chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

(कप) "स्वतन्त्र सञ्चालक" भन्नाले दफा १४ को उपदफा (३) बमोजिम स्वतन्त्र सञ्चालकको पदमा नियुक्त व्यक्ति सम्झनु पर्छ । (कफ) "स्वेच्छिक खारेजी" भन्नाले परिच्छेद-११ बमोजिम बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको स्वेच्छिक खारेजी हुने अवस्था सम्झनु पर्छ । (कब) "साहु" भन्नाले बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले तिर्नु बुझाउनु पर्ने व्यक्ति वा सङ्गठित संस्था सम्झनु पर्छ र सो शब्दले खारेजीको प्रयोजनका लागि निक्षेपकर्ता तथा डिबेञ्चर होल्डरलाई समेत जनाउँछ । (कभ) "हाइपोथिकेसन कर्जा" भन्नाले मालवस्तु स्टकको भोगाधिकार सम्बन्धित ऋणीमै कायम राखी सोको धितोमा बैङ्क वा वित्तीय संस्था र ऋणीबीच सम्झौता भई प्रवाह गरिएको कर्जा सम्झनु पर्छ । परिच्छेद-२ । बैङ्क वा वित्तीय संस्था स्थापना सम्बन्धी व्यवस्था । ३. बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको स्थापना: (१) यस ऐन बमोजिम बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्नको लागि बैङ्क वा वित्तीय संस्था स्थापना गर्न चाहने कुनै पनि व्यक्तिले त्यस्तो बैङ्क वा वित्तीय संस्था प्रचलित कानून बमोजिम पब्लिक लिमिटेड कम्पनीको रुपमा दर्ता गराउनु पर्नेछ । तर यो ऐन प्रारम्भ हुँदा बखत सञ्चालनमा रहेका बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले यो उपदफा बमोजिम दर्ता गर्नु पर्ने छैन । (२) उपदफा (१) बमोजिम कम्पनी दर्ता गर्न प्रचलित कानून बमोजिम अख्तियार पाएको अधिकारीले कम्पनी दर्ता गर्दा दफा ४ को अधीनमा रही गर्नु पर्नेछ । ४. बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको स्थापना गर्नु पूर्व स्वीकृति लिनु पर्ने: (१) दफा ३ को प्रयोजनको लागि बैङ्क वा वित्तीय संस्था प्रचलित कानून बमोजिम दर्ता गर्न निवेदन दिनु अघि सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थाले देहायका कागजात संलग्न गरी राष्ट्र बैङ्कले तोकेको दस्तुर सहित पूर्व स्वीकृतिको लागि राष्ट्र बैङ्क समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ:- । (क) प्रस्तावित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको प्रबन्धपत्र, । (ख) प्रस्तावित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको नियमावली, । (ग) प्रस्तावित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको सम्भाव्यता अध्ययन प्रतिवेदन, । (घ) राष्ट्र बैङ्कले तोकेको ढाँचामा निवेदकको व्यक्तिगत विवरण, । (ङ) प्रस्तावित बैङ्क वा वित्तीय संस्था स्थापना गर्न निवेदकबीच कुनै सम्झौता भएको रहेछ भने त्यस्तो सम्झौताको प्रमाणित प्रतिलिपि, । (च) निवेदकको लगानीको स्रोत खुलेको विवरण र यस दफा बमोजिम निवेदन दिनु भन्दा तत्काल अघिल्लो आर्थिक वर्षसम्मको कर चुक्ता गरेको प्रमाण, । (छ) निवेदक नेपाल वा विदेशमा दामासाहीमा परे नपरेको, कुनै बैङ्क वा वित्तीय संस्थाबाट कर्जा नलिएको, बैङ्क वा वित्तीय संस्थासँगको कुनै कारोबारमा कालोसूचीमा परे नपरेको, परेको भए सो फुकुवा भई तीन वर्षको अवधि व्यतित भए नभएको विवरण, । (ज) निवेदकको विरुद्ध ठगी, जालसाजी, वा प्रचलित कानून बमोजिम कसुर मानिने कार्यमा नेपाल वा विदेशमा कुनै कारबाही नचलेको एवं त्यस्तो कसुरजन्य कार्यमा सजाय नपाएको स्वघोषणा, । (झ) निवेदक नेपाल वा विदेशको कुनै पनि नियमनकारी वा सुपरिवेक्षण गर्ने निकाय वा अधिकारीबाट कारबाहीमा परे नपरेको, निज संलग्न रहेको । कम्पनी वा संस्थाको इजाजतपत्र निलम्बन वा रद्द भएको वा बाध्यात्मक खारेजीमा परेको वा पर्ने क्रममा रहे नरहेको विवरण, ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

(झ) निवेदक नेपाल वा विदेशको कुनै पनि नियमनकारी वा सुपरिवेक्षण गर्ने निकाय वा अधिकारीबाट कारबाहीमा परे नपरेको, निज संलग्न रहेको । कम्पनी वा संस्थाको इजाजतपत्र निलम्बन वा रद्द भएको वा बाध्यात्मक खारेजीमा परेको वा पर्ने क्रममा रहे नरहेको विवरण, । (ज) निवेदकको परिवारको सदस्यको नाम, थर र नाता तथा उल्लेख्य स्वामित्व वा उल्लेख्य हैसियतको विवरण र निजहरु कुनै संस्थामा सञ्चालक, पदाधिकारी वा कर्मचारी भई काम गरेको भए प्रत्येक व्यक्तिको दर्जा समेत उल्लेख गरिएको विवरण, । तर, निवेदक सङ्गठित संस्था भएमा सो सङ्गठित संस्थामा उल्लेख्य स्वामित्व वा हैसियत राख्ने व्यक्तिको विवरण, पछिल्लो तीन आर्थिक वर्षको लेखापरीक्षण गरिएको वित्तीय विवरण र सो सङ्गठित संस्थाको कर चुक्ता प्रमाणपत्र समेत संलग्न गर्नु पर्नेछ । (ट) निवेदकको वित्तीय तथा व्यावसायिक पृष्ठभूमिको सम्बन्धमा जाँचबुझ गर्न वा गराउन वा त्यस्तो सूचना तथा जानकारी आदान प्रदान गर्न गराउन राष्ट्र बैङ्कलाई दिएको लिखित अख्तियारी, । (ठ) राष्ट्र बैङ्कबाट तोकिएको सीमासम्मको निक्षेप सुरक्षण गर्ने प्रतिबद्धता, । (ड) राष्ट्र बैङ्कले समय समयमा तोकिदिएको अन्य विवरण तथा कागजात । (२) उपदफा (१) बमोजिम पूर्व स्वीकृतिको लागि प्राप्त निवेदन र सो साथ संलग्न कागजातको जाँचबुझ गर्दा स्वीकृति दिन उपयुक्त हुने देखेमा राष्ट्र बैङ्कले कुनै शर्त तोकी वा नतोकी त्यसरी निवेदन पर्न आएको एकसय बीस दिनभित्र त्यस्तो बैङ्क वा वित्तीय संस्था संस्थापना गर्न पूर्व स्वीकृति दिन सक्नेछ । (३) उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायका व्यक्ति र निजको परिवारको सदस्यको उल्लेख्य स्वामित्व भएको फर्म वा कम्पनीलाई बैङ्क वा वित्तीय संस्था संस्थापना गर्न पूर्व स्वीकृति दिइने छैन:- । (क) राष्ट्र बैङ्कको नियमनकारी कारबाहीमा परेको, । (ख) बैङ्किङ्ग कसुरमा सजाय पाएको, । (ग) ठगी, जालसाजी, किर्तेमा सजाय पाएको, । (घ) सम्पत्ति शुद्धीकरण तथा आतंकवादी क्रियाकलापमा वित्तीय लगानी सम्बन्धी कसुरमा सजाय पाएको, । (ङ) भ्रष्टाचार सम्बन्धी कसुरमा सजाय भएको, । (च) मानव बेचबिखन, अपहरण, शरीरबन्धक, जवरजस्ती करणी जस्ता गम्भीर प्रकृतिका कसुरमा सजाय पाएको । ५. विदेशी लगानीमा बैङ्क वा वित्तीय संस्था संस्थापना गर्न पूर्व स्वीकृति लिनु पर्ने: (१) कुनै विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले नेपालमा संस्थापना भएको सङ्गठित संस्था वा नेपाली नागरिकसँग मिली संयुक्त लगानीमा वा राष्ट्र बैङ्कले तोके बमोजिमको शेयर स्वामित्व कायम हुने गरी सहायक कम्पनीको रुपमा यस ऐन बमोजिम बैङ्क वा वित्तीय संस्था संस्थापना गर्न पूर्व स्वीकृति लिने प्रयोजनको लागि निवेदन दिँदा दफा ४ को उपदफा (१) मा उल्लिखित कागजातहरुका अतिरिक्त राष्ट्र बैङ्कले तोकेको दस्तुर सहित देहाय बमोजिमका कागजात तथा विवरण समेत पेश गर्नु पर्नेछ:- । (क) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको प्रबन्धपत्र, नियमावली तथा सम्बन्धित मुलुकमा उक्त बैङ्क वा वित्तीय संस्था दर्ता भएको प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि र पूँजी संरचना, । (ख) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको सम्बन्धित मुलुकमा बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्न प्राप्त गरेको इजाजतपत्रको प्रतिलिपि, । (ग) कारोबार गर्ने मुख्य स्थान सम्बन्धी विवरण, ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

(ख) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको सम्बन्धित मुलुकमा बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्न प्राप्त गरेको इजाजतपत्रको प्रतिलिपि, । (ग) कारोबार गर्ने मुख्य स्थान सम्बन्धी विवरण, । (घ) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको लेखापरीक्षण गरिएको पछिल्लो तीन आर्थिक वर्षको वासलात र नाफा-नोक्सान हिसाबको प्रमाणित प्रतिलिपि, । (ङ) नेपालमा प्रस्तावित व्यवसायको योजना, व्यावसायिक रणनीति तथा सञ्चालन गर्ने कारोबारको किसिम, आन्तरिक नियन्त्रण र जोखिम व्यवस्थापन सम्बन्धी विवरण, । (च) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले सम्बन्धित मुलुकको कानून बमोजिम नेपालमा बैङ्क वा वित्तीय संस्था खोल्न गरेको निर्णय र त्यस्तो मुलुकको नियमनकारी निकायले दिएको अख्तियारी । (२) उपदफा (१) बमोजिम पूर्व स्वीकृतिको लागि प्राप्त निवेदन र सो साथ संलग्न कागजातको जाँचबुझ गर्दा स्वीकृति दिन उपयुक्त हुने देखेमा राष्ट्र बैङ्कले कुनै शर्त तोकी वा नतोकी त्यसरी निवेदन पर्न आएको एकसय बीस दिनभित्र विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई तोकिदिएको सीमासम्मको शेयर लगानी वा संयुक्त लगानीमा बैङ्क वा वित्तीय संस्था संस्थापना गर्न पूर्व स्वीकृति दिन सक्नेछ । (३) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले राष्ट्र बैङ्कबाट पूर्व स्वीकृति लिई सञ्चालनमा रहेको स्वदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा राष्ट्र बैङ्कले तोके बमोजिमको प्रक्रिया पूरा गरी संयुक्त लगानीको रुपमा शेयर स्वामित्व लिन सक्नेछ । (४) यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यो ऐन प्रारम्भ हुनुभन्दा अघि कुनै विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्था वा अन्य कुनै विदेशी संस्थाले प्रचलित कानून बमोजिम स्वीकृति प्राप्त गरी कुनै बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा गरेको लगानी सो बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा यथावत कायम रहेको मानिन्छ । ६. बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको शाखा कार्यालय खोल्न पूर्व स्वीकृति लिनु पर्ने: (१) अन्तर्राष्ट्रिय श्रेणीकृत (इन्टरनेसनल रेटेड) कुनै विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले नेपालभित्र बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार वा गैर बैङ्किङ्ग वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्न शाखा कार्यालय खोल्न चाहेमा त्यस्तो शाखा कार्यालय खोल्नु पूर्व राष्ट्र बैङ्कको स्वीकृति लिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) को प्रयोजनको लागि राष्ट्र बैङ्कले तोकेको पूँजी तथा दस्तुर सहित राष्ट्र बैङ्क समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम निवेदन दिँदा त्यस्तो विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले दफा ५ को उपदफा (१) मा उल्लिखित विवरण तथा कागजातको अतिरिक्त देहाय बमोजिमका थप कागजात तथा विवरण समेत पेश गर्नु पर्नेछ:- । (क) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको नेपालस्थित शाखा वा प्रतिनिधि वा सम्पर्क कार्यालयले गर्ने व्यावसायिक काम कारबाहीको सम्बन्धमा आफ्नो सम्पूर्ण दायित्व पूरा गर्न आवश्यक हुने रकम राष्ट्र बैङ्कले माग गरेको बखत उपलब्ध गराउने सम्बन्धमा सञ्चालक समितिले गरेको लिखित प्रतिबद्धता, । (ख) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको प्रस्तावित शाखा कार्यालय रहने स्थानको विवरण, । (ग) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको प्रस्तावित शाखा कार्यालयको सम्भावित पदाधिकारीको विवरण ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

(ख) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको प्रस्तावित शाखा कार्यालय रहने स्थानको विवरण, । (ग) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको प्रस्तावित शाखा कार्यालयको सम्भावित पदाधिकारीको विवरण । (४) उपदफा (३) बमोजिम पेश भएका कागजात वा विवरण जाँचबुझ गर्दा थप कागजात वा विवरण माग गर्नु पर्ने देखिएमा राष्ट्र बैङ्कले सम्बन्धित निवेदकबाट आवश्यक कागजात वा विवरण माग गर्न सक्नेछ । (५) उपदफा (३) बमोजिमको थप कागजात तथा उपदफा (४) बमोजिमको कागजात मागिएकोमा त्यस्तो कागजात प्राप्त भएपछि प्राप्त निवेदन उपर जाँचबुझ गर्दा पूर्व स्वीकृति दिन उपयुक्त हुने देखेमा राष्ट्र बैङ्कले कुनै शर्त तोकी वा नतोकी त्यसरी निवेदन पर्न आएको एकसय बीस दिनभित्र त्यस्तो विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई नेपालमा शाखा कार्यालय खोल्न स्वीकृति दिन सक्नेछ । (६) उपदफा (५) बमोजिमको पूर्व स्वीकृति प्राप्त गरे पछि त्यस्तो विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले प्रचलित कम्पनी कानून बमोजिम शाखा कार्यालय दर्ता गर्नु पर्नेछ । (७) उपदफा (६) बमोजिम दर्ता भएको विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको शाखा कार्यालयले नेपालमा बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्ने स्वीकृतिको लागि राष्ट्र बैङ्कले तोकेको शुल्क वा दस्तुर सहित देहायका कागजात तथा विवरण संलग्न गरी राष्ट्र बैङ्क समक्ष निवेदन पेश गर्नु पर्नेछ:- । (क) शाखा कार्यालयको रुपमा नेपालमा बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्न प्रचलित कम्पनी कानून बमोजिम दर्ता भएको दर्ता प्रमाणपत्र, । (ख) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको सम्बन्धित मुलुकको कानून बमोजिम त्यस्तो मुलुकको सरकार वा केन्द्रीय बैङ्क वा नियमन गर्ने निकायले त्यस्तो विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई नेपालमा शाखा कार्यालय खोल्न दिएको स्वीकृति वा सहमति पत्र, । (ग) विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको शाखा कार्यालय स्थापना गर्न राष्ट्र बैङ्कमा निवेदन पेश गरेपछि वा राष्ट्र बैङ्कबाट पूर्व स्वीकृति लिएपछि त्यस्तो विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले यस ऐन बमोजिम पूरा गर्नु पर्ने कुनै कुरामा फरक परेको भए सोको विवरण, । (घ) राष्ट्र बैङ्कले माग गरे बमोजिमको अन्य जानकारी तथा विवरण । (८) उपदफा (७) बमोजिम प्राप्त निवेदन उपर जाँचबुझ गर्दा स्वीकृति दिन उपयुक्त हुने देखेमा राष्ट्र बैङ्कले त्यस्तो विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको शाखा कार्यालयलाई नेपालमा बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्न निवेदन पेश भएको मितिले नब्बे दिनभित्र स्वीकृति दिन सक्नेछ । (९) उपदफा (८) बमोजिम स्वीकृति प्रदान गर्दा राष्ट्र बैङ्कले आवश्यक शर्त समेत तोक्न सक्नेछ । (१०) बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले राष्ट्र बैङ्कको स्वीकृति लिई नेपाल बाहिर शाखा कार्यालय खोल्न सक्नेछ । (११) उपदफा (१०) बमोजिम नेपाल बाहिर शाखा कार्यालय खोल्ने सम्बन्धमा राष्ट्र बैङ्कले समय समयमा आवश्यक नीति बनाउनेछ । ७. पूर्व स्वीकृति दिन इन्कार गर्न सक्ने: (१) राष्ट्र बैङ्कले देहायको अवस्थामा कुनै बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको संस्थापना गर्न वा विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको शाखा कार्यालय खोल्नका लागि पूर्व स्वीकृति दिन इन्कार गर्न सक्नेछ:- ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

७. पूर्व स्वीकृति दिन इन्कार गर्न सक्ने: (१) राष्ट्र बैङ्कले देहायको अवस्थामा कुनै बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको संस्थापना गर्न वा विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको शाखा कार्यालय खोल्नका लागि पूर्व स्वीकृति दिन इन्कार गर्न सक्नेछ:- । (क) प्रस्तावित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको नाम वा त्यस्तो संस्थाले गर्ने बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार सार्वजनिक हित, धर्म, जातजाति वा सम्प्रदाय आदिको दृष्टिकोणले वाञ्छनीय नदेखिएमा, । (ख) प्रस्तावित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको उद्देश्य प्रचलित कानून विपरीत भएमा, । (ग) प्रस्तावित बैङ्क वा वित्तीय संस्था संस्थापना गर्न प्राविधिक दृष्टिकोणबाट उपयुक्त नदेखिएमा, । (घ) प्रस्तावित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले पेश गरेको सम्भाव्यता अध्ययन प्रतिवेदन, विवरण तथा कागजात र अन्य पूर्वाधारलाई अध्ययन गर्दा वित्तीय कारोबार स्वस्थ र प्रतिस्पर्धात्मक ढंगबाट सञ्चालन गर्ने कुरामा विश्वास गर्न सकिने आधार नभएमा, । (ङ) प्रबन्धपत्र र नियमावलीमा प्रस्तावित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको सबै संस्थापकले आफ्नो नाम, ठेगाना आफैले लिने शेयर संख्या समेत खुलाई साक्षीको रोहवरमा सहीछाप गरी सो साक्षीको नाम, ठेगाना समेत नखुलाएमा, । (च) प्रति व्यक्ति शेयर लगानी सीमा र शेयर स्वामित्व अनुपात समय समयमा राष्ट्र बैङ्कले तोके बमोजिम रहेको नपाइएमा, । (छ) राष्ट्र बैङ्कले जारी गरेको बैङ्क वा वित्तीय संस्था संस्थापना तथा इजाजतपत्र सम्बन्धी नीति विपरीत भएको पाइएमा, । (ज) राष्ट्र बैङ्कले तोकेको अन्य शर्त पूरा गरेको नपाइएमा । (२) उपदफा (१) मा उल्लिखित कुनै अवस्था परी प्रस्तावित बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई राष्ट्र बैङ्कले पूर्व स्वीकृति दिन इन्कार गरेमा सोको कारण खुलाई निवेदकलाई जानकारी दिनु पर्नेछ । परिच्छेद-३ । धितोपत्रको कारोबार सम्बन्धी व्यवस्था । ८. विवरणपत्र: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले धितोपत्रको सार्वजनिक निष्काशन गर्नु अगावै धितोपत्र सम्बन्धी प्रचलित कानून बमोजिम स्वीकृति प्राप्त गरी आफ्नो विवरणपत्र राष्ट्र बैङ्क समक्ष दर्ता गराउनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम विवरणपत्र दर्ता नगराएसम्म सो बैङ्क वा वित्तीय संस्था वा त्यस्तो बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको तर्फबाट कसैले पनि त्यस्तो बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको विवरणपत्र प्रकाशन गर्न पाउने छैन । (३) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि धितोपत्र बोर्डबाट विवरणपत्र दर्ता गर्ने सम्बन्धमा स्वीकृति प्रदान गरेको जानकारी लिखित रुपमा प्राप्त नगरेसम्म राष्ट्र बैङ्कले त्यस्तो विवरणपत्र दर्ता गर्ने छैन । ९. शेयरको बाँडफाँट: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो कूल जारी पूँजीको कम्तीमा तीस प्रतिशत शेयर सर्वसाधारणलाई बिक्री वितरण गर्नका लागि छुट्याउनु पर्नेछ । स्पष्टीकरणः यस दफाको प्रयोजनको लागि "सर्वसाधारण" भन्नाले प्राकृतिक व्यक्तिलाई सम्झनु पर्छ । (२) उपदफा (१) बमोजिम सर्वसाधारणलाई छुट्याएको शेयर तोकिएको अवधिभित्र सर्वसाधारणलाई बिक्री वितरण गर्नु पर्नेछ । यसरी बिक्री गर्दा बिक्री नभएको त्यस्तो शेयर अन्य फर्म, कम्पनी वा संस्थालाई बिक्री वितरण गर्न सकिनेछ । (३) बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले उपदफा (१) मा उल्लिखित हद बाहेकको ०.५ प्रतिशत शेयर कर्मचारीका लागि छुट्याउन सक्नेछ ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

यसरी बिक्री गर्दा बिक्री नभएको त्यस्तो शेयर अन्य फर्म, कम्पनी वा संस्थालाई बिक्री वितरण गर्न सकिनेछ । (३) बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले उपदफा (१) मा उल्लिखित हद बाहेकको ०.५ प्रतिशत शेयर कर्मचारीका लागि छुट्याउन सक्नेछ । (४) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले चाहेमा राष्ट्र बैङ्कले तोकेको प्रक्रिया पुरा गरी संस्थापक शेयर समूहको स्वामित्व एकाउन्न प्रतिशतभन्दा कम नहुने गरी बाँकी अंश सर्वसाधारण शेयर समूहमा परिणत गर्न सकिनेछ । स्पष्टीकरणः यस परिच्छेदको प्रयोजनको लागि,- । (क) "संस्थापक शेयर समूह" भन्नाले राष्ट्र बैङ्कले तोकेको संस्थापक शेयर समूह सम्झनु पर्छ । (ख) "सर्वसाधारण शेयर समूह" भन्नाले संस्थापक शेयर समूह बाहेकको अन्य शेयर समूह सम्झनु पर्छ । (५) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नेपाल सरकारको उल्लेख्य स्वामित्वमा स्थापना हुने बैङ्क वा वित्तीय संस्था तथा पूर्वाधार विकास बैङ्कको हकमा शेयर स्वामित्वको अनुपात उपदफा (१) बमोजिम हुन आवश्यक पर्ने छैन । (६) कुनै विदेशी बैङ्क वा वित्तीय संस्था वा अन्य कुनै विदेशी संस्थाको संयुक्त लगानीमा स्थापना भएको बैङ्क वा वित्तीय संस्था वा पूर्वाधार विकास बैङ्कले राष्ट्र बैङ्कले तोकेबमोजिमको शेयर सर्वसाधारणलाई बिक्री वितरण गर्नु पर्नेछ । (७) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको शेयर खरिदको लागि सर्वसाधारणबाट दरखास्त आह्वान गर्दा शेयरको अंकित मूल्यको शत प्रतिशत रकम दरखास्त साथ माग गर्नु पर्नेछ । १०. धितोपत्र कारोबार: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो धितोपत्र सर्वसाधारणलाई निष्काशन गर्दा त्यस्तो धितोपत्रको बिक्री, बाँडफाँट, विनिमय सम्बन्धी कार्य धितोपत्र सम्बन्धी प्रचलित कानून बमोजिम गर्नु पर्नेछ । (२) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले कुनै धितोपत्र व्यवसायी संस्था मार्फत धितोपत्र कारोबार गर्ने सम्बन्धमा गरेको सम्झौताको एक प्रति त्यस्तो सम्झौता भएको मितिले सात दिनभित्र राष्ट्र बैङ्क समक्ष बुझाउनु पर्नेछ । (३) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले कुनै पनि प्रकारको डिबेञ्चर वा वित्तीय उपकरण जारी गर्दा राष्ट्र बैङ्कको पूर्व स्वीकृति लिनु पर्नेछ । (४) उपदफा (३) बमोजिमको स्वीकृति दिँदा राष्ट्र बैङ्कले आवश्यक शर्त तोक्न सक्नेछ र त्यस्तो शर्तको पालना गर्नु सम्बन्धित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको कर्तव्य हुनेछ । ११. शेयर बिक्री वा धितोबन्धक सम्बन्धी व्यवस्था: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको संस्थापकले वित्तीय कारोबार सञ्चालन गरेको कम्तीमा पाँच वर्ष नपुगेसम्म आफ्नो नाममा रहेको शेयर बिक्री गर्न वा धितोबन्धक राख्न पाउने छैन । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको सञ्चालनमा कुनै बाधा व्यवधान उत्पन्न भई विशेष परिस्थितिको सिर्जना हुन गएमा वा संस्थापक अन्य बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको वित्तीय कारोबारमा कालोसूचीमा समावेश हुन पुगेमा राष्ट्र बैङ्कको स्वीकृति लिई संस्थापकहरुबीच एक आपसमा शेयर खरिद वा बिक्री गर्न सकिनेछ । स्पष्टीकरणः यस उपदफाको प्रयोजनको लागि "विशेष परिस्थिति" भन्नाले गणपूरक संख्याको अभावले सञ्चालक समितिको बैठक लगातार तीन पटकसम्म बस्न नसकेको वा सञ्चालकको आपसी विवादको कारणले कुनै पनि निर्णयमा पुग्न नसकेको अवस्था सम्झनु पर्छ ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

स्पष्टीकरणः यस उपदफाको प्रयोजनको लागि "विशेष परिस्थिति" भन्नाले गणपूरक संख्याको अभावले सञ्चालक समितिको बैठक लगातार तीन पटकसम्म बस्न नसकेको वा सञ्चालकको आपसी विवादको कारणले कुनै पनि निर्णयमा पुग्न नसकेको अवस्था सम्झनु पर्छ । (३) संस्थापकले बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले कारोबार सञ्चालन गरेको मितिले पाँच वर्ष पुगेपछि र सर्वसाधारणमा शेयर जारी गरेपछि आफ्नो नाममा रहेको शेयर बिक्री गर्न वा धितोबन्धक राख्न चाहेमा राष्ट्र बैङ्कको स्वीकृति लिई बिक्री गरेको त्यस्तो शेयर संस्थापक समूहमै रहने गरी बिक्री गर्न वा धितोबन्धक राख्न सक्नेछ । तर चुक्ता पूँजीको दुई प्रतिशतभन्दा कम शेयर धारण गर्ने संस्थापकले आफ्नो शेयर बिक्री वा धितो बन्धक राख्दा राष्ट्र बैङ्कको स्वीकृति लिन आवश्यक पर्ने छैन । (४) दफा ९ को उपदफा (१) र उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले कारोबार सञ्चालन गरेको दश वर्ष पुगेपछि पूँजी बजार, बैङ्किङ्ग लगायत समग्र वित्तीय क्षेत्रमा पर्ने प्रभाव समेतलाई विचार गरी राष्ट्र बैङ्कको स्वीकृतिमा संस्थापक शेयर क्रमशः सर्वसाधारण शेयरमा परिणत गर्न सकिनेछ । (५) संस्थापकको शेयर कुनै कम्पनी वा सङ्गठित संस्थाले लिएको अवस्थामा त्यस्तो कम्पनी वा सङ्गठित संस्थाको उल्लेख्य स्वामित्व भएका शेयरधनीहरुमा हेरफेर, शेयर बिक्री वा हस्तान्तरण गर्नु अघि राष्ट्र बैङ्कको पूर्व स्वीकृति लिनु पर्नेछ । तर बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको चुक्ता पूँजीको दुई प्रतिशतभन्दा कम शेयर धारण गर्ने कम्पनी वा सङ्गठित संस्थाले शेयर बिक्री वा हस्तान्तरण गर्नु अघि राष्ट्र बैङ्कको पूर्व स्वीकृति लिन आवश्यक पर्ने छैन । १२. धितोपत्र कारोबार गर्नमा बन्देज: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको सञ्चालक, कार्यकारी प्रमुख, लेखापरीक्षक, कम्पनी सचिव वा बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको व्यवस्थापन तथा लेखा सम्बन्धी कार्यमा प्रत्यक्ष रुपले संलग्न व्यक्तिले त्यस्तो पदमा बहाल रहँदा बखत वा त्यस्तो पदबाट अवकाश प्राप्त गरेको मितिले एक वर्षसम्म सम्बन्धित बैङ्क वा वित्तीय संस्था वा त्यसको सहायक कम्पनीको धितोपत्र आफ्नो वा आफ्नो परिवारको सदस्य वा अन्य कुनै पनि व्यक्ति वा त्यस्तो व्यक्तिको नियन्त्रणमा रहेको फर्म, कम्पनी वा संस्थाको नाममा वा अन्य व्यक्तिलाई खरिद बिक्री गर्न गराउन, गर्न दिन, धितोबन्धक राख्न, राख्न लगाउन वा दान बकस लिन, दिन, हस्तान्तरण गर्न वा लेनदेन गर्न हुँदैन ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

तर बोनस शेयर, हकप्रद शेयर, कर्मचारीलाई छुट्याइएको शेयर वा नयाँ शेयर जारी हुँदा वा राष्ट्र बैङ्कको निर्देशन कार्यान्वयन गर्दा वा कुनै सञ्चालक वा सञ्चालक नियुक्त गर्ने अधिकार पाएको सङ्गठित संस्थाले कुनै बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा आफ्नो नाममा रहेको सम्पूर्ण शेयर बिक्री गर्दा वा परिच्छेद-१० बमोजिम बैङ्क वा वित्तीय संस्था एक आपसमा गाभ्दा गाभिँदा वा एउटा बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले अर्को बैङ्क वा वित्तीय संस्था प्राप्ति गर्दा वा बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको सञ्चालनमा कुनै बाधा व्यवधान उत्पन्न भएमा राष्ट्र बैङ्कको स्वीकृति लिई संस्थापक सञ्चालक वा सञ्चालकबीच एक आपसमा धितोपत्र खरिद बिक्री गर्न वा समस्याग्रस्त बैङ्कको सुधारात्मक वा फरफारखको प्रक्रियामा हुने शेयरको खरिद बिक्री वा हस्तान्तरण गर्ने गराउने कामकारबाहीलाई यो उपदफाले बाधा पुर्‍याएको मानिने छैन । (२) कसैले उपदफा (१) को विपरीत कुनै काम गरेमा त्यस्तो धितोपत्र सम्बन्धित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले जफत गरी राष्ट्र बैङ्कले तोके बमोजिम बिक्री वितरण गर्नु पर्नेछ । १३. बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो शेयर आफैले खरिद गर्न नहुने: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो शेयर आफैले खरिद गर्न वा जमानतमा राखी कर्जा दिन हुँदैन । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायका अवस्थामा राष्ट्र बैङ्कको स्वीकृति लिई सम्बन्धित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले राष्ट्र बैङ्कले तोकेको प्रतिशतमा नबढ्ने गरी लाभांशको रुपमा वितरण हुन सक्ने सञ्चित मुनाफाको रकमबाट आफ्नो शेयर आफैले खरिद गर्न सक्नेछः- । (क) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले जारी गरेको शेयरको सम्पूर्ण रकम भुक्तानी भई सकेको भए, । (ख) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले जारी गरेको शेयर धितोपत्र बजारमा सूचीकृत भई सकेको भए, । (ग) आफ्नो शेयर आफैले खरिद गर्न सक्ने व्यवस्था सम्बन्धित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको नियमावलीमा भएको भए, । (घ) आफ्नो शेयर आफै खरिद गर्न सक्ने गरी सम्बन्धित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको साधारण सभामा विशेष प्रस्ताव पारित भएको भए, । (ङ) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले चुक्ता गर्नुपर्ने ऋण रकम बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो शेयर आफैले खरिद गरी सकेपछि पूँजी तथा साधारण जगेडा कोषको रकमको अनुपातमा दोब्बरभन्दा बढी नहुने भए, । स्पष्टीकरणः यस उपदफाको प्रयोजनको लागि "ऋण रकम" भन्नाले बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले लिएको सुरक्षित तथा असुरक्षित सम्पूर्ण कर्जा रकम सम्झनु पर्छ । (च) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले खरिद गर्ने आफ्नो शेयरको रकम कुल चुक्ता पूँजी तथा साधारण जगेडा कोषको रकमको बीस प्रतिशतभन्दा बढी नहुने भए, । (छ) आफ्नो शेयर आफै खरिद गर्दा राष्ट्र बैङ्कबाट बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई जारी पूँजीकोष सम्बन्धी निर्देशनको पालना हुने भए, । (ज) आफ्नो शेयर आफै खरिद गर्ने सम्बन्धमा राष्ट्र बैङ्कले समय समयमा जारी गरेको निर्देशन प्रतिकूल नहुने भए । (३) उपदफा (२) बमोजिम कुनै बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो शेयर आफै खरिद गर्ने स्वीकृतिका लागि देहायको विवरण खुलाई राष्ट्र बैङ्क समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ:- । (क) आफ्नो शेयर आफैले खरिद गर्नुपर्ने कारण, आवश्यकता, समयावधि र तरिका, ।
बैङ्क_तथा_वित्तीय_संस्था_सम्बन्धी_ऐन_२०७३
Banks and Financial Institutions Act, 2017

(३) उपदफा (२) बमोजिम कुनै बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो शेयर आफै खरिद गर्ने स्वीकृतिका लागि देहायको विवरण खुलाई राष्ट्र बैङ्क समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ:- । (क) आफ्नो शेयर आफैले खरिद गर्नुपर्ने कारण, आवश्यकता, समयावधि र तरिका, । (ख) आफ्नो शेयर आफैले खरिद गरेको कारणबाट बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको वित्तीय स्थितिमा पर्न सक्ने सम्भावित प्रभाव मूल्याङ्कनको विवरण, । (ग) खरिद गर्न प्रस्ताव गरिएको शेयरको किसिम, शेयरको प्रति कित्ता मूल्य र शेयर संख्या, । (घ) खण्ड (ग) बमोजिमको शेयर खरिद गर्न लाग्ने अधिकतम वा न्यूनतम रकम र सोको स्रोत, । (ङ) आफ्नो शेयर आफैले खरिद गर्ने सम्बन्धमा राष्ट्र बैङ्कले तोकेको अन्य विवरण, । (च) प्रचलित कानून बमोजिम खुलाउनुपर्ने अन्य आवश्यक विवरण । (४) उपदफा (३) बमोजिम प्राप्त निवेदन र सो साथ संलग्न विवरणको जाँचबुझ गर्दा स्वीकृति दिन उपयुक्त हुने देखेमा राष्ट्र बैङ्कले त्यस्तो बैङ्क वा वित्तीय संस्थालाई आफ्नो शेयर आफै खरिद गर्ने स्वीकृति दिन सक्नेछ । (५) उपदफा (४) बमोजिम स्वीकृति प्राप्त भएपछि त्यस्तो स्वीकृति प्राप्त गरेको मितिले छ महिना वा साधारण सभाबाट विशेष प्रस्ताव पारित गरेको बाह्र महिनामध्ये जुन पछिल्लो हुन्छ सो अवधिभित्र सम्बन्धित बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले देहायको कुनै उपायबाट आफ्नो शेयर आफैले खरिद गर्न सक्नेछ:- । (क) धितोपत्र बजार मार्फत खरिद गरेर, । (ख) तत्काल कायम रहेको शेयरधनीबाट समानुपातिक रुपमा खरिद गरेर । (६) उपदफा (५) बमोजिम बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो शेयर आफैले खरिद गरेकोमा त्यस्तो शेयर खरिद गरेको मितिले तीस दिनभित्र आफूले खरिद गरेको शेयर संख्या, सो बापत भुक्तानी रकम र अन्य आवश्यक विवरणहरूको जानकारी राष्ट्र बैङ्कलाई गराउनु पर्नेछ । (७) उपदफा (५) बमोजिम आफ्नो शेयर आफैले खरिद गरेको अंकित मूल्य बराबरको रकम चुक्ता पूँजीबाट घटाई छुट्टै पूँजी फिर्ता जगेडा कोष खडा गरी सो कोषमा दाखिला गर्नुपर्नेछ र सो कोषको रकमलाई चुक्ता पूँजी सरह कायम राख्नु पर्नेछ । (८) उपदफा (५) बमोजिम बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो शेयर आफैले खरिद गरेकोमा आफूले खरिद गरे जति शेयर त्यसरी खरिद गरेको मितिले एक सय बीस दिनभित्र रद्द गरिसक्नु पर्नेछ । (९) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाले आफ्नो शेयर आफैले खरिद गर्ने सम्बन्धी अन्य व्यवस्था राष्ट्र बैङ्कले तोके बमोजिम हुनेछ । परिच्छेद-४ । सञ्चालक समिति र कार्यकारी प्रमुख सम्बन्धी व्यवस्था । १४. सञ्चालक समितिको गठन: (१) बैङ्क वा वित्तीय संस्थामा कम्तीमा पाँच र बढीमा सात जना सञ्चालकहरू रहेको एक सञ्चालक समिति रहनेछ । (२) सञ्चालकको नियुक्ति यस ऐन तथा नियमावलीको अधीनमा रही बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको साधारण सभाले गर्नेछ । तर,- । (क) बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको प्रथम वार्षिक साधारण सभा नभएसम्मको अवधिको लागि सञ्चालकको नियुक्ति संस्थापकद्वारा गरिनेछ । (ख) वार्षिक साधारण सभा हुनुभन्दा अगावै कुनै सञ्चालकको पद रिक्त हुन आएमा अर्को वार्षिक साधारण सभा नभएसम्मको लागि सञ्चालकको नियुक्ति सञ्चालक समितिद्वारा गर्न सकिनेछ ।