chhatramani/Nepal-Legal-Text-Corpus-44laws huggingface dataset:
Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 11 Offences, Punishment and Proceedings

Section 101: Procedures for Pecuniary Penalty and Punishment
1) While imposing a pecuniary penalty or punishment pursuant to Sections 99 and 100, the Bank shall have to follow the following procedures:
(a) Prior to imposing a pecuniary penalty or punishment, the Bank shall issue a written notice to the accused institutions or people stipulating the following matters to submit their reply within fifteen days, on the proposed fine or punishment:
(1) Nature of the offence,
(2) The amount of fine or proposed punishment that may be imposed on the basis of the nature of the offence, and
(3) Summary of the facts related to the offence.
(b) The institution or person accused pursuant to Clause
(a) should submit written replies within fifteen days, accepting or denying the charges.
(c) In case the denial of the charge by the accused institution or person is found to be satisfactory, the Bank may change, limit or dismiss such charge.
(d) In case the accused institution or person accepts the charge or does not give satisfactory replies, the Bank shall impose such fine or punishment.
(e) The Bank may issue an order to deduct the amount of fine imposed pursuant to Clause (d) from the accounts of the concerned commercial bank or financial institution maintained at the Bank.
2) The cash fine to be recovered by the Bank pursuant to Clause (e) of sub-section (1) shall be deposited in the general reserve fund.
3) Notwithstanding anything contained in sub-section (1), there is no need to follow such a procedure while imposing punishment under Clauses (a), (b), (c) or (d) of sub-section (1) and Clauses (a) and (b) of sub-section (2) of Section 100.

Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 11 Offences, Punishment and Proceedings

Section 102: Filing Appeals
The commercial bank or financial institution, or the director, official, or employee thereof, not satisfied with the punishment imposed by the Bank under Sections 99 and 100 may, within thirty-five days from the date of the punishment, file an appeal at the High Court.

Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 103: …….
*……
* Repealed by the Payment and Settlement Act, 2075.

Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 104: Collection of Data
1) The Bank shall, in order to achieve its objectives or carry out its functions, collect data necessary for its operations from itself, the Government of Nepal, or other relevant agencies. For this purpose, the Bank may seek help from authorised people, institutions, organisations, and international associations.
2) The Bank may make necessary provisions for coordination and reformation in the system of collection, storing and distribution of data relating to its area of competence.
Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 105: Trust Accounts
The Bank may, for special purposes, open and operate a separate account in the form of a trust account. The amount collected in such an account shall not be used for any other purpose. The property in such accounts shall be used only for the purpose of fulfilling the liabilities of such accounts, and the Bank shall not be allowed to use the amount or property in other accounts for fulfilling such liabilities.

Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 106: Actions not to be Invalid
None of the actions taken by the Bank or the Board shall be invalid merely for the reason that there was irregularity in the appointment of the Governor, Deputy Governor or Director or in the form of the Board or simply on the ground that the office of the Governor, Deputy Governor or Director has remained vacant.

Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 106A: Not to Work in Commercial Bank or Financial Institution
*1) The person who has become a Governor must not work in any commercial bank or financial institution by remaining in any status.
2) Deputy Governor and Executive Director of the Bank must not work in any commercial bank or financial institution by remaining in any status until three years from the date of acquittal or retirement from his/her post and the staff of officer level of the Bank must not work until two years from the date of acquittal or retirement from his/her post.
Provided that, after the deadline fixed in this Sub-Section expires, the Deputy Governor, Executive Director or Officer concerned shall have to obtain prior approval of the Bank for the sake of working in any commercial bank or financial institution by remaining in any status.
3) Notwithstanding whatever matter has been written in sub-sections (1) and (2), this provision shall not be applied to the post in which the Government of Nepal makes an appointment.
* Added By the Second Amendment.

Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 106B: Expert Service to be Provided
If the Government of Nepal requests, the Bank shall have to provide the service of an expert possessed by it.

Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 106C: Government of Nepal May Give Directives
1) The Government of Nepal may give directives to the Bank regarding currency, banking and finance.
2) To abide by the directives given as per sub-section (1) shall be the duty of the Bank.
Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 107: No Responsibility for Acts Done in Good Faith
1) The Governor, Deputy Governor, Director or staff of the Bank or Special Administration Team shall not be personally or collectively liable for any act done in good faith under this Act and under the Regulations or bylaws or under an order or directive issued thereunder.
Provided that for any act done knowingly or with mala fide intention, they shall be personally liable.
2) In case a lawsuit of any type has been filed against the Governor, the Deputy Governor, Director or any official of the Bank with regard to any loss sustained or to be sustained because of any act done or attempted to do in good faith pursuant to this Act or under the Regulations or Bylaws framed thereunder or an order or directive issued thereunder, the Bank shall bear expenses incurred therefor.
Provided that the Bank shall not bear the expenses incurred for the lawsuit filed against any act done knowingly or with mala fide intention.

Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 108: Oath of Office
1) Before assuming their office, the Governor and Director before the chief justice of the Supreme Court or justice prescribed by him/her and the Deputy Governor before the Governor, shall take an oath of office and secrecy as determined in the schedule.
2) Any employee or advisor appointed for the first time in the bank should take an oath of office and secrecy as prescribed before resuming their post.

Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 109: This Act to be Applicable
Notwithstanding anything contained in the prevailing laws, the provisions contained in this Act shall prevail.
Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 110: Power to Frame Rules and Bylaws
1) In order to implement the objectives of this Act, the Bank shall, having obtained approval of the Government of Nepal, frame necessary Rules on the following matters:
(a)
Foreign
Exchange Transaction,
(b) Refund of the burnt, torn, defaced or mutilated banknotes and coins,
(c) Transaction of business between the Government of Nepal and the Bank,
(d) Other necessary matters which the bank thinks necessary to implement the objective of this Act.
2) In order to implement the objectives of this Act, the Board may frame byelaws on the following matters:
(a) The venue and time of the meeting of the Board and procedures relating thereto,
(b) Formation of sub-committees by the Board as per necessity and procedures of such sub-committees,
(c) Appointment, promotion, transfer, dismissal, remuneration and facilities, pension, gratuity, provident fund, leave, conduct and discipline and terms and conditions of service of the employees of the Bank,
(d) Delegation of authority by the Board to the Governor, by the Governor to the Deputy Governor or other employees of the Bank,
(e) The terms and conditions for the lease agreements to be concluded on behalf of the Bank,
(f) The use of the seal of the Bank,
(g) The accounts, ledger, registrars, books and other records and documents to be maintained by the Bank and the format thereof,
(h) Internal auditing and inspection of the Bank,
(i) Supervision of commercial banks and financial institutions,
(j) The particulars to be submitted by commercial banks and financial institutions,
(k) Cash deposit of the Bank or responsibility for the cash,
(l) The case to be filed on behalf of the Bank or the operation of other transactions of business,
(m) Credit control,
(n) The Bank’s system of expenditure,
(n1) Regarding merging the commercial bank and financial institution, or merging with one another.
(n2) Regarding quick reformative action of commercial banks and financial institutions,
(n3) Regarding credit information.
(n4) Regarding payment and account settlement.
(n5) Regarding carrying out clearing and settlement.
(n6) Regarding the license to be issued by the Bank.
(o) Other necessary subjects, which are necessary to implement the objective of this Act.
3) Except for the subject matters referred to in sub-sections (1) and (2), the Governor shall issue the order, direction, procedures, and guidelines to be issued under this Act.
4) The Bank shall forward, for the information of the Government of Nepal, the bylaw framed under sub-section (2) and the order or directive issued under sub-section (3).
5) The Bank shall publish and transmit the bylaw framed under sub-section (2) or an order or directive issued under sub-section (3).

Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 111: Guidelines to be Framed and Implemented
The Bank may, in order to fulfil the objectives of the Act, frame and implement necessary guidelines from time to time, subject to this Act, or Regulations or Bylaws framed under this Act.
Nepal Rastra Bank Act, 2058

Chapter 12 Miscellaneous

Section 112: Repeal and Saving
1) The following Acts have been repealed:
(a) The Nepal Rastra Bank Act, 2012 (1955),
(b) The Currencies Act, 2040 (1983).
2) All acts and activities carried out in accordance with the Acts repealed under sub-section (1) shall be deemed to have been carried out in accordance with this Act.
Note:-
Section 7 of the Nepal Rastra Bank (First Amendment) Act, 2063 reads as follows:
Consequences of the Nepal Rastra Bank (First Amendment) Ordinance becoming inoperative:
If the Nepal Rastra Bank (First Amendment) Ordinance, 2062 becomes inoperative, the inactivity,
(a) shall not revive anything that was not in force or in force at the time the Ordinance became inoperative,
(b) shall not affect anything that was in force or in force under that Ordinance or any act done or suffered before the due process thereof,
(c) shall not affect any right, facility, duty or liability received, acquired or suffered under that Ordinance,
(d) shall not affect any punishment or forfeiture imposed under that Ordinance,
(e) shall not affect any action or remedy taken in relation to any such right, facility, duty or liability or punishment as mentioned above, and any such legal action or remedy may be commenced, continued or enforced as if the said Ordinance were in force.
Words transformed by the Certain Nepal Laws Amendment Act, 2063:
Instead of “Shri 5’s Government”, “Government of Nepal”.
Words transformed by the Certain Nepal Laws Amendment, Adjustment and Repeal Act, 2074: “Schedule-1 of the Government Cases Act, 2049” instead of “Schedule-1 of the National Criminal Procedure (Code) Act, 2074”.
Repeal and Defence:
(1) The Ordinance to Amend Certain Nepal Acts Relating to Cooperatives, 2081, is repealed.
(2) The acts and actions taken pursuant to the Ordinance to Amend Certain Nepal Acts Relating to Cooperatives, 2081, shall be deemed to have been taken pursuant to this Act.
(3) The National Cooperative Development Board Act, 2049, is repealed.
(4) The acts and actions taken pursuant to the National Cooperative Development Board Act, 2049, shall be deemed to have been taken pursuant to this Act.
(5) The assets, liabilities and employees of the National Cooperative Development Board, including movable and immovable properties, as referred to in sub-section (4), shall automatically be transferred to the Authority.
(6) The members of the National Cooperative Development Board who are in office at the time of the commencement of this Section shall automatically be relieved of their posts after the commencement of this Section.
(7) The employees referred to in sub-section (5) may be adjusted to the same level and post of the Authority as prescribed and may be granted voluntary leave by providing the prescribed facilities.
नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

प्रस्तावना
केन्द्रीय बैङ्कको कार्य गर्न नेपाल राष्ट्र बैङ्कको स्थापना गर्न बनेको ऐन
प्रस्तावनाः नेपालको अर्थतन्त्रको
1
दिगो विकासमा सहयोग पुग्ने गरी मूल्य र शोधनान्तर स्थिरता तथा समग्र वित्तीय क्षेत्रको स्थायित्व कायम गर्नको लागि
केन्द्रीय बैङ्कको रूपमा नेपाल राष्ट्र बैङ्कको स्थापना गर्न वाञ्छनीय भएकोले,
श्री ५ महाराजाधिराज ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाहदेवको पहिलो वर्षमा संसदले यो ऐन बनाएको छ।
1 दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित ।

नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद-१ प्रारम्भिक

दफा १: संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ
१) यस ऐनको नाम २०५८ रहेको छ।
२) यो ऐन तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ।
नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद २ स्थापना उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा ३: बैङ्कको स्थापना
१) केन्द्रीय बैङ्कको कार्य गर्न नेपाल राष्ट्र बैङ्क नामको एउटा केन्द्रीय बैङ्क स्थापना हुनेछ।
२) नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन, २०१२ अन्तर्गत स्थापना भएको नेपाल राष्ट्र बैङ्क यसै ऐन अन्तर्गत स्थापना भएको मानिनेछ ।
३) बैङ्क अविच्छिन्न उत्तराधिकारवाला एक संस्था हुनेछ ।
४) बैङ्कको काम कारबाहीको निमित्त एउटा छुट्टै छाप हुनेछ ।
५) बैङ्कले यस ऐनको अधीनमा रही चल, अचल सम्पत्ति प्राप्त गर्न, उपभोग गर्न, राख, बेच बिखन गर्न र यस्तै अन्य किसिमले व्यवस्था गर्न सक्नेछ ।
६) बैङ्कले आफ्नो नामबाट नालिस उजुर गर्न र बैङ्क उपर पनि सोही नामबाट नालिस उजुर लाग्न सक्नेछ।
७) बैङ्कको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौंमा रहनेछ र बैङ्कले आवश्यकता अनुसार नेपाल
1
भित्र वा बाहिर जुनसुकै ठाउँमा शाखा, उपशाखा तथा अन्य कार्यालयहरु खोल्न र एजेण्ट वा प्रतिनिधि नियुक्त गर्न सक्नेछ ।
1
गणतन्त्र सुदृढीकरण तथा केही नेपाल कानुन संशोधन गर्ने ऐन, २०६६ द्वारा झिकिएको।

नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद २ स्थापना उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा ४: बैङ्कको उद्देश्य
१) बैङ्कको उद्देश्य देहाय बमोजिम हुनेछः–
(क) *
आर्थिक स्थायित्व
र अर्थतन्त्रको दिगो विकासको निमित्त मूल्य र शोधनान्तर स्थिरता कायम गर्नको लागि आवश्यक मौद्रिक तथा विदेशी विनिमय नीति निर्माण गरी सोको व्यवस्थापन गर्ने,
*(ख) वित्तीय सेवाको पहुँच अभिवृद्धि र बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय क्षेत्रको स्थायित्व कायम गरी बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय प्रणाली प्रति सर्वसाधारणको विश्वसनीयता अभिवृद्धि गर्ने,
(ग) सुरक्षित, स्वस्थ तथा सक्षम भुक्तानी प्रणालीको विकास गर्ने,
*(घ) 
*(ङ) ..
२) उपदफा (१) बमोजिमको उद्देश्यमा कुनै प्रतिकूल प्रभाव नपर्ने गरी बैङ्कले नेपाल सरकारको आर्थिक नीति कार्यान्वयनमा सहयोग पुर्‍याउने छ।
*दोस्रो संशोधनद्वारा थप।
*दोस्रो संशोधनद्वारा संशोधित।
* दोस्रो संशोधनद्वारा झिकिएको।
नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद २ स्थापना उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा ५: बैङ्कको काम, कर्तव्य र अधिकार
१) दफा ४ बमोजिमको उद्देश्य हासिल गर्नको निमित्त बैङ्कको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछः-
(क) बैङ्क नोट तथा सिक्का निष्कासन गर्ने,
(ख) मूल्य स्थिरता कायम गर्न आवश्यक मौद्रिक नीति तर्जुमा गर्ने र सो नीति कार्यान्वयन गर्ने, गराउने,
(ग) विदेशी विनिमय नीति निर्माण गर्ने तथा सो नीति कार्यान्वयन गर्ने, गराउने,
(घ) विनिमय दर पद्धति निर्धारण गर्ने,
(ङ) विदेशी विनिमय सञ्चितिको व्यवस्थापन र सञ्चालन गर्ने,
(च) वाणिज्य बैङ्क तथा वित्तीय संस्थालाई बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय कारोबार गर्न इजाजतपत्र जारी गर्ने, त्यस्तो कारोबारको सम्बन्धमा आवश्यक नियमन, निरीक्षण, सुपरिवेक्षण तथा अनुगमन गर्ने,
*(च१) बचत तथा ऋणको कारोबार गर्ने सहकारी संस्थाको नियमन, निरीक्षण तथा सुपरिवेक्षण सम्बन्धमा निर्देशन तथा मापदण्ड जारी गर्ने,
*(च२) पचास करोड रुपैयाँभन्दा बढी शेयर पुँजी भएको वा सो रकम बराबरको वार्षिक कारोबार गर्ने सहकारी संस्थाको वित्तीय सुशासन तथा जोखिमको आधारमा सहकारी विभागको अनुरोधमा सहकारी सम्बन्धी प्रचलित कानूनको समेत अधिकार प्रयोग गरी नियमन, निरीक्षण तथा सुपरिवेक्षण गर्ने,
(छ) नेपाल सरकारको बैङ्कर, सल्लाहकार तथा वित्तीय एजेन्टको रुपमा कार्य गर्ने,
(ज) वाणिज्य बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको बैङ्क तथा अन्तिम ऋणदाताको रुपमा कार्य गर्ने,
(झ) भुक्तानी, फर्स्यौट (क्लियरिङ्ग) तथा हिसाब मिलान (सेटलमेन्ट) पद्धतिको स्थापना तथा प्रवर्द्धन गरी सो कार्यलाई नियमित गर्ने, र
*(झ१) तरलता व्यवस्थापनको निमित्त आवश्यक उपकरणको माध्यमद्वारा खुला बजार कारोबार सञ्चालन गर्ने,
(ञ) यस ऐन बमोजिम बैङ्कको उद्देश्य हासिल गर्नको निमित्त बैङ्कले गर्नुपर्ने अन्य आवश्यक कार्यहरु कार्यान्वयन गर्ने, गराउने ।
२) बैङ्कलाई यस ऐन वा अन्य प्रचलित कानुनद्वारा प्रदान गरिएको अधिकारको प्रयोग गर्दा आवश्यक पर्ने अन्य काम, कारबाही समेत गर्ने अधिकार हुनेछ ।
३) बैङ्कले यस ऐन अन्तर्गत प्राप्त गरेको अधिकारको अतिक्रमण कसैबाट हुने छैन।
*सम्पत्ति शुद्धीकरण (मनी लाउण्डरिङ्ग) निवारण तथा व्यावसायिक वातावरण प्रवर्द्धन सम्बन्धी केही ऐनलाई संशोधन गर्ने ऐन, २०८० द्वारा थप।
*दोस्रो संशोधनद्वारा थप।

नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद २ स्थापना उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा ६: बैङ्कको अग्राधिकार
१) बैङ्कले ऋणीलाई प्रदान गरेको कर्जा वा अन्य कुनै पनि किसिमको बैङ्कको दाबी ऋणीबाट कर्जा असूल उपर गर्ने प्रयोजनको लागि त्यस्तो ऋणीको बैङ्कमा रहेको खाता वा अन्य कुनै वाणिज्य बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको खातामा जम्मा रहेको नगद वा त्यस्तो ऋणीको नाममा रहेको अन्य कुनै पनि किसिमको चल अचल सम्पत्ति उपर दाबी सुरक्षित गर्ने बैङ्कको अग्राधिकार हुनेछ।
२) उपदफा (१) बमोजिम बैङ्कको अग्राधिकार रहने नगद वा चल अचल सम्पत्तिलाई बैङ्कले आफ्नो कब्जामा लिई तोकिए बमोजिम बिक्री गरी सोबाट आएको रकमबाट आफ्नो कर्जा असूल उपर गर्नेछ।
नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद २ स्थापना उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा ७: बैङ्कले गर्न नहुने काम
१) यस ऐनमा व्यवस्था गरिएकोमा बाहेक बैङ्कले देहायका काम गर्ने छैनः-
(क) कुनै कर्जा प्रदान गर्ने, कुनै पनि किसिमको निक्षेप राखे वा कुनै किसिमको आर्थिक उपहार दिने,
(ख) कुनै वाणिज्य बैङ्क, वित्तीय संस्था, सार्वजनिक संस्थान वा कम्पनीको शेयर खरिद गर्ने वा अन्य कुनै पनि किसिमले कुनै वित्तीय, व्यापारिक, कृषि, औद्योगिक वा अन्य संस्थामा स्वामित्व सम्बन्धी अधिकार प्राप्त गर्ने,
(ग) कुनै किसिमको व्यापार गर्ने, वा
(घ) खरिद गरेर, भाडामा लिएर वा कुनै तरिकाबाट चल अचल सम्पत्ति माथि अधिकार प्राप्त गर्ने।
तर आफ्नो कारोबार र व्यवस्था सञ्चालन गर्न वा आफ्नो उद्देश्य पूरा गर्न आवश्यक पर्ने सम्पत्ति भने बैङ्कले प्राप्त गर्न सक्नेछ ।
२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बैङ्कले देहायका काम गर्न सक्नेछः-
(क) बैङ्कको आफ्नो काम कारबाही वा दायित्व पूरा गर्न सहयोग हुने काम कारबाही गर्ने संस्थालाई सो संस्थाको कुल पूँजीको दश प्रतिशत ननाघ्ने गरी ऋण प्रदान गर्ने वा त्यस्ता संस्थाको शेयरमा स्वामित्व प्राप्त गर्ने।
स्पष्टीकरणः यस खण्डको प्रयोजनको लागि “बैङ्कको काम कारबाही वा दायित्व पूरा गर्न सहयोग हुने काम कारबाही गर्ने संस्था” भन्नाले विशुद्ध रुपमा वाणिज्य बैङ्क वा वित्तीय संस्थाको धितो मूल्याङ्कन, सञ्चालन र संरक्षण गर्ने, धितो पुनसंरचना गर्ने र हस्तान्तरण गर्ने, साख मूल्याङ्कन गर्ने, साख सूचना आदान प्रदान गर्ने, तथ्याङ्क प्रशोधन गर्ने र संप्रेषण गर्ने, वित्तीय उपकरण मुद्रण गर्ने भुक्तानीको क्लियरिङ्ग गर्ने, सम्पत्तिलाई तरल बनाउने, बैङ्क नोट वा सिक्का उत्पादन गर्ने, ट्रष्टिको रुपमा काम गर्ने जस्ता बैङ्कले तोकेको अन्य कुनै पनि संस्था वा कम्पनी सम्झनु पर्छ ।
(ख) बैङ्कले आफ्ना कर्मचारीलाई कर्जा प्रदान गर्ने।

नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद २ स्थापना उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा ८: बैङ्कलाई छुट र सुविधा
प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि बैङ्कलाई देहायको छुट र सुविधा प्राप्त हुनेछः-
(क) बैङ्कको आम्दानी, पूँजी कारोबार, घर जग्गा, जायजेथा तथा सम्पत्तिमा सबै किसिमको कर, शुल्क तथा महसुल आदिमा छुट ।
(ख) बैङ्कले दिने कर्जा वा पुनर्कर्जाको लिखत रजिष्ट्रेशन गर्न परेमा रजिष्ट्रेशन दस्तुर नलाग्ने।
(ग) बैङ्कसँग सम्बन्धित कुनै पनि लिखतमा आय टिकट टाँस्नु नपर्ने।
(घ) बैङ्कको नोट, सिक्का, सुन, चाँदी तथा टकमरी गर्नको निमित्त प्रयोग हुने कागज, धातु रसायन तथा अन्य वस्तुहरुको निकासी र पैठारीमा कुनै किसिमको कर, शुल्क, दस्तुर नलाग्ने।

नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद २ स्थापना उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा ९: नेपाल सरकार र बैङ्कको सम्बन्ध
यस ऐन बमोजिम नेपाल सरकार, बैङ्कसँग र बैङ्कले नेपाल सरकारसँग सम्बन्ध राख्दा अर्थ मन्त्रालय मार्फत राख्नु पर्नेछ।

नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद २ स्थापना उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा १०: सार्वजनिक निकायसँग समन्वय
१) आफ्नो उद्देश्य प्राप्तिको लागि बैङ्कले सार्वजनिक निकाय वा तिनका एजेन्सी वा निकायसँग आवश्यक समन्वय गर्नेछ।
२) नेपाल सरकारले अनुरोध गरेको खण्डमा बैङ्कले शोधनान्तर र बैङ्किङ्ग तथा वित्तीय विषयमा आवश्यक सूचना उपलब्ध गराउनु पर्नेछ।
३) बैङ्कले अनुरोध गरेको खण्डमा नेपाल सरकार, सार्वजनिक निकाय तथा निजी क्षेत्रले बैङ्कलाई आर्थिक तथा वित्तीय विषयमा आवश्यक सूचना उपलब्ध गराउनु पर्नेछ।
नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद २ स्थापना उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा ११ः अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग तथा सम्बन्ध
१) बैङ्कले आफ्नो अधिकार क्षेत्रभित्र रहेका मौद्रिक नीति, विदेशी विनिमय नीति, शोधनान्तर, बैङ्क सुपरिवेक्षण तथा अन्य सम्बन्धित विषयहरुका सम्बन्धमा अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ, संस्थाहरुमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्नेछ ।
२) बैङ्कले विदेशी सरकार, विदेशी केन्द्रीय बैङ्क, विदेशी बैङ्क तथा अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ, संस्थाहरुलाई बैङ्किङ्ग तथा भुक्तानी सेवा उपलब्ध गराउने र आफूले पनि तिनीहरुबाट त्यस्तै सुविधा प्राप्त गर्न सक्नेछ।
३) अन्तर्राष्ट्रिय मौद्रिक सहयोगको माध्यमबाट वित्तीय तथा आर्थिक स्थायित्व प्राप्त गर्न कार्यरत अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ, संस्थामा बैङ्कले भाग लिनेछ ।
४) बैङ्कले नेपाल 2 को प्रतिनिधिको हैसियतले अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ, संस्थामा भाग लिँदा आफ्नो मुलुकको तर्फबाट बहन गर्नुपर्ने उत्तरदायित्व र सम्पन्न गर्नुपर्ने कार्यको जिम्मेवारी लिनेछ।

नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद २ स्थापना उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा १२ः सार्वजनिक सूचनाको प्रवाह
बैङ्कले समष्टिगत अर्थतन्त्र, वित्तीय बजारको विकास, मुद्राप्रदाय, मूल्य स्थिरता, कर्जाको विस्तार, शोधनान्तर तथा विदेशी विनिमय जस्ता विषयमा आफूले गरेको तथ्याङ्कगत विश्लेषणको जानकारी नियमित रुपले सार्वजनिक रुपमा प्रकाशन र प्रसारण गर्नेछ।

नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद २ स्थापना उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा १३ः खाता सञ्चालन
बैङ्कले नेपाल सरकार र अन्य सरकारी निकाय, वाणिज्य बैङ्क तथा वित्तीय संस्था, सार्वजनिक संस्थान, विदेशी नियोग, विदेशी केन्द्रीय बैङ्क, विदेशी बैङ्क तथा अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ, संस्थाको लागि खाता खोली सञ्चालन गर्न सक्नेछ। यस्तो खाता खोल्ने र सञ्चालन गर्ने प्रक्रिया बैङ्कले तोके बमोजिम हुनेछ।
तर बैङ्कले कुनै व्यक्ति, उद्योग वा राजनैतिक संस्थाको लागि खाता सञ्चालन गर्ने छैन।

नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद ३ समितिको गठन तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा १४ः सञ्चालक समितिको गठन
बैङ्कमा देहायका सदस्य भएको एउटा सञ्चालक समिति हुनेछ;
(क)
गभर्नर
अध्यक्ष
(ख)
सचिव, अर्थ मन्त्रालय
सदस्य
(ग)
दुई जना डेपुटी गभर्नर
सदस्य
(घ)
आर्थिक, मौद्रिक, बैङ्किङ्ग, वित्तीय, तथा वाणिज्य कानूनको क्षेत्रका लब्धप्रतिष्ठित व्यक्तिहरु मध्येबाट नेपाल सरकारले नियुक्त गरेका तीनजना सञ्चालक
सदस्य

नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन २०५८

परिच्छेद ३ समितिको गठन तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

दफा १५ः गभर्नरको नियुक्ति
१) नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्ले उपदफा (२) बमोजिम गठन भएको सिफारिस समितिको सिफारिसको आधारमा गभर्नरको नियुक्ति गर्नेछ ।
२) नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्ले गभर्नरको नियुक्ति गर्न देहाय बमोजिम सिफारिस समितिको गठन गर्नेछः-
(क)
अर्थ मन्त्री
अध्यक्ष
(ख)
पूर्व गभर्नरहरु मध्येबाट एक जना
सदस्य
(ग)
आर्थिक, मौद्रिक, बैङ्किङ्ग, वित्तीय तथा वाणिज्य कानूनको क्षेत्रका लब्धप्रतिष्ठित व्यक्तिहरु मध्येबाट नेपाल सरकारले तोकेको एक जना व्यक्ति
सदस्य
३) उपदफा (२) बमोजिम गठन भएको समितिले गभर्नरको नियुक्तिको लागि सिफारिस गर्दा आर्थिक, मौद्रिक, बैङ्किङ्ग, वित्तीय, वाणिज्य, व्यवस्थापन तथा वाणिज्य कानून क्षेत्रका लब्धप्रतिष्ठित व्यक्तिहरु तथा डेपुटी गभर्नरहरु मध्येबाट तीन जनाको नामावली नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषदमा सिफारिस गर्नेछ।
४) नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्ले उपदफा (३) बमोजिम सिफारिस भएका नाम मध्येबाट एक जनालाई गभर्नर पदमा नियुक्त गर्नेछ।