title: Dunia Uwanja wa Fujo

text:
"Elimu ni ufunguo wa maisha": Mwandishi anatupa ujumbe mwingine kuwa, ili mtu aweze kufanikiwa hana budi kushikiria na kuizingatia elimu kwani elimu ni ufunguo wa maisha, ujumbe huu katika riwaya hii unajitokeza kwa muhusika Dennis ambaye alipata kazi nzuri
sababu alikuwa amekwenda shule na kupata elimu ya kutosha.


title: Dunia Uwanja wa Fujo

text: "“Nyumba ya Dennis ilikuwa ni kubwa sana. Ilikuwa na vyumba saba bila kuhesabu jiko lililokuwa mumo humo ndani” (uk. 60)


title: Dunia Uwanja wa Fujo

text: "Mpende akupendaye asiyekupenda achana nae, "'katika riwaya hii anaipa ujumbe jamii yake kuwa penda pale unapopendwa na si kumng'ang'ania tu mtu kwa kuwa moyo wako unataka tu kuwa naye, ujumbe huu tunaupata kupitia kwa muhusika Dennis alipogundua kuwa mke wake alikuwa na mapenzi ya uongo aliamua kuachana nae.


title: Dunia Uwanja wa Fujo

text: “Dennis alipofika nyumbani alipiga kerere nimemfukuza mbwa,Tumaini” (uk. 109)


title: Dunia Uwanja wa Fujo

text: Msimamo katika kazi ya fasihi, mawazo, mafunzo na falsafa ya msanii hubainisha msimamo wake kuhusu masuala mbalimbali ya kijamii. Msimamo ni ile hali ya mwandishi kuamua kufuata na kushikilia jambo fulani. Jambo hili huweza kukataliwa na wengi lakini akalishikilia tu. Msimamo ndio huweza kuwatofautisha wasanii wawili au zaidi wanaoandika kuhusu mazingira yanayofanana. Hivyo basi mwandishi anamsimamo kwamba mambo yote yanayotendeka katika ulingu huu ni sasawa na fujo tupu, kwani hata kama utajitahidi vipi kupambana na shida za ulimwengu huu matatizo yataendelea kukukabili mpaka umauti utakapokufikia.


title: Dunia Uwanja wa Fujo

text: Tukianza na jina la kitabu, jina ni “Dunia uwanja wa fujo” linasadifu yale yaliyomo ndani ya kitabu kwani tangu mwanzo wa riwaya hii kuna matukio au fujo mbalimbali ambazo zimejitokeza fujo hizo ni kama vile umalaya, ulevi, uchawi pamoja na mengineyo mengi. Mfano suala la uchawi lidhihilika pale katika uk. 36 unasema "“Tena alikuwa akilala ndani ya nyumba yako! Ndio maana mama yako alikuwa mchawi” (uk. 36).


title: Dunia Uwanja wa Fujo

text:
Kulingana na Mbunda Msokile yeye anasema kuwa Falsafa ni wazo ambalo mtu anaamimini lina
ukweli Fulani unaotawala maisha yake pamoja na maisha ya jamii. Hivyo basi
katika riwaya hii anaamini kuwa katika riwaya yake ya “Dunia ni uwanja wa fujo”
Kwamba maisha hayana raha wala maana isipokuwa dunia ni uwanja wa fuzo.


title: Dunia Uwanja wa Fujo

text: Mwandishi wa riwaya hii amefaulu kwa kiasi kikubwa kuibua dhamira dhamira mbalimbali katika jamii. Kwani dhamira hizo zimeonekana kuwa ni kikingamizi kikubwa cha katika maendeleo ya jamii. Mfano suala la uchawi na ushirikina , malezi mabaya, ukale na usasa. Pia mwandishi amefaulu katika suala zima la lugha kwani ametumia lugha rahisi na inayoeleweka kwa msomaji yeyote hata kama si msomi mkubwa.


title: York University

text: York University (YU) ni chuo kikuu nchini Kanada, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1959 katika Toronto, Ontario.


title: San José (Almeria)

text: San José ni kijiji ndani ya mji wa Nijar katika lugha ya Kihispaniola katika jimbo la Almería kusini mwa Andalusia. Mji wa mapumziko maarufu iko katika Mtindo Park ya Cabo de Gata katika uliokithiri kusini-mashariki ya pwani ya Hispania, na alikuwa katika 2011 1012 wenyeji. Hata hivyo, idadi ya watu kukua katika miezi ya majira wakati hadi watu 20,000. Pwani ya San José iko juu ya bay kina juu ya Costa de Almeria katika maeneo ya jirani ya Marina.


title: San José (Almeria)

text: Kuhusu 2 maili kusini ya San Jose iko katika cove pwani Playa de los Genoveses, maarufu 1,000 m kwa muda mrefu pwani na headlands miamba katika kila mwisho. Zaidi 2 km upande wa magharibi ni Playa de Mónsul. Pwani ni kufunikwa na rangi inapokutana mchanga na kiasi kikubwa cha giza mwamba volkeno. Eneo aliwahi kuwa kuongezeka kwa sinema kadhaa. Wote fukwe ni kati ya mazuri katika Hispania.


title: Njia ya Pwani ya Welisi

text: Njia ya Pwani ya Welisi ni njia ya miguu ndefu inayozunguka pwani yote ya Welisi. Njia inaelekea Queensferry kaskazini mwa Welisi hadi Chepstow (Kiwelisi: Cas-gwent) kusini mwa Welisi. Urefu wake ni kilometa 1,400. Njia ilifunguliwa rasmi tarehe 5 Mei 2012, ila sehemu fulani kama Njia ya Pwani pa Ziwa ya Anglesey na Njia ya Pwani pa Pembrokeshire zilitanguliwa kufunguliwa. Njia inapitia Hafadhi za Taifa 2, Maeneo Mazuri ya Urembo ma 3 na Hifadhi za Asili za Kitaifa 11.


title: Cynthia Muvirimi

text: Cynthia Maideyi Muvirimi (amezaliwa tar. 22 Mei 1983, Harare, Zimbabwe) ni mwanamitindo kutoka Zimbabwe. Kuwakilisha nchi yake katika mashindano ya Miss World 2008.


title: Wandeth Gonzo

text: Wandeth Kudakwashe Gonzo au Von Dechii (amezaliwa tar. Harare, Zimbabwe) ni mwanamitindo kutoka Zimbabwe.


title: Ropa Garise

text: Ropa Garise au Ropafadzai Garise (amezaliwa tar. 18 Januari 1986, Harare, Zimbabwe) ni mwanamitindo kutoka Zimbabwe.


title: Nyasha Mutsauri

text: Nyasha Mutsauri (amezaliwa tar. 10 Machi 1991, Zimbabwe) ni mwanamitindo kutoka Zimbabwe.


title: Miriam Odemba

text: Miriam Odemba (amezaliwa tar. 19 Februari 1983, Arusha, Tanzania) ni mwanamitindo kutoka Tanzania. Kuwakilisha nchi yake katika mashindano ya Miss Earth 2008.


title: Viunganishi

text: Viunganishi ni neno au kikundi cha maneno chenye kuunganisha vipashio vya lugha ili kuunda kipashio kikubwa zaidi. Pia ni maneno yanayounganisha maneno mengine. Kiunganishi kinaweza kuunganisha neno na neno, kirai na kirai, kishazi na kishazi, sentensi na sentensi au vinginevyo.


title: Viunganishi

text: Viunganishi havina maneno ya kupambikwa katika neno au katika kupatanishwa kisarufi ndani ya tungo. Yaani, mfano cheza, chezewa, chezeka, na kadhalika. Hayo ni maumbo ya maneno ambayo hayabadiliki.


title: Viunganishi

text:
Na, lakini, ingawa, bila, au, ila, sembuse, kwa sababu, kwa kuwa, pamoja na, ijapokuwa, tena, iwapo, labda, toka, n.k.
Kuna aina mbili za viunganishi - navyo ni:Ama:


title: Viunganishi

text: Viunganishi huru ni vile vinavyosimama pekee katika tungo/katikati ya vipashio vinavyoungwa. Kwa mfano: Sisi tunaimba na kucheza.


title: Viunganishi

text: Viunganishi tegemezi ni vile ambavyo huunda kwa viambishi vya o-rejeshi vinavyowekwa katika kishazi huru kwa pamoja huunda sentensi changamano. Viambishi hivyo ni kama vile: po, ye, lo, cho n.k. Kwa mfano: Mama anayepika ni msusi.


title: Tandu

text: Tandu ni aina za arithropodi wembamba na warefu katika ngeli Chilopoda ya nusufaila Myriapoda wenye miguu mingi. Wanafanana kijuujuu na majongoo lakini hawa huenda polepole na hula dutu ya viumbehai, viani na kuvu. Tandu huenda mbio na hula wanyama wengine (invertebrati na vertebrati). Hata kama tandu huitwa centipedes (miguu mia) kwa Kiingereza na majongoo huitwa millipedes (miguu elfu), kwa ukweli wana kwa kadiri nambari sawa ya miguu: tandu wana miguu 16 hadi 300 na majongoo 36 hadi 750.


title: Jongoo

text: Majongoo ni aina za arithropodi wembamba na warefu katika ngeli Diplopoda ya nusufaila Myriapoda wenye miguu mingi. Wanafanana kijuujuu na tandu lakini hawa huenda mbio na hula wanyama wengine (invertebrati na vertebrati). Majongoo huenda polepole na hula dutu ya viumbehai, viani na kuvu. Hata kama majongoo huitwa millipedes (miguu elfu) kwa Kiingereza na tandu huitwa centipedes (miguu mia), kwa ukweli wana kwa kadiri nambari sawa ya miguu: tandu wana miguu 16 hadi 300 na majongoo 36 hadi 750.


title: Flaviana Matata

text: Flaviana Matata (amezaliwa tar. 9 Juni 1988, Shinyanga, Tanzania) ni mwanamitindo kutoka Tanzania.


title: Jongoo Miguu-michache

text: Majongoo miguu-michache ni aina za arithropodi wadogo katika ngeli Pauropoda ya nusufaila Myriopoda. Wana mnasaba na majongoo ya kawaida lakini wana urefu mfupi (mm 0.5-2) na miguu michache kuliko hawa (jozi 9-11 katika wanyama wazima). Vipapasio vyao vina vitawi. Hawana macho wala moyo. Huonekana katika udongo na inawezekana kama hula kuvu na dutu ya viumbehai.


title: Anna Rita Del Piano

text: Anna Rita Del Piano (Anna Rita Viapiano amezaliwa Cassano delle Murge, 26 Julai 1966) ni mwigizaji na mwanamitindo kutoka nchini Italia.


title: Vielezi vya wakati

text:
Vielezi vya wakati (alama yake ya kiisimu ni: E) ni maneno yanayofafanua kielezi kwa kujulisha wakati ambao kitenzi hicho kinatendeka/kimetendeka.
Vielezi vya wakati vinaweza kuwa vya:


title: Mihret Abebe

text: Mihret Abebe (amezaliwa tar. 1988, Teferi Kela, Ethiopia) ni mwanamitindo kutoka Ethiopia.


title: Liya Kebede

text: Liya Kebede (amezaliwa tar. 1 Machi 1978, Addis Ababa, Ethiopia) ni mwigizaji filamu na mwanamitindo kutoka nchini Ethiopia.


title: Semra Kebede

text: Semra Kebede (amezaliwa tar. 18 Juni 1987, Addis Ababa, Ethiopia) ni mwigizaji filamu na mwanamitindo kutoka nchini Ethiopia.


title: Charlotte Seck

text: Charlotte Seck (amezaliwa tar. 1986, Dakar, Senegal) ni mwanamitindo kutoka Senegal.


title: Tandu-shamba

text: Tandu-shamba ni aina za arithropodi wadogo katika ngeli Symphyla ya nusufaila Myriapoda. Hata kama wanafanana na tandu wa kawaida, inaonekana kwamba wana mnasaba zaidi na majongoo lakini uchanganuzi wa ADN umetoa matokeo yanayopingana. Hawa ni wanyama wadogo wenye mm 2-30. Mwili wao ni mwororo na unapenyeka kwa nuru. Hawana macho na hutumia vipapasio ili kusikia njia. Huonekana katika udongo mpaka kina cha sm 50. Hula dutu ya viumbehai lakini spishi kadhaa zinaweza kuharibu mimea ya shambani.


title: Marie Fuema

text: Marie Fuema (amezaliwa tar. 6 Septemba 1987, Dakar, Senegal) ni mwanamitindo kutoka Senegal.


title: Kinée Diouf

text: Kinée Diouf (amezaliwa tar. 1986, Dakar, Senegal) ni mwanamitindo kutoka Senegal.


title: Aminata Niaria

text: Aminata Niaria (amezaliwa tar. 16 Novemba 1985, Senegal) ni mwanamitindo kutoka Senegal.


title: Malaika Firth

text: Malaika Firth (amezaliwa tar. 23 Machi 1994, Mombasa, Kenya) ni mwanamitindo kutoka Kenya.


title: Naomi Campbell

text: Naomi Elaine Campbell (amezaliwa tar. 22 Mei 1970, London, Uingereza) ni mwanamitindo kutoka Ufalme wa Muungano.


title: Herieth Paul

text: Herieth Paul (amezaliwa tar. 14 Desemba, 1995, Dar es Salaam, Tanzania) ni mwanamitindo kutoka Tanzania.


title: Yael Abecassis

text: Yael Abecassis (; amezaliwa tar. 19 Julai 1967, Ashkelon, Israel) ni mwigizaji filamu na mwanamitindo kutoka nchini Israel.


title: Halle Berry

text: Maria Halle Berry (amezliwa tar. 14 Agosti 1966) anafahamika kwa jina la kikazi kama Halle Berry, ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani.


title: Tiffany Mason

text: Keesha Mashawn Christenson (amezliwa tar. 20 Januari 1982) anafahamika kwa jina la kikazi kama Tiffany Mason, ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani.


title: Internet Adult Film Database

text: Internet Adult Film Database (IAFD) ni uhifadhidata mkondoni unauhusiana na habari za filamu, vipindi vya waigizaji, vikundi cha watayarishaji wa masuala ya filamu n.k.. IAFD ilianzishwa mnamo tarehe 1995.


title: Frederick I Barbarossa

text: Frederick I (; 1122 – 10 Juni 1190), maarufu kama Frederick Barbarossa kutokana na ndevu zake nyekundu, alikuwa Kaizari ya Dola Takatifu la Kiroma kuanzia 1155 hadi kifo chake wakati wa vita vya msalaba.


title: Frederick I Barbarossa

text: Kabla ya hapo alikuwa mfalme wa Ujerumani kuanzia 1152 na mfalme wa Italia mwaka 1155.


title: Frederick I Barbarossa

text: Halafu alitiwa pia taji la mfalme wa Burgundy, huko Arles tarehe 30 Juni 1178.


title: Camaret-sur-Mer

text: Camaret-sur-Mer (na kiswahili : Camaret juu ya bahari) ni mji wa Ufaransa mwenye wakazi 2, 618 (2011), katika mkoa la Bretagne.


title: Rémi Mathis

text: Rémi Mathis (amezaliwa 20 Novemba 1982), ni mwanahistoria na msimamizi wa maktaba kutoka nchi ya Ufaransa.


title: Peter Petrelli

text: Peter Petrelli, imechezwa na Milo Ventimiglia, ni jina la kutaja uhusika katika mfululizo wa ubunifu wa kisayansi kupitia televisheni ya NBC - maarufu "Heroes". Ni mwuguzi wa jumba la watu mahututi ambaye amegeukia udaktari usaidizi akiwa katikati mwa miaka 20 akiwa na nguvu za kufyonza na kugezea nguvu za watu wengine wenye vipawa.


title: Peter Petrelli

text: Mwepesi kuona jambo na vilevile ana huruma mno, awali uhusika ulionekana kuwa na uhusiano mgumu sana na ndugu yake ambaye ni Nathan. Tangu hapo, Peter Petrelli amekuwa akikabiliana na matokeo dhidi ya maamuuzi yanayotokana na vipawa vyake vinamtaka afanye. Mwanzoni mwa mfululizo wa "Heroes" Peter alifyonza kipawa cha mtu mwenye uwezo wa kuwa bomu linasubiri kulipuka.


title: Peter Petrelli

text: Katika hekaheka za wahusika wote wa mfululizo walikuwa katika mbio za kuukoa mji New York City kwa hofu ya Peter atalipuka kama bomu la nyuklia. Dakika kadhaa kabla ya tukio ghafula anatokea ndugu yake Peter ambaye ni Nathan na kupaa nae angani na kuokoa watu wa jiji la New York City.


title: Utitiri (Arithropodi)

text: Kwa asili jina utitiri hutumika kwa ugonjwa wa kuku ambao unasababishwa na wadudu wadogo walio na mnasaba na kupe na papasi. Lakini kwa sababu hakuna jina la jumla la Kiswahili kwa kundi la Acari “utitiri” hutumika zaidi na zaidi kwa spishi nyingine za Acari. Kwa asili pia neno hili lilikuwa nomino isiyoweza kuhesabiwa, kama sukari kwa mfano, lakini watu wengine wameanza kulichukulia kama neno katika umoja (pengine hata "titiri") na "matitiri" kama wingi. Utitiri ni nusungeli katika ngeli ya Arachnida. Kwa hivyo wana miguu minane kama buibui na nge.


title: Utitiri (Arithropodi)

text: Utitiri ni arithropodi wadogo. Spishi kubwa kabisa zina mm 10-20, lakini takriban spishi zote ni ndogo au ndogo sana: spishi ndogo kabisa ina mm 0.05. Utitiri ni tele katika udongo ambapo husaidia kumeng'enya dutu ya viumbehai. Lakini spishi zinazojulikana zaidi ni vidusia vya nje vya wanyama na mimea. Mifano ya vidusia ni kupe, papasi, funduku na utitiri mwekundu.


title: Lugha za Kiaustronesia

text: Lugha za Kiaustronesia ni familia ya lugha ambazo huzungumzwa katika visiwa vya Pasifiki, vya Asia ya Kusini-Mashariki na kisiwa cha Madagaska. Katika familia hiyo kuna lugha zaidi ya 1200 zenye wasemaji milioni 386. Lugha ya Kiaustronesia yenye wasemaji wengi mno ni Kimalay ambayo huzungumzwa na watu milioni 180.


title: Buibui

text: Neno buibui linaweza kumaanisha:


title: Yoana Antida Thouret

text: Yoana Antida Thouret, kwa Kifaransa Jeanne Antide, (Sancey-le-Long, Ufaransa, 27 Novemba 1765 - Napoli, Italia, 24 Agosti 1826) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki aliyeanzisha shirika la Masista wa Upendo wa Kimungu.


title: Yoana Antida Thouret

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu bikira.


title: Yoana Antida Thouret

text: Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake.


title: Yoana Antida Thouret

text: Yoana Antida alizaliwa Sancey-le-Long tarehe 27 Novemba 1765.


title: Yoana Antida Thouret

text: Alipofikia umri wa miaka 22 alijiunga na Masista wa Huruma wa mt. Vinsenti wa Paulo huko Paris, lakini wakati wa Mapinduzi ya Kifaransa aliishi uhamishoni Uswisi na Ujerumani, baada ya kulazimika kuacha shirika mwaka 1789.


title: Yoana Antida Thouret

text: Mwaka 1797 alirudi Ufaransa alipoanzisha shule kwa wasichana fukara.


title: Yoana Antida Thouret

text: Mwaka 1799 alianzisha shirika lingine huko Besançon, kwa msaada wa Letizia Ramolino, mama wa Napoleon Bonaparte. Shirika jipya lilienea haraka hata nje ya Ufaransa, katika nchi za Savoy, Uswisi na Italia.


title: Yoana Antida Thouret

text: Mwaka 1819, shirika lake lilikubaliwa na Papa Pius VII na kupewa fadhili ya kutokuwa chini ya askofu wa jimbo. Hiyo ilisababisha upinzani askofu wa Besançon, Gabriel Cortois de Pressigny, mwenye mwelekeo wa Ugalikani.


title: Yoana Antida Thouret

text: Hivyo Yoana alihamia Italia, alikofariki katika monasteri "Regina Coeli", Napoli, tarehe 24 Agosti 1826.


title: Yoana Antida Thouret

text: Kufuatana na sifa ya utakatifu wake iliyozidi kuenea, Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 23 Mei 1926, halafu mtakatifu tarehe 14 Januari 1934.


title: Magdalena wa Canossa

text: Magdalena wa Canossa (Verona, Italia, 1 Machi 1774 - Verona, 10 Aprili 1835) alikuwa mwanamke mtawa wa Kanisa Katoliki aliyeanzisha mashirika ya Mabinti wa Upendo (Wakanosa) na Wana wa Upendo (Wakanosa)


title: Magdalena wa Canossa

text: Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu mwaka 1988.


title: Magdalena wa Canossa

text: Alizaliwa na sharifu Ottavio wa Canossa na mke wake Teresa Szluha, akiwa mtoto wa tatu kati ya sita.


title: Magdalena wa Canossa

text: Mwaka 1779 baba alifariki ghafla, na miaka miwili baadaye mama aliolewa tena na Edoardo Zenetti wa Mantova.


title: Magdalena wa Canossa

text: Magdalena na watoto wenzakw walikabidhiwa kwa walezi wasomi: padri Pietro Rossi kwa mtoto wa kiume, na Fransiska Mariana Capron kwa wale wa kike. Huyo mama kutoka Ufaransa aliharibu kwa ukali wake, lakini alipoacha kazi, Magdalena alipatwa ghafla na ugonjwa mbaya.


title: Magdalena wa Canossa

text: Alipopona, Magdalena alimshirikisha padri Pietro Rossi uamuzi wake wa kujitoa kwa Mungu akaanza kupitia sheria za mashirika mbalimbali.


title: Magdalena wa Canossa

text: Ndipo alipojiunga na monasteri ya Wakarmeli Peku ya Verona, tarehe 2 Mei 1791, lakini baada ya miezi kumi alitambua ana wito tofauti, si ule wa kuishi daima ndani ya ugo.


title: Magdalena wa Canossa

text: Chini a padri Luigi Libera alichunguza wito wake maalumu tangu mwaka 1792 hadi 1799 na hatimaye alikutana na askofu Andrea Avogadro wa Verona ili kupendekeza bila mafanikio mpango wake wa matendo ya huruma.


title: Magdalena wa Canossa

text: Wakati huo ilimbidi Magdalena kusimamia familia yake pamoja na mali yake, lakini alitekeleza ndoto yake ya kukusanya wasichana wasio na nyumba na kutembelea hospitali.


title: Magdalena wa Canossa

text: Kati ya 1802 na 1808 aliishi kidogo katika nyumba ya familia na kidogo katika nyumba alizozikodi kwa ajili ya wasichana hao.


title: Magdalena wa Canossa

text: Tarehe 8 Mei 1808 aliweza kushinda upinzani wa wanafamilia akahamia kati ya wasichana wake na kuanzisha shirika la kike ili kushughulikia mahitaji ya jamii kupitia shule, katekesi, ziara hospitalini na malezi ya walimu wa vijijini.


title: Magdalena wa Canossa

text: Kati ya mwaka 1808 na 1835, Magdalena alisafiri sana na kuandika barua nyingi ili kuthibitisha kazi yake na kupata kibali, pamoja na kuanzisha jumuia nyingine sehemu mbalimbali za Italia.


title: Magdalena wa Canossa

text: Mwaka 1819 shirika lilikubaliwa halafu Papa Leo XII alithibitisha katiba yake kwa hati "Si nobis" 23 Desemba 1828.


title: Magdalena wa Canossa

text: Mpango wa kuanzisha tawi la kiume, aliokuwanao tangu mwaka 1799 ulitekelezeka mwaka 1831 tu huko Venezia.


title: Magdalena wa Canossa

text: Magdalena alifariki huko Verona tarehe 10 Aprili 1835.


title: Magdalena wa Canossa

text: Zinatunzwa kumbukumbu zake alizoziandika kwa agizo la mwakilishi wa Papa na kwa kutumia nafsi ya tatu: zinafikia hadi mwaka 1827 lakini kwa kuruka miaka 1816 hadi 1824.


title: Magdalena wa Canossa

text: Ziko bado 3,000 zilizokusanywa na Emilia Dossi kati ya mwaka 1976 na 1983:


title: Zen

text: Zen ni jina la aina ya Ubuddha inayopatikana hasa nchini Japan na katika karne ya 20 imesambazwa katika nchi nyingi duniani. Ilianzishwa wakati wa karne ya 5 BK katika mkondo wa Ubuddha wa Mahayana nchini China ikaendelea ukua hasa Japan.


title: Zen

text: Mkazo wa Zen si mafundisho wala imani bali mazoezi hasa katika hali ya mazingatio kimya kwa lengo la kufikia hali ya mwangaza wa ndani.


title: Zen

text: Shairi ya kale inaonyesha mwelekeo wa Zen, na hasahasa mstari wa nne::


title: Zen

text:
"Mapokeo maalumu nje ya maandiko
"bila kutegemea neno wala herufi
"moja kwa moja kuonyesha moyo wa binadamu
"kuona nafsi ya mwenyewe na kuwa Buddha"


title: Zen

text: Jambo muhimu ni uhusiano kati ya mwalimu na mwanafunzi. Mwalimu ni mtu aliyeona mwangaza akikubali wajibu wa kuwafungulia wengine njia hii pia.


title: Zen

text: Kufuata njia ya mwangaza ni kazi ya Zazen. Zazen inamaanisha kuketi katika hali ya mazingatio kimya. Mwenyekutafuta mazingatio kimya anaketi chini, mguu mmoja juu ya mwingine. Uti wa mgongo haunyoki na mikono inakaa moja juu ya mwingine bila kuisukuma, ncha za vidole gumba hugusana kidogo. Macho yako wazi kiasi kwa kuangalia chini lakini bila kutazama kitu.


title: Zen

text: Roho inatazama hali ya wakati bila kutafakai kitu. Mwenye kufuata mazingatio kimya anaangalia pumzi yake na mwili wake, anatazama nafsi yake na fikra. Kwa njia hii anatarajia kuwa kimya kabisa na kufikia hali ya amani ya ndani.


title: Barua pepe

text: Barua pepe ni ujumbe unaotumwa kwa njia ya intaneti au mtandao mwingine wa kielektroniki.


title: Barua pepe

text: Barua pepe ni huduma ya intaneti, tena kati ya huduma za intaneti hii ndiyo inayotumiwa zaidi na watu kote duniani. Inapeleka habari mahali popote penye intaneti katika muda mfupi sana, mara nyingi katika sekunde chache hadi upande mwingine wa dunia.


title: Barua pepe

text: Ujumbe unaweza kupelekwa ndani ya barua pepe yenyewe au kama nyongeza ya barua pepe. Nyongeza za aina hii ni kama faili za programu mbalimbali, picha au muziki zinazopatikana kwa umbo la digitali.


title: Barua pepe

text: Gharama za kutuma barua pepe ni ndogo, karibu bure. Swala ni lile la upatikanaji wa tarakilishi/kompyuta iliyounganishwa na intaneti tu. Kwa hiyo tangu kutokea kwa barua pepe idadi ya barua za kawaida zinazotumwa na watu wanaoandika kwenye karatasi imepungua.


title: Barua pepe

text: Mawasiliano ya barua pepe hutegemea utaratibu uliokubaliwa na kupatikana kote.


title: Barua pepe

text: Kila barua pepe huwa na sehemu mbili:


title: Barua pepe

text: kichwa ("header") chenye mistari ya kuonyesha anwani ya mwandishi, ya mpokeaji, tarehe na saa ya kupelekwa, fomati ya ujumbe na vituo vilivyopitiwa njiani katika intaneti. sehemu kuu ("body") yenye habari ya ujumbe. nyongeza ("attachment") zinaweza kuongeza faili za maandishi, picha au sauti.


title: Barua pepe

text: Hasara ya barua pepe ni wingi wa habari zisizotakiwa ambazo kujulikana kama "spam" yaani takataka. Watu, vikundi na makampuni mengi hutumia kompyuta kwa kusambaza matangazo ya kila aina kwa kila anwani wanayojua. Programu nyingi zinafanya kazi usiku na mchana kukusanya anwani za akaunti za watumiaji wa barua pepe.


title: Barua pepe

text: Kutokana na gharama ndogo ya barua pepe ni rahisi kutuma matangazo kwa mamilioni ya anwani kwa matumaini ya kwamba walau wachache wataisoma au labda hata kununua bidhaa zinazotangazwa. Mara nyingi matangazo haya yanalenga kuvuta watumiaji kwenda kurasa za intaneti ambako wanapaswa kulipa kiasi fulani kwa kuingia, kwa mfano kurasa za ngono.


title: Barua pepe

text: Kati ya barua pepe za spam mara nyingi kuna zile zenye programu zinazofuata mbinu za virusi za kompyuta zisizotambulika na kukusanya pia habari mbalimbali za watumiaji.


title: Barua pepe

text: Kuna makadirio ya kwamba zaidi ya 80% za barua pepe zote zinazopita katika intaneti ni za aina za spam. Kwa watumiaji wa intaneti ni muhimu kuwa na programu zinazotambua hizi spam na kuzihamisha katika orodha ya pekee nje ya barua pepe zinazotakiwa.


title: Brahmagupta

text: Brahmagupta (Kisanskrit: ब्रह्मगुप्त)) (597–668 BK) alikuwa Mhindi mtaalamu wa Hisabati na astronomia anayekumbukwa kwa maandishi yake kuhusu fani hizo mbili.


title: Brahmagupta

text: Alikuwa msimamizi wa paoneaanga mjini Ujjain (Madhya Pradesh).


title: Brahmagupta

text: Brahmagupta alikuwa mwanahisabati wa kwanza anayejulikana kutunga sheria za kupiga hesabu kwa kutumia sifuri. Alitunga pia sheria za hesabu kwa namba hasi.


title: Brahmagupta

text: Katika fani ya astronomia alipinga mafundisho ya siku zake kuwa dunia ni tambarare akasisitiza ni tufe. Pia alipinga mafundisho kuwa mwezi uko mbali kuliko jua akaonyesha kuwa sharti mwezi uwe karibu zaidi.


title: Sarafu (mfumo)

text: Sarafu ("ing.: currency") kwa maana ya kisasa ni utaratibu uliopo katika nchi fulani au jumuiya ya nchi zenye pesa ya pamoja unaotawala utoaji na matumizi ya sarafu na benknoti katika eneo hili.


title: Sarafu (mfumo)

text: Kiasili neno sarafu lamaanisha vipande vya metali vinavyokubaliwa kama pesa kwa matumizi ya malipo ya bidhaa na huduma.


title: Sarafu (mfumo)

text: Zamani sarafu mbalimbali zilitumiwa pamoja kwa mfano katika Afrika ya Mashariki kabla ya ukoloni au katika miaka ya kwanza ya ukoloni kulikuwa na Riali ya Zanzibar, Rupia, Dolar ya Maria Theresia na pesa za Kiarabu kandokando. Thamani yao ililinganishwa kutokana na kiasi cha fedha halisi ndani ya kila sarafu.


title: Sarafu (mfumo)

text: Katika dunia ya kisasa kulingana na maendeleo ya uchumi kila nchi imeweka utaratibu rasmi wa kukubali aina moja ya pesa katika eneo lake. Kama pesa ya nchi au sarafu kwa maana hiyo ni dhaifu sana kuna pia matumizi ya sarafu mbalimbali kandokando hadi leo.


title: Sarafu (mfumo)

text:
Nchi kadhaa zimeendelea kuunda sarafu ya pamoja na mfano bora ni Euro kwa ajili ya nchi nyingi za Ulaya iliyochukua nafasi ya sarafu za kitaifa tangu mwaka .
Sarafu nyingi za dunia zafanyiwa biashara kwenye masoko ya sarafu ambako fedha za kigeni zanunuliwa na kuuzwa. Hapa kunatokea kima cha mabadilishano ya fedha. Sarafu inayotumiwa zaidi kimataifa kwa ajili ya biashara kati ya nchi mbalimbali ni Dolar ya Marekani (US-Dollar) na mengine ni hasa Euro ya Ulaya na Pauni ya Uingereza. Kwa jumla kuna takriban sarafu rasmi 160 duniani.


title: Sarafu (mfumo)

text: Kama sarafu inakubalika kwenye masoko ya sarafu huitwa fedha (au sarafu) ya kusafifika ("ing. convertible currency"). Nchi kadhaa zina sheria zinazolenga kuzuia kusafifika kwa pesa yao. Kwa mfano Won wa Korea Kaskazini, Peso ya Kuba au Rubel ya Transnistria haibadilishwa kwa fedha ya kigeni isipokuwa kwa watu na makampuni chache ndani ya nchi na kutopokelewa nje ya nchi hizi. Lakini kwa kawaida kuna soko la siri kwa ajili sarafu hizi hata kama ni marufuku ndani ya nchi na hapo thamani ni chini sana na kiwango rasmi inayotangaziwa rasmi.


title: Sarafu (mfumo)

text: Usimamizi wa sarafu uko mkononi mwa waziri wa fedha au benki kuu ya nchi mbalimbali. Katika nchi zinazofuata mfumo wa soko huria mara nyingi benki kuu ina kiwango kikubwa cha uhuru mbele ya serikali. Zamani za Jumuiya ya Afrika ya Mashariki ya kwanza sarafu ya shilingi ya Afrika ya Mashariki ilisimamiwa na Bodi ya Sarafu ya Afrika ya Mashariki iliyovunjika mwaka 1966.


title: Sarafu (mfumo)

text: Zamani yaani hadi mwanzo au katikati ya karne ya 20 sarafu nyingi ziliunganishwa na dhahabu. Maana yake kila dolar, pauni, mark, rupia au shilingi iliwakilisha kiasi fulani cha dhahabu au pia fedha halisi. Benki kuu zilikuwa na akiba kubwa ya metali hizi zilizotakiwa kuwa sawa na jumla ya benknoti zilizotolewa na benki kuu.


title: Sarafu (mfumo)

text: Lakini mfumo huu uliachwa. Siku hizi jumla ya pesa iliyotolewa inatakiwa kiulingana na nguvu ya uchumi wa nchi au eneo. Kama benki kuu inaendelea kuchapisha benknoti zaidi kunatokea mfumko wa bei yaani thamani ya pesa inashuka.


title: Sarafu (mfumo)

text: Nchi kadhaa zimefunga kima cha mabadilishano ya pesa yao kwa sarafu muhimu kama dolar au Euro. Faida yake ni ya kwamba shirika na watu katika nchi hizi -ambazo mara nyingi ni ndogo- zina uhakika kuhusu thamani ya pesa yao. Kwa mafanyikio wa mfumo huu ni lazima ya kwamba benki kuu ina pesa ya kigeni ya kutosha ili iweze ila wakati kubadilisha pesa ya nchi kwa kima cha soko huru na kwa kima rasmi kwa sarafu inakofungwa. Mfano ni nchi nyingi za Afrika ya Magharibi zilizotumia zamani pesa ya Ufaransa kama sarafu yao na sasa zimefunga pesa ya kitaifa kwa Euro.


title: Kiacheron

text: Kiacheron ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Waacheron. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kiacheron imehesabiwa kuwa watu 9830. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiacheron iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kiafitti

text: Kiafitti ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Waafitti. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kiafitti imehesabiwa kuwa watu 4510. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiafitti iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kiaka (Sudan)

text: Kiaka au Kisillok ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wasillok. Lugha isichanganywe na lugha ya Kiaka ambayo huzungumzwa nchini Jamhuri ya Kongo. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kiaka imehesabiwa kuwa watu 300 tu, maana yake lugha iko hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaka iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kiama (Sudan)

text: Kiama au Kinyimang ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Waama. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kiama imehesabiwa kuwa watu 70,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiama iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kiandaandi

text: Kiandaandi au Kidongola ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wadongola. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kiandaandi imehesabiwa kuwa watu 180,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiandaandi iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kibaygo

text: Kibaygo kilikuwa lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan iliyozungumzwa na Wabaygo. Mwaka wa 1978 idadi ya Wabaygo imehesabiwa kuwa watu 850 lakini hakuna wasemaji hai wa lugha hiyo. Lugha ya Kibaygo imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibaygo iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kibedawiyet

text: Kibedawiyet au Kibeja ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Sudan, Misri na Eritrea inayozungumzwa na Wabedawi. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kibedawiyet nchini Sudan imehesabiwa kuwa watu 951,000. Pia kuna wasemaji 77,000 nchini Misri (1993) na wasemaji 158,000 nchini Eritrea (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibedawiyet iko katika kundi la Kikushi.


title: Kiberti

text: Kiberti ilikuwa lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan iliyozungumzwa na Waberti. Wakati wa miaka ya 1990, kulikuwa hakuna wasemaji wa Kiberti tena, maana yake lugha imetoweka kabisa kwa vile Waberti walibadilisha lugha yao na kuongea Kiarabu tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiberti iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kibirked

text: Kibirked au Kibirgid ilikuwa lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan iliyozungumzwa na Wabirked. Lugha ya Kibirked imetoweka wakati wa miaka ya 1970. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibirked iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kiburun

text: Kiburun ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Waburun. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kiburun imehesabiwa kuwa watu 18,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiburun iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kidagik

text: Kidagik au Kidengebu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Wadagik. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kidagik imehesabiwa kuwa watu 38,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidagik iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kidair

text: Kidair ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wadair. Mwaka wa 1978 idadi ya wasemaji wa Kidair imehesabiwa kuwa watu 1000 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidair iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kidilling

text: Kidilling ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wadilling. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kidilling imehesabiwa kuwa watu 5300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidilling iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kidomari

text: Kidomari ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Iran na nchi nyingi nyingine za Mashariki ya Kati inayozungumzwa na Waromani. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidomari nchini Iran imehesabiwa kuwa watu 1,340,000. Idadi ya wasemaji wote duniani imekaribia milioni nne, baina yao ni wasemaji 2,280,000 nchini Misri (2006), wasemaji 202,000 nchini Uhindi (2000), wasemaji 33,000 nchini Libya (2006), wasemaji 28,500 nchini Uturuki (1985) na wasemaji wengine mijini mwa Sudan. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidomari iko katika kundi la Kiaryan.


title: Kielhugeirat

text: Kielhugeirat ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Waelhugeirat. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kielhugeirat imehesabiwa kuwa watu 50 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kielhugeirat iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kifur

text: Kifur ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wafur. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kifur nchini Sudan imehesabiwa kuwa watu 500,000. Pia kuna wasemaji 1800 nchini Chad. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kifur iko katika kundi la Kifur.


title: Wangen im Allgäu

text: Wangen im Allgäu ni mji wa Baden-Württemberg nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 26.398.


title: Kigaam

text: Kigaam ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wagaam. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kigaam imehesabiwa kuwa watu 67,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigaam iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kighulfan

text: Kighulfan ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Waghulfan. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kighulfan imehesabiwa kuwa watu 16,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kighulfan iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kigule

text: Kigule ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan iliyozungumzwa na Wagule. Mwaka wa 1983 idadi ya Wagule imehesabiwa kuwa watu 1000 tu lakini walikuwa wameshasahau lugha yao yaani hawakuendelea kuongea Kigule. Kwa hiyo, lugha ya Kigule imetoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigule iko katika kundi la Kikomuz.


title: Kiheiban

text: Kiheiban ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Waheiban. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kiheiban imehesabiwa kuwa watu 4410. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiheiban iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kikadaru

text: Kikadaru ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wakadaru. Idadi ya wasemaji wa Kikadaru imehesabiwa kuwa watu 7000 lakini wengi wao wameanza kusahau lugha yao kwa hiyo Kikadari iko hatarini mwa kutoweka.. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikadaru iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kikanga

text: Kikanga ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wakanga. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kikanga imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikanga iko katika kundi la Kikadugli-Krongo.


title: Kikarko

text: Kikarko ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wakarko. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kikarko imehesabiwa kuwa watu 13,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikarko iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kikatla

text: Kikatla ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Wakatla. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kikatla imehesabiwa kuwa watu 14,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikatla iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kikeiga

text: Kikeiga ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wakeiga. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kikeiga imehesabiwa kuwa watu 6070. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikeiga iko katika kundi la Kikadugli-Krongo.


title: Kikelo

text: Kikelo ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wakelo. Idadi ya wasemaji wa Kikelo imehesabiwa kuwa watu 200 tu yaani lugha imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikelo iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kiko

text: Kiko au Kifungor ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Wako. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kiko imehesabiwa kuwa watu 2680, maana yake lugha imeanza kusahauliwa na kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiko iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kikoalib

text: Kikoalib ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Wakoalib. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kikoalib imehesabiwa kuwa watu 44,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikoalib iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kikrongo

text: Kikrongo ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wakrongo. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kikrongo imehesabiwa kuwa watu 21,700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikrongo iko katika kundi la Kikadugli-Krongo.


title: Kilafofa

text: Kilafofa ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Walafofa. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kilafofa imehesabiwa kuwa watu 600 tu yaani lugha iko hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilafofa iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kilaro

text: Kilaro ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Walaro. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kilaro imehesabiwa kuwa watu 40,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilaro iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kilogol

text: Kilogol ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Walogol. Idadi ya wasemaji wa Kilogol imehesabiwa kuwa watu 2600 lakini wengi wameshaanza kusahau lugha yao, yaani Kilogol iko hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilogol iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kilogorik

text: Kilogorik ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Walogorik. Mwaka wa 1971 idadi ya wasemaji wa Kilogorik imehesabiwa kuwa watu 2000 wakati wasemaji wengine walikuwa wameanza kusahau lugha yao na kutumia lugha nyingine. Kwa hiyo inawezekana kuwa Kilogorik imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilogorik iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kilumun

text: Kilumun ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Walumun. Mwaka wa 2012 idadi ya wasemaji wa Kilumun imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilumun iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kimidob

text: Kimidob ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wamidob. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kimidob imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimidob iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kimoro

text: Kimoro ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Wamoro. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kimoro imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimoro iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kimolo

text: Kimolo ni jina la lugha tofauti:


title: Kimolo (Sudan)

text: Kimolo ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wamolo. Isichanganywe na lugha ya Kimolo inayozungumzwa nchini Kenya. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kimolo imehesabiwa kuwa watu 100 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka, Wamolo wakitumia lugha za Kiarabu na Kiberta badala ya lugha yao. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimolo iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Paola

text: Paola ni mji wa wilaya ya Cosenza katika mkoa wa Calabria kusini mwa Italia.


title: Paola

text: Ni maarufu hasa kama mahali pa kuzaliwa pa mtakatifu Fransisko wa Paola.


title: Kinding

text: Kinding au Kieliri ilikuwa lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan iliyozungumzwa na Wanding. Hakuna wasemaji wa Kinding tena kwa vile Wanding wote wameacha lugha yao na kuongea Kiarabu siku hizi. Kwa hiyo lugha ya Kinding imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinding iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kingile

text: Kingile ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Wamesakin. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kingile imehesabiwa kuwa watu 38,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingile iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kinobiin

text: Kinobiin ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan na Misri inayozungumzwa na Wanobiin. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kinobiin nchini Sudan imehesabiwa kuwa watu 295,000. Pia kuna wasemaji 310,000 nchini Misri (2006). Lugha pia huitwa Kifedicca nchini Misri, na Kimahas nchini Sudan. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinobiin iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kiotoro

text: Kiotoro ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Waotoro. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kiotoro imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiotoro iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kishatt

text: Kishatt ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Washatt. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kishatt imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kishatt iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kishwai

text: Kishwai ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Washwai. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kishwai imehesabiwa kuwa watu 3500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kishwai iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kitagoi

text: Kitagoi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Watagoi. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kitagoi imehesabiwa kuwa watu 13,000 lakini Watagoi wengi wameanza kusahau lugha yao na kutumia lugha nyingine. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitagoi iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kitalodi

text: Kitalodi au Kijomang ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Watalodi. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kitalodi imehesabiwa kuwa watu 1500, yaani lugha imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitalodi iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kitama

text: Kitama ni jina la:


title: Kitama (Sudan)

text: Kitama ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad na Sudan inayozungumzwa na Watama. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kitama nchini Chad imehesabiwa kuwa watu 62,900. Pia kuna wasemaji 5000 nchini Sudan (1970). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitama iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kitegali

text: Kitegali ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Wategali. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kitegali imehesabiwa kuwa watu 35,700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitegali iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kitemein

text: Kitemein ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Watemein. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kitemein imehesabiwa kuwa watu 13,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitemein iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kitese

text: Kitese ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Watese. Mwaka wa 1971 idadi ya wasemaji wa Kitese imehesabiwa kuwa watu 1400 lakini wengi walikuwa wameanza kutumia lugha nyingine kwa hiyo Kitese iko hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitese iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kitigre

text: Kitigre ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Eritrea na Sudan inayozungumzwa na Watigre. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kitigre nchini Eritrea imehesabiwa kuwa watu 1,050,000. Pia kuna wasemaji wachache nchini Sudan mpakani ambapo lugha huitwa Kixasa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitigre iko katika kundi la Kisemitiki.


title: Kitima

text: Kitima ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Watima. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kitima imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitima iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kitira

text: Kitira ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Watira. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kitira imehesabiwa kuwa watu 40,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitira iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kitocho

text: Kitocho ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Watocho. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kitocho imehesabiwa kuwa watu 3800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitocho iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kitorona

text: Kitorona ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Watorona. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kitorona imehesabiwa kuwa watu wawili tu, yaani lugha hiyo itatoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitorona iko katika kundi la Kikordofani.


title: Kitulishi

text: Kitulishi ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Watulishi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kitulishi imehesabiwa kuwa watu 2500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitulishi iko katika kundi la Kikadugli-Krongo.


title: Kitumtum

text: Kitumtum ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Watumtum. Idadi ya wasemaji wa Kitumtum imehesabiwa kuwa watu 7300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitumtum iko katika kundi la Kikadugli-Krongo.


title: Kiwali

text: Kiwali ni jina la lugha tofauti:


title: Kiwali (Sudan)

text: Kiwali ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wawali. Isichanganywe na lugha ya Kiwali inayozungumzwa nchini Ghana. Mwaka wa 2013 idadi ya wasemaji wa Kiwali imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwali iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.


title: Kiwarnang

text: Kiwarnang ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan inayozungumzwa na Wawerni. Mwaka wa 1956 idadi ya wasemaji wa Kiwarnang imehesabiwa kuwa watu 1100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwarnang iko katika kundi la Kikordofani.


title: Pogromu

text: Pogromu (kutoka rus. погромить ("pogromit") - kuharibu vikali, kufanya fujo) ni neno la kutaja ghasia kali inayolengwa dhidi ya kundi maalumu kama vile wafuasi wa dini au kabila fulani.


title: Pogromu

text: Neno latokana na ghasia za fujo katika Urusi wa karne ya 19 ambako Wayahudi walishambuliwa, maduka na nyumba zao kuharibiwa na idadi ya watu kuuawa hovyo. Kwa hiyo neno "pogromu" lataja hasa mashambulio dhidi ya Wayahudi katika Ulaya. Lakini inatumiwa pia kwa mashambulio dhidi ya vikundi vingine.


title: Kisuba (Kenya)

text:
Kisuba ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wasuba. Isichanganywe na lugha ya Kisuba inayozungumzwa nchini Tanzania. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kisuba imehesabiwa kuwa watu 139,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisuba-Simbiti iko katika kundi la E40.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kisuba

text: Kisuba ni jina la lugha tofauti:


title: Orodha ya lugha za Tanzania

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Tanzania:


title: Hydie Waters

text: Amber Talmore (amezliwa tar. 9 Novemba 1987) anafahamika kwa jina la kikazi kama Hydie Waters, ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani.<


title: Wahacha

text: Wahacha ni jamii ya watu wanaotumia lugha ya Kihacha, lugha inayozungunzwa nchini Tanzania mkoa wa Mara hasa katika Wilaya ya Rorya.


title: Walinzi wa amani wa UM

text: Walinzi wa amani wa Umoja wa Mataifa ni vikosi vya wanajeshi wanaotolewa na nchi wanachama chini ya usimamizi wa UM kwa kulinda amani au hali ya kusimamisha mapigano.


title: Walinzi wa amani wa UM

text: Tangu mwaka 1948 vikosi hiyi vimetumwa kwenda mahali pa ugomvi katika sehemu mbalimbali za dunia.


title: Walinzi wa amani wa UM

text: Kikosi cha kwanza kiliundwa mwaka 1948 kusimamia mapatano ya kusimamia mapigano katika Palestina baada ya vita ya kwanza kati ya Israeli na nchi ya Kiarabu. Baada ya vita ya Suez mwaka 1956 walinzi wa mani walitumwa mara ya kwanza wakibeba silaha. Tangu kuingia katika vita ya wenyewe kwa wenyewe nchini Kongo walinzi wa amani huvaa kofia buluu na kuandika herufi "UN" (=UM) kwenye magari yao.


title: Walinzi wa amani wa UM

text: Msingi wa kutuma walinzi wa amani ni kibali cha serikali ya nchi husika pande zote katika ugomvi. Vikosi vya walinzi wa amani hawana mamlaka ya kuchukua upande au kushiriki katika mapigano. Wanatumia silaha kwa ajili ya kujitetea pekee. Hata hivyo Baraza la Usalama la UM linaweza kutoa amri kwa walinzi wa amani kuendelea kuwalazimisha washiriki katika mapigano. Kwa namna hii kikosi maalumu cha UM kilianza kushambulia wanamigambo katika mashariki ya Kongo waliokataa kufuata mapatano ya kusimamisha mapigano na kupora wananchi.


title: Walinzi wa amani wa UM

text: Mwaka 2014 kulikuwa na walinzi wa amani mahali 16 duniani wakiwa na jumla ya wanajeshi na wafanyakazi 116.517. Nchi zinazotoa wanajeshi ni hasa Pakistan, Uhindi na Bangladesh, kila nchi takriban 8.000. Hadi 31 Machi 2014 jumla ya walinzi 3215 waliuawa, 2320 kati ya hao walikuwa wanajeshi, 232 polisi, 322 wafanyakazi wa UM kutoka nchi husika na 228 wafanyakazi raia wa kimataifa.


title: Walinzi wa amani wa UM

text: Zaidi ya nusu ya makisio ya huduma ya walinzi wa amani hutolewa na Marekani, Japani na Ujerumani.


title: Walinzi wa amani wa UM

text: Walinzi wa amani walifaulu mara kadhaa kutekeleza kusudi lao lakini kuna pia mifano ambako wameshindwa. Kati ya mifano mibaya iliyoleta upinzani ni Vita ya wenyewe kwa wenyewe nchini Rwanda. Hapa Baraza la Usalama la UM ambayo ni bodi ya pekee kuamulia kuhusu walinzi hao ilisita kupiga kura hadi mauaji nchini Rwanda yalikuwa na mbio tayari. Mfano mwingine ilikuwa Mauaji ya Srebenica nchini Bosnia ambako kikosi cha walinzi wa amani haikuruhusiwa kutumia silaha zake kikapaswa kutazama tu jinsi gani wanaume raia Wabosnia zaidi ya 8,000 wilikamatwa na kuchinjwa na wanamigambo wa Serbia.


title: Tarumbeta

text: Tarumbeta ni ala ya muziki ya kupuliza ikitengenezwa kwa metali hasa shaba nyeupe. Upande wa mdomo ni nyembamba na upande wa mwisho ni pana yenye. Urefu wa bomba lake linaweza kukaribia mita 1 na nusu lakini bomba hili limepindwa mara mbili kwa kuwa na ala isiyo ndefu mno. Katikati huwa na vilango 3 vinavyobadilisha njia ya hewa na kusababisha sauti kuwa juu na chini.


title: Tarumbeta

text: Sauti yenyewe haufanywi na tarumpeta -tofauti na filimbi- lakini kwa kupuliza hewa baina ya midomo iliyokazwa ndani ya mdomo wa tarumpeta. Ala inapazia sauti hii na kuibadilisha.


title: Tarumbeta

text: Ala kama tarumpeta zimepatikana tangu miaka mielfu lakini zilifanana na ala metalia za kupuliza nyingine hadi mnamo 1830 tarumpeta yenye milango ilitengenezwa.


title: Tarumbeta

text: Ni ala inayopendwa katika Muziki wa Klasiki lakini pia katika muziki wa jadi katika sehemu mbalimbali za dunia. Imekuwa maarufu kama ala ya muziki wa Jazz.


title: Tarumbeta

text: Kati wapiga tarumpeta wa muzikiw a klasiki ni Adolph Herseth, Sergei Nakariakov na Maurice Andre.


title: Tarumbeta

text: Katika fani ya jazz ni kwa mfano Miles Davis, Louis Armstrong, Arturo Sandoval, Wynton Marsalis, Dizzy Gillepsie, na Maynard Ferguson waliokuwa maarufu kutokana na ustadi wao wa tarumpeta.


title: Viunganishi halisi

text: Viunganishi halisi (alama yake ya kiisimu ni: U) ni aina ya viunganishi ambavyo vinaunganisha vipashio vyenye hadhi sawa kisarufi. Yaani, kaka na dada, bibi na babu, n.k.


title: Viunganishi vihusishi

text:
Viunganishi vihusishi (alama yake ya kiisimu ni: U) ni aina ya viunganishi ambavyo vinaunganisha vipashio vyenye hadhi tofauti kisarufi. Wakati mwingine unaweza kuwa na muunganiko wa vipashio viwili au zaidi vyenye hadhi tofauti katika sarufi. Viunganishi vinavyotumika kuunganisha vipashio hivyo huitwa ""vipashio vihusishi"". Huitwa hivyo hivyo kwa sababu kazi yake ni kujulisha uhusiano uliopo baina ya vipashio hivyo.
Mifano ya pamoja:


title: Kiaasax

text: Kiaasax ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Tanzania inayozungumzwa na Waassa. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kiaasax imehesabiwa kuwa watu 350 tu, maana yake lugha imekaribia kutoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaasax kiko katika kundi la Kikushi.


Visiwa vya South Georgia na South Sandwich ni eneo la ng'ambo la Uingereza kusini mwa Bahari Atlantiki.


title: Visiwa vya South Georgia na South Sandwich

text: Eneo hilo ni mafunguvisiwa mawili ya South Georgia na Sandwich, halafu visiwa vingine vidogo sana vilivyosambaa katika maeneo mapana ya Atlantiki Kusini.


text: Visiwa vyote vina eneo la km² 3,900.


text: Idadi ya wakazi ni 20 na wengi wao ni wanasayansi wanaochungulia ndege wanaokaa kwenye visiwa pamoja na afisa mmoja mwakilishi wa serikali ya Uingereza.


text: Hakuna wenyeji kwenye visiwa hivi. Tangu karne ya 19 wavuvi wa nyangumi kutoka Ulaya walijenga huk vituo ambako walipeleka nyangumi kwa kuwakatakata na kupika mafuta yao. Vituo hivyo vilikuwa na makumi hadi mamia ya wakazi wakati wa kuwinda nyangumi lakini wakati wa baridi ni watu wachache tu waliobaki. Vituo hivyo vilifungwa katika miaka ya 1960 kutokana na kupotea kwa nyangumi.


text: Mwaka 1904 mvuvi kutoka Norwei alianzisha kijiji cha Grytviken kama kituo cha kupikia mafuta ya nyangumi na kijiji hicho ni makazi pekee ya kudumu kwenye visiwa hivi hadi leo.


text: Hadi mwaka 1985 eneo lilisimamiwa kutoka Visiwa vya Falkland lakini imepewa hadhi ya eneo la pekee. Ilhali hakuna wakazi wa kudumu pia hakuna baraza lililochaguliwa na mamlaka yote iko mikononi mwa afisa wa serikali ya Ufalme wa Muungano.


title: Kiaramanik

text: Kiaramanik ilikuwa lugha ya Kinilo-Sahara nchini Tanzania iliyozungumzwa na Waaramanik. Hakuna wasemaji wa Kiaramanik, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaramanik kiko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kihadza

text: Kihadza ni lugha ya Kikhoisan nchini Tanzania inayozungumzwa na Wahadza. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kihadza imehesabiwa kuwa watu 800 tu. Hata hivyo watoto bado wanaendelea kujifunza lugha ya wazazi wao kwa hiyo haionekani kama lugha itatoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihadza hailingani na lugha yoyote nyingine.


title: Kikisankasa

text: Kikisankasa ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Tanzania inayozungumzwa na Wakisankasa. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kikisankasa imehesabiwa kuwa watu 4670. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikisankasa kiko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kikonongo

text: Kikonongo ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wakonongo. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kikonongo imehesabiwa kuwa watu 51,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikonongo iko katika kundi la F20. Wengine wanaiangalia kama lahaja ya Kinyamwezi tu.


title: Kimachame

text: Kimachame ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wachagga, yaani ni lugha moja katika mnyororo wa lugha za Kichagga. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kimachame imehesabiwa kuwa watu 300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimachame iko katika kundi la E60.


title: Kimachinga

text: Kimachinga ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wamachinga. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kimachinga imehesabiwa kuwa watu 36,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimachinga iko katika kundi la P20.


title: Kimagoma

text: Kimagoma ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wamagoma. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimagoma imehesabiwa kuwa watu 9000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimagoma iko katika kundi la G60. Inafanana hasa na Kikinga.


title: Kimambwe-Lungu

text: Kimambwe-Lungu ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania na Zambia inayozungumzwa na Wamambwe, Walungu na Wafipa. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimambwe-Lungu nchini Tanzania imehesabiwa kuwa watu 295,000 ambao 230,000 wao wlaikuwa Wafipa walioongea Kimambwe badala ya lugha yao ya Kifipa. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimambwe-Lungu iko katika kundi la M10.


title: Kisoli

text: Kisoli ni lugha ya Kibantu nchini Zambia inayozungumzwa na Wasoli. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kisoli imehesabiwa kuwa watu 34,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisoli iko katika kundi la M60.


title: Kimwera-Nyasa

text: Kimwera-Nyasa ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wamwera lakini ni lugha tofauti na Kimwera yenyewe. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kimwera-Nyasa imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimwera-Nyasa iko katika kundi la N20.


title: Kingasa

text: Kingasa (au Kiongamo) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Tanzania inayozungumzwa na Wangasa. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kingasa imehesabiwa kuwa watu 200 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa. Ingawa kulikuwa na Wangasa zaidi ya 4,000 mwaka wa 2000, wengi walikuwa wameshasahau lugha yao na kutumia Kimaa au lugha nyinginezo. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingasa kiko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kirombo

text: Kirombo ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wachagga, yaani ni lugha moja katika mnyororo wa lugha za Kichagga. Idadi ya wasemaji wa Kirombo imehesabiwa kuwa watu 1,500,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kirombo iko katika kundi la E60.


title: Kivunjo

text: Kivunjo ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wachagga, yaani ni lugha moja katika mnyororo wa lugha za Kichagga. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kivunjo imehesabiwa kuwa watu 300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kivunjo iko katika kundi la E60.


title: Kimochi

text: Kimochi ni jina la:


title: Kimochi (lugha)

text: Kimochi ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wachagga, yaani ni lugha moja katika mnyororo wa lugha za Kichagga. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimochi imehesabiwa kuwa watu 597,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimochi iko katika kundi la E60.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mapambano kati ya Israeli na Palestina ni ugomvi baina ya nchi ya Israeli na wakazi wa Palestina unaoathiri pia uhusiano na nchi jirani. Ugomvi huu ulianza katika karne ya 20 baina ya wakazi Wayahudi na Waarabu wa maeneo ambayo leo hii yako chini ya Israeli na Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina. Ulisababisha tayari vita sita kati ya nchi ya Israeli tangu kuundwa kwake mwaka 1948 na jirani zake za Kiarabu. Mapambano yanaendelea, hayajapata suluhisho hadi sasa.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mapambano yalianza wakati wa kuongezeka kwa uhamiaji wa Wayahudi katika maeneo ya Palestina yaliyokaliwa na Waarabu. Kuundwa kwa Dola la Israeli kulisababisha vita ya kwanza baina ya Israeli mypa na nchi zote za jirani. Hivyo ilikuwa pia chanzo cha mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu kwa jumla.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mapambano hayo si ya kijeshi tu, bali yanaanza upande wa siasa na pia upande wa dini.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Wayahudi wa Ulaya waliokuwa wahamiaji wa kwanza kuja Palestina waliona uhamiaji wao kama kurudi kwenye nchi ya mababu wao kwenye mahali ambako taifa lao litazaliwa upya. Sehemu ya Wayahudi waliona mwendo wao si kurudi tu kwenye ardhi ya mababu kama taifa lakini pia utimiaji wa sala ya Kiyahudi yenye ombi la "kuonana katika Yerusalemu mwaka ujao". Mpaka leo wengine wanaona jambo hilo kutokana na ahadi za Mungu kwa taifa lao kadiri ya Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania).


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Kumbe wakazi Waarabu wa Palestina waliona uhamiaji wa wageni kutoka Ulaya kama harakati ya kikoloni iliyolenga kutwaa ardhi yao. Tena Waislamu kadhaa wanaona ya kwamba, tangu itwaliwe na jeshi la Uislamu katika karne ya 7 ardhi ya Palestina - Israeli imekuwa nchi ya Kiislamu inayopaswa kutawaliwa na serikali ya Waislamu daima. Wakristo hawakuwa wengi, tena wamezidi kupungua kwa kuhama kutokana na ugumu wa hali yao wanaojisikia kubaguliwa kama kundi dogo hata kati ya Wapalestina.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Katika karne ya 19 idadi kubwa ya Wayahudi waliishi katika maeneo kadhaa ya Milki ya Urusi [1] yaliyotwaliwa na milki hiyo mnamo 1800.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Uadui dhidi ya Wayahudi ulitokea dhidi ya utawala wa Kirusi [2] Kuanzia mwaka 1880 kulitokea ghasia mbalimbali ambako Wayahudi walishambuliwa katika miji ya Urusi. Wimbi la pili la ghasia hizo zilizoitwa pogromu likatokea mwaka 1905, ambapo Wayahudi zaidi ya 2000 waliuawa mjini Odessa [3]. Wakati ule Wayahudi wa Urusi walianza kuhamia nje: wengi wao walikwenda Marekani, lakini wachache walielekea Palestina.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mapogromu yalikuwa pia chanzo cha harakati mpya ya Uzayuni (Zionism) kati ya Wayahudi wa Ulaya. Uzayuni ulilenga kuwapa Wayahudi eneo maalum ili wapate kujenga upya taifa katika dola lao wenyewe, ambako wangekuwa wenyeji, si kundi la pekee katikati ya watu waliowadharau.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mwaka 1896 Theodor Herzl (1860-1904) aliandika kitabu "Dola la Wayahudi" alimodai kuundwa dola la pekee kwa ajili ya Wayahudi. Mkutano wa kwanza wa wafuasi wake ulichagua jina la "Zayuni" ambalo lilikuwa jina asilia la mlima wa hekalu mjini Yerusalemu; wakachagua jina hilo kwa sababu linataja mahali patakatifu zaidi pa Uyahudi. Mkutano huo uliazimia kuwa "Uzayuni unalenga kuunda makazi salama yaliyokubaliwa rasmi kwa ajili ya taifa la Kiyahudi katika nchi ya Palestina".


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Wazayuni walikusanya pesa kote Ulaya wakanunua ardhi katika Palestina na kuanzisha vijiji kwa ajili ya Wayahudi waliohima huko.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Vita ya Kwanza ya Dunia ilikwamisha mipango yote kwa sababu Palestina ilikuwa sehemu ya Milki ya Osmani iliyoshiriki katika vita pamoja na Ujerumani na Austria dhidi ya Urusi, Ufaransa na Uingereza.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mwaka 1917 wakati ambapo jeshi la Uingereza lilifaulu kusogea mbele kutoka Misri na kuingia Palestina, waziri wa mambo ya nje Arthur James Balfour alitoa tamko la Balfour yaani tamko rasmi kuwa Uingereza inataka kusaidia mipango ya kuanzisha makazi ya Kiyahudi katika Palestina. Wakati uleule Waingereza waliwaahidi Waarabu kuundwa kwa dola la Kiarabu kwenye maeneo yaliyokaliwa nao katika Milki ya Osmani. Lakini wakati huohuo walipatana na Ufaransa kuhusu ugawaji wa maeneo ya Kiarabu ya Milki ya Osmani.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Kwenye mkutano wa amani wa Paris wa mwaka 1919, ulioandaa Mkataba wa Versailles, mwakilishi wa Waarabu, Faisal bin Hussein bin Ali al-Hashimi, alipatana na mwakilishi wa Wazayuni, Chaim Weizmann, kuwa anakubali uhamisho wa Wayahudi kuja Palestina, na Palestina kuwa eneo la pekee tofauti na Dola la Waarabu ambayo Faisal alilenga kujenga Uarabuni pamoja na Syria na Irak. Haki za wakazi Waarabu zilitakiwa kulindwa na maendeleo ya pamoja kati ya wakazi Waarabu na Wayahudi kujengwa. Lakini Uingereza na Ufaransa waliendelea kugawa Mashariki ya Kati, hivyo Waarabu wengi hawakusikia ya kwamba mapatano ya Faisal yalikuwa na umuhimu tena.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Baada ya vita Uingereza ilichukua utawala wa Palestina kama eneo la kudhaminiwa kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa. Idadi ya Wayahudi waliofika kutoka nchi za Ulaya iliongezeka, lakini bado Wayahudi wengi walihamia Marekani, si Palestina. Hata hivyo shirika za Uzayuni ziliendelea kununua ardhi, kuanzisha vijiji vya Ujamaa vilivyoitwa Kibbutz hata Tel Aviv ilikua kama mji wa Kiyahudi kandokando ya Yafo ya Kiarabu. Mnamo 1931 asilimia 17 ya wakazi wa Palestina walikuwa Wayahudi.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Katika Palestina mufti mkuu wa Yerusalemu, Mohammed Amin al-Husseini, alichukua uongozi wa Waarabu akapinga kufika kwa Wayahudi wapya. Serikali ya Kiingereza ilisitasita kuamua juu ya msimamo wake - haikuzuia kufika kwa Wayahudi, lakini haikuwasaidia kujiimarisha nchini.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mashambulio dhidi ya Wayahudi yalianza mwaka 1921. Mwaka 1929 Wayahudi 67 waliuawa mjini Hebron.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Kati ya 1936 na 1939 kulitokea ghasia kubwa ya Waarabu dhidi ya polisi na jeshi la Kiingereza na dhidi ya makazi ya Wayahudi. Uingereza ulifaulu kukandamiza ghasia hii kwa jeshi lake. Kati ya Wayahudi vikundi vyenye silaha vilianzishwa vilivyolenga kutetea vijiji vya Kiyahudi na kulipiza kisasi kwa mashambulio. Vikundi hivyo viliendelea baadaye kuwa chanzo cha jeshi la Israeli.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Siasa ya chuki dhidi ya Wayahudi iliyoendeshwa na Chama cha Nazi chini ya dikteta Adolf Hitler katika Ujerumani na nchi nyingine za Ulaya iliongeza namba ya Wayahudi waliopaswa kuondoka kwao Ulaya. Miaka baada ya 1933 takriban wakimbizi Wayahudi 250,000 walifika Palestina - hii ilikuwa sababu moja ya ghasia ya Waarabu miaka 1936-1939. Hadi mwaka 1945 Wayahudi walikuwa asilimia 33 ya wakazi wote wa Palestina.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Baada ya vita kuu ya pili kulikuwa na laki za Wayahudi waliowekwa huru kutoka makambi ya KZ na wengi wao walielekea Palestina. Hapo Serikali ya Uingereza, iliyosita kuamua kama ilitaka kutekeleza ahadi zake kwa Waarabu au kwa Wayahudi, iliomba Umoja wa Mataifa kuamua juu ya hatua zijazo kwa ajili ya Palestina, maana ilikuwa eneo la kudhaminiwa na asili ya mamlaka hii ilikuwa imepita kutoka Shirikisho la Mataifa kwenda Umoja wa Mataifa.[4].


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mwaka 1947 Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa ulipigia kura mpango wa ugawaji wa Palestina. Mataifa 33 yalipiga kura ya ndiyo, 13 hapana, 10 hayakusimama upande wowote. Hivyo eneo la Palestina lilitakiwa kugawiwa kwa dola la Kiyahudi, dola la Kiarabu na mji wa Yerusalemu. Mamlaka ya Uingereza yalitakiwa kwisha tarehe 14 Mei 1948.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Waarabu walipinga ugawaji kwa kudokeza ya kwamba mpango wa ugawaji haukuwa adili kwa sababu zifuatazo. Mwaka 1947 Palestina ilikuwa na wakazi 1,845,000. Watu 1,237,000 au theluthi mbili walikuwa Waarabu, wakati watu 608,000 tu au theluthi moja walikuwa Wayahudi. Kumbe Dola la Kiyahudi lilitakiwa kupokea asilimia 56 cha ardhi, pamoja na maeneo yaliyofaa zaidi kwa kilimo ingawa mali ya Kiyahudi wakati ule ilikuwa asilimia 7 tu ya ardhi yote ya Palestina. Katika eneo la Dola la Kiyahudi takriban 40% ya wakazi wangekuwa Waarabu. Sehemu kubwa ya ardhi katika sehemu ya Dola la Kiarabu ilikuwa mlimani na haikufaa vema kwa ajili ya kilimo.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Wawakilishi wa Kiyahudi walisema idadi ya Wayahudi itaongezeka haraka kutokana na uhamiaji wa Wayahudi wengine - wakati ule walikuwa bado laki za Wayahudi katika makambi katika nchi za Ulaya, ni hao ambao hawakuuawa na Wajerumani katika Holocaust.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mara baada ya azimio la UM, mapigano yalianza katika Palestina na kuwa vita ya wenyewe kwa wenyewe nchini. Vikundi vya wanamgambo wa Kiarabu vilishambulia makazi ya Kiyahudi kote nchini. Wayahudi pia walikuwa na vikundi vya wanamgambo.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Tarehe 14 Mei mkutano wa wawakilishi Wayahudi ulitangaza Dola la Israeli kama nchi mpya. Waingereza waliondoa jeshi lao.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Tarehe 15 Mei 1948 majeshi ya Misri, Yordani, Lebanoni, Syria na Irak yaliingia Palestina yakatwaa maeneo ya Kiarabu na kushambulia makazi ya Kiyahudi. Katika vita ya miezi 10 jeshi la Israeli lilifaulu kusimamisha wapinzani na kuwarudisha nyuma. Jeshi la Kiarabu pekee lenye uwezo lilikuwa Kikosi Arabu cha Yordani. Wakati wa kusimamisha mapigano Israeli ilikuwa imeongezeka maeneo yake ikatawala asilimia 78 za eneo la kukabidhiwa la awali yaani maeneo yote yaliyowahi kukusudiwa na Umoja wa Mataifa kwa ajili ya Dola la Kiyahudi pamoja na nusu ya maeneo yaliyokusudiwa kwa ajili ya Dola la Kiarabu.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Ukanda wa Gaza ulitawaliwa na Misri na Ukingo wa Magharibi wa Yordani (mto) pamoja na mji wa kale wa Yerusalemu ukawa chini ya milki ya Yordani.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Zaidi ya wakazi Waarabu 700.000 walilazimika kuondoka au walimkimbia kutoka miji na vijiji vyao, wakikaa nje ya maeneo yaliyotawaliwa sasa na Israeli. Waarabu 150,000 hivi walibaki ndani ya maeneo haya sasa kama raia Waarabu wa Israeli. Baada ya vita Israeli ilikataa kurudi kwa waliokuwa nje. Ndiyo asili ya Wakimbizi Wapalestina wanaoishi Syria, Lebanoni, Yordani na Misri, pamoja na hao wanaoendelea kukaa katika makambi katika maeneo ya Gaza na Ukingo wa Magharibi.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Madola yote ya Waarabu isipokuwa milki ya Yordani yalikataa kuwapa wakimbizi hao haki za uraia, na kwa hiyo hadi leo wajukuu wamebaki kama wakimbizi katika nchi za kigeni bila uraia; wakisafiri wanatumia vitambulisho vilivyotolewa na UM, wanakosa haki ya kutafuta kazi au kushiriki katika siasa kama raia wa kawaida, hata kama familia zimeshaishi katika nchi hizo hadi kizazi cha tatu au nne.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Jumuiya ya Nchi za Kiarabu ilianzisha taasisi iliyoitwa "Serikali kwa Palestina yote" (ing. All-Palestine Government, ar. حكومة عموم فلسطين hukumat 'umum Filastin) wakati wa vita (1948) iliyotambuliwa na nchi za Kiarabu isipokuwa milki ya Yordani. Ilikuwa na mamlaka fulani katika Ukanda wa Gaza pekee, ikafanya kazi chini ya usimamizi wa Misri na mwisho wa 1948 ilipelekwa Kairo ikafutwa na serikali ya Misri mwaka 1959.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Taasisi mpya ikaundwa mwaka 1964 kwa azimio la Jumuiya ya Nchi za Kiarabu ikaitwa PLO (Palestine Liberation Organization, ar.: منظمة التحرير الفلسطينية [[munaẓẓamat at-taḥrīr al-filasṭīniyyah) ambayo ni maungano ya vikundi mbalimbali ya Kipalestina. Shabaha yake ilikuwa "ukombozi wa Palestina". Serikali ya Misri ilikuwa na athira kubwa katika PLO. Harakati ya Fatah mwanzoni haikushiriki. PLO iliendesha vikundi vya wanamgambo ya Fedayin Wapalestina walioshambulia mipaka ya Israel mara kwa mara.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Yordani na Israeli (kwa Wapalestina walioweza kubaki kwao) zilikuwa nchi pekee zilizowapa Wapalestina uraia, lakini katika nchi nyingine walibaki kama wakimbizi bila uraia. Makambi yao yaliangaliwa na shirika la Umoja wa Mataifa linaloitwa UNRWA.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Bada ya vita ya 1948-1949 nchi jirani zilikataa kutambua dola la Israeli. Hali ya vita ikaendelea ingawa bila mapigano kati ya majeshi makubwa. Wanamgambo wa Wafedayin Wapalestina waliendelea kuvuka mpaka kutoka makambi ya wakimbizi na kushambulia vijiji vya Kiyahudi. Wanamgambo hao walipata mara nyingi silaha na mafunzo kutoka kwa majeshi ya Misri na Syria.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Vita ya 1948-1949 ilisababisha ghasia na mashambulio dhidi ya Wayahudi walioishi katika nchi za Kiarabu. Nchi kadhaa za Kiarabu ziliweka sheria za ubaguzi dhidi ya Wayahudi. Hivyo katika miaka baada ya kuundwa kwa Israeli karibu Wayahudi wote waliondoka au walifukuzwa katika nchi za Kiarabu na kufika kama wakimbizi katika Israel, Marekani au Ulaya. Jumla ya wakimbizi hao Wayahudi karibu ililingana na idadi ya Waarabu waliofukuzwa kutoka Palestina. Hivyo idadi ya wananchi Wayahudi wa Israeli iliongezeka sana.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Uhusiano mbaya kati ya Israeli na majirani Waarabu ulisababisha vita zaidi.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mwaka 1956 Israeli ilishambulia Misri katika vita ya Suez kufuatana na mpango wa pamoja na Ufaransa na Uingereza baada ya kuona ununuzi wa silaha nyingi na Misri.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mwaka 1967 jeshi la Misri lilikusanya vikosi vingi vya jeshi lake katika rasi ya Sinai ikafukuza walinzi wa amani wa UM na kufunga mlango wa Tiran hivyo kuzuia usafiri wa meli baina ya Israeli na Bahari Hindi. Israeli ikajibu kwa kushambulia Misri tarehe 5 Juni 1967 katika Sinai ikaharibu jeshi la Misri katika muda wa siku 6. Wakati huohuo milki za Yordani na Syria ziliamua kushikamana na Misri zikashambulia eneo la Israeli. Tokeo lake lilikuwa ya kwamba jeshi la Israeli likatwaa Ukingo wa Magharibi wa Yordani na pia milima ya Golan hadi maadui walisalimisha amri tarehe 10 Juni. Pia eneo lote la Sinai likatwaliwa na Israel na Mfereji wa Suez ulifungwa.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Vita ya Yom Kippur iliyofuata ilikuwa mashambulio ya Misri na Syria dhidi ya Israeli katika mwezi wa Oktoba 1973. Mashambulio yalianza kwenye sikukuu ya Kiyahudi ya Yom Kippur. Jeshi la Misri lilifaulu kuingia kwenye rasi ya Sinai na Syria kwenye milima ya Golan. Lakini Syria ilirudishwa nyuma haraka na Waisraeli walifikia kilomita 40 tu kutoka Dameski. Jeshi la Misri lilifeli zaidi hadi Israeli iliweza kuvuka mfereji wa Suez na kufunga kikosi kikubwa cha Wamisri nyuma ya mstari wa mapigano na kuingia katika mji wa Suez na hata kukaribia Kairo. Mnamo 23 Oktoba pande zote zilikubali kusimamisha mapigano kwa ombi la UM. Baada ya majadiliano marefu, kila upande ulirudisha wanajeshi wake kilomita kadhaa kwa kusudi la kuwa na umbali kati ya majeshi.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Misri na Israeli zikaendelea kuwa na majadiliano na kupatana kufanya amani mwaka 1973. Israeli iliondoka katika Sinai na nchi zote mbili zikafungua ubalozi katika nchi ya pili. Ukanda wa Gaza ulibaki chini ya Israeli.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Vita ya siku 6 ya 1967 ilileta uamsho kati ya Wapalestina katika makambi ya wakimbizi. Kundi la Fatah lililoundwa mwaka 1959 nchini Kuwait liliongeza sifa zake kutokana na kupigana na jeshi la Israeli mwaka 1968 katika kambi la Karame (Yordani). Fatah lilijiunga na PLO na mwenyekiti wake Yasser Arafat akawa mwenyekiti wa PLO. Alileta mwelekeo mpya kuwa Wapalestina wanapaswa kujikomboa badala ya kutegema nchi za Waarabu wengine. Vikundi vya PLO viliendelea na mashambulio pamoja na kutumia mbinu za kigaidi dhidi ya wananchi raia wa Israeli.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Tangu 1968 vikundi vya PLO viliteka nyara ndege au watu raia kwa shabaha ya kuwabadilisha na wafungwa Wapalestina katika Israeli. Hadi mwaka 1970 PLO ilikua kuwa na mamlaka kubwa nchini Yordani hadi jeshi la nchi hiyo iliwafukuza vikosi vya PLO kutoka milki ya Yordani.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Hapo Arafat na sehemu ya askari wake walihamia Lebanoni. Wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Lebanoni PLO ilichukua upande na kushiriki lakini sehemu nyingine za vikundi vya Kipalestina vilishikamana na serikali za nchi za Waarabu zilizoshiriki pia katika vita hiyo ndani ya Lebanoni. Baada ya mashambulio ya Israeli PLO ilifukuzwa kutoka Lebanoni na kuhamia Tunisia mwaka 1982.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Katika miaka iliyofuata Wapalestina katika Ukanda wa Gaza na Ukingo wa Magharibi wa Yordani walisikia maisha kuwa vigumu zaidi. Wengi wao walikuwa vijana waliozaliwa chini ya utawala wa Israeli. Vijana wengi walikosa kazi. Hawakuwa na matumaini katika jitihada za PLO iliyokuwa mbali nao.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Basi, baada ya ajali ya barabarani ambako Wapalestina wanne waliuawa na gari la kijeshi la Israeli, mnamo Disemba 1987 ililipuka ghasia ya ghafla iliyoitwa intifada. Wapalestina waliandamana barabarani, watoto na vijana walitupa mawe dhidi ya askari wa Israeli. Kundi jipya la Hamas lilichokoza mwendo huu na kuongoza upinzani. Katika miezi iliyofuata Wapalestina 1,551 na Waisraeli 422 waliuawa.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mwaka moja baada ya intifada ya kwanza PLO katika mji wa Tunis ilitoa tamko la kutangaza "Dola la Palestina". Katika tamko hili PLO ilitambua kwa mara ya kwanza kuwepo kwa Israeli. Tamko hili lilikuwa msingi kwa nchi kama Marekani kutambua pia PLO kama mwakilishi wa Wapalestina na baadaye kwa majadiliano ya kwanza kati ya PLO na Israeli.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Wakati wa Vita ya Ghuba ya 1990/91 Arafat aliamua kuwa upande wa Saddam Hussein aliyeshambulia Kuwait. Hii ilisababisha kufukuzwa kwa Wapalestina wengi kutoka Kuwait baada ya vita na kushindwa kwa Iraq. Nchi za Kiarabu kama Misri na Saudia zilizowahi kusaidia PLO lakini zilichukua msimamo dhidi ya Saddam Hussein zilikata misaada yao kwa PLO. Kudhoofishwa kwa PLO kwa njia hii ilisaidia pia kuanzisha majadiliano ya moja kwa moja. Katika mkutano wa amani wa Madrid, Hispania, Wapalestina walishiriki kwa mara ya kwanza katika majadiliano na Israeli.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Tangu Januari 1993 wawakilishi wa PLO na Israeli walikutana kwa siri mjini Oslo, Norwei. Arafat alitamka kutambua Israeli na kuachana na mbinu za kigaidi katika barua kwa kiongozi wa Israeli Yitzhak Rabin. Rabin na Arafat walikutana Washington, D.C. na kutia sahihi mapatano ya kwanza yaliyokuwa mwanzo wa mfuatano wa majadiliano marefu yaliyolenga kuleta amani kati ya Wapalestina na Israeli katika muda wa miaka 5.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Kwa jumla mapatano hayakuweza kufikia mwisho. Lakini katika hatua za kwanza Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina yaliundwa kama mbegu ya serikali kamili. Jeshi la Israeli ilijiondoa katika Gaza na sehemu za Ukingo wa Magharibi wa Yordani zilizowekwa chini ya mamlaka mpya.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mwaka 1995 uongozi wa PLO ulihamia Palestina na kuanzisha ofisi kuu ya Mamlaka ya Palestina huko Ramallah.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Kukwama kulisababishwa na shaka kama ifuatavyo:


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: katika jamii ya Israeli kama Arafat na upande wa Kipalestina walitaka kweli kujenga amani na kusimamisha ugaidi wakati mashambulio dhidi ya askari na wananchi raia wa Israeli yalipoendelea kutokea. Kilele cha upinzani ndani ya Israeli kilikuwa uuaji wa waziri mkuu Rabin mwaka 1995 uliofanywa na mpinzani Mwisraeli. Katika jamii ya Wapalestina kama Israeli ilitaka kweli amani kwa sababu kujengwa kwa makazi kwa walowezi Waisraeli nje ya mipaka ya Israeli ya 1967 kuliendelea. Sehemu ya vikundi vya kisiasa upande wa Palestina, hasa Hamas, ilikataa kukubali mapatano yaliyofikiwa. Swali la pekee lilihusu hali ya Yerusalemu ya Mashariki ambayo Wapalestina wanaidai kama mji mkuu wao ambayo iko nje ya mipaka ya Israeli ya 1967. Lakini Israeli iliwahi kutangaza kuunganishwa kwa mji huu wote na kuitawala sehemu ya magharibi na ya mashariki kama mji mmoja wa Israeli usioweza kutengwa tena. Tatizo ni pia suala la "haki ya kurudi" kwa ajili ya watoto na wajukuu wa wakimbizi Wapalestina wa mwaka 1948 wanaotaka kurudi kwenye makazi ya mababu yaliyo sasa ndani ya eneo la Israeli.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Katika uchaguzi wa mwaka 1996 chama cha Benyamin Netanyahu kilishinda kura ya bunge la Israeli. Netanyahu hakukubali majadiliano; alidai kuwa yaliimarisha tu wapinzani wakali wa Israeli upande wa Wapalestina na kusabisha mashambulio na ugaidi zaidi.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mwaka 2005 jeshi la Israeli lilitoka kabisa katika Ukanda wa Gaza na kubomoa vijiji vya walowezi Wayahudi kule.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mafarakano kati ya Wapalestina yaliendelea kuongezeka kati ya Fatah na Hamas. Mwaka 2007 Chama cha Hamas kilichukua mamlaka juu ya Gaza kikaendelea kushambulia Israeli kwa makombora. Israeli ilijibu kwa kufunga mipaka ya Gaza na kungilia ndani ya Ukanda wa Gaza kijeshi mara kadhaa.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Kutokana na mashambulio dhidi ya wananchi wa Israeli yaliyoendelea Waisraeli walianza kujenga fensi na ukuta wa kutenganisha Ufuko wa Magharibi na Israeli yenyewe. Ukuta huu wenye urefu hadi mita nane umesaidia kupunguza sana mashambulio dhidi ya raia, lakini umejengwa zaidi kwenye ardhi ya Kipalestina na kuongeza matatizo kwa wananchi.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Israeli inaendelea kujenga makazi na vijiji kwa walowezi wa Kiyahudi ndani ya eneo la Kipalestina. Jeshi lake linashika vituo vingi katika ufuko wa magharibi na kutawala mwendo wa watu huko na kuzuia usafiri mara kwa mara kwa kulinda usalama wake.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Farakano kati ya Hamas upande wa Gaza na Mamlaka ya Kipalestina mkononi mwa PLO-Fatah upande wa Ramallah haijapata suluhisho.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Associated Press, comp. (1996). Lightning Out of Israel: [The Six-Day War in the Middle East]: The Arab-Israeli Conflict. Commemorative Ed. Western Printing and Lithographing Company for the Associated Press. ASIN B000BGT89M. Bard, Mitchell (1999). Middle East Conflict. Indianapolis: Alpha Books. ISBN 0-02-863261-3. Barzilai, Gad (1996). Wars, Internal Conflicts and Political Order: A Jewish Democracy in the Middle East. Albany: State University of New York Press. ISBN 0-7914-2944-X Brown, Wesley H. & Peter F. Penner (ed.): Christian Perspectives on the Israeli-Palestinian Conflict. Neufeld Verlag, Schwarzenfeld 2008. ISBN 978-3-937896-57-1. Carter, Jimmy (2006). Palestine: Peace Not Apartheid. New York: Simon and Schuster. ISBN 0-7432-8502-6. Casper, Lionel L. (2003). Rape of Palestine and the Struggle for Jerusalem. New York & Jerusalem: Gefen Publishing House. ISBN 965-229-297-4. Citron, Sabina (2006). The Indictment: The Arab-Israeli Conflict in Historical Perspective. New York & Jerusalem: Gefen Publishing House. ISBN 965-229-373-3. Dershowitz, Alan (2004). The Case for Israel. New York: John Wiley & Sons. ISBN 0-471-67952-6. Falk, Avner (2004). Fratricide in the Holy Land: A Psychoanalytic View of the Arab-Israeli Conflict. Madison: U of Wisconsin P. ISBN 0-299-20250-X Finkelstein, Norman G. (2003). Image and Reality of the Israel-Palestine Conflict. Verso Books. ISBN 1-85984-442-1. Goldenberg, Doron (2003). State of Siege. Gefen Publishing House. ISBN 965-229-310-5. Gopin, Marc. (2002). Holy War, Holy Peace: How Religion Can Bring Peace to the Middle East. Oxford University Press. ISBN 0-19-514650-6. Howell, Mark (2007). What Did We Do to Deserve This? Palestinian Life under Occupation in the West Bank, Garnet Publishing. ISBN 1-85964-195-4 Israeli, Raphael (2002). Dangers of a Palestinian State. New York & Jerusalem: Gefen Publishing House. ISBN 965-229-303-2. Katz, Shmuel (1973). Battleground: Fact and Fantasy in Palestine. Shapolsky Pub. ISBN 0-933503-03-2. –––. (September 1990). "The Roots of Muslim Rage." The Atlantic Monthly. Maoz, Zeev (2006). Defending the Holy Land. Ann Arbor: University of Michigan. ISBN 0-472-11540-5 Morris, Benny (2009). 1948: A History of the First Arab-Israeli War, Yale University Press. ISBN 978-0-300-15112-1 Reiter, Yitzhak (2009). National Minority, Regional Majority: Palestinian Arabs Versus Jews in Israel (Syracuse Studies on Peace and Conflict Resolution), Syracuse Univ Press (Sd). ISBN 978-0-8156-3230-6 Rogan, Eugene L., ed., and Avi Shlaim, ed. (2001). The War for Palestine: Rewriting the History of 1948. Cambridge: Cambridge UP. ISBN 978-0-521-79476-3. Segev, Tom (1999). One Palestine Complete: Jews and Arabs Under British Mandate. New York: Henry Holt & Co. ISBN 0-8050-6587-3.


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Israel's largest newspaper, centrist , Israel's oldest English newspaper, conservative Israeli newspaper, liberal Christian-run Jerusalem-based news website, conservative


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: , largest English-circulation newspaper in the Arab world , Egypt's largest newspaper (see also Al Ahram) , weekly electronic paper


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: from the , NGO watchdog group, highlighting perceived instances of anti-Israeli NGO bias , Palestinian research organization Joint Israeli-Palestinian think tank (see also Middle East Research and Information Project) (see also Saban Center for Middle East Policy) (see also Washington Institute for Near East Policy) , from Middle East Media Research Institute


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: Maps, history, statistics, victims


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: The Jewish History Resource Center, Project of the Dinur Center for Research in Jewish History, The Hebrew University of Jerusalem ( 2009-10-31) , includes links to historical sources, as well as sources representing the Arab and Israeli sides of the conflict. (flash) at Curlie Independent coverage of the Middle East conflicts by the news agency Inter Press Service by Jeremy Pressman


title: Mapambano kati ya Israeli na Palestina

text: jamii:Historia ya Israeli jamii:Historia ya Palestina


title: Sauti

text: Sauti (kutoka Kiarabu صوت "saut") inamaanisha kile tunachosikia kwa masikio yetu.


title: Sauti

text: Kifizikia sauti ni uenezaji wa mabadiliko ya densiti na shinikizo katika midia kama kiowevu, gesi au gimba manga kwa njia ya wimbisauti.


title: Sauti

text: Kwa mfano kama mtu anapiga makofi mikono yake inasukuma hewa na kuikandamiza kati ya makofi. Wakati wa kukutana kwa makofi molekuli zinasukumwa kando. Mwendo huu wa ghafla unabadilisha densiti ya hewa karibu na mikono. Hewa ni midia nyumbufu, yaani ikipigwa na nguvu fulani inabadilika hali yake lakini inataka kurudi katika hali yake ya awali. Tabia hii ya unyumbufu inaendeleza mabadiliko ya densiti na shinikizo ndani ya hewa kama mitetemo au wimbisauti. Kwa lugha nyingine tunasema "sauti inaenea".


title: Sauti

text: Wakati mitetemo ya hewa iliyosababishwa na pigo la makofi inafikia katika sikio inaleta humo mtetemeko kwa kiwambo cha sikio ambacho ni ngozi inayotikiswa na mitetemo ya sauti. Neva ya sikio inabadilisha mwendo huu kwa mpwito wa umeme unaopelekwa kwenye sehemu husika ya ubongo. Kwa lugha nyingine "tunasikia sauti".


title: Sauti

text: Nguvu ya mshtuko wa asili unaosababisha sauti inapungua katika mwendo wa uenezaji. Yaani nishati ya mshtuko wa kwanza inaendelea pande zote na kugusa molekuli nyingi zaidi kadiri inavyoenea mbali na chanzo. Kwa hiyo nishati inayopatikana kwa kila molekuli inapungua. Hapo tunasema ya kwamba sauti ya karibu ni kali lakini sauti ya mbali ni dhaifu.


title: Sauti

text: Ilhali sauti ni mwendo wa wimbisauti katika midia fulani, hakuna sauti pasipo midia. Katika anga la nje tukifika kimo cha kilomita 100 juu ya uso wa ardhi, hakuna sauti tena, kwa sababu hakuna hewa au midia nyingine ya kupitisha mitetemo. Ila tu ndani ya chombo cha angani kuna midia tena kama hewa au ukuta metalia ya chombo chenyewe.


title: Sauti

text: Sauti inaenea pia katika maji au ndani ya metali kama bomba au pau za feleji za reli. Uenezi wa sauti ni tofauti kati ya midia na midia. Sauti inaenea haraka katika metali na maji kuliko hewa. Kwa wanaorekodi nyimbo kuna vifaa vinavyoitwa kompresa ambavyo kazi yake ni kuidhibiti sauti ili irekodiwe ikiwa nzuri


title: Sauti

text: Aina za sauti hutofautishwa kutokana na kiwango cha marudio yake:


title: Hezi

text: Hezi, pia hertz , kifupi Hz ni kipimo cha SI kwa marudio ikitaja rudio 1 kwa sekunde 1. Inatumiwa hasa kwa kutaja tabia ya mawimbi kama wimbisauti au mawimbi sumakuumeme za redio na pia marudio katika mitambo kwa mfano kompyuta.


title: Hezi

text: Kipimo hiki kilipokea jina lake mwaka 1930 kwa heshima ya mwanafizikia Mjerumani Heinrich Hertz aliyekuwa mtaalamu wa kwanza wa kuonyesha kuwepo kwa mawimbi sumakuumeme.


title: Hezi

text: Kipimo cha Hz hutumiwa mara nyingi kwenye ngazi zifuatazo:


title: Hezi

text: Sauti ni wavu inayosambaa kwa mbembeo wa shinikizo. Masikio ya kibinadamu husikia marudio ya sauti katika upeo wa sikio kama sauti za juu au sauti za chini. Kila noti ya muziki inalingana na marudio fulani yanayopimika kwa hertz. Sikio la mtoto mchanga husikia sauti kuanzia hezi 20 hadi hezi 20,000. Kwa mtu mzima uwezo wa kusikia sauti za juu hupungua kwa sababu ngozi ya kiwambo cha sikio kupoteza ulaini wake na mtu mzima kwa kawaida husikia marudio hadi 16,000 Hz pekee.


title: Hezi

text: Sauti juumno ni sauti juu ya 20,000 Hz hadi upeo wa MHz na kipimo hiki hutumiwa kupima mitetemo ya molekuli.


title: Hezi

text:
Mnururisho sumakuumeme hupatikana kama mawimbi ya redio, eksirei, nuru na joto. Tofauti kati ya aina hizi huelezwa kwa idadi ya marudio yake kwa sekunde au kipimo chake kwa Hz. Mawimbi ya sumakuumeme hupita kila mahali bila kutegemea midia ambayo ni tofauti na wimbisauti. Yanapita hata katika ombwe.Uwezo wa kompyuta na hasa CPU yake hupimwa pia kwa kutaja marudio ya CPU
kwa kipimo cha Hz.


title: Hezi

text: Kompyuta za kwanza zilikuwa na marudio wa 4 Hz. Kompyuta ya binafsi aina ya PC ya kwanza iliyouzwa nakampuni ya IBM ilifikia marudio ya 4.77 MHz. Chipu ya P5 ya Intel ilifikia 100 MHz mwaka 1995. Tangu mwaka 2000 chipu za 1 GHz na zaidi zimepatikana. Maendeleo yalifikia zaidi ya 8 GHz tangu mwaka 2011.


title: Ufundi wa vita

text: Ufundi wa vita (kwa Kichina 孫子兵法 pinyin Sūnzǐ bīngfǎ "Sunzi kuhusu ufundi wa vita") ni kitabu cha mwandishi Mchina Sunzi kuhusu mikakati ya vita. Hutazamwa kama kitabu cha kwanza kinachojulikana katika fani hii kikisomwa hadi leo hii na wanafunzi na viongozi wa siasa, uchumi na jeshi.


title: Ufundi wa vita

text: Kitabu kinaeleza umuhimu wa kutumia vifaa vyote vinavyopatikana kwa kufikia shabaha na umuhimu wa kuvitumia kulingana na hali halisi na kuwa tayari ya kubadilisha mbinu mara kwa mara.


title: Ufundi wa vita

text: Viongozi kama Mao Zedong (China), jenerali Vo Nguyen Giap (Vietnam), jenerali Douglas MacArthur (Marekani) na wengine walikisoma na kujifunza kutoka kitabu cha Sunzi.


title: Ufundi wa vita

text: Kitabu kina milango 13 inayojadili pande mbalimbali za kuandaa vita na kuviendesha.


title: Ufundi wa vita

text: Sunzi anaonya ni heri kuepukana na vita kwa sababu vinaharibu dola na taifa. Jambo muhimu ni kwanza kubatilisha mkakati wa adui, pili kuvunja ushirikiano wa adui na wenzake, tatu kupiga vita na kushinda kama hatua za kwanza na za pili zimeshindikana.


title: Ufundi wa vita

text: Sunzi anajadili hatari ya vita virefu anayotaja kama tishio hasa kwa kutunza jeshi lake na uwezo wake. Kutokana na hatari hii ni shabaha muhimu kuepukana na mapigano marefu.


title: Ufundi wa vita

text: Anataka kiongozi awe na utulivu wa kusubiri lakini kutumia nguvu yote kama ni lazima kuingia katika mapigano. „Mpiganaji mwenye hekima atatafuta nafasi inayozuia kushindwa kwake na hasiti kutumia muda sahihi wa kumshinda adui haraka iwezekanavyo."


title: Ufundi wa vita

text: Sunzi aliandika: „Ufundi mkuu vitani ni kuvunja upinzani wa adui bila mapigano"


title: Angkor Wat

text: Angkor Wat ni hekalu kubwa katika mkoa wa Angkor, Kamboja. Hekalu hilo lilijengwa katika karne ya 12 kwa amri ya mfalme Suryavarman II kama kitovu cha mji mkuu wake. Ni hekalu la Kihindu kubwa zaidi duniani. Limetangazwa na Unesco kuwa sehemu ya urithi wa dunia.


title: Angkor Wat

text: Ibada katika hekalu zilibadilihswa baadaye kuwa za Kibuddha na leo hii imekuwa ishara ya taifa la Kamboja na sehemu ya nembo lake.


title: Angkor Wat

text: Hekalu la Angkor Wat ni sehemu ya jumla ya majengo mengine mengi ya kidini ya Angkor, iliyokuwa eneo la miji mikuu ya wafalme wa Khmer kama vile Angkor Wat, Angkor Tom na mengine katika karne ya 9 hadi karne ya 15. Hakuna mabaki ya majengo nje ya mahekalu kwa sababu Wakhmer walitumia mawe kwa majengo ya kidini pekee.


title: Angkor Wat

text: Hekalu liko takriban km 240 upande wa kaskazini-magharibi wa mji mkuu Phnom Penh.


title: Angkor Wat

text: Eneo lote la hekalu la Angkor Wat lina urefu wa km 1.5 na upana wa km 1.3. Lote limezungukwa na mfereji wa maji mwenye upana wa mita 190. Kwa hiyo hekalu liko kwenye kisiwa kilichotengenezwa na binadamu. Mawe makubwa ya ujenzi yalisafirishwa kwenye maji kwa njia ya boya.


title: Angkor Wat

text: Mawe yamenyoshwa kwa umakini na kuunganishwa bila sementi na bila kuonyesha mapengo.


title: Angkor Wat

text: Katikati ya kisiwa kuna hekalu kuu lenye minara 5 inayoitwa prasat. Mnara mkubwa una kimo cha mita 65.


title: Angkor Wat

text: Kuta za hekalu zimejaa sanamu zilizochongwa katika jiwe. Zinaonyesha hasa wachezaji wa kike wakati wa kucheza katika ibada mbele ya miungu. Sanamu hizo zimechongwa kila moja kwa namna ya pekee, hakuna mbili zilizo sawa. Kwenye ghorofa la juu kuna kanda za picha za kuchongwa katika jiwe zinazoonyesha masimulizi ya mashairi matakatifu ya Wahindu yanayoitwa Ramayana na Mahabharata.


title: Angkor Wat

text:
Chanzo cha ujenzi wa miji na hekalu kilikuwa azimio la wafalme wa Khmer katika karne ya 9 la kutengeneza malambo na mifereji ya umwagiliaji katika eneo la Angkor. [[Miundombinu] hiyo iliweka msingi kwa [[kilimo]] cha [[mpunga]] chenye ma[[zao]] kadhaa kila [[mwaka]] na kuleta [[idadi]] kubwa ya watu pamoja na [[utajiri]] kwa nchi. Kwa njia hiyo milki ya Khmer ilikuwa dola lenye uwezo mkubwa katika [[Asia Kusini Magharibi]] lililoweza kujenga miji mikubwa yenye mahekalu ya ajabu.
Mwaka [[1113]] mfalme [[Suryavarman II]] alianza kuwa mtawala wa Khmer hadi [[1150]]. Alishinda [[vita]] kadhaa na kupanua eneo la [[milki]]. Alitengeneza upya mahekalu yaliyokuwepo na kuanzisha makazi mapya ya kifalme pamoja na hekalu kubwa la Angkor Wat. Alikabidhi hekalu kwa ibada ya [[mungu]] wa kihindu [[Vishnu]]. Wataalamu wanaona [[dalili]] ya kwamba hekalu hili lilikusudiwa kuwa baadaye pia hekalu la [[kaburi]] la mfalme huyu.


title: Angkor Wat

text: Katika miaka ya baadaye eneo la Angkor ilivamiwa na maadui wa Khmer, kurudishwa tena chini ya milki yao na tangu mwaka [[1200]] mfalme [[Jayavarman VII]] alianzisha mji mkuu mpya wa [[Angkor Tom]]. Mfalme huyo alikuwa [[mfuasi]] wa [[Buddha]], si tena mfuasi wa miungu ya [[Uhindu]]. Kwa hiyo hekalu kuu la Angkor Tom likawa hekalu la Kibuddha.


title: Angkor Wat

text: Miaka iliyofuata ibada za Kihindu katika Angkor Wat zilififia na kuwa mahali pa Wabuddha.


title: Angkor Wat

text: Katika [[karne ya 15]] [[Wathai]] walivamia na kutwaa Kamboja na eneo la Angkor halikuwa tena mji mkuu. Lakini Angkor Wat iliendelea kutumiwa na [[wamonaki]] Wabuddha. Wakati ule hapakuwa tena na [[pesa]] ya kukarabati mahekalu, hivyo ma[[jengo]] mengi yalifunikwa na misitu minene. Angkor Wat ilihifadhiwa kutokana na mfereji mpana wa maji uliozuia uenezaji wa misitu.


title: Angkor Wat

text: Tangu [[karne ya 17]] wasafiri wa kwanza kutoka [[ng'ambo]] walifika Kamboja na kutembelea Angkor Wat.


title: Angkor Wat

text:
[[Wazungu]] wa [[karne ya 19]] waliandika juu ya hekalu wakishangaa jinsi gani majengo mazuri namna hii yalijengwa katika nchi iliyokuwa [[maskini]] na katika hali duni wakati wao. [[Jamii:Kamboja]]
[[Jamii:Urithi wa Dunia]]
[[Jamii:Uhindu]]
[[Jamii:Ubuddha]]


title: Reli ya garimoshi

text: Reli za garimoshi ni nondo au pau za feleji zenye umbo maalumu. Zinalazwa mbili-mbili juu ya boriti imara na kuunda njia ya reli ambako treni zinatembea.


title: Reli ya garimoshi

text: Zamani kulikuwa pia na reli hizi za ubao, baadaye chuma udongo au chuma mfuo. Reli za kisasa hutengezewa kwa feleji pekee zinazotengenezwa kiwandani kuwa na umbopande maalumu.


title: Reli ya garimoshi

text: Umbopande wa reli huwa na sehemu tatu ambazo ni


title: Reli ya garimoshi

text: Kichwa ni pana na ubora wake unasababisha mwendo barabara ya treni juu reli. Katikati ni nyembamba kwa kusudi la kupunza uzito na gharama. Mguu unaweza kuwa pana au nyembamba zaidi na hii inategemea aina ya kiti kinachobeba reli yenyewe juu ya boriti za chini. Kila kampuni ya reli inatumia maumbo yaliyosanifishwa kwa eneo lake.


title: Reli ya garimoshi

text: Kwa usafiri wa kisasa reli ni lazima kutengenezwa kwa kutumia feleji bora maana inapaswa kubeba mzigo mkubwa mara nyingi kila siku. Feleji ianyofaa kwa ujenzi haufai tena kwa reli za garimoshi maana ilichoka mapema na kuvunjika ni hatari kwa maisha ya abiria na gharama kubwa kwa kampuni ya reli na umma.


title: Reli ya garimoshi

text: Kwa jumla inawezekana kusema kiasi reli hizi ni nzito pamoja na boriti na msingi chini ya boriti ni pia treni nzito na haraka zaidi zinazoweza kuzitumia.


title: Tungo

text: Tungo ni neno au nomino inayotokana na kitenzi "tunga". Kutunga ni kuweka/kushikamanisha vitu pamoja kwa kutumia kitu kama kamba au uzi kwa kupitishia ndani yake. Kwa mfano, unaweza kutunga vitu kama samaki, shanga, simbi na kadhalika.


title: Tungo

text: Unaposhikamanisha vitu pamoja tunapata kitu kinachoitwa utungo (mmoja) au tungo (nyingi).


title: Tungo

text: Katika taaluma ya lugha (sarufi) tuna dhana hiyohiyo ya kuweka/kushikamanisha vitu pamoja, yaani kupanga/kuweka pamoja vipashio vya lugha ili kujenga kipashio kikubwa zaidi.


title: Tungo

text: Neno tungo katika lugha ya Kiswahili, hasa kwa upande wa sarufi, lina maana ya "neno au mpangilio wa maneno unaotoa taarifa fulani". Taarifa hiyo inaweza kuwa kamili au la. Mfano: Yeye anayesoma... Yule anajua kuandika. Lakini lazima kuwe na mpangilio kamili katika muundo mzima wa kisarufi.Kishazi ni tungo yenye kitenzi ambacho chaweza kujitosheleza na kukamilisha ujumbe uliokusudiwa na mzungumzaji au kuwa na kitenzi kisichoweza kujitegemea.Kuna aina mbili za tungo kishazi nazo ni:


title: Tungo

text: Kishazi huru ni kishazi kinachotaewaliwa ka kitenzi kikuu, ambacho kwa kawaida hutoa ujumbe kamili usiohitaji maelezo zaidi ya kukamilisha maana.


title: Tungo

text: Kishazi tegemezi ni kishazi kinachotawaliwa kwa kitenzi kisaidizi, ambacho muundo wake hukifanya kutegemea kitenzi cha kishazi huru ili kuweza kutoa ujumbe uliokusudiwa.Kuna aina mbili za vishazi tegemezi nazo ni:


title: Kigezo cha viwango

text: Kigezo cha viwango ni namna au jinsi tungo inavyoweza kujidhihirisha katika viwango vikuu vinne (4). Viwango hivyo ni pamoja na:Kutokana na viwango hivyo vinne, tunapata aina kuu nne za tungo nazo ni:


title: Kigezo cha viwango

text: Kutokana na kigezo hiki kuna aina kuu tatu (3) za tungo nazo ni:


title: Kigezo cha maana

text: Kigezo cha maana ni kigezo kinachotumika kufafanua au kubainisha maana ya maneno katika tungo. Hasa kinalenga kufahamu maana za kina katika tungo.


title: Kigezo cha maana

text: Kigezo hiki kina aina kuu mbili za tungo nazo ni:


title: Kigezo cha maana

text:
Hii ni tungo ambayo maana yake iko wazi na inaeleweka wazi bila utata wowote ule. Tungo nyoofu ni tungo ambayo huwa na maana moja tu iliyo wazi kabisa.
Hii ni tungo ambayo maana yake haiko wazi. Tungo tata ni tungo ambayo huwa na maana zaidi ya moja.
Mifano:


title: Kikw'adza

text: Kikw'adza (au Kiqwadza) ilikuwa lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Tanzania iliyozungumzwa na Wakw'adza. Mkw'adza wa mwisho aliyejua kuongea lugha hiyo alifariki kati ya mwaka 1976 na 1999, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikw'adza iko katika kundi la Kikushi.


title: Njia ya reli

text: Njia ya reli ni barabara maalumu iliyojengwa kwa ajili ya matumizi ya treni.


title: Njia ya reli

text: Kwa kawaida njia hii hutengenezwa kwa kufunga pau mbili za feleji sambamba kwenye mataruma ya mbao, simiti au chuma zinazokaa juu ya msingi wa mawe ya kokoto.


title: Njia ya reli

text: Umbali kati ya reli mbili umesanifishwa katika kila nchi au angalau eneo la kampuni ya reli. Umbali huo unapaswa kulingana kikamilifu na upana wa magurudumu ya treni maana tofauti na magari barabarani treni hazilengwi na dereva bali na reli za njia zenyewe.