको परिवारको कुनै सदस्य पछिल्लो तीन वर्षभित्र कुनै बीमकको सञ्चालक, पदाधिकारी, लेखापरीक्षक वा परामर्शदाता भए वा नभएको, । (घ) आफू वा आफ्नो एकाघरको परिवारको कुनै सदस्यले पछिल्लो तीन वर्षभित्र बीमा मध्यस्थकर्ताको रूपमा कार्य गरे वा नगरेको, । (ङ) आफ्नो वा आफ्नो एकाघरको परिवारको नाममा रहेको चल अचल सम्पत्तिको विवरण । १५. नियमनकारी अवसरको दुरुपयोग गर्न नहुने: (१) समितिका अध्यक्ष, सदस्य, प्राधिकरणका कर्मचारी वा लेखापरीक्षकले आफ्नो पदीय हैसियतमा कार्य सम्पादन गर्दा निजको जानकारीमा आएको र सार्वजनिक भएको वा नभएको कानून बमोजिम गोप्य राख्नु पर्ने कुनै सूचना सम्बन्धित व्यक्ति बाहेक अन्य कुनै व्यक्तिलाई उपलब्ध गराउन वा सोको स्रोत खुलाउन हुँदैन । (२) उपदफा (१) बमोजिमका पदाधिकारीले पदीय हैसियतमा कार्य सम्पादन गर्दा आफ्नो जानकारीमा आएको कुनै गोप्य सूचना आफ्नो वा एकाघरको परिवारको कुनै सदस्यको लाभ, हित वा फाइदाको लागि प्रयोग गर्न वा गराउन हुँदैन । (३) समितिका अध्यक्ष, सदस्य, प्राधिकरणका कर्मचारी, लेखापरीक्षक, प्रतिनिधि वा प्राधिकरणसँग कुनै करार गरी काम गर्ने व्यक्ति, फर्म वा कम्पनीका कुनै पनि व्यक्तिले प्राधिकरणको तर्फबाट कुनै काम गर्दा प्राधिकरणको नियमनकारी अधिकारको प्रयोग गरी आफ्नो, आफ्नो एकाघरको परिवार वा अरु कसैलाई कुनै किसिमको लाभ, सुविधा, सहुलियत वा फाइदा लिन वा दिन हुँदैन । (४) यस दफाको प्रतिकूल हुने गरी कुनै काम गरेमा सम्बन्धित पदाधिकारीले प्रचलित कानून बमोजिम अख्तियारको दुरुपयोग गरेको मानिनेछ र सोको जानकारी सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउनु पर्नेछ । १६. समितिको बैठक: (१) समितिको बैठक महिनामा कम्तीमा एक पटकभन्दा कम नहुने गरी आवश्यकता अनुसार बस्नेछ । (२) समितिको बैठक अध्यक्षले तोकेको मिति, स्थान र समयमा बस्नेछ । तर समितिका कम्तीमा तीन जना सदस्यले समितिको बैठक बोलाउन लिखित अनुरोध गरेमा अध्यक्षले र निजको अनुपस्थितिमा वरिष्ठ सदस्यले सात दिनभित्र समितिको बैठक बोलाउनु पर्नेछ । (३) समितिको बैठक बस्नुभन्दा कम्तीमा चौबीस घण्टा अगाडि नै बैठकमा छलफल हुने विषय समितिको सचिवले सदस्यलाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । (४) समितिको कुल सदस्य संख्याको पचास प्रतिशतभन्दा बढी सदस्य उपस्थित भएमा समितिको बैठकका लागि गणपूरक सङ्ख्या पुगेको मानिनेछ । (५) समितिको बैठकको अध्यक्षता अध्यक्षले र निजको अनुपस्थितिमा वरिष्ठ सदस्यले गर्नेछ । (६) समितिमा बहुमतको निर्णय मान्य हुनेछ र मत बराबर भएमा बैठकमा अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले निर्णायक मत दिनेछ । (७) समितिले आवश्यक ठानेमा बीमा सम्बन्धी वा सम्बन्धित विषयको अन्य कुनै विज्ञ वा पदाधिकारीलाई समितिको बैठकमा आमन्त्रण गर्न सक्नेछ । (८) समितिको निर्णय छुट्टै पुस्तिकामा अभिलेख गरिनेछ र त्यस्तो पुस्तिकामा बैठकको अध्यक्षता गर्ने व्यक्ति र उपस्थित सम्पूर्ण सदस्यले दस्तखत गर्नु पर्नेछ । (९) समितिको निर्णय समितिको सचिवले प्रमाणित गरी राख्नु पर्नेछ । (१०) समितिको बैठक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि समितिले आफैंले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(८) समितिको निर्णय छुट्टै पुस्तिकामा अभिलेख गरिनेछ र त्यस्तो पुस्तिकामा बैठकको अध्यक्षता गर्ने व्यक्ति र उपस्थित सम्पूर्ण सदस्यले दस्तखत गर्नु पर्नेछ । (९) समितिको निर्णय समितिको सचिवले प्रमाणित गरी राख्नु पर्नेछ । (१०) समितिको बैठक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि समितिले आफैंले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । १७. स्वार्थ बाझिएमा निर्णय गर्नमा बन्देज: (१) अध्यक्ष, सदस्य वा निजको एकाघरको परिवारको कुनै सदस्यको वित्तीय स्वार्थ, निजी स्वार्थ वा व्यावसायिक स्वार्थ भएको कुनै पनि प्रस्ताव समितिको बैठकमा छलफल हुने भएमा त्यस्तो सदस्यले बैठक शुरु हुनुभन्दा अगावै सो कुराको जानकारी समितिलाई दिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम कुनै सदस्य वा निजको एकाघरको परिवारको कुनै सदस्यको स्वार्थ भएको कुनै प्रस्तावका सम्बन्धमा समितिको बैठकमा छलफल हुँदा त्यस्तो सदस्यले सो सम्बन्धी बैठकमा भाग लिने छैन । (३) उपदफा (१) वा (२) प्रतिकूल हुनेगरी भएको निर्णय त्यस्तो सदस्यको हकमा लागू हुने छैन । १८. समिति तथा उपसमिति गठन गर्न सक्ने: (१) समितिले यस ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम बमोजिम आफूले सम्पादन गर्नु पर्ने कुनै काम कारबाहीमा सहयोग पुर्‍याउन आवश्यकता अनुसार अन्य समिति वा उपसमिति गठन गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम गठित समिति वा उपसमितिको काम, कर्तव्य, अधिकार, कार्यविधि तथा त्यस्तो समिति वा उपसमितिका सदस्यले पाउने सुविधा समितिले तोके बमोजिम हुनेछ । १९. कर्मचारी सम्बन्धी व्यवस्था: (१) प्राधिकरणको काम सुचारु रूपले सञ्चालन गर्न प्राधिकरणले आवश्यक सङ्ख्यामा कर्मचारी नियुक्त गर्नेछ । (२) प्राधिकरणका कर्मचारीको नियुक्ति, पारिश्रमिक, सेवाको शर्त, सुविधा तथा अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । (३) यस दफा बमोजिम प्राधिकरणको कर्मचारी दरबन्दी र पारिश्रमिक तथा सुविधा थप गर्नु पर्दा मन्त्रालयको स्वीकृति लिनु पर्नेछ । परिच्छेद-३ । प्राधिकरणको कोष, लेखा तथा लेखापरीक्षण । २०. प्राधिकरणको कोष: (१) प्राधिकरणको एउटा छुट्टै कोष हुनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको कोषमा देहायका रकम रहनेछन्:- । (क) नेपाल सरकारबाट प्राप्त रकम, । (ख) बीमा कम्पनीको स्थापना, पूर्वस्वीकृति, इजाजतपत्र प्रदान गरे बापत प्राप्त रकम, । (ग) बीमा मध्यस्थकर्ताको इजाजतपत्र प्रदान वा इजाजतपत्र नवीकरण गरे बापत प्राप्त रकम, । (घ) बीमा व्यवसायको नियमन शुल्क बापत प्राप्त रकम, । (ङ) विदेशी सरकार, अन्तरराष्ट्रिय सङ्घ, संस्थाबाट प्राप्त रकम, । (च) अन्य स्रोतबाट प्राप्त रकम । (३) उपदफा (२) को खण्ड (ङ) बमोजिमको रकम प्राप्त गर्नु अघि मन्त्रालयको स्वीकृति लिनु पर्नेछ । (४) उपदफा (२) बमोजिम प्राप्त हुने सम्पूर्ण रकम प्रचलित कानून बमोजिम इजाजतपत्रप्राप्त बैंक तथा वित्तीय संस्थामा खाता खोली जम्मा गरिनेछ । (५) प्राधिकरणको तर्फबाट गरिने सम्पूर्ण खर्चहरू उपदफा (१) बमोजिमको कोषमा जम्मा भएको रकमबाट व्यहोरिनेछ । (६) यस दफा बमोजिमको कोषमा जम्मा भएको रकममध्ये प्राधिकरणको कार्य सञ्चालन, व्यवस्थापन तथा बीमा विकासका लागि वार्षिक रूपमा छुट्याएको रकमको अतिरिक्त पचास प्रतिशतले हुन आउने रकम बाहेक अन्य रकम वार्षिक रूपमा सङ्घीय सञ्चित कोषमा दाखिल गरिनेछ । (७) उपदफा (१) बमोजिमको कोष सञ्चालन सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(७) उपदफा (१) बमोजिमको कोष सञ्चालन सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । २१. आय व्ययको लेखा: (१) प्राधिकरणले आफ्नो वित्तीय अवस्था स्पष्ट देखिने गरी प्रचलित नेपाल लेखामान बमोजिम आफ्नो हिसाब किताब, लेखा तथा वित्तीय विवरण दुरुस्त राख्नु पर्नेछ । (२) प्राधिकरणले आफ्नो काम कारबाहीमा तोकिए बमोजिम आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली कायम गर्नु पर्नेछ । २२. लेखापरीक्षण: (१) प्राधिकरणको लेखापरीक्षण महालेखापरीक्षकबाट हुनेछ । (२) प्राधिकरणले आफ्नो आन्तरिक लेखापरीक्षण नियमित रुपमा गराउनु पर्नेछ । २३. लेखापरीक्षण समिति: (१) समितिले आफूप्रति उत्तरदायी हुने गरी देहाय बमोजिमको एक लेखापरीक्षण समिति गठन गर्नेछ:- । (क) समितिले तोकेको एक जना सञ्चालक - संयोजक । (ख) समितिले तोकेको सम्बन्धित विषयको विज्ञ एक जना - सदस्य । (२) प्राधिकरणको आन्तरिक लेखापरीक्षण हेर्ने विभागीय प्रमुखले लेखापरीक्षण समितिको सचिवको रुपमा कार्य गर्नेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिमको लेखापरीक्षण समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार सम्बन्धी व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । परिच्छेद-४ । इजाजतपत्र । २४. इजाजतपत्र नलिई बीमा व्यवसाय गर्न वा गराउन नहुने: (१) यस ऐन बमोजिम इजाजतपत्र नलिई कसैले पनि बीमा, पुनर्बीमा, बीमा कोष जस्ता जुनसुकै शब्द प्रयोग गरी वा नगरी प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रुपमा बीमा व्यवसाय सम्बन्धी कुनै पनि कारोबार, व्यवसाय, उद्योग वा व्यापार गर्न वा गराउन हुँदैन । (२) उपदफा (१) विपरीत हुने गरी कसैले पनि बीमा व्यवसाय सम्बन्धी कारोबार, व्यवसाय, व्यापार वा उद्योग गर्ने वा अन्य कुनै प्रयोजनका लागि आफ्नो कम्पनी, फर्म वा संस्थाको नाममा बीमा, पुनर्बीमा, बीमाकोष जस्ता शब्दहरू प्रयोग गर्नु हुँदैन । (३) कसैले पनि यस ऐन बमोजिम इजाजतपत्रप्राप्त बीमक बाहेक अन्य कुनै कम्पनी, फर्म वा संस्थासँग बीमा सम्बन्धी कारोबार वा बीमा व्यवसाय गर्न वा गराउन हुँदैन । २५. बीमा कम्पनीको संस्थापना: (१) यस ऐन बमोजिम बीमा व्यवसाय सञ्चालन गर्न चाहने व्यक्तिले प्रचलित कानून बमोजिम पब्लिक लिमिटेड कम्पनीको रुपमा दर्ता गराई बीमा कम्पनीको संस्थापना गर्नु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यो ऐन प्रारम्भ हुनुअघि नै स्थापना भई बीमा व्यवसाय गर्न इजाजत प्राप्त गरिसकेको बीमा कम्पनीले सोही प्रयोजनको लागि पुनः कम्पनी स्थापना गर्नु पर्ने छैन । (३) एकजना व्यक्ति वा निजको एकाघरको परिवार वा निजको एकाघरको परिवारको सदस्य आधारभूत शेयरधनी रहेको कुनै कम्पनी वा सङ्गठित संस्थाले यस दफा बमोजिम स्थापना हुने बीमा कम्पनीको चुक्ता पूँजीको पन्ध्र प्रतिशतभन्दा बढी हुने गरी शेयर लगानी गर्न सक्ने छैन । तर नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा विदेशी लगानीकर्ताले लिएको शेयरको सम्बन्धमा यो व्यवस्था लागू हुने छैन । (४) यो ऐन प्रारम्भ हुँदाका बखत उपदफा (३) मा उल्लिखित सीमाभन्दा बढी शेयर स्वामित्व भएको व्यक्ति वा संस्थाले ऐन प्रारम्भ भएको मितिले दुई वर्षभित्र सोही उपदफा बमोजिमको शेयर लगानी सीमा कायम गर्नु पर्नेछ ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

तर नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा विदेशी लगानीकर्ताले लिएको शेयरको सम्बन्धमा यो व्यवस्था लागू हुने छैन । (४) यो ऐन प्रारम्भ हुँदाका बखत उपदफा (३) मा उल्लिखित सीमाभन्दा बढी शेयर स्वामित्व भएको व्यक्ति वा संस्थाले ऐन प्रारम्भ भएको मितिले दुई वर्षभित्र सोही उपदफा बमोजिमको शेयर लगानी सीमा कायम गर्नु पर्नेछ । (५) उपदफा (३) बमोजिम कुनै एक बीमा कम्पनीको शेयरमा लगानी गर्ने व्यक्ति वा निजको एकाघरको परिवार, फर्म, कम्पनी वा संस्थाले समान किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने अर्को कुनै बीमा कम्पनीमा लगानी गर्दा त्यस्तो बीमा कम्पनीको चुक्ता पूँजीको एक प्रतिशत वा सोभन्दा बढी हुने गरी शेयरमा लगानी गर्न वा कुनै व्यहोराले त्यस्तो कम्पनीको शेयर स्वामित्व प्राप्त गर्न सक्ने छैन । २६. पूर्वस्वीकृति लिनु पर्ने: (१) बीमा व्यवसाय सञ्चालनको लागि दफा २५ बमोजिम कम्पनी संस्थापना गर्न चाहने व्यक्तिले तोकिए बमोजिमको शुल्क सहित देहायका कागजात संलग्न गरी पूर्वस्वीकृतिका लागि प्राधिकरण समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ:- । (क) प्रस्तावित बीमा कम्पनीको प्रबन्धपत्र तथा नियमावली, । (ख) बीमा व्यवसायको सम्भाव्यता अध्ययन प्रतिवेदन तथा पूर्वाधार सम्बन्धी विवरण, । (ग) प्राधिकरणले तोकेको ढाँचामा संस्थापकहरुको व्यक्तिगत विवरण, । (घ) प्रस्तावित बीमा कम्पनी संस्थापना गर्नु अघि संस्थापकहरु बीच कुनै सम्झौता भएको भए त्यस्तो सम्झौताको प्रमाणित प्रतिलिपि र सोको सारांश, । (ङ) पूर्वस्वीकृतिको लागि निवेदन दिनुभन्दा तत्काल अघि संस्थापकले अघिल्लो आर्थिक वर्षसम्मको कर चुक्ता गरेको प्रमाण, । (च) कुनै सङ्गठित संस्थाले निवेदन दिएको भए देहायको विवरण:- । (१) बीमा कम्पनी संस्थापनाको सम्बन्धमा सञ्चालक समितिको निर्णय, । (२) सम्बन्धित कम्पनीको प्रबन्धपत्र तथा नियमावली, । (३) लगानी गर्न सक्षम रहेको पुष्टि हुने तोकिए बमोजिमका कागजात, । (४) प्रचलित कानून बमोजिम नियमन हुने व्यवसाय वा कारोबार सञ्चालन गर्ने संस्था भएमा त्यस्तो संस्थाको नियमनकारी निकायबाट बीमा व्यवसायमा लगानी गर्न दिएको अनुमति । (छ) प्राधिकरणले निर्धारण गरेका अन्य विवरण तथा कागजात । (२) कुनै विदेशी बीमा कम्पनीले प्राधिकरणको पूर्वस्वीकृति लिई नेपालको कुनै सङ्गठित संस्था वा नेपाली नागरिकसँग संयुक्त लगानीमा बीमा कम्पनी संस्थापना गर्न वा नेपालमा शाखा कार्यालय खोल्न सक्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम कुनै विदेशी बीमा कम्पनीले नेपालमा संयुक्त लगानीमा बीमा कम्पनी संस्थापना गर्न वा शाखा कार्यालय खोल्न चाहेमा पूर्व स्वीकृतिको लागि तोकिए बमोजिमको शुल्क सहित प्राधिकरण समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । (४) उपदफा (३) बमोजिम निवेदन दिँदा निवेदकले उपदफा (१) मा उल्लिखित विवरणका अतिरिक्त देहायका विवरण कागजात समेत संलग्न गर्नु पर्नेछ:- । (क) सम्बन्धित मुलुकमा बीमा व्यवसाय गर्न पाएको इजाजतपत्रको प्रतिलिपि, । (ख) सम्बन्धित मुलुकमा बीमा व्यवसाय गर्न पाएको इजाजतपत्र अद्यावधिक नवीकरण गरेको प्रमाण, । (ग) सम्बन्धित मुलुकको नियमनकारी निकायबाट नेपालमा शाखा कार्यालय खोल्न स्वीकृति प्रदान गरेको प्रमाण, । (घ) नेपालमा संयुक्त लगानीमा बीमा कम्पनी संस्थापना गर्न वा शाखा कार्यालय खोल्ने सम्बन्धमा सम्बन्धित बीमा कम्पनीका सञ्चालक समितिको निर्णय, ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(ग) सम्बन्धित मुलुकको नियमनकारी निकायबाट नेपालमा शाखा कार्यालय खोल्न स्वीकृति प्रदान गरेको प्रमाण, । (घ) नेपालमा संयुक्त लगानीमा बीमा कम्पनी संस्थापना गर्न वा शाखा कार्यालय खोल्ने सम्बन्धमा सम्बन्धित बीमा कम्पनीका सञ्चालक समितिको निर्णय, । (ङ) वित्तीय सक्षमता देखिने गरी त्यस्तो कम्पनीको पछिल्लो पाँच आर्थिक वर्षको लेखापरीक्षण प्रतिवेदन, । (च) विदेशी संस्थाको सञ्चालकको नामावली र शेयर स्वामित्वको अनुपात तथा वित्तीय स्वार्थ रहेको संस्थाको विवरण, । (छ) प्राधिकरणले निर्धारण गरेका अन्य विवरण तथा कागजात । (५) उपदफा (१) वा (३) बमोजिम प्राप्त निवेदन जाँचबुझ गर्दा त्यस्तो बीमा कम्पनी वा विदेशी बीमा कम्पनीको नेपालमा संयुक्त लगानीमा बीमा कम्पनी संस्थापना गर्न वा शाखा कार्यालय खोल्न पूर्वस्वीकृति दिन उपयुक्त देखिएमा प्राधिकरणले निवेदन परेको साठी दिनभित्र निवेदकलाई तोकिएका ढाँचामा पूर्वस्वीकृति दिनु पर्नेछ । (६) बीमकले आफ्नो कम्पनीको प्रबन्धपत्र वा नियमावलीमा संशोधन गर्नु परेमा प्राधिकरणको पूर्वस्वीकृति लिनु पर्नेछ । २७. पूर्वस्वीकृति दिन इन्कार गर्न सक्ने: (१) दफा २६ मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको कुनै अवस्थामा प्राधिकरणले बीमा कम्पनी स्थापना गर्न वा विदेशी बीमा कम्पनीको शाखा कार्यालय खोल्न पूर्वस्वीकृति दिन इन्कार गर्न सक्नेछ:- । (क) प्रस्तावित बीमा कम्पनीको नाम पहिले नै दर्ता भइसकेको कुनै बीमकको नामसँग मिल्ने भएमा, । (ख) प्रस्तावित बीमा कम्पनीको नाम वा त्यसले गर्ने बीमा व्यवसाय सार्वजनिक हित, सदाचार, शिष्टाचार, धर्म, जातजाति वा सम्प्रदाय वा सार्वजनिक व्यवस्थाका दृष्टिकोणले अनुपयुक्त वा अवाञ्छनीय हुने देखिएमा, । (ग) निवेदकले पेश गरेको सम्भाव्यता अध्ययन प्रतिवेदन, विवरण कागजात र अन्य पूर्वाधारलाई अध्ययन गर्दा बीमा व्यवसायको बजार सीमित भई थप बीमा कम्पनीलाई इजाजत पत्र दिँदा बीमा व्यवसाय स्वस्थ र प्रतिस्पर्धात्मक रुपले सञ्चालन हुन सक्ने कुरामा विश्वास गर्न नसकिने भएमा, । (घ) प्रस्तावित बीमा कम्पनीको उद्देश्य प्रचलित कानून विपरीत हुने वा भएको देखिएमा, । (ङ) दफा २६ बमोजिम प्राधिकरणले तोकेका कागजात तथा विवरण पेश नगरेमा, । (च) प्रत्येक संस्थापकले प्रस्तावित बीमा कम्पनीको कम्तीमा दश हजार कित्ता शेयर लिन मञ्जुर नगरेमा वा आफूले लिने शेयर सङ्ख्या स्पष्ट रुपमा नखुलाएमा, । (छ) प्रस्तावित बीमा कम्पनीले दफा ३६ बमोजिम चुक्ता पूँजी कायम गर्ने प्रस्ताव गरेको नदेखिएमा, । (ज) प्रस्तावित बीमा कम्पनीको कुनै संस्थापकलाई बीमा सम्बन्धी कसुर, बैङ्किङ्ग कसुर, ठगी, जालसाजी, किर्ते, सम्पत्ति शुद्धीकरण, भ्रष्टाचार, मानव बेचबिखन, अपहरण वा शरीर बन्धक जस्ता नैतिकपतन देखिने अन्य कसुरमा अदालतबाट सजाय भएको भए त्यस्तो सजाय भुक्तान गरेको पाँच वर्ष पूरा नभएमा, । (झ) प्रस्तावित बीमा कम्पनीले बीमा व्यवसायका अतिरिक्त अन्य व्यवसाय समेत गर्ने उद्देश्य राखेको देखिएमा, । (ञ) दफा ३१ बमोजिम पूर्वस्वीकृति दिन रोक लगाइएको अवस्थामा, । (ट) प्रस्तावित बीमा कम्पनीको कुनै संस्थापक वा निजको एकाघरको परिवारको कुनै सदस्य प्रचलित कानून बमोजिम कालोसूचीमा परी फुकुवा भएको तीन वर्ष पूरा नभएमा, ।
बीमा_ऐन_२०७९
Insurance Act, 2022

(ञ) दफा ३१ बमोजिम पूर्वस्वीकृति दिन रोक लगाइएको अवस्थामा, । (ट) प्रस्तावित बीमा कम्पनीको कुनै संस्थापक वा निजको एकाघरको परिवारको कुनै सदस्य प्रचलित कानून बमोजिम कालोसूचीमा परी फुकुवा भएको तीन वर्ष पूरा नभएमा, । (ठ) प्रस्तावित बीमा कम्पनीको संस्थापकहरुले तत्काल चुक्ता गर्न कबुल गरेको पूँजीको पन्ध्र प्रतिशत वा सोभन्दा बढी शेयर एउटै व्यक्ति, एकाघरको परिवार, संस्था वा समूहको स्वामित्वमा रहने भएमा, । तर नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा विदेशी लगानीकर्ताले लिने शेयरको सम्बन्धमा यो व्यवस्था लागू हुने छैन । (ड) एकै किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने कुनै बीमकमा आफ्नो वा आफ्नो एकाघर परिवारको आधारभूत शेयर भएमा । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि पुनर्बीमा व्यवसाय बाहेक एकभन्दा बढी किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने गरी कुनै कम्पनी संस्थापना गर्न प्राधिकरणले पूर्वस्वीकृति दिने छैन । (३) यस दफा बमोजिम प्राधिकरणले बीमा कम्पनी संस्थापना गर्न पूर्वस्वीकृति दिन इन्कार गरेमा निवेदन परेको साठी दिनभित्र सोको कारण सहितको लिखित जानकारी निवेदकलाई दिनु पर्नेछ । २८. निवेदन दिनु पर्ने: (१) दफा २६ बमोजिम पूर्वस्वीकृति लिई प्रचलित कानून बमोजिम संस्थापना भएको कम्पनीले बीमा व्यवसाय गर्न चाहेमा देहायका विवरण तथा कागजात संलग्न गरी प्राधिकरण समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ:- । (क) बीमा कम्पनी संस्थापना गर्न प्राधिकरणले दिएको पूर्व स्वीकृति, । (ख) बीमा कम्पनी स्थापना भएको प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि, । (ग) बीमा कम्पनीको प्रबन्धपत्र र नियमावलीको प्रतिलिपि, । (घ) बीमा कम्पनीको संस्थापक कुनै कम्पनी वा सङ्गठित संस्था भए त्यस्तो कम्पनी वा सङ्गठित संस्थाले पछिल्लो तीन आर्थिक वर्षमा कर चुक्ता गरेको र वार्षिक वित्तीय विवरण सहितको लेखापरीक्षण प्रतिवेदन, । (ङ) खण्ड (घ) बमोजिमको संस्थापक कम्पनी वा सङ्गठित संस्थाका आधारभूत शेयरधनीको नाम र निजका एकाघर परिवारको विवरण, । (च) बीमकले गर्न चाहेको बीमा व्यवसायको किसिम, । (छ) बीमकले गर्न चाहेको बीमा व्यवसायको प्रकार (पोर्टफोलियो), । (ज) बीमा व्यवसाय सञ्चालन गर्न आवश्यक पूर्वाधारको विवरण वा भवन भाडामा लिएको भए सो सम्बन्धी सम्झौताको प्रतिलिपि, । (झ) कार्यकारी प्रमुख तथा अन्य व्यवस्थापक तहका पदाधिकारीको व्यक्तिगत विवरण, । (ञ) बीमा जोखिम धारण सम्बन्धी व्यवस्था, । (ट) लगानी नीति, जोखिमङ्कन, दाबी, पुनर्बीमा, सूचना प्रविधि सम्बन्धी विवरण, । (ठ) प्रस्तावित बीमालेख वा पुनर्बीमा कम्पनीको हकमा प्रस्तावित पुनर्बीमा करारको मस्यौदा, । (ड) संस्थापकले लिन कबुल गरेको शेयरको रकम चुक्ता भएको प्रमाणित हुने कागजात, । (ढ) कम्पनीको सङ्गठनात्मक संरचना सम्बन्धी विवरण, । (ण) कम्पनीका कर्मचारीको पारिश्रमिक, सेवाका शर्त र सुविधा सम्बन्धी विनियमावली, । (त) कम्पनीको आर्थिक प्रशासन तथा खरिद सम्बन्धी विनियमावली, । (थ) प्राधिकरणले निर्धारण गरेका अन्य विवरण तथा कागजात । (२) कुनै विदेशी बीमा कम्पनीको शाखा कार्यालयले बीमा व्यवसाय सञ्चालन गर्नको लागि निवेदन दिँदा उपदफा (१) मा उल्लिखित विवरणको अतिरिक्त देहाय बमोजिमका विवरण समेत संलग्न गर्नुपर्नेछ:- । (क) त्यस्तो विदेशी बीमा कम्पनीलाई सम्बन्धित मुलुकको नियमन गर्ने निकायले नेपालमा बीमा व्यवसाय गर्न दिएको इजाजतपत्र, ।