chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
कारागार_ऐन_२०७९
Prison Act, 2022

(६) यस दफा बमोजिम बन्दीको स्थानान्तरण गरेको जानकारी कारागार प्रशासकले त्यस्तो बन्दीको अभिलेख किताबमा रहेको सम्पर्क व्यक्ति वा परिवारको अन्य सदस्यलाई गराउनु पर्नेछ र बन्दीको कानून व्यवसायीले जानकारी मागेमा निजलाई समेत जानकारी दिनु पर्नेछ । (७) बन्दी स्थानान्तरण सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ३२. बन्दीको मृत्यु भएमा सोको व्यवस्थापन: (१) कुनै बन्दीको मृत्यु भएमा सरकारी चिकित्सकले निजको मृत्युको कारण खुलाई मृत्युको प्रमाणपत्र दिनु पर्नेछ । (२) कुनै बन्दीको मृत्यु भएमा सम्बन्धित चिकित्सकबाट मृत्युको यकिन भएपछि कारागार प्रशासकले निजलाई जुन अदालतले फैसला वा आदेश बमोजिम कैद भएको हो सो अदालतलाई र त्यस्तो मृतकको परिवारका सदस्य वा आफन्तलाई तोकिए बमोजिम जानकारी दिनु पर्नेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम परिवारका सदस्य वा आफन्त वा सम्पर्क व्यक्तिलाई जानकारी दिँदा टेलिफोन वा विद्युतीय माध्यमबाट समेत दिन सकिनेछ । (४) उपदफा (२) वा (३) बमोजिम जानकारी दिन नसकिएमा वा विदेशी बन्दीको मृत्यु भएकोमा सोको जानकारी दिने प्रयोजनको लागि राष्ट्रियस्तरको दैनिक पत्रिकामा सूचना प्रकाशन गर्न सकिनेछ । (५) उपदफा (१) बमोजिम मृत्यु भएको बन्दीको मृत शरीर निजको परिवारको सदस्य वा आफन्त वा सम्पर्क व्यक्तिले उपदफा (२), (३) वा (४) बमोजिम जानकारी प्राप्त गरेको वा सूचना प्रकाशन भएको मितिले बाटोको म्याद बाहेक पन्ध्र दिनभित्र जिम्मा लिनु पर्नेछ । (६) उपदफा (५) बमोजिम त्यस्तो बन्दीको मृत शरीर निजको परिवारका सदस्य वा आफन्तले जिम्मा नलिएमा वा जिम्मा लिने आफन्त नभएमा कारागार प्रशासकले सरकारी खर्चमा परम्परा अनुसार सद्गत गराउनु पर्नेछ । (७) यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपदफा (६) बमोजिमको बन्दीको मृत शरीर अध्ययन अनुसन्धानको लागि कुनै शैक्षिक संस्थालाई तोकिए बमोजिम उपलब्ध गराउन सकिनेछ । (८) उपदफा (१) बमोजिम मृत्यु भएको बन्दीको सद्गत गर्ने परिवार वा आफन्तलाई कारागार प्रशासकले तोकिए बमोजिम सद्गत खर्च उपलब्ध गराउन सक्नेछ । परिच्छेद-६ । विशेष संरक्षणको व्यवस्था । ३३. नाबालकलाई आमासँग राख्न सकिने: (१) पाँच वर्षभन्दा कम उमेरको नाबालकको आमा कारागारमा रहनु पर्ने भएमा देहायका अवस्थामा कारागार प्रशासकले त्यस्तो नाबालकलाई निजको आमासँग कारागारमा बस्ने अनुमति दिन सक्नेछ:- । (क) सम्बन्ध विच्छेद गरेकी आमा भएमा, । (ख) त्यस्तो नाबालकको बाबु नभएमा वा निज पनि कारागारमा रहेको भएमा, । (ग) अदालतले त्यस्तो नाबालक निजको आमासँगै कारागारमा रहनु पर्ने आदेश दिएमा, वा । (घ) त्यस्तो नाबालकको आमाले निजलाई आफूसँग राख्न मागेमा । (२) उपदफा (१) बमोजिम कुनै नाबालक कारागारमा रहेकी आमासँगै बस्ने भएमा कारागार प्रशासकले आमा र बच्चालाई बस्नको लागि उपयुक्त कोठाको व्यवस्था गर्नु पर्नेछ । ३४. कारागारमा नाबालकको हेरचाह वा पालन पोषण: (१) कुनै बन्दीको निजले पालन पोषण गर्नु पर्ने नाबालक रहेछ र त्यस्तो नाबालकको पालन पोषण गर्ने अरु कोही रहेनछ भने निज थुना वा कैदमा रहुञ्जेल त्यस्तो नाबालकको सम्पूर्ण हेरविचार, शिक्षा, दीक्षा र पालन पोषणको व्यवस्था तोकिए बमोजिम कारागार कार्यालयले गर्नेछ ।
कारागार_ऐन_२०७९
Prison Act, 2022

३४. कारागारमा नाबालकको हेरचाह वा पालन पोषण: (१) कुनै बन्दीको निजले पालन पोषण गर्नु पर्ने नाबालक रहेछ र त्यस्तो नाबालकको पालन पोषण गर्ने अरु कोही रहेनछ भने निज थुना वा कैदमा रहुञ्जेल त्यस्तो नाबालकको सम्पूर्ण हेरविचार, शिक्षा, दीक्षा र पालन पोषणको व्यवस्था तोकिए बमोजिम कारागार कार्यालयले गर्नेछ । (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि त्यस्तो नाबालकको सम्पूर्ण हेरविचार, शिक्षा, दीक्षा र पालन पोषणको व्यवस्था गर्न कारागार प्रशासकले सम्बन्धित बन्दीको सहमति र प्रमुख जिल्ला अधिकारीको समन्वयमा बाल कल्याण सम्बन्धी काम गर्ने सरकारी संस्था वा सो प्रयोजनको लागि प्रचलित कानून बमोजिम स्थापना भएका सामाजिक संस्थाको जिम्मा लगाउन सक्नेछ । (३) कारागार प्रशासकले कारागारमा रहेका पाँच वर्षभन्दा कम उमेरका नाबालकका लागि प्रारम्भिक बाल विकास सम्बन्धी योजना तयार गर्नु पर्नेछ । (४) उपदफा (३) बमोजिमको योजना तयार गर्ने र कार्यान्वयन गर्ने सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ । ३५. बन्दीका आश्रित नाबालकलाई राशन र पोषाक: कारागार प्रशासकले बन्दीका आश्रित नाबालकको लागि तोकिए बमोजिम दैनिक राशन र मौसम अनुसारको पोषाकको व्यवस्था गर्नु पर्नेछ । ३६. नाबालक अभिलेख दर्ता किताबको व्यवस्था: (१) कारागार प्रशासकले प्रत्येक कारागारमा बन्दी महिलाबाट जन्मिएका वा बन्दीसँग आश्रित भई कारागारमा रहेका नाबालकको अभिलेख राख्न एक छुट्टै दर्ता किताब खडा गर्नु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको किताबमा देहायका विवरण उल्लेख गर्नु पर्नेछ:- । (क) नाबालकको नाम, थर र ठेगाना, । (ख) नाबालकको बाबु, आमाको नाम, थर र ठेगाना, । (ग) नाबालकको जन्म मिति तथा लिङ्ग, र । (घ) अन्य आवश्यक विवरण । (३) उपदफा (१) बमोजिमको नाबालकको जन्म दर्ता गराउनु पर्ने भएमा कारागार प्रशासकले उपदफा (२) बमोजिमको विवरण सहित सम्बन्धित निकायलाई सिफारिश गर्नु पर्नेछ । ३७. गर्भवती वा सुत्केरी बन्दी सम्बन्धी व्यवस्था: (१) कारागार प्रशासकले गर्भवती वा सुत्केरी बन्दीलाई उपयुक्त बसोबास, पौष्टिक आहार, नियमित स्वास्थ्य परीक्षण र औषधि उपचारका सम्बन्धमा तोकिए बमोजिमको विशेष व्यवस्था गर्नु पर्नेछ । (२) गर्भ रहेको छ महिना पूरा भएको गर्भवती बन्दीले आफू कारागार बाहिर बसी स्वास्थ्य उपचार गर्न चाहेमा कारागार प्रशासकले निज सुत्केरी भएको अन्ठानब्बे दिन पूरा भएको भोलिपल्ट कारागार फर्कने गरी कागज गराई तोकिए बमोजिम परिवारको सदस्यको जिम्मा जमानीमा कारागारबाट बाहिर जाने अनुमति दिन पर्नेछ । (३) उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायका अवस्थाका बन्दीलाई कारागारबाट जिम्मा जमानीमा छोड्न सकिने छैन:- । (क) प्रचलित कानून बमोजिम जन्म कैद वा जघन्य कसूरको सजाय पाएको, । (ख) जन्म कैद वा जघन्य कसूरको सजाय हुन सक्ने कसूरको अभियोगमा थुनामा रहेको, वा । (ग) विशेष सुरक्षा कक्षमा राख्ने प्रकृतिको । (४) उपदफा (२) बमोजिम जिम्मा जमानीमा छुटेकी गर्भवती बन्दी कारागार बाहिर रहेकोमा निज कारागारभित्रै रहे सरह मानिनेछ र सो अवधि निजले कैद बसेको अवधिमा गणना गरिनेछ ।
कारागार_ऐन_२०७९
Prison Act, 2022

(ख) जन्म कैद वा जघन्य कसूरको सजाय हुन सक्ने कसूरको अभियोगमा थुनामा रहेको, वा । (ग) विशेष सुरक्षा कक्षमा राख्ने प्रकृतिको । (४) उपदफा (२) बमोजिम जिम्मा जमानीमा छुटेकी गर्भवती बन्दी कारागार बाहिर रहेकोमा निज कारागारभित्रै रहे सरह मानिनेछ र सो अवधि निजले कैद बसेको अवधिमा गणना गरिनेछ । तर त्यसरी बाहिर गएको बन्दी काबु बाहिरको परिस्थिति परेको अवस्थामा बाहेक उपदफा (२) बमोजिमको अवधिमा कारागार नफर्किएमा त्यसरी कारागार बाहिर रहेको अवधिलाई कारागारभित्र रहेको मानिने छैन र निज कैद बस्नु पर्ने अवधिमा सो अवधि समेत जोडी कैद गर्नु पर्नेछ । (५) उपदफा (२) बमोजिम जिम्मा जमानीमा छुटेकी गर्भवती बन्दी सो उपदफा बमोजिमको अवधिमा कारागार नफर्किएमा कारागार प्रमुखले सुरक्षाकर्मी खटाई कारागारमा उपस्थित गराउनेछ । ३८. विशेष अवस्थाका अन्य बन्दीको संरक्षण: कारागार प्रशासकले कारागारमा रहेका देहायका बन्दीको खानपान, बसोबास र स्वास्थ्य परीक्षणका सम्बन्धमा तोकिए बमोजिमको विशेष ध्यान दिनु पर्नेछ: । (क) अपाङ्गता भएका, । (ख) मानसिक रोगी, । (ग) कडा रोग लागेको, र । (घ) पैसट्ठी वर्ष उमेर पुगेका । ३९. कडा रोग लागी अशक्त भएका कैदीलाई छोड्न सक्ने: मुटु रोग, मिर्गौला रोग, क्यान्सर, पार्किन्सन, अल्जाइमर, हेड इन्जुरी, स्पाइनल इन्जुरी वा सिकलसेल एनिमिया रोग लागी गम्भीर अवस्थामा रहेको, आफ्नो स्याहार आफैँ गर्न नसक्ने तथा निको हुन नसक्ने भनी मेडिकल बोर्डले सिफारिश गरेका वा दुवै आँखा नदेख्ने वा दुवै खुट्टा नचल्ने वा अङ्गभङ्ग भई ओछ्यान परी निको नहुने अवस्थामा पुगेको भनी सरकारी चिकित्सकले सिफारिश गरेका कैदीको हकमा विभागको स्वीकृति लिई कारागार प्रशासकले बाँकी कैद कट्टा हुने गरी परिवारको सदस्यको जिम्मामा छोड्न सक्नेछ । ४०. विशेष कारागारमा बन्दी व्यवस्थापन: (१) प्रचलित कानून बमोजिम जीवित रहेसम्म कैद सजाय तोकिएका कैदीलाई विशेष कारागारमा राखिनेछ । (२) प्रचलित कानून बमोजिम जन्म कैदको सजाय तोकिएका कैदीलाई कसूरको प्रकृति, कसूरको गाम्भीर्यता वा सुरक्षा संवेदनशीलताको आधारमा विशेष कारागारमा राख्न सकिनेछ । (३) प्रचलित कानून बमोजिमको जघन्य कसूरको आरोपमा पुर्पक्षको लागि अदालतको आदेश बमोजिम विशेष निगरानी वा सुरक्षा साथ थुनामा राख्नु पर्ने थुनुवालाई विशेष कारागारमा राख्न सकिनेछ । यसरी पुर्पक्षको लागि थुनामा राखिएका थुनुवालाई अन्य कैदी रहने कक्षभन्दा छुट्टै कक्षमा राख्नु पर्नेछ । (४) विशेष कारागारको व्यवस्था नभएसम्मको लागि उपदफा (१) बमोजिमका बन्दीलाई सङ्घीय कारागारमा राखिनेछ । ४१. खुला कारागार सम्बन्धी व्यवस्था: (१) प्रचलित कानून बमोजिम खुला कारागारमा राख्न सकिने कैदीलाई कारागार प्रशासकले त्यस्तो कारागारमा राख्न सिफारिश गर्न सक्नेछ । (२) खुला कारागारमा रहेका बन्दीलाई देहायको काममा खटाउन सकिनेछ:- । (क) नेपाल सरकार वा प्रदेश सरकार मातहत सञ्चालित विकास योजना वा कार्यक्रममा वा कुनै सार्वजनिक निकायमा काम गर्न, । (ख) स्वयंसेवकको रुपमा काम गर्न, वा । (ग) क्षमता तथा सीप विकास सम्बन्धी तालिम लिन । (३) उपदफा (२) को खण्ड (क) बमोजिम काममा खटाइएको बन्दीलाई योगदानको आधारमा नेपाल सरकारले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिकभन्दा कम नहुने गरी तोकिए बमोजिमको पारिश्रमिक उपलब्ध गराउनु पर्नेछ ।
कारागार_ऐन_२०७९
Prison Act, 2022

(ख) स्वयंसेवकको रुपमा काम गर्न, वा । (ग) क्षमता तथा सीप विकास सम्बन्धी तालिम लिन । (३) उपदफा (२) को खण्ड (क) बमोजिम काममा खटाइएको बन्दीलाई योगदानको आधारमा नेपाल सरकारले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिकभन्दा कम नहुने गरी तोकिए बमोजिमको पारिश्रमिक उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । तर आंशिक समय काम गर्ने बन्दीलाई योगदानको आधारमा तोकिए बमोजिमको पारिश्रमिक उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । (४) खुला कारागारमा रहेका बन्दीको विवरण कारागार प्रशासकले तोकिए बमोजिमको ढाँचामा राख्नु पर्नेछ । परिच्छेद-७ । कारागार निरीक्षण । ४२. महान्यायाधिवक्ताले निरीक्षण गर्ने: (१) महान्यायाधिवक्ता वा निजले तोकेको अधिकारीले प्रत्येक वर्ष कम्तीमा एक पटक कारागारको निरीक्षण गर्नु वा गराउनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम निरीक्षण गर्दा देहायका विषयमा ध्यान दिनु पर्नेछ:- । (क) कारागारमा रहेको बन्दीलाई मानवोचित व्यवहार गरेको वा नगरेको, । (ख) बन्दीलाई आफन्त तथा कानून व्यवसायीसँग भेटघाट गर्न दिइएको वा नदिएको, । (ग) कारागारका बन्दीले प्रचलित कानून बमोजिम कैद वा थुनामा बस्नु पर्ने अवधि पूरा भएपछि तत्काल थुना मुक्त हुने गरेको वा नगरेको, । (घ) यस ऐन वा प्रचलित कानून बमोजिम कारागार प्रशासकले गर्नु पर्ने काम कारबाही सो बमोजिम गरेको वा नगरेको, र । (ङ) यस ऐन बमोजिम बन्दीले पाउने सुविधा प्राप्त गरेको वा नगरेको । (३) उपदफा (२) बमोजिम निरीक्षण गर्दा प्रचलित कानून विपरीत कुनै काम कारबाही भए, गरेको देखिएमा दफा ४९ मा लेखिएकोमा सोही बमोजिम र अन्यको हकमा प्रचलित कानून बमोजिम गर्नु गराउनु पर्नेछ । (४) उपदफा (१) बमोजिम गरिने निरीक्षणको प्रयोजनको लागि महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयले आवश्यक निर्देशिका बनाउन सक्नेछ । ४३. न्यायाधीशले निरीक्षण गर्ने: उच्च अदालतको मुख्य न्यायाधीश वा न्यायाधीशले उच्च अदालतको प्रादेशिक अधिकार क्षेत्रभित्रको कारागार र जिल्ला न्यायाधीशले जिल्लाभित्रको कारागार प्रत्येक वर्ष कम्तीमा एक पटक निरीक्षण गर्नु पर्नेछ । ४४. प्रमुख जिल्ला अधिकारीले निरीक्षण गर्ने: (१) प्रमुख जिल्ला अधिकारीले तीन महिनामा कम्तीमा एक पटक र आवश्यकता अनुसार कारागारको निरीक्षण गर्नु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम प्रमुख जिल्ला अधिकारीले देहायका विषयमा निरीक्षण गर्नु पर्नेछ:- । (क) कारागार सुरक्षाको उचित प्रबन्ध भए, नभएको, । (ख) कैदीले कैद म्याद भुक्तान भएको दिन थुनामुक्त हुने गरे, नगरेको, । (ग) अदालतबाट तोकिएको पेशीमा बन्दीहरू समयमा अदालतमा उपस्थित हुन पाउने गरे, नगरेको, । (घ) बन्दीको लागि उपलब्ध हुने गरेको राशन समयमा प्राप्त हुने गरे, नगरेको र गुणस्तरीय भए, नभएको, । (ङ) बन्दीहरूको लागि यस ऐन बमोजिम औषधि उपचारको व्यवस्था भए, नभएको, । (च) प्रचलित कानून बमोजिम बन्दीहरूले प्राप्त गर्नुपर्ने सेवा सुविधा प्राप्त हुने गरे, नगरेको, । (३) उपदफा (१) र (२) बमोजिम निरीक्षण गरी सोको प्रतिवेदन सङ्घीय कारागारको हकमा मन्त्रालय र विभागमा तथा प्रदेश कारागारको हकमा मन्त्रालय, विभाग र सम्बन्धित प्रदेश सरकारको कारागार हेर्ने मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ ।
कारागार_ऐन_२०७९
Prison Act, 2022

(च) प्रचलित कानून बमोजिम बन्दीहरूले प्राप्त गर्नुपर्ने सेवा सुविधा प्राप्त हुने गरे, नगरेको, । (३) उपदफा (१) र (२) बमोजिम निरीक्षण गरी सोको प्रतिवेदन सङ्घीय कारागारको हकमा मन्त्रालय र विभागमा तथा प्रदेश कारागारको हकमा मन्त्रालय, विभाग र सम्बन्धित प्रदेश सरकारको कारागार हेर्ने मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ । ४५. बन्दीलाई छाडिदिन सक्ने: (१) दफा ४२, ४३ वा ४४ बमोजिम निरीक्षण गर्ने अधिकारीले कारागारको निरीक्षण गर्दा क्रममा कुनै बन्दी निजलाई तोकिएको कैद अवधिभन्दा बढी अवधि कैदमा रहेको वा प्रचलित कानूनले थुन्न पाउनेभन्दा बढी अवधि थुनामा परेको देखेमा त्यस्तो बन्दीलाई तुरुन्त छाडिदिने आदेश दिन सक्नेछ र त्यस्तो आदेश भएकोमा सोको पालना गर्नु सम्बन्धित कारागार प्रशासकको कर्तव्य हुनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको अधिकारीले कुनै बन्दीलाई छाडिदिने आदेश दिएकोमा वा कारागार निरीक्षण गर्दा यस ऐन बमोजिम नभएको वा नगरेको अन्य कुरा देखे सो कुरा समेत खुलाई सर्वोच्च अदालत, मन्त्रालय र विभागमा प्रतिवेदन पठाउनु पर्नेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिम कारागार निरीक्षण गर्ने अधिकारीले कुनै कर्मचारी वा सुरक्षाकर्मीको लापरबाहीको कारणले कुनै बन्दी निजलाई तोकिएको कैद अवधिभन्दा बढी अवधि कैदमा रहेको वा प्रचलित कानूनले थुन्न पाउनेभन्दा बढी अवधि थुनामा परेको देखेमा त्यस्तो कर्मचारी वा सुरक्षाकर्मीलाई प्रचलित कानून बमोजिम विभागीय कारबाहीको लागि सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउनु पर्नेछ । ४६. निर्देशन दिन सक्ने: (१) दफा ४२, ४३ वा ४४ बमोजिम कारागार निरीक्षण गर्दा कुनै त्रुटि वा कमजोरी फेला परेमा वा कुनै कुरामा सुधार गर्नु पर्ने देखेमा निरीक्षण गर्ने अधिकारीले कारागार प्रशासकलाई आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम दिइएको निर्देशनको पालना गर्नु सम्बन्धित कारागार प्रशासकको कर्तव्य हुनेछ । ४७. निरीक्षण प्रतिवेदन: (१) महान्यायाधिवक्ता वा निजले तोकेको अधिकारीले दफा ४२ बमोजिम गरेको निरीक्षणको वार्षिक प्रतिवेदन तयार गरी मन्त्रालय, सम्बन्धित प्रदेश सरकार र विभागलाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम प्राप्त प्रतिवेदनको आधारमा मन्त्रालय वा प्रदेश सरकारको सम्बन्धित मन्त्रालय वा विभागले सम्बन्धित कारागार कार्यालयलाई आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिमको प्रतिवेदनमा उल्लिखित सुझाव तथा उपदफा (२) बमोजिमको निर्देशन कार्यान्वयन गर्ने वा गराउने जिम्मेवारी सम्बन्धित निकाय तथा कारागार प्रशासकको हुनेछ । ४८. प्रतिकूल असर नपर्ने: यस परिच्छेदमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्रचलित कानून बमोजिम कारागारको निरीक्षण गर्ने अन्य अधिकारीको अख्तियारीमा यस परिच्छेदमा लेखिएको कुराले कुनै प्रतिकूल असर पार्ने छैन । परिच्छेद-८ । कसूर तथा सजाय । ४९. कसूर तथा सजाय: (१) कुनै बन्दीले देहायको कसूर गरेमा देहाय बमोजिमको सजाय हुनेछ:- । (क) देहायको कसूर गरेमा दश वर्षसम्म कैद वा एक लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय:- । (१) कारागारको पर्खाल, झ्याल, ढोका फोरेमा, भत्काएमा, नष्ट गरेमा वा त्यसको उद्योग गरेमा वा कारागारबाट गोप्य रुपमा भाग्न सकिने कुनै मार्ग बनाएमा वा त्यसको उद्योग गरेमा, । (२) कारागारभित्र हुलदङ्गा गरेमा, ।
कारागार_ऐन_२०७९
Prison Act, 2022

(क) देहायको कसूर गरेमा दश वर्षसम्म कैद वा एक लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय:- । (१) कारागारको पर्खाल, झ्याल, ढोका फोरेमा, भत्काएमा, नष्ट गरेमा वा त्यसको उद्योग गरेमा वा कारागारबाट गोप्य रुपमा भाग्न सकिने कुनै मार्ग बनाएमा वा त्यसको उद्योग गरेमा, । (२) कारागारभित्र हुलदङ्गा गरेमा, । (३) बन्दी, कारागार कार्यालयका कर्मचारी वा आगन्तुकको शरीर बन्धक लिएमा, निजलाई आक्रमण गरेमा वा यातना दिएमा, । (४) कारागारभित्रको संरचना वा कुनै वस्तु नष्ट गर्ने उद्देश्यले आगजनी गरेमा वा गराएमा, । (५) कारागार तथा बन्दीको सुरक्षाका लागि खटिएका सुरक्षाकर्मीको हात हतियार खोसेमा वा निजलाई नियन्त्रणमा लिएमा । (ख) कारागारबाट भागेमा वा भाग्ने उद्योग गरेमा पाँच वर्षसम्म कैद वा पचास हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय, । (ग) प्रचलित कानून बमोजिम सजाय पाई खुल्ला कारागार, सुधार गृह, पुनस्र्थापना केन्द्र, बाल सुधार गृह, प्रोवेशन वा प्यारोलमा रहेको व्यक्ति भागेमा पाँच वर्षसम्म कैद वा पचास हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय, । (घ) देहायको कसूर गरेमा तीन वर्षसम्म कैद वा तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय:- । (१) कुनै व्यक्तिउपर कुनै किसिमले आपराधिक मनसायले बल प्रयोग गरेमा, । (२) कारागारको कुनै सम्पत्ति जानाजानी बिगारेमा वा नष्ट गरेमा, । (३) कारागारको अभिलेख वा कुनै मिसिल वा कागजात नष्ट गरेमा, बिगारेमा वा च्यातेमा, । (४) अनुमति बिना हतकडी खोलेमा वा भाँचेमा, । (५) कारागारभित्र निषेध गरिएको कुनै चीज वा मालसामान लिएमा, राखेमा वा पठाएमा, । (६) कारखाना वा भान्साको कुनै वस्तु वा हतियार प्रयोग गरी क्षति पुर्‍याएमा, । (७) कारागारमा राखिएका सीसीटीभी, मेटालिक डिटेक्टर वा अन्य उपकरण नष्ट गरेमा वा सोको उद्योग गरेमा । (ङ) देहायको कसूर गरेमा दुई वर्षसम्म कैद वा बीस हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय:- । (१) कुनै व्यक्तिउपर अपमानजनक वा धम्कीपूर्ण भाषा प्रयोग गरेमा, । (२) अभद्र वा अनुशासनहीन काम गरेमा, । (३) यस ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियमको बर्खिलाप कुनै काम कुरा गरेमा वा गराएमा । (च) कसैले कुनै बन्दीविरुद्ध यौन दुर्व्यवहार सम्बन्धी कसूर गरेमा प्रचलित कानून बमोजिम हुने सजायमा थप दुई वर्षसम्म कैद वा बीस हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय हुनेछ । (२) कसैले कुनै बन्दीलाई भगाएमा वा भगाउने उद्योग गरेमा तीन वर्षसम्म कैद वा तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय हुनेछ । (३) कुनै कर्मचारी वा सुरक्षाकर्मीले जानी जानी वा लापरबाही गरी उपदफा (१) वा (२) बमोजिमको काम हुन दिएमा त्यस्तो कर्मचारी वा सुरक्षाकर्मीलाई समेत सोही उपदफामा लेखिए बमोजिमको सजाय हुनेछ । (४) दफा ३७ को उपदफा (२) बमोजिम जिम्मा जमानीमा छोडिएको बन्दी सो अवधिमा कारागारमा उपस्थित नभएमा त्यसरी जिम्मा जमानी लिने व्यक्तिलाई एक वर्षसम्म कैद वा दश हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय हुनेछ । ५०. सरकारीवादी हुने: (१) दफा ४९ बमोजिम कारबाही र किनारा हुने मुद्दा नेपाल सरकार वादी हुनेछ र त्यस्तो मुद्दा मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता, २०७४ को अनुसूची-१ मा समावेश भएको मानिनेछ । (२) दफा ४९ बमोजिमका मुद्दाको अनुसन्धान तथा कारबाही गर्दा कारागार प्रशासक वा कारागार कार्यालयको कुनै कर्मचारीको प्रतिवेदनको आधारमा गर्नु पर्नेछ ।
कारागार_ऐन_२०७९
Prison Act, 2022

(२) दफा ४९ बमोजिमका मुद्दाको अनुसन्धान तथा कारबाही गर्दा कारागार प्रशासक वा कारागार कार्यालयको कुनै कर्मचारीको प्रतिवेदनको आधारमा गर्नु पर्नेछ । ४१. मुद्दा हेर्ने अधिकारी: दफा ४९ बमोजिमको मुद्दाको कारबाही र किनारा गर्ने अधिकार सम्बन्धित जिल्ला अदालतलाई हुनेछ । ४२. जरिवाना गर्न सक्ने: (१) कसैले देहायको काम गरेमा, सोको उद्योग गरेमा वा दुरुत्साहन दिएमा कारागार प्रशासकले दश हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना गर्न सक्नेछ :- । (क) दफा ५३ बमोजिमको आचारसंहिताको उल्लंघन गरेमा, वा । (ख) यो ऐन वा प्रचलित कानून बमोजिम निषेध गरिएको वस्तु बाहेक यो ऐन विपरीत अन्य कुनै चिजवस्तु कारागारभित्र ल्याएमा वा कारागारबाट बाहिर लगेमा । (२) उपदफा (१) बमोजिम भएको जरिवाना उपर चित्त नबुझ्ने व्यक्तिले पैंतीस दिनभित्र सम्बन्धित जिल्ला अदालतमा पुनरावेदन गर्न सक्नेछ । परिच्छेद-९ । विविध । ४३. आचारसंहिता बनाउने: (१) विभागले कारागारको सुव्यवस्था कायम राख्न, बन्दीको अनुशासन कायम गर्न वा कारागारको सुरक्षा व्यवस्थापन गर्न कारागार कार्यालयका कर्मचारी, सुरक्षाकर्मी, बन्दी र आगन्तुकले पालना गर्नु पर्ने आचारसंहिता बनाई लागू गर्नु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको आचारसंहिताको पालना गर्नु कर्मचारी, सुरक्षाकर्मी, बन्दी तथा सम्बन्धित सबैको कर्तव्य हुनेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिमको आचारसंहिता उल्लंघन गर्ने कर्मचारी वा सुरक्षाकर्मीलाई दफा ५२ को उपदफा (१) बमोजिमको जरिवानाको अतिरिक्त प्रचलित कानून बमोजिम विभागीय सजाय समेत हुनेछ । ४४. विशेष जिम्मेवारी बापत पाउने सुविधा: (१) कारागारको आन्तरिक व्यवस्थापनको लागि बन्दीहरूमध्येबाट चौकीदार, नाइके वा सहनाइके तोक्न सकिनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम चौकीदार, नाइके वा सहनाइके तोक्दा सम्भव भएसम्म प्रचलित कानून बमोजिम कैद कट्टा नहुने कसूरमा कैदमा रहेको बन्दीलाई तोक्नु हुँदैन । (३) उपदफा (१) बमोजिम चौकीदार, नाइके वा सहनाइके तोक्दा एक वर्षभन्दा बढी अवधिको लागि तोक्नु हुँदैन र एक पटक चौकीदारको जिम्मेवारी प्राप्त गरेको बन्दीले त्यस्तो जिम्मेवारी पुरा गरेको एक वर्ष पुरा नभई सोही वा अर्को जिम्मेवारी प्राप्त गर्ने गरी तोक्नु हुँदैन । (४) उपदफा (१) बमोजिम तोकिएका चौकीदार, नाइके वा सहनाइके वा दफा २४ को उपदफा (४) बमोजिम तोकिएको शिक्षक वा दफा २६ बमोजिम कारखाना काम गर्ने बन्दीको हकमा देहाय बमोजिमको कैद कट्टा हुनेछ:- । (क) चौकीदारको हकमा एक महिना बराबर छ दिन, । (ख) नाइकेको हकमा एक महिना बराबर पाँच दिन, । (ग) सहनाइकेको हकमा एक महिना बराबर चार दिन, । (घ) शिक्षकको हकमा एक महिना बराबर छ दिन, । (ङ) कारखाना काम गर्ने कामदारको हकमा एक महिना बराबर छ दिन । ४५. गुनासो वा उजुरी गर्न सक्ने: (१) बन्दीले आफूलाई परेको मर्का सम्बन्धमा व्यक्तिगत वा सामूहिक रुपमा गुनासो वा उजुरी गर्न सक्ने व्यवस्था कारागार प्रशासकले मिलाउनु पर्नेछ । (२) दफा ४२, ४३ वा ४४ बमोजिम हुने निरीक्षणको क्रममा बन्दीले आफूलाई परेको मर्का सम्बन्धमा त्यसरी निरीक्षण गर्ने अधिकारी समक्ष गुनासो वा उजुरी गर्न सक्नेछ । (३) उपदफा (१) वा (२) बमोजिम गुनासो वा उजुरी परेमा कारागार प्रशासकले सो सम्बन्धमा यथाशीघ्र छानबिन गरी त्यस्तो गुनासो वा उजुरीको विषयमा आवश्यक कारबाही गर्नु पर्नेछ ।
कारागार_ऐन_२०७९
Prison Act, 2022

(३) उपदफा (१) वा (२) बमोजिम गुनासो वा उजुरी परेमा कारागार प्रशासकले सो सम्बन्धमा यथाशीघ्र छानबिन गरी त्यस्तो गुनासो वा उजुरीको विषयमा आवश्यक कारबाही गर्नु पर्नेछ । (४) उपदफा (३) बमोजिम परेको गुनासो वा उजुरीको विषय निरीक्षण गर्ने अधिकारीले सम्बन्धित निकाय वा अधिकारी समक्ष पठाउनु पर्नेछ । (५) उपदफा (४) बमोजिम प्राप्त भएको गुनासो वा उजुरीको सम्बन्धमा सम्बन्धित निकाय वा अधिकारीले आवश्यक कारबाही गरी सोको जानकारी त्यसरी निरीक्षण गर्ने अधिकारीलाई समेत गराउनु पर्नेछ । ४६. प्रचलित कानून बमोजिम हुने: यस ऐनमा लेखिएको विषयमा यसै ऐन बमोजिम र अन्य विषयमा प्रचलित कानून बमोजिम हुनेछ । ४७. ऐन कार्यान्वयन मापन: यो ऐन प्रारम्भ भएको पाँच वर्ष पूरा भएको एक वर्षभित्र र त्यसपछि प्रत्येक पाँच वर्षपछिको एक वर्षभित्र मन्त्रालयले ऐन कार्यान्वयनको मापन गर्नेछ र सोको प्रतिवेदन सङ्घीय संसदको दुवै सदनको सम्बन्धित समितिमा पेश गर्नेछ । ४८. नियम बनाउने अधिकार: (१) यो ऐन कार्यान्वयन गर्न नेपाल सरकारले आवश्यक नियम बनाउन सक्नेछ । (२) उपदफा (१) को सर्वसामान्यतामा प्रतिकूल प्रभाव नपर्ने गरी त्यस्तो नियममा देहायको विषयमा व्यवस्था गर्न सकिनेछ:- । (क) विभाग तथा कारागार प्रशासकको काम, कर्तव्य र अधिकार सम्बन्धी, । (ख) कारागारको व्यवस्थापन सम्बन्धी, । (ग) कारागारमा सुरक्षाकर्मीको परिचालन र समन्वय सम्बन्धी, । (घ) कारागारभित्र बन्दीले लैजान पाउने दैनिक व्यवहारका मालसामान सम्बन्धी, । (ङ) बन्दीलाई दिइने सुविधा तथा पूर्वाधार निर्माण तथा सञ्चालनको मापदण्ड सम्बन्धी, । (च) बन्दीलाई उपलब्ध गराउने राशन तथा पोशाक सम्बन्धी, । (छ) बन्दीलाई कारागारमा काममा लगाउने सम्बन्धी, । (ज) बन्दीलाई अदालतमा उपस्थित गराउने सम्बन्धी, । (झ) गर्भवती वा सुत्केरी बन्दीलाई दिइने सुविधा र सो सम्बन्धमा अपनाइने कार्यविधि सम्बन्धी, । (ञ) कडा रोग लागी अशक्त भएका कैदीलाई कारागारबाट छोड्ने सम्बन्धी, । (ट) बन्दीलाई विशेष कारागार र खुला कारागारमा राख्ने सम्बन्धी, । (ठ) चौकीदार, नाइके र सहनाइकेको नियुक्ति सम्बन्धी । ४९. खारेजी र बचाउ: (१) कारागार ऐन, २०१९ खारेज गरिएको छ । (२) कारागार ऐन, २०१९ अन्तर्गत भए गरेका काम कारबाही यसै ऐन बमोजिम भए गरेको मानिनेछ ।
निजामती_सेवा_ऐन_२०४९
Civil Service Act, 1993

निजामती सेवा ऐन, २०४९ । लालमोहर र प्रकाशन मिति । २०५० । २ । ४ । संशोधन गर्ने ऐन । १. नेपाल स्वास्थ्य सेवा ऐन, २०५३ २०५३ । ११ । १५ । २. निजामती सेवा (पहिलो संशोधन) ऐन, २०५५ २०५५ । ३ । २९ । ३. केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०५७ २०५७ । ४ । २६ । ४. संसद सचिवालय सम्बन्धी ऐन, २०५८ २०५८ । ८ । २८ । ५. निजामती सेवा (दोस्रो संशोधन) ऐन, २०६४ २०६४ । ४ । २३ । ६. गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ २०६६ । १ । ०७ । ७. निजामती सेवा (तेस्रो संशोधन) ऐन, २०७० २०७० । १२ । १२ । ८. निजामती सेवा (चौथो संशोधन) ऐन, २०७२ २०७२ । ०३ । २९ । ९. केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०७२ २०७२ । ११ । १३ । १०. निवृत्तभरण कोष ऐन, २०७५ २०७५ । १२ । ४ । ११. प्रशासकीय अदालत ऐन, २०७६ २०७६ । ०६ । २४ । २०५० सालको ऐन नं. २ । निजामती सेवाको गठन, सञ्चालन र सेवाका शर्तहरूको व्यवस्था गर्न बनेको ऐन । प्रस्तावनाः निजामती सेवालाई बढी सक्षम, सुदृढ, सेवामूलक र उत्तरदायी बनाउन निजामती सेवाको गठन, सञ्चालन र सेवाको शर्त सम्बन्धी व्यवस्था गर्न वाञ्छनीय भएकोले, । सङ्घीय संसदले यो ऐन बनाएको छ । श्री ५ महाराजाधिराज वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहदेवको शासनकालको बाइसौं वर्षमा संसद्ले यो ऐन बनाएको छ । परिच्छेद-१ । प्रारम्भिक । १. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ: (१) यस ऐनको नाम “निजामती सेवा ऐन, २०४९” रहेको छ । (२) यो ऐन तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ । २. परिभाषा: विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस ऐनमा,- । (क) “निजामती सेवा” भन्नाले दफा ३ बमोजिम गठित निजामती सेवा सम्झनु पर्छ । (ख) “निजामती कर्मचारी” भन्नाले निजामती सेवाको पदमा बहाल रहेको व्यक्ति सम्झनु पर्छ । (ग) “अख्तियारवाला” भन्नाले दफा ९ बमोजिम नियुक्ति गर्न सक्ने अधिकारी सम्झनु पर्छ । चौथो संशोधनद्वारा थप । (ग१) “स्थायी आवासीय अनुमति” भन्नाले विदेशी मुलुकले कुनै शर्त तोकी वा नतोकी सो मुलुकमा स्थायी रुपले बसोबास गर्न पाउने गरी नेपाली नागरिकलाई उपलब्ध गराएको डाइभरसिटी इमिग्रेन्ट भिसा (डि.भी.), परमानेन्ट रेजिडेन्ट भिसा (पि.आर.) वा ग्रीन कार्ड सम्झनु पर्छ र सो शब्दले नेपाली नागरिकलाई विदेशमा स्थायी रुपमा बसोबास गर्न दिइएको जुनसुकै नामको स्थायी आवासीय अनुमतिलाई समेत जनाउँछ । (घ) “परिवार” भन्नाले निजामती कर्मचारीसँग बस्ने तथा निज आफैले पालन पोषण गर्नुपर्ने पति, पत्नी, छोरा, अविवाहिता छोरी, धर्मपुत्र, अविवाहिता धर्मपुत्री, बाबु, आमा वा सौतेनी आमा सम्झनुपर्छ र सो शब्दले दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित । पुरुष र अविवाहिता महिला कर्मचारीको हकमा निजको बाजे, बज्यै तथा दोस्रो संशोधनद्वारा थप । विवाहिता महिला कर्मचारीको हकमा निजको सासू, ससुरालाई समेत जनाउँछ । (ङ) “विभागीय प्रमुख” भन्नाले तोकिएको अधिकारी सम्झनु पर्छ । (च) “कार्यालय प्रमुख” भन्नाले तोकिएको कार्यालयको प्रमुख कर्मचारी सम्झनु पर्छ । (छ) “स्थायी पद” भन्नाले निवृत्तभरण पाउने र म्याद नतोकिएको निजामती सेवाको पद सम्झनु पर्छ । (ज) “विशेषज्ञ पद” भन्नाले विशेष प्रकृतिको काम, कर्तव्य र उत्तरदायित्व भएको र विशेष योग्यता चाहिने पद सम्झनु पर्छ । दोस्रो संशोधनद्वारा थप । (ज१) “निजामती कर्मचारीको ट्रेड युनियन” भन्नाले दफा ५३ को उपदफा (१) अन्तर्गत गठित निजामती कर्मचारीको ट्रेड युनियन सम्झनु पर्छ । दोस्रो संशोधनद्वारा थप ।