chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
गुठी_संस्थान_ऐन_२०३३
Guthi Corporation Act, 1976

(१) गुठी जग्गामा नेपाल सरकारको स्वीकृति बेगर गुठीको स्वामित्व छाडिदिने, । (२) गुठी ऐलानी जग्गा नेपाल सरकारको नीति विरुद्ध नम्बरीमा दर्ता गर्ने, । (३) संस्थानलाई नोक्सान वा राजगुठीको धर्म–कार्यमा बाधा पर्ने कुनै काम कारबाही, आर्थिक कारोबार वा अन्य व्यवस्था सम्बन्धी काम गर्ने । १९. छुट गुठीको हक दायित्व संस्थानमा सर्ने: सबै छुट गुठी राजगुठीमा परिणत भई त्यस्तो छुट गुठीको चल अचल जायजेथा, देवमूर्ति समेत उपर छुट गुठीको भइराखेको सबै अधिकार संस्थानमा सर्नेछ र त्यस्ता छुट गुठीका गुठियार खान्नीदारको सबै हक अधिकार समाप्त हुनेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । १९क. निजी गुठीको लगत: (१) निजी गुठीका गुठियारले गुठीको लगत तोकिए बमोजिमको ढाँचामा संस्थानमा दिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम लगत प्राप्त भएपछि संस्थानले व्यक्तिगत वा पारिवारिक रूपमा र सामाजिक हितको लागि राखिएका निजी गुठीको लगत तोकिए बमोजिम छुट्टाछुट्टै राख्नु पर्नेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । २०. निजी गुठीको हक दायित्व संस्थानले लिन सक्ने: (१) कुनै निजी गुठीको दाता समेत सबै वा अधिकांश गुठियारहरूले त्यस्तो निजी गुठीको हक दायित्व संस्थानले नै व्यहोर्ने गरी बन्दोबस्त र सञ्चालन संस्थानबाट नै हुन लिखित अनुरोध गरेमा संस्थानले त्यस्तो गुठीको हक दायित्व लिई बन्दोबस्त र सञ्चालन गर्न सक्नेछ । (२) व्यक्तिगत वा पारिवारिक रूपमा राखिएका निजी गुठी बाहेक सामाजिक हितको लागि राखिएका निजी गुठीका गुठियारले शिलापत्र, धर्मपत्र, दानपत्र आदिमा लेखिए बमोजिम सो गुठीको सञ्चालन नगरी गुठीको सम्पत्ति हिनामिना गरेको देखिएमा गुठियारले लिखित अनुरोध नगरे पनि संस्थानले त्यस्तो गुठीको जिम्मा लिई बन्दोबस्त सञ्चालन गर्न सक्नेछ । (३) पशुपति अमालकोट कचहरीमा कूत बुझाउनु पर्ने वा पशुपति गुह्येश्वरीसँग सम्बन्धित सबै खालका गुठीको जग्गाको जग्गा प्रशासन गुठी संस्थानले जिम्मा लिई बन्दोबस्त र सञ्चालन गर्न सक्नेछ । (४) उपदफा (१) वा (२) बमोजिम संस्थानले हक दायित्व लिएपछि त्यस्तो निजी गुठी राजगुठीमा परिणत भई त्यस्तो निजी गुठीको चल, अचल जायजेथा, देवमूर्ति समेत उपर निजी गुठी वा दाता गुठियारको भैरहेको सबै अधिकार संस्थानमा सर्नेछ र त्यस्तो निजी गुठीका दाता, गुठियार, खान्नीदारको सबै हक अधिकार समाप्त हुनेछ । २१. राजगुठीमा परिणत भएको छुटगुठी र निजीगुठीको विवरण जायजेथा बुझाउने: दफा १९ र २० बमोजिम राजगुठीमा परिणत भएको छुट गुठी वा निजी गुठीका दाता, गुठियार वा गुठी चलाइएका व्यक्तिले संस्थानले सूचना प्रकाशित गरेको छ महिनाभित्र संस्थानले तोकेबमोजिम त्यस्तो गुठीको चल अचल, जायजेथाको विवरण र स्याहा श्रेस्ता लगायत सबै लिखत संस्थानलाई बुझाउनु पर्छ । परिच्छेद-४ । गुठी जिमीदारी उन्मूलन । २२. गुठी जिमीदारी उन्मूलन: गुठी जिमीदारी उन्मूलन गरिएकोछ । त्यस्तो उन्मूलनको परिणामस्वरुप सम्बन्धित गुठी मौजाको जिमीदारीसित सम्बन्धित जिमीदार पटवारीको सबै हक अधिकार स्वतः समाप्त भएको मानिनेछ । तर जिमीदारी साथको जग्गाका हकमा जिमीदारी उन्मूलन भएको जिमीदारको नाउँमा गुठी रैतान नम्बरीमा दर्ता हुनेछ । २३. जिमीदारी सम्बन्धी कागजपत्र: गुठी जिमीदारीको कागजपत्र जिम्मा भएको व्यक्तिले सो कागजपत्र संस्थानले आदेश दिएका बखत संस्थानलाई बुझाउनु पर्छ ।
गुठी_संस्थान_ऐन_२०३३
Guthi Corporation Act, 1976

तर जिमीदारी साथको जग्गाका हकमा जिमीदारी उन्मूलन भएको जिमीदारको नाउँमा गुठी रैतान नम्बरीमा दर्ता हुनेछ । २३. जिमीदारी सम्बन्धी कागजपत्र: गुठी जिमीदारीको कागजपत्र जिम्मा भएको व्यक्तिले सो कागजपत्र संस्थानले आदेश दिएका बखत संस्थानलाई बुझाउनु पर्छ । २४. मालपोत असुल तहसील गर्ने अन्तरिम व्यवस्था: उन्मूलन भएको गुठी जिमीदारीको मालपोत असुल तहसील गर्ने सम्बन्धमा संस्थानले व्यवस्था मिलाई सूचना नदिएसम्म सम्बन्धित जिमीदार पटवारीले साविक बमोजिम मालपोत असूर तहसील गरी संस्थानमा बुझाउनु पर्नेछ । परिच्छेद-५ । राजगुठी जग्गा । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । २५. गुठी तैनाथी जग्गाको बन्दोबस्त: दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (१) गुठी तैनाथी जग्गा संस्थानले आफै खेती गर्न वा लिलाम बढाबढ गराई दर्ता गरिदिन सक्नेछ । (२) गुठी तैनाथी जग्गामध्ये ऐलानी बाँझो जग्गाको हकमा संस्थानले अवस्था अनुसार देहायबमोजिम कुनै पनि व्यवस्था गर्न सक्नेछ:- । (क) संस्थान आफैले आवाद गर्ने, । (ख) तोकिएबमोजिम केही वर्षको कूतसम्म माफी गरी खास किसानलाई दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको । आवादी गर्न दिने, र । (ग) केही नेपाल कानून संशोधन तथा खारेज गर्ने ऐन, २०७२ द्वारा झिकिएको । (३) उपदफा (१) र (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएतापनि कुनै गुठी तैनाथी जग्गा घर घडेरी वा उद्योग व्यापारको लागि उपयुक्त देखिएमा त्यस्तो गुठी जग्गा र संस्थान आफैले खेती गरे गराएको गुठी तैनाथी जग्गा आवादी वा ऐलानी जे भएपनि उपयोग र ठाउँको महत्व हेरी संस्थानले तोकिएबमोजिम दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको । बढाबढ गराई गुठी रैतान नम्बरी जग्गामा परिणत गरी दर्ता गरी दिन सक्नेछ दोस्रो संशोधनद्वारा थप । र २०४६ चैत्र २६ गते भन्दा पहिले नै गुठी तैनाथी जग्गामा आफैँ पूँजी लगाई घर बनाई बसोबास गरिसकेकाको हकमा त्यस्तो घर घडेरी यसै ऐनमा अन्यत्र व्यवस्था गरिए अनुसार मूल्याङ्कन समितिले तोकेको मूल्यको आधारमा निजकै नाममा रैतान नम्बरीमा परिणत गरी दर्ता गर्न सकिनेछ । (४) उपदफा (१), (२) र (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएतापनि देवस्थल रहेका वा देवी देवता देवस्थल पर्व पूजा जात्रासँग सम्बन्धित धार्मिक एवं सार्वजनिक पर्ति जग्गा कुनै व्यक्तिको नाममा दर्ता गरिने छैन । त्यस्तो जग्गा दर्ता गरिएको रहेछ भने पनि संस्थानले त्यस्तो जग्गाको दर्ता बदर गर्न सक्नेछ । २६. गुठी अधीनस्थ जग्गाको बन्दोबस्त: (१) यो ऐन प्रारम्भ भएपछि काठमाडौँ उपत्यका र पहाड इलाकामा जोताहाले दर्तावालालाई कूत बुझाई दर्तावाला मोहीले राजगुठीलाई पूरै जिन्सी वा आँशिक जिन्सी र आँशिक गुठीको भाउले नगदीमा बुझाउनु पर्ने गुठी अधीनस्थ जग्गामा दर्तावालाको सबै हक अधिकार समाप्त भई त्यस्तो जग्गामा संस्थानको पूर्ण स्वामित्व कायम हुनेछ र त्यस्तो जग्गामा खास जोताहा किसानले प्रचलित कानुन बमोजिम मोहीयानी हक पाउनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । (२) उपदफा (१) बमोजिम हक समाप्त हुने दर्तावाला मोहीले निजको साविक जग्गामा प्रचलित कानुन बमोजिम लाग्ने मालपोतको दश गुणाले हुने रकम क्षतिपूर्तिबापत तोकिएबमोजिम पाउनेछ । त्यसरी क्षतिपूर्ति पाउने दर्तावालाले गुठीलाई तिर्नुपर्ने बक्यौता रकम भए सो कट्टा गरी क्षतिपूर्तिको रकम पाउनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित ।
गुठी_संस्थान_ऐन_२०३३
Guthi Corporation Act, 1976

(२) उपदफा (१) बमोजिम हक समाप्त हुने दर्तावाला मोहीले निजको साविक जग्गामा प्रचलित कानुन बमोजिम लाग्ने मालपोतको दश गुणाले हुने रकम क्षतिपूर्तिबापत तोकिएबमोजिम पाउनेछ । त्यसरी क्षतिपूर्ति पाउने दर्तावालाले गुठीलाई तिर्नुपर्ने बक्यौता रकम भए सो कट्टा गरी क्षतिपूर्तिको रकम पाउनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । (३) उपदफा (२) बमोजिम दर्तावाला मोहीलाई दिइने क्षतिपूर्तिको रकम दर्तावालाको हक समाप्त भई आफ्नो हक हुन आउने खास जोताहा किसानले संस्थानमा तोकिएबमोजिम बुझाउनु पर्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (३क) दर्तावाला मोहीले संस्थानमा बुझाउनु पर्ने कूत नबुझाई बक्यौता रहन गएको देखिएमा जोताहा किसानले त्यस्तो बक्यौता रहेको अवधिको कूत दर्तावाला मोहीलाई बुझाएको निस्सा संस्थानमा पेश गर्नु पर्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (३ख) उपदफा (३क) बमोजिम कूत बुझाएको निस्सा पेश गर्न नसकेमा निस्सा पेश गर्न नसके जतिको कूत संस्थानमा बुझाउनु पर्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । (४) दर्तावाला मोहीको हक समाप्त भई आफ्नो हक हुन आउने खास जोताहा किसानले उपदफा (३) मा तोकिए बमोजिमको क्षतिपूर्तिको रकम दाखिल नगरेमा वा उपदफा (३ख) बमोजिम बक्यौता कूत तोकिएबमोजिम नतिरेमा सो जग्गाको कूत नतिरे सरह कारबाही गरी सो जग्गामा तोकिएको दस्तूर लिई अर्को मोही कायम गर्न सकिनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । (५) उपदफा (४) बमोजिम कारबाही गरी अर्को मोही कायम हुन आएमा त्यस्तो मोहीले उपदफा (३) बमोजिम हक समाप्त भएको दर्तावाला मोहीलाई तिर्नुपर्ने क्षतिपूर्तिको बाँकी रकम र उपदफा (३ख) बमोजिमको कूत समेत संस्थानमा तोकिएबमोजिम बुझाउनु पर्नेछ । (६)पहिलो संशोधनद्वारा झिकिएको । (७) यस दफामा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएतापनि कुनै गुठी अधीनस्थ जग्गामा कसैले कानूनबमोजिम अधिकार पाई घर–बारी बनाई बसोबास गरी आएको भए प्रचलित नेपाल कानूनबमोजिम घर–बारी वापत राख्न पाउने जग्गाको हदसम्म जग्गा सोही व्यक्तिको नाममा मोहीयानीमा दर्ता हुनेछ । परिच्छेद-६ । मोहीको व्यवस्था । २७. मोहीयानी हक लाग्ने: गुठी जग्गामा खास जोताहा किसानले प्रचलित कानून बमोजिम मोहीयानी हक पाउनेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । तर, । (क) गुठीको कुनै निश्चित काम गरे बापत जोती भोग गर्न पाउने रकमीले त्यस्तो जग्गामा मोहीयानी हक पाउने छैन । (ख) साविकदेखि खेती गरी नआएको बाग बगैचा भएको वा तोकिएको शहर बजारको पर्ति गुठी जग्गामा मोहीयानी हक पाउने छैन । २८. गुठी जग्गामा लाग्ने कूत तिरो: (१) संस्थानलाई कूत तिर्नु पर्ने गुठी जग्गामा सरकारी रैकर जग्गावालाले मोहीबाट जग्गाको ठाउँ र किसिम अनुसार पाउने सरह कूत लाग्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । तर यो ऐन प्रारम्भ हुँदाका बखत किसिम अनुसारको कूतभन्दा कम बुझाई आएको रहेछ भने सोही बमोजिम नै कूत लिइनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । (२) यो ऐन प्रारम्भ हुँदाको अवस्थामा मोहीले धान, चामल, मकै, कोदो, गहुँ आदि अनाज बाहेक अरू प्रकारको जिन्सी बुझाई आएकोमा मोहीले साविक बमोजिमकै जिन्सी बुझाउनु पर्नेछ । तर यस उपदफा बमोजिम जिन्सी सामानको मूल्य प्रति रोपनी वा बिगाहामा उपदफा (१) बमोजिम मोहीले बुझाउने कूतको मूल्य भन्दा बढी पर्ने गरी असुल गरिने छैन । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (३) उपदफा (२) बमोजिम मोहीले बुझाउने जिन्सीको मूल्य निश्चित गर्ने अधिकार संस्थानलाई हुनेछ ।
गुठी_संस्थान_ऐन_२०३३
Guthi Corporation Act, 1976

तर यस उपदफा बमोजिम जिन्सी सामानको मूल्य प्रति रोपनी वा बिगाहामा उपदफा (१) बमोजिम मोहीले बुझाउने कूतको मूल्य भन्दा बढी पर्ने गरी असुल गरिने छैन । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (३) उपदफा (२) बमोजिम मोहीले बुझाउने जिन्सीको मूल्य निश्चित गर्ने अधिकार संस्थानलाई हुनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (४) गुठी जग्गामा लागेको कूत मोहीले स्थानीय बजार भाउले नगदीमा पनि बुझाउन सक्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (५) दफा २९ को उपदफा (१) मा तोकिएको कूत तिर्ने समयमा कूत बुझाउनेलाई संस्थानले कूतको पन्ध्र प्रतिशतसम्म छुट दिनेछ । २९. कूत तिर्ने सम्बन्धी व्यवस्था: (१) संस्थानलाई कूत तिर्नु पर्ने गुठी जग्गाको मोहीले सरकारी रैकर जग्गाको मोहीले कूत तिर्ने याम समयसम्ममा संस्थानलाई गुठी जग्गाको मोहीले कूत बुझाउनु पर्नेछ । सो म्यादभित्र कूत नबुझाएमा त्यस्तो मोहीको मोहीयानी हक संस्थानले समाप्त गर्न सक्नेछ । तर संस्थानले आवश्यक देखेमा दुई महिनासम्म कूत बुझाउन म्याद थप गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम मोहीयानी हक समाप्त भएकोमा चित्त नबुझ्ने मोहीले पैंतीस दिनभित्र नेपाल सरकारसमक्ष उजूर गर्न सक्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम पर्न आएको उजूरिमा नेपाल सरकार ले गरेको निर्णय अन्तिम हुनेछ । (४) उपदफा (१) बमोजिम मोहीयानी हक समाप्त भएको जग्गाको बाँकी कूत साविक मोहीबाट सरकारी बाँकी सरह संस्थानले असुल-उपर गर्न सक्नेछ । (५) संस्थानलाई बुझाउनु पर्ने कूत मिन्हा गर्ने सम्बन्धमा प्रचलित नेपाल कानूनबमोजिम हुनेछ । ३०. मोहीयानी हक खरिद-बिक्री गर्न सकिने विशेष व्यवस्था: भूमिसुधार ऐन, २०२१ तथा अन्य प्रचलित नेपाल कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएतापनि यस ऐन बमोजिम मोहीयानीमा कमाई आएको जग्गाको मोहीयानी हक खरिद-बिक्री हुन सक्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । ३०क. खान्गीको जग्गा बेचबिखन गर्न नपाउने: गुठीको खान्गी जग्गा खान्गीवालाले धितो बन्धक राख्ने वा अन्य कुनै प्रकारले हक छाडी दिन पाउने छैन र त्यसरी हक छाडी दिएमा हक छाडी दिएको लिखत स्वतः बदर भएको मानिनेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । ३१. उकास हुन आएको जग्गाको सम्बन्धमा: संस्थानलाई बुझाउनु पर्ने कूत वा अन्य रकम नबुझाई छाडी उकास हुन आएको जग्गा संस्थानले आफै खेती गर्न वा अन्य कुनै काममा लगाउन सक्नेछ । ३२. गुठी रैतान नम्बरी जग्गामा मालपोत लाग्ने: (१) सरकारी रैकर जग्गाको जग्गावालाले जग्गाको किसिम अनुसार नेपाल सरकारमा मालपोत बुझाए सरह गुठी रैतान नम्बरी जग्गाको जग्गावालाले संस्थानमा मालपोत बुझाउनेछ । (२) गुठी रैतान नम्बरी जग्गामा जग्गावालाको हक र हैसियत प्रचलित कानून बमोजिम सरकारी रैकर जग्गाको जग्गावालाको सरह नै हुनेछ । (३) यस दफाको प्रयोजनको लागि जग्गावाला भन्नाले यस ऐन बमोजिम संस्थानलाई मालपोत तिर्नु पर्ने गरी गुठी जग्गा आफ्नो नाममा दर्ता भई सो दर्ताको नाताले उक्त जग्गामा हक हुने व्यक्ति र त्यस्तो व्यक्तिको हकवाला वा अंशियार भएको नाताले वा त्यस्तो व्यक्तिले प्रचलित नेपाल कानून बमोजिम आफ्नो हक छोडी दिएकोले सो जग्गा आफ्नो नाममा दर्ता गराउने हक पुगेको व्यक्ति सम्झनु पर्छ । ३३. मालपोत असुल गर्ने व्यवस्था: (१) संस्थानले मालपोत असुल गर्ने व्यवस्था गर्नेछ । (२) मालपोत असुल गर्ने म्याद प्रचलित नेपाल कानूनमा तोकिए बमोजिम हुनेछ ।
गुठी_संस्थान_ऐन_२०३३
Guthi Corporation Act, 1976

३३. मालपोत असुल गर्ने व्यवस्था: (१) संस्थानले मालपोत असुल गर्ने व्यवस्था गर्नेछ । (२) मालपोत असुल गर्ने म्याद प्रचलित नेपाल कानूनमा तोकिए बमोजिम हुनेछ । मालपोत असुल गर्न म्याद नाघेमा जरिवाना गर्ने, मालपोत बाँकीमा जग्गा लिलाम गर्ने र मिन्हा दिने समेतमा प्रचलित नेपाल कानूनमा भएको व्यवस्था संस्थानले असुल गर्ने मालपोतका हकमा पनि लागू हुनेछ । गुठीको मालपोत असुल तहसील गर्न तोकिएको कार्यालयहरू समेत प्रचलित नेपाल कानून बमोजिम मालपोत असुल गर्ने सम्बन्धी अधिकारको प्रयोग गर्न पाउनेछ । ३४. बहाल र भूबहाल असुल-उपर गर्ने व्यवस्था: (१) गुठी जग्गामा घर पसल बनाउन दिई भूबहाल लिई आएको वा गुठीले नै घर पसल बनाई वा पाटी पौवाहरू बहालमा दिई बहाल लिई आएकोमा यो दफा प्रारम्भ भएपछि संस्थानले त्यस्तो भूबहाल वा बहालको सम्बन्धमा नयाँ कबुलियत गराउन सक्नेछ । यसरी नयाँ कबुलियत गराउँदा भूबहाल वा बहालको अङ्क संस्थानले तोकेबमोजिम हुनेछ । (२) बहाल वा भूबहालमा बस्ने व्यक्तिले संस्थानले तोकिदिएको म्यादभित्र नयाँ कबुलियत गर्नु पर्नेछ । सो म्यादभित्र कबुलियत नगरेमा सो बहालवाला वा भूबहालवाला व्यक्तिका घर वा पसलमा भोगचलन गर्ने हक स्वतः समाप्त हुनेछ र संस्थानले सो घर पसल अन्य व्यक्तिलाई बहालमा दिन वा आफैले भोग चलन गर्न सक्नेछ । ३५. दस्तुर लिई मोहीयानीमा दर्ता गर्ने: (१) यो ऐन प्रारम्भ हुनुभन्दा अघि गुठी जग्गामा भूबहाल लगाई आएकोमा भूबहालवालाले मोहीयानीमा दर्ता गराउन चाहेमा संस्थानले तोकेबमोजिम दस्तुर लिई मोहीयानीमा दर्ता गरिदिन सक्नेछ । (२) यो ऐन प्रारम्भ हुँदाको बखत संस्थानको स्वीकृति नलिई कसैले गुठी जग्गामा घर बनाइसकेको रहेछ भने त्यस्तो जग्गा संस्थानले तोके बमोजिम दस्तुर लिई मोहीयानीमा दर्ता गरिदिन सक्नेछ । (३) यो ऐन प्रारम्भ भएपछि कसैको नाममा मोहीयानीमा दर्ता भएको गुठी जग्गा वा कसैको नाममा दर्ता नभएको ऐलानी वा बाँझो गुठी जग्गा वा गुठीको बाग बगैचामा कसैले घर बनाउन संस्थानको स्वीकृति मागेमा संस्थानले तोके बमोजिम दस्तुर लिई स्वीकृति दिन सक्नेछ । यसरी संस्थानको स्वीकृति नलिई त्यस्तो जग्गामा कसैले घर बनाएमा सो जग्गा र सो जग्गा बनाएको घरमा त्यस्तो व्यक्तिको हक समाप्त भई संस्थानको हक कायम हुनेछ । तर यो प्रतिबन्धात्मक वाक्यांश प्रारम्भ हुनुभन्दा अघि घर बनाएकोमा त्यस्तो घर बनाउने व्यक्तिको कुनै बदनियत थिएन भन्ने संस्थानलाई लागेमा संस्थानले नेपाल सरकारको स्वीकृति लिई तोकिएको अतिरिक्त दस्तुर लिई मोहीयानीमा दर्ता गरी दिन सक्नेछ । (४) उपदफा (१), (२) र (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएतापनि गुठी रैतान नम्बरी जग्गामा घर बनाउन संस्थानको स्वीकृति लिन पर्ने छैन । ३६. केही नेपाल कानून संशोधन तथा खारेज गर्ने ऐन, २०७२ द्वारा झिकिएको । परिच्छेद-७ । विविध । ३७. हदबन्दी सम्बन्धी व्यवस्था: गुठी रैतान नम्बरी जग्गाको जग्गावाला र गुठी जग्गाका मोहीका सम्बन्धमा हदबन्दीसम्बन्धी प्रचलित नेपाल कानूनको सबै व्यवस्था लागू हुनेछ र सो प्रयोजनका लागि गुठी जग्गा र सरकारी रैकर जग्गा दुबैको हिसाब गरी हदबन्दी कायम गर्नु पर्छ ।
गुठी_संस्थान_ऐन_२०३३
Guthi Corporation Act, 1976

परिच्छेद-७ । विविध । ३७. हदबन्दी सम्बन्धी व्यवस्था: गुठी रैतान नम्बरी जग्गाको जग्गावाला र गुठी जग्गाका मोहीका सम्बन्धमा हदबन्दीसम्बन्धी प्रचलित नेपाल कानूनको सबै व्यवस्था लागू हुनेछ र सो प्रयोजनका लागि गुठी जग्गा र सरकारी रैकर जग्गा दुबैको हिसाब गरी हदबन्दी कायम गर्नु पर्छ । ३८. गुठी तैनाथी जग्गाका सम्बन्धमा विशेष व्यवस्था: यस ऐनबमोजिम गुठी तैनाथी हुने जग्गा राजगुठी र संस्थानको हित विपरित कुनै व्यक्तिले कुनै किसिमले बन्दोबस्तीमा लिएको भए पनि गुठी संस्थान ऐन, २०२१ लागू भएपछि बन्दोबस्ती पाएको त्यस्तो हक अधिकार स्वतः समाप्त भई त्यस्तोमा संस्थान र राजगुठीको हक र स्वामित्व पुनः कायम हुनेछ । तर- । (१) बन्दोबस्तीमा पाएको जग्गा घरबारीको लागि प्रयोग भएकोमा अन्य प्रचलित कानुनले पाएको हदसम्म त्यस्तो व्यक्तिको नाउँमा गुठी रैतान नम्बरीमा दर्ता हुनेछ बाँकी जग्गामा संस्थानलाई यस ऐन बमोजिम कूत तिरो बुझाउन पर्नेछ । (२) नेपाल सरकारको स्वीकृति लिई गुठी संस्थानले दश बिगाहासम्म कसैको नाममा गुठी रैतान नम्बरीमा दर्ता गरेको जग्गाको हकमा यो दफा लागू हुने छैन । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । ३९. गुठी घर वा जग्गा साविक बमोजिम दर्ता हुने: (१) गुठी तैनाथी जग्गा गुठी अधीनस्थ जग्गामा, गुठी अधीनस्थ जग्गा गुठी रैतान नम्बरी जग्गामा वा गुठीको घर वा जग्गा रैकरमा दर्ता भएको प्रमाणित हुन आएमा प्रशासकले वा प्रशासकको काम गर्ने प्रशासकीय प्रमुखले त्यस्तो गुठीको घर वा जग्गा साविकको गुठी तैनाथी जग्गा, गुठी अधीनस्थ जग्गा वा गुठी रैतान नम्बरीमा नै दर्ता गर्न सक्नेछ । त्यसरी दर्ता भइसकेपछि सो घर वा जग्गाको पहिले दर्ता भएको लगत कट्टा हुनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम प्रशासकले वा प्रशासकको काम गर्ने प्रशासकीय प्रमुखले गरेको निर्णयमा चित्त नबुझ्ने व्यक्तिले सो निर्णय उपर पैंतीस दिन भित्र केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०७२ द्वारा संशोधित । जिल्ला अदालतमा पुनरावेदन दिन सक्नेछ । ४०. जायजेथा रोक्का राख्न पर्ने: संस्थानमा धितो राखेको अचल सम्पत्ति रोक्का गर्न संस्थानबाट लेखिएमा सम्बन्धित कार्यालयले त्यस्तो अचल सम्पत्तिको सुक्री-बिक्री, भोगबन्धी, दृष्टिबन्धकी वा अन्य कुनै प्रकारले कसैलाई हक छोडी दिन नपाउने गरी रोक्का गर्नु पर्नेछ । ४१. बाँकी बक्यौता असुल गर्ने: (१) संस्थानले असुल उपर गर्नु पर्ने मालपोत, कूत, बहाल, भूबहाल, पेश्की, ठेक, पहिलो संशोधनद्वारा थप । जरिवाना, बिगो, शुल्क, अतिरिक्त शुल्क, दस्तुर आदि बाँकी-बक्यौता संस्थानले सरकारी बाँकी सरह सम्बन्धित व्यक्तिको धितो वा अन्य जायजेथा लिलाम बिक्री गरी असुल-उपर गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको बाँकी-बक्यौता असुल गर्दा संस्थानले मनासिब देखेमा दश प्रतिशतसम्म ब्याज समेत लगाई किस्ताबन्दीमा असुल उपर गर्न सक्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (३) उपदफा (१), (२) र दफा २८ मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएतापनि तोकिएको अवधिसम्मको बक्यौता रकम संस्थानले तोकिएदेखि बमोजिमको दरमा किस्ताबन्दीमा नगदीमा असुल गर्न सक्नेछ । ४२. नेपाल सरकारले जग्गा अधिग्रहण गरे वापत सोध भर्ना गर्ने: नेपाल सरकारले गुठी जग्गा अधिग्रहण गरेमा सो जग्गाको मुआब्जा रकमको सट्टा जग्गा नै सोधभर्ना गर्न सक्नेछ ।
गुठी_संस्थान_ऐन_२०३३
Guthi Corporation Act, 1976

४२. नेपाल सरकारले जग्गा अधिग्रहण गरे वापत सोध भर्ना गर्ने: नेपाल सरकारले गुठी जग्गा अधिग्रहण गरेमा सो जग्गाको मुआब्जा रकमको सट्टा जग्गा नै सोधभर्ना गर्न सक्नेछ । तर गुठी रैतान नम्बरी जग्गा अधिग्रहण गरेमा नेपाल सरकारले संस्थानलाई सो जग्गाको लाग्ने मालपोत वापत क्षतिपूर्ति दिनु पर्नेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । ४२क. नेपाल सरकारले गुठी जग्गा लिन सक्ने: नेपाल सरकारले संस्थानको स्वामित्वमा रहेको गुठी जग्गा सामाजिक कल्याण वा सामुदायिक हितको लागि उपलब्ध गर्न वा गराउन आवश्यक देखेमा व्यवहारिकता हेरी सहुलियत मूल्यमा लिन सक्नेछ । ४३. तिर्जा व्यवस्था हटाउन सकिने: गुठीका महन्त, पूजारी, गुठियार र अन्य रकमीहरूले खान्गी वा तिर्जा व्यवस्थाबाट जिन्सी खाई आएकोमा त्यसको सट्टा संस्थानले निजहरूलाई पारिश्रमिकको व्यवस्था गर्न सक्नेछ । ४४. प्राचीन मूर्ति तथा गरगहनाको सम्बन्धमा: (१) राजगुठीका महन्त, पूजारी, गुठियार तथा अन्य रकमीहरूले आफ्नो जिम्माको देवी-देवताको प्राचिन मूर्ति गरगहना, भाँडा-वर्तन आदि सुरक्षित हुने गरी त्यसको अद्यावधिक लगत बनाई संस्थानबाट जाँचई राख्नु पर्नेछ । (२) त्यस्तो महन्त, पूजारी, गुठियार, तथा अन्य रकमीहरूको अदलीबदली हुँदा आफ्नो जिम्माको लगत बमोजिमको मालसामान बरबुझारथ गर्नु पर्नेछ । (३) राजगुठीका देवी-देवताको बेचल्तीका गरगहना, भाँडा-वर्तन आदि सामानहरू जिम्मा लिने व्यक्तिले सो सामानहरू संस्थानमा सुरक्षितसाथ राख्न चाहेमा निजले सो सामानहरू संस्थानमा बुझाउन सक्नेछ । संस्थानले चाहेमा त्यस्तो गरगहना भाँडा-वर्तनहरू संस्थानमा बुझाउन लगाउन सक्नेछ । ४५. गहना र अन्य सम्पत्तिको व्यवस्था गर्न: (१) राजगुठीका देवी-देवतालाई चढाइएको गहना, भाँडाकुँडा र अन्य जिन्सी सम्पत्तिको सुरक्षाको लागि संस्थानले आवश्यक व्यवस्था गर्नेछ । (२) देवी-देवतालाई चढाइएको गहना र अन्य सम्पत्ति जाँच्दा मनासिब कारणले बाहेक नपुग देखिएमा संस्थानले सो जिम्मा लिने व्यक्तिबाट भर्ना हाल्न लगाउन सक्नेछ र त्यसरी सट्टा भर्ना नहालेमा संस्थानले बिगो बमोजिमको रकम त्यस्तो व्यक्तिबाट सरकारी बाँकी सरह असुल उपर गर्नेछ । ४६. गुठी जग्गाको हाट-बजार सम्बन्धमा: (१) प्रचलित नेपाल कानुनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएतापनि गुठीको जग्गामा लाग्ने हाट, मेला वा बजारबाट केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०७२ द्वारा संशोधित । गाउँपालिका वा केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०७२ द्वारा संशोधित । नगरपालिकाले उठाएको रकम वा दस्तुरको पचास प्रतिशत रकम संस्थानमा बुझाउनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएतापनि संस्थानले चाहेमा त्यस्तो हाट, मेला वा बजार लाग्ने गुठी जग्गा संस्थानले आफैं व्यवस्था गर्न वा उपयोग गर्न सक्नेछ । ४७. गुठी जग्गाको नाप जाँच सम्बन्धमा: (१) गुठी जग्गाको नाप-जाँच गर्दा सम्बन्धित अधिकारीले सो गर्न अगावै सो कुराको सूचना संस्थानको कार्यालयमा दिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम संस्थानलाई सूचना नदिएमा त्यस्तो अधिकारीलाई निजको सेवा-शर्तसम्बन्धी प्रचलित कानुनबमोजिम विभागीय कारबाही गरिनेछ । ४८. अस्थायी निस्सा दिने: गुठी जग्गाको जोताहा अस्थायी निस्सा र जग्गा धनीको स्थायी प्रमाण-पूर्जा रैकर जग्गाको निस्सा दिने कार्यालयले दिनेछ ।
गुठी_संस्थान_ऐन_२०३३
Guthi Corporation Act, 1976

(२) उपदफा (१) बमोजिम संस्थानलाई सूचना नदिएमा त्यस्तो अधिकारीलाई निजको सेवा-शर्तसम्बन्धी प्रचलित कानुनबमोजिम विभागीय कारबाही गरिनेछ । ४८. अस्थायी निस्सा दिने: गुठी जग्गाको जोताहा अस्थायी निस्सा र जग्गा धनीको स्थायी प्रमाण-पूर्जा रैकर जग्गाको निस्सा दिने कार्यालयले दिनेछ । ४९. कित्ता काट्ने: गुठी जग्गाको कित्ता काट्नु पर्दा सो कित्ता काट्ने कार्य रजिष्ट्रेशन गर्ने कार्यालयले गर्नेछ । ५०. गुठी जग्गामा दर्ता गराउनु पर्ने: यो ऐन प्रारम्भ हुनुभन्दा अघि कुनै व्यक्तिले गुठी जग्गा जानी जानी रैकरमा दर्ता गराएको भए त्यस्तो व्यक्तिले यो ऐन प्रारम्भ भएको मितिले ६ महिनाभित्र सो जग्गा पुनः गुठी जग्गामा दर्ता गराउनु पर्नेछ । ५१. गुठी तैनाथी जग्गाको चक्लाबन्दी मिलाउने: संस्थानले गुठी तैनाथी जग्गाको चक्लाबन्दी मिलाउन आवश्यक देखेमा जग्गा सट्टापट्टा गरी चक्लाबन्दी मिलाउन सक्नेछ । ५२. संस्थानलाई निर्देशन दिने अधिकार: नेपाल सरकारले आवश्यक देखेमा संस्थानलाई आवश्यक निर्देशनहरू दिन सक्नेछ । त्यसरी निर्देशन भएमा संस्थानले त्यस्तो निर्देशनहरू पालन गर्नु पर्नेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । ५३. संस्थानलाई सहयोग गर्नु पर्ने: गुठीको परम्पराबमोजिम चलाउनु पर्ने काम गुठीको चल अचल सम्पत्तिको संरक्षण गर्ने काम र संस्थानको घर जग्गा देवस्थल पाटी पौवामा संस्थानको स्वीकृति बेगर जबरजस्ती भोगचलन गर्नेलाई हटाउने जस्ता काममा स्थानीय प्रशासन, प्रहरी र केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०७२ द्वारा संशोधित । गाउँपालिका वा नगरपालिकाले सहयोग गर्नु पर्नेछ । ५४. विवरण वा मालपोत नबुझाउनेलाई सजाय: दफा २१, २३ वा २४ बमोजिम संस्थानलाई बुझाउनु पर्ने विवरण, लिखत वा मालपोत दाखिल नगरेमा त्यस्तो व्यक्तिलाई पच्चिस सय रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ । ५५. गुठी जग्गा रैकरमा दर्ता गराउनेलाई सजाय: यो ऐन प्रारम्भ भएपछि जानी जानी गुठी जग्गा रैकरमा दर्ता गराउने व्यक्तिलाई वा दफा ५० बमोजिम गुठी जग्गामा दर्ता नगराउने व्यक्तिलाई रैकरमा दर्ता भएको जग्गाको प्रचलित दरभाउले हुन आउने मोल बराबरसम्म जरिवाना हुनेछ । त्यसरी रैकरमा दर्ता गरिएको जग्गा गुठीमा पुनः दर्ता गरिनेछ र त्यस्तो जग्गामा घर पसल बनाइसकेको रहेछ भने सो जग्गामा भूबहाल लाग्नेछ । ५६. गरगहना आदि हिनामिना गर्नेलाई सजाय: राजगुठीका देवी-देवतालाई चढाइएको गरगहना तथा अन्य सम्पत्ति कसैले हिनामिना गरेमा निजबाट बिगो असुल गरी निजलाई बिगो बमोजिम जरिवाना हुनेछ । ५७. धर्मलोप गर्नेलाई सजाय: गुठीको लिखत, शिलापत्र, दानपत्र आदि बमोजिम गर्नु पर्ने काम नगरी धर्मलोप गरेमा त्यस्तो व्यक्तिलाई पाँचसय रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ र त्यस्तो व्यक्तिलाई गुठीको लिखत, शिला-पत्र, दानपत्र, आदि बमोजिम काम गर्ने गराउन सकिनेछ । सो बमोजिम नगर्ने महन्त, पूजारी, गुठियार र अन्य रकमीहरूलाई खारेज गरी अर्को व्यक्ति नियुक्ति गर्ने सकिनेछ । ५८. अन्य सजाय: दफा ५४, ५५, ५६, र ५७ मा लेखिएदेखि बाहेक कसैले यस ऐनको बर्खिलाप अन्य कुनै काम गरेमा निजलाई एक हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ । ५९. सजाय गर्ने अधिकारी: (१) दफा ५४, ५५, ५६, ५७ र ५८ बमोजिम सजाय गर्ने अधिकार पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । प्रशासकलाई हुनेछ । (२) उपदफा (१) अन्तर्गत पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित ।