chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
राष्ट्रिय_मानव_अधिकार_आयोग_ऐन_२०६८
National Human Rights Commission Act, 2012

(११) आयोगले मानव अधिकारको उल्लङ्घन वा यस ऐन बमोजिम गर्ने छानबिन, अनुसन्धान वा जाँचबुझका सिलसिलामा असहयोग गरेको वा निर्देशनको पालना नगरेको आधारमा दफा ७ बमोजिम अभिलेखमा नाम रहेका पदाधिकारी, व्यक्ति वा निकायलाई विभागीय वा अन्य कारबाहीका लागि सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउन सक्नेछ । (१२) आयोगले दफा ७ बमोजिम मानव अधिकारको उल्लङ्घनका सम्बन्धमा गरेको सिफारिसका आधारमा नाम सार्वजनिक भएका पदाधिकारी वा व्यक्तिलाई सो मितिबाट तीन वर्षसम्म नियुक्ति, बढुवा एवं वैदेशिक तालिममा सहभागी नगर्न सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउन सक्नेछ । (१३) आयोगको सिफारिस, आदेश वा निर्णय कार्यान्वयन सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । परिच्छेद-४ । विविध । १८. आयोगले समन्वय वा सहकार्य गर्न सक्ने : आयोगले आफ्नो काम कारबाहीको सिलसिलामा अन्य कुनै आयोग, समिति वा निकायसँग परामर्श गर्न, सहयोग लिन वा त्यस्तो काम कारबाहीको विषयमा आवश्यक समन्वय वा सहकार्य गर्न सक्नेछ । १९. विशेषज्ञ सेवा प्रदान गर्न वा लिन सक्ने : (१) आयोगले मानव अधिकार सम्बन्धी कुनै विषयमा कुनै निकायको अनुरोधमा तोकिए बमोजिम विशिष्टीकृत वा विशेषज्ञ सेवा प्रदान गर्न सक्नेछ । (२) आयोगले आफ्नो काम कारबाहीको सिलसिलामा तोकिए बमोजिम कुनै विशिष्टीकृत निकाय वा विशेषज्ञको सेवा लिन सक्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिमको विशिष्टीकृत वा विशेषज्ञ सेवा प्रदान गर्ने निकाय वा विशेषज्ञको काम, कर्तव्य र अधिकार तथा त्यस्तो निकाय वा विशेषज्ञले पाउने सुविधा आयोगले तोके बमोजिम हुनेछ । २०. संघ संस्थासँग सम्पर्क र सम्बन्ध कायम गर्न सक्ने : (१) आयोगले संविधान, यस ऐन तथा अन्य प्रचलित कानून बमोजिम आफ्नो जिम्मेवारी प्रभावकारी रूपमा वहन गर्नको लागि मानव अधिकारको संरक्षण र सम्बर्द्धन सम्बन्धी राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संघ संस्थाहरूसँग आवश्यक सम्पर्क र सम्बन्ध राखी सहयोग आदान प्रदान गर्ने सम्झौता गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको सम्झौतामा आर्थिक विषय समावेश भएको भए आयोगले त्यस्तो सम्झौताका सम्बन्धमा अर्थ मन्त्रालयको स्वीकृति लिनु पर्नेछ । (३) कुनै विदेशी संघ वा संस्थाले नेपालभित्र मानव अधिकारको संरक्षण र सम्बर्द्धन सम्बन्धी कुनै कार्यक्रम सञ्चालन गर्न चाहेमा तोकिए बमोजिम आयोगको सहमति लिनु पर्नेछ । २१. आयोगको काम कारबाहीमा सहयोग गर्नु पर्ने : (१) सम्बन्धित निकाय वा पदाधिकारीले आयोगले मागेको सहयोग उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । (२) आयोगले माग गरेको सूचना, कागजात वा प्रमाण जानी–जानी उपलब्ध नगराउने, आयोगको सिफारिस, आदेश वा निर्णय जानी–जानी पालन नगर्ने, आयोगको कार्यमा जानी–जानी असहयोग गर्ने वा आयोगले उपस्थितिको लागि बोलाएकोमा विनाकारण अनुपस्थित हुने पदाधिकारी उपर विभागीय कारबाही चलाउन आयोगले सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउनु पर्नेछ । २२. अदालत वा अन्य निकायमा उजुरी गर्न जान जानकारी दिन सक्ने : आयोगले यस ऐन बमोजिम छानबिन तथा अनुसन्धान गरेको कुनै विषय अदालत वा कुनै अन्य निकायबाट निरूपण भएमा पीडित व्यक्तिलाई न्याय पर्ने देखिएमा वा त्यस्तो विषय कुनै अदालत वा निकायको क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने लागेमा आयोगले सम्बद्ध पक्षलाई सो विषयमा त्यस्तो अदालत वा निकायमा प्रचलित कानून बमोजिम उजुरी गर्न जानु भनी जानकारी गराउन सक्नेछ ।
राष्ट्रिय_मानव_अधिकार_आयोग_ऐन_२०६८
National Human Rights Commission Act, 2012

२३. आयोगको काम कारबाहीमा बाधा नपर्ने : कुनै सदस्यको स्थान रिक्त रहेको कारणले मात्र आयोगको काम कारबाहीमा बाधा पर्ने छैन । २४. कार्यवाहक भई काम गर्न सक्ने : कुनै कारणवश अध्यक्षको पद रिक्त भएमा वा निज विदेश भ्रमणमा गएकोमा वा सात दिनभन्दा बढी समयसम्म विदामा रहेकोमा आयोगको वरिष्ठतम सदस्यले आयोगको कार्यवाहक अध्यक्ष भई कार्य गर्नेछ । राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगका अध्यक्ष र सदस्यको पारिश्रमिक सम्बन्धमा केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्न बनेको ऐन, २०७२ द्वारा संशोधित । २५. पारिश्रमिक र सुविधा : अध्यक्ष र सदस्यको पारिश्रमिक क्रमशः नेपालको प्रधान न्यायाधीश र सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीश सरह हुनेछ । तर सुविधाको हकमा संवैधानिक निकायका पदाधिकारीहरूको पारिश्रमिक, सेवाको शर्त र सुविधा सम्बन्धी प्रचलित कानून बमोजिम हुनेछ । २६. आयोगको कार्यालय : (१) आयोगको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौँ उपत्यकामा रहनेछ । (२) आयोगले आवश्यकता अनुसार अर्थ मन्त्रालयको परामर्शमा केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०८२ द्वारा संशोधित । प्रदेश कार्यालय, केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०८२ द्वारा संशोधित । प्रदेश शाखा कार्यालय वा सम्पर्क कार्यालय खोल्न सक्नेछ । २७. आयोगको सङ्गठन संरचना : आयोगको सङ्गठन संरचना र दरबन्दीको स्वीकृति आयोगको सिफारिसमा नेपाल सरकारले गर्नेछ । २८. आयोगको सचिव : (१) आयोगको प्रशासकीय प्रमुखको रूपमा काम गर्न एक सचिव रहनेछ । (२) सचिवको नियुक्ति आयोगको सिफारिसमा नेपाल सरकारले गर्नेछ । (३) सचिवको योग्यता, पारिश्रमिक, सुविधा र सेवाका अन्य शर्त नेपाल सरकारको राजपत्राङ्कित विशिष्ट श्रेणीको कर्मचारी सरह हुनेछ । (४) सचिवले अध्यक्षको सामान्य निर्देशनमा रही काम गर्नेछ । (५) यो ऐन र अन्य प्रचलित कानूनमा तोकिएका काम कर्तव्य र अधिकारका अतिरिक्त सचिवको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ :- । (क) आयोगको प्रशासन र व्यवस्थापन सम्बन्धी कार्य गर्ने, । (ख) आयोगको वार्षिक बजेट, कार्यक्रम र योजना तयार गरी आयोग समक्ष पेश गर्ने, । (ग) आयोगको चल, अचल सम्पत्तिको रेखदेख, स्याहार सम्भार गर्ने, । (घ) आयोगको काम कारबाही सुचारुरूपले सञ्चालन गर्न आवश्यक व्यवस्था गर्ने, । (ङ) आयोगको नीति, कार्यक्रम र निर्णयहरू कार्यान्वयन गर्ने, गराउने, र । (च) तोकिए बमोजिमका अन्य कार्य गर्ने । (६) सचिवको पद रिक्त भएमा आयोगले आयोगमा कार्यरत अधिकृत कर्मचारीमध्ये वरिष्ठतम अधिकृतलाई अर्को व्यवस्था नभएसम्मका लागि कायम मुकायम सचिव भई काम गर्न तोक्न सक्नेछ । २९. आयोगको प्रतीक चिह्न : आयोगले राज्यको निशाना छापका अतिरिक्त आयोगको छुट्टै प्रतीक चिह्न प्रयोगमा ल्याउन सक्नेछ । ३०. अधिकार प्रत्यायोजन : आयोगले संविधान र यस ऐन बमोजिम आफूलाई प्राप्त अधिकारमध्ये केही अधिकार अध्यक्ष, सदस्य, आयोगका कुनै अधिकृतस्तरको कर्मचारी, नेपाल सरकारका कुनै अधिकृत कर्मचारी वा आयोगले गठन गर्ने समिति, कार्यदल वा कुनै निकाय, संघ, संस्था वा व्यक्तिलाई प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ । ३१. नेपाल सरकारसँग सम्पर्क : आयोगले नेपाल सरकारसँग सम्पर्क राख्दा प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय मार्फत् राख्नु पर्नेछ । तर आयोगले आफ्नो कार्य सम्पादन गर्ने सिलसिलामा अन्य कुनै निकायसँग सोझै सम्पर्क राख्न यस दफाले बाधा पुर्‍याएको मानिने छैन ।
नेपाली_मुद्राको_चलन_चल्ती_बढाउने_ऐन_२०१४
Act to Increase Circulation of Nepalese Currency, 1957

नेपाली मुद्राको चलन चल्ती बढाउने ऐन, २०१४ । लालमोहर मिति । २०१४ । ३ । २९ । प्रमाणीकरण र प्रकाशन मिति । २०६६ । १ । ७ । संशोधन गर्ने ऐन । १. गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ २०६६ । १ । ७ । २०१४ सालको ऐन नं. ३ । गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको । नेपाली मुद्राको चलन चल्ती बढाउनको निमित्त बनेको ऐन । एकै मुद्राको आधारमा देशको आर्थिक व्यवस्थालाई सुदृढ र सन्तुलित पार्नको निमित्त नेपालभर मुलुकमा नेपाली मुद्राको चलन चल्ती बढाउन आवश्यक भएकोले श्री ५ महाराजाधिराजबाट मन्त्रिपरिषदका सल्लाह अनुसार यो ऐन बनाई जारी गरिवक्सेको छ । १. संक्षिप्त नाम, विस्तार प्रारम्भ: (१) यस ऐनको नाम "नेपाली मुद्राको चलन चल्ती बढाउने ऐन, २०१४" रहेको छ । (२) यो ऐन नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी तोकेको क्षेत्रमा तोकेको मितिदेखि लागू हुनेछ । यो ऐन संवत् २०६५ साल जेठ १५ गतेदेखि लागू भएको । २. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस ऐनमा,- । (क) "नेपाली मुद्रा" भन्नाले नेपाल सरकारले वा नेपाल राष्ट्र बैङ्कले निष्कासन गरेको नोट र नेपाल सरकारले निष्कासन गरेको मोहर, रूपैयाँ, रेचकी वा पैसालाई जनाउँछ । (ख) "विदेशी मुद्रा" भन्नाले नेपाली मुद्रा बाहेक अरू मुद्रा सम्झनु पर्छ । ३. मोल वा फी ज्याला इत्यादि रकम नेपाली मुद्रामा दिन सकिने: यो ऐन लागू भएको क्षेत्रमा कसैले कसैसँग मालसामानको खरिद बिक्रीमा मोल वापत कुनै रकम दिनु पर्दा वा कसैले कसैलाई काम कुराको निमित्त फी ज्याला, मजुरी, भाडा वा यस्तै अरू कुनै रकम दिन पर्दा नेपाली मुद्रामा दिन ल्याएमा वा त्यस्तो कुनै रकम विदेशी मुद्रामा निर्धारित भएको भए तापनि त्यसको भुक्तानी दिनु पर्दा सो भुक्तानी गर्ने दिनमा नेपाल राष्ट्र बैङ्कमा चलेको सटही दरमा नेपाली मुद्रामा दिन ल्याएमा बुझी लिनु पर्नेछ । तर नेपाल सरकारसँगको लेनदेन र व्यवहारमा यो दफा लागू हुने छैन । ४. विदेशी मुद्रामा भएको लेनदेनको रकम नेपाली मुद्रामा बुझाउन सकिने: कसैले विदेशी मुद्रामा गरेको कुनै लेनदेनमा सो रकम तत्काल यो ऐन लागू रहेको क्षेत्रमा बुझाउनु पर्दा सो बुझाउन ल्याएको दिनमा नेपाल राष्ट्र बैङ्कमा चलेको दरमा नेपाली मुद्रामा बुझाउन ल्याएमा बुझी लिनु पर्नेछ । ५. बचाउ: नेपाल सरकार र नेपाल सरकारद्वारा अधिकृत व्यक्ति वा संस्था र व्यवहारमा माथिका ३ । ४ दफा लागू हुने छैन । ६. दण्ड सजाय: कसैले दफा ३ वा ४ बमोजिम बुझाउन ल्याएको नेपाली मुद्रा बुझी नलिएमा निजलाई रू. १०० । -एक सयदेखि रू. १००० । -एक हजारसम्म जरिबाना हुनेछ । ७. नियम बनाउने अधिकार: यस ऐनको उद्देश्य कार्यान्वित गर्न नेपाल सरकारले नियमहरू बनाउन सक्नेछ ।
नेपाल_संस्कृत_विश्वविद्यालय_ऐन_२०४३
Nepal Sanskrit University Act, 1986

नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय ऐन, २०४३ । लालमोहर र प्रकाशन मिति । २०४३ । ८ । २५ । संशोधन गर्ने ऐन । १. महेन्द्र संस्कृत विश्वविद्यालय (पहिलो संशोधन) ऐन, २०४९ २०४९ । ०७ । २१ । प्रमाणीकरण र प्रकाशन मिति । २. केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ २०६३ । ०६ । २८ । ३. केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०६४ २०६४ । ०५ । ०९ । ४. नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय (दोस्रो संशोधन) ऐन, २०६४ २०६४ । ०९ । ३० । यो ऐन संवत् २०६५ साल जेठ १५ गतेदेखि लागू भएको । ५. गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ २०६६ । १० । ०७ । ६. शिक्षा सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्न बनेको ऐन, २०७७ २०७७ । ०३ । ११ । ७. केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०८२ २०८२ । ०४ । १४ । २०४३ सालको ऐन नं. २१ । नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको स्थापना गर्न बनेको ऐन । प्रस्तावनाः नेपाल गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको । मा संस्कृत शिक्षालाई उच्चतम तहसम्म सुव्यवस्थित गर्न संस्कृत विद्याले विविध क्षेत्रमा प्राप्त गर्दै आएका विशेष उपलब्धिहरूलाई समयानसार अध्ययन, अनुसन्धान, संरक्षण र सम्बर्द्धन गर्न, परम्परागत धर्म र नैतिक मान्यता, सदाचार र सच्चरित्रताको परिपालना गर्दै नेपाल गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको । लाई संस्कृत विद्याको ज्ञान र प्रेरणा प्राप्त गर्ने केन्द्रका रूपमा विकास गर्न, र । केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा संशोधित । नेपाल राज्यमा अति प्राचिन कालदेखि नै संस्कृत विद्याको गौरवमय परम्परा रहँदै आएको र त्यसलाई निरन्तरता दिनको लागि एक विश्वविद्यालय स्थापना गर्न वाञ्छनीय भएकोले, । श्री ५ महाराजाधिराज वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहदेवबाट राष्ट्रिय पञ्चायतको सल्लाह र सम्मतिले यो ऐन बनाईसकेकोछ । १. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ: (१) यस ऐनको नाम “नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय ऐन, २०४३” रहेको छ । (२) यस ऐनका दफा १, ३, ४, १४, १५, १६, १७ र १८ तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछन् र अन्य दफाहरू नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी तोकेको मितिदेखि प्रारम्भ हुनेछन् । २. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस ऐनमा,- । (क) “विश्वविद्यालय” भन्नाले यो ऐन बमोजिमको नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय सम्झनु पर्छ । (ख) “सभा” भन्नाले दफा ४ बमोजिमको विश्वविद्यालय सभा सम्झनु पर्छ । (ग) “कार्यकारी परिषद्” भन्नाले दफा ६ बमोजिमको कार्यकारी परिषद् सम्झनु पर्छ । (घ) “प्राज्ञिक परिषद्” भन्नाले दफा ८ बमोजिमको प्राज्ञिक परिषद् सम्झनु पर्छ । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । (घ१) “सेवा आयोग” भन्नाले दफा ९क. बमोजिमको सेवा आयोग सम्झनु पर्छ । (ङ) “परीक्षा समिति” भन्नाले दफा २६ बमोजिमको परीक्षा समिति सम्झनु पर्छ । (च) “केन्द्रीय कार्यालय” भन्नाले उप-कुलपति, शिक्षाध्यक्ष र कुल-सचिवको कार्यालयहरूको सामूहिक रूपलाई जनाउँछ । (छ) “विद्यापीठ” भन्नाले यो ऐन बमोजिमका विद्यापीठ सम्झनु पर्छ । (ज) “प्राचार्य” भन्नाले विद्यापीठका प्रमुख सम्झनु पर्छ ।
नेपाल_संस्कृत_विश्वविद्यालय_ऐन_२०४३
Nepal Sanskrit University Act, 1986

(ङ) “परीक्षा समिति” भन्नाले दफा २६ बमोजिमको परीक्षा समिति सम्झनु पर्छ । (च) “केन्द्रीय कार्यालय” भन्नाले उप-कुलपति, शिक्षाध्यक्ष र कुल-सचिवको कार्यालयहरूको सामूहिक रूपलाई जनाउँछ । (छ) “विद्यापीठ” भन्नाले यो ऐन बमोजिमका विद्यापीठ सम्झनु पर्छ । (ज) “प्राचार्य” भन्नाले विद्यापीठका प्रमुख सम्झनु पर्छ । (झ) “शिक्षक” भन्नाले विश्वविद्यालयमा शिक्षा प्रदान गर्ने प्राध्यापक, सह-प्राध्यापक, उपप्राध्यापक तथा सहायक प्राध्यापक सम्झनु पर्छ र सो शब्दले विश्वविद्यालयका विभिन्न तहका प्रशिक्षक तथा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियममा शिक्षक भनी तोकिएको व्यक्तिलाई समेत जनाउँछ । (ञ) “तोकिएको” वा “तोकिए बमोजिम” भन्नाले यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियममा तोकिएको वा तोकिए बमोजिम सम्झनु पर्छ । ३. विश्वविद्यालयको स्थापना: (१) संस्कृतको उच्च शिक्षा सञ्चालनको लागि एक विश्वविद्यालयको स्थापना हुनेछ । (२) विश्वविद्यालय अविच्छिन्न उत्तराधिकारवाला एक संगठित संस्था हुनेछ । यस कामको निमित्त आफ्नो एउटा छाप हुनेछ र यसले चल अचल सम्पत्ति प्राप्त गर्न, भोग गर्न, धितो बन्धक राख्न र बेचबिखन गर्न समेत सक्नेछ । यसले आफ्नो नामबाट नालेस उजुर गर्न र यस उपर पनि सोही नामबाट नालेस उजुर लाग्न सक्नेछ । (३) विश्वविद्यालयको केन्द्रीय कार्यालय दाङमा रहनेछ । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । ४. विश्वविद्यालय सभाको गठन: (१) देहायका सदस्यहरू भएको एउटा विश्वविद्यालय सभा हुनेछ :- । (क) कुलपति - अध्यक्ष । (ख) सह-कुलपति - उपाध्यक्ष । (ग) उप-कुलपति - सदस्य । (घ) केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा झिकिएको । (ङ) गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको । (च) राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य (शिक्षा सम्बन्धी हेर्ने) - सदस्य । (छ) उप-कुलपति, त्रिभुवन विश्वविद्यालय - सदस्य । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (ज) उप-कुलपति, नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान - सदस्य । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (झ) उपकुलपति, नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान - सदस्य । (ञ) शिक्षाध्यक्ष - सदस्य सचिव । (ट) विश्वविद्यालयहरूका भू.पू. उप-कुलपति मध्येबाट एक जना - सदस्य । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (ठ) सचिव, शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय द्वारा संशोधित । शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय - सदस्य । (ड) सचिव, अर्थ मन्त्रालय - सदस्य । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । (ड१) अध्यक्ष, विश्वविद्यालय अनुदान आयोग - सदस्य । (ढ) अध्यक्ष, गुठी संस्थान - सदस्य । (ण) कुल-सचिव - सदस्य । (त) कार्यकारी निर्देशक, नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय, अनुसन्धान केन्द्र - सदस्य । (थ) प्राचार्यहरूमध्येबाट एक जना - सदस्य । (द) नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय अन्तर्गत विद्यापीठ प्राध्यापक संघ इकाईका सभापति र सचिवको निर्वाचक मण्डलद्वारा समानुपातिक एकल संक्रमणीय मतका आधारमा निर्वाचित शिक्षा सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्न बनेको ऐन, २०७७ द्वारा संशोधित । शिक्षकहरूमध्ये कम्तीमा एक जना महिला सहित तीन जना - सदस्य । स्पष्टीकरणः यस खण्ड अनुसार निर्वाचनमा उम्मेदवार हुन चाहने शिक्षक कम्तीमा विश्वविद्यालयको स्थायी सेवामा पन्ध्र वर्ष कार्यरत भएको हुनु पर्दछ । यो स्पष्टीकरणको प्रयोजनको लागि विश्वविद्यालयको स्थायी सेवा भन्नाले नेपालका अन्य विश्वविद्यालयमा गरेको स्थायी सेवालाई समेत जनाउँछ ।
नेपाल_संस्कृत_विश्वविद्यालय_ऐन_२०४३
Nepal Sanskrit University Act, 1986

स्पष्टीकरणः यस खण्ड अनुसार निर्वाचनमा उम्मेदवार हुन चाहने शिक्षक कम्तीमा विश्वविद्यालयको स्थायी सेवामा पन्ध्र वर्ष कार्यरत भएको हुनु पर्दछ । यो स्पष्टीकरणको प्रयोजनको लागि विश्वविद्यालयको स्थायी सेवा भन्नाले नेपालका अन्य विश्वविद्यालयमा गरेको स्थायी सेवालाई समेत जनाउँछ । केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा थप । (द१) नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय प्राध्यापक संघको प्रतिनिधि एकजना - सदस्य । (ध) शिक्षाविद्हरूमध्येबाट एक जना - सदस्य । (न) संस्कृतका प्रतिष्ठित विद्वान्हरू मध्येबाट एक जना - सदस्य । (प) नेपाल प्राध्यापक संघको प्रतिनिधि एक जना - सदस्य । (फ) नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयका कर्मचारी संघको प्रतिनिधि एक जना - सदस्य । (ब) चन्दादाताहरू मध्येबाट एक जना - सदस्य । (भ) प्रतिष्ठित समाजसेवी एक जना - सदस्य । (म) नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयका स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनका सभापतिहरूमध्येबाट एक जना - सदस्य । (२) निर्वाचित र पदेन सदस्यहरू बाहेक सभाका अन्य सदस्यहरूको मनोनयन कार्यकारी परिषद्को सिफारिसमा कुलपतिबाट हुनेछ । (३) विद्यार्थी प्रतिनिधिको पदावधि एक वर्षको हुनेछ र पदेन सदस्य बाहेक अन्य सदस्यहरूको पदावधि तीन वर्षको हुनेछ । शिक्षा सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्न बनेको ऐन, २०७७ द्वारा थप । (४) सभाको अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले सभाको बैठकको निर्णय प्रमाणित गर्नेछ । ५. सभाको काम, कर्तव्य र अधिकार: सभाको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) संस्कृत उच्च शिक्षाका लागि विद्यापीठहरूको स्थापना सञ्चालन र प्रबन्ध गर्ने, । (ख) उत्तर मध्यमा, शास्त्री, आचार्य, विद्यावारिधि उपाधिहरूको स्थापना गर्ने, प्रदान गर्ने, । (ग) विश्वविद्यालयको वार्षिक कार्यक्रमलाई स्वीकृति दिने र वार्षिक बजेट पारित गर्ने, । (घ) विश्वविद्यालयका नियमहरू पारित गर्ने, । (ङ) विश्वविद्यालयलाई मार्गदर्शन दिने, । (च) विश्वविद्यालयको वार्षिक प्रतिवेदनमाथि छलफल गर्ने र कार्यक्रमको मूल्याङ्कन गर्ने, । (छ) लेखापरीक्षण प्रतिवेदन माथी छलफल गर्ने र स्वीकृति दिने, । (ज) पहिलो संशोधनद्वारा झिकिएको । (झ) आवश्यकतानुसार विशेष समितिहरू गठन गर्ने । ६. कार्यकारी परिषद्को गठन: (१) विश्वविद्यालयको देहायका सदस्यहरू भएको एउटा कार्यकारी परिषद् हुनेछ:- । (क) उप-कुलपति - अध्यक्ष । (ख) शिक्षाध्यक्ष - सदस्य । (ग) कुल-सचिव - सदस्य । (घ) प्राचार्यहरूमध्येबाट एक जना - सदस्य । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । (ङ) शिक्षकहरूमध्येबाट एक जना - सदस्य । (२) उपदफा (१) को खण्ड (घ) र (ङ) का सदस्यहरूको मनोनयन दोस्रो संशोधनद्वारा थप । उप-कुलपतिको सिफारिसमा सभाले तीन वर्षको लागि गर्नेछ । ७. कार्यकारी परिषद्को काम, कर्तव्य र अधिकार: कार्यकारी परिषद्को काम, कर्तव्य र अधिकार देहायबमोजिम हुनेछ:- । (क) सभाको निर्णय र निर्देशनहरू कार्यान्वयन, गर्ने, । (ख) केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा झिकिएको । (ग) सभामा प्रस्तुत हुने कार्यक्रम, बजेट, प्रगति विवरण, लेखापरीक्षण प्रतिवेदन र अन्य प्रस्तावहरू तयार गर्ने, । (घ) विश्वविद्यालयलाई प्राप्त दान-दातव्य ग्रहण गर्ने, । (ङ) विश्वविद्यालयको कोष र चल अचल सम्पत्तिको संरक्षण गर्ने र सभाको नीति तथा निर्देशन भित्र रही आवश्यकतानुसार बेचबिखन गर्ने, । (च) विश्वविद्यालय अन्तर्गत सञ्चालित कार्यहरूको रेखदेख गर्ने, ।
नेपाल_संस्कृत_विश्वविद्यालय_ऐन_२०४३
Nepal Sanskrit University Act, 1986

(घ) विश्वविद्यालयलाई प्राप्त दान-दातव्य ग्रहण गर्ने, । (ङ) विश्वविद्यालयको कोष र चल अचल सम्पत्तिको संरक्षण गर्ने र सभाको नीति तथा निर्देशन भित्र रही आवश्यकतानुसार बेचबिखन गर्ने, । (च) विश्वविद्यालय अन्तर्गत सञ्चालित कार्यहरूको रेखदेख गर्ने, । (छ) विश्वविद्यालय सम्बन्धी नियमहरूको मस्यौदा तयार गर्ने र सभामा पेश गर्ने, । (ज) विश्वविद्यालयका शिक्षक तथा कर्मचारी एवं विद्यापीठका प्राचार्यहरूको नियुक्ति गर्ने, । पहिलो संशोधनद्वारा थप । (झ) शैक्षिक तथा प्रशासनिक कामको लागि आवश्यक शिक्षक तथा कर्मचारीको दरबन्दी तोक्ने । पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । ८. प्राज्ञिक परिषद्को गठन: (१) विश्वविद्यालयको शैक्षिक तथा प्राज्ञिक क्षेत्रमा प्रमुख निकायको रूपमा देहायका सदस्यहरू भएको एउटा प्राज्ञिक परिषद् हुनेछ:- । (क) उप-कुलपति - अध्यक्ष । (ख) शिक्षाध्यक्ष - सदस्य सचिव । (ग) कुल-सचिव - सदस्य । (घ) कार्यकारी निर्देशक, अनुसन्धान केन्द्र - सदस्य । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । (घ१) परीक्षा नियन्त्रक - सदस्य । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । (घर) अध्यक्ष, नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय प्राध्यापक संघ - सदस्य । (ङ) विषय समितिका अध्यक्षहरू पाँच जना - सदस्य । (च) विभागीय प्रमुखमध्येबाट पाँच जना - सदस्य । (छ) प्राचार्यहरूमध्येबाट दुई जना - सदस्य । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । (छ१) सम्बन्धन प्राप्त विद्यापीठका प्राचार्यहरूमध्येबाट एकजना - सदस्य । (ज) वरिष्ठ शिक्षकहरूमध्येबाट दुई जना - सदस्य । (२) पदेन सदस्यहरू बाहेक अन्य सदस्यहरूको मनोनयन दोस्रो संशोधनद्वारा थप । उप-कुलपतिको सिफारिसमा सभाबाट हुनेछ । (३) पदेन सदस्यहरू बाहेक अन्य सदस्यहरूको पदावधि तीन वर्षको हुनेछ । ९. प्राज्ञिक परिषद्को काम, कर्तव्य र अधिकार: प्राज्ञिक परिषद्को काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) विश्वविद्यालयको शैक्षिक प्राज्ञिक कुरामा मुख्य निकायका रूपमा कार्य गर्ने, । (ख) विश्वविद्यालयमा हुने अध्ययन अध्यापनको गुणस्तर, पाठ्यक्रम, परीक्षाको स्तर र किसिम, मूल्याङ्कन विधिहरू, शिक्षण सामाग्रीहरू, छात्र भर्ना सम्बन्धी संख्या र योग्यता निर्धारण गर्ने, । (ग) अनुसन्धान सम्बन्धी नीति तर्जुमा गर्ने र अनुसन्धान कार्यक्रमहरूमा स्वीकृति प्रदान गर्ने, । (घ) विद्यार्थीहरूको शैक्षिक कार्यक्रमको मूल्याङ्कन गर्ने, । (ङ) शिक्षण र अनुसन्धानको स्तर तोक्ने, । (च) उपाधि र मानार्थ उपाधिहरूको व्यवस्था गर्ने, । (छ) विभिन्न तहका निमित्त शिक्षकको न्यूनतम योग्यता तोक्ने । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । ९क. सेवा आयोग : (१) विश्वविद्यालयका शिक्षक तथा कर्मचारीहरूको नियुक्ति तथा बढुवाको लागि कार्यकारी परिषद् समक्ष सिफारिस गर्न देहायका सदस्यहरू भएको एक सेवा आयोग गठन हुनेछ :- । (क) कुलपतिबाट नियुक्त व्यक्ति - अध्यक्ष । (ख) सदस्य, लोकसेवा आयोग - सदस्य । (ग) प्राध्यापकहरूमध्येबाट एकजना - सदस्य । (२) उपदफा (१) को खण्ड (क) र (ग) बमोजिमका अध्यक्ष र सदस्यको नियुक्तिको लागि सिफारिस गर्न कुलपतिबाट सहकुलपतिको अध्यक्षतामा सभाका दुईजना सदस्यहरू रहेको एक समिति गठन हुनेछ र सो समितिको सिफारिसमा कुलपतिबाट अध्यक्ष र सदस्यको नियुक्ति हुनेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम नियुक्त अध्यक्ष र सदस्यको पदावधि तीन वर्षको हुनेछ । (४) सेवा आयोगको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार तथा बैठक सम्बन्धी कार्यविधि तोकिए बमोजिम हुनेछ ।
नेपाल_संस्कृत_विश्वविद्यालय_ऐन_२०४३
Nepal Sanskrit University Act, 1986

(३) उपदफा (२) बमोजिम नियुक्त अध्यक्ष र सदस्यको पदावधि तीन वर्षको हुनेछ । (४) सेवा आयोगको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार तथा बैठक सम्बन्धी कार्यविधि तोकिए बमोजिम हुनेछ । (५) सेवा आयोगको अध्यक्षको पारिश्रमिक, सुविधा र सेवाका अन्य शर्तहरू तथा सदस्यको सुविधा तोकिएबमोजिम हुनेछ । १०. विश्वविद्यालयको संगठन: पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । (१) कुलपति, सह-कुलपति, केन्द्रीय कार्यालय, दोस्रो संशोधनद्वारा थप । सेवा आयोग, अनुसन्धान केन्द्र, आङ्गिक विद्यापीठ र सम्बन्धन प्राप्त विद्यापीठहरूको सामूहिक रूप नै विश्वविद्यालयको स्वरूप हुनेछ । (२) उच्च शिक्षाको लागि तोकिएका विषयहरूमा तोकिएका विद्यापीठहरू रहनेछन् । (३) विद्यापीठको काम, कर्तव्य र अधिकार तोकिए बमोजिम हुनेछ । ११. जिम्मेवारी र अधिकार प्रत्यायोजन: (१) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेका दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । नियममा अन्यथा लेखिएकामा बाहेक अन्य सम्पूर्ण अधिकार सभामा निहित रहनेछ । (२) सभाले यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेका दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । नियममा उल्लेख गरिएका आफ्ना अधिकारहरूमध्ये सबै वा केही अधिकारहरू कार्यकारी परिषद्, प्राज्ञिक परिषद् तथा अन्य पदाधिकारीहरूलाई वा तोकिए बमोजिम स्थापना गरिएका समितिलाई सुम्पन सक्नेछ । १२. धर्म, जाति, जात, वर्ण, लिङ्ग वा मतको आधारमा भेदभाव नगरिने: धर्म, जाति, जात, वर्ण, लिङ्ग वा कुनै मतको आधारमा कुनै व्यक्तिलाई विश्वविद्यालयको कुनै पद वा कुनै स्नातकोत्तर उपाधि, स्नातक उपाधि, प्रमाणपत्र वा अन्य शैक्षिक उपाधि हासिल गर्न वा अध्ययन गर्न वा सुविधा पाउनबाट बञ्चित गरिने छैन । १३. पदाधिकारीहरू: विश्वविद्यालयका पदाधिकारीहरू देहाय बमोजिम हुनेछन्:- । (क) कुलपति । (ख) सह-कुलपति । (ग) उप-कुलपति । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । (ग१) सेवा आयोगको अध्यक्ष” । (घ) शिक्षाध्यक्ष । (ङ) कुल सचिव । (च) प्राचार्यहरू । दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । (छ) तोकिएको अन्य पदाधिकारी । १४. कुलपति: केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा संशोधित । (१) प्रधानमन्त्री विश्वविद्यालयको कुलपति हुनेछ । (२) कुलपति विश्वविद्यालयको प्रमुख र सभाको अध्यक्ष हुनेछ । निज उपस्थित रहेको अवस्थामा निजले सभाको बैठकमा र विश्वविद्यालयको दीक्षान्त समारोहमा अध्यक्षको आसन ग्रहण गर्नेछ । (३) कुलपतिलाई विश्वविद्यालय वा विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धित जुनसुकै विषय वा वस्तुको निरीक्षण वा जाँचबुझ गर्ने, गराउन शिक्षा सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्न बनेको ऐन, २०७७ द्वारा थप । र निर्देशन दिने अधिकार हुनेछ । (४) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेका दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । नियम विपरीत भएका जुनसुकै कार्यलाई पनि कुलपतिबाट रद्द गर्न सकिनेछ । (५) कुलपतिको अन्य अधिकार तोकिए बमोजिम हुनेछ । १५. सह-कुलपति: (१) केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६३ द्वारा झिकिएको । शिक्षा सम्बन्धी केही नेपाल ऐन संशोधन गर्न बनेको ऐन, २०७७ द्वारा संशोधित । शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री वा राज्यमन्त्री विश्वविद्यालयको सह-कुलपति हुनेछ । दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको । (२) कुलपतिको अनुपस्थितिमा सह-कुलपतिले कुलपतिको कार्यभार सम्हाल्नेछ । (३) सहकुलपतिले आवश्यकता अनुसार विश्वविद्यालयको निरीक्षण गर्न, गराउन र कानूनसम्मत निर्देशन दिन सक्नेछ ।