chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
सैनिक_ऐन_२०६३
Army Act, 2006

(६) उपदफा (१) बमोजिमका व्यक्तिहरूले संयुक्त राष्ट्र संघको शान्ति सेनामा संलग्न भई खटिएको देशका नागरिक विरुद्ध गरेका कसुरहरू अन्य अदालतको क्षेत्राधिकार भित्र पर्दछन् । परिच्छेद-२ । नेपाली सेनाको स्थापना र व्यवस्था । ४. नेपाली सेनाको स्थापना र व्यवस्था : केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०७२ द्वारा संशोधित । (१) नेपालको स्वतन्त्रता, सार्वभौमसत्ता, भौगोलिक अखण्डता, स्वाधीनता र राष्ट्रिय एकताको रक्षाको लागि नेपाली सेनाको स्थापना गरिनेछ । (२) यो ऐन प्रारम्भ हुँदाका बखत कायम रहेको नेपाली सेना यसै ऐन बमोजिम स्थापना भएको मानिनेछ । (३) नेपाली सेनाको व्यवस्था यो ऐन र यस ऐन अन्तर्गत बनेका नियमहरूमा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ र अन्य कुराहरूको हकमा नेपाल सरकारले निर्देशन दिए बमोजिम हुनेछ । ५. गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून (संशोधन) गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा खारेज । ६. राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद् : (१) गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको । (२) गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको । (३) केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०७२ द्वारा संशोधित । नेपालको संविधानमा उल्लिखित कामको अतिरिक्त राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को काम, कर्तव्य तथा अधिकार देहाय बमोजिमको हुनेछ :- । (क) नेपाली सेनाको गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून (संशोधन) गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा संशोधित । परिचालन, सञ्चालन र प्रयोग सम्बन्धी नीति, योजना तथा कार्यक्रम तयार गरी नेपाल सरकार समक्ष पेश गर्ने, । (ख) नेपाली सेनाको सङ्ख्या र सङ्गठनात्मक संरचना सम्बन्धमा नेपाल सरकारलाई सुझाव पेश गर्ने, । (ग) नेपाली सेनाको व्यवस्थापन सम्बन्धमा नेपाल सरकारलाई आवश्यक सुझाव पेश गर्ने, । (घ) नेपाली सेनाको हतियार, खरखजाना तथा अन्य सैन्य सामग्रीको व्यवस्थापन सम्बन्धमा नेपाल सरकारलाई आवश्यक सुझाव पेश गर्ने, । (ङ) तोकिए बमोजिमका अन्य काम गर्ने । (४) केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०७२ द्वारा झिकिएको । (५) राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को काम कारबाही सञ्चालन गर्नका लागि रक्षा मन्त्रालय अन्तर्गत एक सचिवालय रहनेछ । सचिवालय सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । (६) राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को बैठक सम्बन्धी कार्यविधि राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद् आफैले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ । ७. सङ्गठनको स्वरूप : (१) नेपाली सेनाको सङ्गठन समावेशी र राष्ट्रिय स्वरूपको हुनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको व्यवस्था कार्यान्वयन गर्न नेपाल सरकारले आवश्यक नीति, योजना तथा कार्यक्रम बनाउनेछ । (३) नेपाली सेनाको सङ्गनात्मक संरचना तथा दरबन्दी सङ्ख्या नेपाल सरकारले स्वीकृत गरे बमोजिम हुनेछ । तर महारथीको दरबन्दी एकमात्र रहनेछ र सोही महारथीलाई प्रधान सेनापतिमा नियुक्ति गरिनेछ । (४) नेपाली सेनाको सङ्गठनमा प्रधान सेनापति र अनुसूची-१ मा उल्लेख भएका पदहरू रहनेछन् । परिच्छेद-३ । प्रधान सेनापतिको नियुक्ति, काम, कर्तव्य र अधिकार । ८. प्रधान सेनापति : गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून (संशोधन) गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा संशोधित । (१) प्रधान सेनापतिको नियुक्ति मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिले गर्नेछ । निजलाई दर्ज्यानी चिन्ह राष्ट्रपतिबाट प्रदान गरिनेछ । (२) प्रधान सेनापति नेपाली सेनाको प्रमुख हुनेछ ।
सैनिक_ऐन_२०६३
Army Act, 2006

८. प्रधान सेनापति : गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून (संशोधन) गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा संशोधित । (१) प्रधान सेनापतिको नियुक्ति मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिले गर्नेछ । निजलाई दर्ज्यानी चिन्ह राष्ट्रपतिबाट प्रदान गरिनेछ । (२) प्रधान सेनापति नेपाली सेनाको प्रमुख हुनेछ । (३) विदामा बसेको वा अन्य कुनै कारणले प्रधान सेनापतिको पद रिक्त हुन आएको अवस्थामा गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून (संशोधन) गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा संशोधित । मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिले तोकेको नेपाली सेनाको वरिष्ठ अधिकृतले कायम मुकायम भई प्रधान सेनापतिको कार्यभार सम्हाल्नेछ । ९. नेपाल सरकार प्रति उत्तरदायी हुने : (१) प्रधान सेनापति आफूले सम्पादन गर्नु पर्ने काम कर्तव्यको सम्बन्धमा नेपाल सरकारप्रति उत्तरदायी हुनेछ । (२) प्रधान सेनापतिले आफ्नो कार्यभार सम्हाल्नु अघि अनुसूची-२ बमोजिमको ढाँचामा गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून (संशोधन) गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा संशोधित । राष्ट्रपति समक्ष शपथ लिनु पर्नेछ । १०. प्रधान सेनापतिको काम, कर्तव्य र अधिकार : (१) नेपाल सरकारले दिएको निर्देशन र प्रचलित कानूनको अधीनमा रही नेपाली सेनाको व्यवस्थापन गर्नु प्रधान सेनापतिको काम र कर्तव्य हुनेछ । (२) प्रधान सेनापतिले प्रत्येक वर्ष वैशाख महिनाभित्र नेपाली सेनाको व्यवस्थापन सम्बन्धी वार्षिक प्रतिवेदन नेपाल सरकार समक्ष प्रस्तुत गर्नेछ र त्यसरी प्राप्त प्रतिवेदन नेपाल सरकारले नेपालको संविधान अनुकूल बनाउन केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०७५ द्वारा संशोधित । सङ्घीय संसदको प्रतिनिधिसभाको राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिमा छलफल गराइनेछ । (३) प्रधान सेनापतिको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार यो ऐन तथा यस ऐन अन्तर्गत बनेका नियमहरूमा तोकिए बमोजिम हुनेछ । ११. उमेरको हद तथा पदावधि : (१) प्रधान सेनापति ६१ वर्षको उमेरसम्म आफ्नो पदमा बहाल रहनेछ । (२) उपदफा (१) को अधीनमा रही प्रधान सेनापतिको पदावधि तीन वर्षको हुनेछ । (३) उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नेपाल सरकारले आवश्यक सम्झेमा सो अवधि पूरा हुनु अगावै प्रधान सेनापतिलाई गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून (संशोधन) गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा थप । मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिले अवकाश दिन सक्नेछ । त्यसरी अवकाश दिनु पूर्व सफाइको मौका दिइनेछ । (४) यो ऐन प्रारम्भ हुँदाका बखत कायम रहेको प्रधान सेनापति उपदफा (२) को अधीनमा रही आफ्नो पदमा बहाल रहनेछ । परिच्छेद-४ । नियुक्ति तथा सेवाका शर्तहरू । १२. नियुक्ति तथा पद पूर्ति : (१) नेपाली सेनामा रिक्त अधिकृत तहको पद पूर्तिका लागि सिफारिस गर्न लोक सेवा आयोगको अध्यक्ष वा लोक सेवा आयोगले तोकेको सो आयोगको सदस्यको अध्यक्षतामा र अधिकृत भन्दा तल्लो तहको पद पूर्तिका लागि सिफारिस गर्न लोक सेवा आयोगले तोकेको प्रतिनिधि समेत सदस्य रहने गरी तोकिए बमोजिमको पदपूर्ति समिति रहनेछ । केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०७२ द्वारा संशोधित । तर पदपूर्तिको लागि लिइने लिखित परीक्षा लोक सेवा आयोगले सञ्चालन गर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको पदपूर्ति समितिको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार तोकिए बमोजिम हुनेछ । (३) पदपूर्ति सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ ।
सैनिक_ऐन_२०६३
Army Act, 2006

केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०७२ द्वारा संशोधित । तर पदपूर्तिको लागि लिइने लिखित परीक्षा लोक सेवा आयोगले सञ्चालन गर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको पदपूर्ति समितिको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार तोकिए बमोजिम हुनेछ । (३) पदपूर्ति सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । (४) नेपाली सेनाको विभिन्न पदमा नियुक्त हुनको लागि आवश्यक पर्ने योग्यता तोकिए बमोजिम हुनेछ । १३. अयोग्यता : (१) देहायको व्यक्ति नेपाली सेनामा नियुक्त हुन अयोग्य मानिनेछ :- । (क) गैर नेपाली नागरिक, । (ख) नैतिक पतन देखिने फौजदारी अभियोगमा कसुरदार ठहरिएको, । (ग) भविष्यमा सरकारी सेवाको निमित्त अयोग्य ठहरिने गरी बर्खास्त भएको, । (घ) मानव अधिकार हननमा कसुरदार ठहरिएको, । (ङ) दफा १२ को उपदफा (४) बमोजिम तोकिएको योग्यता नभएको । (२) उपदफा (१) को खण्ड (क) मा लेखिएको कुराले अल्पकालको लागि गैर नेपाली नागरिकबाट प्राविधिक तथा विशेषज्ञ सेवा प्राप्त गर्न नेपाल सरकारलाई बाधा पुऱ्याएको मानिने छैन । १४. नियुक्त गर्ने अधिकारी : यस ऐनको दफा १२ बमोजिम पदपूर्तिको समितिको सिफारिसमा नेपाली सेनाको अधिकृत तहको पदमा नेपाल सरकारले र अन्य तहको पदमा तोकिएको अधिकारीले नियुक्त गर्नेछ । १५. आयुक्त पद प्रदान गर्ने : यो ऐन तथा यस ऐन अन्तर्गत बनेका नियमहरूमा उल्लिखित व्यवस्थाहरूको अधीनमा रही योग्य ठहरिएका नेपाली सेनाका अधिकृतलाई रक्षामन्त्रीले आयुक्त पद प्रदान गर्नेछ । १६. शपथ ग्रहण गर्ने : नेपाली सेनाको पदमा नियुक्त हुने प्रत्येक व्यक्तिले अनुसूची-२ मा तोकिए बमोजिमको ढाँचामा शपथ लिनु पर्नेछ । १७. सेवाको अवधि : (१) दफा ११ मा उल्लेख भएदेखि बाहेक नेपाली सेनामा कार्यरत अधिकृतको उमेरको हद अनुसूची-३ मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ । (२) उपदफा (१) को अधीनमा रही नेपाली सेनाको अधिकृतको पदावधि अनुसूची-४ मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ । (३) उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि लामो अवधिसम्म सेवा गरी शारीरिक रूपमा सक्षम रहेका अधिकृतको सेवा नेपाली सेनाका लागि आवश्यक छ भनी मनासिब आधार र कारण खोली नेपाल सरकार समक्ष प्रधान सेनापतिले सिफारिस गरेमा नेपाल सरकारले अनुसूची-५ बमोजिम पदावधि थप गर्न सक्नेछ । १८. सेवाबाट हटाउने तथा दर्जा घटाउने : (१) नेपाल सरकारले नेपाली सेनामा कार्यरत जुनसुकै व्यक्तिलाई पनि सेवाबाट हटाउन वा बर्खास्त गर्न सक्नेछ । (२) प्रधान सेनापतिले अधिकृत बाहेक नेपाली सेनामा कार्यरत जुनसुकै व्यक्तिलाई पनि तल्लो तलबमानमा ओह्लन वा दर्जा घटाउन वा सेवाबाट हटाउन सक्नेछ । (३) चमु, पृतना, बाहिनी वा सो सरहका पति वा सो सरह अख्तियार पाएका अधिकृतले, अधिकृत र पदिक बाहेक आफ्नो मातहतमा रहेका जुनसुकै व्यक्तिलाई सेवाबाट हटाउन वा दर्जा घटाउन सक्नेछ । (४) युनिट, सव-युनिटका कमाण्डिङ्ग अधिकृतले आफ्नो मातहतमा रहेका हुद्दा र सोभन्दा तल्लो दर्जाका सैनिकलाई सेवाबाट हटाउन वा दर्जा घटाउन सक्नेछ । (५) यस दफा बमोजिमको अधिकार प्रयोग गर्दा यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेका नियमहरूको अधीनमा रही गर्नु पर्नेछ । (६) यस दफा बमोजिमको कारबाही गर्दा सफाइको मौका प्रदान गरिनेछ । (७) यस ऐनको क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने कुनै व्यक्ति कार्यभारबाट मुक्त भए पछि वा हुने अवस्थामा निजको कमाण्डिङ्ग अधिकृतले निजलाई तोकिए बमोजिमको विवरण खोलिएको प्रमाणपत्र दिनेछ ।
सैनिक_ऐन_२०६३
Army Act, 2006

(६) यस दफा बमोजिमको कारबाही गर्दा सफाइको मौका प्रदान गरिनेछ । (७) यस ऐनको क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने कुनै व्यक्ति कार्यभारबाट मुक्त भए पछि वा हुने अवस्थामा निजको कमाण्डिङ्ग अधिकृतले निजलाई तोकिए बमोजिमको विवरण खोलिएको प्रमाणपत्र दिनेछ । १९. संघ, संस्था खोल्न, सञ्चालन गर्न तथा भाग लिन नहुने : (१) यस ऐनको क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने कुनै पनि व्यक्तिले देहायको काम कारबाही गर्नु हुँदैन :- । (क) संघ, संस्था वा सङ्गठन खोल्न, सञ्चालन गर्न, सदस्य बन्न, सहयोग गर्न वा त्यस्तो संघ, संस्था वा सङ्गठनले आयोजना गरेको कार्यक्रममा भाग लिन, । (ख) कुनै सभामा भाग लिन, भाषण गर्न वा राजनीतिक वा यस्तै अन्य उद्देश्यबाट कुनै व्यक्ति वा समूहले आयोजना गरेको प्रदर्शनमा भाग लिन, । (ग) कुनै पर्चा, पाम्प्लेट वा त्यस्तै प्रकारका अन्य कागजपत्रहरू छपाउन । (२) उपदफा (१) को खण्ड (क) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यस ऐनको क्षेत्राधिकार भित्र पर्ने कुनै व्यक्तिले नेपाल सरकारको स्वीकृति लिई यस ऐनको अधीनमा रही कुनै धार्मिक, सामाजिक, साँस्कृतिक तथा मनोरञ्जनात्मक संघ, संस्था वा सङ्गठनलाई सहयोग । गर्न वा त्यस्तो संघ, संस्था वा सङ्गठनद्वारा आयोजित कार्यक्रममा भाग लिन बाधा पुऱ्याएको मानिने छैन । २०. तालीम तथा प्रशिक्षण : (१) नेपाली सेनाको सङ्गठनमा समावेश गरिने कुनै पनि व्यक्तिलाई सैनिक शिक्षा, आचरण, शारीरिक अभ्यास, मानव अधिकार र अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानून लगायतका विषयमा तालीम तथा प्रशिक्षण दिइनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको तालीम तथा प्रशिक्षण सम्बन्धी व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । २१. बढुवा, बिदा र सेवाका अन्य शर्त तथा सुविधा : नेपाली सेनाको नियुक्ति, बढुवा, बिदा र सेवाका अन्य शर्त तथा सुविधा तोकिए बमोजिम हुनेछ । परिच्छेद-५ । सुविधा तथा उन्मुक्ति । २२. कर्तव्य पालनको सिलसिलामा गरेको कामको बचाउ : यस ऐनको क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने कुनै व्यक्तिले आफ्नो कर्तव्य पालनको सिलसिलामा असल नियतले गरेको कुनै कार्यबाट कसैको मृत्यु भएमा वा कसैलाई क्षति हुन गएमा त्यस्तो व्यक्ति उपर कुनै पनि अदालतमा मुद्दा चलाउन सकिने छैन । तर दफा ६२ र ६६ मा उल्लिखित कसुरहरूलाई कर्तव्य पालनको सिलसिलामा असल नियतले गरिएको कार्य मानिने छैन । स्पष्टीकरण : यस दफाको प्रयोजनको लागि “कर्तव्यपालनको सिलसिलामा असल नियतले गरिएको कुनै कार्य” भन्नाले कर्तव्यपालना गर्दा गरिने कार्यका साथै आन्तरिक सुरक्षा वा आत्मरक्षाका लागि गरिने कार्य, फल्यागमार्च, पेट्रोलिङ्ग, चपटे ड्युटी समेतलाई जनाउँछ । २३. पक्राउबाट उन्मुक्ति : (१) सैनिक अदालतको कुनै अध्यक्ष वा सदस्य वा प्राड विवाक वा सैनिक अदालतको कारबाहीसँग सम्बन्धित कुनै व्यक्ति, निजको कानून व्यवसायी, वारिस वा सैनिक अदालतबाट जारी भएको समाह्वान बमोजिम हाजिर हुन आउने साक्षीलाई सैनिक अदालतमा हाजिर हुन जान लागेको वा त्यहाँबाट फर्किरहेको समयमा कुनै अदालत वा अर्ध न्यायिक अधिकारीको आदेशले पक्राउ गरिने छैन । (२) उपदफा (१) बमोजिम कुनै व्यक्तिलाई पक्राउ परेको भन्ने जानकारी प्राप्त हुन आएमा सैनिक अदालतले सम्बन्धित अधिकारीलाई त्यसरी पक्राउ परेको व्यक्ति तुरुन्त छोडिदिनका लागि अनुरोध गर्न सक्नेछ ।
सैनिक_ऐन_२०६३
Army Act, 2006

(२) उपदफा (१) बमोजिम कुनै व्यक्तिलाई पक्राउ परेको भन्ने जानकारी प्राप्त हुन आएमा सैनिक अदालतले सम्बन्धित अधिकारीलाई त्यसरी पक्राउ परेको व्यक्ति तुरुन्त छोडिदिनका लागि अनुरोध गर्न सक्नेछ । (३) यस ऐनको क्षेत्राधिकार भित्र पर्ने कुनै व्यक्ति जङ्गी कारबाहीमा रहेको अवस्थामा निजले तिर्नु बुझाउनु पर्ने ऋण बापत निजलाई कुनै अदालत वा अर्ध न्यायिक अधिकारीको निर्णय, फैसला वा आदेशले थुनेछेक गरिने छैन । (४) उपदफा (१) बमोजिम पक्राउ गर्न नहुने व्यक्ति पक्राउ परेको भन्ने जानकारी प्राप्त हुन आएमा अन्य अदालत वा अर्ध न्यायिक अधिकारीले तुरुन्त छोडिदिनु पर्नेछ । २४. रोक्का वा जफत नगरिने : सैनिक अदालत बाहेक अन्य अदालत वा अर्ध न्यायिक अधिकारीको निर्णय, फैसला वा आदेशले यस ऐनको क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने कुनै व्यक्तिले आफ्नो कर्तव्य पालनको सिलसिलामा प्रयोग गरेका हात हतियार, लत्ताकपडा, सैनिक सरसामान, जनावर, सवारी साधन र मालसामान लगायत तलब, भत्ता पूर्ण वा आंशिक रूपमा रोक्का वा जफत गरिने छैन । २५. जगेडा बलले पाउने उन्मुक्ति र सुविधा : दफा २३ को उपदफा (३) र दफा २४ बमोजिमको उन्मुक्ति तथा सुविधा जगेडा बलमा रहेको व्यक्तिले नेपाल सरकारबाट तालीम वा काममा बोलाइएको बखत जाँदा आउँदा वा काममा रहिरहँदाको अवस्थामा पनि पाउनेछन् । २६. मुद्दा मामिलामा प्राथमिकता : (१) नेपाली सेनामा कार्यरत कुनै व्यक्ति पक्ष भई कुनै अड्डा अदालतमा दायर रहेको मुद्दा सुनुवाइको क्रममा आफ्नो बिदा स्वीकृत गर्ने अधिकारीबाट सो प्रयोजनको लागि बिदा स्वीकृत गराई उपस्थित भएको रहेछ भने निजले बिदाको अवधिभित्र मुद्दाको किनारा गर्न बिदा स्वीकृत भएको पत्र र मुद्दाको विवरण समेत संलग्न गरी निवेदन दिएमा सम्बन्धित अड्डा अदालतले पनि बिदाको अवधिभित्रै त्यस्तो मुद्दाको किनारा गरिदिन प्राथमिकताको क्रममा राखिदिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) अन्तर्गत दिइने निवेदन बापत दस्तुर लाग्ने छैन । (३) बिदाको अवधिभित्र मुद्दाको किनारा हुन नसक्ने भएमा अड्डा अदालतले सोही व्यहोराको जानकारी दिनु पर्नेछ । (४) बिदा स्वीकृत गर्ने अधिकारीको विषयमा प्रश्न उठेमा पृतनापति वा वाहिनीपति वा सो सरहका अधिकारीको निर्णय अन्तिम हुनेछ । २७. मर्का वा अन्याय परेको विषयमा उजुरी : (१) यस ऐनको क्षेत्राधिकार भित्र पर्ने कुनै अधिकृतलाई कमाण्डिङ्ग अधिकृत वा आफू भन्दा माथिको अधिकृतले कुनै विषयमा मर्का पारेमा सो विरुद्ध निजले आफ्नो कमाण्डिङ्ग अधिकृत समक्ष उजुरी दिन सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको उजुरीको सम्बन्धमा कमाण्डिङ्ग अधिकृत वा पतिले दिएको निर्णयमा चित्त नबुझ्ने व्यक्तिले प्रधान सेनापति समक्ष निवेदन दिन सक्नेछ । (३) अधिकृत तह भन्दा मुनिको व्यक्तिको हकमा निजले सम्बन्धित पति समक्ष उजुरी दिन सक्नेछ । (४) उपदफा (३) बमोजिम उजुरी दिँदा पतिबाट निजलाई परेको मर्काको सुनुवाइ नभएको अवस्थामा कमाण्डिङ्ग अधिकृत समक्ष र कमाण्डिङ्ग अधिकृतबाट पनि सुनुवाइ नभएमा वा निजको निर्णयमा चित्त नबुझेमा सो भन्दा माथिल्लो तहका कमाण्डिङ्ग अधिकृत समक्ष उजुरी दिन पाउनेछ र त्यस्तो उजुरी पर्न आएमा कमाण्डिङ्ग अधिकृतले त्यस्तो उजुरीवालालाई सोको निस्सा दिई माथिल्लो तहमा पठाइदिनु पर्नेछ ।
सैनिक_ऐन_२०६३
Army Act, 2006

कमाण्डिङ्ग अधिकृतले त्यस्तो उजुरी माथिल्लो तह नपठाएमा निज उपर अनुशासनात्मक कारबाही हुनेछ । (५) उपदफा (१) र (४) बमोजिम पर्न आएको उजुरीको सम्बन्धमा उजुरी सुन्ने अधिकृतले जाँचबुझ गरी उजुरीवालालाई परेको मर्का निराकरण गर्नु पर्नेछ र आवश्यक परेमा उजुरीलाई आफू भन्दा माथिको अधिकृत समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । (६) उजुरी सुन्ने अधिकृत विरुद्ध नै उजुरी गर्नु पर्ने रहेछ भने मर्का पर्ने व्यक्तिले त्यस्तो अधिकृत भन्दा माथिको अधिकृत समक्ष उजुरी दिन सक्नेछ । (७) यस दफा बमोजिमको उजुरी सम्बन्धमा प्रधान सेनापतिबाट भएको निर्णय अन्तिम हुनेछ । (८) उजुरीको सुनुवाइ गर्ने तरिका तोकिए बमोजिम हुनेछ । (९) नेपाल सरकारले मुनासिब ठानेमा यस दफा बमोजिम भएको निर्णयको पुनरावलोकन गर्न सक्नेछ । २८. प्रचलित कानून बमोजिम प्राप्त सुविधामा असर नपर्ने : यस परिच्छेद बमोजिम प्राप्त हुने सुविधालाई प्रचलित कानून बमोजिम प्राप्त गरेको अन्य सुविधाले असर पार्ने छैन । परिच्छेद-६ । सैनिक कल्याणकारी कोष । २९. कल्याणकारी कोषको स्थापना र सञ्चालन : (१) नेपाली सेनाका बहालवाला तथा भूतपूर्व व्यक्ति र निजका परिवारको कल्याण सम्बन्धी कार्यका लागि एक कल्याणकारी कोषको स्थापना गरिनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको कोषमा देहाय बमोजिमका रकमहरु रहनेछन्:- । (क) संयुक्त राष्ट्र संघको आह्वानमा विश्वको कुनै पनि भागमा शान्ति स्थापना गर्ने कार्यमा खटिएका नेपाली सेनाले सेवा गरे बापत प्राप्त हुने रकमबाट तोकिए बमोजिमको प्रतिशतले कट्टा गरेको रकम, । (ख) विभिन्न बैङ्क तथा वित्तीय संस्थामा जम्मा गरेको रकममा प्राप्त ब्याजबाट कल्याणकारी कार्य सञ्चालन गरी बचत हुन आएको रकम, । (ग) तोकिए बमोजिमका कल्याणकारी कार्यमा लगानी गरी आर्जन गरेको रकम, । (घ) सम्वत् २०३२ साल आषाढ महिनादेखि यो ऐन प्रारम्भ हुँदाको बखतसम्मको मूलधनको रूपमा विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थामा राखिएको रकम र सोबाट प्राप्त ब्याज रकम, । (ङ) कल्याणकारी कार्यको लागि नेपाली जङ्गी अड्डाले तोकेको संस्थाको नाममा रहेको चल अचल सम्पत्ति र सोबाट बढे बढाएको रकम, । (च) कल्याणकारी कार्यको लागि नेपाली सेनाले हाल प्रयोग गरिरहेको चल अचल सम्पत्ति र सोबाट बढे बढाएको रकम । (३) उपदफा (१) बमोजिमको कल्याणकारी कोष सञ्चालन गर्न देहाय बमोजिमको सात सदस्यीय एक सैनिक कल्याणकारी कोष सञ्चालन तथा व्यवस्थापन समिति रहनेछ:- । (क) प्रधान सेनापति — अध्यक्ष । (ख) संरक्षकबाट भूतपूर्व र बहालवाला सैनिक अधिकृत मध्येबाट मनोनीत दुईजना — सदस्य । (ग) प्रधान सेनापतिबाट बहालवाला र भूतपूर्व सैनिक अधिकृत मध्येबाट मनोनीत दुईजना — सदस्य । (घ) प्रतिनिधि अर्थ मन्त्रालय (रा.प.प्रथम श्रेणीको अधिकृत) — सदस्य । (ङ) प्रतिनिधि रक्षा मन्त्रालय (रा.प.प्रथम श्रेणीको अधिकृत) — सदस्य । (४) समितिको दैनिक कार्य सञ्चालनमा सहयोग पुऱ्याउनका लागि नेपाली जङ्गी अड्डामा एक कल्याणकारी योजना निर्देशनालय रहनेछ । यसको काम, कर्तव्य र अधिकार समितिले तोके बमोजिम हुनेछ । (५) उपदफा (२) बमोजिम कल्याणकारी कोषमा जम्मा भएको रकम नेपाली सेनाका बहालवाला तथा भूतपूर्व व्यक्ति र निजहरूका परिवारको कल्याणका लागि तोकिए बमोजिम खर्च गरिनेछ ।
सैनिक_ऐन_२०६३
Army Act, 2006

यसको काम, कर्तव्य र अधिकार समितिले तोके बमोजिम हुनेछ । (५) उपदफा (२) बमोजिम कल्याणकारी कोषमा जम्मा भएको रकम नेपाली सेनाका बहालवाला तथा भूतपूर्व व्यक्ति र निजहरूका परिवारको कल्याणका लागि तोकिए बमोजिम खर्च गरिनेछ । स्पष्टीकरण : यस दफाको प्रयोजनको लागि “परिवार” भन्नाले नेपाली सेनाका भूतपूर्व तथा बहालवाला व्यक्तिले आफैँले पालन पोषण गर्नु पर्ने पति वा पत्नी, छोरा, छोरी र आमा बाबु र महिला कर्मचारीको हकमा निजका सासू ससुरा समेतलाई जनाउँछ । ३०. कोषको संरक्षक : प्रधानमन्त्री कोषको संरक्षक र रक्षा मन्त्रालय हेर्ने मन्त्री सह संरक्षक रहनेछ । ३१. समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार : समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) कल्याणकारी कार्य र तोकिए बमोजिमका आयमूलक कार्य तथा कल्याणकारी योजना तर्जुमा, कार्यान्वयन, समन्वय तथा अनुगमन गर्ने, । (ख) सैनिक क्रियाकलापमा संलग्न रहँदाको अवस्थामा मृत्यु भएका वा अङ्गभङ्ग भएका सैनिकका परिवारको सम्बन्धमा आवश्यक पर्ने कल्याणकारी कार्य सम्बन्धी कार्य गर्ने, । (ग) कल्याणकारी कार्य अन्तर्गतका सुविधा तथा सहुलियत घटाउने, बढाउने वा हटाउने, । (घ) कल्याणकारी कार्य, आयमूलक कार्य तथा कल्याणकारी योजना सञ्चालन गर्नको लागि आवश्यक पर्ने कार्यविधि तथा निर्देशिका तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गर्ने, । (ङ) नेपाली सेनाले उपभोग गरिरहेको जग्गा तथा भौतिक पूर्वाधारमा नेपाली जङ्गी अड्डासँग सम्झौता गरी कल्याणकारी कार्य गर्ने, । (च) कल्याणकारी कार्य, आयमूलक कार्य तथा कल्याणकारी योजना सञ्चालन गर्न आवश्यकता अनुसार प्रशासनिक, आर्थिक तथा प्राविधिक एकाई गठन गरी सो एकाईको लागि आवश्यक जनशक्ति नियुक्ति गरी निजको सेवा, शर्त तथा पारिश्रमिक तोक्ने, । (छ) कल्याणकारी कार्य, कल्याणकारी योजना तथा आयमूलक कार्य प्रभावकारी ढंगले कार्यान्वयन गर्नका लागि विशेषज्ञ नियुक्ति गर्ने र निजको सेवा, शर्त तथा पारिश्रमिक तोक्ने, । (ज) कल्याणकारी कार्य, आयमूलक कार्य तथा कल्याणकारी योजना सञ्चालन भएका स्थानको सुरक्षाको लागि आवश्यकता अनुसार बहालवाला सैनिक व्यक्ति खटाउने, । (झ) यो ऐनको अधीनमा रही चल अचल सम्पत्ति प्राप्त गर्ने, खरिद गर्ने, बहालमा लिने, उपयोग गर्ने, तथा बेच विखन गर्ने, । (ञ) तोकिए बमोजिमका अन्य कार्य गर्ने । ३२. कोषको लेखा तथा लेखा परीक्षण : (१) कोषको दैनिक आय व्ययको लेखा प्रचलित कानून बमोजिम राखिनेछ र कोषको आन्तरिक लेखापरीक्षण समितिले तोके बमोजिम हुनेछ । (२) कोषको अन्तिम लेखापरीक्षण महालेखा परीक्षकको कार्यालयबाट हुनेछ । ३३. वार्षिक प्रतिवेदन पेश गर्ने : प्रत्येक वर्ष समितिले कोषको आय, व्यय र प्रगति विवरण सहितको प्रतिवेदन संरक्षक समक्ष पेश गरी त्यसको प्रति नेपालको संविधान अनुकूल बनाउन केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०७५ द्वारा संशोधित । सङ्घीय संसदको प्रतिनिधिभाको राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिलाई समेत उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । ३४. अधिकार प्रत्यायोजन : यस परिच्छेद बमोजिम समितिलाई प्राप्त अधिकार मध्ये कुनै अधिकार आवश्यकता अनुसार कल्याणकारी योजना निर्देशनालयलाई प्रत्यायोजन गर्न सकिनेछ ।
सैनिक_ऐन_२०६३
Army Act, 2006

सङ्घीय संसदको प्रतिनिधिभाको राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिलाई समेत उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । ३४. अधिकार प्रत्यायोजन : यस परिच्छेद बमोजिम समितिलाई प्राप्त अधिकार मध्ये कुनै अधिकार आवश्यकता अनुसार कल्याणकारी योजना निर्देशनालयलाई प्रत्यायोजन गर्न सकिनेछ । ३५. सुविधा तथा सहुलियतबाट बञ्चित गरिने अवस्था : (१) देहायका अवस्थामा बहालवाला र भूतपूर्व सैनिक व्यक्ति वा निजका परिवारलाई पूरै वा आंसिरूपमा कल्याणकारी कार्य अन्तर्गत सञ्चालित कार्यक्रमबाट दिइने सुविधा तथा सहुलियतबाट बञ्चित गर्न सकिनेछ :- । (क) नेपाली सेनालाई आँच पुऱ्याउने कार्य गरेको प्रमाणित भएमा, । (ख) संविधान तथा यस ऐन विपरीत काम गरेको प्रमाणित भएमा, । (ग) यस परिच्छेद बमोजिम प्राप्त सुविधा तथा सहुलियत दुरुपयोग गरेको प्रमाणित भएमा, । (घ) राज्य विरुद्धको अपराधमा सजाय पाएमा । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बहालवाला तथा भूतपूर्व सैनिक व्यक्ति वा निजको परिवारको जुन सदस्यले गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून (संशोधन) गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा संशोधित । उपदफा (१) मा उल्लेखित कार्य गरेकोछ सो सदस्यलाई मात्र कल्याणकारी कार्य अन्तर्गत सञ्चालित कार्यक्रमबाट दिइने सुविधा तथा सहुलियतबाट बञ्चित गरिनेछ । ३६. अन्य व्यवस्था : सैनिक कल्याणकारी कोषको प्रयोग, सञ्चालन तथा व्यवस्थापन सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । परिच्छेद-७ । कसर । ३७. कसुर गरेको मानिने : यस ऐनको क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने व्यक्तिले दफा ३८ देखि ६५ सम्मको कुनै कार्य गरेमा यस ऐनबमोजिमको कसुर गरेको मानिनेछ । ३८. शत्रु सम्बन्धी कसुर : देहायका कुनै कार्य गरेमा शत्रु सम्बन्धी कसुर गरेको मानिनेछ :- । (क) आफूले सुरक्षाको जिम्मा लिएको कुनै ग्यारिजन, किल्ला, चौकी, ठाउँको पालो पहरा छोडेमा वा नामर्दगी गरी शत्रुलाई सुम्पिदिएमा वा त्यस्तो काम गर्न गराउन कुनै कमाण्डिङ्ग अधिकृत वा अरू कसैलाई प्रेरित गराएमा वा विवश पारेमा, । (ख) शत्रुको सामु लाजमर्दो किसिमले हात हतियार, खर-खजाना, सरसामान फ्याँकेमा वा काथरपना झल्किने अन्य दुर्व्यवहार गरेमा, । (ग) युद्ध वा सैनिक कारबाही चलिरहेको समयमा ग्यारिजन, क्याम्प वा पल्टनलाई हेरेस खुवाउने वा आतङ्कित गराउने उद्देश्यले झुट्टा खबर फैलाएमा, । (घ) नेपाल राज्य विरुद्ध हात हतियार उठाइराखेको कुनै व्यक्ति वा शत्रुसँग देशका विरुद्ध विश्वासघात हुने गरी पत्र व्यवहार वा गोप्य खबर आदान प्रदान गरेमा वा अन्य कुनै काम गरेमा, । (ङ) शत्रुलाई हात हतियार, गोली-गठ्ठा, नगद जिन्सी लगायतका कुनै जिन्सी सर सामान दिई प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा मद्दत गरेमा, । (च) नेपाली सेना वा त्यसको कुनै बल वा अङ्गलाई असफल बनाउने कुनै काम गरेमा, । (छ) विश्वासघात गरी वा काथरपना देखाई शत्रु समक्ष युद्धविश्रामको झण्डा उठाएमा, । (ज) कैदी बनेको शत्रुसँग राजीखुशीले मिलेर काम गरेमा वा शत्रुलाई सहयोग गरेमा, । (झ) युद्धबन्दी भई नरहेको कुनै शत्रुलाई जानी जानी आश्रय दिएमा वा रक्षा गरेमा, । (ञ) लडाइँ वा आतङ्कको समयमा चपटे (सेन्ट्री) भएर आफ्नो पोष्टमा निदाएमा वा कुनै पनि प्रकारको लागू औषध वा मादक पदार्थ सेवन गरेमा, ।