chhatramani/nepal_legal_acts_corpus_nepali huggingface dataset:
स्टाण्डर्ड नाप र तौल ऐन, २०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

स्टाण्डर्ड नाप र तौल ऐन, २०२५ । लालमोहर र प्रकाशन मिति । २०२५ । ७ । ९ । संशोधन गर्ने ऐन । १. स्टाण्डर्ड नाप र तौल (पहिलो संशोधन) ऐन, २०३३ । २०३३ । ७ । ४ । २. स्टाण्डर्ड नाप र तौल (दोस्रो संशोधन) ऐन, २०४२ । २०४२ । ६ । ९ । ३. न्याय प्रशासन सुधार (चौथो संशोधन) ऐन, २०४३ । २०४३ । ७ । २४ । ४. स्टाण्डर्ड नाप र तौल (तेस्रो संशोधन) ऐन, २०४४ । २०४४ । ६ । ९ । ५. स्टाण्डर्ड नाप र तौल (चौथौ संशोधन) ऐन,२०४५ । २०४५ । ७ । १० । ६. न्याय प्रशासन ऐन, २०४८ । २०४८ । २ । १६ । प्रमाणीकरण र प्रकाशन मिति । ७. गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून । संशोधन गर्ने ऐन, २०६६◆ । २०६६ । १० । ७ । ८. केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०७२ । २०७२ । ११ । १३ । ९. केही नेपाल कानूनलाई संशोधन, एकीकरण, समायोजन । र खारेज गर्ने ऐन, २०७४ । २०७४ । ६ । ३० । १०. मुलुकी संहिता सम्बन्धी केही नेपाल ऐनलाई । संशोधन गर्ने ऐन, २०७५ । २०७६ । ०१ । ०२ । ११. स्टाण्डर्ड नाप र तौल (पाँचौं संशोधन) ऐन, २०७९ । २०७९ । ५ । २८ । २०२५ सालको ऐन नं. १७ । मेट्रिक पद्धतिमा आधारित नाप तौलको स्टान्डर्ड कायम गरी प्रचलनमा ल्याउने व्यवस्था । गर्न बनेको ऐन । प्रस्तावनाः नेपाल भरी मेट्रिक पद्धतिमा आधारित नाप र तौलको स्टान्डर्ड कायम । गरी प्रचलनमा ल्याउने व्यवस्था गर्न वाञ्छनीय भएकाले, । श्री ५ महाराजाधिराज महेन्द्र वीर विक्रम शाहदेवबाट राष्ट्रिय पञ्चायतको सल्लाह । र सम्मतिले यो ऐन बनाइबक्सेको छ । परिच्छेद–१ । प्रारम्भिक । १. संक्षिप्त नाम, विस्तार र प्रारम्भः (१) यस ऐनको नाम “स्टान्डर्ड नाप र तौल ऐन, । २०२५” रहेको छ । (२) यो ऐन नेपाल भर लागू हुनेछ । (३) यो दफा तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ र अन्य दफाहरु नेपाल सरकारले । नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी तोकिदिएको ठाउँमा तोकिदिएको मितिदेखि । तोकिदिएको कारोबार वा मालसामानको सम्बन्धमा प्रारम्भ हुनेछ । ➔ । २. परिभाषाः विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस ऐनमा– । (क) ∝ । गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको । गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानून संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको । ➔ स्टान्डर्ड नाप र तौल ऐन, २०२५ लागू हुने बारेको नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित मितिः– । (१) २०२७ । ५ । १५ (२) २०२८ । ३ । १४ (३) २०३० । ३ । १८ (४) २०३१ । ५ । ३१ । (५) २०३१ । ७ । २६ । (६) २०३२ । १ । १५ (७) २०३२ । १२ । १६ (८) २०३३ । ४ । ४ (९) २०३३ । ७ । १६ । (१०) २०३४ । १ । २० । (११) २०३४ । ७ । १५ (१२) २०३४ । ११ । ९ (१३) २०३६ । १ । १० (१४) २०३६ । ९ । ९ । (१५) २०३६ । ११ । ७ । (१६) २०३७ । ८ । २३ (१७) २०३९ । ३ । ७ (१८) २०४० । ७ । २१ । (ख) ⌧ । (ग) “सामान्य वायुमण्डलीय चाप” भन्नाले प्रति वर्ग मिटर १०१३२५ । न्यूटनको चाप सम्झनुपर्छ । स्पष्टीकरणः एक किलोग्रामको राशीलाई एक मिटर प्रति । सेकेण्डको दरले गति बढाउने बल (फोर्स) लाई न्यूटन । मानिन्छ । (घ) “व्यापारिक नाप वा तौल” भन्नाले वाणिज्य तथा व्यापारको । कारोबारमा व्यवहार गरिने स्टाण्डर्ड नाप र तौललाई जनाउँछ । (ङ) “नाप्ने यन्त्र” भन्नाले तौलने यन्त्र बाहेक अरु जुनसुकै नाप्ने । यन्त्रलाई सम्झनु पर्छ र यस शब्दले लम्बाई, क्षेत्रफल, आयतन वा । ग्राहिता नाप्ने वा गन्ने यन्त्र समेतलाई जनाउँछ । (च) “तौलने यन्त्र” भन्नाले तौलने काममा व्यवहार गरिने सबै ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल ऐन, २०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

कारोबारमा व्यवहार गरिने स्टाण्डर्ड नाप र तौललाई जनाउँछ । (ङ) “नाप्ने यन्त्र” भन्नाले तौलने यन्त्र बाहेक अरु जुनसुकै नाप्ने । यन्त्रलाई सम्झनु पर्छ र यस शब्दले लम्बाई, क्षेत्रफल, आयतन वा । ग्राहिता नाप्ने वा गन्ने यन्त्र समेतलाई जनाउँछ । (च) “तौलने यन्त्र” भन्नाले तौलने काममा व्यवहार गरिने सबै । किसिमको तौलने यन्त्र र दुई पल्ला भएको तराजु र सो तराजुमा । व्यवहार हुने ढक समेतलाई जनाउँछ । (छ) “मोहर बन्द प्याकेज” भन्नाले बिक्रीको समयमा त्यसभित्र रहेको । वस्तुको कुनै नाप वा तौल नगरी बेच्ने अभिप्रायले राखिएको बन्दी । पोको, शिशी, पीपा, टिन, व्यारल, बाकस, भाँडो, थैलो, बोरा वा यस्तै । अरु कुनै प्याक गरिएको चीजलाई सम्झनुपर्छ । (ज) “टाँचा” भन्नाले ढालेर, खोपेर, कुँदेर, डामेर वा कुनै तरीकाले । यथासम्भव नमेटिने गरी लगाइएको टाँचालाई सम्झनु पर्छ र ❺सो । शब्दले त्यस्तो सिलछाप लगाउन नमिल्ने यन्त्रमा सजिलै नउप्किने वा । नफुत्किने गरी टाँसिएको निरीक्षकद्वारा प्रमाणित सिलछापलाई समेत । जनाउँछ । (झ) “जाँच” भन्नाले नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र जाँच्ने वा । परीक्षण गर्ने कामलाई सम्झनु पर्छ र यो शब्दले पुनः जाँच गर्ने । काम समेतलाई जनाउँछ । Π(ञ) “नियन्त्रक” भन्नाले ∝ विभागको महानिर्देशक सम्झनु । पर्छ । ■(ट) “निरीक्षक” भन्नाले नेपाल सरकारले यो ऐनको प्रयोजनको लागि । नियुक्त गरेको वा तोकिदिएको अधिकारीलाई सम्झनु पर्छ । □ । +(ट१) “नाप तौलको साधारण सभा” भन्नाले कन्भेन्शन डयू मिटर । अन्तर्गत स्थापना भएको कन्फरेन्स जनरल डे प्वाइड्स ए मेजर्स । सम्झनु पर्छ । +(ट२)“नाप तौलको अन्तर्राष्ट्रिय कार्यालय” भन्नाले कन्भेन्शन मिटर डयू । अन्तर्गत स्थापना भएको ब्यूरो इण्टरनेशनल डे प्वाइड्स ए मेजर्स । सम्झनु पर्छ । +(ट३)“कानूनी नाप तौल विज्ञानको अन्तर्राष्ट्रिय संस्था” भन्नाले । कन्भेन्शन इन्स्टिच्यूयण्ट यून अर्गनाइजेशन इण्टरनेशनल डे । मेट्रोलोजी लिगल अन्तर्गत स्थापना भएको अर्गनाइजेशन । इन्टरनेशनल डे मेट्रोलोजी सम्झनु पर्छ । (ठ) “तोकिएको” वा “तोकिए बमोजिमको” भन्नाले यो ऐन अन्तर्गत । बनेको नियमहरुमा तोकिएको वा तोकिए बमोजिमको सम्झनु । पर्छ । ❺(ड)"विभाग" भन्नाले नेपाल गुणस्तर तथा नापतौल विभाग सम्झनु । पर्छ । परिच्छेद–२ । स्टाण्डर्ड नाप र तौल । +२क. नाप तौलका एकाईहरु: (१) नाप तोलका प्रत्येक ईकाईहरु मेट्रिक प्रणालीमा । आधारित हुनेछन् । (२) उपदफा (१) को प्रयोजनको निमित्त– । (क) नाप तौलको साधारण सभाले सिफारिस गरेको अन्तर्राष्ट्रिय । प्रणालीका ईकाईहरु, र । (ख) कानूनी नापतौल विज्ञानको अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले सिफारिस । गर्ने अरु अतिरिक्त ईकाईहरु, मेट्रिक प्रणालीका ईकाईहरु । हुनेछन् । ∂३. मीटर: (१) मीटर लम्बाईको मूल ईकाई हुनेछ । (२) “मीटर” भन्नाले प्रकाशले १/२९९७९२४५८ सेकेण्डको अवधिभित्र । शून्य ठाउँ (भ्याकुम) मा तय गरेको दुरीलाई जनाउँछ । 5(३) नेपाल सरकारले मिटरको परिमाण (भ्यालु) निकाल्ने मिटरको एक । राष्ट्रिय स्टाण्डर्ड बनाउनेछ । त्यस्तो स्टाण्डर्ड मिटरको अन्तर्राष्ट्रिय स्टाण्डर्ड । अनुसार प्रमाणित गराई विभागमा नियन्त्रकको जिम्मामा राखिनेछ । ∂४. किलोग्राम: (१) किलोग्राम राशिको मूल इकाई हुनेछ । ❺(१क) “किलोग्राम” भन्नाले जुल सेकेण्ड एकाइमा व्यक्त गरिएको । प्लाङ्क अचर राशीको निश्चित सङ्ख्यात्मक मान ६.६२६०७०१५×१०-३४ को । आधारमा निकालिएको परिमाण सम्झनु पर्छ र जुल सेकेण्ड बराबर किलोग्राम ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल ऐन, २०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

अनुसार प्रमाणित गराई विभागमा नियन्त्रकको जिम्मामा राखिनेछ । ∂४. किलोग्राम: (१) किलोग्राम राशिको मूल इकाई हुनेछ । ❺(१क) “किलोग्राम” भन्नाले जुल सेकेण्ड एकाइमा व्यक्त गरिएको । प्लाङ्क अचर राशीको निश्चित सङ्ख्यात्मक मान ६.६२६०७०१५×१०-३४ को । आधारमा निकालिएको परिमाण सम्झनु पर्छ र जुल सेकेण्ड बराबर किलोग्राम । वर्गमिटर प्रति सेकेण्ड हुन्छ । 5(२) नेपाल सरकारले किलोग्रामको परिमाण निकाल्ने किलोग्रामको एक । राष्ट्रिय स्टाण्डर्ड बनाउनेछ । त्यस्तो स्टाण्डर्ड अन्तर्राष्ट्रिय किलोग्राम स्टाण्डर्ड वा । सो अनुसार बनाइएको अन्य मुलुकको राष्ट्रिय स्टाण्डर्ड अनुसार प्रमाणित गराई । विभागमा नियन्त्रकको जिम्मामा राखिनेछ । (३) उपदफा (१) र दफा ८ख. मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि । बहुमूल्य रत्नको लागि राशिको मूल इकाई एक किलोग्रामको पाँच हजार । खण्डको एक खण्ड बराबरको एक क्यारेट हुनेछ । (४) कुनै स्थानमा तौलको स्टाण्डर्ड इकाई सो स्थानमा राशिको मूल । इकाईको तौल हुनेछ । ५. सेकेण्ड: ∂(१)सेकेण्ड समयको मूल ईकाई हुनेछ । ∝(२) सिजियम एच–१३३ परमाणुको भौतिक अवस्था (ग्राउण्ड स्टेट) । को दुई अति मिहीन सतह (हाइपर फाइन लेवल) बीचको स्थितिको अन्तरमा । हुने विकिरण (रेडिएशन) को ९१९२६३१७७० गुणा समयावधिलाई सम्झनु । पर्छ । ६. एम्पिएर: ∂(१) एम्पिएर विद्युत धाराको मूल इकाई हुनेछ । 5(२) "एम्पियर" भन्नाले कोलम्ब एकाइमा व्यक्त गरिएको विद्युतको । इलिमेन्ट्री चार्जको निश्चित सङ्ख्यात्मक मान १.६०२१७६६३४×१०-१९ को । 5 पाँचौं संशोधनद्वारा संशोधित । ∂ चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । ∝ पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । आधारमा निकालिएको विद्युतीय धारा सम्झनु पर्छ र कोलम्ब बराबर एम्पियर सेकेण्ड । हुन्छ । ∞७. केलभिन: ∂(१) केलभिन थर्मोडाइनामिक तापक्रमको मूल इकाई हुनेछ । 5(२) "केलभिन" भन्नाले जुल प्रति केलभिन एकाइमा व्यक्त गरिएको । बोल्जमेन अचर राशीको निश्चित सङ्ख्यात्मक मान १.३८०६४९×१०-२३ को । आधारमा निकालिएको थर्मोडाइनामिक तापक्रम सम्झनु पर्छ र जुल प्रति केलभिन । बराबर किलोग्राम वर्गमिटर प्रति वर्ग सेकेण्ड प्रति केलभिन हुन्छ । (३) केलभिन तापक्रमको अन्तर जनाउनेमा समेत प्रयोग गरिनेछ । (४) तापक्रमको अन्तर्राष्ट्रिय व्यवहारिक स्केलको सेल्सीयस डिग्री, । जसको बराबर २७३.१५ केलभिन हुन्छ ₵ । (५) सेल्सीयस डिग्रीलाई तापक्रमको अन्तर जनाउनेमा समेत प्रयोग गर्न । सकिनेछ । ८. क्याण्डेला: ∂(१) क्याण्डेलमा प्रकाश तीव्रताको मूल इकाई हुनेछ । ∞(२) “क्याण्डेला” भन्नाले प्रत्येक वर्गमीटर १.१३२५ न्यूटन चापमा । प्लाटिनम जम्ने तापक्रममा कृष्ण पिण्ड (ब्लाक बडी) को १ । ६००००० । वर्गमीटर सतहको लम्ब दिशाको प्रकाश तीव्रता (लुमिनस इण्टेन्सिटी) लाई । जनाउँछ । ✚८क. मोल: ∂(१) मोल वस्तुको परिमाणको मूल इकाई हुनेछ । ₵ पाँचौं संशोधनद्वारा झिकिएको । ∞ पहिलो संशोधनद्वारा संशोधित । ✚ पहिलो संशोधनद्वारा थप । ∂ चौथो संशोधनद्वारा संशोधित । 5(२) “मोल” भन्नाले परमाणु, अणु, आयन, इलेक्ट्रोन जस्ता इलिमेन्ट्री । इन्टिटिजको ठीक ६.०२२१४०७६×१०२३ सङ्ख्यात्मक मान सम्झनु पर्छ । उक्त । सङ्ख्या एभोगाद्रो अचर राशीको निश्चित सङ्ख्यात्मक मान हो र त्यसलाई प्रति मोल । एकाइमा व्यक्त गरिन्छ । स्पष्टीकरण: मोलको जब प्रयोग हुन्छ मौलिक तत्वहरु (इलिमेन्टरी इण्टिटिज) । को राम्रो उल्लेख हुनुपर्छ र यो परमाणु, अणु विद्युत्शक्तियुक्त परमाणु (आयन्स), ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल ऐन, २०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

इन्टिटिजको ठीक ६.०२२१४०७६×१०२३ सङ्ख्यात्मक मान सम्झनु पर्छ । उक्त । सङ्ख्या एभोगाद्रो अचर राशीको निश्चित सङ्ख्यात्मक मान हो र त्यसलाई प्रति मोल । एकाइमा व्यक्त गरिन्छ । स्पष्टीकरण: मोलको जब प्रयोग हुन्छ मौलिक तत्वहरु (इलिमेन्टरी इण्टिटिज) । को राम्रो उल्लेख हुनुपर्छ र यो परमाणु, अणु विद्युत्शक्तियुक्त परमाणु (आयन्स), । इलेक्ट्रोन, अरु कणहरु वा त्यस्तो तोकिएको कणको समूह हुन सक्छ । +८ख. नाप तौलका अरु इकाईहरु तोक्ने: (१) नाप तौलको साधारण सभा र कानूनी । नाप तौल विज्ञानको अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले सिफारिस गरेको नाप तौलको मूल । इकाईहरुसंग सम्बन्धित पूरक (सप्लिमेण्टरी) उदभूत (डिराइभ्ड) वा अरु । ईकाईहरु वा स्टाण्डर्ड प्रतिरुप वा परिभाषाहरु तोकिए बमोजिम हुनेछन् । स्पष्टीकरण: उदभूत ईकाईहरु (डिराइभ्ड युनिटहरु) भन्नाले मूल वा पूरक । ईकाईबाट वा दुवै ईकाईबाट निकालिएको ईकाईलाई जनाउँछ । (२) नाप तौलको साधारण सभा वा कानूनी नाप तौल विज्ञानको । अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले सिफारिस गरेको नाप वा तौलको ईकाईहरुसंग सम्बन्धित । अपवर्त्य (मल्टिपल्स) अपवर्त (सवमल्टिपल्स), प्राकृतिक स्थिर (फिजिकल । कन्सटेण्ट) र अनुपात गुणक (रेशियो अफ को–इफिसेन्सी) तोकिएबमोजिम । हुनेछन् । (३) नाप तौलको साधारण सभा वा कानूनी नाप तौल विज्ञानको । अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले सिफारिश गरे अनुसारको नाप र तौलका विशेष इकाईहरु । नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी आवश्यक अवधिको । लागि तोक्न सक्नेछ । +८ग. अन्तर्राष्ट्रिय इकाईहरु नेपाली अङ्कमा रहने: (१) गणनाको मूल इकाई । अन्तर्राष्ट्रिय इकाईको आधारमा नेपाली अङ्कहरु हुनेछ ❺र आवश्यकता अनुसार । अङ्ग्रेजी अङ्कहरू प्रयोग गर्न सकिनेछ । (२) प्रत्येक गणना दशमलव प्रणालीमा हुनेछ । (३) गणनाको दशमलव अपवक्र्य (मल्टिपल्स) र अपवर्त (सव । मल्टिपल्स) तोकिएको संज्ञा तथा तरीका अनुसार लेखिनेछ । +८घ. स्टाण्डर्ड इकाईहरु: दफा ३, ४, ५, ६, ७, ८, र ८क. मा तोकिएको नाप वा । तौलको मूल इकाईहरु र दफा ८ख अन्तर्गत तोकिएबमोजिमको पूरक तथा अरु । इकाईहरु नाप वा तौलका स्टाण्डर्ड इकाईहरु हुनेछन् । ९. ✁ । १०. ✁ । ११. ✁ । १२. ✁ । १३. ✁ । १४. कुनै खास किसिमको नाप र तौल चलनमा राख्न दिन सकिनेः नेपाल । को कुनै ठाउँ वा कारोवार वा मालसामानको सम्बन्धमा यो ऐन लागू भए तापनि । नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी बढीमा पाँच वर्षसम्म । त्यस्तो ठाउँ वा कारोवार वा मालसामानको सम्बन्धमा स्टाण्डर्ड राशी र नापका । अतिरिक्त सोही सूचनामा तोकिदिएको अरु कुनै नाप र तौलको प्रचलन जारी । राख्न अनुमति दिन सक्नेछ । तर, यो ऐन लागू हुनुभन्दा अगाडि तत्काल प्रचलनमा नरहेको कुनै नाप । वा तौल प्रचलनमा ल्याउने गरी नेपाल सरकारले उपदफा (१) अन्तर्गत अनुमति । दिन सक्ने छैन । १५. प्रचलित नाप र तौललाई स्टाण्डर्ड नाप र तौलमा परिणत गर्नेः (१) यो ऐन लागू । हुनुभन्दा अगाडि प्रचलनमा रहेको नाप र तौलको परिमाणलाई स्टाण्डर्ड नाप वा । तौलको रुपमा अनुसूचीमा उल्लेख गरिएका अनुपातिक दरमा परिणत गर्न सकिने । छ । (२) नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी उपदफा । (१) मा उल्लेख गरिएका नाप वा तौल बाहेक अरु नाप वा तौलको परिमाणलाई । स्टाण्डर्ड नाप वा तौलको रुपमा परिणत गर्ने अनुपातिक दर तोक्न सक्नेछ । (३) कुनै ऐन वा ऐन अन्तर्गतको कुनै नियम आदेश वा सूचना वा कुनै ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल ऐन, २०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

छ । (२) नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी उपदफा । (१) मा उल्लेख गरिएका नाप वा तौल बाहेक अरु नाप वा तौलको परिमाणलाई । स्टाण्डर्ड नाप वा तौलको रुपमा परिणत गर्ने अनुपातिक दर तोक्न सक्नेछ । (३) कुनै ऐन वा ऐन अन्तर्गतको कुनै नियम आदेश वा सूचना वा कुनै । करार वा लिखतमा उल्लेख गरिएको स्टाण्डर्ड राशी वा नाप बाहेक अरु कुनै । नाप वा तौलको परिमाण अवस्था अनुसार अनुसूचीमा वा उपदफा (२) अन्तर्गत । निकालिएको सूचनामा उल्लेख गरिएको अनुपातिक दरमा परिणत भएको । मानिनेछ । (४) कुनै लेनदेख वा व्यवहारको सम्बन्धमा व्यक्त गरिएको कुनै नाप । वा तौलको परिमाणलाई स्टाण्डर्ड राशी वा नापको रुपमा यस दफा अन्तर्गत । परिणत गर्दा त्यस्तो लेनदेन वा व्यवहारको लागि तोकिए बमोजिमको हिसाबले । गरिने छ । १६. प्रमुख स्टाण्डर्ड: (१) नेपाल सरकारले Πदफा ८घ. वा उल्लेख गरिएको स्टाण्डर्ड । राशी र नाप वा त्यसको अपवर्त्य वा अपवर्त अंश (मल्टिपल्स वा सव-मल्टिपल्स) । को सेट बनाउन लगाउन सक्नेछ । त्यस्तो सेटलाई प्रमुख स्टाण्डर्ड भनिनेछ । (२) प्रमुख स्टाण्डर्ड तोकिएको वस्तु, डिजाइन तथा विवरणको हुनेछ । त्यसलाई तोकिएको व्यक्ति वा अधिकारीले प्रमाणित गरी टाँचा लगाई 5विभागमा । तोकिए बमोजिम राख्नेछ तथा तोकिए बमोजिमको प्रत्येक अवधिभित्र त्यसलाई । राष्ट्रिय ∂स्टाण्डर्डसंग जाँची त्यसमा सो जाँचेको मिति सहितको निस्सा लगाउनु । पर्छ । १७. माध्यमिक स्टाण्डर्ड: (१) कार्यकारी स्टाण्डर्ड ठीक बेठीक जाँच्नको लागि नेपाल । सरकारले आवश्यकता अनुसार प्रमाणित स्टाण्डर्ड नाप र तौलको सेटहरु तयार । गर्न लगाउन सक्नेछ । ती सेटहरुलाई माध्यमिक स्टाण्डर्ड भनिनेछ । (२) माध्यमिक स्टाण्डर्ड तोकिएको वस्तु, डिजाइन तथा विवरणको । हुनेछ । त्यसलाई तोकिएको व्यक्ति वा अधिकारीले प्रमाणित गरी टाँचा लगाई । 5विभागमा तोकिए बमोजिम राख्नेछ तथा तोकिए बमोजिमको प्रत्येक अवधिभित्र । त्यसलाई प्रमुख स्टाण्डर्डसंग जाँची त्यसमा सो जाँचेको मिति सहितको निस्सा । लगाउनेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम म्यादभित्र जाँच गरी टाँचा नलगाएको । माध्यमिक स्टाण्डर्डको कानूनी मान्यता हुने छैन र यो ऐनको प्रयोजनको लागि । प्रयोग गरिने छैन । १८. कार्यकारी स्टाण्डर्ड: (१) व्यापारिक नाप र तौल वा व्यापारिक प्रचलनमा ल्याइने । नाप्ने र तौलने यन्त्र ठीक बेठीक जाँच्नको लागि नेपाल सरकारले आवश्यक । सम्झे जति प्रमाणित नाप र तौलको सेटहरु र मूल्यवान धातु र जवाहिरातको । निमित्त विशेष कार्यकारी नाप र तौलका सेटहरु बनाउन लगाउन सक्नेछ । ती । सेटहरुलाई कार्यकारी स्टाण्डर्ड भनिनेछ । (२) कार्यकारी स्टाण्डर्ड तोकिएको वस्तु, डिजाइन र विवरणको हुनेछ र । त्यसमा तोकिएका व्यक्ति वा अधिकारीले तोकिएका तरिकाले प्रमाणित गरी टाँचा । लगाई नियन्त्रकले तोकेको ठाउँमा तोकिए बमोजिम राख्नेछ तथा त्यसलाई । तोकिए बमोजिमको प्रत्येक अवधिभित्र माध्यमिक स्टाण्डर्डसँग जाँची त्यसमा सो । जाँचेको मिति सहितको निस्सा लगाउनु पर्छ । तर, मूल्यवान धातु र जवाहिरात सम्बन्धी विशेष कार्यकारी स्टाण्डर्डको । सेट प्रमुख स्टाण्डर्डसंग जाँचिनेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम म्यादभित्र जाँच गरी टाँचा नलगाईएको । कार्यकारी स्टाण्डर्डको कानूनी मान्यता हुने छैन र यो ऐनको प्रयोजनको लागि । प्रयोग गरिने छैन । १९. स्टाण्डर्ड नाप्ने र तौलने यन्त्र: (१) व्यापारिक नाप र तौल वा व्यापारिक ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल ऐन, २०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

सेट प्रमुख स्टाण्डर्डसंग जाँचिनेछ । (३) उपदफा (२) बमोजिम म्यादभित्र जाँच गरी टाँचा नलगाईएको । कार्यकारी स्टाण्डर्डको कानूनी मान्यता हुने छैन र यो ऐनको प्रयोजनको लागि । प्रयोग गरिने छैन । १९. स्टाण्डर्ड नाप्ने र तौलने यन्त्र: (१) व्यापारिक नाप र तौल वा व्यापारिक । प्रचलनमा ल्याइने नाप्ने र तौलने यन्त्र जाँच गर्न चाहिने नाप्ने र तौलने यन्त्र । नेपाल सरकारले आवश्यकता अनुसार तयार गर्न लगाउनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमका नाप्ने र तौलने यन्त्र तोकिए बमोजिम । जाँच गरी टाँचा लगाई तोकिएको तरीका र संख्यामा राखिनेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिमका नाप्ने र तौलने यन्त्रका सेट माध्यमिक । वा कार्यकारी सेट राखिएको ठाउँमा राखिनेछ । १९क.नाप्ने वा तौलने साधन नक्कली बनाउन वा चलन गर्न नहुनेः (१) कसैले नाप्ने, । तौलने वा गुणस्तर निर्धारण गर्ने कुनै साधन निर्धारित स्तर भन्दा घटी वा बढी । हुने गरी बनाउन वा बनाउन लगाउन वा त्यसरी बनाएको नाप्ने, तौलने, गुणस्तर । निर्धारण गर्ने साधन जानीजानी सक्कली सरह चलन गर्न वा चलन गर्ने नियतले । राख्न वा बिक्री गर्न वा त्यस्तो साधनमा लगाउने छाप वा टाँचा नक्कली बनाउन । वा नाप्ने, तौलने वा बदनियतपूर्वक गुणस्तर निर्धारण गर्ने साधनको छाप वा टाँचा । जानीजानी बिगार्न वा अर्को कुनै साधनको मद्दतले त्यस्तो साधनको नाप्ने, तौलने । वा गुणस्तर निर्धारण क्षमतामा प्रभाव पार्न वा त्यस्तो साधनमा नक्कली छाप वा । टाँचा लगाउन वा अन्य कुनै उपायद्वारा चलन चल्तीको नाप वा तौललाई घटी । बढी हुन सक्ने बनाउन हुँदैन । स्पष्टीकरणः यस दफाको प्रयोजनको लागि “नाप्ने, तौलने वा गुणस्तर निर्धारण गर्ने । साधन” भन्नाले कुनै वस्तु वा सेवाको इकाई, गुण वा परिमाण वा त्यस्तो वस्तु । वा सेवाको शुद्धता वा स्तर वा कुनै वस्तुको इकाई निर्धारण गर्न कानून बमोजिम । चलन चल्तीमा रहेको साधन सम्झनु पर्छ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन । वर्षसम्म कैद र तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ । (३) उपदफा (१) बमोजिम बनाएको, चलन चल्तीमा ल्याएको साधन, । त्यसलाई बनाउने वा मर्मत गर्ने औजार समेत जफत हुनेछ । १९ख.नाप्ने तौलने वा गुणस्तर निर्धारण गर्ने साधन कपटपूर्ण प्रयोग गर्न नहुनेः (१) । कसैले कुनै व्यवसाय, कारोबार वा व्यापारको सिलसिलामा नाप्ने, तौलने वा । गुणस्तर निर्धारण गर्ने साधन प्रयोग गर्नु पर्दा कानून बमोजिम त्यस्तो साधनको । चलन चल्तीमा निर्धारण गरिएको नाप, तौल वा स्तरभन्दा घटी वा बढी हुने गरी । कपटपूर्ण रूपमा प्रयोग गर्न, अर्को कुनै साधन वा उपायको मद्दतले त्यस्तो । साधनको चलन चल्तीको नाप्ने, तौलने वा गुणस्तर निर्धारण गर्ने कुरामा प्रतिकूल । प्रभाव पार्न हुँदैन । (२) उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन । वर्षसम्म कैद र तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ । २०. स्टाण्डर्ड नाप र तौल बाहेक अरु नाप र तौल प्रचलनमा ल्याउन नपाइनेः (१) । दफा १४ र २४ बमोजिम नेपाल सरकारले अन्यथा अनुमति दिएमा बाहेक । प्रचलित कानूनमा वा प्रचलनमा जेसुकै भएता पनि यो ऐन लागू भएको तीन । महीना पछि यो ऐन लागू भएको क्षेत्रभित्र वा यो ऐन लागू भएको कारोबार र । मालसामानको सम्बन्धमा स्टाण्डर्ड नाप वा तौल बाहेक अरु किसिमको नाप वा । तौलको व्यवहार गर्न वा त्यस्तो कुनै नाप वा तौलको इकाईद्वारा कुनै वस्तुको । मूल्य किट्न वा परिमाण तोक्न हुँदैन ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल ऐन, २०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

प्रचलित कानूनमा वा प्रचलनमा जेसुकै भएता पनि यो ऐन लागू भएको तीन । महीना पछि यो ऐन लागू भएको क्षेत्रभित्र वा यो ऐन लागू भएको कारोबार र । मालसामानको सम्बन्धमा स्टाण्डर्ड नाप वा तौल बाहेक अरु किसिमको नाप वा । तौलको व्यवहार गर्न वा त्यस्तो कुनै नाप वा तौलको इकाईद्वारा कुनै वस्तुको । मूल्य किट्न वा परिमाण तोक्न हुँदैन । (२) कुनै किसिमको रीति, रिवाज, चलन वा व्यवहार अनुसार व्यापारको । कुनै वस्तुको सम्बन्धमा गरिएको करार वा कारोवारमा कुनै व्यापारी वा बिक्रेता । वा ग्राहकले नाप वा तौलले तौलने निश्चित गरेको परिमाण भन्दा घटी वा बढी । माग्ने वा लिने वा माग्न लगाउन वा लिन लगाउने गरेको भए यो ऐन लागू । भएको मितिदेखि त्यस्तो रीति, रिवाज, चलन र व्यवहार निष्क्रिय भएको । मानिनेछ । (३) उपदफा (१) को बर्खिलाप गरिएको काम कारोबारको कानूनी । मान्यता हुनेछैन । ❺(४) वस्तुको उत्पादन वा बिक्री वितरण गर्ने व्यक्ति वा संस्थाले आफूले । उत्पादन वा बिक्री वितरण गर्ने वस्तुको नाप वा तौलको परिमाण यकिन गर्न नाप । वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र सम्बन्धित उद्योग वा बिक्री वितरणस्थलमा । राख्नु पर्नेछ । ❺(५) व्यापारिक कारोबार गर्दा त्यस्तो कारोबारको लागि अनुमति लिए । बमोजिमको नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र प्रयोग गर्नु पर्नेछ । त्यस्तो । नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र प्रयोग नगरी अन्य तरिकाबाट कारोबार । गर्नु हुँदैन । २१. खास कुरामा केवल नाप मात्र वा तौल मात्र प्रयोग गर्न निर्देश दिन सकिने: यो । ऐनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा । सूचना प्रकाशित गरी सोही सूचनामा तोकिएको मितिदेखि कुनै खास क्षेत्रभित्र कुनै । खास व्यापार, लेनदेन वा करारका सम्बन्धमा खास खास शर्तहरुका अधीनमा रही । नापेर वा तौलेर मात्र कारोबार गर्न निर्देश दिन सक्नेछ । ❺२१क.विभागको काम, कर्तव्य र अधिकार: यस ऐनमा अन्यत्र उल्लिखित काम, कर्तव्य र । अधिकारका अतिरिक्त विभागको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ:- । (क) नापतौलको सम्बन्धमा केन्द्रीय निकायको रूपमा काम गर्ने, । (ख) नापतौलका एकाइको स्टाण्डर्डहरू कायम गर्ने तथा त्यस्ता । स्टाण्डर्डहरूको संरक्षण गर्ने, । (ग) स्टाण्डर्डहरूको अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली बमोजिम ट्रेयासिबिलिटी कायम । गर्ने, । (घ) व्यापारिक प्रयोजनको लागि प्रयोगमा ल्याइएका नाप वा तौल वा । नाप्ने वा तौलने यन्त्रको जाँच गर्ने, गराउने, । (ङ) नापतौल यन्त्रको प्रयोग सम्बन्धमा जनचेतना अभिवृद्धि सम्बन्धी । कार्य गर्ने, । (च) यस ऐन बमोजिम स्टाण्डर्ड नापतौल वा नाप्ने र तौलने यन्त्रको । प्रयोग भए, नभएको सम्बन्धमा प्रदेशको सम्बन्धित निकाय वा । स्थानीय तहसँग समन्वय गरी अनुगमन गर्ने, गराउने, । (छ) नाप वा तौलको परिमाणका सम्बन्धमा कुनै विवाद उत्पन्न भएमा । त्यस्तो विवाद समाधान गर्ने, । (ज) अंशाङ्कन (क्यालिब्रेशन) सेवा प्रदान गर्ने, र । (झ) नापतौल सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासँग सम्पर्क, समन्वय तथा । सहकार्य गर्ने । ❺२१ख.नापतौल प्रयोगशालाः नापतौल सम्बन्धी जाँच, अध्ययन, अनुसन्धान तथा विकास । सम्बन्धी कार्य गर्न विभागमा एक राष्ट्रियस्तरको नापतौल प्रयोगशाला रहनेछ । परिच्छेद–३ । नाप र तौलको जाँच र टाँचा लगाउने । २२. व्यापारिक नाप र तौलमा परिमाण र संज्ञा अङ्कित हुनु पर्नेः व्यापारिक नाप वा । तौलमा नाप्ने नाप र तौलने तौलको संज्ञा र परिमाण स्पष्टरुपले अङ्कित भएको ।
स्टाण्डर्ड नाप र तौल ऐन, २०२५
Standard Weights and Measures Act, 1968

सम्बन्धी कार्य गर्न विभागमा एक राष्ट्रियस्तरको नापतौल प्रयोगशाला रहनेछ । परिच्छेद–३ । नाप र तौलको जाँच र टाँचा लगाउने । २२. व्यापारिक नाप र तौलमा परिमाण र संज्ञा अङ्कित हुनु पर्नेः व्यापारिक नाप वा । तौलमा नाप्ने नाप र तौलने तौलको संज्ञा र परिमाण स्पष्टरुपले अङ्कित भएको । हुनुपर्छ र तोकिए बमोजिम जाँचको स्पष्ट छाप लगाइएको हुनुपर्छ । २३. टाँचा नलागेको व्यापारिक नाप र तौलको बिक्री वितरण वा प्रयोग गर्न निषेधः । दफा २४ मा अन्यथा लेखिएकोमा बाहेक तोकिए बमोजिम जाँच नभएको र । निरीक्षकद्वारा सो जाँचको टाँचा नलगाइएको कुनै पनि व्यापारिक नाप वा तौल वा । नाप्ने वा तौलने यन्त्र बिक्री, वितरण वा व्यवहारमा ल्याइने छैन । ❺२३क.रोक लगाउन, नियन्त्रणमा लिन वा जफत गर्न सक्नेः (१) कसैले यस ऐन विपरीत । हुने गरी नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र बिक्री वितरण वा प्रयोग गरेको । पाइएमा निरीक्षकले त्यस्तो नाप्ने वा तौलने यन्त्र प्रयोगमा रोक लगाउन, नियन्त्रणमा । लिन वा जफत गर्न सक्नेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिम नाप वा तौल वा नाप्ने वा तौलने यन्त्र प्रयोगमा । रोक लगाउने, नियन्त्रणमा लिने वा जफत गर्ने सम्बन्धी कार्यविधि तोकिए बमोजिम । हुनेछ । २४. छुट दिने नेपाल सरकारको अधिकारः नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना । प्रकाशित गरी देहाय बमोजिमको व्यवस्था गर्न सक्नेछः– । (क) कुनै खास किसिमको कारोबारमा वा विदेशी मुलुकसँगको । व्यापारमा मेट्रिक प्रणाली बाहेक अरु कुनै प्रणालीको नाप तौल वा । नाप्ने तौलने यन्त्र जाँच नभएको भए तापनि प्रमाणित सम्म गरी । प्रयोग गर्न दिने, । (ख) खास किसिमको नाप्ने वा तौलने यन्त्र जाँच भइसकेको अवस्थामा । मात्र प्रयोगमा ल्याउन दिने, र । (ग) खास किसिमको नाप्ने वा तौलने यन्त्र जाँच गराउन नपर्ने । २५. नाप तौल वा नाप्ने तौलने यन्त्र प्रयोग गर्न अनुमतिपत्र लिनु पर्नेः व्यापारी तथा । व्यावसायीले नाप तौल वा नाप्ने तौलने यन्त्र प्रयोग गर्न तोकिएको समयभित्र । तोकिएको दस्तुर तिरी आफ्नो नाम दर्ता गराई ∏निरीक्षकबाट अनुमतिपत्र । लिनुपर्छ । ∂२६. इजाजतपत्र नलिई गर्न नहुनेः निरीक्षकबाट तोकिएको दस्तुर तिरेर । तोकिएबमोजिम इजाजत प्राप्त नगरी कुनै व्यक्तिले आफ्नो व्यापारको सिलसिलामा । व्यापारिक नाप वा तौल वा नाप्ने यन्त्र वा तौलने यन्त्र बनाउन, मर्मत गर्न बिक्री । गर्न वा तोकिएको नाप्ने वा तौलने सेवाको व्यवसाय गर्न हुँदैन । ❺२६क.ननूनाको अनुनति (नोडेल एप्रुभल) लिनु पर्नेः (१) नाप्ने वा तौल्ने यन्त्र उत्पादन वा । पैठारी गर्न चाहने व्यक्ति वा संस्थाले त्यस्तो यन्त्र उत्पादन वा पैठारी गर्नु अघि । विभागबाट ननूनाको अनुनति लिनु पर्नेछ । (२) उपदफा (१) बनोजिन उत्पादन वा पैठारी गरिएको नाप्ने वा तौल्ने । यन्त्रको स्वरूपना परिवर्तन गर्नु हुँदैन । (३) उपदफा (१) बनोजिन अनुनति प्रदान गर्ने सन्बन्धी कार्यविधि तोकिए । बनोजिन हुनेछ । 5२७. नोहरबन्द प्याकेजको नाप तौलः (१) नोहरबन्द प्याकेजना रहेको वस्तुको नाप वा । तौल स्पष्ट उल्लेख गरी लेबल लगाएको हुनु पर्नेछ । लेबल नलगाइएको नोहरबन्द । प्याकेज कसैले बेच्न, बेच्न लगाउन वा बेच्ने उद्देश्यले राख्न हुँदैन । (२) नोहरबन्द प्याकेजना लेबल बाहेक कुनै छुट्टै घोषणा वा जानकारी । उल्लेख गर्नु पर्ने भएना त्यस्तो घोषणा वा जानकारी सनेत उल्लेख गर्नु पर्नेछ ।