chhatramani/Nepal-Legal-Text-Corpus-44laws huggingface dataset:
बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१३ समस्याग्रस्त बीमक

दफा १०१ः बीमक समस्याग्रस्त भएको मानिने
१) प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको अवस्था उत्पन्न भएमा प्राधिकरणले बीमितको हक हित संरक्षणका लागि बीमकलाई समस्याग्रस्त बीमक घोषणा गर्न सक्नेछः-
(क) बीमकले कायम गर्नुपर्ने न्यूनतम चुक्ता पूँजी तथा पूँजीकोष कायम गर्न नसकेमा,
(ख) बीमकको कूल सम्पत्ति र दायित्वको अनुपात (सल्भेन्सी मार्जिन) कायम नभएमा,
(ग) बीमकको संस्थापक शेयरधनीले ठगी, सम्पत्ति शुद्धिकरण, भ्रष्टाचार, आतङ्ककारी क्रियाकलापमा वित्तीय लगानी, मानव बेचबिखन गरी बीमा कम्पनी स्थापना गरेको प्रमाणित भएमा,
(घ) जालसाजी,किर्ते, वा झुट्टा विवरण दिई वा गलत लिखत तयार गरी वा पेश गरी बीमा कम्पनी स्थापना गरेको वा इजाजतपत्रप्राप्त गरेको प्रमाणित भएमा,
(ङ) बीमित, शेयरधनी, बीमकका साहू वा सर्वसाधारणको हित प्रतिकूल हुनेगरी पटक पटक कार्य गरेमा,
(च) बीमकलाई अर्को बीमकमा गाभिन प्राधिकरणबाट निर्देशन भएकोमा त्यस्तो निर्देशनको पालना नभएमा,
(छ) यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम, विनियम, प्रचलित कानून, इजाजतपत्र जारी गर्दाका बखत उल्लिखित शर्त वा प्राधिकरणबाट जारी भएका निर्देशन वा आदेश पटक पटक उल्लङ्घन भएमा,
(ज) बीमकबाट बीमा जालसाजी (इन्स्योरेन्स फ्रड) भएमा,
(झ) प्राधिकरणबाट भएको नियमन, निरीक्षण, अनुगमन वा लेखापरीक्षकको प्रतिवेदन वा बीमाङ्कीको प्रतिवेदनबाट कुनै बीमकले आफ्नो दायित्व बहन गर्न नसक्ने देखिएमा वा नसक्ने सम्भावना भएमा,
(ञ) दफा १०५ को उपदफा (३) बमोजिमको अवस्थाको जानकारी गराएमा,
(ट) बीमकको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन सम्बन्धमा सञ्चालकहरु बीच विवाद उत्पन्न भई बीमा व्यवसाय सुचारु रुपमा सञ्चालन हुन नसक्ने देखिएमा,
(ठ) प्राधिकरणबाट बीमकले गर्दै आएको बीमा व्यवसायमा पूर्ण वा आंशिक रोक लगाउँदा दिइएको निर्देशन बमोजिम तोकिएको अवधिभित्र सुधार गरेको प्रमाण पेश नगरेमा,
(ड) बीमकले पूरा गर्नुपर्ने दायित्व पटक पटक पूरा नगरेमा।
२) उपदफा (१) बमोजिम समस्याग्रस्त बीमक घोषणा गर्नु अघि प्राधिकरणले त्यस्तो बीमकका रुपमा घोषणा गर्नु नपर्ने कुनै कारण भए सोको प्रमाण सहित आफ्नो स्पष्टीकरण पेश गर्न पन्ध्र दिनको सूचना सम्बन्धित बीमकलाई दिनु पर्नेछ।
३) उपदफा (२) बमोजिमको अवधिभित्र स्पष्टीकरण पेश नगरेमा वा पेश गरेको स्पष्टीकरण सन्तोषजनक र विश्वसनीय भएको नदेखिएमा प्राधिकरणले उक्त बीमकलाई समस्याग्रस्त बीमकको रुपमा घोषणा गरी त्यसको सूचना कम्तीमा दुईवटा राष्ट्रिय दैनिक पत्रिका र प्राधिकरणको वेबसाइट मार्फत सार्वजनिक गर्नेछ।
४) कुनै बीमक प्रचलित कानून बमोजिम दामासाहीमा परेको वा पर्न सक्ने सम्भावना रहेको, त्यस्तो बीमकले बीमितलाई भुक्तानी गर्नुपर्ने दायित्व भुक्तानी गर्न नसकेको वा खुद सम्पत्ति घट्न गई चुक्ता पूँजीको आधा वा सोभन्दा कम हुन गएकोमा त्यस्तो बीमकले सो कुराको जानकारी प्राधिकरणलाई तुरुन्त गराउनु पर्नेछ।
बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१३ समस्याग्रस्त बीमक

दफा १०२ः समस्याग्रस्त बीमकको सुधारका उपायहरु
१) दफा १०१ बमोजिम कुनै बीमक समस्याग्रस्त भएकोमा प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि त्यस्तो बीमकको सुधारका लागि प्राधिकरणले अवधि तोकी देहायको कुनै आदेश दिनेछः-
(क) पूँजी बृद्धि गर्न, नयाँ शेयर जारी गर्न लगाउने वा शेयर बापत भुक्तानी हुन बाँकी रहेको रकम प्राधिकरणले तोकेको अवधिभित्र भुक्तानी गर्न लगाउने,
(ख) शेयरधनीहरुलाई वितरण गर्नु पर्ने लाभांश निश्चित अवधिसम्म वितरण गर्न रोक लगाउने वा त्यसरी रोक लगाई लाभांश बापत बोनस शेयर समेत जारी गर्न लगाउने,
(ग) सञ्चालक, कार्यकारी प्रमुखलाई प्रदान गर्ने पारिश्रमिक, सुविधा वा अन्य जुनसुकै रकमको भुक्तानीमा निश्चित अवधिका लागि सीमा निर्धारण गर्ने,
(घ) बीमकको व्यवस्थापन खर्चमा नयाँ सीमा निर्धारण गर्ने,
(ङ) बीमकको कुनै जायजेथा बिक्री गरी बीमकको दायित्व पूरा गर्ने,
(च) शाखा बिस्तार गर्न रोक लगाउने वा भइरहेका कुनै वा सबै शाखा गाभ्न वा बन्द गर्न लगाउने,
(छ) बीमकको चुक्ता पूँजी घटाउन लगाउने,
(ज) यस ऐन बमोजिम बीमकले गर्न पाउने कुनै वा सबै प्रकारको बीमा व्यवसाय निश्चित अवधिका लागि गर्न नपाउने गरी रोक लगाउने,
(झ) तोकिए बमोजिमको अवधि भित्र बीमकको सञ्चालक, व्यवस्थापक वा कर्मचारीको सङ्ख्या कटौती गर्न लगाउने वा सञ्चालक समिति हेरफेर वा पुनर्गठन गर्न लगाउने,
(ञ) बीमकका शेयरधनीको हक अधिकार निलम्बन गर्ने वा त्यस्ता शेयरधनीको शेयर हस्तान्तरण रोक्ने वा त्यस्ता शेयरधनीको शेयर अन्य शेयरधनीले वा बीमक आफैंले खरिद (बाइआउट) गर्न लगाउन वा अन्य व्यक्ति वा संस्थालाई बिक्री गर्न लगाउने,
(ट) बीमक सूचीकृत कम्पनीमा दर्ता भएको भए सर्वसाधारणको हितविरुद्ध कुनै काम हुनबाट रोक्न त्यस्तो बीमकको नाम धितोपत्र बजारबाट हटाउन लेखी पठाउने,
(ठ) बीमकलाई वित्तीय र व्यवस्थापकीय रुपमा सक्षम बनाउन प्राधिकरणले मनासिब देखेका अन्य उपयुक्त काम कारबाही गर्ने वा गर्न लगाउने ।
२) उपदफा (१) को खण्ड (झ) बमोजिमको अवधिभित्र बीमकले सञ्चालक, व्यवस्थापक वा कर्मचारी कटौती नगरेमा प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्राधिकरण आफैले त्यस्तो सञ्चालक, व्यवस्थापक वा कर्मचारीलाई तोकिए बमोजिम हटाउन सक्नेछ।
३) उपदफा (१) बमोजिम सुधारका उपाय अपनाउन प्राधिकरणले दिएको समय भित्र बीमकको वित्तीय वा व्यवस्थापकीय स्थितिमा सुधार हुन नसकेमा त्यस्तो बीमकलाई नियन्त्रणमा लिनु नपर्ने कुनै कारण भए सोको प्रमाण सहित आफ्नो स्पष्टीकरण पेश गर्न तीस दिनको सूचना सम्बन्धित बीमकलाई दिनु पर्नेछ।
४) उपदफा (३) बमोजिम दिएको समयभित्र बीमकले पेश गरेको स्पष्टीकरण मनासिब देखिएमा प्राधिकरणले उक्त बीमकलाई अपेक्षित सुधार गर्नका लागि बढीमा छ महिनाको अवधि प्रदान गर्न सक्नेछ।
५) उपदफा (४) बमोजिमको अवधिभित्र समेत बीमकले अपेक्षित सुधार गर्न नसकेमा प्राधिकरणले दफा १०३ बमोजिम एक विशेष व्यवस्थापन समूह गठन गरी सञ्चालक समिति निलम्बन गरी वा नगरी वा अन्य कुनै तरिकाले सञ्चालन तथा व्यवस्थापन नियन्त्रणमा लिनेछ।
बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१३ समस्याग्रस्त बीमक

दफा १०३ः विशेष व्यवस्थापन समूह
१) यस ऐनको दफा १०२ को उपदफा (५) बमोजिम नियन्त्रणमा लिइएको बीमकको सञ्चालन तथा व्यवस्थापनको लागि तोकिए बमोजिम योग्यता पुगेका व्यक्तिहरू मध्येबाट प्राधिकरणले तीन जना व्यक्ति रहेको विशेष व्यवस्थापन समूह गठन गरी सो मार्फत उक्त बीमकको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन सम्बन्धी कार्य अघि बढाउन सक्नेछ।
२) उपदफा (१) बमोजिमको विशेष व्यवस्थापन समूहको कार्यावधि एक वर्षको हुनेछ र औचित्यको आधारमा प्राधिकरणले सो समूहको कार्यावधि बढीमा एक वर्ष थप गर्न वा सो समूहलाई विघटन गर्न सक्नेछ।
३) प्राधिकरणले विशेष व्यवस्थापन समूहका सबै वा कुनै सदस्यको काम सन्तोषजनक नभएमा निजलाई तोकिए बमोजिम पदमुक्त गर्न सक्नेछ।
४) प्राधिकरणले तोकिएको कार्य सम्पन्न नहुँदै विशेष व्यवस्थापन समूहका सदस्यलाई पदमुक्त गरेमा सो स्थानमा बाँकी अवधिका लागि उपदफा (१) बमोजिमको योग्यता पुगेको व्यक्तिलाई नियुक्त गर्न सक्नेछ।
५) विशेष व्यवस्थापन समूहका सदस्य नियुक्ति सम्बन्धी कार्यविधि, पारिश्रमिक, सुविधा तथा अन्य व्यवस्था प्राधिकरणले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ।
बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१३ समस्याग्रस्त बीमक

दफा १०५ः  पदाधिकारी निलम्बन हुने
१) विशेष व्यवस्थापन समूहले बीमकलाई नियन्त्रयणमा लिएको अवधिभर बीमकको सञ्चालक र कार्यकारी प्रमुख स्वतः निलम्बन हुनेछन्‌।
२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि विशेष व्यवस्थापन समूहले उपयुक्त ठानेमा तोकिएको काम गर्नका लागि बीमकको सञ्चालक र कार्यकारी प्रमुखको निलम्बन फुकुवा गरी काममा खटाउन सक्नेछ।
३) उपदफा (२) बमोजिम विशेष व्यवस्थापन समूहले लगाएको काम नगर्ने व्यक्तिलाई विशेष व्यवस्थापन समूहले जुनसुकै बखत पदमुक्त गर्न सक्नेछ।

बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१३ समस्याग्रस्त बीमक

दफा १०६ः  सूचना दिनु पर्ने
१) विशेष व्यवस्थापन समूहले बीमकलाई नियन्त्रणमा लिई कार्य प्रारम्भ गरेको तीन दिनभित्र देहायको विवरण सहितको सूचना सम्बन्धित बीमकको प्रत्येक कार्यालयमा दिनु पर्नेछ:-
(क) सम्बन्धित बीमकलाई नियन्त्रणमा लिई काम सुरू गरेको मिति र समय,
(ख) सम्बन्धित बीमकको मुख्य व्यवस्थापन हेर्ने वा सम्बन्धित अख्तियार प्राप्त व्यक्तिको अख्तियारी तथा जिम्मेवारी खारेज गरिएको व्यहोरा,
(ग) बीमितले बीमा दाबी गर्ने तरिका, समय र स्थान,
(घ) अन्य विभिन्न पक्षहरूले गर्ने विभिन्न दाबीको लागि दाबी गर्ने तरिका, समय र स्थान।
२) उपदफा (१) बमोजिमको सूचना प्रत्येक हप्ता प्रकाशन हुने गरी चार हप्तासम्म कम्तीमा दुई वटा राष्ट्रिय स्तरको दैनिक पत्रिका र आफ्नो वेबसाइट मार्फत समेतमा प्रकाशन गर्नु पर्नेछ।
३) विशेष व्यवस्थापन समूहले नियन्त्रणमा लिएको बीमकको अवस्था, अख्तियार प्राप्त अधिकारी तथा निजको अख्तियारीमा आएको परिवर्तन सम्बन्धी जानकारी प्राधिकरण, नेपाल धितोपत्र बोर्ड तथा कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालयमा लेखी पठाउनु पर्नेछ।

बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१३ समस्याग्रस्त बीमक

दफा १०७ः नयाँ वित्तीय विवरण तयार गर्नु पर्ने
१) विशेष व्यवस्थापन समूहले नियन्त्रणमा लिएको बीमकको वास्तविक स्थिति देखिने गरी तोकिए बमोजिम नयाँ वित्तीय विवरण तयार गर्नु पर्नेछ।
२) उपदफा (१) बमोजिम तयार गरिएको वित्तीय विवरण र सो सम्बन्धी विस्तृत विवरण प्राधिकरण समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ।

बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१३ समस्याग्रस्त बीमक

दफा १०८ः बीमकको अवस्थामा सुधार आएपछिको व्यवस्था
विशेष व्यवस्थापन समूहले नियन्त्रणमा लिइएको बीमकको अवस्थामा सुधार आएको देखिएमा विशेष व्यवस्थापन समूहले देहाय बमोजिमको कारबाही गर्न सक्नेछः-
(क) निलम्बन गरिएको सञ्चालक समितिको निलम्बन फुकुवा गर्न,
(ख) बीमकको व्यवस्थापन बीमकको सञ्चालक समितिलाई हस्तान्तरण गर्न,
(ग) बीमकका शेयरधनी मध्येबाट तत्कालका लागि नयाँ सञ्चालक समिति गठन गरी छ महिनाभित्र साधारण सभा बोलाउन निर्देशन दिन,
(घ) बीमकको साधारण सभा बोलाई नयाँ सञ्चालक समिति गठन गर्न।

बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१३ समस्याग्रस्त बीमक

दफा १०९ः बीमकको अवस्थामा सुधार नआएमा गरिने व्यवस्था
यस ऐन बमोजिम नियन्त्रणमा लिइएको बीमकको अवस्थामा सुधार हुन नआएमा विशेष व्यवस्थापन समूहले देहाय बमोजिमको कार्य गर्न सक्नेछः-
(क) जफत गरिएको शेयर तोकिएको अवधिभित्र लिलाम बढाबढमा बिक्री गरी हस्तान्तरण गर्न,
(ख) त्यस्तो बीमकलाई अर्को बीमकसँग निर्धारित समयभित्र गाभ्न प्राधिकरण समक्ष सिफारिस गर्न,
(ग) त्यस्तो बीमकको बीमा व्यवसाय अर्को बीमकमा हस्तान्तरण गराई उक्त बीमकको इजाजतपत्र खारेज गर्न प्राधिकरण समक्ष सिफारिस गर्न,
(घ) दफा ११० बमोजिम बीमकको स्थिति सुधार गर्न प्राधिकरण समक्ष सिफारिस गर्न,
(ङ) त्यस्तो बीमकको दामासाही सम्बन्धी प्रक्रिया प्रारम्भ गर्न प्राधिकरण समक्ष सिफारिस गर्न।
बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१३ समस्याग्रस्त बीमक

दफा ११०ः बीमकको वित्तीय स्थिति सुधारको लागि सिफारिस गर्न सक्ने
१) दफा १०२ बमोजिम नियन्त्रणमा लिइएको कुनै बीमकको वित्तीय स्थितिमा सुधार नआएको कारणबाट दफा १०९ को खण्ड (क), (ख), (ग) वा (घ) बमोजिमको कारबाही प्रक्रिया अघि बढाउँदा समग्र बीमा क्षेत्रमा नकारात्मक असर पर्ने सम्भावना देखिएमा विशेष व्यवस्थापन समूहले सोही व्यहोरा उल्लेख गरी सो अवस्था सिर्जना हुन नदिनको लागि त्यस्तो बीमकको सम्पत्ति तथा दायित्वको अवस्था समेत समावेश गरी तयार पारिएको प्रतिवेदन प्राधिकरण समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ।
२) उपदफा (१) बमोजिम प्राप्त प्रतिवेदन जाँचबुझ गर्दा त्यस्तो बीमकको व्यवस्थापन वा फरफारक गर्दा समग्र बीमा क्षेत्रमा नकारात्मक असर पर्ने यकिन हुन आएमा र नेपाल सरकारले त्यस्तो बीमकमा लगानी गर्दा उक्त बीमकको वित्तीय स्थितिमा सुधार हुने देखिएमा प्राधिकरणले सोही निश्कर्ष सहितको राय मन्त्रालय समक्ष सिफारिस गर्न सक्नेछ।
३) उपदफा (२) बमोजिमको सिफारिस प्राप्त भएमा मन्त्रालयले त्यस्तो बीमकको शेयर स्वामित्वमा लगानी गरी उक्त बीमकको वित्तीय स्थितिमा सुधार गर्न सक्नेछ।
४) उपदफा (३) बमोजिम बीमकको वित्तीय स्थितिमा सुधार भएपछि पाँच वर्षभित्र बोलकबोलको माध्यमबाट मन्त्रालयले आफ्नो शेयर स्वामित्वको लगानी बिक्री गर्न सक्नेछ।

बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१३ समस्याग्रस्त बीमक

दफा १११ः बीमकको विशेष व्यवस्थापन सम्बन्धी अन्य व्यवस्था
१) विशेष व्यवस्थापन समूहको काम कारबाहीमा कसैले बाधा अवरोध वा हस्तक्षेप गर्नु गराउनु हुँदैन।
२) उपदफा (१) विपरीत कसैले कुनै कार्य गरे वा गराएमा विशेष व्यवस्थापन समूहले सम्बन्धित प्रशासन वा प्रहरीलाई आवश्यक सहयोगको लागि अनुरोध गर्न सक्नेछ।
३) उपदफा (२) बमोजिम अनुरोध भएमा सम्बन्धित निकायले त्यस्तो बीमकको कार्यालय, सम्पत्ति, अभिलेख, बहीखाता र सूचना प्रविधि प्रणाली माथि विशेष व्यवस्थापन समूहले सहजरूपमा नियन्त्रण गरी काम गर्न सक्ने गरी आवश्यक सुरक्षाको व्यवस्था मिलाउनु पर्नेछ।
४) यस परिच्छेद बमोजिम विशेष व्यवस्थापन समूह वा प्राधिकरणले गरेको काम कारबाहीबाट मर्का पर्ने पक्षले क्षतिपूर्तिको लागि विशेष व्यवस्थापन समूहले प्राधिकरणमा प्रतिवेदन पेश गरेको वा कुनै कारणले विशेष व्यवस्थापन समूह विघटन भएकोमा विघटन भएको मितिले साठी दिनभित्र उच्च अदालत समक्ष निवेदन दिन सक्नेछ।
५) उच्च अदालतले देहायको अवस्थामा मर्का पर्ने पक्षलाई मनासिब माफिकको आर्थिक क्षतिपूर्ति भराई दिन सक्नेछः-
(क) नियन्त्रणमा लिइएको बीमकको व्यवस्थापनको क्रममा अधिकार क्षेत्र नाघी गरेको कुनै काम कारबाही भएकोमा,
(ख) यस ऐन बमोजिम फरफारकको प्रक्रिया पूरा नगरेकोमा,
(ग) नियन्त्रणमा लिइएको बीमकको व्यवस्थापनको कारबाही गर्दा पर्याप्त आधार र कारण बिना गरेकोमा।
६) विशेष व्यवस्थापन समूहले यस ऐन बमोजिम आफूलाई प्राप्त अधिकारको प्रयोग गर्दा पारदर्शी एवं न्यायोचित तवरले सम्बन्धित बीमित तथा अन्य सम्बन्धित पक्षको हित हुने गरी गर्नु पर्नेछ।
७) प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्राधिकरणले नियन्त्रणमा लिएको बीमकको व्यवस्थापनको प्रक्रियालाई सहयोग पुग्ने गरी प्राधिकरण वा विशेष व्यवस्थापन समूहको निर्णय कार्यान्वयन गर्ने सिलसिलामा सम्बन्धित बीमकका सञ्चालक तथा पदाधिकारीले गरेको कुनै कार्यका विरुद्धमा कुनै बीमित, शेयरधनी वा साहूले कुनै किसिमको मुद्दा मामिला गर्न पाउने छैन।
बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१३ समस्याग्रस्त बीमक

दफा ११२ः अन्तिम प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्ने
विशेष व्यवस्थापन समूहले आफूले नियन्त्रणमा लिएको बीमकको सम्बन्धमा यस ऐन बमोजिम गर्नु पर्ने कार्य सम्पन्न गरेको, आफ्नो कार्यावधि समाप्त भएको वा कुनै कारणले सो समूह विघटन भएकोमा त्यसरी कार्य सम्पन्न गरेको, कार्यावधि समाप्त भएको वा विघटन भएको मितिले तीस दिनभित्र आफूले सम्पन्न गरेको काम कारबाहीको सम्बन्धमा तोकिए बमोजिमको विवरण समावेश गरी तयार गरिएको अन्तिम प्रतिवेदन प्राधिकरण समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ।

बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१४  बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण तथा बीमक गाभ्ने वा गाभिने व्यवस्था

दफा ११३ः बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण गर्न सक्ने
१) कुनै बीमकले आफूले गर्दै आएको बीमा व्यवसायहरू मध्ये सबै वा केही बीमा व्यवसायको प्रकार (पोर्टफोलियो) प्राधिकरणको स्वीकृति लिई सोही किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने अर्को बीमकलाई हस्तान्तरण गर्न सक्नेछ।
२) उपदफा (१) बमोजिम कुनै बीमकले बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण गरी लिन वा दिन चाहेमा सम्बन्धित बीमकले आ-आफ्नो साधारण सभाबाट सो सम्बन्धी विशेष प्रस्ताव पारित गरी एक आपसमा सम्झौता गरी तोकिए बमोजिमको कागजात सहित प्राधिकरणमा संयुक्त निवेदन दिनु पर्नेछ।
३) उपदफा (२) बमोजिम प्राप्त निवेदन जाँचबुझ गर्दा निवेदकसँग थप कुनै कुरा बुझ्नु पर्ने भए सो समेत बुझी बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण गर्न मनासिब देखिएमा प्राधिकरणले सम्झौता बमोजिम बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण गर्न तोकिए बमोजिम स्वीकृति प्रदान गर्न सक्नेछ।
४) उपदफा (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण गर्दा बीमितको अहित वा हानि नोक्सानी हुने, बीमा व्यवसायमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा बढ्न सक्ने वा कुनै बीमकको एकाधिकार वा नियन्त्रित व्यापारिक अभ्यास कायम हुन सक्ने सम्भावना देखिएमा प्राधिकरणले बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण गरी लिन वा दिन स्वीकृति प्रदान गर्ने छैन।
५) उपदफा (३) बमोजिम बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण गर्न स्वीकृति लिई बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण गरेपछि त्यस्तो व्यवसायको सम्पत्ति तथा दायित्व बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण गरी लिने बीमकमा सर्नेछ।
६) बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ।
बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१४  बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण तथा बीमक गाभ्ने वा गाभिने व्यवस्था

दफा ११४ः बीमक गाभ्न वा गाभिन सक्ने
१) एकै किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने बीमकहरु प्राधिकरणको स्वीकृति लिई प्रचलित कानून बमोजिम एक आपसमा गाभ्न वा गाभिन सक्नेछन्‌।
२) उपदफा (१) बमोजिम गाभ्ने वा गाभिने कारबाही चलाउनु अघि तोकिएबमोजिमको कागजात सहित गाभ्ने र गाभिने दुवै बीमकले स्वीकृतिको लागि प्राधिकरण समक्ष संयुक्त निवेदन दिनु पर्नेछ।
३) उपदफा (२) बमोजिम प्राप्त निवेदन जाँचबुझ गर्दा बीमक गाभ्न वा गाभिन मनासिब देखिएमा सो सम्बन्धी कारबाही प्रारम्भ गर्न प्राधिकरणले सैद्धान्तिक स्वीकृति दिनेछ।
४) उपदफा (३) बमोजिम सैद्धान्तिक स्वीकृति प्राप्त गरेपछि आपसमा गाभ्ने वा गाभिने बीमकले आ-आफ्नो कम्पनीको सम्पत्ति, दायित्व र व्यवसायको मूल्याङ्कन गर्न बीमकको लेखापरीक्षक हुन योग्यता पुगेको व्यक्तिलाई मूल्याङ्कनकर्ता नियुक्त गरी तोकिए बमोजिम मूल्याङ्कन गराई सो विवरण सहित प्राधिकरण समक्ष निवेदन पेश गर्नु पर्नेछ।
५) उपदफा (४) बमोजिम निवेदन प्राप्त भएमा प्राधिकरणले आवश्यक जाँचबुझ गरी निवेदकसँग कुनै थप कुरा बुझ्नु पर्ने भए सो समेत बुझ्दा निवेदक बीमकलाई एक आपसमा गाभ्नु वा गाभिन मनासिब हुने देखिएमा गाभ्न वा गाभिन स्वीकृति प्रदान गर्न सक्नेछ।
तर बीमकहरु एक आपसमा गाभ्दा वा गाभिँदा बीमितलाई अहित वा हानि नोक्सानी हुने, बीमा व्यवसायमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा बढ्ने वा कुनै बीमकको एकाधिकार कायम हुने वा नियन्त्रित व्यापारिक अभ्यास कायम हुनसक्ने सम्भावना देखिएमा प्राधिकरणले त्यस्तो बीमकलाई एक आपसमा गाभ्न वा गाभिन स्वीकृति दिने छैन।
६) बीमक एक आपसमा गाभ्ने वा गाभिने सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ।

बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१४  बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण तथा बीमक गाभ्ने वा गाभिने व्यवस्था

दफा ११५ः प्राधिकरणले गाभ्न वा गाभिन निर्देशन दिन सक्ने
१) देहायको अवस्थामा प्राधिकरणले अवधि तोकी कुनै बीमकलाई अर्को बीमकसँग गाभ्न वा गाभिन निर्देशन दिन सक्नेछः-
(क)बीमक दफा १०९ को खण्ड (ख) बमोजिम विशेष व्यवस्थापन समूहले कुनै बीमकलाई गाभ्न प्राधिकरण समक्ष सिफारिस गरेमा, वा
(ख) बीमकको सञ्चालक वा संस्थापकको अर्को बीमकमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा वित्तीय, व्यावसायिक वा निजी स्वार्थ भएमा |
२) उपदफा (१) बमोजिम निर्देशन दिएकोमा प्राधिकरणले तोकेको अवधिभित्र त्यस्तो बीमकले गाभिने प्रस्ताव प्राधिकरण समक्ष स्वीकृतिका लागि पेश गर्नु पर्नेछ र प्राधिकरणबाट स्वीकृति प्राप्त भएपछि त्यस्तो बीमक अर्को बीमकसँग गाभिनेछ।
बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१४  बीमा व्यवसाय हस्तान्तरण तथा बीमक गाभ्ने वा गाभिने व्यवस्था

दफा ११६ः बीमकले अर्को बीमक प्राप्ति गर्न सक्ने
१) कुनै बीमकले उस्तै किसिमको बीमा व्यवसाय गर्ने अर्को बीमकलाई प्राप्ति (एक्विजिसन) गर्न सक्नेछ ।
२) उपदफा (१) बमोजिम एक बीमकले अर्को बीमकलाई प्राप्ति गर्न चाहेमा दुबै बीमकले आ-आफ्नो साधारण सभाबाट सो सम्बन्धी विशेष प्रस्ताव पारित गरी प्राधिकरण समक्ष सैद्धान्तिक सहमतिका लागि संयुक्त निवेदन दिनु पर्नेछ।
३) उपदफा (२) बमोजिम प्राप्त निवेदन जाँचबुझ गर्दा सैद्धान्तिक सहमति दिन उपयुक्त देखिएमा प्राधिकरणले देहायको आधारमा सैद्धान्तिक सहमति प्रदान गर्न सक्नेछः-
(क) अल्पकालीन वा दीर्घकालीन दायित्व पूरा गर्नको लागि लक्षित बीमक असमर्थ भई अर्को बीमकले प्राप्ति गर्नु मनासिब देखिएमा,
(ख) दफा ३६ बमोजिमको चुक्ता पूँजी कायम गर्न वा यस ऐन बमोजिम कायम गर्नु पर्ने कोष कायम गर्न लक्षित बीमक असमर्थ भई अर्को बीमकले प्राप्ति गर्नु मनासिब भएमा,
(ग) लक्षित बीमकले निर्धारित अवधिभित्र सर्वसाधारणलाई शेयर जारी गर्न नसकेमा ।
४) उपदफा (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि एक बीमकले अर्को बीमकलाई प्राप्ति गर्दा बीमितलाई अहित वा हानि नोक्सानी हुने, बीमा व्यवसायमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा बढ्ने वा कुनै बीमकको एकाधिकार कायम हुने वा नियन्त्रित अभ्यास कायम हुन सक्ने सम्भावना देखिएमा प्राधिकरणले त्यस्तो बीमकलाई प्राप्ति गर्न स्वीकृति दिने छैन।
५) उपदफा (३) बमोजिम प्राधिकरणबाट सैद्धान्तिक सहमति प्राप्त भएमा प्राप्ति गर्ने बीमकले बीमकको लेखापरीक्षक हुन योग्यता पुगेका व्यक्तिहरू मध्येबाट देहायका विषयमा अध्ययन गरी प्रतिवेदन पेश गर्न मूल्याड्डनकर्ता नियुक्ति गर्नु पर्नेछ:-
(क) प्राप्ति गर्ने र लक्षित बीमकको सम्पत्ति, दायित्व र व्यवसायको मूल्याङ्कन सहित समग्र आर्थिक स्थिति,
(ख) प्राप्ति गर्ने बीमकले लक्षित बीमक प्राप्ति गर्दा बीमा प्रणालीमा हुन सक्ने प्रभावको सामान्य प्रक्षेपण र प्राप्ति गर्ने बीमकको व्यावसायिक योजना,
(ग) प्राप्ति पश्चातको लक्षित बीमकका कर्मचारीको व्यवस्थापन,
(घ) प्राप्ति पश्चातको लक्षित बीमकको अल्पकालीन र दीर्घकालीन दायित्वको व्यवस्थापन,
(ङ) तोकिए बमोजिमको अन्य विवरण ।
६) उपदफा (५) बमोजिम नियुक्त मूल्याङ्कनकर्ताले आफूले तयार गरेको अध्ययन प्रतिवेदनको एक प्रति प्राधिकरण र प्राप्ति गर्ने बीमक समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ।
७) उपदफा (६) बमोजिमको प्रतिवेदनबाट लक्षित बीमकलाई प्राप्ति गर्न उपयुक्त हुने देखिएमा प्राधिकरणले त्यस्तो बीमक प्राप्ति (एक्विजिसन) गर्नको लागि स्वीकृति प्रदान गर्नेछ।
८) उपदफा (७) बमोजिम स्वीकृति प्राप्त भएपछि लक्षित बीमकको सम्पत्ति र दायित्व व्यवस्थापन सम्बन्धमा दुबै बीमकले आपसी सम्झौता गरी प्राप्ति गर्ने बीमकले लक्षित बीमकको तोकिए बमोजिम सङ्ख्याका संस्थापक शेयर वा अन्य शेयर खरिद गर्नु पर्नेछ।
९) बीमकको प्राप्ति (एक्विजिशन) सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ।

बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१५ बीमा कम्पनीको दामासाही

दफा ११७ः बीमकको खारेजी
१) प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै पनि बीमकको खारेजी हुने छैन।
२) कुनै बीमक खारेज हुन चाहेमा साधारण सभाबाट निर्णय गराई स्वेच्छिक खारेजीको कार्ययोजना सहित प्राधिकरण समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ।
३) उपदफा (२) बमोजिम कुनै बीमकको निवेदन प्राप्त भएमा प्राधिकरणले आवश्यक जाँचबुझ गरी त्यस्तो बीमकले आफ्नो दायित्व पूर्ण रुपमा भुक्तानी गर्न सक्षम छ भन्ने कुरामा विश्वस्त भएमा आवश्यक शर्त तोकी बीमकलाई खारेजीको लागि कारबाही अगाडि बढाउन स्वीकृति दिन सक्नेछ।
बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१५ बीमा कम्पनीको दामासाही

दफा ११८ः बीमक खारेजी सम्बन्धी शर्तहरु
१) प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि दफा ११७ बमोजिम बीमकको खारेजीका लागि प्राधिकरणबाट स्वीकृति प्राप्त भएमा सो मिति देखि खारेजीको प्रक्रिया प्रारम्भ भएको मानिनेछ।
२) बीमकको खारेजी गर्दा देहाय बमोजिम गर्नु पर्नेछः-
(क) प्राधिकरणबाट स्वीकृति प्राप्त भएको पैंतीस दिनभित्र बीमक खारेजीको प्रक्रियामा रहेको सूचना दुई वटा राष्ट्रिय स्तरको दैनिक पत्रिकामा कम्तीमा दुई पटक र प्राधिकरणको वेबसाइट मार्फत प्रकाशन गर्नु पर्ने,
(ख) बीमक खारेजीको प्रक्रियामा रहेको सूचना सम्पूर्ण बीमित, साहू वा सरोकारवाला व्यक्ति र कम्पनी रजिष्ट्रार कार्यालयलाई पैंतीस दिनभित्र दिनु पर्ने,
(ग) बीमकले बीमालेख अन्तर्गत बीमितलाई भुक्तानी गर्नु पर्ने रकम, साहलाई चुक्ता गर्नुपर्ने त्रष्धण रकम र पूरा गर्नुपर्ने अन्य दायित्व प्राधिकरणले तोकेको अवधिभित्र पूरा गर्नु पर्ने,
(घ) खण्ड (ग) बमोजिम बीमितलाई भुक्तानी गर्नुपर्ने रकम बीमालेख बमोजिम भुक्तानी गर्न परिपक्व भई नसकेको अवस्थामा समेत प्राधिकरणले निर्धारण गरेको अवधिको अन्तिम दिन त्यस्तो भुक्तानी गर्नु पर्ने रकम स्वत: परिपक्व भएको मानिने,
(ङ) खण्ड (ग) बमोजिम भुक्तानी वा दायित्व पूरा गर्दा कुनै बीमित, साहू वा सरोकारवाला व्यक्तिले भुक्तानी लिन नआएको वा भुक्तानी गर्न कारणबस नसकेमा प्राधिकरणले निर्धारण गरेको शर्त बमोजिम दायित्व पूरा गर्नु पर्ने बराबरको रकम छुट्टै खातामा रहने गरी प्राधिकरणले तोकेको बैंकमा जम्मा गर्नुपर्ने,
(च) प्राधिकरणबाट स्वीकृति प्राप्त भएपछि बीमकले खारेजीका लागि अत्यावश्यक हुने बाहेक कुनै दायित्व सिर्जना हुने वा अधिकार प्रयोग गर्ने काम गर्न नहुने।
३) प्राधिकरणले बीमकको खारेजीको प्रक्रिया पूरा भएको मितिदेखि इजातपत्र स्वतः रद्द हुनेछ।
४) बीमकको खारेजीका सम्बन्धमा प्राधिकरणले आवश्यक निर्देशिका बनाई लागू गर्न सक्नेछ।

बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१५ बीमा कम्पनीको दामासाही

दफा ११९ः प्राधिकरणले दामासाहीको कारबाही प्रारम्भ गर्न सक्ने
यस ऐन वा प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायका अवस्थामा सो कुरा पुष्टि गर्ने पर्याप्त आधार सहित प्राधिकरणले कुनै बीमकको दामासाहीको कारबाही प्रारम्भ गर्न प्रक्रिया अगाडि बढाउन सक्नेछः-
(क) लगातार तीन आर्थिक वर्षसम्म बीमकको दायित्व त्यसको सम्पत्तिभन्दा बढी भएमा,
(ख) भुक्तानी अवधि पूरा भइसकेको वा तत्काल भुक्तानी गर्नु पर्ने दायित्व तोकिएको अवधिसम्म पूरा गर्न नसकेमा,
(ग) दफा १०९ को खण्ड (ङ) बमोजिम दामासाहीको प्रक्रिया प्रारम्भ गर्ने निर्णय भएमा,
(घ) बीमक, यसका सञ्चालक वा कार्यकारी प्रमुखबाट बीमितको हक हित विरुद्ध काम गरेको पाइएको र त्यसको सुधारको लागि प्राधिकरणबाट भएका निर्देशन पटक पटक उल्लङ्घन भएको देखिएमा,
(ङ) लगातार तीन वर्षसम्म बीमकको पूँजीकोष ऋणात्मक भएमा,
(च) उपदफा १३७ बमोजिम बीमकको इजाजतपत्र रद्द भएमा,
(छ) दफा ११७ बमोजिम खारेजीको लागि बीमकले निवेदन दिएमा ।

बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१५ बीमा कम्पनीको दामासाही

दफा १२०ः लिक्विडेटरको नियुक्ति
१) दफा ११९ बमोजिम प्राधिकरणले कारबाही अगाडि बढाउन लिक्विडेटर नियुक्त गरी सोको सूचना दुई वटा राष्ट्रिय स्तरको दैनिक पत्रिकामा कम्तीमा दुई पटक र प्राधिकरणको वेबसाइटमा समेत प्रकाशन गर्नु पर्नेछ।
२) उपदफा (१) बमोजिम प्राधिकरणले लिक्विडेटर नियुक्त गरेपछि बीमकले सञ्चालन गरेको सम्पूर्ण बीमा व्यवसाय स्वतः स्थगन हुनेछ।
बीमा ऐन २०७९

परिच्छेद-१५ बीमा कम्पनीको दामासाही

दफा १२१ः बीमक खारेज हुँदा दायित्वको भुक्तानीमा प्राथमिकता
प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै बीमकको खारेजी हुँदा वा दामासाहीमा पर्दा दायित्वको भुक्तानी देहायको प्राथमिकताको आधारमा गर्नु पर्नेछ:-
(क)बीमक खारेजी वा दामासाहीको प्रक्रियामा लागेको खर्च,
(ख)बीमितलाई भुक्तानी गर्नु पर्ने वा भुक्तानी गर्न बाँकी रकम,
(ग) प्रचलित कानून बमोजिम नेपाल सरकारलाई बुझाउनु पर्ने कर, दस्तुर र शुल्क,
(घ) प्राधिकरणलाई बुझाउनु पर्ने नियमन शुल्कको रकम,
(ङ) बीमा मध्यस्थकर्ताले पाउने पारिश्रमिक वा कमिशन,
(च) अन्य बीमकलाई भुक्तानी गर्न बाँकी बीमा बापतको रकम,
(छ) कर्मचारीलाई भुक्तानी दिन बाँकी तलब, भत्ता, सञ्चय कोष, उपदान र अन्यरकम,
(ज) बीमकले व्यहोर्नु पर्ने अन्य दायित्व,
(झ) बीमकले भुक्तानी गर्नु पर्ने वा पूरा गर्नुपर्ने अन्य कुनै दायित्व,
(ञ) शेयरधनीले पाउने रकम।