title: Kizhaba

text: Kizhaba ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wazhaba. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kizhaba imehesabiwa kuwa watu 7800. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kizhaba iko katika kundi la Kiqiangiki.


title: Kizauzou

text: Kizauzou ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wanu. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kizauzou imehesabiwa kuwa watu 2100. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kizauzou iko katika kundi la Kingwi.


title: Kizaiwa

text: Kizaiwa ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina na Myanmar inayozungumzwa na Wajingpo. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kizaiwa nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 80,000. Pia kuna wasemaji 30,000 nchini Myanmar (1997). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kizaiwa iko katika kundi la Kiburmiki.


title: Kiyerong

text: Kiyerong ni lugha ya Kitai-Kadai nchini Uchina inayozungumzwa na Wayao. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiyerong imehesabiwa kuwa watu 380 tu, na lugha imo hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyerong iko katika kundi la Kikra.


title: Kiwaxianghua

text: Kiwaxianghua ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wahan. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kiwaxianghua imehesabiwa kuwa watu laki tatu. Uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi haujulikani. Wengine huiangalia kuhusiana na Kimiao, wengine na Kichina.


title: Kiwakhi

text: Kiwakhi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan, Pakistan, Tajikistan na Uchina inayozungumzwa na Wawakhi. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kiwakhi nchini Afghanistan imehesabiwa kuwa watu 17,000. Pia kuna wasemaji 20,000 nchini Pakistan (2008), 15,000 nchini Tajikistan (2012) na 6000 nchini Uchina (2000). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwakhi iko katika kundi la Kipamir.


title: Orodha ya lugha za Armenia

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Armenia:


title: Orodha ya lugha za Uturuki

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Uturuki:


title: Orodha ya lugha za Turkmenistan

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Turkmenistan:


title: Orodha ya lugha za Uzbekistan

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Uzbekistan:


title: Orodha ya lugha za Kazakhstan

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Kazakhstan:


title: Orodha ya lugha za Kirgizia

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Kirgizia:


title: Orodha ya lugha za Tajikistan

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Tajikistan:


title: Orodha ya lugha za Urusi

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Urusi:


title: Kiili-Turki

text: Kiili-Turki ni lugha ya Kiturki nchini Uchina na Kazakhstan inayozungumzwa na Wauzbeki. Mwaka wa 1980 idadi ya wasemaji wa Kiili-Turki nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 120 tu. Pia kuna wasemaji 120 nchini Kazakhstan (2001). Wasemaji wote ni wazee lakini, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiili-Turki iko katika kundi la Kiturki ya Mashariki.


title: Raúl Alfonsín

text: Raúl Ricardo Alfonsín Foulkes (12 Machi, 1927 – 31 Machi, 2009) alikuwa mwanasheria na mwanasiasa kutoka nchi ya Argentina. Kuanzia 1983 hadi 1989 alikuwa rais wa Argentina.


title: Sebastian Vizcaino

text: Sebastián Vizcaíno (1548 – 1624) alikuwa mwanajeshi na mwanasiasa kutoka nchi ya Hispania. Tangu 1596 alifanya kazi hasa maeneo ya Kalifornia na Mexiko. Kazi zake pia zilimsafirisha nchi za Ufilipino (1586-1589) na Ujapani (1611-1613). Alifariki mjini Mexico City.


title: Édouard Manet

text: Édouard Manet (23 Januari, 1832 – 30 Aprili, 1883 mjini Paris) alikuwa mchoraji kutoka nchi ya Ufaransa.


title: Ubakaji

text: Ubakaji (kutoka mzizi wa Kiarabu) ni tendo la kumlazimisha mtu afanyiwe asichokubali. Mara nyingi neno hili linatumika kuhusu ngono isiyo ya hiari upande mmojawapo.


title: Ubakaji

text: Ingawa kwa kawaida unafanyika dhidi ya wanawake, unatokea pia dhidi ya wanaume, mbali ya watoto na walemavu wa akili wasioelewa kinachoendelea.


title: Ubakaji

text: Unaweza kutumia nguvu ya mwili, lakini pia mamlaka, vitisho n.k.


title: Ubakaji

text: Ni tukio baya kabisa kwa nafsi ya mhanga na pengine kwa afya yake, linaloweza kumuathiri maisha yake yote kama si kusababisha kifo chake, hasa ukifanywa na watu kadhaa pamoja.


title: Ubakaji

text: Matukio ya namna hiyo yanazidi kutokea hata ndani ya ukoo na mengi hayaripotiwi kwa polisi, yakiweno yanayotokea magerezani kati ya watu wa jinsia ileile.


title: Ubakaji

text: Kwa vyovyote, mara nyingi wanaobaka ni watu wanaojulikana sana na mhanga.


title: Ubakaji

text: Pengine ubakaji hautokani na tamaa, bali ni mpango uliosukwa na viongozi wa nchi au wa jeshi wanaouagiza kwa lengo la kuathiri maadui. Lakini hata vitani, sheria za kimataifa haziruhusu matendo hayo ya kinyama.


title: Ubakaji

text: Kesi tofauti tena ni ile ya ushirikina unaoagiza kubaka mtoto kama njia ya kupona UKIMWI.


title: Utando wa seli

text: Utando wa seli ni rusu nyembamba kama ngozi inayopakana seli za viumbehai. Majina ya Kiingereza ni "cell membrane", "plasma membrane" au "cytoplasmic membrane".


title: Utando wa seli

text: Kazi yake ni kutenganisha ndani na nje, yaani yaliyomo ya seli na na yale yalio nje yake.


title: Utando wa seli

text: Kwa kila seli ni muhimu kukinga na kutenganisha plasma iliyopo ndani yake na athira au kemikali za nje. Seli za wanyama zinatenganishwa kati yao na utando wa seli pekee.


title: Utando wa seli

text: Kwenye seli za mimea, fungi na bakteria kuna pia ukuta wa seli nje ya utando. Ukuta wa seli (ing. "cell wall") unaimarisha seli, unaongeza kinga na kuwa kama filta dhidi ya molekuli kubwa.


title: Utando wa seli

text: Utando wa seli unafanywa na safu mbili za molekuli zinazoitwa "fosfo-lipidi". Maana yake molekuli hizi zina sehemu ya fosfati upande mmoja na sehemu ya lipidi (mafuta) upande mwingine. Upande wa kifosfati inachanganya na maji lakini sehemu ya kimafuta inakataa maji. Kuna pia proteini nyingine zinazoweza kuongezwa ndani ya utando. Kwa njia hii seli inaweza kutawala ni nini inayoweza kuingia au kutoka.


title: Kiini cha seli

text: Kiini cha seli (kwa Kiingereza "cell nucleus") ni sehemu ndogo ndani ya seli ya kiumbehai wa aina ya eukaryota inayobeba habari za jenetikia, yaani urithi wa tabia za kiumbehai. Ndani ya kiini kuna nyuzi za kromosomu zenye DNA. Hizi zinapatikana kama mkusanyiko wa nyuzi ("nucleolus" ~ ka-kiini) ndani ya kiini.


title: Kiini cha seli

text: Mwili wa binadamu huwa na seli milioni kadhaa, na nyingi zina viini vya seli. Mfano wa seli ya binadamu isiyo na kiini ni seli nyekundu za damu.


title: Kiini cha seli

text: Kiini chenyewe ndani ya seli hukingwa kwa utando wa kiini cha seli (ing. "nuclear envelope" au "nuclear membrane"). Utando huu unazuia molekuli kubwa lakini inaruhusu kupita kwa proteini maalumu kwenye nafasi maalum ("nuclear pores").


title: Kiini cha seli

text: Seli za mwili zinajigawa muda wote. Wakati wa kujigawa, kromosomu zinajikaza kwa pande mbili halafu kiini kinavunjika; utando wa kiini unayeyushwa, na seli mbili mpya zinatokea. Ndani ya seli mpya kiini kinaundwa upya kwa kutengeeza utando wa kiini mpya.


title: Kulturkampf

text: Kulturkampf (kwa Kijerumani "Vita vya utamaduni") ni jina la ushindani kati ya serikali za nchi kadhaa, hasa Dola la Ujerumani chini ya chansela Otto von Bismarck, na Kanisa Katoliki katika karne ya 19.


title: Kulturkampf

text: Serikali nyingi zilitaka kushika mamlaka zote juu ya raia zake, wakati Papa na maaskofu hawakupenda kupotewa na athira zao za muda mrefu juu ya waumini katika masuala ya kijamii.


title: Kulturkampf

text: Ushindani huo ulipata nguvu ya pekee Ujerumani baada ya nchi hiyo kuunganishwa chini ya Prussia na kutenga Austria. Hapo dola jipya lilijikuta kuwa na asilimia ya Waprotestanti kubwa kuliko awali ambapo Wakatoliki walikuwa wengiwengi. Hasa Prussia iliyoongoza dola hilo ilikuwa ya Kiprotestanti kabisa.


title: Kulturkampf

text: Mgongano ulisababisha serikali ya Prussia na ya Dola lote kutunga mfululizo sheria za kubana Kanisa Katoliki, na pia kufunga maaskofu wake.


title: Kikhakas

text: Kikhakas ni lugha ya Kiturki nchini Urusi na Uchina inayozungumzwa na Wakhakas. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kikhakas nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 42,600 wakati idadi ya Wakhakas ilikuwa 73,000. Pia kuna Wakhakas 880 nchini Uchina lakini wazee kumi tu wanaweza kuongea lugha yao ya Kikhakas wengine wakiongea Kichina au Kimongolia. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikhakas iko katika kundi la Kiturki ya Kaskazini.


title: Kikirgizi

text: Kikirgizi ni lugha ya Kiturki nchini Kirgizia, Uchina, Afghanistan, Urusi, Uturuki na Uzbekistan inayozungumzwa na Wakirgizi. Kikirgizi ni lugha rasmi katika nchi za Kirgizia. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kikirgizi nchini Kirgizistan imehesabiwa kuwa watu 3,830,000. Pia kuna wasemaji 160,000 nchini Uchina (2000), 60,100 nchini Tajikistan (2012) na 750 nchini Afghanistan (2000). Idadi za wasemaji wa Kikirgizi nchini Uturuki, Uzbekistan na Urusi hazijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikirgizi iko katika kundi la Kiturki ya Magharibi.


title: Fotoni

text: Fotoni ni sehemu ndogo ya chini kabisa ya usafirishaji wa nishati ya mwanga kwa njia ya vifurushi au kwanta.


title: Fotoni

text: Nadharia ya kwanta inaeleza kwamba aina zote za nishati husafirishwa kutoka eneo moja hadi jingine kwa viwango vidogovidogo (vifurushi/kwanta).


title: Fotoni

text: Kwa upande wa mwanga kiwango hicho kidogo kabisa huitwa fotoni.


title: Wanaastronomia

text: Wanaastronomia ni wataalamu wa masuala ya astronomia (ing. "astronomy") au elimu ya anga.


title: Wanaastronomia

text: Kihistoria walitumia muda mwingi kuangalia nyota za anga kwa msaada wa vyombo kama darubini. Leo hii wanaastronomia hutumia hasa kompyuta na data kutokana na vipimo vya vituo vya kuangalia nyota, vyombo vya angani na darubini za angani.


title: Wanaastronomia

text: Wanaastronomia wamesoma astronomia ambayo ni tawi la sayansi la pekee, mara nyingi pamoja na kusoma matawi mengine ya sayansi kama fizikia, kemia, biolojia na kadhalika.


title: Wanaastronomia

text: Wasichanganywe na majusi ambao husomea unajimu (ing. "astrology") na kutoa utabiri kuhusu maisha na tabia za watu kwa kuwa huo si tawi la sayansi yoyote, ingawa unadai kutegemea uchunguzi wa nyota n.k.


title: Kichapuzi chembe

text: Kichapuzi chembe au kikamilifu zaidi Kichapuzi cha chembe cha nyuklia (kwa Kiingereza "particle accelerator") ni kifaa cha kuongezea mwendo wa chembe za nyuklia, yaani chembe ndogo sana, kama atomu au sehemu za atomu.


title: Kichapuzi chembe

text: Mfano maarufu ni Kichapuzi chembe kiitwacho CERN kilichojengwa karibu na mji wa Geneva, mpakani kwa Uswisi na Ufaransa.


title: Kichapuzi chembe

text: Kichapuzi chembe kinaharakisha mwendo wa chembe hadi kufikia kasi ya juu na kukaribia kasi ya nuru. Kichapuzi kinatekeleza kazi hii kwa kutumia uga sumakuumeme zinazosukuma chembe kama elektroni, protoni au viini vya atomi. Matumizi ya vichapuzi chembe ni hasa utafiti wa fizikia ya chembe. Lakini mashine hizi zinatumiwa pia kwa tiba ya kansa kwa kulenga nyutroni kwa seli husika.


title: Kichapuzi chembe

text: Vichapuzi chembe vinakuwa kubwa zaidi kadiri chembe zinazochunguliwa zilivyo ndogo zaidi. Mashine kubwa sana kama vile CERN huko Geneva zinatumiwa kwa kutafuta chembe ambazo ni ndogo kuliko atomi. Mashine ndogo hutumiwa kwa utafiti kwa kiini cha atomi au kwa tiba.


title: Kiuyghur

text: Kiuyghur ni lugha ya Kiturki nchini Uchina, Kazakhstan, Uzbekistan, Mongolia na Uturuki inayozungumzwa na Wauyghur. Ni lugha rasmi katika jimbo la Xinjiang, nchini Uchina. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiuyghur nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni kumi. Pia kuna wasemaji 191,000 nchini Kazakhstan (2009) na 1000 nchini Mongolia (1982). Idadi ya wasemaji nchini Uturuki na Uzbekistan haujulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiuyghur iko katika kundi la Kiturki ya Mashariki.


title: Kiwa cha Vo

text: Kiwa-Vo ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uchina na Myanmar inayozungumzwa na Wawa. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kiwa-Vo nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 40,000. Pia kuna wasemaji 700 nchini Myanmar (2012). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwa-Vo iko katika kundi la Kipalaungiki.


title: Mkiwi

text: Mikiwi ni mimea ya jenasi "Actinidia" katika familia Actinidiaceae. Mimea hii ni vichaka vyenye urefu wa hadi m 6 au mitambazi ya hadi m 30. Inazaa matunda yalikayo ambayo huitwa kiwi. Asili ya mimea hii ni Asia ya Mashariki lakini spishi kadhaa hukuzwa katika nchi nyingine, mkiwi wa kawaida ("Actinidia deliciosa") hasa katika Italia na Nyuzilandi.


title: Lugha za Kitungusi

text: Lugha za Kitungusi ni familia ya lugha ambazo huzungumzwa nchini Urusi na Uchina. Idadi ya lugha katika familia hiyo ni kumi na mbili tu. Wengine hufikiri kwamba lugha za Kitungusi ni tawi moja la lugha za Kialtai pamoja na lugha za Kiturki.


title: Kiyugur cha Magharibi

text: Kiyugur ya Magharibi ni lugha ya Kiturki nchini Uchina inayozungumzwa na Wayugur. Isichanganywe na lugha ya Kiyugur ya Mashariki ambayo ni lugha ya Kimongoli. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kiyugur ya Magharibi imehesabiwa kuwa watu 4600, na lugha imo hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyugur ya Magharibi iko katika kundi la Kiturki ya Mashariki.


title: Kixibe

text: Kixibe ni lugha ya Kitungusi nchini Uchina inayozungumzwa na Waxibe. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kixibe imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kixibe iko katika kundi la Kitungusi ya Kusini. Inafanana sana na Kimanchu.


title: Kievenki

text: Kievenki ni lugha ya Kitungusi nchini Uchina, Urusi na Mongolia inayozungumzwa na Waevenki. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kievenki nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 11,000. Pia kuna wasemaji 4800 nchini Urusi (2010) na 1000 nchini Mongolia (1992). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kievenki iko katika kundi la Kitungusi ya Kaskazini. Nchini uchina Kievenki huandikwa na alfabeti ya Kimongoli. Nchini Urusi, Kievenki imeandikwa na alfabeti ya Kikirili tangu 1937.


title: Alfabeti ya Kimongoli

text: Alfabeti ya Kimongoli ni aina ya mwandiko unaotumiwa kuandika lugha chache nchini Uchina na Mongolia kama vile Kimongoli, Kimanchu au Kievenki. Ni alfabeti kweli kwa sababu hutumia herufi tofauti kwa irabu na konsonanti.


title: Kimanchu

text: Kimanchu ni lugha ya Kitungusi nchini Uchina inayozungumzwa na Wamanchu. Ingawa idadi ya Wamanchu ni zaidi ya milioni kumi (kufuatana na sensa ya 2000), mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimanchu imehesabiwa kuwa watu ishirini tu. Karibu Wamanchu wote huzungumza Kichina cha Mandarin, na lugha yao ya asili imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimanchu kipo katika kundi la Kitungusi cha Kusini. Kimanchu huandikwa kwa alfabeti ya Kimongoli, na kuna fasihi andishi kwa karne kadhaa. Kimanchu kilikuwa lugha rasmi wakati wa nasaba ya Qing.


title: Kinanai

text: Kinanai ni lugha ya Kitungusi nchini Urusi na Uchina inayozungumzwa na Wananai. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kinanai nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 1350. Pia kuna wasemaji 40 nchini Uchina (2007). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinanai iko katika kundi la Kitungusi ya Kusini.


title: Kioroqen

text: Kioroqen ni lugha ya Kitungusi nchini Uchina inayozungumzwa na Waoroqen. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kioroqen imehesabiwa kuwa watu 1200, lakini wengi wao ni wazee na kulikuwa na wazee kumi na wawili tu ambao wangeweza kuzungumza Kioroqen bila shida. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kioroqen iko katika kundi la Kitungusi ya Kaskazini.


title: Kieven

text: Kieven ni lugha ya Kitungusi nchini Urusi inayozungumzwa na Waeven. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kieven imehesabiwa kuwa watu 5660. Waeven wengi wamebadilisha lugha kutumia Kirusi tu, yaani lugha yao ya asili imo hatarini kutoweka. Kuna lahaja nyingi za Kieven. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kieven iko katika kundi la Kitungusi ya Kusini.


title: Niš

text: Niš ni mji nchini Serbia. Idadi ya wakazi wake ni takriban 183,164.


title: Orodha ya miji ya Serbia

text: Hii ni orodha ya miji ya Serbia yenye angalau idada ya wakazi 100,000.


title: Novi Sad

text: Novi Sad ni mji nchini Serbia. Idadi ya wakazi wake ni takriban 250,439. Ni mji mkuu wa wa jimbo la Voivodina.


title: Kragujevac

text: Kragujevac ni mji nchini Serbia. Idadi ya wakazi wake ni takriban 150,835.


title: Prishtina

text: Priština ni mji mkuu wa Kosovo ambayo kwa wenyeji wengi na kwa nchi mbalimbali kwa sasa ni jamhuri huru.


title: Prishtina

text: Serbia na nchi nyingine kadhaa zinaouona mji huo kuwa makao makuu ya jimbo la kujitegemea la Kosovo ndani ya Serbia.


title: Prishtina

text: Idadi ya wakazi wake ni takriban 211,129.


title: Kinegidal

text: Kinegidal ni lugha ya Kitungusi nchini Urusi inayozungumzwa na Wanegidal. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kinegidal imehesabiwa kuwa watu 74 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinegidal iko katika kundi la Kitungusi ya Kaskazini.


title: Kioroch

text: Kioroch ni lugha ya Kitungusi nchini Urusi inayozungumzwa na Waoroch. Isichanganywe na lugha ya Kiorok ambayo ni karibu sana lakini tofauti. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kioroch imehesabiwa kuwa watu wanane tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kioroch iko katika kundi la Kitungusi ya Kusini.


title: Kiorok

text: Kiorok ni lugha ya Kitungusi nchini Urusi inayozungumzwa na Waorok. Isichanganywe na lugha ya Kioroch ambayo ni karibu sana lakini tofauti. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiorok imehesabiwa kuwa watu 47 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiorok iko katika kundi la Kitungusi ya Kusini.


title: Kiudihe

text: Kiudihe (au Kiudege) ni lugha ya Kitungusi nchini Urusi inayozungumzwa na Waudihe. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiudihe imehesabiwa kuwa watu 100 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiudihe iko katika kundi la Kitungusi ya Kusini.


title: Kiulch

text: Kiulch ni lugha ya Kitungusi nchini Urusi inayozungumzwa na Waulch. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiulch imehesabiwa kuwa watu 150 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiulch iko katika kundi la Kitungusi ya Kusini.


title: Gustavo Cerati

text: Gustavo Adrián Cerati Clark (Buenos Aires 11 Agosti 1959 - 4 Septemba 2014), anayejulikana sana kwa jina la kisanii Gustavo Cerati, alikuwa mmojawapo wa wanamuziki wanne wa bendi hodari iliyoitwa "Soda Stereo".


title: Nana Akufo-Addo

text: Nana Addo Dankwa Akufo-Addo (* Swalaba, Accra, 29 Machi 1944) ni mwanasheria na mwanasiasa wa chama cha NPP nchini Ghana.


title: Nana Akufo-Addo

text: Tangu tarehe 9 Desemba 2016 ni rais mteule wa nchi baada ya kushinda uchaguzi dhidi ya rais mtendaji John Dramani Mahama. Akufo-Addo alikuwa anagombea urais wa Ghana mara ya tatu baada ya majaribio ya awali miaka 2008 na 2012.


title: Nana Akufo-Addo

text: Nana Addo Dankwa Akufo-Addo alizaliwa mjini Accra katika familia ya wanasiasa. Baba yake Edward Akufo-Addo alikuwa jaji mkuu wa Ghana na baadaye rais wa taifa kati ya miaka 1969 na 1972. Mjomba wake Joseph Boakye Danquah alikuwa kiongozi wa upinzani dhidi ya rais Kwame Nkrumah na mjomba mwingine, William Ofori Atta, alikuwa waziri wa mambo ya nje.


title: Nana Akufo-Addo

text: Baada ya kusoma shule ya msingi Accra alikwenda kwa masomo ya O- na A-level huko Lancing College, Sussex, Uingereza. Alianza masomo ya Falsafa, Siasa na Uchumi kwenye Chuo Kikuu cha Oxford bila kumaliza.


title: Nana Akufo-Addo

text: Baada ya kurudi Ghana alisoma uchumi kwenye Chuo Kikuu cha Ghana akapata cheti cha kwanza mwaka 1967. Akaenda tena Uingereza kusoma sheria akipata kibali cha kufanya kazi ya mwanasheria mwaka 1971. Alifanya kazi hiyo mjini Paris, Ufaransa, hadi mwaka 1975 aliporudi Ghana.


title: Nana Akufo-Addo

text: Hapa Accra alijiunga na kampuni ya sheria hadi kuanzisha kampuni yake mwenyewe mwaka 1979.


title: Nana Akufo-Addo

text: Tangu kurudi Ghana alishiriki katika harakati ya kidemokrasia ya "People’s Movement for Freedom and Justice" iliyolenga kumaliza serikali ya kijeshi iliyokuwepo Ghana hadi kurudi kwenye siasa ya vyama vingi kwa miaka michache kuanzia 1979.


title: Nana Akufo-Addo

text:
Mwishoni mwa utawala wa kijeshi wa Jerry Rawlings alianza tena kuandaa chama kipya cha NPP kuanzia mwaka 1992.
Kuanzia mwaka 1996 hadi 2008 alichaguliwa mara tatu kuwa mbunge. Mwaka 1998 alijaribu kuwa mgombea wa urais kwa niaba ya chama cha NPP lakini hakufaulu. Aliendelea kumfanyia kampeni mgombea mshindi John Kufuor. Baina ya 2001 na 2007 alikuwa waziri katika serikali ya rais huyo, kwanza kama waziri wa Sheria na Mwanasheria Mkuu, halafu kama Waziri wa Mambo ya Nje ya Ghana.


title: Nana Akufo-Addo

text: Alipokuwa Mwanasheria Mkuu alihusika na ufutaji wa sheria kuhusu kashfa za kijinai iliyowahi kukandamiza uhuru wa magazeti na uhuru wa kutoa maoni kwa jumla.


title: Nana Akufo-Addo

text: Alijiuzulu kutoka serikali baada ya kuamua kuwa mgombea katika uchaguzi wa rais wa mwaka 2008 upande wa NPP lakini alishindwa na John Atta Mills. Akufo-Addo alipata kura 4,480,446 au asilimia 49.77, hivyo tofauti ilikuwa ndogo sana na Akufo-Addo alisifiwa kwa kukubali ushindi wa mpinzani wake na hivyo kuepukana na ghasia iliyohofiwa.


title: Nana Akufo-Addo

text: Mwaka 2012 aligombea pia lakini alishindwa tena kwa kura chache na John Dramani Mahama aliyewahi kuwa makamu wa rais Atta Mills.


title: Nana Akufo-Addo

text: Akufo-Addo alipewa nafasi ya kugombea kwa niaba ya NPP mara ya tatu katika uchaguzi wa rais wa tarehe 7 Desemba 2016 dhidi ya Mahama aliyejaribu kurudishwa. Tume ya uchaguzi ilitangaza matokeo ya kuwa


title: Mtakatifu Mauro

text: Mtakatifu Mauro, O.S.B. (512-584) alikuwa mfuasi wa kwanza wa Benedikto wa Nursia, kama inavyoelezwa na Gregori Mkuu katika masimulizi manne juu yake ambayo yalitumika sana baadaye katika malezi ya Wabenedikto.


title: Mtakatifu Mauro

text: Humo tunasikia kwamba wazazi wake walikuwa wa koo bora za Roma wakamtoa bado mtoto monasterini ili afuate maisha ya kitawa.


title: Mtakatifu Mauro

text: Baadaye alijitokeza kwa utiifu wake kwa abati wake na hata kwa miujiza mbalimbali.


title: Mtakatifu Mauro

text: Habari nyingi zaidi zilitungwa katika karne ya 9 lakini si za kuaminika.


title: Mtakatifu Mauro

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu tarehe 15 Januari, au, pamoja na mwenzake Plasido, tarehe 5 Oktoba.


title: Margit wa Hungaria

text: Margit wa Hungaria (1175-baada ya 1223) alikuwa malkia wa Bizanti kwa kuolewa na Kaisari Isaka II.


title: Margit wa Hungaria

text: Binti wa kwanza wa mfalme Bela III wa Hungaria, aliolewa mara tatu na watawala mbalimbali ambao alizaliana na kila mmojawao watoto kadhaa, ambao baadhi yao wakawa wafalme vilevile.


title: Margareta wa Hungaria

text: Margareta wa Hungaria, O.P. (Ngome Klis, Korasya, 27 Januari 1242 - Budapest 18 Januari 1271) alikuwa binti wa mwisho wa mfalme Bela IV wa Hungaria, kaka wa Elizabeti wa Hungaria.


title: Margareta wa Hungaria

text: Kama shangazi yao huyo, yeye na dada yake Kinga pia wanaheshimiwa kama mtakatifu, mbali ya dada mwingine, Yolanda, anayeheshimiwa kama mwenye heri.


title: Margareta wa Hungaria

text: Utakatifu wake ulikubaliwa tangu zamani ukatangazwa rasmi na Papa Pius XII tarehe 19 Novemba 1943.


title: Margareta wa Hungaria

text: Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka katika tarehe ya kifo chake, 18 Januari.


title: Margareta wa Hungaria

text: Margareta alizaliwa uhamishoni kwa sababu Wamongolia walikuwa wameteka Hungaria. Basi, wazazi wake walitoa nadhiri kwa Mungu kwamba hao wavamizi wakiondoka, wao watamtolea binti yao utawani.


title: Margareta wa Hungaria

text: Kweli Wamongolia walifukuzwa mwaka uleule, na baada ya miaka michache Margareta alikabidhiwa kwa masista Wadominiko kwa malezi.


title: Margareta wa Hungaria

text: Mwaka 1254 aliweka nadhiri za kitawa na mwaka 1261 alivaa shela.


title: Margareta wa Hungaria

text: Hakupata elimu sana, lakini alipenda kusomewa Biblia akasali sana, akiheshimu hasa mateso ya Yesu na ekaristi.


title: Margareta wa Hungaria

text: Alishika sana ufukara na maisha ya malipizi akajaliwa njozi mbalimbali.


title: Makari Mkuu

text: Makari Mkuu (300 hivi - 391) alikuwa mkaapweke na padri wa Misri.


title: Makari Mkuu

text: Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki, Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.


title: Makari Mkuu

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Januari, 19 Januari na 4 Aprili kadiri ya madhehebu.


title: Makari Mkuu

text: Mzaliwa wa Misri Kusini, aliwahi kufanya biashara ya chumvi, akaoa, lakini mke wake akafa mapema.


title: Makari Mkuu

text: Mwaka 330 hivi akawa mfuasi wa Antoni Mkuu jangwani.


title: Makari Mkuu

text: Huko alikataa upadrisho akahamia pengine aliposingiziwa vibaya.


title: Makari Mkuu

text: Hapo alihamia kwenye jumuia ya bonde la Sketes (leo Wadi El Natrun) alipokubali kupewa upadri na kuwa kiongozi wa kiroho wa wamonaki. Kati ya wanafunzi wake wa miaka 356-384 kuna Sisoe, Isaya, Aio, Mose Mwethiopia, Pafnusi, Zakaria, Teodoro wa Ferme.


title: Makari Mkuu

text: Hivyo monasteri yake ilichangia sana ustawi wa umonaki ikadumu hai hadi leo.


title: Makari Mkuu

text: Miaka 373-375 askofu Mwario Lusio wa Aleksandria alimpeleka uhamishoni kwa imani yake.


title: Makari Mkuu

text: Kama alivyowafundisha wengine, aliishi kwa Mungu tu katika sala, akajulikana kwa hekima yake.


title: Kialtai ya Kaskazini

text: Kialtai za Kaskazini ni lugha ya Kiturki nchini Urusi inayozungumzwa na Waaltai. Ni tofauti na lahaja za Kialtai ya Kusini. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa lugha hizo mbili za Kialtaii imehesabiwa kuwa watu 57,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kialtai za Kaskazini iko katika kundi la Kiturki ya Kaskazini.


title: Kialtai ya Kusini

text: Kialtai za Kusini ni lugha ya Kiturki nchini Urusi inayozungumzwa na Waaltai. Ni tofauti na lahaja za Kialtai ya Kaskazini. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa lugha hizo mbili za Kialtaii imehesabiwa kuwa watu 57,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kialtai za Kusini iko katika kundi la Kiturki ya Kaskazini.


title: Anania wa Damasko

text: Anania wa Damasko (jina kwa Kigiriki ni Ἀνανίας, kutokana na Kiebrania חנניה, Hananiah, yaani, "Aliyefadhiliwa na Bwana") alikuwa Myahudi wa karne ya 1 anayejulikana katika kitabu cha Matendo ya Mitume (9:10-19 na 22:12-16).


title: Anania wa Damasko

text: Humo tunasikia kwamba alikuwa mwanafunzi wa Yesu na kwamba, akiwa Damasko (Siria), alikuwa na sifa ya "mtu wa ibada kadiri ya sheria, aliyeheshimiwa na Wayahudi wote" (Mdo 22:12).


title: Anania wa Damasko

text: Miaka 6 hivi baada ya kufufuka, alitokewa naye na kuagizwa kwenda kwa Saulo wa Tarso, nyumbani mwa Yuda kwenye Njia Nyofu, ili kumponya upofu na kumuelimisha katika dini mpya iliyoitwa baadaye Ukristo.


title: Anania wa Damasko

text: Alipopata agizo hilo, Anania alisita kwa kuwa alimuogopa Saulo kutokana na juhudi zake dhidi ya Wakristo, lakini Yesu alisisitiza aende, akieleza kwamba mtu huyo ni "chombo kiteule kwake, ili kufikisha jina lake kwa mataifa, kwa wafalme na kwa wana wa Israeli". (Mdo 9:15).


title: Anania wa Damasko

text: Anania alipotii, alimwekea Saulo mikono kichwani na kufanya magamba ya machoni mwake yadondoke. Kisha kumuelimisha kidogo, alimbatiza nyumbani humo (Mdo 9:18; 22:16).


title: Anania wa Damasko

text: Baada ya tukio hilo, hakuna habari za hakika juu ya Anania. Kadiri ya mapokeo, Anania alifia dini huko Eleutheropolis.


title: Anania wa Damasko

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu tarehe ya sikukuu ya Wongofu wa Mtume Paulo, 25 Januari.


title: Anania wa Damasko

text: 1 Wakati huo Saulo alikuwa akizidisha vitisho vikali vya kuwaua wafuasi wa Bwana. Alikwenda kwa Kuhani Mkuu,


title: Anania wa Damasko

text: 2 akaomba apatiwe barua za utambulisho kwa masunagogi ya Kiyahudi kule Damasko, ili akikuta huko wanaume au wanawake wanaofuata Njia ya Bwana, awakamate na kuwaleta Yerusalemu.


title: Anania wa Damasko

text: 3 Lakini alipokuwa njiani karibu kufika Damasko, ghafla mwanga kutoka angani ulimwangazia pande zote.


title: Anania wa Damasko

text: 4 Akaanguka chini na kusikia sauti ikimwambia: "Saulo, Saulo! Kwa nini unanitesa?"


title: Anania wa Damasko

text: 5 Naye Saulo akauliza, "Ni nani wewe Bwana?" Na ile sauti ikajibu, "Mimi ni Yesu ambaye wewe unamtesa.


title: Anania wa Damasko

text: 6 Lakini simama sasa, uingie mjini na huko utaambiwa unachopaswa kufanya."


title: Anania wa Damasko

text: 7 Wale watu waliokuwa wanasafiri pamoja na Saulo walisimama pale, wakiwa hawana la kusema; walisikia ile sauti lakini hawakumwona mtu.


title: Anania wa Damasko

text: 8 Saulo aliinuka, na alipofumbua macho yake hakuweza kuona chochote; hivyo wale watu wakamwongoza kwa kumshika mkono mpaka mjini Damasko.


title: Anania wa Damasko

text: 9 Saulo alikaa siku tatu bila kuona, na wakati huo hakula au kunywa chochote.


title: Anania wa Damasko

text: 10 Basi, huko Damasko kulikuwa na mfuasi mmoja aitwaye Anania. Bwana akamwambia katika maono, "Anania!" Anania akaitika, "Niko hapa, Bwana."


title: Anania wa Damasko

text: 11 Naye Bwana akamwambia, "Jitayarishe uende kwenye barabara inayoitwa Barabara ya Moja kwa Moja, na katika nyumba ya Yuda umtake mtu mmoja kutoka Tarso aitwaye Saulo. Sasa anasali;


title: Anania wa Damasko

text: 12 na katika maono ameona mtu aitwaye Anania akiingia ndani na kumwekea mikono ili apate kuona tena."


title: Anania wa Damasko

text: 13 Lakini Anania akajibu, "Bwana, nimesikia habari za mtu huyu kutoka kwa watu wengi; nimesikia juu ya mabaya aliyowatendea watu wako huko Yerusalemu.


title: Anania wa Damasko

text: 14 Na amekuja hapa akiwa na mamlaka kutoka kwa makuhani wakuu kuwatia nguvuni wote wanaoomba kwa jina lako."


title: Anania wa Damasko

text: 15 Lakini Bwana akamwambia, "Nenda tu, kwa maana nimemchagua awe chombo changu, alitangaze jina langu kwa mataifa na wafalme wao na kwa watu wa Israeli.


title: Anania wa Damasko

text: 16 Mimi mwenyewe nitamwonyesha mengi yatakayomlazimu kuteswa kwa ajili ya jina langu."


title: Anania wa Damasko

text: 17 Basi, Anania akaenda, akaingia katika hiyo nyumba. Kisha akaweka mikono yake juu ya Saulo, akasema, "Ndugu Saulo, Bwana ambaye ndiye Yesu mwenyewe aliyekutokea ulipokuwa njiani kuja hapa, amenituma ili upate kuona tena na kujazwa Roho Mtakatifu."


title: Anania wa Damasko

text: 18 Mara vitu kama magamba vikaanguka kutoka macho ya Saulo, akaweza kuona tena. Akasimama, akabatizwa.


title: Anania wa Damasko

text: 19 Na baada ya kula chakula, nguvu zake zikamrudia. Saulo alikaa siku chache pamoja na wafuasi huko Damasko.


title: Anania wa Damasko

text: 20 Mara alianza kuhubiri katika masunagogi kwamba Yesu ni Mwana wa Mungu.


title: Anania wa Damasko

text: 21 Watu wote waliomsikia walishangaa, wakasema, "Je, mtu huyu si yuleyule aliyewaua wale waliokuwa wanaomba kwa jina hili kule Yerusalemu? Tena alikuja hapa akiwa na madhumuni ya kuwatia nguvuni watu hao na kuwapeleka kwa makuhani!"


title: Anania wa Damasko

text: 22 Saulo alizidi kupata nguvu, na kwa jinsi alivyothibitisha wazi kwamba Yesu ndiye Kristo, Wayahudi wa huko Damasko walivurugika kabisa.


title: Anania wa Damasko

text: Miaka 22 baadaye, huko Yerusalemu, Paulo alijitetea hivi:


title: Anania wa Damasko

text: 1 "Ndugu zangu na akina baba, nisikilizeni sasa nikijitetea mbele yenu!"


title: Anania wa Damasko

text: 2 Waliposikia akiongea nao kwa Kiebrania wakazidi kukaa kimya zaidi kuliko hapo awali. Naye Paulo akaendelea kusema,


title: Anania wa Damasko

text: 3 "Mimi ni Myahudi, mzaliwa wa Tarso katika Kilikia. Lakini nililelewa papa hapa mjini Yerusalemu chini ya mkufunzi Gamalieli. Nilifundishwa kufuata kwa uthabiti Sheria ya wazee wetu. Nilijitolea kwa moyo wote kwa Mungu kama ninyi wenyewe mlivyo hivi leo.


title: Anania wa Damasko

text: 4 Niliwatesa hata kuwaua wale watu waliofuata Njia hii. Niliwatia nguvuni wanaume kwa wanawake na kuwafunga gerezani.


title: Anania wa Damasko

text: 5 Kuhani Mkuu na baraza lote la wazee wanaweza kushuhudia jambo hilo. Kutoka kwao nilipokea barua walioandikiwa wale ndugu Wayahudi waliokuwa huko Damasko. Nilikwenda Damasko ili niwatie nguvuni watu hao na kuwaleta wamefungwa mpaka Yerusalemu ili waadhibiwe.


title: Anania wa Damasko

text: 6 "Basi, nilipokuwa njiani karibu kufika Damasko, yapata saa sita mchana, mwangu mkubwa kutoka mbinguni ulitokea ghafla ukaniangazia pande zote.


title: Anania wa Damasko

text: 7 Hapo nilianguka chini, nikasikia sauti ikiniambia: `Saulo, Saulo! Kwa nini unanitesa?`


title: Anania wa Damasko

text: 8 Nami nikauliza: `Nani wewe, Bwana?` Naye akaniambia: `Mimi ni Yesu wa Nazareti ambaye wewe unamtesa.`


title: Anania wa Damasko

text: 9 Wale wenzangu waliuona ule mwanga lakini hawakusikia sauti ya yule aliyeongea nami.


title: Anania wa Damasko

text: 10 Basi, mimi nikauliza: `Nifanye nini Bwana?` Naye Bwana akaniambia: `Simama, nenda Damasko na huko utaambiwa yote ambayo umepangiwa kufanya.`


title: Anania wa Damasko

text: 11 Kutokana na ule mwanga mkali sikuweza kuona na hivyo iliwabidi wale wenzangu kuniongoza kwa kunishika mkono mpaka nikafika Damasko.


title: Anania wa Damasko

text: 12 "Huko kulikuwa na mtu mmoja aitwaye Anania, mtu mcha Mungu, mwenye kuitii Sheria yetu na aliyeheshimika sana mbele ya Wayahudi waliokuwa wanaishi Damasko.


title: Anania wa Damasko

text: 13 Yeye alikuja kuniona, akasimama karibu nami, akasema: `Ndugu Saulo! Ona tena.` Papo hapo nikaona tena, nikamwangalia.


title: Anania wa Damasko

text: 14 Halafu Anania akasema: `Mungu wa babu zetu amekuchagua upate kujua matakwa yake na kumwona yule mtumishi wake mwadilifu na kumsikia yeye mwenyewe akiongea.


title: Anania wa Damasko

text: 15 Kwa maana utamshuhudia kwa watu wote ukiwaambia yale uliyoyaona na kuyasikia.


title: Anania wa Damasko

text: 16 Sasa basi, ya nini kukawia zaidi? Simama ubatizwe na uondolewe dhambi zako kwa kuliungama jina lake.`


title: Anania wa Damasko

text: 17 "Basi, nilirudi Yerusalemu, na nilipokuwa nikisali Hekaluni, niliona maono.


title: Anania wa Damasko

text: 18 Nilimwona Bwana akiniambia: `Haraka! Ondoka Yerusalemu upesi kwa maana watu wa hapa binadamu hawataukubali ushuhuda wako juu yangu.`


title: Anania wa Damasko

text: 19 Nami nikamjibu: `Bwana, wao wanajua wazi kwamba mimi ni yule aliyekuwa anapitapita katika masunagogi na kuwatia nguvuni na kuwapiga wale waliokuwa wanakuamini.


title: Anania wa Damasko

text: 20 Na kwamba wakati shahidi wako Stefano alipouawa, mimi binafsi nilikuwako pale nikakubaliana na kitendo hicho na kuyalinda makoti ya wale waliokuwa wanamuua.`


title: Anania wa Damasko

text: 21 Naye Bwana akaniambia: `Nenda; ninakutuma mbali kwa mataifa mengine."`


title: Kiazeri ya Kaskazini

text: Kiazeri za Kaskazini ni lugha ya Kiturki nchini Azerbaijan, Urusi, Georgia na Armenia inayozungumzwa na Waazeri. Ni lugha rasmi nchini Azerbaijan. Ni lugha tofauti na Kiazeri ya Kusini nchini Uajemi. Hata hivyo wengine huangalia hizo lugha mbili kuwa lugha moja tu, yaani Kiazeri. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiazeri ya Kaskazini nchini Azerbaijan imehesabiwa kuwa watu milioni nane na robo. Pia kuna wasemaji 473,000 nchini Urusi (2010), 360,000 nchini Georgia (2007) na 161,000 nchini Armenia (1993). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiazeri za Kaskazini iko katika kundi la Kiturki ya Kusini.


title: Kiazeri ya Kusini

text: Kiazeri za Kusini ni lugha ya Kiturki nchini Azerbaijan, Uajemi, Uturuki, Iraq na Syria inayozungumzwa na Waazeri. Ni lugha tofauti na Kiazeri ya Kaskazini ambayo ni lugha rasmi nchini Azerbaijan. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiazeri ya Kusini nchini Uajemi imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni kuminambili. Pia kuna wasemaji milioni mbili nchini Iraq (2014), 248,000 nchini Azerbaijan, 540,000 nchini Uturuki (2014) na 44,000 nchini Syria (2014). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiazeri za Kusini iko katika kundi la Kiturki ya Kusini.


title: Borenga

text: Borenga ni kijiji cha kata ya Kichaka, wilaya ya Serengeti, mkoa wa Mara, nchini Tanzania.


title: Borenga

text: Kijiji hicho kipo mashariki mwa kata, kwa upande wa kusini na magharibi kimepakana na kijiji cha Kisaka, kaskazini kimepakana na kijiji cha Nyamongo na mashariki kimepakana na kijiji cha Morito.


title: Borenga

text: Katika kijiji cha Borenga jamii yake ni kabila la Wangoreme na asilimia ndogo sana ni Wajaluo, ambao wengi wao wanaishi kitongoji cha Biasuma.


title: Borenga

text: Wangoreme wanaoishi Borenga wanatoka katika koo za Wahiri Saroti na Wahiri Matiti.


title: Borenga

text: Wahiri Saroti ndio ukoo mkubwa kuliko zote ambao ndio wenye majina kama Mchanake, Masiana, Saroti, Ole Munye, Nkombe, Kitang'ita, Wandwe na Chacha, kwa majina ya kike kuna majina mengi sana, lakini maarufu sana ni Nyamboge.


title: Borenga

text: Wahiri Saroti ni wale wenye asili ya Kimasai, kutokana na mwasisi wao ambaye anaitwa Saroti,


title: Borenga

text: Saroti alikuwa kijana wa Kimasai aliyeachwa na wenzake porini akaamua kuanzisha makazi mapya katika eneo moja linaloitwa Kisima cha Kiru.


title: Borenga

text: Katika kisima kile alikuwa anakula matunda na mwili wake ulikuwa na vinywelea au nywele nyingi sana. Alikula matunda kwa muda mrefu sana, lakini kadiri alivyoishi pale aliweza kufanikisha kupata mbegu za ulezi akaanza maisha ya ukulima.


title: Borenga

text: Siku moja Mzee Matiti na familia yake, wakiwa katika harakati za kuhama kutoka eneo moja kwenda jingine, walijipumzisha kichakani wakalala ili kesho yake waendelee na safari yao, lakini ilipofika alfajiri, majira kama saa kumi na mbili kasoro, akiwa ametoka kichakani aliweza kuona moshi unafuka mlimani: ndipo wakapata hisia, kumbe kuna watu wanaishi eneo lile, wakaufuatilia ule moshi wapate kujua ni nani yupo pale, kumbe alikuwa ni Saroti, amewasha moto akijiandaa kwenda shambani. Ghafla mzee Matiti na familia yake wakamkuta Saroti ambaye aliwakaribisha na kuwapatia utaratibu wa maisha.


title: Borenga

text: Basi kwa vile yalikuwa ni maisha mapya kwa mzee Matiti, ilibidi Saroti awasaidie chakula pamoja na kuwapatia mbegu za ulezi.


title: Borenga

text: Msimu ulipofika wote wakavuna chakula, lakini kwa vile mzee Matiti alikuwa na familia kubwa, chakula chao kiliwahi kwisha mapema na msaada wao ukabaki kwa Saroti, kijana wa Kimasai.


title: Borenga

text: Siku moja mzee Matiti alimweleza binti yake mkubwa aolewe na Saroti ili awapatie mahari ya chakula. Yule binti alikataa kwa sababu Saroti alikuwa na nywele mwili mzima, lakini mdogo wake, ambaye alikuwa anaitwa Nyamboge, alikubali kwa sharti moja: kuwa Saroti akubali kunyoa zile nywele. Saroti akakubali kunyolewa akakubali kutoa mahaRi ya ghala moja la chakula (Eghitara).


title: Borenga

text: Basi hiyo ikawa mwanzo wa maisha ya Saroti na ndoa yake na Nyamboge, binti Matiti. Walifanikisha kupata mtoto aliyeitwa Kitang'ita. Kitang'ita akamzaa Gogai, naye pia akamzaa Wandwe, Wandwe akamzaa Masiana, Masiana akamzaa Chacha, naye akamzaa Bochoke, ndipo akapatikana Mchanake na Mchanake pia akamzaa Masiana.


title: Borenga

text: Kwa upande wa familia ya mzee Matiti, wao waliendelea na maisha yao na wakawa koo kubwa ambazo ni akina Matuki, Magere, Maituki, Charwe na wengine wengi.


title: Borenga

text: Koo kubwa katika kijiji cha Borenga ni hizo mbili, ingawa kuna koo ndogongogo kama Waihindi na Walomole ambao asili yao ni Buchanchari.


title: Borenga

text: Kimaendeleo kijiji cha Borenga hakipo nyuma sana, kwani wakazi hujishughulisha sana na kilimo, wanakijiji wake hutumia eneo lenye rutuba nzuri kandokando ya mto Mara: maeneo kama Buhabu, Kerende, Gwitura, Lenyamheta na Kenyangi, hayo ni baadhi ya maeneo yaliyotengwa kwa ajili ya kilimo na huwapatia wananchi wa Borenga mavuno mengi.


title: Borenga

text: Maeneo hayo vilevile hutumiwa kwa ajili ya malisho au ufugaji.


title: Borenga

text: Kisiasa kijiji cha Borenga hakipo nyuma, kwani kina wanasiasa machachari kama Nashon Masiana aliyewahi kuwa diwani wa kwanza wa kata ya Kisaka. Pia kuna wazee kama Raphael Mosimbete aliyepata kuwa mwenyekiti wa kijiji machachari sana, na marehemu Yusuph Nyamhanga Masiana.


title: Upietisti

text: Upietisti (kwa Kiingereza Pietism, kutoka neno la Kilatini pietas, yaani heshima kwa Mungu, kwa wazazi, kwa ndugu na kwa nchi asili) ulikuwa tapo lenye athari kubwa kati ya Walutheri, lakini pia kwa madhehebu mengine ya Uprotestanti, na hata kwa Wakatoliki huko Ulaya na Amerika Kaskazini tangu mwishoni mwa karne ya 17.


title: Upietisti

text: Uliunganisha mikazo ya Kilutheri kuhusu mafundisho ya Biblia ya Kikristo na mikazo ya Kikalvini kuhusu maadili imara.


title: Upietisti

text: Asili yake ni Ujerumani ya leo na kazi ya Philipp Jakob Spener, mwanateolojia Mlutheri aliyesisitiza mabadiliko ya Mkristo kwa aina ya kuzaliwa upya. Ingawa yeye hakudai wafuasi wake wajitenge na Wakristo wenzao, mahimizo yake yalielekea huko.


title: Upietisti

text: Upietisti ulienea kwanza Uswisi na nchi nyingine za lugha ya Kijerumani barani Ulaya, halafu Skandinavia na Baltiki (ulipoathiri zaidi tena utamaduni wa Kikristo kupitia watu kama Hans Nielsen Hauge huko Norway, Carl Olof Rosenius huko Sweden, Katarina Asplund huko Finland na Barbara von Krüdener katika nchi za Baltiki), na hatimaye Ulaya nzima.


title: Upietisti

text: Kutoka huko ulipelekwa Amerika Kaskazini, hasa kwa njia ya wahamiaji kutoka Ujerumani na Skandinavia, ukaathiri Waprotestanti wenye asili tofauti ukachangia katika karne ya 18 mwanzo wa Ukristo wa Kiinjilisti, ambao leo una waumini milioni mia tatu.


title: Upietisti

text: Tapo la Upietisti ndani ya Ulutheri lilifikia kilele chake katikati ya karne ya 18, lilififia kati karne ya 19 na kutoweka Amerika mwishoni mwa karne ya 20.


title: Upietisti

text: Hata hivyo, baadhi ya misimamo yake iliathiri Uprotestanti kwa jumla, ikimchochea kasisi Mwanglikana John Wesley kuanzisha tapo la Wamethodisti, na vilevile Alexander Mack kuanzisha tapo la Schwarzenau Brethren kati ya Waanabaptisti.


title: Upietisti

text:
Huko Marekani, Upietisti ulitawala pia kati ya Quakers, Wakalvini, Wabaptisti, Waanglikana n.k.
Mada inaongelewa kwa urefu wa kutosha katika:


title: Upietisti

text: Vitabu vingine ni:Tena:Toleo bora ni la magombo manne ya Kijerumani:


title: Kibashkiri

text: Kibashkiri ni lugha ya Kiturki nchini Urusi na Kazakhstan inayozungumzwa na Wabashkiri. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kibashkiri nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 1,150,000. Pia kuna wasemaji 3670 nchini Ukraine, na idadi ya wasemaji nchini Kazakhstan haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibashkiri iko katika kundi la Kiurali.


title: Kichulym

text: Kichulym ni lugha ya Kiturki nchini Urusi inayozungumzwa na Wachulym. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kichulym imehesabiwa kuwa watu 44 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kichulym iko katika kundi la Kiurali.


title: Mharagwe-viazi

text: Mharagwe-viazi ("Apios americana") ni jina la mmea katika familia Fabaceae. Mbegu zake huitwa maharagwe-viazi. Asili ya mmea huu ni Amerika ya Kaskazini ambapo Waindio amekula viazi vyake kama chakula kikuu. Hawakukuza viazi hivi kama aina ya kilimo lakini walivipanda karibu na makazi yao. Siku hizi mharagwe-viazi hukuzwa huko Japani hasa na pia katika Korea ya Kusini. Maharagwe yake huliwa pia lakini siyo kama viazi.


title: Leopold Sedar Senghor

text: Léopold Sédar Senghor (9 Oktoba 1906 – 20 Desemba 2001) alikuwa mshairi, mwanasiasa na hatimaye rais wa kwanza wa Senegal kati ya miaka 1960 na 1980.


title: Leopold Sedar Senghor

text: Senghor alikuwa Mwafrika wa kwanza aliyechaguliwa kuwa mwanachama wa "Académie française". Kabla ya uhuru wa nchi yake aliunda chama cha Umoja wa Kidemokrasia wa Senegal (kwa Kifaransa: "Bloc démocratique sénégalais; kwa Kiingereza: Senegalese Democratic Bloc"). Wengi wanamhesabu kati ya wataalamu Waafrika muhimu zaidi katika karne ya 20.


title: Leopold Sedar Senghor

text: Senghor alizaliwa katika kijiji cha Joal kilichowahi kuwa kati ya vituo vya kwanza vya wafanyabiashara kutoka Ulaya na pia kitovu cha misheni Za Kanisa Katoliki kwenye pwani ya Senegal. Baba yake alikuwa mfanyabiashara mzalendo, mama yake mke wa tatu wa baba na Muislamu.


title: Leopold Sedar Senghor

text: Alipokuwa na umri wa miaka 8 alianza kusoma shule ya mapadre akaendelea kwenye seminari ya mapadri wa Roho Mtakatifu na baada ya kushauriwa asiendelee na masomo ya upadre alisoma shule ya kawaida.


title: Leopold Sedar Senghor

text: Alimaliza vema hasa kwa masomo ya Kifaransa na Kilatini akapewa nafasi ya kusoma chuo Ufaransa .


title: Leopold Sedar Senghor

text: Mwaka 1928 Senghor alikwenda Ufaransa aliposoma lugha na baadaye sarufi ya Kifaransa kwenye Chuo Kikuu cha Paris. Baada ya masomo alipewa nafasi ya kufundisha kwenye vyuo vya Tours na Paris. Mwaka 1932 alipata uraia wa Ufaransa.


title: Leopold Sedar Senghor

text: Tangu siku zake masomoni alikuwa na urafiki na Aime Cesaire na pamoja naye alibuni hoja ya "negritude" walipotetea kuwepo kwa utamaduni wa "Watu Weusi" kama utamaduni wa pekee na muhimu, tofauti na utamaduni wa Kizungu.


title: Leopold Sedar Senghor

text: Mwaka 1945, baada ya vita vikuu vya pili na ushindi wa Ufaransa, alijiunga na chama cha kisoshalisti akachaguliwa kuwa mbunge.


title: Leopold Sedar Senghor

text: Mwaka 1960 alichaguliwa kuwa rais wa kwanza wa Senegal akaendela kushika nafasi hiyo hadi mwaka 1980 alipong'atuka kwa hiari.


title: Elimu ya sekondari

text: Elimu ya sekondari (shule za upili), katika mifumo ya kisasa ya elimu ulimwenguni, huchukua kipindi cha pili cha elimu rasmi ambayo hutokea wakati wa ujana wa wanafunzi.


title: Elimu ya sekondari

text: Mfumo huu hutofautiana na masomo ya msingi ambayo ni ya lazima, ni ya jumla na yanayofanana. Yale ya shule za upili ni teule na ya hiari. Shule hizi hujulikana kama sekondari, shule za upili, shule za kati, vyuo au shule za ujuzi wa kitaalamu kulingana na kipindi au mfumo unaofuatwa.


title: Elimu ya sekondari

text: Maana ya dhana hizi hutofautiana kutoka mfumo mmoja hadi mwingine. Mpaka kamili kati ya elimu ya msingi na ya upili hutofautiana kutoka nchi moja hadi nyingine. Tofauti hizi zipo hata katika nchi, lakini kwa jumla hutokea kati ya mwaka wa saba na wa kumi wa kusoma.


title: Elimu ya sekondari

text: Elimu ya sekondari hutokea katika umri wa ujana. Nchini Marekani na Kanada, elimu ya msingi na sekondari kwa pamoja hurejelewa kama elimu ya K-12 na nchini Nyuzilandi, elimu hii hurejelewa kama elimu ya miaka 1-13. Azma ya elimu ya sekondari ni kutoa maarifa ya kawaida, kutayarisha wanafunzi kwa elimu ya juu au kuwafunza kazi moja kwa moja.


title: Elimu ya sekondari

text: Tunapaswa kujitahidi katika kuhamasisha elimu ya sekondari kwani huwezesha kufikia chuo kikuu.


title: Elimu ya sekondari

text: Barani Ulaya, shule za sarufi au akademia zilikuwepo hata katika miaka ya 1500. Shule za umma au zile za kulipa karo au hata shule za ufadhili na za wakfu zina historia ndefu zaidi.


title: Elimu ya sekondari

text: Elimu ya sekondari iliibuka nchini Marekani mwaka 1910 na ilisababishwa na kuwepo kwa biashara kubwa na maendeleo ya teknolojia viwandani. Ili kuafikia mahitaji ya kazi, shule za upili zilijengwa na mtaala uliolenga maarifa ya kazi za ofisi na za sulubu ukazinduliwa. Hii ilibainika kuwa njia ya manufaa kwa mwajiri kwani uimarishaji wa huduma za kibinadamu uliwafanya waajiriwa kuwa madhubuti kazini na kushusha gharama kwa waajiri, huku waajiriwa wakinufaika na mishahara minono ikilinganishwa na waliokuwa na elimu ya msingi pekee.


title: Elimu ya watu wazima

text: Elimu ya watu wazima (au ya ngumbaru) huchukua maumbo mengi, yakiwemo elimu rasmi darasani, elimu ya binafsi na masomo ya mtandao.


title: Elimu ya watu wazima

text: Idadi fulani ya kozi za kazi maalumu, kama vile elimu ya mifugo, masuala ya madawa, uwekezaji, uhasibu na kozi nyinginezo kwa sasa hupatikana mtandaoni.


title: Elimu ya watu wazima

text: Elimu hii imekuwa kawaida katika nchi nyingi. Kwa muda mrefu Tanzania ilikuwa kielelezo kwa Afrika nzima.


title: Elimu ya juu

text: Elimu ya juu, yaani ile ya baada ya shule ya upili au elimu ya awamu ya tatu, si ya lazima. Elimu hii kwa kawaida hujumulisha viwango vya shahada pamoja na elimu ya ujuzi wa kitaalamu.


title: Elimu ya juu

text: Kwa jumla elimu ya juu hutolewa na vyuo na vyuo vikuu na huambatana na kutolewa kwa vyeti, stashahada za diploma na shahada za digrii kitaaluma.


title: Elimu ya juu

text: Masomo ya juu hujumuisha elimu, utafiti na huduma za jamii na katika uwanja wa elimu, hujumulisha viwango vya shahada ya kwanza na nyingine za juu. Elimu ya juu aghalabu huhusu kufuzu katika kiwango cha shahada ya kwanza, ya uzamili na ya uzamifu.


title: Elimu ya juu

text: Idadi kubwa ya watu katika nchi zilizoendelea (hadi kufikia asilimia 50) wameweza kupata elimu ya juu wakati fulani maishani mwao. Kwa hiyo, elimu ya juu ni muhimu kwa uchumi wa taifa, ni kiwanda cha pekee ambacho huzalisha wafanyakazi walioelimika.


title: Elimu ya juu

text: Katika nchi maskini serikali zinatakiwa kuongeza mikopo kwa wanafunzi wa vyuoni ili waweze kupata elimu hiyo na kusonga mbele, kwa kuwa elimu ni ufunguo wa maisha.


title: Elimu mbadala

text: Elimu mbadala, ambayo pia hujulikana kama elimu isiyo rasmi, ni dhana yenye maana pana na inayoweza kutumiwa kurejelea aina zote za elimu zilizo nje ya elimu ya kawaida (kwa watu wote na viwango vyote vya elimu).


title: Elimu mbadala

text: Hujumuisha si tu mitindo ya elimu inayokusudiwa wanafunzi wenye mahitaji ya pekee lakini pia mitindo inayolenga hadhira ya jumla na kutumia mitindo na falsafa badala ya elimu.


title: Elimu mbadala

text: Elimu mbadala mara nyingi huwa matokeo ya mabadiliko katika elimu yaliyotokea katika misingi mbalimbali ya falsafa ambayo kwa kawaida ni tofauti na elimu ya jadi ya lazima. Mabadiliko mengine yana misingi ya kisasa, kiutafiti au kifalsafa, ilhali mengine ni miungano isiyo rasmi kati ya walimu na wanafunzi wasioridhika na masuala fulani ya elimu hiyo ya jadi.


title: Elimu mbadala

text: Elimu mbadala hii ambayo ni pamoja na shule za tabia, shule badala, shule zinazojitegemea na masomo ya nyumbani hutofautiana pakubwa, lakini zote hutilia maanani umuhimu wa idadi ndogo ya wanafunzi darasani na mahusiano ya karibu kati ya wanafunzi na walimu. Vilevile husababisha hali ya umoja.


title: Falsafa ya elimu

text: Falsafa ya elimu ni utafiti wa kifalsafa juu ya kusudi, utaratibu na ubora wa elimu, kwa kuchunguza ufafanuzi, malengo na maana ya elimu kwa jumla au ya mtazamo mmojawapo juu yake.


title: Falsafa ya elimu

text: Falsafa ya elimu kwa kawaida huonwa kama tawi la falsafa na la elimu vilevile.kwa kuchunguza ufafanuzi, malengo na maana ya elimu kwa jumla au ya mtazamo mmojawapo juu yake.


title: Saikolojia ya elimu

text: Saikolojia ya elimu ni uchunguzi wa jinsi watu hujifunza katika mandhari ya elimu, ufanisi wa maingiliano ya elimu, saikolojia ya kufunza na saikolojia jamii za shule.


title: Saikolojia ya elimu

text: Saikolojia ya elimu inajishughulisha na utaratibu wa kutoa elimu kwa watu na umma kwa jumla na jamii ndogo ndani yake, kama vile watoto wenye vipaji na wale wenye ulemavu.


title: Saikolojia ya elimu

text: Saikolojia ya elimu inaweza kueleweka kwa sehemu kupitia masomo mengine. Saikolojia ya elimu vilevile huarifiwa na saikolojia, ikileta uhusiano baina ya utabibu na biolojia. Saikolojia ya elimu pia huarifu masafa mapana ya masomo maalum yakiwemo mpango wa mafunzo, teknolojia ya elimu, mtaala uliokuzwa, masomo yaliyopangwa, masomo maalumu, sayansi tambuzi na sayansi masomo.


title: Saikolojia ya elimu

text: Katika vyuo vikuu, idara za elimu ya saikolojia zimehifadhiwa katika vitivo vya elimu. Hii ni kwa sababu ya uwezekano wa ukosefu wa uwakilishaji wa maudhui ya saikolojia ya elimu katika utangulizi wa vitabu vya saikolojia.


title: Historia ya elimu

text: Historia ya elimu ilianza miaka mingi kwa kuwa elimu kama sayansi haiwezi kutengwa na utamaduni wowote wa elimu iliyokuwepo awali. Wakubwa waliwafunza wadogo wao juu ya jamii kwa kutumia maarifa na ujuzi waliohitaji kufahamu na mwishowe kupitisha.


title: Historia ya elimu

text: Mabadiliko ya utamaduni na binadamu kama spishi yalitegemea mazoea ya kupitisha elimu. Katika jamii ambazo hazikujua kusoma, hili liliafikiwa kupitia mdomo na kuiga. Kusimuliana hadithi kuliendelezwa kutoka kizazi kimoja hadi kingine.


title: Historia ya elimu

text: Lugha ya mazungumzo iliendelea na kuwa ishara na herufi. Kina na upana wa elimu au maarifa ulioweza kuhifadhiwa na kupitishwa uliongezeka zaidi na zaidi. Wakati ambapo tamaduni zilianza kupanua elimu zaidi ya ujuzi wa kawaida wa mawasiliano, biashara, ukusanyaji chakula, tunu na desturi za kidini na kadhalika, mwishowe elimu rasmi na masomo vilifuatia. Kisomo kwa maana hii kilikuwa kimeshaanza nchini Misri kati ya 3000 na 500 KK.


title: Historia ya elimu

text: Siku hizi aina fulani ya elimu ni jambo la lazima kwa watu wote katika nchi nyingi. Kwa sababu ya ongezeko la watu na kuenea kwa elimu ya lazima, Shirika la Elimu, Sayansi na Utamaduni la Umoja wa Mataifa (UNESCO) limepiga hesabu ya kwamba miaka 30 ijayo, watu wengi zaidi ulimwenguni watapata elimu rasmi katika historia ya binadamu.[1]


title: Historia ya elimu

text: Cubberley, Ellwood Patterson. The History of Education: Educational Practice and Progress Considered as a Phase of the Development and Spread of Western Civilization (1920) James,Samantha.'how education came about"(2014)retrieved from Palmer, Joy A. et al. eds. Fifty Major Thinkers on Education: From Confucius to Dewey (2001) Palmer, Joy A. ed. Fifty Modern Thinkers on Education: From Piaget to the Present Day (2001) Peterson, Penelope et al. eds. International Encyclopedia of Education (3rd ed. 8 vol 2010) comprehensive coverage for every nation


title: Historia ya elimu

text: Dharampal, . (1983). The beautiful tree: Indigenous Indian education in the eighteenth century. New Delhi: Biblia Impex. Elman, Benjamin A., and Alexander Woodside. Education and Society in Late Imperial China, 1600-1900 (U of California Press, 1994) Lee, Thomas H. C. Education in traditional China: a history (2000) Jayapalan N. History Of Education In India (2005) Price, Ronald Francis. Education in modern China (Routledge, 2014) Sharma, Ram Nath. History of education in India (1996)


title: Historia ya elimu

text: Anderson, Robert David. European Universities from the Enlightenment to 1914 (Oxford University Press, 2004) Begley, Ronald B. and Joseph W. Koterski. Medieval Education (2005) Butts, R. Freeman. A Cultural History of Western Education: Its Social and Intellectual Foundations (2nd ed. 1955) Cook, T. G. The History of Education in Europe (1974) Cubberley, Ellwood. The history of education (1920) Strong on European developments Graff, Harvey J. The Legacies of Literacy: Continuities and Contradictions in Western Culture and Society (1987) from Middle Ages to present Hoyer, Timo. "Sozialgeschichte der Erziehung. Von der Antike bis in die Moderne" [Social History of Education. From Ancient to Modern Age] (Wissenschaftliche Buchgesellschaft Darmstadt, 2015) Lawson, John, and Harold Silver. A social history of education in England (Routledge, 2013) McCulloch, Gary. The Struggle for the History of Education (2011), Focus on Britain ; . McCulloch, Gary. Historical Research in Educational Settings (2000); Textbook on how to write British educational history. ; Good bibliography Ringer, Fritz. Education and Society in Modern Europe (1979); focus on Germany and France with comparisons to US and Britain Soysal, Yasemin Nuhoglu, and David Strang. "Construction of the First Mass Education Systems in Nineteenth-Century Eu*rope," Sociology of Education (1989) 62#4 pp.277–288 Sturt, Mary. The education of the people: A history of primary education in England and Wales in the nineteenth century (Routledge, 2013) Toloudis, Nicholas. Teaching Marianne and Uncle Sam: Public Education, State Centralization, and Teacher Unionism in France and the United States (Temple University Press, 2012) 213 pp Wardle, David. English popular education 1780-1970 (Cambridge UP, 1970) Whitehead, Barbara J., ed. Women's education in early modern Europe: a history, 1500-1800 (1999) specialized topics


title: Historia ya elimu

text: Cremin, Lawrence A. American Education: The Colonial Experience, 1607–1783 (1970); American Education: The National Experience, 1783–1876. (1980); American Education: The Metropolitan Experience, 1876-1980 (1990); standard 3 vol detailed scholarly history Goldstein, Dana. The Teacher Wars: A History of America's Most Embattled Profession (2014) Herbst, Juergen. The once and future school: Three hundred and fifty years of American secondary education (1996). Parkerson Donald H., and Jo Ann Parkerson. Transitions in American education: a social history of teaching (2001) Reese, William J. America's Public Schools: From the Common School to No Child Left Behind (Johns Hopkins U. Press, 2005) Thelin, John R. A History of American Higher Education (2011)


title: Historia ya elimu

text: Gaither, Milton, "The Revisionists Revived: The Libertarian Historiography of Education," History of Education Quarterly 52 (Nov. 2012), 488–505. King, Kelley. "How Educational Historians Establish Relevance,": American Educational History Journal (2014) 41#1/2 pp 1–19.


title: Historia ya elimu

text: Cubberley, Ellwood Patterson ed. Readings in the History of Education: A Collection of Sources and Readings to Illustrate the Development of Educational Practice, Theory, and Organization (1920 Knight, Edgar W., and Clifton L. Hall, eds. Readings in American Educational History (1951) Leach, Arthur F. ed. Educational Charters and Documents 598 to 1909 (1911)


title: Historia ya elimu

text: Jamii:Elimu Jamii:Historia


title: Kichuvash

text: Kichuvash ni lugha ya Kiturki nchini Urusi inayozungumzwa na Wachuvash. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kichuvash imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni moja. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kichuvash iko katika kundi la Kibolgar.


title: Kidolgan

text: Kidolgan ni lugha ya Kiturki nchini Urusi inayozungumzwa na Wadolgan. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kidolgan imehesabiwa kuwa watu 1050. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidolgan iko katika kundi la Kiturki ya Kaskazini.


title: Kitat ya Kiyahudi

text: Kitat ya Kiyahudi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Israel, Urusi na Azerbaijan inayozungumzwa na Watat. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kitat ya Kiyahudi nchini Israel imehesabiwa kuwa watu 70,000. Pia kuna wasemaji 8490 nchini Azerbaijan (2011) na 2010 nchini Urusi (2010). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitat ya Kiyahudi iko katika kundi la Kiajemi ya Magharibi.


title: Lugha za Kikaukazi ya Kaskazini

text: Lugha za Kikaukazi ya Kaskazini ni familia ya lugha ambazo huzungumzwa katika eneo la Kaukazi hasa nchini Urusi. Idadi ya lugha katika familia hiyo ni takriban 35.


title: Lugha za Kikaukazi ya Kusini

text: Lugha za Kikaukazi ya Kusini (pia Lugha za Kikartveli) ni familia ya lugha ambazo huzungumzwa katika eneo la Kaukazi hasa nchini Georgia na Uturuki. Idadi ya lugha katika familia hiyo ni nne tu. Watu zaidi ya milioni tano huzungumza moja ya lugha za Kikartveli kama lugha yao ya kwanza.


title: Kiabaza

text: Kiabaza ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi na Uturuki inayozungumzwa na Waabaza. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiabaza nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 37,800. Pia kuna wasemaji 12,000 nchini Uturuki (2014). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiabaza iko katika kundi la Abkhazi-Abazini.


title: Kiadyghe

text: Kiadyghe ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi, Uturuki, Yordani, Syria, Iraq, Israel na Makedonia inayozungumzwa na Waadyghe. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiadyghe nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 117,500. Pia kuna wasemaji 316,000 nchini Uturuki (2014), 78,000 nchini Yordani (2013), 35,000 nchini Syria (2014), 34,000 nchini Iraq (2014) na 3000 nchini Israel (2005). Idadi ya wasemaji wa Kiadyghe nchini Makedonia haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiadyghe iko katika kundi la Kikirkassi.


title: Kiaghul

text: Kiaghul ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Waaghul. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiaghul imehesabiwa kuwa watu 29,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaghul iko katika kundi la Kilezgiki.


title: Kiakhvakh

text: Kiakhvakh ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi na Azerbaijan inayozungumzwa na Waakhvakh. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiakhvakh nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 210 tu. Waakhvakh nchini Azerbaijan hawatumii Kiakhvakh kama lugha ya kwanza. Maana wakati nchini Urusi lugha imo hatarini mwa kutoweka, nchini Azerbaijani imeshasahauliwa kiasi. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiakhvakh iko katika kundi la Kiandiki.


title: Milton Obote

text: Apollo Milton Obote (28 Desemba 1925 - 10 Oktoba 2005) alikuwa mwanasiasa wa Uganda aliyepigania uhuru wa nchi yake uliofikiwa mwaka 1962.


title: Milton Obote

text: Kati ya miaka 1962 na 1966 Obote alikuwa waziri mkuu wa Uganda. Aliendelea kutawala kama rais wa Jamhuri ya Uganda tangu 1966 hadi 1971 akarudia baadaye, tangu mwaka 1980 hadi 1985.


title: Milton Obote

text: Obote alipinduliwa na Idi Amin mwaka 1971 lakini alirudishwa baada ya Amin kufukuzwa na jeshi la Tanzania mwaka 1979. Uchaguzi wa kirais wa 1980 haukukubaliwa na vyama vya upinzani na hapo Yoweri Museveni alianza harakati za National Resistance Army (NRA) na vita ya msituni dhidi ya Obote. Katika vita hii serikali na jeshi la Obote vilishtakiwa kwa makosa ya jinai dhidi ya haki za kibinadamu zilizogharamu uhai wa watu elfu kadhaa. Vita ya msituni wa Uganda ilisababisha vifo vya watu 100,000 hadi 500,000.


title: Milton Obote

text: Tarehe 27 Julai 1985 Obote alipinduliwa tena na wakuu wa jeshi chini ya jenerali Tito Okello. Obote alikimbilia Tanzania na baadaye Zambia.


title: Milton Obote

text: Tarehe 10 Oktoba 2005 Obote aliaga dunia kwenye hospitali moja mjini Johannesburg, Afrika Kusini kwenye umri wa miaka 79.


title: Homo neanderthalensis

text: Homo neanderthalensis alikuwa kiumbehai wa jamii ya binadamu (Hominidae). Pengine spishi hii inachukuliwa kama nususpishi (kwa jina la "Homo sapiens neanderthalensis"). Utafiti wa DNA umeonyesha walifanana na binadamu wa leo kwa asilimia 99.7.


title: Homo neanderthalensis

text: Walienea katika Mashariki ya Kati, Ulaya Magharibi na kusini hadi Asia ya Kati.


title: Homo neanderthalensis

text: Kabla hawajatoweka miaka 40,000 iliyopita, waliweza kuzaliana na Homo sapiens baada ya huyo kutoka nje ya Afrika na hivi kurithisha sehemu ya jeni zao kwa binadamu wasio wa Kusini kwa Sahara.


title: Kiandi

text: Kiandi ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Waandi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiandi imehesabiwa kuwa watu 5800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiandi iko katika kundi la Kiandiki.


title: Kiarchi

text: Kiarchi ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Waarchi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiarchi imehesabiwa kuwa watu 970. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiarchi iko katika kundi la Kilezgiki.


title: Kiavar

text: Kiavar ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi, Azerbaijan na Georgia inayozungumzwa na Waavar. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiavar nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 715,000. Pia kuna wasemaji 46,600 nchini Azerbaijan (2011) na 2000 nchini Georgia (2002). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiavar iko katika kundi la Kiandiki-Avar.


title: Kibagvalal

text: Kibagvalal ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Wabagvalal. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kibagvalal imehesabiwa kuwa watu 1450. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibagvalal iko katika kundi la Kiandiki.


title: Kibezhta

text: Kibezhta ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi na Georgia inayozungumzwa na Wabezhta. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kibezhta nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 6100. Pia kuna wasemaji 700 nchini Georgia (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibezhta iko katika kundi la Kitseziki.


title: Kibotlikh

text: Kibotlikh ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Wabotlikh. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kibotlikh imehesabiwa kuwa watu 210 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibotlikh iko katika kundi la Kiandiki.


title: Kichamalal

text: Kichamalal ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Wachamalal. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kichamalal imehesabiwa kuwa watu 500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kichamalal iko katika kundi la Kiandiki.


title: Kichechen

text: Kichechen ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Wachechen. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kichechen nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 1,350,000. Wachechen wengi, takriban laki moja, wamekimbia nchi yao na kuishi katika nchi za Kazakhstan, Kirgizia, Georgia na nyingine za Asia ya Kati, Mashariki ya Kati au Ulaya. Idadi ya wasemaji katika nchi hizo hazijulikani, ila mwaka wa 2013, wasemaji 3200 walihesabiwa nchini Yordani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kichechen iko katika kundi la Kinakh.


title: Kidargwa

text: Kidargwa ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Wadargwa. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kidargwa imehesabiwa kuwa watu 486,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidargwa iko katika kundi la Kidargi.


title: Kidido

text: Kidido ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Wadido. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kidido imehesabiwa kuwa watu 12,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidido iko katika kundi la Kitseziki. kidido is also a famuse roblox charater


title: Kighodoberi

text: Kighodoberi ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Waghodoberi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kighodoberi imehesabiwa kuwa watu 130 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kighodoberi iko katika kundi la Kiandiki.


title: Kigilyak

text: Kigilyak (au Kinivkh) ni lugha nchini Urusi inayozungumzwa na Wagilyak. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kigilyak imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kigilyak hailingani na lugha nyingine yoyote.


title: Kihinukh

text: Kihinukh ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Wahinukh. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kihinukh imehesabiwa kuwa watu watano tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihinukh iko katika kundi la Kitseziki.


title: Kihunzib

text: Kihunzib ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi na Georgia inayozungumzwa na Wahunzib. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kihunzib nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 1010. Pia kuna wasemaji 410 nchini Georgia (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihunzib iko katika kundi la Kitseziki.


title: Kiingush

text: Kiingush ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi na Kazakhstan inayozungumzwa na Waingush. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiingush nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 306,000. Pia kuna wasemaji 16,900 nchini Kazakhstan (1999). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiingush iko katika kundi la Kinakh.


title: Casablanca

text: Casablanca (Kihispania "nyumba nyeupe",tamka kasablanka, ar.| ad-Dār al-Bayḍā’) ni mji mkubwa zaidi nchini Moroko. Ni mji wa bandari uliopo kwenye magharibi ya nchi mwambaoni wa Bahari Atlantiki. Pia ni mju mkubwa kabisa wa nchi za Maghrib na kati ya miji muhimu zaidi kwenye bara la Afrika.


title: Casablanca

text: Casablanca ina bandari kubwa ya Moroko[1] ikiwa ni pia kitovu cha benki kubwa za nchi hii. Kufuatana na sensa ya 2012 idadi ya wakazi ilizidi milioni nne katika wilaya yake. Hivyo inatazamiwa kama mji mkuu wa kiuchumi ilhali mji mkuu wa kisiasa ni Rabat.


title: Casablanca

text: Jina asilia la mahali lilikuwa Anfa kwa lugha ya Kiberber. Wakati wa karne ya 15 Wareno walitwaa eneo hili wakaita mji "Casa Branca" [2]iliyobadilika baadaye kuwa Casa Blanca tangu Wahispania walitawala sehemu hii. Baada ya kuharibika na tetemeko la ardhi mnamo mwaka 1755 na kuondoka kwa Wahispania ni Sultani wa Moroko aliyejenga mji upya na kuuita "A-ddar Al Baidaa" ilhali wenyeji wengi waliendelea kutumia pia jina la Kizungu kwa kuliandika kwa herufi za Kiarabu كازابلانكا (kāzāblānkā) au kwa kifupi "Kaza".


title: Casablanca

text: Casablanca ni jina la filamu iliyopigwa mwaka 1942 huko Hollywood. Inasimulia hadithi ya wakimbizi kutoka nchi za Ulaya wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia na utawala wa ufashisti wa Kijerumani katika nchi nyingi waliokutana mjini Casablanca wakitumaini kupata njia kukimbilia Ureno iliyokuwa bado nchi huru. Waigizaji wakuu walikuwa Humphrey Bogart na Ingrid Bergman na filamu ikapata tuzo tatu za Academy Awards.


title: Ursula Karven

text: Ursula Karven (amezaliwa tarehe 17 Septemba 1964) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Ujerumani.


title: Kikabardia

text: Kikabardia ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi, Uturuki, Syria, Iraq na Yordani inayozungumzwa na Wakabardia. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kikabardia nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 516,000. Pia mwaka wa 2005, kulikuwa na wasemaji milioni moja nchini Uturuki, 56,000 nchini Yordani na 39,000 nchini Syria. Idadi ya wasemaji nchini Iraq haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikabardia iko katika kundi la Kicircassi.


title: Kikarachay-Balkar

text: Kikarachay-Balkar ni lugha ya Kiturki nchini Urusi inayozungumzwa na Wakarachay na Wabalkar. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kikarachay-Balkar imehesabiwa kuwa watu 305,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikarachay-Balkar iko katika kundi la Kiturki ya Magharibi.


title: Kikaragas

text: Kikaragas (au Kitofa) ni lugha ya Kiturki nchini Urusi inayozungumzwa na Wakaragas. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kikaragas imehesabiwa kuwa watu 93 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikaragas iko katika kundi la Kiturki ya Kaskazini.


title: Kikarata

text: Kikarata ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Wakarata. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kikarata imehesabiwa kuwa watu 260 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikarata iko katika kundi la Kiandiki.


title: Kikareli

text: Kikareli ni lugha ya Kifini-Kiugori nchini Urusi na Ufini inayozungumzwa na Wakareli. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kikareli nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 25,600. Pia kuna wasemaji 10,000 nchini Ufini (1994). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikareli iko katika kundi la Kifini.


title: Lugha za Kifini-Kiugori

text: Lugha za Kifini-Kiugori ni familia ya lugha ambazo huzungumzwa barani Ulaya hasa upande wa Kaskazini-Mashariki. Lugha zizungumzwazo kama lugha rasmi nchini mwake ni Kifini, Kihungaria na Kiestonia. Lugha za Kifini-Kiugori ni tawi moja la lugha za Kiurali pamoja na lugha za Kisamoyedi.


title: Lugha za Kisamoyedi

text: Lugha za Kisamoyedi ni familia ya lugha ambazo huzungumzwa nchini Urusi. Lugha za Kisamoyedi ni tawi moja la lugha za Kiurali pamoja na lugha za Kifini-Kiugori.


title: Lugha za Kiurali

text: Lugha za Kiurali ni familia ya lugha ambazo huzungumzwa upande wa Kaskazini wa Eurasia. Idadi ya lugha katika familia hiyo ni 38 zizungumzwazo na watu milioni 25. Matawi mawili ya lugha za Kiurali ni lugha za Kifini-Kiugori na lugha za Kisamoyedi.


title: Kikhanty

text: Kikhanty ni lugha ya Kiurali nchini Urusi inayozungumzwa na Wakhanty. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kikhanty imehesabiwa kuwa watu 9580. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikhanty iko katika kundi lake lenyewe la Kikhanty.


title: Kierzya

text: Kierzya ni lugha ya Kiurali nchini Urusi inayozungumzwa na Waerzya. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kierzya imehesabiwa kuwa watu 36,700. Pia kuna wasemaji 500 nchini Armenia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kierzya iko katika kundi la Kimordvin.


title: Kiingria

text: Kiingria ni lugha ya Kiurali nchini Urusi inayozungumzwa na Waizhoria. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiingria imehesabiwa kuwa watu 120 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiingria iko katika kundi la Kifini.


title: Kikamas

text: Kikamas ni lugha ya Kiurali nchini Urusi iliyozungumzwa na Wakamas. Mwaka wa 1989 msemaji wa mwisho wa Kikamas alifariki, yaani lugha imetoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikamas iko katika kundi la Kisamoyedi ya Kusini.


title: Kikhvarshi

text: Kikhvarshi ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Wakhvarshi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kikhvarshi imehesabiwa kuwa watu 1740. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikhvarshi iko katika kundi la Kitseziki.


title: Mweru (ziwa)

text: Ziwa Mweru (pia "Mwelu", "Mwero") ni ziwa kubwa mpakani mwa Zambia na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ni sehemu ya mfumo wa mto Kongo kati ya mto Luapula (upande wa juu) na mto Luvua (chini yake).


title: Mweru (ziwa)

text: Jina Mweru lamaanisha 'ziwa' kwa lugha mbalimbali za Kibantu.


title: Mweru (ziwa)

text: Mweru inapokea maji yake hasa kutoka mto Luapula unaoingia upande wa kusini halafu kutoka mto Kalungwishi unaoingia upande wa mashariki. Upande wa kaskazini maji yake yanatoka kupitia mto Luvua unaoingia katika mto Lualaba na kutoka huko kwenye mto Kongo.


title: Mweru (ziwa)

text: Ni ziwa kubwa la pili katika beseni ya Kongo likifunika kwa wastani eneo la km² 5,120. Mweru iko kilomita 150 upande wa magharibi wa ziwa Tanganyika..


title: Mweru (ziwa)

text: Urefu wa ziwa ni kilomita 118 na upana wake km 45 likielekea kutoka kaskazini mashariki kwenda kusini magharibi. Uso wa ziwa uko mita 917 juu ya UB kwa hiyo uko juu kuliko Ziwa Tanganyika kwa m 763. Ni moja ya maziwa ya bonde la ufa likiwa katika mkono wa pembeni wa Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki. Mwambao wa magharibi ni mtelemko mkali jinsi ilivyo mara nyingi kwenye maziwa ya bonde la ufa unaopaa hadi milima ya Kundelungu.


title: Mweru (ziwa)

text: Kina ni kirefu upande wa kaskazini kinapofikia mita 27.


title: Mweru (ziwa)

text: Kuna vijiji vingi vya wavuvi kwenye mwambao. Miji upande wa Zambia ni Nchelenge, Kashikishi na Chiengi halafu [Kilwa (Katanga)|Kilwa]] (ng'ambo ya kisiwa), Lukonzolwa na Pweto upande wa J D Kongo.


title: Mweru (ziwa)

text: Pamoja na kisiwa cha Kilwa kuna visiwa viwili vngine vinavyokaliwa na watu ambavyo ni Isokwa wa Zammbia (km² 3) na kisiwa kimoja upande wa Kongo chenye eneo la km² 2.


title: Mweru (ziwa)

text: Wakazi upande wa Kongo waliathiriwa na vita ya wenyewe kwa wenyewe ya miaka 1999-2003.


title: Mweru (ziwa)

text: Mweru ina samaki wengi aina ya "tilapia" wanaoitwa "pale" kwa Chibemba. Wanakaushwa kwenye jua na kufungwa katika vikapu kwa kuuzwa sokoni.


title: Kikomi-Permyak

text: Kikomi-Permyak ni lugha ya Kiurali nchini Urusi inayozungumzwa na Wakomi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kikomi-Permyak imehesabiwa kuwa watu 63,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikomi-Permyak iko katika kundi la Kiperm.


title: Kikomi-Zyri

text: Kikomi-Zyri ni lugha ya Kiurali nchini Urusi inayozungumzwa na Wakomi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kikomi-Zyri imehesabiwa kuwa watu 156,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikomi-Zyri iko katika kundi la Kiperm.


title: Ziwa Kivu

text: Ziwa Kivu ni moja kati ya Maziwa makubwa ya Afrika. Liko mpakani kati ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Rwanda, katika tawi la magharibi la Bonde la Ufa.


title: Ziwa Kivu

text: Maji yake yanatoka kupitia mto Ruzizi unaoelekea kusini hadi ziwa Tanganyika.


title: Ubikira wa kudumu

text: Ubikira wa kudumu ni sifa ambayo Bikira Maria anapewa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki, pamoja na Waprotestanti wachache, akiwemo Martin Luther. Ni imani yao kuwa Mama wa Yesu anastahili kuitwa “Bikira daima” (kwa Kigiriki ἀειπάρθενος, aeiparthenos; kwa Kilatini sempervirgo) kwa sababu alimchukua mimba akiwa bikira, akamzaa bila ya kupotewa na ubikira, akabaki bikira hadi mwisho wa maisha yake.


title: Ubikira wa kudumu

text: Imani hiyo inajitokeza katika maandishi ya Mababu wa Kanisa wa karne ya 4, halafu katika matamko ya mitaguso mikuu.


title: Ubikira wa kudumu

text: Wakristo na Waislamu wote wanakiri kuwa Yesu alitungwa bila ya mchango wa mwanamume.


title: Ubikira wa kudumu

text: La ajabu zaidi katika imani hiyo ni kwamba hata uzazi wenyewe haukuondoa ubikira wake, bali uliutakasa: ni "Bikira daima". Ingawa akili inasita na haiwezi kuelewa, ni lazima kukiri na malaika Gabrieli, “Hakuna lisilowezekana kwa Mungu” (Lk 1:38). Yosefu, ingawa kisheria alikuwa mume wake, hakutenda naye tendo la ndoa.


title: Ubikira wa kudumu

text: Hamu ya Maria ya kuwa bikira hata kisha kuchumbiwa inajitokeza katika jibu alilompa malaika aliyemtabiria mimba: “Litakuwaje neno hili, maana sijui mume?” (Lk 1:35). Ni kielelezo cha Wakristo ambao Mtume Paulo aliwaandikia: “Nawaonea wivu, wivu wa Mungu; kwa kuwa naliwaposea mume mmoja, ili nimletee Kristo bikira safi” (2Kor 11:2), “mpate kumhudumia Bwana pasipo kuvutwa na mambo mengine” (1Kor 7:35).


title: Ubikira wa kudumu

text: Wanaosemwa katika Injili “ndugu zake Yesu” si watoto wa Bikira Maria, bali ndugu wa ukoo waliokuwa jirani sana na familia hiyo takatifu. Kama Bikira Maria angekuwa na watoto wengine, Yesu angekuwa amefanya kosa la kuwanyang’anya Mama yao na kumfanya awe Mama wa mtume Yohane alipomkabidhi msalabani, “‘Mwana, tazama Mama yako’. Na tangu saa ile huyo mwanafunzi alimchukua akae nyumbani kwake” (Yoh 19:27).


title: Ubikira wa kudumu

text: Katika Agano Jipya yupo Yakobo anayeitwa na mtume Paulo “ndugu yake Bwana” (Gal 1:19): Yakobo huyo alikuwa maarufu katika Kanisa la Yerusalemu (Mdo 12:7; 15:13-21; 21:18-20; Gal 2:9). Yakobo huyo si mtume Yakobo kaka yake Yohane (Lk 6:12-16), bali ni Yakobo ndugu yake Yose na mama yao kwenye Injili anaitwa “Maria mwingine”, si Maria Mama wa Yesu. “Walikuwepo pia wanawake waliotazama kwa mbali. Miongoni mwao akiwa Maria Magdalena, Salome na Maria mama wa akina Yakobo mdogo na Yose” (Mk 15:40). Maria lilikuwa jina la kawaida kwa Wayahudi: akina Maria wakiwa wengi hivyo, tujue kuwatofautisha kwenye Injili, ambazo zinamtaja Bikira Maria kama “Mama wa Yesu”.


title: Kikumyk

text: Kikumyk ni lugha ya Kiturki nchini Urusi inayozungumzwa na Wakumyk. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kikumyk nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 426,000. Pia kuna wasemaji 1800 nchini Uturuki. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikumyk iko katika kundi la Kiturki ya Magharibi.


title: Kilak

text: Kilak ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Walak. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kilak imehesabiwa kuwa watu 146,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilak iko katika kundi lake lenyewe la Kilak.


title: Kilezgi

text: Kilezgi ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Walezgi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kilezgi nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 402,000. Pia kuna wasemaji 178,000 nchini Azerbaijan (1999) na wengine nchini Georgia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilezgi iko katika kundi la Kilezgiki.


title: Kilivvi-Kareli

text: Kilivvi-Kareli (pia Kiolonets) ni lugha ya Kiurali nchini Ufini na Urusi inayozungumzwa na Walivvi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kilivvi-Kareli nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 25,600. Pia kuna wasemaji 5170 nchini Ufini (2000). Idadi ya Walivvi ni zaidi ya laki mbili yaani kuna Walivvi wengi wanaotumia lugha za Kirusi au Kifini kama lugha ya kwanza badala ya lugha yao ya asili. Hata hivyo, kuna jitihada za kufufua na kuendeleza lugha ya Kilivvi-Kareli. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilivvi-Kareli iko katika kundi la Kifini. Ingawa inafanana na Kikareli na Kifini, ni lugha tofauti. Pia ni tofauti na lugha za Kiludi na Kiveps. Wengine huangalia lugha hizo kuwa lahaja za Kikareli.


title: Kiludi

text: Kiludi ni lugha ya Kiurali nchini Urusi inayozungumzwa na Waludi. Mwaka wa 2012 idadi ya wasemaji wa Kiludi imehesabiwa kuwa watu 3000. Waludi wengi wanaotumia lugha ya Kirusi, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Hata hivyo, nchini Ufini kuna jitihada za kufufua na kuendeleza lugha ya Kiludi.


title: Kiludi

text: Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiludi iko katika kundi la Kifini. Ingawa inafanana na Kilivvi na Kiveps, ni lugha tofauti. Wengine huangalia lugha hizo kuwa lahaja za Kikareli.


title: Kiveps

text: Kiveps ni lugha ya Kiurali nchini Urusi inayozungumzwa na Waveps. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiveps imehesabiwa kuwa watu 1640. Waveps wengi wanaotumia lugha ya Kirusi. Hata hivyo, kuna jitihada za kuendeleza lugha ya Kiveps kupitia kwa elimu ya msingi, redio na maandiko.


title: Kiveps

text: Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiveps iko katika kundi la Kifini. Ingawa inafanana na Kilivvi na Kiludi, ni lugha tofauti. Wengine huangalia lugha hizo kuwa lahaja za Kikareli.


title: Kisaami ya Skolt

text: Kisaami ya Skolt ni lugha ya Kiurali nchini Ufini na Urusi inayozungumzwa na Wasaami. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kisaami ya Skolt imehesabiwa kuwa watu 300 tu, na Urusi kulikuwa na wasemaji ishirini tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisaami ya Skolt iko katika kundi la Kisami.


title: Kisaami ya Kildin

text: Kisaami ya Kildin ni lugha ya Kiurali nchini Urusi inayozungumzwa na Wasaami. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kisaami ya Kildin imehesabiwa kuwa chini ya 300, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisaami ya Kildin iko katika kundi la Kisami.


title: Kisaami ya Akkala

text: Kisaami ya Akkala ilikuwa lugha ya Kiurali nchini Urusi iliyozungumzwa na Wasaami. Mwaka wa 2003 msemaji wa mwisho wa Kisaami ya Akkala akafariki, yaani lugha imetoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisaami ya Akkala iko katika kundi la Kisami.


title: Kisaami ya Ter

text: Kisaami ya Ter ni lugha ya Kiurali nchini Urusi inayozungumzwa na Wasaami. Miaka wa 1990 kulikuwa na wasemaji sita tu wa Kisaami ya Ter, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisaami ya Ter iko katika kundi la Kisami.


title: Bonnah Kaluwa

text: Bonnah Moses Kaluwa (amezaliwa 29 Disemba, 1978) ni mwanasiasa, mwanaharakati na mbunge wa jimbo la Segerea kupitia Chama cha Mapinduzi akiwawakilisha wananchi wa jimbo hilo tangu Novemba 2015, alipochaguliwa kwenye uchaguzi mkuu wa mwaka huo.


title: Bonnah Kaluwa

text: Kabla ya kuwa mbunge, Bonnah alikuwa Diwani wa kata ya Kipawa kwa miaka mitano kuanzia mwaka 2010.


title: Bonnah Kaluwa

text: Bonnah alipata elimu yake ya msingi katika shule ya msingi Kalangala kuanzia 1985 na kuhitimu 1991. Na akaendelea na elimu ya sekondari katika shule ya sekondary Mwenge kuanzia 1992 na kuhitimu 1996. Akajiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kitengo cha Computer (UCC) na kuhitimu ngazi ya cheti kwenye Business Information and Technology (CBIT) mwaka 2007. Mwaka 2012' alihitimu shahada ya IT and Business Management (BSc IT & BM) kutoka College Learn IT. Akajiunga Centre of Foreign Relations, alihitimu na kutunukiwa Post Graduate Diploma in Management and Foreign Relations ambapo tafiti aliyofanya ilihusu Madhara ya uhamiaji haramu kwenye usalama wa binadamu


title: Bonnah Kaluwa

text: Bonnah alianza mapema sana kujihusisha na mambo ya siasa ambapo alikuwa mwanachama wa Chama Cha Mapinduzi kwa muda mrefu. Baada ya kuguswa sana na matatizo yaliyokuwa yakiwakabilli wakazi wa Kipawa, Bonnah aliamua kugombea nafasi ya Udiwani kata ya Kipawa na kushinda.[1]


title: Bonnah Kaluwa

text: Akiwa Diwani, Bonna alianzisha Wamama na Maendeleo (WANAMA) iliyoendesha semina ya ujasiriamali kwa wakinamama wa Kipawa takriban 500. Kupitia mradi huu, wakinamama hawa walifanikiwa kupata mikopo midogo midogo kwa ajili ya kuendesha biashara zao kupitia vikundi.


title: Bonnah Kaluwa

text: Mradi huu ulianzishwa baada ya Bonnah kuguswa na mazingira mabaya na hatarishi kwa wanafunzi na walimu wa kata ya Kipawa. Mafanikio yaliyopatikana kupitia mradi huu ni pamoja na: Kuboresha miundombinu na mazingira ya shule, Kujenga shule 7 kwenye kata, Kuongeza madara kwenye shule zilizokuwa na upungufu wa madarasa, Kuchangia madawati katika shule za sekondari, msingi na za awali, Kuchimba visima vya maji safi na salama kwenye shule 2 za sekondari na 3 za msingi.


title: Bonnah Kaluwa

text: Kampeni hii iliendeshwa kupitia ufadhili wa kampuni ya Tigo ambapo ulijikita katika kuhamasihsha kujiendeleza kupitia mashindano ya mitindo ya mitaani (Street fashion show). Takriban USD 20,000 zilikusanywa kwenye harambee.


title: Bonnah Kaluwa

text: Kwa mara ya kwanza tangu Uhuru kata ya Kipawa imeweza kujenga zahanati na kuondoa tatizo la kusafiri umbali mrefu kupata huduma ya matibabu.


title: Bonnah Kaluwa

text: Mfuko wa elimu wa Bonnah Kaluwa ulianzishwa mwaka 2012 lengo kuu likiwa ni kuhakikisha watoto wenye mahitaji maalum wanapata elimu. Tangu kuanzishwa kwa mfuko huu, zaidi ya wanafunzi 100 kwa mwaka wamefanikiwa kupata elimu.[2]


title: Bonnah Kaluwa

text: Jamii:Waliozaliwa 1978 Jamii:Wabunge wa Chama cha Mapinduzi Jamii:Wabunge wa Tanzania Jamii:Watu walio hai


title: AZ

text: AZ au az ni kifupi cha:


title: Kiestonia

text: Kiestonia ni lugha ya Kifini-Kiugori nchini Estonia na Ufini inayozungumzwa na Waestonia. Ni lugha rasmi ya Estonia. Mwaka wa 2012 idadi ya wasemaji wa Kiestonia nchini Estonia imehesabiwa kuwa watu 1,040,000. Pia kuna wasemaji 33,100 nchini Ufini (2013).


title: Kiestonia

text: Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiestonia iko katika kundi la Kifini. Wengine huangalia Kivõro kuwa lahaja ya Kiestonia badala ya lugha tofauti.


title: Kivõro

text: Kivõro ni lugha ya Kifini-Kiugori nchini Estonia inayozungumzwa na Wavõro. Isichangywe na lugha ya Kivoro nchini Nigeria. Mwaka wa 2013 idadi ya wasemaji wa Kivõro imehesabiwa kuwa watu 87,000.


title: Kivõro

text: Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kivõro iko katika kundi la Kifini. Wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kiestonia.


title: Aaron Burr

text: Aaron Burr Jr. (6 Februari 1756 – 14 Septemba 1836) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Thomas Jefferson kuanzia mwaka wa 1801 hadi 1805.


title: George Clinton

text: George Clinton (26 Julai 1739 – 20 Aprili 1812) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Thomas Jefferson, halafu chini ya Rais James Madison kuanzia mwaka wa 1805 hadi kifo chake 1812.


title: Elbridge Gerry

text: Elbridge Thomas Gerry (17 Julai 1744 – 23 Novemba 1814) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais James Madison kuanzia mwaka wa 1813 hadi kifo chake 1814.


title: Programming paradigm

text: Programming paradigm ni jumla ya mawazo na dhana zinazoainisha mtindo wa kutengeneza programu za kompyuta.


title: Programming paradigm

text: Programming paradigm haiainishwi na lugha ya kutengeneza programu za kompuyta (programming language) tu. Karibu na lugha zote za kutengeneza programu za kompuyta za kisasa zinakubalia matumizi ya paradigms mbalimbali. Kwa mfano lugha ya C isiyo object-oriented inakubalia kutumiwa kufuatana na kanuni za object-oriented programming ingawa itakuwa na matatizo kadhaa. Functional programming inawezekana kutumiwa katika lugha yo yote ya imperative inayo functions na kadhalika.


title: Programming paradigm

text: Istilahi ya“paradigm”yenye maana ya sayansi na teknolojia ya kisasa ilionekana kwenye kitabu cha Thomas Kuhn kinachoitwa Muundo wa mapinduzi ya teknolojia (The Structure of Scientific Revolutions) mwaka 1962 mara ya kwanza. Kuhn alitumia neno la paradigm kwa maana ya mifumo imara ya maoni ya kisayansi uchunguzi uliofanyiwa ndani yao. Kwa mujibu wa Kuhn wakati wa maendeleo ya taaluma ya kisayansi paradigm moja inaweza kubadiliwa na nyingine (kwa mfano Ptolemy alieleza muundo wa ulimwengu kwa kusema kuwa jua linazunguka dunia na paradigm hiyo ilibadilishwa na paradigm cha Copernicus aliyesema kuwa dunia linazunguka jua) ijapo paradigm ya kale inaendelea kuwa muda fulani na hata kusitawi kwa sababu wafuasi wake wengi hawawezi kufanya kazi kufuatana na paradimg niyingine kwa sababu hii au ile.


title: Programming paradigm

text: Istilahi ya“programming paradigm”ilitumiwa na Robert W Floyd wakati wa hotuba yake ya mwenye tunzo wa Turing Award.


title: Programming paradigm

text:
Floyd anazingatia kwamba katika kompuyta programming inawezekana kuona tokeo linalofanana na paradigms za Kuhn lakini kwa kutofautiana navyo programming paradigms hazitengani.
Ikiwa maendeleo ya ustadi wa kompyta programming kwa jumla yanahitaji
uvumbuzi na uendelezaji wa paradigms wa kudumu maendeleo ya ustadi wa
mtengeneza programu mmoja yanahitaji aongeze idadi ya paradigms alizo
nazo.
Kwa hiyo kufuatana na Robert W Floyd kutofautiana na paradigms za kisayansi zilizoelezwa na Kuhn programming paradigms zinaweza kutangamana zikiongeza idadi yao mtengeneza programu anayodhibiti.


title: Daniel Tompkins

text: Daniel D. Tompkins (21 Juni 1774 – 11 Juni 1825) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais James Monroe kuanzia mwaka wa 1817 hadi 1825.


title: Garret Hobart

text: Garret Augustus Hobart (3 Juni 1844 – 21 Novemba 1899) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais William McKinley kuanzia mwaka wa 1897 hadi kifo chake 1899.


title: Charles Fairbanks

text: Charles Warren Fairbanks (11 Mei 1852 – 4 Juni 1918) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Theodore Roosevelt kuanzia mwaka wa 1905 hadi 1909.


title: Imperative programming

text: Imperative programming – ni programming paradigm (mtindo wa kuandikia source code za programu za kompyuta) inayo tabia zifuatazo:


title: Imperative programming

text: Imperative program inafanana na amri zinazoelezwa na hali ya kuamuru katika lugha asilia yaani zi mfululizo wa maagizo ambayo kompyuta lazima zitekeleze.


title: Imperative programming

text: Code inapoandikwa kufuatana na imperative approach (kutofautiana na functional approach inayohusia declarative paradigm) assignment inatumiwa sana. Upatikanaji wa assignment statements unatatanisha mtindo wa mkokotoo na imperative programs zikawa na matokeo ya makosa ya aina ya pekee yasiyotokea kwa functional approach.


title: Imperative programming

text: Dalili za kimsingi za imperative languages:


title: Imperative programming

text: Imperative languages za kwanza zilikuwa zile machine codes zilizo maagizo yaliyoko tayari kutekelezwa na kompyuta mara (bila ya mageuzi yoyote). Baadaye assemblers zilitengenezwa na programu zikawa kuandikiwa kwa msaada wa lugha za assembler. Assembler ni programu ya kompyuta inayotumiwa kwa kugeuza machine codes zilizoandikiwa katika sura ya matini kwa lugha inayofahamika kwa binadamu (lugha ya assembler) kuwa machine codes katika sura inayofahamika kwa kompyuta (kanuni ya mashine). Code moja ya lugha ya assembler kilipatana na code moja ya lugha ya mashine. Kompyuta mbalimbali zilikubalia seti mbalimbali za codes. Programu zilizoandikiwa kwa ajili ya kompyuta moja lazima ziandikiwe upya kwa kuzihamisha katika kompyuta nyingine.


title: Imperative programming

text: Zilitengenezwa programming languages za ngazi ya juu na compilers zilizo programu zinazogeuza matini ya programming language iwe ya lugha ya mashine (machine code). Statement moja ya lugha ya ngazi ya juu ilipatana na statement moja au statements chache ya lugha ya mashine na lugha hii ilikuwa na statements mbalimbali kwa aina mbalimbali za mashine. Programming language ya ngazi ya juu ya kwanza ilikuwa lugha ya Fortran iliyotengenezwa na John Backus mwaka 1954. Inawezesha matumizi ya named variables, complex expressions, subroutines na elementi nyingine zilizopo imperative languages. Kwa urahisishaji wa uelezaji wa utaratibu wa mathematical algorithms mwishoni mwa miaka ya hamsini ilitengenezwa lugha ya Algol. Baadaye lugha ya Algol ikawa msingi wa kuandikia mifumo ya uendeshaji kwa aina kadhaa za kompyuta.


title: Imperative programming

text: Lugha ya COBOL (mwaka 1960) na ya Basic (mwaka 1964) zikawa lugha za kwanza ambazo watengenaji wao walijaribu kufanya lugha zifanane na lugha ya Kiingereza. Miaka ya sabini Niklaus Wirth alitengeneza lugha ya Pascal. Dennis Ritchie alitengeneza lugha ya C. Mwaka 1978 timu ya watengenezaji wa kampuni ya Honeywell ilianza kutengeneza lugha ya Ada, specification yake ilitengenezwa mwaka 1983 na ilitengenezwa upya mwaka 1995 na miaka 2005-2006. Mnano miaka ya themanini kuliongezeka mvutio wa object-oriented programming.


title: Imperative programming

text: Mwaka 1980 wafanyakazi wa taasisi ya Xerox PARC walitengeneza lugha ya Smalltalk-80 kwa msingi wa lugha ya Smalltalk iliyotengenezwa na Alan Kay mwaka 1969. Bjarne Stroustrup alitengeneza lugha ya C++ kwa msingi wa lugha ya C na tamthili ya lugha ya Simula (iliyodhaniwa kuwa object-oriented language ya kwanza duniani iliyotengenezwa miaka sitini). Utekelezaji wa kwanza wa C++ ulitengenezwa mwaka 1985. Mwaka 1987 Larry Wall alitengeneza lugha ya Perl na interpreter kwake. Mwaka 1990 Guido van Rossum alitengeneza lugha ya Python. Mwaka 1994 Rasmus Lerdorf alitengeneza lugha ya PHP. Mwaka 1994 katika kampuni ya SUN Microsystems kulitengenezwa lugha ya Java Virtual Machine (JVM). Mwaka 1995 Yukihiro Matsumoto alitengeneza lugha ya Ruby. Lugha ya C# na jukwaa ya .Net Framework zilizalishwa na kampuni ya Microsoft mwaka 2002.


title: Variable (kompyuta programming)

text: Variable (kompyuta programming) ni mahali katika RAM penye anwani panapo idadi kadhaa (inayojulikana au isiyojulikana) ya habari iitwayo value.


title: Variable (kompyuta programming)

text:
Variables za kompyuta programming hazilazimiki kuwa variables za mhisabati. Value ya variable ya kompyuta hailazimiki kuwa sehemu ya mlinganyo au fomyula kama katika mhisabati. Kwa mfano katika mkokotoo variable inaweza kushiriki harakati irudiyo yaani kupata value katika mahali pamoja ya programu na halafu kutumiwa katika pengine na baadaye kupata value mpya na kutumiwa mara tena kwa njia hiyohiyo au nyingine.
Kuandikisha valuable katika variable kunaitwa assignment. Huo ni aina ya statement.


title: Variable (kompyuta programming)

text:
Variables za kompyuta programming hupewa majina marefu yaelezayo wajibu yao maadam variables za mhisabati huwekwa alama ya herufi kwa kufupisha.
Mahali pa kumbukumbu palipowekwa alama na variable inaweza kuonyeshwa na identifiers mbalimbali chache sambamba. Kwa manzili hayo mabadiliko ya value kwa identifier moja itasababisha mabadiliko ya value yanayowezekana kupatwa kwa identifier vingine.


title: Variable (kompyuta programming)

text: Kulingana na type system ya lugha ya kompyuta programming variable inaweza kuwa na uwezo wa pekee kuhifadhi aina ya data ya pekee tu (kwa mfano nabma kamili au string). Ama aina ya data katika lugha ya kompyuta programming inaweza kuwa aridhio ya value maadam variable inaweza kuhifadhi values zo zote.


title: Variable (kompyuta programming)

text:
Ni eneo la programu ambalo ndani yake identifier ya variable kadhaa inaendelea kuungwa na variable hiyo na kurudi value yake. Nje ya scope hiyo identifier ileile inaweza kuungwa na variable nyingine au kuwa huru (kutoungwa na variable yoyote).
Katika wingi wa lugha za kompyuta programming scope inatungamana na mahali pa kutokea kwa variable. Mbali na hayo scope inaweza kuainiwa dhahiri.


title: Variable (kompyuta programming)

text: Katika lugha zinazokubalia structured programming variables hugawanyiwa aina mbili:Katika lugha zinazokubalia uainishaji wa programu kwa moduli inawezekana kutokea kwa variables zilizo za mahali maalum kuhusu moduli.


title: Variable (kompyuta programming)

text: Katika object-oriented programming huainiwa mara nyingi scopes tatu:


title: James Sherman

text: James Schoolcraft Sherman (24 Oktoba 1855 – 30 Oktoba 1912) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais William Howard Taft kuanzia mwaka wa 1909 hadi kifo chake 1912.


title: Thomas Marshall

text: Thomas Riley Marshall (14 Machi 1854 – 1 Juni 1925) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Woodrow Wilson kuanzia mwaka wa 1913 hadi 1921.


title: Charles Curtis

text: Charles Curtis (25 Januari 1860 – 8 Februari 1936) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Herbert Hoover kuanzia mwaka wa 1929 hadi 1933.


title: Subroutine

text: Subroutine ni sehemu ya programu ya kompyuta iliyopewa jina au inayotambuliwa kwa njia nyingine yenye elezo la seti yoyote ya matendo au hatua. Subroutine inaweza kuvutwa kutoka sehemu mbalimbali za programu mara nyingi. Katika lugha mbalimbali za programming subroutines zinaweza kuwa na majina kama "procedures", "functions", "routines", "methods" au "subprograms".


title: Subroutine

text:
Kwanza subroutines zilitokea kama chombo cha kufanya programu kuwa bora kabisa kuhusu kiasi cha kumbukumbu inayokaliwa nazo. Programu hizo ziliwezesha kutorudia sehemu za code zilizo sawa katika programu bali kuzieleza mara moja na kuzivuta wakati unapohitajiwa. Sasa kazi hiyo ya subroutine ikawa ya kusaidia na wajibu yao kuu ni kupanga sehemu za programu kwa kurahisisha kuifahamu na kuitengeneza.def fib(n)
end


title: Subroutine

text:
fib(1) # 1
fib(2) # 1
fib(3) # 2
fib(20) # 6765
def fib(n):


title: Subroutine

text:
fib(20) # 6765
function fib(n) {


title: Subroutine

text: fib(20); // 6765


title: Subroutine

text:
def fib(n)
end


title: Subroutine

text:
fib(20) # 6765
def fib(n):


title: John Garner

text: John Nance Garner IV (22 Novemba 1868 – 7 Novemba 1967) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Franklin Delano Roosevelt kuanzia mwaka wa 1933 hadi 1941.


title: Henry Wallace

text: Henry Agard Wallace (7 Oktoba 1888 – 18 Novemba 1965) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Franklin D. Roosevelt kuanzia mwaka wa 1941 hadi 1945. Mwaka wa 1948 aligombea urais yeye mwenyewe akashindwa na Rais Harry S. Truman.


title: Nestlé Bear Brand

text: Bear Brand ni jila la maziwa ya unga ambalo ni mali ya kampuni Nestlé na inauzwa katika Asia ya Kusini.