title: Hastings Banda

text: Alisoma kwa miaka 3 kwenye Wilberforce Institute iliyokuwa chuo cha Kanisa la A.M.E. akaendelea kwa miaka 2 Bloomington, Indiana, kwa maandalizi ya masomo ya tiba.


title: Hastings Banda

text: Kutoka huko alikaribishwa kuhamia Chuo Kikuu cha Chicago alipokuwa msaidizi wa profesa wa lugha aliyetunga kamusi na sarufi ya lugha ya Chichewa, akajisomea historia akamaliza bachelor. Kwa msaada wa wafadhili aliweza kuendelea kusoma elimu ya tiba kwenye Meharry Medical College huko Tennessee alipomaliza mwaka 1937.


title: Hastings Banda

text: Kwa kurudi kwao kama tabibu alihitaji mtihani kufuatana na mfumo wa Uingereza, hivyo alihamia Chuo Kikuu cha Edinburgh alipopokea vyeti vya tiba na upasuaji mwaka 1941. Alianza kufanya kazi ya tabibu huko Uingereza katika miaka 1941-1951.


title: Hastings Banda

text: Mwaka 1946 Banda aliombwa kuhudhuria mkutano wa Pan-African Congress mjini Manchester (15-19 Oktoba 1945) kama mwakilishi wa Nyasaland. Tangu mkutano huu alishiriki katika siasa. Alijulikana kwake Nyasaland kama Mwafrika mwenye elimu ya juu zaidi kutoka nchi yake.


title: Hastings Banda

text: Baada ya miaka kadhaa huko Gold Coast (Ghana) aliombwa na wanasiasa Waafrika arudi Nyasaland akafika mwaka 1958. Kwenye mkutano wa chama cha Nyasaland African Congress (NAC) alichaguliwa mara moja kuwa kiongozi. Alikuta nchi yake Nyasaland kuwa sehemu ya Shirikisho la Afrika ya Kati ambako walowezi wa Rhodesia ya Kusini walikuwa na athira kubwa na kuendeleza ubaguzi wa rangi. Banda alipinga kuwepo kwa shirikisho hili.


title: Hastings Banda

text: Alizunguka nchini akiwahutubia watu na kudai uhuru wa Unyasa. Kutokana na muda mrefu wa kukaa mbali na nyumbani alihitaji wafasiri maana alishindwa mwanzoni kutumia Lugha mama yake.


title: Hastings Banda

text: Wananchi wengi walimfuata na hadi mwaka 1959 harakati ya uhuru iliongezeka kiasi kwamba serikali ilitangaza hali ya dharura. Banda alikamatwa na kuwekwa jela kwa miezi 11. Chama cha NAC kilipigwa marufuku lakini wanachama nje ya gereza waliunda badala yake chama cha "Malawi Congress Party" (MCP) na kumtangaza Banda kuwa mwenyekiti ingawa bado alikaa jela.


title: Hastings Banda

text: Wakati huo wanasiasa katika Uingereza walianza kukazia uhuru kwa makoloni yake. Kwa hiyo Banda aliachishwa gerezani kwenye Aprili 1960 akapelekwa London kwa majadiliano kuhusu uhuru wa nchi.


title: Hastings Banda

text: Baada ya uchaguzi wa Agosti 1961 ulioleta kura nyingi kwa chama chake Banda alikuwa waziri wa ardhi na serikali za mitaa. Tarehe 1 Februari 1963 alikuwa waziri mkuu wa Nyasaland.


title: Hastings Banda

text: Mwaka 1964 aliongoza nchi kwenye uhuru kamili. Banda aliamua kubadilisha jina kutoka Nyasaland kuwa "Malawi".


title: Hastings Banda

text: Wakati wa Agosti na Septemba 1964 Banda alijikuta mara ya kwanza mbele ya upinzani wa mawaziri wengi. Walilalamika juu ya Banda kutoshauriana nao akifanya maazimio, kuendelea kwa uhusiano wa kidiplomasia na Afrika Kusini (iliyofuata siasa ya apartheid) na Ureno iliyotawala makoloni ya Msumbiji n.k.


title: Hastings Banda

text: Banda aliachisha mawaziri watatu tarehe 7 Septemba. Mawaziri wengine waliwafuata wakijiuzulu. Maandamano nchini yalifuata na wafuasi wa Banda walipigana na hao wa mawaziri. Mawaziri wengi waliondoka nchini. Wawili walijaribu kuingia pamoja na wanamgambo wenye silaha kutoka Msumbiji lakini walishindwa.


title: Hastings Banda

text: Mwaka 1966 Malawi ikawa jamhuri na Hastings Banda rais wake wa kwanza na chama cha MCP kilikuwa chama pekee cha kisiasa.


title: Hastings Banda

text: Mwaka 1970 alitangazwa kuwa mwenyekiti kwa maisha yote wa chama cha MCP. Hatua hii ilifuatwa na Banda kuwa rais wa taifa kwa maisha yake yote. Umoja wa vijana wa chama cha MCP ulihakikisha kukomeshwa kwa kila upinzani nchini pamoja na vyombo vya dola.


title: Hastings Banda

text: Wote walipaswa kumtaja kwa jina la "His Excellency the Life President Ngwazi Dr. H. Kamuzu Banda" kwa kuongeza "Ngwazi" ambalo ni neno la Chichewa lenye maana ya "shujaa". Kutamka maneno ya ukosoaji dhidi ya rais ilikuwa hatari.


title: Hastings Banda

text: Alitangaza mambo mengi kuwa marufuku Malawi, kwa mfano wanawake kuvaa suruali, kuonyesha magoti, wanaume kuwa na nywele ndefu au suruali fupi. Makanisa yalipaswa kutafuta kibali cha serikali, Mashahidi wa Yehova walipigwa marufuku. Wamalawi wenye asili ya Uhindi walipaswa kuachana na nyumba zao na kuhamia maeneo ya pekee katika miji. Magazeti, vitabu na filamu vilichunguliwa na wakaguzi wa serikali.


title: Hastings Banda

text: Banda alifaulu kutunza amani nchini wakati wa utawala wake lakini aliongoza kama dikteta. Mwaka 1983 mawaziri watatu wa serikali yake waliuawa. Banda mwenyewe alianzisha majadiliano kuhusu kukubali vyama vingi nchini. Mawaziri watatu waliunga mkono hoja hii na mara moja rais aliachisha baraza lote la mawaziri akaita mkutano wa bunge na kuachisha wabunge wote. Mawaziri watatu walifungwa katika chumba bungeni na kupigwa. Mbunge mmoja aliingia katika chumba hiki na kuwaona wakiteswa alikamatwa pamoja nao. Wote wanne walipatikana wamekufa katika gari la Peugeot lililopinduka. Serikali ilizuia kufunguliwa kwa majeneza wakati na mazishi yaliyotokea usiku. Walitangazwa kuwa wahanga wa ajali lakini baadaye ilijulikana waliuawa kwa kupiga misumari katika vichwa vyao kabla ya kuweka maiti katika gari na kulisukuma katika korongo.


title: Hastings Banda

text: Hadi mnamo 1990 nchi za magharibi zilisaidia au angalau kuvumilia serikali ya Banda kwa sababu alikuwa mpinzani wa ukomunisti, pia kati ya nchi chache za Afrika zilizoendelea kuwa na uhusiano na Afrika Kusini. Lakini kuporomoka kwa ukomunisti kulisababisha badiliko. Wafadhili wa miradi ya maendeleo walidai mabadiliko ya kuheshimu haki za binadamu. Serikali ya Uingereza ilisimamisha usaidizi wote kwa Malawi.


title: Hastings Banda

text: Katika Machi 1992 maaskofu Wakatoliki wa Malawi walitunga waraka kwa Wakristo walipotamka ukosoaji wa Banda na serikali. Wanafunzi wa vyuo walichukua upande wa maaskofu na kuandamana. Vyuo vikafungwa.


title: Hastings Banda

text: Hadi Oktoba 1992 Banda alipaswa kukubali kura ya wananchi kuhusu swali la kukubali vyama vingi. Kura hii ilileta asilimia 64 kwa ajili ya demokrasia ya vyama vingi. Mwaka huohuo halmashauri mpya ilitangaza katiba mpya na kuondoa "urais wa maisha". Jeshi la Malawi lilivamia vituo vya Umoja wa Vijana wa MCP na kukamata silaha zote zilizowahi kupewa kama mkono wa utawala wa chama . Katika uchaguzi wa mwaka 1994 Banda aligombea tena urais lakini alishindwa na Bakili Muluzi. Chama kipya cha Muluzi kilipata wabunge wengi.


title: Hastings Banda

text: Mwaka 1995 Banda alikamatwa na kupelekwa mahakamani kwa mashtaka ya kuhusika katika mauaji ya mawaziri ya mwaka 1983. Aliachishwa kutokana na upungufu wa ushahidi.


title: Hastings Banda

text: Banda aliendelea kuwaangalia Wamalawi kama "watoto wa siasa" akatabiri ya kwamba wanahitaji "mkono wa chuma".


title: Hastings Banda

text: Mwaka 1997 alingonjeka akapelekwa kwa matibabu Afrika Kusini alipofariki tarehe 25 Novemba 1997 akiwa na umri wa miaka 99 hivi.


title: Malawi Congress Party

text: Malawi Congress Party (MCP) ni chama cha kisiasa nchini Malawi. MCP ilikuwa chama tawala nchini tangu uhuru hadi mwaka 1993.


title: Malawi Congress Party

text: Chama kitangulizi kilikuwa Nyasaland African Congress (NAC) kilichoundwa mwaka 1944 kwa shabaha ya kupanua haki za Waafrika wazalendo katika koloni la Nyasaland, jinsi Malawi ilivyoitwa kabla ya mwaka 1964.


title: Malawi Congress Party

text: Mwaka 1958 Hastings Banda alirudi nchini akachaguliwa kuwa mwenyekiti wa chama. Baada ya Banda kuzunguka na kuhutubia wananchi na kupinga Shirikisho la Afrika ya Kati serikali ya kikoloni ilitangaza hali ya dharura na kupiga NAC marufuku.


title: Malawi Congress Party

text: Badala yake viongozi wa awali wa NAC wasiokuwa gerezani waliunda Malawi Congress Party (MCP) iliyomtambua Hastings Banda kuwa kiongozi wake ilhali amefungwa jela.


title: Malawi Congress Party

text: Katika uchaguzi kabla ya uhuru mwaka 1961 MCP ilipata kura nyingi kikawa chama cha kuongoza nchi kwenda uhuru. Tangu mwaka 1966 kilikuwa chama pekee kilichoruhusiwa.


title: Malawi Congress Party

text: Baada ya mwisho wa udikteta wa Banda MCP ilizidi kushindwa katika uchaguzi mkuu lakini inaendelea kuwa chama muhimu katika Malawi.


title: Malawi Congress Party

text: Wakati wa uchaguzi wa mwaka 2009 ilipata takriban asilimia 30 za kura kitaifa.


title: Malawi Congress Party

text: jamii:Siasa ya Malawi


title: Wilaya ya Busekelo

text: Wilaya ya Busekelo ni kati ya wilaya mpya nchini Tanzania zilizoanzishwa kuanzia mwaka 2013. Wilaya hii ilimegwa kutoka kwa Wilaya ya Rungwe ikiwa ni wilaya ya Mkoa wa Mbeya.


title: Wilaya ya Busekelo

text: Wilaya inapakana na Wilaya ya Kyela upande wa kusini, Wilaya ya Rungwe upande wa magharibi, Wilaya ya Makete upande wa mashariki na Wilaya ya Mbeya Vijijini upande wa kaskazini. Makao makuu yapo Lwangwa takriban kilomita 47 kutoka Tukuyu.


title: Wilaya ya Busekelo

text: Eneo la wilaya ni km² 969.14 na asilimia 85 zina matumizi ya kilimo, asilimia 15 ni misitu na milima ambayo ni hasa volkeno ya Mlima Rungwe na Milima ya Livingstone. Wilaya inapokea wastani ya milimita 900 za mvua kwenye nyanda za chini na hadi milimita 2700 kwenye nyanda za juu. Halijoto ni ya wastani kati ya sentigredi 18° – 25°.


title: Wilaya ya Busekelo

text: Hadi 2016 kulikuwa na tarafa moja ya Busekelo na kata 11 pamoja na vijiji 56. Idadi ya wakazi wakati wa sensa ya 2012 ilikuwa watu 96,348 katika kaya 2,773.


title: Majanga

text: Majanga ni matukio yanayompata mtu, mara nyingi kama matokeo ya kufanya jambo ambalo si la kawaida katika jamii.


title: Majanga

text: Baadhi ya jamii zinaamini kuwa majanga hutokana na nguvu za giza au mikosi kutoka kwa wazazi au watu wenye mamlaka juu ya mhusika.


title: Charles Gordone

text: Charles Gordone (12 Oktoba 1925 – 16 Novemba 1995) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Charles Edward Fleming. Mwaka wa 1970, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "No Place to be Somebody".


title: Paul Zindel

text: Paul Zindel (15 Mei 1936 – 27 Machi 2003) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1971, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds".


title: Jason Miller (mwandishi)

text: Jason Miller (22 Aprili 1939 – 13 Mei 2001) alikuwa mwandishi na mwigizaji filamu kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1973, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "That Championship Season".


title: Mia sita na nane

text: Mia sita na nane ni namba inayoandikwa 608 kwa tarakimu za kawaida na DCVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 607 na kutangulia 609.


title: Mia sita na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 19.


title: Mia sita na tisa

text: Mia sita na tisa ni namba inayoandikwa 609 kwa tarakimu za kawaida na DCIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 608 na kutangulia 610.


title: Mia sita na tisa

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 7 x 29.


title: Mia sita na kumi

text: Mia sita na kumi ni namba inayoandikwa 610 kwa tarakimu za kawaida na DCX kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita na kumi

text: Ni namba asilia inayofuata 609 na kutangulia 611.


title: Mia sita na kumi

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 61.


title: Mia sita kumi na moja

text: Mia sita kumi na moja ni namba inayoandikwa 611 kwa tarakimu za kawaida na DCXI kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita kumi na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 610 na kutangulia 612.


title: Mia sita kumi na moja

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 13 x 47.


title: Mia sita kumi na mbili

text: Mia sita kumi na mbili ni namba inayoandikwa 612 kwa tarakimu za kawaida na DCXII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita kumi na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 611 na kutangulia 613.


title: Mia sita kumi na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 17.


title: Mia sita kumi na tatu

text: Mia sita kumi na tatu ni namba inayoandikwa 613 kwa tarakimu za kawaida na DCXIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita kumi na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 612 na kutangulia 614.


title: Mia sita kumi na tatu

text: 613 ni namba tasa.


title: Mia sita kumi na nne

text: Mia sita kumi na nne ni namba inayoandikwa 614 kwa tarakimu za kawaida na DCXIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita kumi na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 613 na kutangulia 615.


title: Mia sita kumi na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 307.


title: Mia sita kumi na tano

text: Mia sita kumi na tano ni namba inayoandikwa 615 kwa tarakimu za kawaida na DCXV kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita kumi na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 614 na kutangulia 616.


title: Mia sita kumi na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 41.


title: Mia sita kumi na sita

text: Mia sita kumi na sita ni namba inayoandikwa 616 kwa tarakimu za kawaida na DCXVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita kumi na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 615 na kutangulia 617.


title: Mia sita kumi na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 7 x 11.


title: Mia sita kumi na saba

text: Mia sita kumi na saba ni namba inayoandikwa 617 kwa tarakimu za kawaida na DCXVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita kumi na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 616 na kutangulia 618.


title: Mia sita kumi na saba

text: 617 ni namba tasa.


title: Mia sita kumi na nane

text: Mia sita kumi na nane ni namba inayoandikwa 618 kwa tarakimu za kawaida na DCXVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita kumi na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 617 na kutangulia 619.


title: Mia sita kumi na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 103.


Ushairi wa Christopher Richard Mwashinga unapatikana katika vitabu vingi alivyoviandika kwa Kiingereza[1] na Kiswahili[2].


title: Ushairi wa Christopher Richard Mwashinga

text: Makala hii inatoa historia fupi ya ushairi wake wa Kiswahili.


text: Christopher Mwashinga, aliyezaliwa tarehe 9 Januari 1965, ni mshairi kutoka nchi ya Tanzania, Afrika Mashariki. Amekuwa akiandika na kughani mashairi ya Kiswahili tangu mwaka 1978 alipokuwa mwanafunzi wa darasa la nne katika Shule ya msingi ya Ngare-Nairobi iliyoko Siha Magharibi, katika wilaya ya Hai, Mkoa wa Kilimanjaro, nchini Tanzania.


text: Uandishi wake wa mashairi ya Kiswahili umegawanyika katika vipindi vitatu vikubwa: 1978-1984; 1985-1991, na 1999 hadi leo.


text: Kipindi cha kwanza kinaanzia mwaka 1978 na kutambaa hadi mwaka 1984. Ingawa Mshairi alihitimu masomo yake ya elimu ya msingi mwaka 1981 katika Shule ya Msingi Ngare-Nairobi iliyoko Siha Magharibi, mkoani Kilimanjaro, bado aliendelea kuandika mashairi hata baada ya kumaliza masomo yake. Alianza kuandika mashairi ya Kiswahili akiwa na umri wa miaka kumi na mitatu hivi, wakati huo akiwa mwanafunzi wa darasa la nne katika Shule hiyo ya Msingi ya Ngare-Nairobi. Wakati huo aliandika mashairi mengi, lakini kwa kuwa hakuwa na njia bora ya kuyahifadhi, yote yalipotea. Yeye mwenyewe anakumbuka sehemu tu ya beti za baadhi ya mashairi ya kipindi hiki cha kwanza. Mfano mzuri ni shairi moja refu lililozungumzia habari za kijana mmoja wa kufikirika aliyeitwa Hasani ambaye alichaguliwa kwenda masomoni Songea, Tanzania ya kusini na baadaye akapatiwa nafasi ya kuendela na masomo ya elimu ya juu nchini Japan. Mistati miwili ya ubeti mmojawapo anaoukumbuka ulikuwa na maneno yafuatayo:


text: Mambo yakawa ni mambo, sijui apewe nini Akachaguliwa ng’ambo, miaka miwili Japani.


text: Mashairi yote aliyoyatunga wakati huo yalihadithia mambo ya kijamii au kujadili masuala ya kisiasa. Hakuandika shairi lolote la kidini.


text: Kipindi cha pili cha utunzi wa mashairi ya Christopher Mwashinga kilianza rasmi mwezi Desemba mwaka 1985 hadi wakati akiwa bado anaishi Kilimanjaro Magharibi. Mwezi Aprili alipokuwa nyumbani kwao Uyole, Mbeya akitembelea wazazi na ndugu zake, alisikia kwa mara ya kwanza ujumbe wa Kiadventista na kuupokea. Aliporudi mkoani Kilimanjaro, alibatizwa katika Kanisa la Waadventista Wasabato, Majengo, Moshi mnamo tarehe 18 Mei, 1985. Baada ya kubatizwa aliendelea kuishi katika eneo la Mvumoni huko huko Siha Magharibi. Akitokea Mvumoni, aliendelea kuhudhuria ibada katika kundi la Matadi SDA lililokuwa chini ya kanisa la Majengo Moshi wakati huo.


text: Kama miezi saba tangu alipojiunga na kundi hili la Matadi SDA, idara ya vijana ya kundi iliandaa tamasha la vijana kama sehemu ya programu maalumu za kufungia mwaka. Hapo ndipo kiongozi wa vijana wakati huo, Bw. Yohana Jackson, alipomwomba Christopher Mwashinga aandike shairi litakaloimbwa wakati wa tamasha hilo, naye akakubali. Kwa hiyo siku ya Ijumaa, Desemba 27, 1985 Christopher Mwashinga, wakati huo akiwa na umri wa miaka ishirini, alitunga shairi la beti nane aliloliita,”Tunapomaliza Mwaka.” Shairi hili liliimbwa kesho yake, Jumamosi Desemba 28, 1985 wakati wa tamasha lililofana sana la vijana wa kundi hilo. Hilo ndilo lililokuwa shairi lake la kwanza alilotunga lenye maudhui ya kidini. Ubeti wa saba wa shairi hilo una maneno yafwatayo:


text: Katika yetu maombi, Mungu ulitusikia, Na tulipotenda dhambi, ulitusamehe pia, Mkutano wa makambi, ulitufanikishia Tunapomaliza mwaka, Mungu tunakushukuru.


text: Kuandikwa kwa shairi hili la kwanza la kiroho ndiko kulikopiga kipenga cha kuanzisha rasmi enzi mpya ya utunzi wa mashairi ya Kikristo ambayo Mwashinga ameidumisha kwa kipindi cha miaka thelathini iliyofuata. Baada ya mwanzo huu wa enzi mpya uliotokea kama ajali, akiwa bado anaishi Kilimanjaro Magharibi, Mwshinga aliendelea kutunga mashairi ya Kikristo ambayo mengine aliwapa rafiki zake kama zawadi. Kwa bahati mbaya mashairi hayo yote yalipotea na huenda hayatapatikana tena. Mwaka uliofuata, siku ya Jumapili Machi 10. 1986, Christopher Mwashinga alisafiri toka Kilimanjaro Magharibi kulekea nyumbani kwao Uyole, Mbeya ambako aliwasili kesho yake Machi 11, 1986. Aliamua kuhamishia makao yake makuu Mbeya kwa minajili ya kuendelea na masomo yake ya sekondari. Akiwa Mbeya, aliendelea kutunga mashairi ya Kikristo kwa lugha ya Kiswahili. Kwa mfano Julai 14, 1986 alitunga shairi aliloliita, “Kazi Ilo Mbele Yetu.” Shairi hili liliimbwa katika mkutano wa makambi ya Waadventista wa Sabato uliofanyika mwezi Agosti katika eneo la Iganzo, Mbeya. Shairi hili, ambalo ni moja ya mashairi yake machache ya awali yaliyosalia, liliimbwa na akina dada watatu, yaani Eva, Ellen na Jane ambao ni mabinti wa mzee Rupia, aliyekuwa Mwinjilisti maarufu wa Vitabu nchini Tanzania wakati huo.


text: Baada ya kuhitimu masomo yake ya kidato cha nne katika Shule ya Sekondari Igawilo, Mbeya mwaka 1988, Mwashinga alifaulu na kujiunga na Shule ya Sekondari ya Wavulana Songea mwezi Julai 1989. Akiwa shuleni Songea, aliandika mashairi kadha wa kadha ya Kikristo ikiwa ni pamoja na shairi lake liitwalo, ”Yesu Rafiki wa Watoto,” lililoimbwa katika mkutano wa makambi ya Songea mjini Agosti 25, 1989. Mwezi mmoja tu kabla ya mwisho wa mwaka huo, yaani siku ya Alhamisi, Novemba 30, 1989, ndipo alipoandika shairi lake linalojulikana na wengi nchini Tanzania pengine kuliko shairi lake jingine lolote; Shairi hili la beti 44, aliliita, ”Nimeguswa na Upendo wa Yesu.” Shairi la mwisho kabisa alilotunga akiwa Shule ya Sekondari ya Wavulana Songea, ni shairi fupi la beti tatu aliloliita, ”Yapendeza Kuonana,” Shairi hili aliliambatisha na barua yake ya mwisho kwa wazazi na ndugu zake waliokuwa nyumbani Uyole, Mbeya wakimsubiri awasili nyumbani baada ya kumaliza masomo yake ya kidato cha sita. Shairi hili lilitungwa Jumapili Mei 5, 1991.


text: Kufuatia kuhitimu masomo yake ya kidato cha sita katika Shule ya Sekondari ya Wavulana Songea, Mwashinga aliondoka na kurudi nyumbani kwao Uyole, Mbeya. Kwa muda wote uliobaki wa mwaka 1991, hakuandika shairi lolote la Kiswahili. Sababu inaweza kuwa kwamba wakati huu akiwa Mbeya, alielekeza nguvu zake nyingi katika kuandika na kuchapisha mashairi ya Kikristo kwa lugha ya Kiingereza. Kwa mfano mwezi Oktoba mwaka huo huo aliandika shairi lake la kwanza la Kiingereza liitwalo ”The Glorious Deliverance,” ambalo lilichapishwa katika gazeti lililokuwa likitoka kila Jumapili liitwalo Sunday News la Oktoba 6, 1991. Mashairi yake mengine mawili ya Kiingereza yalifuata haraka, yaani ”To the Pilgrims,” lililochapishwa Januari 19,1992 na "Our Doomed World" lililochapishwa Mei 10,1992. Hadi Januari 8, 1993 Mwashinga alipoondoka Mbeya kwenda Arusha kujiunga na Chuo cha Kiadventista Tanzania (Tanzania Adventsit College) kusomea masomo ya uchungaji na theolojia, hakuna ushahidi kwamba aliandika shairi lolote jingine la Kiswahili ambalo linafahamika. Hata hivyo, kuanzia mwaka 1993 alipoanza masomo hapo Tanzania Adventist College hadi mwezi Julai 1997 alipohitimu masomo yake ya shahada ya kwanza katika theolojia kutoka katika Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki, Baraton, nchini Kenya, alikuwa ameshachapisha mashairi ya Kikristo zaidi ya kumi, yote kwa lugha ya Kiingereza. Mashairi hayo yalichapishwa na Sunday Nation,Kenya,[3] nchini Kenya na Literature Evangelist nchini Marekani [4] Ni jambo la kushangaza kwamba kwa muda huo wote hakuandika shairi lolote la Kiswahili ingawa kuna ushahidi kwamba mapenzi yake kwa mashairi ya Kiswahili hayakuzima. Mara kwa mara pale alipoalikwa kuhubiri au kuhutubia makundi ya vijana wa Kikristo, alizoea kughani mashairi yake ya zamani na hasa shairi liitwalo ”Nimeguswa na Upendo wa Yesu.” Kwa mfano, baada ya kurudi Tanzania mwaka 1997 na kuanza kazi yake kama Mkurugenzi wa Chaplansia wa Jimbo la Mashariki mwa Tanzania katika Kanisa la Waadventista wa Sabato bado aliendelea kughani mashairi yake mara kwa mara.


text: Kipindi cha tatu cha ushairi wa Christopher Mwashinga kilianza mwaka 1999 na kuimarika zaidi miaka kadhaa baada ya kujiunga na Chuo Kikuu cha Andrews, nchini Marekani mwaka 2005. Kabla ya mwaka 2009, ukiacha mashairi yake ya Kiingereza yaliyochapishwa katika magazeti mbalimbali pamoja na Diwani kadhaa zilizochapishwa nchini Marekani, [5] kazi zake nyingi hazikuwa zimechapishwa. Jambo hili lilionesha uwezekano wa kazi zake kupotea kabisa. Kwa hiyo, ilipofika mwaka 2009, Christopher Mwashinga mwenyewe aliamua kuanza mradi mkubwa na wa muda mrefu wa kuchapisha maandiko yake ya awali ya Kiingereza na Kiswahili. Huu ulikuwa ni mkakati maalumu wa kuyahifadhi maandiko yake kwa manufaa ya kizazi cha sasa na vizazi vijavyo. Wakati huu ndipo alipoamua pia kuchapisha mashairi yake ya Kiswahili kwa malengo hayo hayo. Kwa hiyo, mwezi Februari mwaka 2013 wakati kitabu chake cha kwanza cha Kiswahili kiitwacho Barua na Mashairi kilipochapishwa nchini Marekani, mashairi yake ya Kiswahili yapatayo arobaini na sita yalichapishwa kwa mara ya kwanza kabisa. Kazi hii ilifuatiwa na kitabu kingine kiitwacho Sauti Toka Ughaibuni: Mashairi ya Matumaini (2014) ambacho kilihusisha mashairi yote yaliyotokea katika Barua na Mashairi pamoja na nyongeza ya mashairi mengine mapya ambayo yalichapishwa kwa mara ya kwanza. Sauti Toka Ughaibuni kilifuatiwa na kitabu kingine cha mashairi yake kiitwacho Kilele cha Tumaini (2016) ambacho kilihusisha mashairi mapya ambayo hayakuwahi kuchapishwa mahali popote na wakati wowote kabla ya kutokea katika kitabu hiki. Kuchapishwa kwa vitabu hivi kulifungua pazia la enzi angavu ya mashairi ya Kikristo kwa lugha ya Kiswahili. Katika kipindi cha miaka ya karibuni kumekuwa na mrejesho chanya kutoka kwa wapenzi wa tungo za Mshairi huyu katika nchi mbalimbali, hasa Marekani na Tanzania. Diwani yake ya kwanza iitwayo Tumaini Lenye Baraka ambayo inajumuisha mashairi yake yote ya Kiswahili aliyoyaandika katika kipindi cha miongo mitatu, 1985-2016 ilichapishwa mwaka 2017 na kitabu chake kipya cha mashairi kiitwacho Sauti ya Faraja na Matumaini kilichapishwa mwaka 2018.


text: 2013: Barua na Mashairi ISBN 978-0-9832322-6-1 2014: Sauti Toka Ughaibuni ISBN 978-9987-9460-3-7 2016: Kilele cha Tumaini ISBN 978-9987-9460-9-9 2017: Tumaini Lenye Baraka: Diwani ya Christopher Mwashinga ISBN 978-0-990-32931-2 2018: Sauti ya Faraja na Matumaini ISBN 978-9976-5177-1-2


text: Jamii:Fasihi ya Kiswahili


title: Ziwa Jipe

text: Ziwa Jipe ni moja kati ya maziwa ya Tanzania na ya Kenya.


title: Ziwa Jipe

text: Linategemea zaidi maji ya mto Lumi unaotiririka kutoka mlima Kilimanjaro.


title: Etna

text: Etna (kutoka Kilatini: "Aetna"; kwa Kiitalia pia "Mongibello"; kwa Kisisili "Mungibeddu" au "â Muntagna") ni volkeno hai wa Sicilia mashariki (Italia) kati ya miji ya Catania na Messina. Ndiyo ndefu kuliko zote za Ulaya, kwa sasa mita 3329 juu ya usawa wa bahari.


title: Etna

text: Etna inaenea katika kilometa mraba 1190 ukiwa na duara ya km 140 miguuni pake.


title: Etna

text: Etna inakadiriwa kuwa na miaka 350,000 - 500,000 na ni kati ya volkeno hai zaidi duniani, kwa kuwa haitulii karibu kamwe, lakini kwa namna yake si hatari. Lava yake inageuka baada ya miaka kadhaa kuwa nzuri sana kwa kilimo.


title: Etna

text: Mnamo Juni 2013 iliingizwa na UNESCO katika orodha ya urithi wa dunia.


title: Apenini

text: Apenini (kwa Kiitalia: "Appennini") ni safu ya milima inayounda uti wa mgongo wa rasi ya Italia kwa urefu wa km 1,200 na upana hadi km 250.


title: Apenini

text: Kwa kiasi kikubwa ni ya kijani, isipokuwa kwenye barafuto ya kilele kirefu zaidi, Corno Grande (mita 2,912 juu ya usawa wa bahari)..


title: Apenini

text: Vilele vingine 20, hasa vya Apenini ya Kati, vina kimo cha walau mita 1,900.


title: Yosefu Allamano

text: Yosefu Allamano (Castelnuovo Don Bosco, Asti, 21 Januari 1851 – Torino, 16 Februari 1926) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki nchini Italia.


title: Yosefu Allamano

text: Baada ya baba yake kufariki mapema, alilelewa Kikristo sana na mama yake, dada wa mtakatifu padri Yosefu Cafasso, halafu na mtakatifu padri Yohane Bosco.


title: Yosefu Allamano

text: Kisha kupata upadrisho, akihudumia patakatifu pa Bikira Maria "Konsolata" (yaani "Mfarijiwa") alianzisha mashirika mawili ya kitawa yenye karama ya umisionari: Wamisionari wa Consolata (I.M.C.) kwa wanaume, na Masista Wamisionari wa Consolata kwa wanawake.


title: Yosefu Allamano

text: Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 7 Oktoba 1990.


title: Umba (mto)

text: Umba ni mto wa Tanzania kaskazini mashariki unaopita katika Mkoa wa Tanga na kuishia nchini Kenya.


title: Umba (mto)

text: Chanzo chake kipo katika milima ya Usambara katika msitu wa Shagayu kwa kimo cha mita 2,000 juu ya UB.


title: Umba (mto)

text: Unapita Mlalo na kuendelea kutelemka haraka kuelekea pwani ikipokea mito ya kando kutoka milima ya Usambara.


title: Umba (mto)

text: Kilomita chache kabla ya kufika Bahari ya Hindi inavuka mpaka wa Kenya (kaunti ya Kwale).


title: Umba (mto)

text: Mdomo wa Umba kwenye bahari hiyo ulipangwa mwaka 1890 baina ya Ujerumani na Uingereza kuwa mpaka wao. Hadi leo sehemu hii ni chanzo cha mstari wa mpaka kati ya Tanzania na Kenya unaoendelea bila kunyoka hadi Ziwa Jipe, ukifuata mitelemko ya mlima Kilimanjaro na kuendelea hadi Ziwa Viktoria.


title: Umba (mto)

text: Tangu miaka ya 1960 vito mbalimbali vimepatikana katika maeneo ya juu ya Umba. Kuna hifadhi ya wanyamapori ya mto Umba, pamoja na hifadhi ya Mkomazi, jumla kilomita za mraba 2,600.


title: Umba (mto)

text: Beseni la mto Umba huwa na km² 8,070 na kati ya hizo km² 2,560 ziko upande wa Kenya. Matawimto mengi yanaingia kutoka kusini, chache kutoka kaskazini. Beseni la Umba hupokea takriban milimita 600 za mvua kwa mwaka.


title: Umba (mto)

text: Kiasi cha maji kinachopita katika Umba kimepimwa kwenye kituo cha Mbuta takriban km 40 kabla ya mdomo wake. Hapo chini ni wastani ya kiasi cha maji kwa m³/s kwenye kituo cha Mbuta kwa kipindi cha miaka 30 ya 1954–1984)


title: Punt

text: Punt (iliitwa pia Pwenet au Pwene na Wamisri wa Kale) ilikuwa milki katiika Zama za Kale. Habari zake zinajulikana kutokana na taarifa za Wamisri wa Kale waliofanya biashara nayo. Ilikuwa na sifa za kuzalisha dhahabu, ubao wa mpingo, meno ya ndovu na uvumba zilizotafutwa sana nchini Misri.


title: Punt

text: Katika makaburi na majengo mengine ya Misri ya Kale yaliyohifadhiwa hadi leo kuna picha za Punt na maandishi yanayorejelea Punt. Vyote vinasema ya kwamba Punt ilikuwa karibu na bahari na njia ya kuifikia ilikuwa kupitia Bahari ya Shamu. Kati ya watu wake kulikuwa na vikundi vitatu vilivyotofautiana katika nguo na namna ya kupamba nywele zao. Kulikuwa na nyumba zilizojengwa juu ya nguzo na ufugaji wa ng'ombe. Katika hadithi za Wamisri nchi ya miungu ilikuwa karibu na Punt.


title: Punt

text: Farao mbalimbali walituma misafara ya kibiashara kwenda Punt na taarifa zao ni msingi wa habari zetu juu ya nchi hii. Farao wa kwanza anayejulikana alikuwa Sahure katika nasaba ya tano (karne ya 25 KK). Safari nyingine zilifuata.


title: Punt

text: Taarifa pana zaidi inapatikana katika hekalu la Hatshepsut wa nasaba ya 18 (karne ya 15 KK). Huyu malkia aliamuru kujenga kundi la meli zilizozunguka mara kwa mara kwenye Bahari ya Shamu hadi Punt. Picha za safari za meli 5 bado zinaonekana ukutani mwa hekalu la Deir el-Bahri. Katika maandishi ya picha majina ya mfalme na malkia wa Punt wa wakati ule yamehifadhiwa: ni mfalme Parahu na malkia Ati.


title: Punt

text: Baada ya mwaka 1000 KK mawasiliano yalififia na hatimaye kwisha, labda kutokana na kipindi cha mvurugo katika Misri.


title: Punt

text: Mahali pa Punt bado haijatambuliwa na wanahistoria kwa uhakika. Zamani maoni yalitofautiana zaidi, lakini tangu kutambua taarifa inayopatikana katika hekalu la kaburi la malkia Hatshepsut inaeleweka ya kwamba Punt ilikuwa upande wa kusini wa Misri. Ilhali njia ya bahari inaacha uwezekano ya kwamba Punt ilikuwepo ama Uarabuni kusini au kinyume upande wa Eritrea na Somalia, kuna bado taarifa nyingine iliyotambuliwa. Hapo msafara fulani ulirudi Misri kwa kufuata njia ya mto Naili. Kwa hiyo leo wataalamu wengi wanafikiri mahali pa Punt ilkuwa barani Afrika, kwenye pwani za Sudan, Eritrea au Somalia. Wachache wamehisi Punt kuwa kusini zaidi, hadi Afrika ya Mashariki.


title: Punt

text: Leo hii sehemu ya kaskazini ya Somalia inayojitawala iliamua kutumia jina hili la kale na kujiita Puntland.


title: Anwar Sadat

text: Muhammad Anwar el-Sadat (kwa  "muhammad anwar as-sadat", 25 Desemba 1918 – 6 Oktoba 1981) alikuwa Rais wa tatu wa Misri akihudumia kuanzia 15 Oktoba 1970 hadi kuuawa kwake na maafisa wa jeshi.


title: Anwar Sadat

text: Sadat alikuwa mwanachama mwandamizi wa Harakati ya Maafisa Huru iliyompindua Mfalme Farouk wa Misri katika mapinduzi ya mwaka 1952. Baadaye alikuwa mshauri wa karibu wa rais Gamal Abdel Nasser akihudumia mara mbili kama makamu wake, halafu baada ya kifo cha Nasser alichukua nafasi yake mwaka 1970.


title: Anwar Sadat

text: Katika kipindi cha miaka 11 alipotawala alibadilisha mwelekeo wa taifa. Aliachana na misingi mingi ya kisiasa na ya kiuchumi ya mfumo wa Nasser. Alianzisha mfumo wa vyama vingi na kufungua uchumi kwa makampuni ya binafsi. Aliondoa Misri katika ushirikiano na Umoja wa Kisovyeti na kurudisha wasaidizi Warusi kwao.


title: Anwar Sadat

text: Mwaka 1973 aliongoza Misri katika Vita ya Yom Kippur dhidi ya Israeli akafaulu kurudisha rasi ya Sinai kutoka utawala wa Israeli. Kufaulu hapo kulimfanya shujaa wa taifa akatumia heshima hii kwa majadiliano na Israeli na mkataba wa amani wa mwaka kati ya Misri na Israel. Mwaka 1977 Sadat alikuwa rais wa kwanza wa nchi ya Kiarabu aliyefika mwenyewe nchini Israel na kuhutubia bunge la Knesset.


title: Anwar Sadat

text: Mwaka 1979 alifikia mkataba wa amani na Israeli. Mkataba huu ulimletea tuzo ya Nobel ya Amani pamoja na Menachim Begin wa Israel. Hapo Sadat alikuwa Mwislamu wa kwanza kupokea tuzo ya Nobel yoyote.


title: Anwar Sadat

text: Ingawa Wamisri wengi walikubali mkataba wa amani, hasa kwa sababu ulirudisha Sinai kwa Misri, wengine walisikitika, hasa Jumuiya ya Ikhwan Muslimin waliokataa kabisa. Pia nchi nyingine za Kiarabu zinazounganishwa katika Jumuiya ya Nchi za Kiarabu -isipokuwa Sudan- zilikataa mkataba huo wa amani zikatenga Misri katika jumuiya hii hadi 1989. Sababu ilikuwa ya kwamba mkataba huo haukutaja suala la dola au nchi kwa Wapalestina waliokuwa wakimbizi tangu kufukuzwa kwao wakati wa kuundwa kwa Israel mwaka 1948.


title: Anwar Sadat

text: Mkataba wa amani ulikuwa pia sababu ya kwamba kundi la wanajeshi wenye uhusiano na Ikhwan Muslimin walimwua Sadat tarehe 6 Oktoba 1981.


title: Anwar Sadat

text: Aliyemfuata madarakani alikuwa makamu wake, Hosni Mubarak.


title: Waanzilishi saba

text: Waanzilishi saba wa Utawa wa Watumishi wa Maria, ni wanaume wa Firenze (Italia) ambao mwaka 1233 hivi waliacha shughuli zao wakaenda kuishi upwekeni ili kuanzisha shirika la maisha ya wakfu aina ya ombaomba kwa heshima ya Bikira Maria.


title: Waanzilishi saba

text: Majina yao ni: Buonfiglio dei Monaldi (Bonfilius), Giovanni di Buonagiunta (Bonajuncta), Amadeus degli Amidei (Bartolomeus), Ricovero dei Lippi-Ugguccioni (Ugo), Benedetto dell'Antella (Manettus), Gherardino di Sostegno (Sostene), na Alessio de' Falconieri (Alexius), wa mwisho kufa (1310), ambaye ndiye maarufu zaidi.


title: Waanzilishi saba

text: Wote wanaheshimiwa katika Kanisa Katoliki kama watakatifu, na sikukuu yao ya pamoja huwa tarehe 17 Februari.


title: Mia sita kumi na tisa

text: Mia sita kumi na tisa ni namba inayoandikwa 619 kwa tarakimu za kawaida na DCXIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita kumi na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 618 na kutangulia 620.


title: Mia sita kumi na tisa

text: 619 ni namba tasa.


title: Mia sita na ishirini

text: Mia sita na ishirini ni namba inayoandikwa 620 kwa tarakimu za kawaida na DCXX kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita na ishirini

text: Ni namba asilia inayofuata 619 na kutangulia 621.


title: Mia sita na ishirini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 31.


title: Mia sita ishirini na moja

text: Mia sita ishirini na moja ni namba inayoandikwa 621 kwa tarakimu za kawaida na DCXXI kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita ishirini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 620 na kutangulia 622.


title: Mia sita ishirini na moja

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 23.


title: Mia sita ishirini na mbili

text: Mia sita ishirini na mbili ni namba inayoandikwa 622 kwa tarakimu za kawaida na DCXXII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita ishirini na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 621 na kutangulia 623.


title: Mia sita ishirini na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 311.


title: Mia sita ishirini na tatu

text: Mia sita ishirini na tatu ni namba inayoandikwa 623 kwa tarakimu za kawaida na DCXXIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita ishirini na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 622 na kutangulia 624.


title: Mia sita ishirini na tatu

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 89.


title: Mia saba

text: Mia saba ni namba inayoandikwa 700 kwa tarakimu za kawaida na DCC kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba

text: Ni namba asilia inayofuata 699 na kutangulia 701.


title: Mia saba

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 5 x 7.


title: Mia saba na moja

text: Mia saba na moja ni namba inayoandikwa 701 kwa tarakimu za kawaida na DCCI kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 700 na kutangulia 702.


title: Mia saba na moja

text: 701 ni namba tasa.


title: Mia sita ishirini na nne

text: Mia sita ishirini na nne ni namba inayoandikwa 624 kwa tarakimu za kawaida na DCXXIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita ishirini na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 623 na kutangulia 625.


title: Mia sita ishirini na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 13.


title: Mia saba na mbili

text: Mia saba na mbili ni namba inayoandikwa 702 kwa tarakimu za kawaida na DCCII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 701 na kutangulia 703.


title: Mia saba na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 3 x 13.


title: Mia sita ishirini na tano

text: Mia sita ishirini na tano ni namba inayoandikwa 625 kwa tarakimu za kawaida na DCXXV kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita ishirini na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 624 na kutangulia 626.


title: Mia sita ishirini na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 5 x 5 x 5 (au 5).


title: Mia saba na tatu

text: Mia saba na tatu ni namba inayoandikwa 703 kwa tarakimu za kawaida na DCCIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 702 na kutangulia 704.


title: Mia saba na tatu

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 19 x 37.


title: Mia saba na nne

text: Mia saba na nne ni namba inayoandikwa 704 kwa tarakimu za kawaida na DCCIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 703 na kutangulia 705.


title: Mia saba na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 11 (au 2 x 11).


title: Mia saba na tano

text: Mia saba na tano ni namba inayoandikwa 705 kwa tarakimu za kawaida na DCCV kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 704 na kutangulia 706.


title: Mia saba na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 47.


title: Mia saba na sita

text: Mia saba na sita ni namba inayoandikwa 706 kwa tarakimu za kawaida na DCCVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 705 na kutangulia 707.


title: Mia saba na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 353.


title: Mia saba na saba

text: Mia saba na saba ni namba inayoandikwa 707 kwa tarakimu za kawaida na DCCVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 706 na kutangulia 708.


title: Mia saba na saba

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 101.


title: Mia saba na nane

text: Mia saba na nane ni namba inayoandikwa 708 kwa tarakimu za kawaida na DCCVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 707 na kutangulia 709.


title: Mia saba na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 59.


title: Abd el Kader

text: Abd el Kader (6 Septemba 1808 – 26 Mei 1883), (kwa "ʿAbd al-Qādir ibn Muḥyiddīn"; alijulikana pia kama Abdul Qadir, Emir Abdelkader au Abdelkader El Djezairi), alikuwa kiongozi wa kijeshi, wa kidini na wa kisiasa nchini Algeria.


title: Abd el Kader

text: Alipigana dhidi ya uvamizi wa Ufaransa katika Algeria kuanzia mwaka 1830 hadi 1847. Baada ya kushindwa aliishi Dameski na hapo aliingilia katika ghasia ya mwaka 1860 alipookoa Wakristo wengi waliotishiwa na mauaji.


title: Abd el Kader

text:
Abd el Kader alizaliwa mnamo 1807 au 1808 katika familia ya wataalamu wa Kiislamu walioamini walitoka katika ukoo wa mtume Muhamad
Tangu utotoni alianza masomo ya dini. Alipokuwa na miaka 14 alifikia hadhi ya hafizi (mwenye kukariri kurani yote) na mwaka 1825 aliondoka kuelekea Makka kwenye safari ya hajj. Safarini aliongeza elimu yake akavutiwa na matengenezo ya Muhammad Ali Pasha aliyoyaona wakati alipopitia Misri. Alirudi Algeria miezi michache kabla ya uvamizi wa Kifaransa.


title: Abd el Kader

text: Mwaka 1830 Algeria ilivamiwa na Ufaransa na utawala wao ulichukua nafasi iliyowahi kuwa mikononi mwa Waosmani kwa miaka 300. Wakati wa jeshi la Ufaransa kufika Oran katika Januari 1831, baba yake Abd el-Kader aliongoza majaribio ya upinzani chini ya bendera ya jihadi.


title: Abd el Kader

text: Baada ya Wafaransa kutwaa miji mikubwa wapinzani walikutana mlimani na hapo Abd el-Kader alichaguliwa kuwa kiongozi kwa cheo cha "amir". Katika muda mfupi alifaulu kuunganisha makabila ya Algeria ya magharibi chini ya uongozi wake.


title: Abd el Kader

text: Mwaka uliofuata (1834) jenerali Mfaransa Desmichels alipaswa kumtambua kama mkuu wa eneo la Oran. Patano hili liliongeza heshima yake kati ya makabila ambayo hadi hapo yalikataa kuchukua msimamo.


title: Abd el Kader

text: Hadi mwaka 1839 kulikuwa na kipindi cha amani ambapo Abd el-Kader alipanua himaya yake katika milima ya Atlas na ng'ambo hadi vyanzo vya jangwa kubwa la Sahara. Aliweka misingi ya dola lenye jeshi la kudumu na pesa yake. Mwenyewe aliishi maisha ya kawaida akikaa katika hema. Alikataa kutumia cheo cha sultani akikazia hadhi yake ya kitaalamu.


title: Abd el Kader

text: Kipindi cha amani kilikwisha wakati gavana mpya wa Kifaransa aliamua kupeleka walowezi katika eneo la Abd el Kader aliyewashambulia tarehe 15 Oktoba 1839. Kipindi cha vita kilifuata ambapo Wafaransa waliongeza idadi ya wanajeshi wao na kutumia mbinu kali dhidi ya makababila yaliyomsaidia Abd el Kader. Wafaransa walichoma nyumba na mazao yote wakafaulu kuvunja upinzani kwa silaha ya njaa.


title: Abd el Kader

text: Abd el Kader alivuka mpaka wa Moroko lakini Wafaransa walivamia upande ule pia. Hatimaye alilazimishwa kusalimu amri tarehe 21 Desemba 1847. Alikubali kukamatwa na na Wafaransa kwa ahadi ya kwamba watampeleka Misri. Lakini alipelekwa Ufaransa na kushikwa huko pamoja na familia yake.


title: Abd el Kader

text: Baada ya miaka 5 rais mpya wa Ufaransa Louis Napoleon Bonaparte alimweka huru, akampatia pensheni na kumruhusu kuhamia Milki ya Osmani.


title: Abd el Kader

text: Tangu mwaka 1852 Abd el Kader aliishi Dameski alipoendelea kutunga vitabu vya dini na falsafa.


title: Abd el Kader

text: Mwaka 1860 ugomvi uliwaka huko Lebanoni kati ya Wadruzi na Wakristo Wamaroni na mapigano yalienea hadi Dameski. Wadruzi walishambulia mitaa ya Wakristo na kuua zaidi ya watu 3,000. Hapo ni Abd el Kader aliyefungua nyumba yake kwa maelfu ya Wakristo pamoja na mabalozi Wazungu na masista Wakatoliki akaokoa uhai wao.


title: Abd el Kader

text: Kutokana na tendo hili Abd el Kader aliheshimiwa kimataifa akapokea nishani za juu kutoka Ufaransa, Ugiriki, Milki ya Osmani, Vatikani pamoja na zawadi kutoka rais Abraham Lincoln wa Marekani.


title: Abd el Kader

text: Aliaga dunia mjini Dameski tarehe 26 Mei 1883 akazikwa kando ya kaburi la msufi mashuhuri Ibn Arabi. Mabaki yake yaliondolewa kaburini mwaka 1965 na kupelekwa Algier.


title: Hema

text: Hema ni kibanda chepesi kinachofanywa na kiunzi cha ndani na ganda la nje la kitambaa, plastiki au ngozi. Kazi yake ni kukinga dhidi ya jua, mvua, baridi au athira nyingine za hali ya hewa. Hema ni rahisi kufumuliwa na kupelekwa mahali pengine kwa matumizi mapya.


title: Hema

text: Katika jamii zinazofuata maisha ya uhamaji hema ni kawaida badala ya nyumba imara, kwa mfano wafugaji wanaohamahama pamoja na kondoo, mbuzi, ng'ombe au ngamia zao.


title: Hema

text: Mahema madogo yanatumiwa pia kama kinga ya muda kwa burudani kama camping au matembezi marefu. Mahema makubwa zaidi hutumiwa na jeshi kwa kambi za muda, pia wakati wa maafa kama watu hawana nyumba tena: kwa mfano baada ya tetemeko la ardhi au mafuriko. Mahema makubwa sana zatumiwa kwa mikutano mahali pasipo ukumbi mkubwa kiasi cha kutosha.


title: Yemi Osinbajo

text: Oluyemi Oluleke Osinbajo (* 8 Machi 1957) ni wakili na mwanasiasa nchini Nigeria. Tangu 29 Mei 2015 alikuwa makamu wa rais wa Nigeria Muhammadu Buhari. Yeye ni pia wakili, mwanasheria aliyefundisha kwenye chuo kikuu alishika vyeo mbalimbali katika idara ya sheria ya Jimbo la Lagos anakotoka.


title: Yemi Osinbajo

text: Yemi Osinbajo alizaliwa mwaka 1957 mjini Lagos. Alimwoa Dolapo Soyode Osinbajo aliye mjukuu wa Obafemi Awolowo. Wana watoto watatu.


title: Yemi Osinbajo

text: Yemi Osinbajo alisoma ngazi ya msingi kwake Lagos na 1969–1975 alikuwa kwenye shule ya sekondari ya Igbobi College Yaba, Lagos, Nigeria. 1975–1978 alianza masomo ya sheria kwenye Chuo Kikuu cha Lagos hadi kufikia digrii ya kwanza. Halafu akashiriki katika utumishi wa vijana kwa umma (kama JKT ya Tanzania) kulingana na sheria ya Nigeria alipokuwa mshauri wa kisheria katika mkoa wa Bondel. Kutoka hapo aliendelea kusoma Uingereza kwenye London School of Economics alipopata digrii ya pili ya sheria mwaka 1981.


title: Yemi Osinbajo

text: Baada ya kurudi aliajiriwa mwaka 1981 kuwa mwalimu wa sheria kwenye Chuo kikuu cha Lagos akaendelea hadi 1986. 1988 - 1992 alikuwa mshauri wa mwanasheria mkuu wa Nigeria.


title: Yemi Osinbajo

text: 1997 hadi 1999 alikuwa profesa wa shria na mkuu wa idara ya sheria Lagos. Kutoka hapa aliitwa kuhudumia kama mwanashaeria mkuu mwenye cheo cha waziri katika serikali ya Jimbo la Lagos.


title: Yemi Osinbajo

text: 2007 - 2013 alirudi Chuo Kikuu cha Lagos kama profesa. Tangu 2007 aliingia katika kampuni ya mawakili Simmons Cooper Partners (Barristers and Solicitors), Nigeria.


title: Yemi Osinbajo

text: Pamoja na shughuli zake za kisheria Yemi Osinbajo alibarikiwa pia kuwa mchungaji katika Redeemed Christian Church of God, moja kati ya makanisa makubwa ya kipentekoste nchini Nigeria. Amekuwa mchungaji kiongozi wa ushirika wa "Lagos Province 48" inayoitwa pia Olive Tree provincial headquarter parish. Alitangaza ya kwamba aaendelea kushika cheo hiki hata baada ya kuwa makamu wa rais.


title: Yemi Osinbajo

text: Wakati wa kuundwa kwa chama kipya cha All Progressives Congress (APC) mnamo 2013 Yemi aliombwa kutunga ilani ya uchaguzi ya chama na pamoja na wengine alitoa manifesto iliyoitwa "Roadmap to a New Nigeria". Ahadi muhimu zilikuwa milo ya bure kwa wanafunzi shuleni, malipo ya serikali kwa wazazi maskini wakipeleka watoto wao shule na kuwapatia chanjo. Kulikuwa pia na mipango ya kuunda nafasi za kazi kwa vijana.


title: Yemi Osinbajo

text: Mwaka 2014 mgombea wa urais wa All Progressives Congress jenerali mstaafu Muhammadu Buhari alimtangaza Osinbajo kama makamu wake kwa uchaguzi wa 2015.


title: Yemi Osinbajo

text: Baada ya ushindi wa Buhari aliapishwa pamoja na makamu wake tarehe 29 Mei 2015.


title: Atlas (milima)

text: Milima ya Atlas (kwa Kiberber: Idurar n Watlas, kwa ) ni safu ya milima kunjamano katika Afrika ya kaskazini-magharibi. Ina urefu wa takriban kilomita 2,400 kuanzia Moroko kwa kuvukia Algeria hadi Tunisia. Milima ya Atlas hutenganisha pwani ya Atlantiki na Mediteranea kutoka jangwa la Sahara.


title: Atlas (milima)

text: Mwinuko wa juu ni Jebel Toubkal nchini Moroko inayofikia mita 4,167 juu ya UB.


title: Atlas (milima)

text: Wakazi wa milima hii ni hasa makabila ya Waberber.


title: Atlas (milima)

text: Jina la milima hii linatokana na mmoja wa miungu ya Ugiriki ya Kale, Atlas.


title: Atlas (milima)

text: Atlas ni milima kunjamano yaani tokeo la kugongana kwa mabamba ya gandunia ya Afrika na Ulaya kulikosababisha kukunjwa kwa uso wa ardhi na kutokea kwa safu za milima hii. Mchakato huu ulitokea mara mbili. Mara ya kwanza takriban miaka milioni 300 iliyopita, wakati bamba la Amerika Kaskazini liligongana na bamba la Afrika na tokeo lake ni safu ya Antiatlas katika Moroko ya kusini. Lakini sehemu kubwa ya Atlas ilitokea kutokana na mgongano wa mabamba ya Afrika na Ulaya katika kipindi cha miaka milioni 65 - 2 iliyopita.


title: Atlas (milima)

text: Kutokana na historia hii kuna hatari ya mtetemeko wa ardhi katika eneo la Atlas na miji kadhaa iliwahi kuharibiwa.


title: Yohane wa Fiesole

text: Yohane wa Fiesole, O.P. au Beato Angelico (yaani, kwa Kiitalia: "Mwenye heri wa Kimalaika"; jina la awali: Guido di Pietro; Vicchio, Firenze, 1395 hivi – Roma, 18 Februari 1455) alikuwa mtawa padri maarufu kama mmojawapo wa wachoraji wa kwanza wa Renaissance nchini Italia. Mtaalamu Giorgio Vasari katika kitabu chake "Maisha ya Wasanii" aliandika kwamba alikuwa na "kipaji adimu na kamili".


title: Yohane wa Fiesole

text: Tarehe 3 Oktoba 1982 Papa Yohane Paulo II alimtangaza rasmi kuwa mwenye heri, kutokana na utakatifu wa maisha yake, si tu kwa kipaji chake cha kutoka mbinguni.. Vasari huyohuyo aliandika kwamba "haiwezekani kumsifu mno baba huyo mtakatifu, aliyekuwa mnyenyekevu na mtaratibu hivi katika yale yote aliyoyafanya na aliyoyasema, na ambaye picha zake zilichorwa kwa unyofu na ibada kubwa hivi."


title: Mia sita ishirini na sita

text: Mia sita ishirini na sita ni namba inayoandikwa 626 kwa tarakimu za kawaida na DCXXVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita ishirini na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 625 na kutangulia 627.


title: Mia sita ishirini na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 313.


title: Mia sita ishirini na saba

text: Mia sita ishirini na saba ni namba inayoandikwa 627 kwa tarakimu za kawaida na DCXXVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita ishirini na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 626 na kutangulia 628.


title: Mia sita ishirini na saba

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 11 x 19.


title: Mia sita ishirini na nane

text: Mia sita ishirini na nane ni namba inayoandikwa 628 kwa tarakimu za kawaida na DCXXVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita ishirini na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 627 na kutangulia 629.


title: Mia sita ishirini na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 157.


title: Mia sita ishirini na tisa

text: Mia sita ishirini na tisa ni namba inayoandikwa 629 kwa tarakimu za kawaida na DCXXIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita ishirini na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 628 na kutangulia 630.


title: Mia sita ishirini na tisa

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 17 x 37.


title: Mia sita na thelathini

text: Mia sita thelathini ni namba inayoandikwa 630 kwa tarakimu za kawaida na DCXXX kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita na thelathini

text: Ni namba asilia inayofuata 629 na kutangulia 631.


title: Mia sita na thelathini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 5 x 7.


title: Mia sita thelathini na moja

text: Mia sita thelathini na moja ni namba inayoandikwa 631 kwa tarakimu za kawaida na DCXXXI kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita thelathini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 630 na kutangulia 632.


title: Mia sita thelathini na moja

text: 631 ni namba tasa.


title: Mia sita thelathini na mbili

text: Mia sita thelathini na mbili ni namba inayoandikwa 632 kwa tarakimu za kawaida na DCXXXII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita thelathini na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 631 na kutangulia 633.


title: Mia sita thelathini na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 79.


title: Mia sita thelathini na tatu

text: Mia sita thelathini na tatu ni namba inayoandikwa 633 kwa tarakimu za kawaida na DCXXXIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita thelathini na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 632 na kutangulia 634.


title: Mia sita thelathini na tatu

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 211.


title: Mia sita thelathini na nne

text: Mia sita thelathini na nne ni namba inayoandikwa 634 kwa tarakimu za kawaida na DCXXXIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita thelathini na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 633 na kutangulia 635.


title: Mia sita thelathini na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 317.


title: Mia sita thelathini na tano

text: Mia sita thelathini na tano ni namba inayoandikwa 635 kwa tarakimu za kawaida na DCXXXV kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita thelathini na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 634 na kutangulia 636.


title: Mia sita thelathini na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 127.


title: Mia sita thelathini na sita

text: Mia sita thelathini na sita ni namba inayoandikwa 636 kwa tarakimu za kawaida na DCXXXVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita thelathini na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 635 na kutangulia 637.


title: Mia sita thelathini na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 53.


title: Mia sita thelathini na saba

text: Mia sita thelathini na saba ni namba inayoandikwa 637 kwa tarakimu za kawaida na DCXXXVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita thelathini na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 636 na kutangulia 638.


title: Mia sita thelathini na saba

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 7 x 13.


title: Mia sita thelathini na nane

text: Mia sita thelathini na nane ni namba inayoandikwa 638 kwa tarakimu za kawaida na DCXXXVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita thelathini na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 637 na kutangulia 639.


title: Mia sita thelathini na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 11 x 29.


title: Mia sita thelathini na tisa

text: Mia sita thelathini na tisa ni namba inayoandikwa 639 kwa tarakimu za kawaida na DCXXXIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita thelathini na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 638 na kutangulia 640.


title: Mia sita thelathini na tisa

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 71.


title: Mia sita arubaini

text: Mia sita arubaini au mia sita na arobaini ni namba inayoandikwa 640 kwa tarakimu za kawaida na DCXL kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita arubaini

text: Ni namba asilia inayofuata 639 na kutangulia 641.


title: Mia sita arubaini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 5 (au 2 x 5).


title: Mia sita arobaini na moja

text: Mia sita arobaini na moja ni namba inayoandikwa 641 kwa tarakimu za kawaida na DCXLI kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita arobaini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 640 na kutangulia 642.


title: Mia sita arobaini na moja

text: 641 ni namba tasa.


title: Mia sita arobaini na mbili

text: Mia sita arobaini na mbili ni namba inayoandikwa 642 kwa tarakimu za kawaida na DCXLII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita arobaini na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 641 na kutangulia 643.


title: Mia sita arobaini na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 107.


title: Mia sita arobaini na tatu

text: Mia sita arobaini na tatu ni namba inayoandikwa 643 kwa tarakimu za kawaida na DCXLIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita arobaini na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 642 na kutangulia 644.


title: Mia sita arobaini na tatu

text: 643 ni namba tasa.


title: Mia sita arobaini na nne

text: Mia sita arobaini na nne ni namba inayoandikwa 644 kwa tarakimu za kawaida na DCXLIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita arobaini na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 643 na kutangulia 645.


title: Mia sita arobaini na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 7 x 23.


title: Mia sita arobaini na tano

text: Mia sita arobaini na tano ni namba inayoandikwa 645 kwa tarakimu za kawaida na DCXLV kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita arobaini na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 644 na kutangulia 646.


title: Mia sita arobaini na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 43.


title: Mia sita arobaini na sita

text: Mia sita arobaini na sita ni namba inayoandikwa 646 kwa tarakimu za kawaida na DCXLVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita arobaini na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 645 na kutangulia 647.


title: Mia sita arobaini na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 17 x 19.


title: Mia sita arobaini na saba

text: Mia sita arobaini na saba ni namba inayoandikwa 647 kwa tarakimu za kawaida na DCXLVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita arobaini na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 646 na kutangulia 648.


title: Mia sita arobaini na saba

text: 647 ni namba tasa.


title: Mia sita arobaini na nane

text: Mia sita arobaini na nana ni namba inayoandikwa 648 kwa tarakimu za kawaida na DCXLVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita arobaini na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 647 na kutangulia 649.


title: Mia sita arobaini na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 3 x 3 x 3 (au 2 x 3).


title: Mia sita arobaini na tisa

text: Mia sita arobaini na tisa ni namba inayoandikwa 649 kwa tarakimu za kawaida na DCXLIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita arobaini na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 648 na kutangulia 650.


title: Mia sita arobaini na tisa

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 59.


title: Mia sita hamsini

text: Mia sita hamsini ni namba inayoandikwa 650 kwa tarakimu za kawaida na DCL kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita hamsini

text: Ni namba asilia inayofuata 649 na kutangulia 651.


title: Mia sita hamsini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 5 x 13.


title: Mia sita hamsini na moja

text: Mia sita hamsini na moja ni namba inayoandikwa 651 kwa tarakimu za kawaida na DCLI kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita hamsini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 650 na kutangulia 652.


title: Mia sita hamsini na moja

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 7 x 31.


title: Mia sita hamsini na mbili

text: Mia sita hamsini na mbili ni namba inayoandikwa 652 kwa tarakimu za kawaida na DCLII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita hamsini na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 651 na kutangulia 653.


title: Mia sita hamsini na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 163.


title: Mia sita hamsini na tatu

text: Mia sita hamsini na tatu ni namba inayoandikwa 653 kwa tarakimu za kawaida na DCLIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia sita hamsini na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 652 na kutangulia 654.


title: Mia sita hamsini na tatu

text: 653 ni namba tasa.


title: Milima kunjamano

text: Milima kunjamano (kwa Kiingereza "fold mountains") ni aina ya milima ambayo hutokea wakati mabamba ya gandunia yanagongana. Shinikizo linasababisha kukunjwa kwa ganda la dunia na hili linafanya sehemu ya uso wa ardhi kuinuliwa juu.


title: Milima kunjamano

text: Tokeo lake ni safu ya milima au pia mfululizo wa masafu yaliyo sambamba.


title: Milima kunjamano

text: Milima kunjamano ni umbo la kawaida kati ya milima mirefu duniani. Mifano ni milima ya Atlas katika Afrika ya Kaskazini, Alpi katika Ulaya na Himalaya katika Asia. Kilimanjaro ni mlima mrefu kwa upande wa Afrika lakini si mlima kunjamano kwa sababu ni volkeno ya pekee.


title: Bikira Maria wa Fatima

text: Bikira Maria wa Fatima (jina rasmi: Bibi Yetu wa Rosari takatifu wa Fatima ""), ni jina mojawapo la Bikira Maria lililotokana na njozi maarufu za mwaka 1917 walizozisimulia watoto watatu wa Fatima, Ureno: Lusia Santos na binamu zake Yasinta Marto na Fransisko Marto.


title: Bikira Maria wa Fatima

text: Njozi hizo zilithibitishwa na Kanisa Katoliki kuwa za kuaminika, hata ikaanzishwa kumbukumbu yake katika liturujia kila tarehe ya ile ya kwanza, 13 Mei.


title: Bikira Maria wa Fatima

text: Tarehe 13 Mei 1946, Papa Pius XII alikubali rasmi sanamu iliyotengenezwa kutokana na masimulizi hayo itiwe taji. Tarehe 11 Novemba 1954, alitangaza patakatifu pa Fatima kuwa basilika kwa hati "Lucer Superna".


title: Uislamu nchini Afghanistan

text: Uislamu nchini Afghanistan ulianza baada ya Waarabu wa Kiislamu kutwaa Afghanistan kuanzia karne ya 7 hadi ya 10, na wale waliosalia wakaja kusilimu rasmi mwishoni mwa karne ya 19.


title: Uislamu nchini Afghanistan

text: Leo hii, Uislamu ni dini rasmi ya taifa la Afghanistan, kukiwa na kadirio la asilimia 99.8 ya idadi ya wakazi wote kuwa Waislamu. Kwenye asilimia 80-90 ni wafuasi wa dhehebu la Sunni, wanaofuata mafundisho ya Hanafi, wakati asilimia 7-20 wanaaminika kuwa wa Shia.


title: Uislamu nchini Armenia

text: Uislamu nchini Armenia ulianza milimani au katika nyanda za juu hasa katika kipindi cha karne ya 7.


title: Uislamu nchini Armenia

text: Waarabu, na baadaye kabila la Wakurdi, walianza kuloea Armenia hasa kwa kufuatia uvamizi wa Waarabu na kucheza nafasi kubwa kiitikadi, kijamii, kiuchumi na kihistoria nchini.


title: Uislamu nchini Armenia

text: Baada ya uvamizi wa Waseljuki katika karne ya 12, elementi za Waturuki hatimaye zikashinda uwepo wa Waarabu na Wakurdi. Kwa kuanzishwa kwa nasaba za Kiajemi kama vile Nasaba ya Safavid, Nasaba ya Afsharid, Nasaba ya Zand na Nasaba ya Qajar, Armenia ikawa kiungo muhimu cha ulimwengu wa Shia ya Kiajemi, huku ikiwa bado inaheshimu uhusiano na uwepo wa Ukristo nchini humo.


title: Yasinta wa Fatima

text: Yasinta Marto wa Fatima (11 Machi 1910 - 20 Februari 1920), ni jina la mmojawapo kati ya watoto watatu waliotokewa na malaika wa amani (1916), halafu na Bikira Maria (1917) kwao Fatima, Ureno, pamoja na binamu yake Lusia Santos na kaka yake Fransisko Marto.


title: Yasinta wa Fatima

text: Njozi hizo zilithibitishwa na Kanisa Katoliki kuwa za kuaminika, hata ikaanzishwa kumbukumbu ya Bikira Maria wa Fatima katika liturujia kila tarehe ya njozi ya kwanza, 13 Mei.


title: Yasinta wa Fatima

text: Yasinta, pamoja na kaka yake Fransisko, alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa mwenye heri tarehe 13 Mei 2000, halafu na Papa Fransisko kuwa mtakatifu tarehe 13 Mei 2017, miaka 100 kamili tangu tukio la kwanza, akiwa mdogo kuliko watakatifu wote wasio wafiadini.


title: Fransisko wa Fatima

text: Fransisko Marto wa Fatima (11 Juni 1908 - 4 Aprili 1919), ni jina la mmojawapo kati ya watoto watatu waliotokewa na malaika wa amani (1916), halafu na Bikira Maria (1917) kwao Fatima, Ureno, pamoja na binamu yake Lusia Santos na dada yake Yasinta Marto.


title: Fransisko wa Fatima


title: Fransisko wa Fatima

text: Fransisko, pamoja na dada yake mdogo Yasinta, alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa mwenye heri tarehe 13 Mei 2000, halafu na Papa Fransisko kuwa mtakatifu tarehe 13 Mei 2017, miaka 100 kamili tangu tukio la kwanza.


title: Modesti wa Trier

text: Modesti wa Trier (alifariki 489) alikuwa askofu wa mji huo (leo nchini Ujerumani) wakati Wafaranki walipouteka.


title: Modesti wa Trier

text: Anaheshimiwa tangu kale kama mtakatifu. Sikukuu yake huadimishwa tarehe 24 Februari.


title: Jerlando wa Agrigento

text: Jerlando wa Agrigento (au Gerland wa Besançon (alifariki 25 Februari 1100) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki huko Agrigento, Sicilia, leo nchini Italia.


title: Jerlando wa Agrigento

text: Alitangazwa mtakatifu mwaka 1159. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 25 Februari.


title: Jerlando wa Agrigento

text: Inasadikika kwamba alizaliwa Besançon (Ufaransa), akiwa ndugu wa mfalme wa Kinormani Roger I wa Sisilia.


title: Jerlando wa Agrigento

text: Baada ya huyo kufukuza Waarabu kutoka kisiwa cha Sisilia, mwaka 1088 (au 1093) alimuita Jerlando awe askofu wa kwanza wa Agrigento baada ya utawala wa Kiislamu, ili arudishe Ukristo katika kisiwa chote.


title: Jerlando wa Agrigento

text: Alifanya kazi hiyo kwa bidii na mafanikio hadi kifo chake


title: Aleksanda wa Aleksandria

text: Aleksanda I wa Aleksandria (alifariki tarehe 26 Februari au 17 Aprili, 326 au 328) alikuwa Patriarki wa 19 wa Aleksandria, Misri. Wakati wa uongozi wake alikabili masuala mbalimbali, kama vile tarehe ya Pasaka, matendo ya Meletius wa Lycopolis, na hasa Uario. Ndiye aliyekuwa mpinzani mkuu wa padri Ario na wa mafundisho yake hadi Mtaguso wa kwanza wa Nisea. Ndiye aliyemuandaa shemasi Atanasi wa Aleksandria kuwa mwandamizi wake.


title: Aleksanda wa Aleksandria

text: Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki, Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.


title: Aleksanda wa Aleksandria

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Februari au 29 Mei.


title: Aleksanda wa Aleksandria

text: Mengi kati ya maandishi yake hayakutufikia, isipokuwa barua mbili. Mengine hayana hakika.


title: Leandri wa Sevilia

text: Leandri wa Sevilia (Cartagena, leo nchini Hispania, 534 hivi - Sevilia, Hispania, 13 Machi 600 au 601) alikuwa askofu mkuu wa Sevilia ambaye alifaulu kuingiza katika Kanisa Katoliki kutoka Uario Wavisigoti waliotawala Hispania na Ureno wa leo, kuanzia Hermengildi na Rekaredo, watoto wa mfalme.


title: Leandri wa Sevilia

text: Tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu na babu wa Kanisa.


title: Leandri wa Sevilia

text: Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 13 Machi au 27 Februari.


title: Leandri wa Sevilia

text: Alizaliwa na Severianus na Turtura huko Cartagena, Hispania, mwaka 534 hivi, akiwa wa kwanza kati ya watoto watano, ambao wanne kati yao wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu: Leandri, Fulgensi, Florentina wa Cartagena na Isidori wa Sevilia. Kati yao, watatu walikuwa maaskofu, na wa kike alikuwa mtawa.


title: Leandri wa Sevilia

text: Leandro, akiwa msomi aliyeshika maisha magumu kama Mbenedikto, ni maarufu pia kama mwanzilishi wa shule katoliki na mlezi wa mdogo wake Isidori aliyewarithisha hasa watu wa Ulaya Magharibi wa Karne za Kati elimu ya kale. Ndiye aliyemlea kwa nidhamu kubwa baada ya kifo cha baba yao, akimtengenezea mazingira ya kimonaki ambamo awajibike katika masomo akitumia maktaba yao kubwa ili kujiandaa akabili matatizo ya wakati ule.


title: Leandri wa Sevilia

text: Baada ya kuwa askofu, juhudi zake za kuleta rasi yote katika Ukatoliki zilifanya apelekwe uhamishoni.


title: Leandri wa Sevilia

text: Mwandishi bora kuliko mdogo wake Isidori, vimetufikia vitabu vyake viwili tu: "De institutione virginum et contemptu mundi", kanuni ya kimonaki kwa ajili ya dada yake, na "Homilia de triumpho ecclesiæ ob conversionem Gothorum" (P.L., LXXII).


title: Historia ya Amerika

text: Historia ya Amerika inasimulia matukio ya bara hilo lote (Amerika Kaskazini pamoja na Amerika ya Kati, Amerika Kusini na visiwa vya Karibi) tangu binadamu alipolifikia kutoka Asia.


title: Historia ya Amerika

text: Historia ya awali inaanza na kilele cha Enzi ya barafu, watu walipoweka kuingia Alaska kupitia nchi kavu. Baada ya hapo watu hao na wajukuu wao hawakuwa tena na uhusiano na wale wa "Dunia ya zamani" (Afrika, Asia na Ulaya) mpaka walipofikiwa na Wazungu kutoka Norway (karne ya 10) na Christopher Columbus mwaka 1492.


title: Historia ya Amerika

text: Hao wakazi wa kwanza walikuwa wawindaji na wachumaji. Wakifuata mawindo yao walifika taratibu hadi ncha ya kusini (Tierra del Fuego).


title: Historia ya Amerika

text: Polepole utamaduni wa baadhi ya makabila, ingawa kwa kuchelewa kuliko Dunia ya zamani, ulifikia hadhi ya ustaarabu, kama vile ule wa Norte Chico, Cahokia, Zapotec, Toltec, Olmec, Maya, Aztec, Purépecha, Chimor, Mixtec, Moche, Mississippi, Puebloan, Totonac, Teotihuacan, Huastec, Purépecha, Izapa, Mazatec, Muisca na Inca.


title: Historia ya Amerika

text: Safari za baharia Christopher Columbus kuanzia mwaka 1492, zilivuta hasa Hispania, Ureno na halafu Uingereza, Ufaransa na Uholanzi kujianzishia makoloni ili kunyonya maliasili nyingi za "Dunia mpya".


title: Historia ya Amerika

text: Kwa namna hiyo, mazingira ya Amerika yalibadilika kabisa mpaka zikatokea aina mpya za utamaduni na hatimaye mataifa mapya, hasa kutokana na mchanganyiko ya wenyeji (Waindio) na walowezi kutoka Ulaya, halafu pia watumwa kutoka Afrika.


title: Historia ya Amerika

text: Mgawanyiko mkuu uliojitokeza ni kati ya nchi za Kaskazini (inapotawala lugha ya Kiingereza na Ukristo wa madhehebu ya Uprotestanti: "Anglo-America") na zile za Kati na Kusini (zinapotawala lugha za Kihispania na Kireno na Kanisa Katoliki: "Latino-America").


title: Historia ya Amerika

text: Ukoloni huo ulidumu tangu mwanzo wa karne ya 16 hadi mwisho wa karne ya 18 na mwanzo wa ile ya 19, ambapo karibu makoloni yote yalijipatia uhuru.


title: Historia ya Amerika

text: Hasa nchi ya Marekani ilizidi kukua hata kushika nafasi ya kwanza duniani katikati ya karne ya 20.


title: Mia saba na tisa

text: Mia saba na tisa ni namba inayoandikwa 709 kwa tarakimu za kawaida na DCCIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 708 na kutangulia 710.


title: Mia saba na tisa

text: 709 ni namba tasa.


title: Mia saba na kumi

text: Mia saba na kumi ni namba inayoandikwa 710 kwa tarakimu za kawaida na DCCX kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba na kumi

text: Ni namba asilia inayofuata 709 na kutangulia 711.


title: Mia saba na kumi

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 71.


title: Mia saba kumi na moja

text: Mia saba kumi na moja ni namba inayoandikwa 711 kwa tarakimu za kawaida na DCCXI kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba kumi na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 710 na kutangulia 712.


title: Mia saba kumi na moja

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 9 x 79.


title: Mia saba kumi na mbili

text: Mia saba kumi na mbili ni namba inayoandikwa 712 kwa tarakimu za kawaida na DCCXII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba kumi na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 711 na kutangulia 713.


title: Mia saba kumi na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 89.


title: Mia saba kumi na tatu

text: Mia saba kumi na tatu ni namba inayoandikwa 713 kwa tarakimu za kawaida na DCCXIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba kumi na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 712 na kutangulia 714.


title: Mia saba kumi na tatu

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 23 x 31.


title: Mia saba kumi na nne

text: Mia saba kumi na nne ni namba inayoandikwa 714 kwa tarakimu za kawaida na DCCXIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba kumi na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 713 na kutangulia 715.


title: Mia saba kumi na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 7 x 17.


title: Mia saba kumi na tano

text: Mia saba kumi na tano ni namba inayoandikwa 715 kwa tarakimu za kawaida na DCCXV kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba kumi na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 714 na kutangulia 716.


title: Mia saba kumi na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 11 x 13.


title: Mia saba kumi na sita

text: Mia saba kumi na sita ni namba inayoandikwa 716 kwa tarakimu za kawaida na DCCXVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba kumi na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 715 na kutangulia 717.


title: Mia saba kumi na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 179.


title: Mia saba kumi na saba

text: Mia saba kumi na saba ni namba inayoandikwa 717 kwa tarakimu za kawaida na DCCXVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba kumi na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 716 na kutangulia 718.


title: Mia saba kumi na saba

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 239.


title: Mia saba kumi na nane

text: Mia saba kumi na nane ni namba inayoandikwa 718 kwa tarakimu za kawaida na DCCXVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba kumi na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 717 na kutangulia 719.


title: Mia saba kumi na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 359.


title: Mia saba kumi na tisa

text: Mia saba kumi na tisa ni namba inayoandikwa 719 kwa tarakimu za kawaida na DCCXIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba kumi na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 718 na kutangulia 720.


title: Mia saba kumi na tisa

text: 719 ni namba tasa.


title: Mkonge

text: Mikonge ni mimea ya jenasi "Sansevieria" katika familia Asparagaceae. Majani yao huitwa makonge. Jina hili limesilikiwa kwa "Agave sisalana" (mkonge dume unaolimwa kwa uzalishaji wa katani) na spishi nyingine za jenasi "Agave" (mkonge-pori).


title: Henry VIII

text: Henry VIII (28 Juni 1491 – 28 Januari 1547) alikuwa mfalme wa Uingereza kuanzia tarehe 21 Aprili 1509 hadi kifo chake. Ni wa pili kutoka nasaba ya Tudor, akimfuata baba yake, Henry VII.


title: Henry VIII

text: Henry anajulikana hasa kwa kuoa wanawake sita, mmoja baada ya mwingine, na hasa kwa juhudi zake za kubatilisha ndoa yake ya kwanza na Katerina wa Aragona zilizomfanya hatimaye atenganishe Kanisa la Uingereza na Papa, akijifanya mkuu wa Kanisa. Pamoja na kutengwa na Kanisa Katoliki kwa sababu hiyo, aliendelea kusadiki mafundisho yake.


title: Henry VIII

text: Katika masuala ya ndani, Henry alijulikana kwa kubadilisha sana katiba ya nchi, akizidisha mamlaka yake mwenyewe. Waliopinga walishutumiwa kama wasaliti na mara nyingi kuhukumiwa adhabu ya kifo, akiwemo waziri mkuu Thomas More.


title: Henry VIII

text: Matumizi yake yalikuwa makubwa mno, kwa ajili ya fahari na vita, hivi kwamba pesa nyingi alizofaulu kujipatia kwa kuteka mali ya monasteri na kuzuia kodi iliyokuwa inalipwa awali kwa Papa, hazikumtosha kamwe.


title: Henry VIII

text: Aliunganisha Uingereza na Wales akawa pia mfalme wa kwanza wa Uingereza kushika nafasi ya mfalme wa Ireland.


title: Henry VIII

text: Mwanzoni wengi walipendezwa naye, lakini baadaye alizidi kunenepa, afya yake ilitetereka, na hata nafsi yake ilivurugika na kumfanya mzinzi, mkatili, mwoga.


title: Henry VIII

text: Baada yake alitawala mwanae Edward VI.


title: Elimu nchini Tanzania

text: Elimu nchini Tanzania hutolewa na sekta zote mbili, yaani, sekta za serikali na binafsi. Muundo wake kiujumla ni kama ifuatavyo:


title: Elimu nchini Tanzania

text: Kila mtoto ambaye si chini ya miaka mitano anafaa kuandikishwa katika elimu ya awali ya miaka 2. Mahudhurio sio lazima.


title: Elimu nchini Tanzania

text:
Shule za serikali hufundisha kwa Kiswahi na Kiingereza na katika baadhi ya shule zinafundisha katika misingi ya Kiingereza cha wastani - hasa zile za binafsi. Badhi ya shule za binafsi, zenye malipo ya juu ya karo, wanafundisha kwa Kiingereza. Lugha zingine za makabila (zingine mbali na Kiswahili) haziruhusiwi kufundishia, si kundishwa kama masomo, ingawa zinaweza kutumika pasipo rasmi katika hali fulani hasa katika elimu ya awali.
Ni lazima kwa kila mtoto aliyefikisha umri wa miaka saba kuandikishwa katika elimu ya msingi.


title: Elimu nchini Tanzania

text: Mafundisho ya binafsi katika shule za umma yaliondolewa mnamo mwaka wa 2002, lakini familia lazima zilipe karo ya vifaa vya kusomea.


title: Elimu nchini Tanzania

text: Kuondoa ada katika shule za serikali umepelekea ongezeko kubwa la watoto kuandikishwa katika shule za msingi, kutoka 4,839,361 mnamo 2001 hadi 7,959,884 mnamo 2006 hadi 8,410,000 mnamo 2008.


title: Elimu nchini Tanzania

text: Ongezeko hili halijawa na uwiano na ongezeko la rasilimali kwa walimu ikiwa ni pamoja na madarasa na vitabu vya kufundishia. Uwiano wa wanafunzi kwa walimu waliohitimu kwa mwaka wa 2010 ulikuwa 54:1, ambayo ilikuwa asilimia 35 ya malengo ya 40:1. Kila mkoa ulizidi lengo kasoro Kilimanjaro na Dar es Salaam. Only three percent of students in Standard VI nationwide had sole use of a mathematics textbook in 2007 compared to seven percent in 2000.


title: Elimu nchini Tanzania

text: Mwaka wa 2006, kiwango cha jumla cha wanafunzi walioandikishwa katika elimu ya msingi ilikuwa asilimia 110., na kiwango cha uandikishwaji uliofuata ulikuwa asilimia 97.8 Kiwango cha jumla cha uandikishwaji ni uwiano wa jumla ya idadi ya wanafunzi wanaohudhuria shule ya msingi wenye umri rasmi wa kujiunga na shule za msingi. Kiwango cha jumla cha uandikishwaji katika elimu ya msingi ni uwiano rasmi wa idadi ya jumla ya walioandikishwa katika umri unaostahili kwa elimu ya msingi. Idadi hii inatokana na jumla ya wanafunzi walioandikishwa katika elimu rasmi ya msingi na, hivyo basi, haina ulazima wa kuakisi hali halisi ya kimahudhurio. Mwaka wa 2000, asimilia 57 ya watoto wenye umri kati ya miaka 5–14 walihudhuria elimu ya msingi.


title: Buruji za falaki

text: Buruji za falaki (pia: alama za nyota; kwa Kiingereza: "zodiac constellations") ni jina la makundinyota yanayoonekana kwenye ekliptiki zaani njia ya Jua angani (ing. "ecliptic") na kuunda Zodiaki.


title: Buruji za falaki

text: Katika maarifa ya unajimu (au: falaki, tofauti na fani ya sayansi inayoitwa astronomia) Waswahili wa kale, pamoja na tamaduni nyingi za zamani, waliamini ya kwamba nyota hizi zina tabia fulani na kuwa na athari juu ya maisha ya binadamu wanaozaliwa chini ya nyota fulani.


title: Buruji za falaki

text: Hali halisi Jua linapita katika maeneo ya makundinyota 13 lakini tangu zamani za Babeli idadi ilifupishwa kuwa 12 kwa kusudi la kulingana na kalenda ya miezi 12. Kwa kufikia idadi hii kundinyota la Hawaa "(Ophiuchus)" liliondolewa katika idadi ya Zodiaki.


title: Buruji za falaki

text: Kwa jumla majina mengi ya nyota yametokana na urithi wa falaki ya Waarabu. Hao walirithi habari hizi pamoja na mpangilio wa nyota kwenye mzingo wa njia ya jua angani kutoka Ugiriki ya Kale. Asili yake iko katika falaki ya Babeli.


title: Buruji za falaki

text: "Buruji" yatokana na Kiarabu "برج", burj, tafsiri ya neno la Kigiriki πυργοι "pirgoi", yaani mnara au boma.


title: Buruji za falaki

text: Buruji za falaki katika utamaduni wa Waswahili ni kama zifuatazo:


title: Buruji za falaki

text: Katika unajimu wa siku hizi majina mengi ya kimapokeo katika unajimu wa Afrika ya Mashariki yamesahauliwa na badala yake wapiga falaki wanatumia orodha ya majina ambayo mara nyingi ni tafsiri ya majina ya Kiingereza tu, au pia namna ya kutaja alama ya makundinyota kwa neno la Kiswahili. Isipokuwa Mizani na Mashuke bado ni majina asilia. Majina katika unajimu wa kisasa jinsi yalivyo kawaida ni yafuatayo:


title: Mkia

text: Mkia ni sehemu ya mwisho ya uti wa mgongo kwenye mwili wa wanyama wengi wa vertebrata. Jina hilo latumiwa pia kwa wanyama wengine wenye upanuzi mwembamba wa mwili upande wa nyuma na pia kutaja sehemu nyembamba ya nyuma kwa vitu mbalimbali.


title: Mkia

text: Kwa vertebrata mkia ni sehemu ya uti wa mgongo inayoelekea nje ya pingiti inayokwisha kwenye mkundu. Mifupa ya mkia hufunikwa na musuli na ngozi, mara nyingi pia na nywele, manyoya au magamba.


title: Mkia

text: Vertebrata wengine wana musuli nyingi na hivyo nguvu kubwa kwenye mkia, kwa mfano nyani wanaotumia mkia kama mkono wakiweza kushika tawi la mti na kutundika hapo kwa nguvu ya mkia pekee. Wanyama wengine wana mkia mdogo tu. Binadamu na chura wana mkia wakiwa katika hali ya kiinitete lakini unapotea baadaye. Watu wachache huzaliwa wakiwa bado na mkia mdogo.


title: Mkia

text: Wanyama kama paka na mbwa hutumia mkia kwa ajili ya mawasiliano, kuna "lugha" ya mkia.


title: Mkia

text: Kuna aina za mjusi zinazoweza kuachana na mkia wao zikishambuliwa na kushikwa na adui mkubwa.


title: Mkia

text: Wanyama wasio na uti wa mgongo wanaweza kuwa na sehemu ya nyuma inayoonekana kuwa nyuma ya pingiti. Mfano ni nge anayebeba mwiba wa sumu hapo.


title: Mkia

text: Kama mashine au mtambo mwingine ina upanuzi mwembamba wa nyuma, sehemu hizi mara nyingi zinaitwa "mkia" pia. Mfano ni sehemu ya nyuma ya eropleni.


title: Mkia

text: Nyotamkia zinaonekana kama nukta ya nuru, yaani nyota yenye upanuzi nyuma na hapo ni asili ya jina "nyota yenye mkia".


title: Claudia Emerson

text: Claudia Emerson (13 Januari 1957 – 4 Desemba 2014) alikuwa mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2006 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.


title: Natasha Trethewey

text: Natasha Trethewey (amezaliwa 26 Aprili 1966) ni mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2007 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.


title: Robert Hass

text: Robert Hass (amezaliwa 1 Machi 1941) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2008 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.


title: Philip Schultz

text: Philip Schultz (amezaliwa 6 Januari 1945) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2008 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi akiishirikia na Robert Hass.


title: Rae Armantrout

text: Rae Armantrout (amezaliwa 13 Aprili 1947) ni mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2010 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.


title: Kay Ryan

text: Kay Ryan (amezaliwa 21 Septemba 1945) ni mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2011 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.


title: Mkonge Dume

text: Mkonge dume au mkatani ni spishi ya mmea katika familia Asparagaceae unaokuzwa kwa ajili ya vitembwe vyake au katani.


title: Mkonge Dume

text: Mkonge dume ni kiasili mmea wa Meksiko lakini imesambazwa nchi nyingi za kitropiki kutokana na umuhimu wake wa kiuchumi, hasa zao la katani. Kuna mashamba makubwa kwenye kanda la pwani la Afrika ya Mashariki. Kwa miaka mingi Tanzania iliongoza duniani katika zao hilo.


title: Tracy K. Smith

text: Tracy K. Smith (amezaliwa 16 Aprili 1972) ni mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2012 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.


title: Sharon Olds

text: Sharon Olds (amezaliwa 19 Novemba 1942) ni mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2013 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.


title: Vijay Seshadri

text: Vijay Seshadri (amezaliwa 13 Februari 1954 mjini Bangalore nchini Uhindi) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani ambako alihamia huko wakati wa utoto wake. Mwaka wa 2014 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.


title: Gregory Pardlo

text: Gregory Pardlo (amezaliwa 24 Novemba 1968) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2015 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.


title: Peter Balakian

text: Peter Balakian (kwa Kiarmenia Փիթըր Պալաքեան; amezaliwa 13 Juni 1951) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2016 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.


title: James Agee

text: James Rufus Agee (27 Novemba 1909 – 16 Mei 1955) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1958, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi, yaani baada ya kifo chake tu, kwa riwaya yake "A Death in the Family".


title: Robert Lewis Taylor

text: Robert Lewis Taylor (24 Septemba 1912 – 30 Septemba 1998) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1959, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Travels of Jaimie McPheeters".


title: Harper Lee

text: Harper Lee (28 Aprili 1926 – 19 Februari 2016) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1961, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "To Kill a Mockingbird".


title: Epikur

text: Epikur (kwa Kilatini na lugha mbalimbali Epicurus, kutoka Kigiriki Ἐπίκουρος, "Epíkouros", yaani "Mwenzi"; 341–270 KK) alikuwa mwanafalsafa wa Ugiriki wa Kale, maarufu kama mwanzilishi wa shule ya falsafa yenye jina lake (kwa Kiingereza: Epicureanism).


title: Epikur

text: Kati ya maandishi yake 300 hivi, zimebaki tu sehemu na barua chache; zaidi tunajua kutoka kwa wafuasi wake na wengineo waliofafanua mafundisho yake.


title: Epikur

text: Kwake, lengo la falsafa ni kufikia maisha yenye heri, utulivu, amani, kutoogopa, kutoteseka, kujitegemea na kuzungukwa na marafiki. Kwake raha na maumivu ndio vigezo vya uadilifu au uovu wa mambo yoyote. Pia kifo ni mwisho wa mwili na roho, hivyo hakitakiwi kuogopwa. Tena hakuna miungu ambao waadhibu wala kutuza binadamu. Ulimwengu hauna mipaka na ni wa milele.


title: Plotinus

text: Plotinus (kutoka Kigiriki Πλωτῖνος, Plootinos; Lycopolis, Misri 204/5 hivi – Campania, Italia, 270 BK) alikuwa mmojawapo kati ya wanafalsafa muhimu zaidi wa Ugiriki wa Kale.


title: Plotinus

text: Kama mwalimu wake, Ammonius Saccas, alifuata mapokeo ya Plato. Kwa sababu hiyo, wanahistoria wa karne ya 19 walitunga jina Uplato Mpya kwa falsafa yake iliathiri sana karne za mwisho za Roma ya Kale upande wa Wapagani na wa Wakristo vilevile, halafu Gnosi, falsafa ya Kiislamu n.k.


title: Plotinus

text: Katifa falsafa yake mambo makuu ni matatu: Umoja, Akili na Roho.


title: Edwin O'Connor

text: Edwin O'Connor (29 Julai 1918 – 23 Machi 1968) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1962, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Edge of Sadness".


title: Shirley Ann Grau

text: Shirley Ann Grau (amezaliwa 28 Julai 1929) ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1965, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Keepers of the House".


title: Bernard Malamud

text: Bernard Malamud (26 Aprili 1914 – 18 Machi 1986) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1967, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Fixer".


title: N. Scott Momaday

text: Navarre Scott Momaday (amezaliwa 27 Februari 1934) ni mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1969, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "House Made of Dawn".


title: Eudora Welty

text: Eudora Alice Welty (13 Aprili 1909 – 23 Julai 2001) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1973, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Optimist's Daughter".


title: Michael Shaara

text: Michael Shaara (23 Juni 1928 – 5 Mei 1988) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1975, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Killer Angels".


title: Beowulf

text: Beowulf ni tendi mashuhuri ya fasihi ya Kiingereza cha Kale. Kitabu kilichopo hadi sasa kiliandikwa mnamo 975-1025 BK, lakini inawezekana tendi ilitungwa mapema zaidi.


title: Beowulf

text: Hilo shairi refu la aya 3182 linasimulia habari za kijana Beowulf anayetokea Uswidi pamoja na marafiki 14 kwa kusudi la kumsaidia mfalme wa Denmark Hrodgar. Hrodgar anateswa na Grendel ambaye ni zimwi mbaya anayemeza watu. Beowulf anamshinda Grendel na mama yake na kupokea zawadi nyingi kutoka Hrodgar.


title: Beowulf

text: Kuna sehemu ya pili ya shairi ambamo Beowulf mzee ni mfalme mwenyewe. Anapaswa kushindana na joka anayeharibu nchi. Safari hii Beowulf anauawa akitetea nchi yake kwa sababu kati ya wafuasi wake ni mmoja tu anayemsaidia.


title: Mlenda

text: Milenda ni mimea ya jenasi "Corchorus" katika familia Malvaceae. Majani yao huliwa kama mboga yenye kuleta afya na hupikwa kwa mchanganyiko wa mimea mbalimbali kama bamia, mboga za majani na karanga; pia huliwa kwa ugali.


title: Mia saba ishirini

text: Mia saba ishirini ni namba inayoandikwa 720 kwa tarakimu za kawaida na DCCXX kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba ishirini

text: Ni namba asilia inayofuata 719 na kutangulia 721.


title: Mia saba ishirini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 3 x 5.


title: Mia saba ishirini na moja

text: Mia saba ishirini na moja ni namba inayoandikwa 721 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXI kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba ishirini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 720 na kutangulia 722.


title: Mia saba ishirini na moja

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 103.


title: Kisamvu

text: Kisamvu ni majani yanayopatikana katika mmea wa muhogo ambayo hufanywa kama mboga inayoendana na chakula ikileta virutubisho mbalimbali katika mwili wa binadamu.


title: Mia saba ishirini na mbili

text: Mia saba ishirini na mbili ni namba inayoandikwa 722 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba ishirini na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 721 na kutangulia 723.


title: Mia saba ishirini na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 19 x 19.


title: Mia saba ishirini na tatu

text: Mia saba ishirini na tatu ni namba inayoandikwa 723 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba ishirini na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 722 na kutangulia 724.


title: Mia saba ishirini na tatu

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 241.


title: Mia saba ishirini na nne

text: Mia saba ishirini na nne ni namba inayoandikwa 724 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba ishirini na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 723 na kutangulia 725.


title: Mia saba ishirini na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 181.


title: Mia saba ishirini na tano

text: Mia saba ishirini na tano ni namba inayoandikwa 725 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXV kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba ishirini na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 724 na kutangulia 726.


title: Mia saba ishirini na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 5 x 29.


title: Mia saba ishirini na sita

text: Mia saba ishirini na sita ni namba inayoandikwa 726 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba ishirini na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 725 na kutangulia 727.


title: Mia saba ishirini na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 11 x 11.


title: Tango

text: Tango ni tunda mojawapo lenye maji mengi (kama vile tikitimaji) ambalo linabeba virutubisho kama vile Vitamini B, C, K, Potassium na Manganese.


title: Tango

text: Mmea wake, mtango, una jina la kisayansi "Cucumis sativus" na una asili ya India.


title: Mia saba ishirini na saba

text: Mia saba ishirini na saba ni namba inayoandikwa 727 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba ishirini na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 726 na kutangulia 728.


title: Mia saba ishirini na saba

text: 727 ni namba tasa.


title: Matilda wa Ringelheim

text: Matilda wa Ringelheim (kwa Kijerumani Mathilde von Ringelheim; 894/897 – 14 Machi 968) alikuwa malkia mdogo wa Saxony kuanzia mwaka 912 na malkia wa Ujerumani kuanzia mwaka 919 kutokana na ndoa yake na Henry I, mfalme wa kwanza wa nasaba ya Otto.


title: Matilda wa Ringelheim

text: Baada ya kufiwa mumewe mwaka 936, alianzisha abasia ya Quedlinburg kwa heshima yake. Matilda aliishi hadi kuona Dola la Roma la Magharibi kuanzishwa tena na mwanae wa kwanza, Otto I aliyetiwa taji mwaka 962.


title: Matilda wa Ringelheim

text: Baada ya hapo alikwenda kutawa katika abasia hiyo ambapo ndipo alipofariki.


title: Matilda wa Ringelheim

text: Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.


title: Matilda wa Ringelheim

text: Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake, 14 Machi.


title: Mia saba ishirini na nane

text: Mia saba ishirini na nane ni namba inayoandikwa 728 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba ishirini na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 727 na kutangulia 729.


title: Mia saba ishirini na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 7 x 13.


title: Matembele

text: Matembele ni majani ya viazi vitamu ambayo hutumika kama mboga kwa kuliwa na chakula na pia ina virutubisho vifuatavyo: Protini, Niacin, Calcium na madini ya chuma.


title: Mia saba ishirini na tisa

text: Mia saba ishirini na tisa ni namba inayoandikwa 729 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba ishirini na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 728 na kutangulia 730.


title: Mia saba ishirini na tisa

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3 (au 3).


title: Mia saba thelathini

text: Mia saba thelathini ni namba inayoandikwa 730 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXX kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba thelathini

text: Ni namba asilia inayofuata 729 na kutangulia 731.


title: Mia saba thelathini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 73.


title: Msimu (lugha)

text: Msimu ni maneno yasiyo sanifu yanayoanzishwa na kikundi cha watu wachache wenye utamaduni mmoja ili kueleza mahusiano yao kama kikundi. Kwa kawaida maneno hayo huzuka na kupotea, ila yale yanayodumu husanifiwa na kuwa msamiati rasmi wa lugha.


title: Msimu (lugha)

text: Mabadiliko ya kihistoria yanaoikumba jamii katika shughuli mbalimbali na miongoni mwa utu wa watu mbalimbali.


title: Msimu (lugha)

text: Kwanza ni matukio mbalimbali yanayojitokeza katika jamii; matukio hayo yanaweza kuwa vita, njaa, ukame na kadhalika. Misimu hiyo yaweza kuwa ni ya kubeza, kusifu na kukejeli.


title: Msimu (lugha)

text: Ya pili ni uwepo wa matabaka, uwepo wa tofauti za kimaisha katika jamii fulani: kwa mfano, walalahoi ni maskini na magambacholi ni wenye nazo.


title: Msimu (lugha)

text: Ya tatu ni utani, utamaduni wa kutaniana. Jambo lingine linalosababisha kuzuka kwa misimu, msimu huu hubeba kejeli na dhihaka.


title: Msimu (lugha)

text: Ya nne ni maendeleo ya sayansi na teknolojia: hayo pia huwa chanzo cha misimu; vitu vipya vinavyojitokeza katika jamii vinadai uwepo wa maneno yanayozuka, kwa mfano, bajaji na digitali.Katika misimu kuna aina tatu ambazo ni:


title: Msimu (lugha)

text:
Sababu ya kutumia misimu ni:
Matatizo yanayojitokeza katika misimu ni kwamba:


title: Mia saba thelathini na moja

text: Mia saba thelathini na moja ni namba inayoandikwa 731 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXI kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba thelathini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 730 na kutangulia 732.


title: Mia saba thelathini na moja

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 17 x 43.


title: Mia saba thelathini na mbili

text: Mia saba thelathini na mbili ni namba inayoandikwa 732 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba thelathini na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 731 na kutangulia 733.


title: Mia saba thelathini na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 61.


title: Mia saba thelathini na tatu

text: Mia saba thelathini na tatu ni namba inayoandikwa 733 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba thelathini na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 732 na kutangulia 734.


title: Mia saba thelathini na tatu

text: 733 ni namba tasa.


title: Mia saba thelathini na nne

text: Mia saba thelathini na nne ni namba inayoandikwa 734 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba thelathini na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 733 na kutangulia 735.


title: Mia saba thelathini na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 367.


title: Furu

text: Furu ni tunda la porini ambalo huwa jeusi linapoiva.


title: Mia saba thelathini na tano

text: Mia saba thelathini na tano ni namba inayoandikwa 735 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXV kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba thelathini na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 734 na kutangulia 736.


title: Mia saba thelathini na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 7 x 7.


title: Heribert wa Cologne

text: Heribert wa Cologne (kwa Kijerumani: Heribert von Köln; Worms, 970 hivi; Cologne, 16 Machi 1021) alikuwa Askofu mkuu wa Cologne, Ujerumani, na Chansella wa Dola Takatifu la Roma chini ya kaisari Otto III.


title: Heribert wa Cologne

text: Aliheshimiwa sana akiwa hai akatangazwa na Papa Gregori VII kuwa mtakatifu mwaka 1075 hivi.


title: Heribert wa Cologne

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake, 16 Machi.


title: Mia saba thelathini na sita

text: Mia saba thelathini na sita ni namba inayoandikwa 736 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba thelathini na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 735 na kutangulia 737.


title: Mia saba thelathini na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 23.


title: Kongosho

text: Kongosho (kwa Kiingereza "pancreas") ni sehemu ya mwili wa binadamu na wanyama mbalimbali.


title: Kongosho

text: Ni sehemu ya mfumo wa mmeng'enyo wa chakula ambayo Insulin ni kichocheo au homoni ambayo kazi yake ni kuondoa glucose katika damu na kuingiza katika misuli, seli za mafuta na ini na hutumika kama nishati mwilini.


title: Mia saba thelathini na saba

text: Mia saba thelathini na saba ni namba inayoandikwa 737 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba thelathini na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 736 na kutangulia 738.


title: Mia saba thelathini na saba

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 67.


title: Mia saba thelathini na nane

text: Mia saba thelathini na nane ni namba inayoandikwa 738 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba thelathini na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 737 na kutangulia 739.


title: Mia saba thelathini na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 9 x 41.


title: Mia saba thelathini na tisa

text: Mia saba thelathini na tisa ni namba inayoandikwa 739 kwa tarakimu za kawaida na DCCXXXIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba thelathini na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 738 na kutangulia 740.


title: Mia saba thelathini na tisa

text: 739 ni namba tasa.


title: Mia saba arobaini

text: Mia saba arobaini ni namba inayoandikwa 740 kwa tarakimu za kawaida na DCCXL kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba arobaini

text: Ni namba asilia inayofuata 739 na kutangulia 741.


title: Mia saba arobaini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 37.


title: Mia saba arobaini na moja

text: Mia saba arobaini na moja ni namba inayoandikwa 741 kwa tarakimu za kawaida na DCCXLI kwa zile za Kirumi.


title: Mia saba arobaini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 740 na kutangulia 742.


title: Mia saba arobaini na moja

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 13 x 19.


title: James Alan McPherson

text: James Alan McPherson (16 Septemba 1943 – 27 Julai 2016) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1978, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "Elbow Room".


title: Norman Mailer

text: Norman Kingsley Mailer (31 Januari 1923 – 10 Novemba 2007) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1980, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Executioner's Song". Pia, kitabu chake "Armies of the Night" kilimpatia Tuzo ya Pulitzer kwa jumla isiyo bunilizi.


title: John Kennedy Toole

text: John Kennedy Toole (17 Desemba 1937 - 26 Machi 1969) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani.


title: John Kennedy Toole

text: Wakati wa maisha yake, riwaya zake hazijapokelewa hadharani. Kwa hiyo, na pamoja na kupatwa na unyogovu, Toole akajiua akiwa na umri wa miaka 31 tu.


title: John Kennedy Toole

text: Kumbe, mwaka wa 1981, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "A Confederacy of Dunces", iliyotolewa baada ya kifo chake tu.


title: Yohane wa Nepomuk

text:
Yohane wa Nepomuk (kwa Kicheki: Jan Nepomucký; kwa Kijerumani: Johannes Nepomuk; kwa Kilatini: Ioannes Nepomucenus) Nepomuk, 1345 hivi – Prague, 20 Machi 1393)
alikuwa padri wa Bohemia (leo nchini Ucheki). Aliuawa kwa kutoswa mtoni Vltava kutoka darajani kwa agizo la mfalme Wenseslaus, mfalme wa Warumi na wa Bohemia.


title: Yohane wa Nepomuk

text: Baadaye ilisimuliwa kwamba alikuwa muungamishi wa malkia na kwamba alikataa ombi la mfalme la kutoboa siri za kitubio. Kwa msingi huo anahesabiwa kama mfiadini wa kwanza wa siri ya kitubio na msimamizi dhidi ya masingizio.


title: Yohane wa Nepomuk

text: Alitangazwa mwenye heri tarehe 31 Mei 1721, halafu Papa Benedikto XIII alimtangaza mtakatifu tarehe 19 Machi 1729.


title: Yohane wa Nepomuk

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake, 20 Machi.


title: Serapioni wa Thmuis

text: Serapioni wa Thmuis (300 hivi - Thmuis, 370 hivi), alikuwa askofu wa mji wa Thmuis (leo "Tell el-Timai") nchini Misri na mwandishi wa Kikristo kwa lugha ya Kigiriki.


title: Serapioni wa Thmuis

text: Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu na babu wa Kanisa. Sikukuu yake inaadhimishwa na Wakatoliki tarehe 21 Machi au 7 Machi.


title: Serapioni wa Thmuis

text: Bado kijana, alikwenda kuishi jangwani kama mfuasi wa Antoni Mkuu, aliyemrithisha mojawapo kati ya majoho yake mawili ya ngozi ya kondoo.


title: Serapioni wa Thmuis

text: Baadaye aliongoza monasteri, akawa askofu wa Thmuis kabla ya mwaka 339. Akishirikiana na patriarki Atanasi wa Aleksandria alipambana na Uario na kwa ajili hiyo mwaka 359 aliondolewa na Kaisari Kostansyo II jimbo lake.


title: Serapioni wa Thmuis

text: Tunatunza hadi leo sehemu za barua tatu alizzoandikiwa na Apolinari wa Laodikea na hasa barua tano alizoandikiwa na Atanasi, ambazo kati yake nne zinafafanua imani katika umungu wa Roho Mtakatifu.


title: Serapioni wa Thmuis

text: Serapioni anazungumziwa na Jeromu katika para ya 99 ya kitabu chake De viris illustribus, ambamo vinatajwa maandishi yake kadhaa: dhidi ya Wamani, juu ya Zaburi na barua walau 55 kwa watu mbalimbali. Kati yake vimetufikia tu kitabu dhidi ya Wamani na barua mbili, mbali ya sehemu kadhaa.


title: Serapioni wa Thmuis

text: Jina lake limekuwa maarufu zaidi kwa "Sakramentari" iliyochapishwa mwishoni mwa karne ya 19 ambayo ni muhimu kwa liturujia. Lakini hakuna hakika kama alihusiana nayo.


title: Katarina wa Uswidi

text: Katarina wa Uswidi (kwa Kiswidi: "Katarina Ulfsdotter" au "Katarina av Vadstena") (1332 hivi - 24 Machi 1381) alikuwa mwanamke wa ukoo bora wa Uswidi ambaye anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.


title: Katarina wa Uswidi

text: Katarina alikuwa binti Ulf Gudmarsson, Mtawala wa Ulvåsa, na mama yake alikuwa mtakatifu Birgita wa Sweden.


title: Katarina wa Uswidi

text:
Akiwa na umri wa miaka 12/13, aliolewa na Eggert van Kyren,
lakini alimfanya akubali waishi kama kaka na dada. Mwaka 1349 aliongozana na mama yake kuhiji Roma, na huko aliarifiwa kifo cha mume wake.