title: Thomas Edison

text: Edison alivumbua mengi; mapato kutokana na mauzo ya mitambo yeke yalimruhusu kujenga maabara makubwa na kuwaajiri muhandisi na wasidizi wengi.


title: Thomas Edison

text: Alitambua mapema ya kwamba kufaulu kwa mitambo ya umeme kulihitaji mtandao wa usambazaji wa umeme. Aliendelea kutengeneza swichi na mita ya kuhesabu matumizi ya umeme.


title: Thomas Edison

text: Tangu mwaka 1881 kampuni ya Edison ilianza kuweka waya za umeme mjini New York na 1882 alimaliza kituo cha umeme cha kwanza. Hadi 1911 kampuni yake ilkuwa na vituo 33 vilivyotoa umeme kwa balbu milioni 4.6 na wateja 108,500.


title: Thomas Edison

text: Kampuni yake iliendelea kuwa kampuni kubwa ya General Electric.


title: Thomas Edison

text: , from the Cylinder Preservation and Digitization Project at the University of California, Santa Barbara Library. . .


title: Thomas Edison

text: Edison, Thomas Alva Edison, Thomas Alva Jamii:Wavumbuzi Jamii:New Jersey


title: Ekaristi

text: Ekaristi ni sakramenti iliyowekwa na Yesu Kristo wakati wa karamu ya mwisho, usiku wa kuamkia Ijumaa Kuu, siku ya mateso na kifo chake msalabani.


title: Ekaristi

text: Jina linatokana na neno la lugha ya Kigiriki εὐχαρίστω ("eukharisto": "nashukuru") lililotumiwa na Mtume Paulo na Wainjili katika kusimulia karamu hiyo ya mwisho ya Yesu na Mitume wake, na muujiza uliotangulia ambao Yesu alidokeza nia yake ya kushibisha binadamu wote, yaani ule wa kuzidisha mkate na samaki kwa ajili ya umati.


title: Ekaristi

text: Jina linaonyesha mazingira ya sala ya matukio hayo, ambapo Yesu alimuelekea Mungu akimshukuru kwa vyakula na kinywaji alivyoshika mikononi kabla hajawagawia wanafunzi wake.


title: Ekaristi

text:
Shukrani ilikuwa msimamo wa msingi wa Yesu kwa Baba maisha yake yote, hasa alipofikia wakati wa kutolewa awe kafara ya wokovu wa watu. “Bwana Yesu usiku ule aliotolewa alitwaa mkate, naye akiisha kushukuru akaumega, akasema, ‘Huu ndio mwili wangu ulio kwa ajili yenu; fanyeni hivi kwa ukumbusho wangu’. Na vivi hivi baada ya kula akakitwaa kikombe, akisema, ‘Kikombe hiki ni agano jipya katika damu yangu; fanyeni hivi kila mnywapo, kwa ukumbusho wangu’” (1Kor 11:23-25).
Ndiyo maandishi ya kale zaidi tuliyonayo juu ya tukio hilo.


title: Ekaristi

text: Yesu alitumia mkate na divai kwa sababu vilikuwa vya maana sana katika utamaduni wa taifa lake na katika Agano la Kale. Vilikuwa chakula cha kawaida na kinywaji cha karamu. “Divai imfurahishe mtu moyo wake... na mkate umburudishe mtu moyo wake” (Zab 104:15). Vilitokana na chembe za ngano na matunda ya mzabibu ambavyo Yesu alijifananisha navyo. “Amin, amin, nawaambia: Chembe ya ngano isipoanguka katika nchi, ikafa, hukaa hali iyo hiyo peke yake; bali ikifa, hutoa mazao mengi” (Yoh 12:24). “Mimi ni mzabibu, ninyi ni matawi; akaaye ndani yangu nami ndani yake, huyo huzaa sana; maana pasipo mimi ninyi hamwezi kufanya neno lolote” (Yoh 15:5). Baada ya kulimwa, vilihitaji kusagwa au kushinikizwa, matendo yanayodokeza tena mateso yake pamoja na kazi ya binadamu. Pia wingi wa chembe na wa zabibu zinazoungana ziwe mkate na divai unamaanisha umoja wa waamini ndani ya Kristo. Kwa hiyo ni lazima vitumike daima mkate na divai, si vitu vingine.


title: Ekaristi

text: Mara nyingine Wakatoliki wanapokea umbo la mkate tu kwa lengo la kukwepa umwagaji wa Damu ya Kristo na kurahisisha ibada, hasa kama washiriki ni umati (hata milioni 4 katika misa moja ilivyotokea Manila (Ufilipino)). Yesu mwenyewe alizungumzia mkate kuliko divai, kwa sababu chakula ni muhimu kuliko kileo. “Mimi ndimi chakula chenye uzima kilichoshuka kutoka mbinguni; mtu akila chakula hiki, ataishi milele. Na chakula nitakachotoa mimi ni mwili wangu, kwa ajili ya uzima wa ulimwengu” (Yoh 6:51). “Kwa kuwa mkate ni mmoja, sisi tulio wengi tu mwili mmoja; kwa maana sisi sote twapokea sehemu ya ule mkate mmoja” (1Kor 10:17). Kwa Wakatoliki anayekula umbo la mkate hapokei sehemu tu ya Yesu, bali anampokea mzima, Mwili, Damu, Roho na Umungu. Pamoja na hayo, daima ni lazima walau padri anywe umbo la divai.


title: Ekaristi

text: “Melkizedeki mfalme wa Salemu alileta mkate na divai, naye alikuwa kuhani wa Mungu aliye juu sana” (Mwa 14:18), “amefananishwa na Mwana wa Mungu” (Eb 3:7). “Bwana wa majeshi atawafanyia mataifa yote karamu ya vitu vinono, karamu ya divai iliyokaa juu ya urojorojo wake, karamu ya vinono vilivyojaa mafuta, karamu ya divai iliyokaa juu ya urojorojo wake, iliyochujwa sana” (Isa 25:6). “Njoo, ule mkate wangu, ukanywe divai niliyoichanganya” (Mith 9:5-6). Yesu alishiriki karamu nyingi na katika mojawapo ndipo alipoanza miujiza yake kwa kugeuza mapipa ya maji kuwa divai bora. “Kila mtu kwanza huandaa divai iliyo njema; hata watu wakiisha kunywa sana ndipo huleta iliyo dhaifu; wewe umeiweka divai iliyo njema hata sasa” (Yoh 2:10). “Mwana wa Adamu amekuja, anakula na kunywa, nanyi mwasema, ‘Tazama, mlafi huyu, na mnywaji wa divai, rafiki wao watoza ushuru na wenye dhambi” (Lk 7:34).


title: Ekaristi

text: Hatimaye Yesu alitumia divai kuachia ishara ya damu yake ili wafuasi wake waweze kushiriki mateso yake. “Je, mwaweza kunywea kikombe nitakachonywea mimi?” (Math 20:22). Kisha kushiriki kila mwaka karamu ya Pasaka, ambapo wote walikunywa divai mara nne, safari ya mwisho alikamilisha miujiza yake kwa kuigeuza iwe damu yake. “‘Nimetamani sana kuila Pasaka hii pamoja nanyi kabla ya kuteswa kwangu; kwa maana nawaambia ya kwamba siili tena hata itakapotimizwa katika ufalme wa Mungu’. Akapokea kikombe, akashukuru, akasema, ‘Twaeni hiki, mgawanywe ninyi kwa ninyi; maana nawaambia ya kwamba tangu sasa sinywi mazao ya mzabibu hata ufalme wa Mungu utakapokuja’. Akatwaa mkate, akashukuru, akaumega, akawapa, akisema, ‘Huu ndio mwili wangu unaotolewa kwa ajili yenu; fanyeni hivi kwa ukumbusho wangu’. Kikombe nacho vivyo hivyo baada ya kula, akisema, ‘Kikombe hiki ni agano jipya katika damu yangu, inayomwagika kwa ajili yenu’” (Lk 22:15-20). “Kikombe kile cha baraka tukibarikicho, je, si ushirika wa damu ya Kristo?” (1Kor 10:16).


title: Ekaristi

text: Agano Jipya linasimulia mara nne matendo na maneno ya Yesu ambayo alianzisha ibada hiyo na kuwakabidhi Mitume wake.


title: Ekaristi

text: Simulizi la zamani zaidi ni lile la 1Kor 11:23-25. Likafuata lile la Mk 14:22-24; halafu yale ya Math 26:26-28 na Lk 22:19-20.


title: Ekaristi

text: Kadiri ya ushuhuda huo, Yesu, katika karamu ya mwisho aliwagawia mitume wake mkate na divai akisema ndio mwili wake na damu yake vitakavyotolewa kama kafara kwa ondoleo la dhambi za umati, akawaagiza wafanye vilevile kwa ukumbusho wake.


title: Ekaristi

text: Hivyo Kanisa tangu hapo, linaendeleza ibada hiyo maalumu na ya msingi katika mazingira mbalimbali.


title: Ekaristi

text: Simulizi la Paulo linafanana na lile la Mwinjili Luka na kufuata jinsi ekaristi ilivyoadhimishwa kati ya Wakristo wa mataifa; kumbe Mwinjili Marko na Mwinjili Mathayo waliripoti adhimisho lilivyokuwa kati ya Wakristo wa Kiyahudi.


title: Ekaristi

text: Karne zilizofuata ibada ilizidi kubadilika, hasa ilipotenganishwa na mlo wa kawaida ulioendana nayo awali. Badala ya mlo huo, ibada iliunganishwa na masomo ya Neno la Mungu.


title: Ekaristi

text: Ekaristi inaadhimishwa kwa mpangilio wa kupanda: waamini wanalishwa Neno la Mungu katika mimbari, halafu Mwili na Damu ya Kristo katika altare. Vilevile sehemu ya kwanza (liturujia ya Neno) inaleta masomo yakiwa na kilele katika Injili. Halafu katika sehemu ya pili (liturujia ya ekaristi) padri anafuata alichofanya Yesu katika karamu ya mwisho: anatwaa mkate na divai (kuandaa dhabihu), anashukuru juu yake (sala kuu ya ekaristi inayogeuza dhabihu) na kuwapa waamini (komunyo, kilele cha yote, inayowageuza ndani ya Kristo). Yesu mfufuka “aliwaeleza katika Maandiko yote mambo yaliyomhusu yeye mwenyewe... Ikawa alipokuwa ameketi nao chakulani, alitwaa mkate, akaubariki, akaumega, akawapa. Yakafumbuliwa macho yao, wakamtambua” (Lk 24:27,30-31). “Wakawa wakidumu katika fundisho la mitume, na katika ushirika, na katika kuumega mkate, na katika kusali” (Mdo 2:42). “Siku ya kwanza ya juma, tulipokuwa tumekutana ili kumega mkate, Paulo akawahutubu... akamega mkate, akala” (Mdo 20:7,11). Usipofuata vizuri hatua za awali, hutafaidika kweli na sakramenti: ndiyo sababu ni muhimu uwahi ibada.


title: Ekaristi

text: Kati ya namna mbalimbali za kuiadhimishwa, yalijitokeza mapokeo ya mashariki na ya magharibi. Kwa jumla mapokeo ya mashariki yanahusisha milango ya fahamu na ni ya fahari kuliko yale ya magharibi.


title: Ekaristi

text: Kwa Wakristo ekaristi inahusiana sana na Pasaka, yaani kifo na ufufuko wa Yesu vilivyotokea kwenye sikukuu hiyo ya Wayahudi.


title: Ekaristi

text: Kadiri ya Injili Yesu Kristo aliweka ekaristi wakati wa kuadhimisha karamu ya Pasaka ya Kiyahudi, akaipatia maana mpya kuhusiana na kifo na ufufuko wake.


title: Ekaristi

text: Madhehebu mengi ya Kikristo yamekubali hati ya kiekumeni ya Lima (1982) inayosema "Ekaristi ni ukumbusho wa Yesu msulubiwa na mfufuka, yaani ishara hai na ya nguvu ya sadaka yake, ambayo ilitolewa mara moja tu msalabani na inaendelea kutenda kwa faida ya binadamu wote".


title: Ekaristi

text: Wakatoliki na Waorthodoksi wanaamini kwamba katika karamu ya Bwana wanakula na kunywa Mwili wa Damu ya Kristo. Katika sala kuu ya ekaristi padri anaporudia maneno ya Yesu juu ya mkate na divai na kumuomba Roho Mtakatifu, huyo anavigeuza kwa dhati: mkate si tena mkate, wala divai si tena divai, ingawa maumbo yanabaki yaleyale kwa hisi zetu. “Aulaye mwili wangu na kuinywa damu yangu anao uzima wa milele; nami nitamfufua siku ya mwisho. Kwa maana mwili wangu ni chakula cha kweli, na damu yangu ni kinywaji cha kweli” (Yoh 6:54-55). “Basi kila aulaye mkate huo, au kukinywea kikombe hicho cha Bwana isivyostahili, atakuwa amejipatia hatia ya mwili na damu ya Bwana” (1Kor 11:27).


title: Ekaristi

text: Baada ya mageuzo Yesu anabaki katika ekaristi moja kwa moja. Maumbo ya mkate na divai yanazidi kudokeza uwepo wake kama chakula na kinywaji cha watu, hata kwa faida ya wagonjwa na wengineo wasiohudhuria. Ndiyo sababu Wakristo hao wanazidi kumuabudu katika ekaristi, ingawa hawamuoni. “Tomaso alijibu, akamwambia, ‘Bwana wangu na Mungu wangu!’ Yesu akamwambia, ‘Wewe, kwa kuwa umeniona, umesadiki; wa heri wale wasioona, wakasadiki” (Yoh 20:28-29).


title: Ekaristi

text: Vilevile Wakatoliki na Waorthodoksi wanaamini ekaristi ni kafara ambayo Yesu alimtolea Baba msalabani na anaendelea kumtolea kwa wokovu wa watu. “Yeye, kwa kuwa akaa milele, anao ukuhani wake usioondoka. Naye, kwa sababu hii, aweza kuwaokoa kabisa wao wamjiao Mungu kwa yeye; maana yu hai sikuzote ili awaombee... Kila kuhani mkuu huwekwa ili atoe vipawa na dhabihu; kwa hiyo lazima huyu naye awe na kitu cha kutoa” (Eb 7:24-25; 8:3). Katika ekaristi tunajiunga naye kwa kufanya ukumbusho wa kifo na ufufuko wake, tukimtolea tena Baba sadaka ya Mwili na Damu yake iliyolinganishwa na zile za Waisraeli na za Wapagani: “Waangalieni hao Waisraeli walivyokuwa kwa jinsi ya mwili; wale wazilao dhabihu, je, hawana shirika na madhabahu? Basi niseme nini? Ya kwamba kile kilichotolewa sadaka kwa sanamu ni kitu? Au ya kwamba sanamu ni kitu? Sivyo, lakini vitu vile wavitoavyo sadaka wavitoa kwa mashetani, wala si kwa Mungu; nami sipendi ninyi kushirikiana na mashetani. Hamwezi kunywea kikombe cha Bwana na kikombe cha mashetani. Hamwezi kushirikiana katika meza ya Bwana na katika meza ya mashetani” (1Kor 10:18-21).


title: Ekaristi

text: Ekaristi inaitwa sakramenti ya upendo kwa sababu kila unapofanyika ukumbusho wa sadaka hiyo pekee waamini wanazidi kujifunza na kupokea upendo ambao siku hiyo Yesu “ali amewapenda watu wake katika ulimwengu, aliwapenda upeo” (Yoh 13:1). Hivyo wanawezeshwa kutekeleza amri mpya aliyowaachia pamoja na ekaristi. “Amri mpya nawapa: Mpendane. Kama vile nilivyowapenda ninyi, nanyi mpendane vivyo hivyo” (Yoh 13:34). Ni sharti wajitoe kama Yesu, wakijiunga na sadaka yake katika ibada na katika maisha. “Katika hili tumelifahamu pendo: kwa kuwa yeye aliutoa uhai wake kwa ajili yetu; imetupasa na sisi kuutoa uhai wetu kwa ajili ya hao ndugu. Lakini mtu akiwa na riziki ya dunia, kisha akamwona ndugu yake ni mhitaji, akamzuilia huruma yake, je, upendo wa Mungu wakaaje ndani yake huyo? Watoto wadogo, tusipende kwa neno, wala kwa ulimi, bali kwa tendo na kweli” (1Yoh 3:16-18).


title: Ekaristi

text: Katika imani ya Kanisa Katoliki na Waorthodoksi sakramenti inayokamilisha ubatizo na kipaimara ni ekaristi, iliyo kuu kuliko sakramenti zote kwa sababu ndiyo Yesu mzima, Mungu-mtu, katika maumbo ya mkate na divai. Walioshiriki kifumbo kifo na ufufuko wake wakapokea kwake paji la Roho Mtakatifu, wanaalikwa kukaribia mara kwa mara meza anapowalisha na kuwanywesha Mwili na Damu yake ili washiriki uhai wake kwa dhati zaidi na zaidi. “Aulaye mwili wangu na kuinywa damu yangu hukaa ndani yangu, nami hukaa ndani yake. Kama vile Baba aliye hai alivyonituma mimi, nami ni hai kwa Baba; kadhalika naye mwenye kunila atakuwa hai kwa mimi” (Yoh 6:56-57). Ubatizo na kipaimara havirudiwi, vinadumu ndani ya mtu kama mifupa ambayo ekaristi ya mara kwa mara inazidi kuitia mwili na damu.


title: Wainjili

text: Wainjili ni waandishi wa vitabu vya Injili vinavyoleta matendo na maneno ya Yesu Kristo.


title: Wainjili

text: Wakristo wanakubali kama Neno la Mungu vitabu vinne tu vya namna hiyo, yaani vile vilivyoandikwa wakati wa Mitume wa Yesu (karne ya 1 B.K.).


title: Wainjili

text: Waandishi wa vitabu hivyo wanatajwa kama Mwinjili Marko, Mwinjili Mathayo, Mwinjili Luka na Mwinjili Yohane.


title: Wainjili

text: Ushuhuda wa kwanza kuwataja pamoja hao wanne ni ule wa Irenei wa Lyons (karne ya 2).


title: Wainjili

text: Tangu zamani hao wanne walihusianishwa na viumbehai wanne waliotajwa katika Kitabu cha Ezekieli, halafu katika Kitabu cha Ufunuo: simba, ng'ombe, mtu, tai.


title: Kitubio

text:
Kitubio au Upatanisho ni sakramenti ya Kikristo katika Kanisa Katoliki, Makanisa ya Kiorthodoksi na madhehebu mengine machache.
Kwa njia yake Mkristo aliyetubu anapokea kwa huduma ya Kanisa msamaha wa Mungu kwa dhambi alizotenda baada ya Ubatizo.


title: Kitubio

text: Kwa sababu hiyo, pamoja na Mpako wa wagonjwa ni kati ya sakramenti mbili za "uponyaji", zinazolenga afya ya roho na mwili inayoharibiwa na dhambi na ugonjwa.


title: Kitubio

text: Kadiri ya imani hiyo, tunaweza kuona ina msingi gani katika ufunuo, hasa Agano Jipya. Ufafanuzi wake wa kichungaji unaweza kuwa kama ifuatavyo.


title: Kitubio

text: Mungu aliwapa watu amri ya kusamehe dhambi kwa njia ya Mwanae. Yesu mfufuka aliwaonyesha Mitume alama ya mateso mwilini mwake, “akawavuvia, akawaambia, ‘Pokeeni Roho Mtakatifu. Wowote mtakaowaondolea dhambi, wameondolewa; na wowote mtakaowafungia dhambi, wamefungiwa” (Yoh 20:22-23). Katika Kanisa tunafurahi kupewa msamaha wa dhambi kila tunapohitaji, mradi tutubu. Kwa njia ya mwandamizi wa Mitume, Yesu anatuambia, “Umesamehewa dhambi zako... Imani yako imekuokoa, enenda zako kwa amani” (Lk 7:48,50). Si dhana wala hisia tu, bali ni neno la hakika tunalolipokea kwa masikio yetu.


title: Kitubio

text: Mungu aliwapa watu amri ya kusamehe dhambi zote, kwa sababu upendo mtiifu wa Mwanae aliyejitoa kuwa sadaka ya wokovu wetu unampendeza kuliko dhambi zote zinavyomchukiza. Ila hatuwezi kusamehewa dhambi ya kukataa neema ambayo Roho Mtakatifu anatusukuma tuamini na kutubu, kwa sababu pasipo imani na toba hapana msamaha. “Kila dhambi na kila neno la kufuru watasamehewa wanadamu, ila kwa kumkufuru Roho hawatasamehewa” (Math 12:31). “Nasi tukitenda kazi pamoja naye twawasihi msiipokee neema ya Mungu bure” (2Kor 6:1).


title: Kitubio

text: Mungu aliwapa watu amri ya kusamehe dhambi kwa sababu amependa washiriki katika kazi zake. Ametuumba kwa njia ya wazazi na kutulea na kutusaidia kwa njia ya wengine pia. Hasa ametuokoa kwa njia ya Yesu, ambaye yupo nasi sikuzote katika Mwili wake, yaani Kanisa, na katika wale walioshirikishwa mamlaka ya Mitume. “Lakini vyote pia vyatokana na Mungu, aliyetupatanisha sisi na nafsi yake kwa Kristo, naye alitupa huduma ya upatanisho; yaani, Mungu alikuwa ndani ya Kristo, akiupatanisha ulimwengu na nafsi yake, asiwahesabie makosa yao; naye ametia ndani yetu neno la upatanisho. Basi tu wajumbe kwa ajili ya Kristo, kana kwamba Mungu anasihi kwa vinywa vyetu; twawaomba ninyi kwa ajili ya Kristo: mpatanishwe na Mungu” (2Kor 5:18-20).


title: Kitubio

text: Hivyo, tumuendee padri ili kuondolewa dhambi tulizotenda baada ya ubatizo, kwa kuwa hatuwezi kupokea msamaha tukikataa masharti yake, na Mungu ametupangia watu ambao watuondolee kwa niaba yake. “Watu wote na watoza ushuru waliposikia hayo, waliikiri haki ya Mungu, kwa kuwa wamebatizwa kwa ubatizo wa Yohane. Lakini, Mafarisayo na wanasheria walilipinga shauri la Mungu juu yao, kwa kuwa hawakubatizwa naye” (Lk 7:29-30). Yesu mwenyewe alikubali kubatizwa na Yohane ili atimize mpango wa Baba. “Yohane alitaka kumzuia, akisema, ‘Mimi nahitaji kubatizwa na wewe, nawe waja kwangu?’ Yesu akajibu akamwambia, ‘Kubali hivi sasa; kwa kuwa ndivyo itupasavyo kuitimiza haki yote” (Math 3:14-15). Je, sisi tukatae kumkimbilia padri wa Mungu ili kupokea huruma yake tunayoihitaji kuliko hewa?


title: Kitubio

text: Tumuungamie padri dhambi zetu ili aweze kutushauri na kuamua kama tuko tayari kuondolewa. Tumweleze kwa unyofu makosa yote tuliyoyafanya na nia tuliyonayo ya kuyafidia na kutoyarudia. “Tukisema kwamba hatuna dhambi, twajidanganya wenyewe, wala kweli haimo mwetu. Tukiziungama dhambi zetu, Yeye ni mwaminifu na wa haki hata atuondolee dhambi zetu, na kutusafisha na udhalimu wote. Tukisema kwamba hatukutenda dhambi, twamfanya Yeye kuwa mwongo, wala neno lake halimo mwetu” (1Yoh 1:8-10). Tukumbuke tulivyo viungo vya Mwili mmoja, hivi kwamba dhambi zetu zimewadhuru wenzetu. “Ungameni dhambi zenu ninyi kwa ninyi na kuombeana, mpate kuponywa” (Yak 5:16). Kutokuwa tayari kufanya hivyo walau sirini kwa padri ni dalili ya kiburi na ya kutotubu.


title: Kitubio

text: Hata padri akiwa mkosefu, anaweza kutuondolea dhambi kwa niaba ya Mungu aliyempa mamlaka hiyo. Hatusamehewi na utakatifu wa padri, bali na huruma ya Baba kwa njia yake. Yeye anamtumia padri yeyote ili kuturahisishia kazi, tusihitaji kuchunguza kwanza ubora wa maisha yake, wala kwenda mbali tukampate mmoja asiye na dhambi. Tungefanyeje kuhakikisha ni mtakatifu, wakati hatuwezi kusoma moyo wake? Ingekuwa hivi, tusingepata kamwe hakika ya kusamehewa. Kumbe inatutosha kujua ni padri, kwamba Mungu amempa mamlaka ya kusamehe dhambi, kama Yesu alivyowapa Mitume siku tatu baada ya kumkimbia na hata kumkana. Kila padri anaweza kukiri, “Ni neno la kuaminiwa, tena lastahili kukubalika kabisa: ya kwamba Kristo Yesu alikuja ulimwenguni awaokoe wenye dhambi, ambao wa kwanza wao ni mimi” (1Tim 1:15). Amri ya kusamehe dhambi wamepewa watu, si malaika. “Tuna hazina hii katika vyombo vya udongo, ili adhama kuu ya uwezo iwe ya Mungu, wala si kutoka kwetu” (2Kor 4:7).


title: Kitubio

text: Nje ya kitubio tunaweza kuondolewa dhambi tuliyotenda baada ya ubatizo, lakini ni vigumu zaidi, kwa sababu hatupati msaada wa sakramenti hiyo maalumu. Pamoja na nia ya kumuungamia padri mapema tunahitaji neema ya kutubu kikamilifu, si kwa kuhofia adhabu, bali kwa kumpenda Mungu tuliyemchukiza. “Amesamehewa dhambi zake ambazo ni nyingi, kwa kuwa amependa sana” (Lk 7:47).


title: Mpako wa wagonjwa

text: Mpako wa wagonjwa ni ibada maalumu kwa ajili ya wagonjwa inayotumiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali kufuatana na desturi ya Mitume wa Yesu na agizo la Barua ya Yakobo.


title: Mpako wa wagonjwa

text: Kwa Kanisa Katoliki, Waorthodoksi na madhehebu mengine machache ni sakramenti iliyowekwa na Yesu Kristo, ingawa Injili haisemi.


title: Mpako wa wagonjwa

text: Pamoja na Kitubio ni kati ya sakramenti mbili za uponyaji, zinazolenga kumrudishia Mkristo afya ya roho na mwili, iliyoathiriwa na dhambi na ugonjwa.


title: Mpako wa wagonjwa

text: Kadiri ya imani hiyo, Mpako wa Wagonjwa ulianzishwa na Yesu, kama sakramenti zote. Maandiko yanasimulia huruma yake iliyomfanya awaponye wengi kwa namna mbalimbali na kuwapa Mitume uwezo wa kufanya vilevile kwa “kupoza magonjwa yote na udhaifu wa kila aina” (Math 10:1). Nao “wakatoa pepo wengi, wakapaka mafuta watu wengi waliokuwa wagonjwa, wakawapoza” (Mk 6:13). “Mtu wa kwenu amekuwa hawezi? Na awaite wazee wa kanisa, nao wamwombee, na kumpaka mafuta kwa jina la Bwana. Na kule kuomba kwa imani kutamwokoa mgonjwa yule, na Bwana atamwinua; hata ikiwa amefanya dhambi, atasamehewa” (Yak 5:14-15).


title: Mpako wa wagonjwa

text: Mafuta ya wagonjwa yanamaanisha lengo la kuwaponya na kuwarudishia nguvu na uzuri. Kama kawaida, maneno yanaweka wazi zaidi kuwa lengo si kuponya mwili tu, bali hasa roho kwa kuitia msamaha na faraja katika mateso ambayo huenda yakaendelea. Kwa kuwa Mungu haponyi mwili kila mara, isipokuwa kwa faida na wokovu wa mgonjwa na wa wengine. Kama ndiyo mapenzi yake, kila mmoja ajifunze kufaidika vilevile na ugonjwa: “Makusudi nisipate kujivuna kupita kiasi, kwa wingi wa mafunuo hayo nalipewa mwiba katika mwili, mjumbe wa Shetani ili anipige, nisije nikajivuna kupita kiasi. Kwa ajili ya kitu hicho nalimsihi Bwana mara tatu kwamba kinitoke. Naye akaniambia, ‘Neema yangu yakutosha; maana uweza wangu hutimilika katika udhaifu’. Basi nitajisifia udhaifu wangu kwa furaha nyingi, ili uweza wa Kristo ukae juu yangu” (2Kor 12:7-9). “Sasa nayafurahia mateso niliyo nayo kwa ajili yenu, tena nayatimiliza katika mwili wangu yale yaliyopungua ya mateso ya Kristo, kwa ajili ya mwili wake, yaani, kanisa lake” (Kol 1:24).


title: Mpako wa wagonjwa

text: Ukristo wa magharibi


title: Mpako wa wagonjwa

text: Ukristo wa mashariki


title: Ndoa

text: Ndoa ni muungano kati ya watu wawili au zaidi unaokubaliwa na kuheshimiwa na jamii. Tukio la kuanzisha ndoa linaitwa harusi. Kama watu wanaohusika wakikomesha ndoa yao kisheria, hali hii inaitwa talaka.


title: Ndoa

text: Katika utamaduni wa nchi nyingi uhusiano huo ni kati ya mwanamume mmoja na mwanamke mmoja tu na unalenga ustawi wao na uzazi wa watoto katika familia.


title: Ndoa

text: Katika nchi nyingine, hasa za Kiislamu na za Afrika, inakubalika ndoa kati ya watu wawili ambao mmojawapo ana au anaweza kuwa na mwenzi au wenzi wengine pia (mitara au upali), hususan ndoa ya mwanamume mmoja na wanawake zaidi ya mmoja. Kumbe kwingine, hasa Ulaya, hilo ni kosa la jinai.


title: Ndoa

text: Mara nyingi harusi inafanyika kwa ibada maalumu kadiri ya dini ya wahusika.


title: Ndoa

text: Baadhi ya madhehebu ya Kikristo yanatazama ndoa kati ya wabatizwa wawili kuwa sakramenti: rejea Ndoa (sakramenti). Hasa Kanisa Katoliki linaamini ndoa haiwezi kuvunjwa kwa talaka kutokana na kauli ya Yesu: "Mungu alichokiunganisha, binadamu asikitenganishe" (Mk 10:9).


title: Ndoa

text: Tangu mwaka 2000 idadi inayozidi kuongezeka ya nchi zimeanza kuruhusu ndoa kati ya watu wawili wa jinsia moja. Kumbe nchi nyingine zinapinga vikali jaribio hilo kama kinyume cha dini na desturi au hata maumbile yenyewe. Tabia za kingono kati ya wanyama wa jinsia moja zimeonekana katika spishi 500 hivi duniani kote, lakini wanaosema kuwa ushoga ni kinyume cha maumbile wanamaanisha maumbile ya binadamu yanayotakiwa kuongozwa na akili na utashi, si silika tu kama ilivyo kwa viumbehai wengine wote. Kwa mfano, ubakaji unafanywa na wanyama mbalimbali, lakini kwa binadamu haufai kabisa.


title: Ndoa

text: Takwimu zinaonyesha kwamba katika ndoa za jinsia moja uaminifu wa moyoni na wa mwilini ni mdogo kuliko katika ndoa za jinsia mbili.


title: Ndoa

text: Uchunguzi mwingi umeonyesha kwamba wanaume waliofunga ndoa za jinsia moja wana kiwango cha talaka cha chini kidogo kikilinganishwa na kile cha watu waliofunga ndoa za jinsia mbili. Ndoa za wanaume wawili zinasedeka kushinda zile za jinsia mbili na zile za wanawake wawili.


title: Ndoa

text: Kiwango cha juu cha talaka kati ya wanawake kinapatana na takwimu zinazoonyesha kwamba kwa ujumla wanawake ndio wanaoanzisha talaka zilizo nyingi.


title: Ndoa

text: Vilevile utafiti fulani umehusianisha kuhalalishwa kwa ndoa za jinsia moja na upungufu mkubwa wa kiwango cha kujaribu kujiua kwa watoto.


title: Ndoa

text:
Hata hivyo, nchi nyingi, hasa za Afrika, hazikubali ndoa za jinsia moja. Sheria za nchi nyingine zinawapa watu wawili wa jinsia moja wanaoishi pamoja
haki karibu zilezile za watu wa ndoa, lakini zinakwepa kuita miungano hiyo "ndoa".


title: Ndoa (sakramenti)

text: Ndoa kati ya wabatizwa wawili inahesabiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mojawapo kati ya sakramenti saba zilizowekwa na Yesu Kristo.


title: Ndoa (sakramenti)

text: Pamoja na Daraja takatifu ni kati ya sakramenti mbili za kuhudumia ushirika.


title: Ndoa (sakramenti)

text: Kadiri ya mpango wa Muumba, ndoa halisi ina sifa tatu: umoja, uimara na utayari wa kuzaa. “Hamkusoma ya kwamba yeye aliyewaumba mwanzo, aliwaumba mtu mume na mtu mke, akasema, ‘Kwa sababu hiyo, mtu atamwacha babaye na mamaye, ataambatana na mkewe, na hao wawili watakuwa mwili mmoja?’ Hata wamekuwa si wawili tena, bali mwili mmoja. Basi aliowaunganisha Mungu, mwanadamu asiwatenganishe” (Injili ya Mathayo 19:4-6). “Mungu akawabarikia, Mungu akawaambia, ‘Zaeni, mkaongezeke, mkaijaze nchi, na kuitiisha’” (Mwanzo 1:28). Mitara, uzinifu, talaka, ushoga na kukataa uzazi ni kinyume cha mpango huo.


title: Ndoa (sakramenti)

text: Muungano usiovunjika mpaka kufa kati ya mwanamume mmoja na mwanamke mmoja waliobatizwa, ambao unafanyika kwa makubaliano yao ya hiari ambayo yanathibitishwa na Mungu anayewatia neema zinazohitajika waweze kutimiza malengo ya ndoa, ni ishara ya muungano wa kiarusi wa Yesu na Kanisa.


title: Ndoa (sakramenti)

text: Yesu aliweka sakramenti ya ndoa kwa sababu ya umuhimu wa familia kwa ustawi wa mume na mke, watoto, jamii na ufalme wa Mungu, na kwa sababu ya uzito wa majukumu yanayohusika. “Siku ya tatu palikuwa na arusi huko Kana, mji wa Galilaya; naye mama yake Yesu alikuwepo. Yesu naye alikuwa amealikwa arusini pamoja na wanafunzi wake” (Injili ya Yohane 2:1-2), akaleta divai bora ya ndoa sakramenti badala ya ndoa ya kimaumbile. Hivyo ametuandalia neema tuweze kushinda “ugumu wa mioyo” (Mathayo 19:8) unaohatarisha daima uzuri wa mpango wa Mungu kuhusu upendo mwaminifu katika ndoa. “Mungu aliona kila kitu alichokifanya, na tazama, ni chema sana” (Mwanzo 1:31).


title: Ndoa (sakramenti)

text: Harusi ni wito wa maana sana katika Kanisa Katoliki. Vijana huhimizwa waoane maana Kanisa na jamii vinahitaji kuwa na vizazi vya kesho. Bila ndoa, hamtakuwa na mustakabali wa Kanisa wala jamii.


title: Ndoa (sakramenti)

text: Ndoa ya Wakristo ni sakramenti ya Yesu na Kanisa lake. “Njoo huku, nami nitakuonyesha yule Bibi arusi, mke wa Mwanakondoo” (Ufu 21:9). Wakiwa na ndoa halisi, mume na mke waliobatizwa ni ishara wazi ya hao wanaarusi wawili wasioonekana. “Kama vile Kanisa limtiivyo Kristo, vivyo hivyo wake nao wawatii waume zao katika kila jambo. Enyi waume, wapendeni wake zenu, kama Kristo naye alivyolipenda Kanisa, akajitoa kwa ajili yake” (Ef 5:24-25). Ndiyo sababu Mkatoliki hawezi kufunga ndoa bila ya kuhusisha Kanisa na kufuata taratibu zake.


title: Ndoa (sakramenti)

text: Kwa kawaida Wakatoliki wanaiadhimisha wakati wa Misa, karamu ya arusi ya Mwanakondoo na Kanisa, lakini wanakubali Padre huwaleta pamoja bwana na bibi wawe kitu kimoja kilichofunganishwa kwa mapenzi. Yeye hutaka mashahidi na watu wote wasikie wakati maharusi wanachukua amri za kupendana maisha yao yote. Nao hupeana pete na kushangiliwa na wote waliojumuika kwa Misa. Kunako misa wakati huu, padre Sakramenti ya harusi hupewa hawa wawili maana wamekuwa kitu kimoja.


title: Ndoa (sakramenti)

text:
Hata hivyo, katika mazingira ya pekee ndoa ya Kikatoliki huweza kufungwa na wanaarusi mbele ya mashahidi wawili hata bila ya kuwepo padri
Kumbe Waorthodoksi wanahesabu baraka ya padri kuwa sehemu ya lazima ya sakramenti, ambayo wanaarusi wanapewa.


title: Ndoa (sakramenti)

text: Martin Luther aliona sakramenti sharti iwe alama iliyowekwa na Yesu Kristo mwenyewe, lakini ndoa ni sehemu ya utaratibu wa uumbaji uliotangulia kuja kwa Yesu.


title: Ndoa (sakramenti)

text: Kwa sababu hiyohiyo Waprotestanti wengi hawakubali ndoa kuwa sakramenti na wanabariki tu ndoa iliyofungwa kufuatana na sheria za dola.


title: Mtume Yohane

text: Yohane mwana wa Zebedayo alikuwa mmojawapo kati ya Mitume wa Yesu, ambaye alipendwa na mwalimu wao kuliko wenzake wote.


title: Mtume Yohane

text: Mapokeo ya Kikristo yanamuona kuwa mwandishi wa Injili ya Yohane, wa barua tatu (Waraka wa kwanza wa Yohane, Waraka wa pili wa Yohane, Waraka wa tatu wa Yohane) na wa Kitabu cha Ufunuo.


title: Mtume Yohane

text: Alizaliwa na Salome baada ya Yakobo Mkubwa mwanzoni mwa karne ya 1 B.K. akafa mkongwe mwishoni mwa karne hiyo huko Efeso (katika Uturuki wa leo).


title: Mtume Yohane

text: Kabla ya kumfuata Yesu Kristo alikuwa mvuvi na mfuasi wa Yohane Mbatizaji.


title: Mtume Yohane

text: Ndiye shahidi mkuu wa miaka mitatu hivi ya utume wa Yesu, akiwa wa kwanza kumfuata (pamoja na Mtume Andrea), mshiriki wa matukio ya pekee ya mwalimu wake (kama alipogeuka sura mlimani), mtume pekee aliyesimama chini ya msalaba, wa kwanza kusadiki ufufuko wa Yesu hata kabla hajamuona.


title: Mtume Yohane

text: Kutokana na udhati wa teolojia yake alifananishwa na tai.


title: Mtume Yohane

text: Anaheshimiwa na madhehebu karibu yote ya Ukristo kama mtakatifu, hasa tarehe 27 Desemba.


title: Cameron Diaz

text: Cameron Michelle Diaz (amezaliwa tar. 30 Agosti 1972) ni mwigizaji filamu wa Kimarekani. Mnamo mwezi Agosti, 2008, Gazeti la Forbes limemworodhesha Diaz kuwa kama mwigizaji wa kike anayelipwa pesa nyingi katika Hollywood.


title: Cameron Diaz

text: Ameripotiwa kupokea kiasi cha dola za Kimarekani zipatazo milioni 50 katika kipindi cha mwishoni mwa mwezi Juni 2008, kwa kucheza katika filamu ya What Happens in Vegas na katika mfululizo wa tatu wa filamu ya Shrek.


title: Cameron Diaz

text: Diaz alizaliwa San Diego, California, binti wa Billie, Wakala wa kuuza na kununua kutoka nchi za nje na Emilio Diaz (1949 - 2008) ambaye alifanya kazi kampuni ya mafuta UNOCAL kwa miaka ishirini na zaidi mpaka alipostaafu mwaka 1998. Baba yake alikuwa Coban American. Babu na Bibi yake waliishi Tampa's Ybor City. Mama yake anajua kuongea Kiingereza na KIjerumani. Diaz ana dada yake mkubwa aitwaye Chimene Diaz ambaye alizaliwa 5 Juni 1970, San Diego.


title: Michael Faraday

text: Michael Faraday ( *22 Septemba 1791 – 25 Agosti 1867) alikuwa mwanasayansi kutoka nchini Uingereza aliyegundua misingi muhimu kwa matumizi ya umeme. Utaalamu wake ulikuwa hasa upande wa fizikia na kemia.Aligundua mdukizo sumakuumeme akaweka hivyo msingi kwa dainamo na mashine za kutengeneza umeme.Upande wa kemia alifaulu kubadilisha gesi kadhaa kuwa kiowevu akagundua kanuni za elektrolisisi.


title: Michael Faraday

text: Ingawa Faraday hakuwa na elimu kubwa sana ya darasani na hakuwa vizuri sana katika somo la Hisabati, alikuwa ni mmoja kati ya wanasayansi maarufu sana katika Historia. Sehemu kubwa ya elimu yake Faraday alipata kwa kujisomea na kujifundisha mwenyewe. Anahesabiwa kuwa ni mwanasayansi muhimu zaidi aliyeendeleza kemia na fizikia kwa kufanya majaribio makubwa ya Kisayansi katika karne ya kumi na tisa. .


title: Michael Faraday

text: Katika kipindi cha maisha yake, watu wengine waliokuwa kama yeye waliitwa wana falsafa asilia. Kwa kipindi hicho watu wachache tu ndio waliojulikana katika katika masuala yahusuyo umeme. Michael Faraday aligundua mambo mengi sana ikiwemo kwamba umeme unavyosafiri katika waya huwa na tabia za sumaku kwa kisasa huitwa usumaku.


title: Michael Faraday

text:
Aligundua pia mambo mengi kuhusiana na namna umeme unavyoweza kutumika pamoja na kemikali ili kufanya mabadiliko katika kemikali hizo. Faraday alionesha kwamba usumaku una uhusiano wa karibu sana mwale wa mwanga.
Ugunduzi wake wa mota ya umeme ulitengeneza msingi wa teknolojia ya mota za umeme na kilikuwa ni kitu muhimu kutokana na juhudi zake kwamba umeme ulikuwa ni kitu rahisi kutumia katika teknolojia. Shukrani nyingi zinaelekezwa kwake kwa ugunduzi wake huo wa kwanza kwamba ni sababu ya sasa umeme umekuwa umekuwa na matumizi makubwa kwa maisha ya binadamu.


title: Michael Faraday

text: Alizaliwa kati ya watoto wanne wa familia maskini huko Newington Butts kusini ya London. Baba alikuwa mhunzi. Alisoma shule kwa miaka michache tu mengine akajifundisha mwenyewe. Alipofikia umri wa miaka 14 alipelekwa kama mwanafunzi kwa karahana ya kutengeneza vitabu na katika muda wa miaka saba alipata nafasi nyingi za kusoma vitabu alivyojalidi.


title: Tupac Shakur

text: Tupac Amaru Shakur (16 Juni 1971 - 13 Septemba 1996) alikuwa mwigizaji, mwanaharakati wa haki za binadamu, na pia mwanamuziki maarufu wa muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama 2Pac. Ni mmoja kati ya wasanii wa hip hop waliouza rekodi nyingi za muziki dunia.


title: Tupac Shakur

text: Huyu alikuwa mtoto wa Afeni Shakur, ambaye alikuwa mwanachama wa chama cha Black Panther Party. Mama yake Tupac alitolewa jela mwezi mmoja kabla ya kumzaa Tupac. Tupac alikufa mnamo tar. 13 Septemba katika mwaka wa 1996 baada ya kupigwa risasi akiwa anaendesha gari mjini Las Vegas, Nevada, siku saba kabla kifo chake.


title: Tupac Shakur

text: Mara nyingi aliitwa 2Pac, Pac, Makaveli na pia mwenyewe akajiita The Don Kiluminati. Tupac, pia alishawahi kuishikiria Guinness World Record kwa kuwa na mauzo ya juu sana kwa msanii wa muziki wa rap/hip hop. Alipata mauzo takriban milioni 74 kwa hesabu ya dunia nzima na milioni 44 kwa mauzo ya Marekani pekee.


title: Tupac Shakur

text: Jamii:Wanamuziki wa Marekani Jamii:Wanamuziki wa hip hop Jamii:Marapa wa Marekani


title: Maradhi ya zinaa

text: Maradhi ya zinaa ni namna ya kutaja magonjwa yanayosambazwa kwa njia ya vitendo vya kijinsia, mengine ya zamani (kisonono, kaswende n.k.), na mengine mapya (ukimwi n.k.).


title: Maradhi ya zinaa

text: Maradhi hayo yanaweza yakaambukizwa kwa njia nyingine pia, au kwa vitendo vya kijinsia vilivyo halali kwa wahusika, lakini yanaitwa “ya zinaa” kwa sababu yanaenezwa hasa kwa wingi wa vitendo hivyo vinavyofanyika nje ya ndoa kwa kujamiiana na watu mbalimbali.


title: Maradhi ya zinaa

text: Katika matokeo hayo pia tunaona kwamba uzinifu unamdhuru binadamu: hatuwezi kuchezea utakatifu wa uhai tusipate hasara katika roho, katika jamii na pengine hata katika mwili.


title: Maradhi ya zinaa

text: Maradhi ya zinaa ni magonjwa ya maambukizi zaidi ya 25 ambayo kimsingi husambazwa kutoka mtu mmoja hadi mwingine kwa kujamiiana.


title: Maradhi ya zinaa

text: Magonjwa ya zinaa ni miongoni mwa maambukizi yanayofahamika sana na yaliyoleta madhara makubwa hasa katika nchi zinazoendelea ambazo nyingi ziko barani Afrika.


title: Maradhi ya zinaa

text: Marekani ina kiasi kikubwa cha maambukizi kuliko nchi nyingine zilizoendelea: kwa makisio nusu ya Wamarekani wote huambukizwa magonjwa ya zinaa kabla ya kufikia umri wa miaka 35.


title: Maradhi ya zinaa

text: Licha ya kuenea kwa magonjwa ya zinaa, uchunguzi unaonyesha kuwa watu wengi hawana ufahamu juu ya hatari za maambukizi ya magonjwa haya, madhara au kifo kabisa kinachoweza kusababishwa na matokeo ya kutotibu maambukizi.


title: Maradhi ya zinaa

text: Magonjwa ya zinaa kama kisonono au klamidia, yanaweza yasionyeshe dalili zozote. Watu wasiojua kuwa wameambukizwa huwa na hatari ya kuambukiza wapenzi wao, na wakati mwingine (kwa wanawake) watoto walio tumboni mwao.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kama yataachwa bila kutibiwa, magonjwa hayo yanaweza kusababisha maumivu makali au kumuondolea mwanamke uwezo wa kupata mtoto.


title: Maradhi ya zinaa

text: Baadhi ya magonjwa ya zinaa yanaweza kutibiwa kwa dozi moja ya antibaotiki, lakini mengine kama Ukosefu wa Kinga Mwilini (UKIMWI) hayatibiki. Watu wenye magonjwa hayo hubakia na uwezo wa kuambukiza maisha yao yote.


title: Maradhi ya zinaa

text: Hatari kubwa zaidi ya kupata magonjwa ya zinaa ni kwa watu ambao huwa na wenzi wengi wa kimapenzi; hufanya ngono bila ya kutumia kondomu; na ambao huchangia sindano za kujidungia madawa katika miili yao.


title: Maradhi ya zinaa

text: Chunguzi zinaonyesha kuwa wenye umri kati ya miaka 16 na 24 wapo katika hatari kubwa zaidi ya kupata magonjwa ya zinaa kuliko watu wa makamo kwa sababu vijana wanaweza kuwa na wenzi wengi wa mapenzi kuliko kuwa na mahusiano ya muda mrefu na mwenzi mmoja. Zaidi, vijana wanaweza wakaona ugumu kuwaambia wenzi wao kuwa wameambukizwa magonjwa ya zinaa. Vijana pia wanaweza kuona aibu au kutokuwa na uwezo wa kutafuta matibabu ya magonjwa haya. Hii inamaamisha si tu kuwa wanaweza kuambukiza ugonjwa kwa vijana wenzao bali pia wana hatari kubwa ya kupata madhara yanayosababishwa na kutotibu ugonjwa kwa muda mrefu.


title: Maradhi ya zinaa

text: Magonjwa ya zinaa huambukizwa na wakala wa magonjwa – bakteria wadogowadogo, virusi, vidusia, fungi na protozoa wakaao katika sehemu vuguvugu na zenye unyevunyevu katika mwili kama vile sehemu za siri, mdomoni na kooni. Magonjwa mengi ya zinaa husambaa wakati wa kujamiiana (katika uke au mkunduni), lakini aina nyingine za kukutana kimapenzi kama kwa kutumia midomo (oral sex) zinaweza kusambaza magonjwa.


title: Maradhi ya zinaa

text: Magonjwa mengine ya zinaa yanaweza kusambazwa kwa njia nyingine zaidi ya kujamiiana. Magonjwa fulani ya zinaa yanayosababishwa na virusi kama UKIMWI yanaweza kuambukizwa kwa kukutana na damu iliyoathirika. Kwa mfano, magonjwa yanayosababishwa na virusi yanaweza kusafiri miongoni mwa watu wanaochangia sindano zilizo na maambukizi, na mtu anaweza kupata maambukizi kwa kupokea dawa iliyoambukizwa. Baadhi ya magonjwa ya zinaa huambukiza kwa kutoka kwa mama hadi kwa mtoto. Maambukizi yanaweza kutokea kabla ya kuzaliwa, wakati vijidudu vikifanikiwa kupita katika kondo la uzazi (placenta, ogani katika mji wa mimba wa mwanamke mjamzito ambayo huunganisha mfumo wa damu ya mama na wa mtoto) na kuingia katika mkondo wa damu wa mtoto. Maambukizi pia huweza kutokea wakati wa kujifungua, wakati mtoto anapopita katika njia ya uzazi au baada kujifungua, wakati mtoto anapotumia maziwa yaliambukizwa.


title: Maradhi ya zinaa

text: Magonjwa ya zinaa hayawezi kuambukizwa kwa kupeana mikono au kugusana, au kugusa nguo au katika viti vya chooni.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kuna magonjwa ya zinaa mengi, haya ni baadhi yale yanayofahamika sana.


title: Maradhi ya zinaa

text: Klamidia ni ugonjwa wa kuambukiza ambao husababishwa na bakteria zinazoitwa na sayansi kama Chlamydia trachomatis.


title: Maradhi ya zinaa

text: Ugonjwa huo huwa hauonyeshi dalili za wazi kwa karibia asilimia 75 ya wanawake na asilimia 50 ya wanaume, hivyo maambukizi mengi hushindwa kufahamika mapema.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kulingana na wakala wa afya wa Marekani Centers for Disease Control and Prevention ndiyo ya kwanza kati ya maradhi ya zinaa yanayoripotiwa zaidi nchini humo: wataalamu wamekisia kuwa karibia watu milioni tatu huambukizwa klamidia kila mwaka, lakini kulingana na CDC, ni maambukizi 660,000 tu ndiyo ambayo huripotiwa.


title: Maradhi ya zinaa

text: Watu ambao hawajafahamu kuwa wameambukizwa klamidia wanaweza wasitafute tiba na hivyo wakaendelea kufanya ngono, bila ya kujua kuwa wanaeneza ugonjwa.


title: Maradhi ya zinaa

text: Wakati dalili zinapoanza kujitokeza wanaume husikia maumivu wakati wa kukojoa au kutokwa usaha katika uume. Wanawake wanaweza kutokwa damu nje ya kipindi chao, maumivu wakati wa kukojoa, kutokwa usaha katika uke, au maumivu chini ya kitovu.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kama utaachwa bila kutibiwa katika wanawake, klamidia inaweza kuleta madhara makubwa kwa afya ya binafsi na ya jamii. Klamidia huaribu tishu za uzazi za mwanamke na kusababisha uvimbe katika fupanyonga (pelvic inflammatory disease, PID). PID inaweza kusababisha mauvimu makali sana katika fupanyonga, utasa/ugumba au utata katika ujauzito ambao unaweza kusababisha kifo.


title: Maradhi ya zinaa

text: Watoto waliozaliwa na mama aliyembukizwa klamidia huwa na hatari ya kupata upofu au maambukizi katika mapafu.


title: Maradhi ya zinaa

text: Uchunguzi wa maambukizi ya klamidia hufanyika kwa kuchunguza fupanyonga na kiwango kidogo cha majimaji kutoka katika uke au uume ambayo huchunguzwa kwa uwepo wa Chlamydia trachomatis.


title: Maradhi ya zinaa

text: Uchunguzi mpya kama ule wa mkojo ili kufahamu uwepo wa bakteria wa klamidia umekuwa ukitumika pia ili kufanya uchunguzi rahisi zaidi wa watu ambao hawaonyeshi dalili za ugonjwa.


title: Maradhi ya zinaa

text: Klamidia inatibika kwa antibaotiki.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kisonono au Kisalisali ni maradhi ya zinaa ambayo husababishwa na bakteria zinazofahamika kisayansi kama Neisseria gonorrhoeae. Bakteria hizo hushambulia utandotelezi unaozunguka sehemu za siri.


title: Maradhi ya zinaa

text: Ingawa kwa makisio maambukizi 360,000 ya kisonono huripotiwa kila mwaka nchini Marekani, wataalamu wamekisia kuwa watu karibia 650,000 huambukizwa kwa mwaka. Kimataifa yanakadiriwa kuwa kati ya milioni 33 na 106 kwa mwaka. Wagonjwa ni 0.8% ya wanawake wote na 0.6% ya wanaume wote.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kama ilivyo klamidia, kisonono nayo huwa haionyeshi dalili. Kisonono ikiwepo huwa na dalili kama zile za klamidia ambazo huhusisha mauvimu wakati wa kukojoa na kutokwa kwa maji yanayonuka au usaha katika uke au uume.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kisonono huonekana kwa urahisi kwa wanaume ambao hutoa usaha kutoka katika mfereji wa mkojo (urethra). Huanza kidogo, lakini huongezeka na huwa mwingi na kusababisha kusikia haja ya kukojoa mara kwa mara huku kukiwa na maumivu.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kisonono ikisambaa na kufikia tezi kibofu, mfereji wa mkojo huziba kwa kiasi fulani. Kwa wanawake maambuki hutokea katika urethra, uke au mlango wa uzazi (cervix). Ingawa mwasho unaotokana na majimaji katika uke unaweza kuwa mkubwa, mara nyingi dalili hizi huwa ni chache au hamna kabisa katika hatua za awali.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kisonono isiyotibiwa inaweza kusababisha PID (Pelvic Infiammatory disease) kwa wanawake. Watoto wanaozaliwa na mama wenye kisonono huwa na hatari ya kuambukizwa wakati wa kuzaliwa; maambukizo haya yanaweza kusababisha magonjwa ya meno kwa wachanga.


title: Maradhi ya zinaa

text: Uchunguzi wa ugonjwa hufanywa kwa kuchungunza usaha kutoka katika uke au uume au mkojo kwa uwepo wa Neisseria gonorrhoeae.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kisonono iliongezeka kwa kiasi kikubwa Marekani mnamo miaka ya 1970 na mwanzoni mwa miaka ya 1980, hadi kukaribia kufikia kiwango cha magonjwa ya mlipuko (epidemic proportions) kwa vijana wanaobalehe na watu wa umri wa kati.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kisonono hutibiwa kwa antibiotiki kadhaa, ingawa maambukizi yamekuwa na ukinzani juu ya tiba ya baadhi ya madawa katika miongo ya nyuma. Moja kati ya mambo magumu katika kupambana na kisonono ni kutafuta mahusiano yote ya kimapenzi ya nyuma ya aliyeambukizwa ili kuweza kuzuia usambaaji zaidi wa ugonjwa.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kaswende ni gonjwa tishio linalosababishwa na bakteria inayofahamika kama Treponema pallidum.


title: Maradhi ya zinaa

text: Katika hatua za mwanzo, vipele katika sehemu za uzazi huanza kujitokeza muda mfupi baada ya maambukizi ambavyo baadaye hupotea vyenyewe.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kama ugonjwa hautatibiwa, maambukizi huendelea kwa miaka, yakishambulia mifupa, ubongo na moyo na kusababisha madhara mengine yanayotokana na matatizo katika mfumo wa fahamu kama vile homa ya uti wa mgongo na magonjwa ya moyo na kiharusi.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kaswende wakati wa ujauzito unaweza kuwa hatari kubwa kwa kiumbe tumboni, kama vile kusababisha kutoumbika vizuri (deformity) na kifo.


title: Maradhi ya zinaa

text: Wanawake wengi wajawazito katika nchi zilizoendelea huchunguzwa kwa uwepo wa ugonjwa huu katika majuma ya kwanza ya mimba ili kutibu ugonjwa kabla kitoto hakijaathirika.


title: Maradhi ya zinaa

text: Siku hizi kaswende inaweza kutibika kwa urahisi kwa penicillin.


title: Maradhi ya zinaa

text: Ugonjwa wa malengelenge katika sehemu za siri husababishwa na maambukizi ya herpes simplex virus(HSV). Aina nyingi za malengelenge huwa ni kutokana na aina ya pili ya HSV (HSV type 2). hatahivyo, maambukizi kutokana na aina ya kwanza ya HSV (HSV type 1) nayo yapo. Malengelenge katika sehemu za siri husababisha vivimbe vinavyouma vinavyojirudia kila mara, ingawa mara nyingi ugonjwa huwa hauonyeshi dalili kwa muda mrefu. Nchini Marekani, mtu mmoja kati ya watano wenye umri wa zaidi ya miaka 12 ameathirika na HSV, na idadi kubwa ya hao waliambukizwa - karibia asilimia 90 - hawafahamu kuwa wana ugonjwa. Upimaji wa damu huweza kuonyesha uwepo wa maambukizi ya HSV, hata kama mtu bado hajaanza kuonyesha dalili. Dalili za HSV zinaweza kutibika kwa kutumia madawa ya yanayopambana na virusi kama vile acyclovir, lakini HSV hawawezi kutoka katika mwili - hawatibiki.


title: Maradhi ya zinaa

text: UKIMWI, Ukosefu wa Kinga Mwilini, ni matokea ya maambukizi ya virusi vya Ukimwi (VVU) - Human immunodeficiency virus (HIV). UKIMWI ni ugonjwa wa zinaa hatari na usitibika ambao hushambulia mfumo wa kinga ya mwili na kumwacha mgonjwa akiwa hana hata uwezo wa kujikinga dhidi ya maambukizi madogo. Maambukizi ya VVU haimaanishi kuwa mtu ana UKIMWI. Baadhi ya watu na maambukizi ya VVU na wasionyeshe hali ya kuumwa ile inayotambulika kama UKIMWI kwa miaka kumi au zaidi. Watabibu hutumia neno UKIMWI pale mtu anapokuwa katika hatua za mwisho, zinazotishia uhai za maambukizi ya VVU.


title: Maradhi ya zinaa

text: UKIMWI uligunduliwa kwa mara ya kwanza mwaka 1981 miongoni mwa wanaume waliokuwa wanaingiliana (mashoga) na miongoni mwa watu waliokuwa wanajidunga sindano katika jiji la New York na California. Baadaye maambukizi mengine yaligundulika pia kusini mwa jangwa la Sahara barani Afrika. Kwa haraka UKIMWI ukawa ugonjwa wa mlipuko duniani kote ukiathiri karibia kila nchi. Mpaka mwaka 2002, ilikadiriwa kuwa watu wazima wapato milioni 38.6 na watoto milioni 3.2 duania kote wanaishi na VVU au UKIMWI. Shirika la Afya Ulimwenguni, WHO, limekadiria kuwa kutoka mwaka 1981 mpaka mwisho wa mwaka 2002 watu karibia milioni 20 walikuwa wamekufa kutokana na UKIMWI. Kiasi cha hao milioni 4.5 walikuwa ni watoto wenye umri wa chini ya miaka 15.


title: Maradhi ya zinaa

text: Wakati VVU wanaweza kuenezwa kwa njia nyingine, kujamiiana ndiyo njia hasa ya maambukizi ya virusi hivi. Wanawake ambao wameathirika na virusi vya UKIMWI wanaweza kumwambukiza mtoto wakati wa ujauzito, kujifungua, au mara kadhaa wakati wa kuwanyonyesha. Njia mbadala ya kupunguza makali ya VVU ni pamoja na kutumia madawa yanayozuia kuzaliana kwa VVU (protease inhibitors), ambayo husaidia kwa kiasi kikubwa kurefu maisha.


title: Maradhi ya zinaa

text: Pamoja na kuenea kwa elimu juu ya ugonjwa huu, CDC wamekadiria kuna maambukizi mapya 40,000 kila mwaka Marekani na kuwa kwa ujumla kati ya Waamerika 800,000 hadi 900,000 wameambukizwa VVU.


title: Maradhi ya zinaa

text: Dutu huota katika uume na katika eneo la kuzunguka uke na mkunduni. Husababishwa na kundi la virusi lifahamikalo kama human papillomavirus (HPV) ambao husambazwa wakati wa kujamiiana. CDC wamekadiria kuwa kuna maambukizi mapya ya dutu milioni 5.5 nchini Marekani kila mwaka. Dutu za sehemu za siri zinaweza kutibiwa na kuondolewa kwa upasuaji mdogo. Aina fulani ya HPV ambao husababisha maambukizi katika sehemu za siri wanaweza pia kusababisha kansa ya mlango wa uzazi (cervical cancer).


title: Maradhi ya zinaa

text: Trikomonasi husababishwa na maambukizi ya protozoa anayefahamika kisayansi kama Trichomonas vaginalis. Ugonjwa huu husababisha muwasho na karaha katika uke kwa wanawake na katika mfereji wa mkojo kwa wanaume. Trichomonasi huweza kutibiwa kwa urahisi na antibaotiki. CDC wamekadiria kuwa Waamerika milioni tano huambukizwa trikomonasi kila mwaka.


title: Maradhi ya zinaa

text: Tofauti na magonjwa mengine hatari, hatua rahisi zinaweza kutumika kuzuia maambukizi ya magonjwa ya zinaa.


title: Maradhi ya zinaa

text: Hatua ambaYo ni madhubuti kuliko zote ni kuepuka ngono kabisa. Bila ya kukutana kimwili hakuna uwezekano wa kupata maambukizi ya zinaa.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kuwa na mwenzi mmoja tu katika ndoa na kwa wale wanaojiingiza katika mahusiano pia husaidia kupunguza hatari ya maambukizi.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kondomu inakinga dhidi ya maambukizi hayo lakini si kinga kamili kwa asilimia mia moja. Kondomu huvaliwa kwenye uume au kwenye uke na huwa kama kizuizi kwa vijidudu vinavyosababisha magonjwa ya zinaa. Hata hivyo kondomu huwa haifuniki sehemu yote ya siri ambayo hukutana wakati wa kufanya ngono, na uwezekano wa kupata maambukizi ya zinaa bado upo, hasa malengelenge na dutu.


title: Maradhi ya zinaa

text: Uchunguzi wa awali na matibabu kamili huzuia madhara zaidi ya maambukizi ya zinaa; wakati huohuo huzuia uambukizaji kati ya mtu mmoja kwenda kwa mwingine. Hii ni muhimu sana kwa magonjwa ya zinaa ambayo huwa hayaonyeshi dalili, kwa sababu wale walioambukizwa huwa hawajui kuwa wana hatari ya kuwaambukiza wenzi wao.


title: Maradhi ya zinaa

text: Matibabu yote lazima yafuatwe hata kama matumizi ya awali ya dawa yalipelekea dalili zote kutoweka. Maambukizi yanaweza kuendelea bila ya kuwa na dalili na hivyo kupelekea aliyeambukizwa bila kujua kusambaza ugonjwa.


title: Maradhi ya zinaa

text: Wakati wowote katika historia, kushamiri na kuongezeka kwa magonjwa ya zinaa huakisi mabadiliko katika sayansi na jamii. Kwa mfano, katika nchi nyingi duniani, kuenea kwa magonjwa ya zinaa kuliongezeka wakati na baada ya vita vikuu vya pili (1939-1945), wakati wanajeshi walipokuwa kwa kipindi kirefu mbali na nyumbani kwao na kujihusisha katika ngono na watu tofauti ambao wengi wao walikuwa wana maambukizo ya zinaa. Wakati antibaotiki - penicillin, ilipopatikana miaka baadaye, nchi hizohizo zilishuhudia upunguaji wa maambukizi.


title: Maradhi ya zinaa

text: Hata hivyo kuanzia miaka ya 1950, huko Marekani kisonono kilianza kuenea kutokana na kuongezeka kwa tamaa za ngono. Vijidudu vya ugonjwa viliunda ukinzani dhidi ya penicillin, na mpaka miaka ya 1970 na 1980 ugonjwa ulifikia hatua ya kuwa ugonjwa wa mlipuko kwa vijana na watu wa umri wa kati.


title: Maradhi ya zinaa

text: Kuingia kwa VVU katika jamii ya binadamu kumepelekea janga la kimataifa la UKIMWI ambalo lilianza katika miaka ya 1980 na kuendelea hadi leo hii.


title: Maradhi ya zinaa

text: Majanga ya magonjwa ya zinaa yanaendelea, hata pamoja na utumiaji wa kondomu ambao umeongezeka tangu kuanza kwa UKIMWI. Maafisa wa afya wanaamini kuna mambo mengi yanayowezekana kuwa yanachangia kuongezeka kwa maambukizi ya magonjwa ya zinaa. Miongoni mwao ni mienendo ya tabia hatarishi. Katika miongo kadhaa iliyopita, umri ambao watu hufanya ngono kwa mara ya kwanza umepungua, wakati wastani wa wenzi wa kimapenzi ambao mtu hufanya nao ngono katika kipindi cha maisha yake umeongezeka. Kwa pamoja mienendo hii huongeza hatari ya kupata magonjwa ya zinaa.


title: Maradhi ya zinaa

text: UKIMWI Kisonono Kaswende Antibaotiki Dutu Malengelenge Klamidia


title: Maradhi ya zinaa

text: Nevid, Jeffrey S.(1998). Choices: Sex in the Age of STDs, 2nd Edition. Allyn and Bacon Marr, Lisa, M.D. Sexually Transmitted Diseases: A Physician Tells You What You Need to Know. Johns Hopkins University Press, 1999.


title: Maradhi ya zinaa

text: Jamii:Magonjwa Jamii:Afya Jamii:Jinsia Jamii:Biolojia


title: Me, Myself and I

text: "Me, Myself and I" ni wimbo wa mwimbaji wa R&B wa Kimarekani Bi. Beyoncé Knowles.


title: Punyeto

text: Punyeto ni tendo lolote la kujitafutia ashiki binafsi hasa kwa kuchochea viungo vya uzazi. Wanaochukua hatua hiyo ili wajipatie kionjo cha kuridhisha kinachofanana na kile cha tendo la ndoa kwa kawaida wanasukumwa na msisimko uliowapata, pamoja na haya ya kujitafutia mtu na hofu ya kuambukizwa maradhi ya zinaa.


title: Punyeto

text: Kufanya hivyo ni kupotosha maana ya jinsia kwa binadamu, ambayo ni kufanya wawili wawe kitu kimoja kwa nguvu ya upendo ambao uanze rohoni na kukamilika katika muungano wa miili yao.


title: Punyeto

text: Upendo maana yake ni kujitoa kwa muungano na mpenzi unaoleta tunda lake katika mtoto, ambaye ni kwa pamoja wa baba na wa mama, akiwaunganisha upya ndani mwake.


title: Punyeto

text: Katika tendo la kujichua hakuna lolote kati ya hayo: hakuna upendo wala kujitoa kwa wengine, hakuna muungano wala uzazi, isipokuwa kujitafutia iwezekanavyo furaha ya kimwili (ashiki) iliyokusudiwa na Mungu kuwa sehemu ya furaha nzima ya muungano wa ndoa.


title: Punyeto

text: Katika tendo hilo la ubinafsi mtu yuko peke yake na kubaki peke yake: halengi chochote nje ya mwili wake, hivyo anazidi kuzama ndani mwake badala ya kustawi kwa kujiwekea malengo mema (k.mf. ndoa, haki, huduma kwa wenye shida, utume n.k.). Matokeo yake ni kupoteza nguvu za mwili na hasa kuvuruga msimamo wa nafsi kwa kujisikia mnyonge, mwenye kosa na mtumwa wa tendo ambalo analikinai mara tu baada ya kulitenda. Hatimaye anaweza kupata matatizo katika tendo la ndoa.


title: Punyeto

text: Kwa msingi huo Kanisa Katoliki linahesabu punyeto kuwa dhambi kubwa, tena upande mmoja ni kubwa kuliko uasherati (kuzini kati ya msichana na mvulana), kwa sababu linakwenda kinyume cha maumbile na kuandaa njia kwa dhambi nyingine (k.mf. ushoga).


title: Punyeto

text: Hata hivyo elimunafsia inatueleza pia urahisi kwa mtu asiyekomaa kimapendo kufuata njia hiyo danganyifu, tena ngumu kuachwa baada ya kuzoeleka.


title: Punyeto

text: Ndiyo sababu Kanisa linamhimiza padri kupokea kwa huruma wenye tatizo hilo na kuwasaidia mashauri ya kibinadamu pia kuhusu afya ya mwili na ya nafsi. Kwa mfano: kunyosha viungo kwa kazi za mikono au kwa michezo, kulalia pagumu tena si kifudifudi, kukwepa vinywaji vinavyochochea neva (kahawa, chai n.k.), kushirikiana zaidi na watu, kusaidia wenye shida. Upande wa roho awashauri kufuata vizuri dini. Awatumainishe wanaweza kushinda, kwa hiyo wasikate tamaa wala wasiogope mno.


title: Punyeto

text: Watu wengine wanatetea punyeto na kuipendekeza kama njia ya kuzuia uenezi wa ukimwi.


title: Utoaji mimba

text: Utoaji mimba au Uavyaji wa mimba ni tendo la hiari la kuua mimba iliyokwishatungwa tumboni mwa mwanamke. Unaweza kufanywa naye au na watu wengine kwa kibali chake au bila ya hicho.


title: Utoaji mimba

text: Sababu zinaweza kuwa mbalimbali: hatari kwa uhai wa mjamzito, haya kwa tendo lililotunga mimba kinyume cha maadili, hali ya uchumi, ulemavu wa mama au wa mimba, ubaguzi wa jinsia n.k.


title: Utoaji mimba

text: Ni tofauti na tukio lisilokusudiwa la mimba kuharibika kwa sababu mbalimbali.


title: Utoaji mimba

text: Mimba inaweza ikatolewa kwa hiari kwa njia nyingi. Namna iliyochaguliwa hutegemea hasa umri wa kiinitete au kijusi, ambacho hukua kwa ukubwa kadiri siku zinavyopita.


title: Utoaji mimba

text: Mbinu inaweza ikachaguliwa kulingana na uhalalisho wa utoaji mimba, upatikanaji, na uamuzi wa daktari na mjamzito.


title: Utoaji mimba

text: Utoaji mimba ambao unatumia dawa huchangia 10% ya utoaji mimba wote huko Marekani na Ulaya.


title: Utoaji mimba

text: Iwapo itashindikana kutoa mimba kwa njia hiyo, usafishaji wa ombwe au uondoaji kwa mikono hutumika.


title: Utoaji mimba

text: Katika wiki 12 za kwanza, ufyonzaji au kuavya kwa uvutaji ombwe ndiyo mbinu inayotumika sana.


title: Utoaji mimba

text: Utanuaji na ukwanguaji ni njia ya pili inayotumiwa sana katika uavyaji mimba, ni utaratibu wa wastani wa kiginakolojia unaofanywa kwa sababu mbalimbali, ikiwa ni pamoja na uchunguzi wa uvimbe wowote hatari katika ukuta wa mfuko wa uzazi, uchunguzi wa utokaji damu usiokuwa wa kawaida na utoaji wa mimba.


title: Utoaji mimba

text: Mbinu nyingine lazima zitumike tu kuavya mimba katika miezi mitatu ya pili ya ujauzito. Uzazi wa kabla ya kipindi kuwadia unaweza kuchochewa kwa kutumia dawa zinazotoa mimba; hii inaweza kuambatanishwa na kudungwa sindano iliyo na mchanganyiko wa toni ya misuli (haipatoni) pamoja na chumvi au urea kwenye majimaji ya amnioni.


title: Utoaji mimba

text: Baada ya wiki 16 za ujauzito, uavyaji mimba unaweza kusababishwa kwa utanuaji na uchopoaji kamili, yaani ugandamuaji wa fuvu la kichwa kizazini, ambao huhitaji ugandamuaji wa fuvu la kichwa cha kijusi kabla ya kuchopolewa. Wakati mwingine huitwa "uzazi mdogo wa utoaji mimba", ambao umepigwa marufuku nchini Marekani.


title: Utoaji mimba

text: Utoaji mimba kwa njia ya histerotomia ni utaratibu sawa na upasuaji wa sehemu na unafanya kazi chini ya dawa ya usingizi wa ujumla. Huhitaji upasuaji mdogo ukilinganishwa na upasuaji mkubwa na hutumika ujauzito ukiwa kwenye hatua za mwisho.


title: Utoaji mimba

text: Kutoka wiki ya 20 mpaka ya 23 ya umri wa mimba, sindano ya kuzuia moyo wa kichanga inaweza ikatumika kama awamu ya kwanza ya utoaji mimba kwa taratibu za kiupasuaji na kuhakikisha kwamba kijusi si kizaliwa hai.


title: Utoaji mimba

text: Kihistoria, idadi ya mimea inayosadikika kuna na uwezo wa kutoa mimba zimetumika katika utabibu wa asili: tansia, penniroyali, kohoshi mweusi, na silifiamu iliyopo sasa. Matumizi ya mitishamba kwa namna fulani yanaweza kusababisha hata madhara yaletayo kifo, kama vile kushindwa kwa viungo mbalimbali vya mwili, na hazipendekezwi na daktari.


title: Utoaji mimba

text: Utoaji mimba wakati mwingine ni kujaribu na kusababisha athari ya maumivu ya tumbo. Kiwango cha nguvu, kikiwa kikali, kinaweza kusababisha majeraha makubwa ndani bila ya ulazima wa mimba kutoka.


title: Utoaji mimba

text: Katika Asia ya Kusini, kuna mapokeo ya kujaribu kutoa mimba kwa kuchua tumbo kwa nguvu. Moja ya mabango ya michoro ya mapambo ya hekalu la Angkor Wat katika Cambodia linaonyesha pepo likifanya utoaji mimba kwa mwanamke ambaye alimtuma kutoka kuzimu.


title: Utoaji mimba

text: Mbinu nyingine iliyoripotiwa ya utoaji mimba wa kujitegemea ni pamoja na matumizi mabaya ya dawa inayofanana na vichocheo vya mwili yaani misoprostoli, na uingizaji wa vifaa visivyo vya kiupasuaji kama sindano za kufumia na kiango cha nguo ndani ya mji wa mimba.


title: Utoaji mimba

text: Utoaji mimba unaweza kuwa chini ya dhima ya makosa ya jinai katika nchi mbalimbali. Lakini siku hizi katika nchi nyingi utoaji mimba umehalalishwa na mabunge na umekuwa ukichangiwa na serikali.


title: Utoaji mimba

text: Kwa njia hiyo kila mwaka watoto milioni mia na zaidi wanaangamizwa kwa ukatili wasizaliwe, bila ya kuhesabu wale wanaouawa na vidonge, sindano, poda, vitanzi na vipandikizi, pengine bila ya wahusika kujua wala kutambua kilichotokea, kwa kuwa hivyo vinatangazwa kama njia za uzazi wa mpango unaoratibu upatikanaji wa mimba, kumbe ukweli ni kwamba vinaua mimba zilizokwishaumbwa, mbali ya kwamba vinaharibu afya ya akina mama.


title: Utoaji mimba

text: Kuna pia njia nyingine za kuzuia uzazi, kama vile: kumwaga mbegu nje ya tumbo la uzazi, kuvaa mipira ya kiume na ya kike, kufunga kizazi cha mwanamume au cha mwanamke: ingawa njia hizo haziui mimba, zinaleta madhara kwa wanaozifuata, tena zinashindikana kwa kiasi tofauti. Hapo mtu aliyekusudia kukwepa mimba kwa mbinu yoyote anafikia kwa urahisi fulani uamuzi wa kuiua: hivyo hata njia hizo zinaweza zikaandaa njia kwa mauaji ya halaiki.


title: Utoaji mimba

text: Katika historia utoaji mimba umekuwa chanzo cha mjadala mkubwa unaotatanisha miongoni mwa wanaharakati. Msimamo wa mtu kuhusu suala hilo na mengine tata upande wa maadili, falsafa, biolojia na sheria, mara nyingi huhusiana na mfumo wa maadili wa mtu huyo.


title: Utoaji mimba

text: Misimamo mikuu ni kati ya wanaodai haki ya kuchagua, msimamo unaotetea uavyaji mimba, na watetea uhai, msimamo unaopinga uavyaji mimba.


title: Utoaji mimba

text: Maoni kuhusu utoaji mimba yanaweza kuelezewa kama mseto wa imani kuhusu uadilifu wake, kuhusu uwajibikaji, na kiwango sahihi cha mamlaka ya serikali katika kutunga sera za umma.


title: Utoaji mimba

text: Maadili ya dini pia yana ushawishi katika maoni ya mtu binafsi na mjadala mzima kuhusu uavyaji.


title: Utoaji mimba

text: Mijadala kuhusu uavyaji mimba, hasa sheria zinazohusu uavyaji, mara nyingi huongozwa na makundi ya kutetea moja ya pande hizi mbili.


title: Utoaji mimba

text: Kwa jumla, msimamo wa watetea uhai ni kuwa kijusi cha binadamu ni binadamu aliye na haki ya kuishi hivyo kuavya mimba ni sawa na uuaji. Msimamo wa wanaodai uhuru wa kuchagua ni kuwa mwanamke ana kiwango fulani cha haki kuhusu tumbo la uzazi hata kuchagua ikiwa atabeba mimba kwa muda wote au la.


title: Utoaji mimba

text: Mjadala pia huangazia ikiwa mwanamke mjamzito anapaswa kuwaarifu / au kupata ridhaa ya watu wengine katika uamuzi huo: ikiwa nimtoto aulize wazazi wake; ikiwa ni mke wa mtu amuambie mumewe; au mwanamke mjamzito amuambie aliyempa mimba.


title: Utoaji mimba

text: Dini mbalimbali zinapinga vikali tendo hilo, na Biblia inasema uuaji wa wasio na hatia unamlilia Mungu alipe kisasi.


title: Utoaji mimba

text: Badala ya kuheshimu kwa shukrani maajabu ya Mungu katika uumbaji, mara nyingi binadamu aliyeshirikishwa naye kazi hiyo, amejifanya muuaji wa watoto wasiozaliwa bado na wa wale waliozaliwa pia.


title: Uzazi wa mpango

text: Uzazi wa mpango au uzazi wa majira maana yake ni njia mbalimbali ambazo binadamu analenga kuzuia wingi wa mimba ambao unadhaniwa kuweza kuleta madhara ya aina moja au nyingine.


title: Uzazi wa mpango

text: Ni hasa kumwaga shahawa nje ya tumbo la uzazi. Inashuhudiwa na Biblia (Mwa 38) kuhusu Onani, mwana wa Yuda (babu), aliyetaka kukwepa wajibu wa kuwazalia marehemu kaka zake. Ndiyo sababu alikufa.


title: Uzazi wa mpango

text: Baadhi ya njia hizo za kuzuia uzazi ni: mipira ya kiume na ya kike na kufunga kizazi cha mwanamume au cha mwanamke: njia hizo haziui/kuharibu mimba, bali huzuia utungaji wenyewe wa mimba, lakini huwa zinaripotiwa kuwa na madhara kwa baadhi ya wanaozifuata, pia njia hizo zina asilimia tofauti za ufanisi. Zinaposhindikana, mtu aliyekusudia kukwepa mimba kwa mbinu yoyote anafikia kwa urahisi fulani uamuzi wa kuiua: hivyo hata njia hizo zinaweza zikaandaa mauaji ya halaiki za mimba, ambazo kwa baadhi ya watu ni binadamu tayari.


title: Uzazi wa mpango

text: Wengine wanahesabu kama uzazi wa mpango hata tendo la makusudi la kuharibu mimba iliyokwishatungwa ambapo takribani mimba milioni mia na zaidi kila mwaka huharibiwa duniani. Zipo zinazoharibiwa na vidonge, sindano, poda, vitanzi na vipandikizi, pengine bila ya wahusika kujua wala kutambua kilichotokea, kwa kuwa vifaa hivyo vinatangazwa kama njia za uzazi wa majira unaopanga upatikanaji wa mimba, kumbe ukweli ni kwamba vinaua mimba zilizokwishaumbwa, mbali ya kwamba vinaharibu afya ya akina mama.


title: Uzazi wa mpango

text: Pamoja na baadhi ya watu wengine, hasa wa dini mbalimbali, Kanisa Katoliki halikubali hata moja kati ya mbinu hizo, ila inaelekeza wale wanaohitaji kuairisha uzazi watumie ndoa siku zile ambazo mwanamke hawezi kupata mimba (yaani siku zote isipokuwa nne kwa mwezi, au zaidi ikiwa hana mwendo wa kawaida).


title: Uzazi wa mpango

text: Njia hiyo ya asili haina madhara yoyote, wala haijengi hofu na chuki kwa mimba, wala haina gharama, hatimaye ina hakika kubwa (98-99% katika mtindo wa kupima ute wa uke uliovumbuliwa na bwana na bibi Billings). Njia hiyo inayofuata sayansi bila teknolojia inadai sadaka ya kujizuia kidogo, lakini uwajibikaji wa pamoja wa mume na mke unaohitajika unaweza kustawisha ushirikiano na uelewano kati yao.


title: Uzazi wa mpango

text: Siku ambazo wanapumzika tendo la ndoa, upendo wao unaweza kujitokeza na kukua kwa njia tofauti (maongezi, matembezi na vitendo vidogovidogo vya mapenzi) bila kutegemea tendo la ndoa tu, kama kwamba ni dozi inayohitajika mara kwa mara.


title: Uzazi wa mpango

text: Kinyume chake, njia za teknolojia zinategemea uamuzi hata wa mmojawao tu, zinajenga ubinafsi, zinamfanya mwanamume hasa azingatie kujamiiana tu hata mwanamke asiridhike na hivyo asipende kuungana na mumewe tena, zinaelekeza kutembea nje ya ndoa bila ya wasiwasi n.k.


title: Uzazi wa mpango

text: Kwa hiyo njia hizo zinachangia sana kufanya ndoa zivunjike, watoto watelekezwe na nchi ziharibike, kama mang’amuzi yanavyoonyesha.


title: Uzazi wa mpango

text: Bahati mbaya wanaozitegemea kwa kufaidika ni matajiri, nao wako tayari kutumia pesa nyingi ili kuzieneza hasa katika nchi maskini (k.mf. serikali ya Marekani na makampuni yake yanatafuta masoko mapya kwa biashara yao baada ya wateja wa nchi tajiri kuanza kung’amua madhara ya vifaa hivyo).


title: Uzazi wa mpango

text: Uzazi wa mpango kwa njia asilia


title: Uzazi wa mpango

text: (PDF). Prof. Janet E. Smith (Moral Theologian and Public Speaker). B.A., M.A., Ph.D., School of Theology, Fr. Michael J. McGivney Chair in Life Ethics, Professor of Moral Theology. At SHMS 2001–present.


title: Uzazi wa mpango

text: Jamii:Biolojia Jamii:Afya Jamii:Jinsia Jamii:Maadili Jamii:Uzazi wa mpango


title: Naughty Girl

text:
"Naughty Girl" ni wimbo wa mwimbaji wa R&B wa Kimarekani Bi. Beyoncé Knowles. Wimbo ulitungwa na Beyoncé Knowles, Scott Storch, Robert Waller, na Angela Beyincé kwa ajili ya albamu ya kwanza ya Beyoncé ya "Dangerously in Love" mnamo mwaka wa (2003).
Wimbo huu umetayarishwa na Beyoncé na Storch.


title: Work It Out

text: "Work It Out" ni wimbo wa mwimbaji wa R&B wa Kimarekani Bi. Beyoncé Knowles.


title: Crazy in Love

text: "Crazy in Love" ni wimbo wa mwimbaji wa R&B wa Kimarekani Bi. Beyoncé Knowles.


title: Henry Ford

text: Henry Martin Ford (30 Julai1863 - 7 Aprili 1947) alikuwa muhandisi na mfanyabiashara nchini Marekani. Alianza kutengeneza magari mawaka 1896 akaunda kampuni ya Ford Motor Company mjini Detroit.


title: Henry Ford

text: Alianzisha mbinu wa kazi ya kiwandani ulioigwa baadaye kote duniani. Alipasua kila kazi katika ufuatano wa hatua ndogondogo. Kila hatu ilipewa kwa mfanyakazi mmoja. Kwa mfano mmoja alikuwa na kazi tu kuweka tairi kwa gari na mwingine alifunga skrubu za tairi hii. Kwa kupasua mchakato wa kazi aliona ya kwamba kila kila mfanyakazi aliweza kutekeleza shughuli yake haraka zaidi tena kwa makosa machache. Kwa njia hii alifaulu kutengeneza magari haraka zaidi tena kwa bei nafuu kuliko makampuni mengine.


title: Henry Ford

text: Gari la kwanza lililotengenezwa kwa idadi kubwa ilikuwa modeli ya Ford T akajenga milioni 15 Ford T. Pamoja na kupasua kazi aliamua kuwapa wafanyakazi wake mishahara mikubwa kuliko kawaida kwa sababu aliwataka kama wateja kwa gari lake.


title: Johannes Kepler

text: Johannes Kepler (27 Desemba 1571 – 15 Novemba 1630) alikuwa mtaalamu wa astronomia, hisabati, theolojia na muziki kutoka nchini Ujerumani.


title: Johannes Kepler

text: Amekuwa maarafu hasa kwa sababu alitambua kanuni za mwendo wa sayari zikizunguka jua.


title: Johannes Kepler

text: Alianza masomo yake kwenye chuo kikuu cha Tuebingen katika fani ya theolojia akilenga kuwa mchungaji. Pamoja na Theolojia alisoma pia hisabati halafu akafuata mwito wa kuwa mwalimu wa hisabati kwenye chuo cha Kiprotestanti mjini Graz (Austria). Baadaye aliitiwa Praha (leo nchini Ucheki) kama msaidizi wa Tycho Brahe aliyekuwa mwanahisabati rasmi wa Kaisari Rudolph II. Baadaye Kepler alipewa wajibu huu.


title: Johannes Kepler

text: Kepler alitambua ya kwamba makadirio ya Nikolaus Kopernikus yalionyesha hali halisi, maana yake sayari pamoja na dunia zinazunguka jua. Hadi wakati ule wataalamu waliamini ya kwamba dunia yetu iko katikati ya ulimwengu na jua pamoja na sayari zinazunguka dunia.Kwa kanuni zake aliweza kutabiri mahali pa sayari angani vizuri kushinda wataalamu wote waliomtangulia.


title: Johannes Kepler

text: “Kwako wewe, ambaye kwa mwanga wa uasilia unachochea ndani mwetu hamu ya neema yako ili tuweze kufurahia utukufu wako, kwako natoa shukrani, Bwana wangu na Mungu wangu, kwa sababu umenifanya kuonja furaha na raha katika vile vyote ulivyoviumba, katika vile vyote vilivyo kazi ya mikono yako azizi. Tazama, ee Bwana, nimemaliza kazi hii iliyokuwa wito wangu. Ili kuifanya nimetumia ile nguvu ya akili uliyonijalia wewe. Nimewaonyesha binadamu ukuu wa kazi yako, au walau sehemu ile ya ukuu wako usio na mipaka ambayo akili yako imeweza kuelewa.”


title: If I Were a Boy

text: "If I Were a Boy" ni wimbo wa mwimbaji wa R&B wa Kimarekani Bi. Beyoncé Knowles.


title: Dimitri Mendeleyev

text: Dimitri Ivanovich Mendeleyev (kwa Kirusi Дми́трий Ива́нович Менделе́ев; Tobolsk, 8 Februari {kwa K.J. 27 Januari) 1834 – Sankt Petersburg, 2 Februari (K.J. 20 Januari) 1907) alikuwa mtaalamu wa kemia kutoka nchini Urusi.


title: Dimitri Mendeleyev

text: Mendeleev alikuwa mtu wa kwanza wa kupanga elementi za kikemia katika jedwali la elementi. Baada ya kumaliza jedwali aliweza kutabiri kuwepo kwa elementi tatu zilizokuja kugunduliwa baadaye.


title: Dimitri Mendeleyev

text: Alifuata masomo ya theolojia na ualimu akawa mwalimu wa sayansi shuleni. Aliendelea kusoma kemia huko Paris na Heidelberg akichungulia hasa tabia za gesi.


title: Dimitri Mendeleyev

text: Baada ya kurudi Urusi alipata nafasi ya kufundisha kwenye chuo cha teknolojia Sankt Peterburg na pia kwenye chuo kikuu alipoendelea kuwa profesa. Alipata sifa nyingi kimataifa lakini hakuendelea kupewa nafasi katika akademia ya sayansi kwa sababu ya talaka katika ndoa yake.


title: Dimitri Mendeleyev

text: Mwaka 1890 alijiuzulu kwenye chuo kikuu kwa sababu alipinga kuingilia kwa serikali katika mambo ya chuo kikuu.


title: Dimitri Mendeleyev

text: Mwaka 1893 aliombwa kusimamia taasisi ya kusanifisha vipimo ya Urusi. Alianzisha mfumo wa vipimo vya mita nchini akatunga pia kanuni jinsi ya kutengeneza vodka.


title: Dimitri Mendeleyev

text: Aliaga dunia mwaka 1907. Elementi 101 iliitwa kwa heshima yake "Mendelevi" na pia kasoko ya Mendeleyev kwenye mwezi ilipewa jina kwa kumbukumbu yake.


title: James Clerk Maxwell

text: James Clerk Maxwell (Edinburgh, 13 Juni 1831 – 5 Novemba 1879) alikuwa mtaalamu wa hisabati na fizikia kutoka nchini Uskoti.


title: James Clerk Maxwell

text: Anakumbukwa kwa sababu alifaulu kubuni nadharia iliyoeleza vizuri tabia za umeme, hasa sumakuumeme.


title: Galileo Galilei

text: Galileo Galilei (5 Februari 1564 – 8 Januari 1642) alikuwa mtaalamu wa fizikia, hisabati na astronomia kutoka nchini Italia.


title: Galileo Galilei

text: Anakumbukwa kwa sababu aliweka misingi ya mbinu mpya za sayansi zinazoendelea kutumika hadi leo. Akiwa mtaalamu wa kwanza aliyetumia darubini kwa kutazama nyota na sayari na kwa njia hiyo alipanua ujuzi wa binadamu juu ya ulimwengu.


title: Galileo Galilei

text: Baba yake alikuwa mfanyabiashara aliyejishughulisha pia na hisabati.


title: Galileo Galilei

text: Galileo alisomeshwa kwenye shule ya monasteri akaendelea kusoma tiba mjini Firenze lakini akaacha masomo hayo akachukua hisabati badala yake.


title: Galileo Galilei

text: Miaka 1589 - 1592 alipata nafasi ya kuwa profesa wa hisabati kwenye chuo kikuu cha Pisa. Hapo alifanya utafiti juu ya kanuni za anguko la magimba. Aliweza kuonyesha kwamba magimba yote huanguka kwa kasi ileile yakianguka pasipo hewa kama ni makubwa au madogo. Kwa tamko hili alionekana kumpinga Aristoteles aliyepokewa na wataalamu na Kanisa kama msingi wa utaalamu wote.


title: Galileo Galilei

text: Alihamia chuo kikuu cha Padua alipofanya kazi kati ya 1592 na 1610. Alisikia kuhusu chombo kipya cha darubini (kionambali) kilichobuniwa na Mholanzi Hans Lipperhey akaiiga na kujenga ya kwake. Alikuwa mtu wa kwanza aliyetumia chombo hicho kwa kutazama mwezi, sayari na nyota. Aliona milima kwenye mwezi akawa mtu wa kwanza aliyeona miezi ya sayari Mshtarii.


title: Galileo Galilei

text: Vilevile aliweza kuangalia sayari Ng'andu (Zuhura/Venus) jinsi ilivyoonyesha awamu sawa na mwezi zilizoonekana kama mwezi mwandamo, nusu mwezi au mwezi mpevu. Aliona pia madoa ya jua.


title: Galileo Galilei

text: Mwaka 1610 mtawala wa Toscana, Cosimo II kutoka nasaba ya Medici, aliyewahi kuwa mwanafunzi wake, alimkaribisha kuwa mwanahisabati mkuu na pia profesa huko Pisa.


title: Galileo Galilei

text: Alipendwa na watu wengi, pia na kardinali Maffeo Barberini aliyeendelea kufanya hivyo baada ya kuchaguliwa kuwa Papa Urban VIII.


title: Galileo Galilei

text: Matokeo ya utafiti wa Galilei yalipinga hoja ya awali iliyofundishwa na wataalamu wa Ugiriki ya Kale na kukubaliwa na wataalamu wa sayansi ya siku zile na pia katika Kanisa Katoliki. Kwa Galilei ilikuwa wazi ya kwamba dunia yetu si kitovu cha ulimwengu, tena aliamini jua ni kitovu chake na kwamba Nicolaus Copernicus pamoja na Johannes Kepler waliwahi kusema ukweli.


title: Galileo Galilei

text: Mwanzoni Papa Urban VIII (aliyefuatilia kwa karibu majadiliano ya wataalamu kuhusu elimu ya nyota) alimpa Galilei moyo wa kuandika kuhusu nadharia ya Koperniko, lakini alimwonya kutoionyesha kama ukweli bali kama nadharia mojawapo.


title: Galileo Galilei

text: Katika majadiliano na wapinzani mbalimbali Galilei alisogea mbele na kutetea mfumo wa jua kuwa kitovu cha ulimwengu na kukosoa maoni ya kinyume. Sasa mafundisho ya Galilei yalipingwa kwa msingi wa mafundisho ya dini na sayansi. Wengine waliona yalipinga Biblia na imani. Wengine walifuata wataalamu kama Tycho Brahe walioona ya kwamba Galilei hakuweza kueleza vipimo vingi (jinsi vilivyowezekana wakati ule) na hivyo kukosa msingi wa kutangaza ukweli mpya.


title: Galileo Galilei

text: Katika kesi mbele ya mahakama ya Kanisa alionywa asitangaze maoni yake mapya kuwa ukweli, badala yake alitakiwa kusema ni uwezekano tu. Sehemu ya vitabu vyake vilipigwa marufuku na mwenyewe aliambiwa kukaa ndani ya nyumba yake.


title: Galileo Galilei

text: Mwaka 1992 Papa Yohane Paulo II alisema hivi kuhusu kesi dhidi ya Galilei: "Kama wapinzani wake walio wengi, Galileo hakutofautisha mtazamo wa sayansi kuhusu mambo ya kimaumbile na fikra za kifalsafa juu ya maumbile ambazo kwa kawaida zinadaiwa nao. Ndiyo sababu alikataa pendekezo alilopewa la kuita 'dhana' mafundisho ya Kopernicus, hadi yathibitishwe moja kwa moja, ingawa hilo lilikuwa sharti la mbinu ya majaribio aliyoibuni mwenyewe kwa akili kubwa. [...] Kumbe, suala walilojiuliza wanateolojia wa wakati huo lilikuwa lile la ulinganifu wa mafundisho ya jua kuwa kiini cha ulimwengu na Maandiko Matakatifu. Hivyo sayansi mpya, kwa mbinu zake na uhuru wa ukufanya utafiti unaodaiwa nazo, ililazimisha wanateolojia kujiuliza juu ya vigezo vyao vya kufafanulia Maandiko. Wengi wao wakashindwa kufanya hivyo. Ajabu, Galileo, mwamini mnyofu, alijitokeza anaelewa kuliko wanateolojia waliompinga kuhusu jambo hilo." (Yohane Paulo II kwa wanasayansi wa Akademia ya Kipapa ya Sayansi, 31 Oktoba 1992)


title: Galileo Galilei

text: at Project Gutenberg Internet Archive Library" : text with concordances and frequencies. Galilei, Galileo. , Rome, 1610. From the at the Library of Congress Galilei, Galileo. , Rome, 1613. From the at the Library of Congress Linda Hall Library features a as well as a , both fully digitised. from the Collections at the Library of Congress


title: Galileo Galilei

text: —an exhibition at the —Florence, Italy at Rice University on YouTube on proposed disinterment to determine Galileo's eyesight problems


title: Galileo Galilei

text: lecture () by Thomas Aquinas College tutor Dr. Christopher Decaen "" by Atila Sinke Guimarães , article by John Heilbron.


title: Galileo Galilei

text: Jamii:Wanasayansi wa Italia Jamii:Wanaastronomia wa Italia


title: Joseph Fourier

text: Jean Baptiste Joseph Fourier (21 Machi 1768 - 16 Mei 1830) alikuwa mtaalamu wa hisabati na fizikia kutoka nchini Ufaransa.


title: Joseph Fourier

text: Alionekana kuwa na vipaji vikubwa alipokuwa mwanafunzi shuleni huko Auxerre.


title: Joseph Fourier

text: Alipofikia umri wa miaka 18 alipewa kazi ya profesa palepale.


title: Joseph Fourier

text: Mwaka 1705 alihamia Paris akawa profesa wa hisabati.


title: Joseph Fourier

text: Pamoja na Napoleon Bonaparte alikwenda Misri mwaka 1799 akashiriki katika utafiti wa nchi. Baada ya kurdi alikuwa mkuu wa mkoa wa Isère, baadaye wa mkoa wa Rhone.


title: Joseph Fourier

text: Tangu mwaka 1815 aliishi mjini Paris akawa Katibu wa akademia ya sayansi.


title: Joseph Fourier

text: Pamoja na shughuli hizi zote, alifanya tafiti mbalimbali za kifizikia. Alieleza jinsi gani joto linapanua ndani ya gimba mango na hii huitwa Kanuni ya Fourier.


title: Joseph Fourier

text: Alibuni pia mbinu kadhaa za hisabati zilizo muhimu kwa fizikia ya kisasa.


title: Fibonacci

text: Fibonacci (mnamo 1175 - 1250) alikuwa mtaalamu wa hisabati kutoka nchini Italia. Anakumbukwa kama mwanahisabati muhimu zaidi wa Ulaya wakati ya zama za kati.


title: Fibonacci

text: Jina lake la kiraia ilikuwa Leonardo wa Pisa lakini aliitwa kwa jina la baba yake Bonacci.


title: Fibonacci

text: Fibonacci anakumbukwa hasa kwa jedwali la namba linaloitwa mfululizo wa Fibonacci.


title: Fibonacci

text: Linaanza hivi: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, ...


title: Fibonacci

text: Katika mfululizo huu namba inayofuata ni jumla ya namba mbili zinazotangulia:


title: Bamba la Australia

text: Bamba la Australia ni moja kati ya mabamba ya gandunia makubwa kwenye ganda la dunia. Wakati mwingine linahesabiwa pamoja na bamba la Uhindi kama "bamba la Australia-Uhindi".


title: Bamba la Australia

text: Linabeba bara la Australia, kisiwa cha Guinea Mpya na sehemu za Newzealand, upande wa mashariki wa Bahari Hindi na sehemu ya Bahari Pasifiki.


title: Bamba la Australia

text: Bamba la Australia limepakana na bamba la Ulaya-Asia, Bamba la Ufilipino, Bamba la Pasifiki, bamba la Antaktika na bamba la Afrika.


title: Pompei

text: Pompeii ilikuwa mji wa Roma ya Kale uliopo katika Italia ya kusini karibu na mji wa Napoli ya leo.


title: Pompei

text: Mlipuko wa volkeno mlima Vesuvio uliotokea tarehe 24 Agosti 79 BK ulifunika mji wote pamoja na mji wa jirani Herkulaneo na ganda nene la majivu na zaha (lava).


title: Pompei

text: Watu wengi waliuawa na wachache waliweza kukimbia.


title: Pompei

text: Kuna taarifa kamili ya uharibifu wa Pompei kwa sababu mwandishi Mroma Plinio Kijana alitazama matokeo kutoka baharini kuna barua kadhaa ambamo alieleza alichoona.


title: Pompei

text: Tangu karne ya 18 maghofu ya Pompei yalifunuliwa tena polepole. Nyumba pamoja na vifaa zilihifadhiwa vizuri sana chini ya majivu zinaleta picha nzuri ya maisha ya Roma ya Kale.


title: Pompei

text:
MJI HUO UMEWEKA KAMA HISTORIA NA KUMBUKUMBU YA WAROMA, mnamo karne ya 16BC, watu waliokuwa wakiishi katika mji huo walitumia lugha mbalimbali jama Kiebrania na lugha za kiyunani. katika karne ya 15BC mji wa POMPEI ULIANZA KUJENGEKA ... jamii zilianza kuishi katika mji huo na kuanzisha makazi na kufanya kazi kwa bidii na kuujenga mji ws POMPEI. Hata hivyo waskati vokkano inalipuka katika mji huo, tartari ulikuwa umejengekla sana . MUANDISHI mmoja wa ITALIA aliandika kuhusu mlipuko huo na kutoa ufafanuzi juu ya janga hilo , alisema katika jarida lake "watu wengi walipoteza maisha katika tukio hilo na nbi nusu ya mji huo wa POMPEI, japo kuna walio fanikiwa kukimbia na kuokoka < watoto na wanawake ndio walio dhurika zaidi, pia wazee na wasiojiweza," alimalizia kwa kusema kuwa pamoja na yote , mji wa WA POMPEI umejengeka upya tena , Hata hivyo mwandishi huyo alitoa tathimjkini juu ya tukio, lililojitokeza karne nyingi zilizopita kuwa hakuna madhara mabaya kama hayo ajali mbaya ya volkano , kwani majivu, joto, vumbi lililotanda liliwapa kizuizi cha kukimbia na kujiokoa wa na familia zaO, LEO POMPEI NI ,MJI WA KIHISTORIA UNAOTEMBELEWA NA WATALII KUTOKA NDANI NA NJE
WATALII ZAIDI YA MILIONI 7 HUTEMBELEA MJI HUO WA KIHISTORIA KWA MWAKA.


title: Mtume Andrea

text: Mtume Andrea alikuwa Myahudi wa karne ya 1, mmoja kati ya wawili wa kwanza kati ya Mitume wa Yesu.


title: Mtume Andrea

text: Anaheshimiwa na Wakristo wote hasa tarehe 30 Novemba. Ni msimamizi wa Scotland, Russia, Ugiriki, Romania, Malta, Prussia, na wa mabaharia, wavuvi, na waimbaji.


title: Mtume Andrea

text: Inakadiriwa alizaliwa mwaka 6 K.K. huko Betsaida akauawa 60 (hivi) huko Patrasso (Ugiriki).


title: Mtume Andrea

text: Jina lake asili la Kiyahudi halijulikani. Kwa Kigiriki aliitwa Ανδρέας (Andreas, maana yake Mwanamume, Rijali). Anaitwa pia Protocletos yaani Wa kwanza kuitwa (na Yesu Kristo).


title: Mtume Andrea

text: Agano Jipya linasema Andrea alikuwa ndugu wa Mtume Petro, mwana wa Yona au Yohana (Math 16:17; Yoh 1:42).


title: Mtume Andrea

text: Wote wawili walihamia Kafarnaumu ili kufanya kazi ya uvuvi, na ndipo walipoitwa na Yesu kuwa "wavuvi wa watu" (ἁλιείς ἀνθρώπων, halieis anthropon).


title: Mtume Andrea

text: Injili ya Yohane inaarifu kuwa Andrea aliwahi kuwa mwanafunzi wa Yohane Mbatizaji, mpaka nabii huyo alipomuelekeza amfuate Yesu Kristo, "Mwanakondoo wa Mungu" atakayekamilisha kazi yake (Yoh 1:35-40). Andrea akiwa wa kwanza kumtambua Yesu kuwa Masiya, alimtambulisha kwa ndugu yake (Yoh 1:41).


title: Mtume Andrea

text: Ni baada ya hapo kwamba waliitwa kuacha yote wamfuate Yesu (Mk 1:17-18; Math 4:19-20; Lk 5:11).


title: Mtume Andrea

text: Katika Injili Andrea anatajwa mara kadhaa kuwa karibu sana na Yesu (Mk 13:3; Yoh 6:8, 12:22), lakini katika Matendo ya Mitume anatajwa mara moja tu, katika orodha ya Mitume (1:13).


title: Mtume Andrea

text: Eusebius wa Kaisarea anataja Asia Ndogo, Scizia, pwani ya Bahari Nyeusi na mto Volga hadi Kiev kuwa mahali pa utume wake baada ya ufufuko wa Yesu.


title: Mtume Andrea

text: Mapokeo yanadai alisulubiwa huko Patrasso juu ya msalaba wenye umbo la X uliopewa jina lake.


title: Mtume Andrea

text: Kati ya vitabu vilivyokataliwa na Kanisa (Decretum Gelasianum ya Papa Gelasio I) kuna Injili ya Andrea na Matendo ya Andrea ya karne ya 3.


title: Mtume Andrea

text: Ndugu Limbourg, Kifodini cha Mt. Andrea, toka Les Très Riches Heures du duc de Berry, Chantilly, Musée Condé Bartolomé Esteban Murillo, Kifodini cha Mt. Andrea, Madrid, Prado José de Ribera, Kifodini cha Mt. Andrea, 1628, Budapest, Szépmüvészeti Múzeum. Kifodini cha Mt. Andrea, karne XII, Presencio.


title: Mtume Andrea

text: Watakatifu wa Agano la Kale Orodha ya Watakatifu Wakristo Orodha ya Watakatifu Wafransisko


title: Mtume Andrea

text: Thenashara, Mitume Kumi na Wawili – tafsiri ya P. A. Bunju – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1984 – ISBN 9976-63-030-1


title: Mtume Andrea

text: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)CS1 maint: extra text: authors list (link) Attwater, Donald and Catherine Rachel John. The Penguin Dictionary of Saints. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN 0-140-51312-4.


title: Mtume Andrea

text: translated by Robert Kilburn Root, 1899, from Project Gutenberg at Christian Iconography from Caxton's translation of the Golden Legend


title: Mtume Andrea

text: Jamii:Waliofariki 60 Jamii:Watu wa Biblia Jamii:Wafuasi wa Yesu Jamii:Mitume katika Ukristo Jamii:Watakatifu wa Israeli


title: Yakobo Mkubwa

text: Yakobo, mwana wa Zebedayo na Salome, na kaka wa Mtume Yohane, alikuwa Myahudi wa karne ya 1 aliyepata kuwa mmoja kati ya Mitume wa Yesu muhimu zaidi.


title: Yakobo Mkubwa

text: Anaitwa "Mkubwa" ili kumtofautisha na Mtume mwingine mwenye jina hilohilo, Yakobo Mdogo mwana wa Alfayo.


title: Yakobo Mkubwa

text: Yakobo pamoja na baba na mdogo wake walikuwa wavuvi huko Kafarnaumu kwenye Ziwa la Galilaya.


title: Yakobo Mkubwa

text: Wataalamu kadhaa wanadhani walikuwa pia makuhani.


title: Yakobo Mkubwa

text: Inakadiriwa alikutana na Yesu mwaka 28.


title: Yakobo Mkubwa

text:
Pamoja na mdogo wake waliitwa na Yesu "Boanerghes" ("wanangurumo") kutokana na umotomoto wao kitabia.
Pamoja na mitume wengine waliongozana na Yesu Kristo miaka mitatu hivi, ambapo Yakobo alionekana kuwa karibu sana na Yesu na kuchaguliwa naye kushuhudia matukio kadhaa ya pekee (ufufuo wa binti Yairo, kugeuka sura mlimani, kihoro bustanini).


title: Yakobo Mkubwa

text: Baada ya kifo na ufufuko wa Yesu, Yakobo alishika nafasi ya maana katika jumuia ya kwanza ya Wakristo wa Yerusalemu.


title: Yakobo Mkubwa

text: Mwaka 44 hivi aliuawa na mfalme Herode Agripa I kwa upanga (Matendo ya Mitume 12:1-2), wa kwanza kumfia Yesu kati ya Mitume wake.


title: Yakobo Mkubwa

text: Anaheshimiwa na Wakristo wote kama mtakatifu, hasa tarehe 25 Julai huko Santiago de Compostella (Hispania, ambapo wengi wanaamini aliwahi kufika kiutume).


title: Falsafa

text: Falsafa (kutoka Kigiriki φιλοσοφία filosofia = pendo la hekima) ni jaribio la kuelewa na kueleza ulimwengu kwa kutumia akili inayofuata hoja za mantiki.


title: Falsafa

text: Falsafa huchunguza mambo kama kuweko na kutokuweko, ukweli, ujuzi, uzuri, mema na mabaya, lugha, haki na mengine yoyote.


title: Falsafa

text: Tofauti na dini, imani au itikadi, njia ya falsafa ni mantiki inayoeleza hatua zake ikiwa tayari kuchungulia upya kila hatua iliyochukua. Kwa hiyo falsafa ni njia ya kuuliza maswali na kutafuta majibu.


title: Falsafa

text: Katika lugha ya kila siku neno "falsafa" mara nyingi linachukuliwa kutaja jumla ya mafundisho au imani ya mtu au kundi la watu, kwa mfano "falsafa ya chama fulani", "falsafa ya maisha yangu" na kadhalika. Lakini kwa jumla fikra hizo hazistahili kuitwa "falsafa". Ila tu kuna makundi ya wanafalsafa wanaopendelea mielekeo tofauti na kuhusu haya inawezekana kutumia neno "falsafa ya fulani" kwa kutaja matokeo ya kazi yao.


title: Falsafa

text: Falsafa jinsi inavyoendeshwa kwenye vyuo vikuu huwa na matawi kadhaa kama vile:


title: Falsafa

text: mantiki kama elimu ya kutafakari na mfululizo wa dhana maadili ni elimu ya kutenda mema metafizikia ni elimu ya vyanzo vya kuwepo, uhai na maarifa epistemolojia ni elimu ya ufahamu na mipaka ya yale tunayoweza kujua


title: Falsafa

text: Kuna mbinu nyingi za falsafa zilizoendelea kulingana na mazingira ya utamaduni ambako wanafalsafa waliishi. Mara nyingi falsafa imeendelea karibu na dini, ndani ya dini au kwa mchanganyiko na dini mbalimbali.


title: Falsafa

text: Lakini falsafa inachunguza pia matamko ya dini na kuuliza maswali juu ya maana ya matamko haya.


title: Falsafa

text: Wanafalsafa muhimu wa Asia walikuwa Konfutse na Lao Tze katika China na Buddha katika Uhindi.


title: Falsafa

text: Chanzo cha falsafa katika Ulaya kilitokea katika ustaarabu wa Ugiriki ya Kale. Wanafalsafa wa huko waliweka misingi mingi kwa dunia ya baadaye pamoja na misingi ya sayansi ya sasa. Kati ya majina mashuhuri ni Plato na Aristoteli.


title: Falsafa

text: Pythagoras Sokrates Plato Aristoteles Epikur Galenos


title: Falsafa

text: Agostino wa Hippo Severini Boesyo Thomas Aquinas Bonaventura wa Bagnoregio Niccolo Machiavelli Thomas Hobbes René Descartes John Locke Baruch Spinoza Gottfried Wilhelm Leibniz George Berkeley David Hume Immanuel Kant Jean-Jacques Rousseau Auguste Comte Georg Wilhelm Frederich Hegel Arthur Schopenhauer Mary Wollstonecraft Friedrich Engels John Stuart Mill Søren Kierkegaard Karl Marx Friedrich Nietzsche Jacques Maritain


title: Falsafa

text: Bertrand Russell Ludwig Wittgenstein Jean-Paul Sartre Simone de Beauvoir Ayn Rand Karl Popper Willard Van Orman Quine Eugene T. Gendlin Noam Chomsky Rudy Garns


title: Falsafa

text: Konfutse (Confucius) Lao Tze Siddharta Gautama (Buddha) Acharya Madhwa (Madhavacharya) Ibn Sina (Avicenna) Al-Ghazali Zhu Xi


title: Falsafa

text: Jamii:Wanafalsafa nchi kwa nchi


title: Falsafa

text: A. Mihanjo, Falsafa na Usanifu wa Hoja, Salvatorianum, Morogoro A. Mihanjo, Falsafa na Ufunuo wa Maarifa, Salvatorianum, Morogoro


title: Falsafa

text: Vyanzo (google books)


title: Falsafa

text: " ignored (help)


title: Falsafa

text: Blumenau, Ralph. Philosophy and Living. ISBN978-0-907845-33-1 Craig, Edward. Philosophy: A Very Short Introduction. ISBN978-0-19-285421-6 Harrison-Barbet, Anthony, Mastering Philosophy. ISBN978-0-333-69343-8 Russell, Bertrand. . ISBN978-0-19-511552-9 Sinclair, Alistair J. What is Philosophy? An Introduction, 2008, ISBN978-1-903765-94-4 Sober, Elliott. (2001). Core Questions in Philosophy: A Text with Readings. Upper Saddle River, Prentice Hall. ISBN978-0-13-189869-1 Solomon, Robert C. Big Questions: A Short Introduction to Philosophy. ISBN978-0-534-16708-0 Warburton, Nigel. Philosophy: The Basics. ISBN978-0-415-14694-4 Nagel, Thomas. What Does It All Mean? A Very Short Introduction to Philosophy. ISBN978-0-19-505292-3 Classics of Philosophy (Vols. 1, 2, & 3) by Louis P. Pojman The English Philosophers from Bacon to Mill by Edwin Arthur European Philosophers from Descartes to Nietzsche by Monroe Beardsley Cottingham, John. Western Philosophy: An Anthology. 2nd ed. Malden, MA: Blackwell Pub., 2008. Print. Blackwell Philosophy Anthologies. Tarnas, Richard. The Passion of the Western Mind: Understanding the Ideas That Have Shaped Our World View. ISBN978-0-345-36809-6


title: Falsafa

text: A Source Book in Indian Philosophy by Sarvepalli Radhakrishnan, Charles A. Moore Hamilton, Sue. Indian Philosophy: a Very Short Introduction. ISBN978-0-19-285374-5 Kupperman, Joel J. Classic Asian Philosophy: A Guide to the Essential Texts. ISBN978-0-19-513335-6 Lee, Joe and Powell, Jim. Eastern Philosophy For Beginners. ISBN978-0-86316-282-4 Smart, Ninian. World Philosophies. ISBN978-0-415-22852-7 Copleston, Frederick. Philosophy in Russia: From Herzen to Lenin and Berdyaev. ISBN978-0-268-01569-5


title: Falsafa

text: Imbo, Samuel Oluoch. '3'An Introduction to African Philosophy. ISBN978-0-8476-8841-8


title: Falsafa

text: Medieval Islamic Philosophical Writings edited by Muhammad Ali Khalidi CS1 maint: extra punctuation (link)


title: Falsafa

text: Higgins, Kathleen M. and Solomon, Robert C. A Short History of Philosophy. ISBN978-0-19-510196-6 Durant, Will, Story of Philosophy: The Lives and Opinions of the World's Greatest Philosophers, Pocket, 1991, ISBN978-0-671-73916-4


title: Falsafa

text: Knight, Kelvin. Aristotelian Philosophy: Ethics and Politics from Aristotle to MacIntyre. ISBN978-0-7456-1977-4


title: Falsafa

text: The Phenomenology Reader by Dermot Moran, Timothy Mooney Kim, J. and Ernest Sosa, Ed. (1999). Metaphysics: An Anthology. Blackwell Philosophy Anthologies. Oxford, Blackwell Publishers Ltd.


title: Falsafa

text: Existentialism: Basic Writings (Second Edition) by Charles Guignon, Derk Pereboom Curley, Edwin, A Spinoza Reader, Princeton, 1994, ISBN978-0-691-00067-1 Bullock, Alan, R. B. Woodings, and John Cumming, eds. The Fontana Dictionary of Modern Thinkers, in series, Fontana Original[s]. Hammersmith, Eng.: Fontana Press, 1992, cop. 1983. xxv, 867 p. ISBN978-0-00-636965-3 Scruton, Roger. A Short History of Modern Philosophy. ISBN978-0-415-26763-2


title: Falsafa

text: Contemporary Analytic Philosophy: Core Readings by James Baillie Appiah, Kwame Anthony. Thinking it Through– An Introduction to Contemporary Philosophy, 2003, ISBN978-0-19-513458-2 Critchley, Simon. Continental Philosophy: A Very Short Introduction. ISBN978-0-19-285359-2


title: Falsafa

text: The Cambridge Dictionary of Philosophy by Robert Audi The Routledge Encyclopedia of Philosophy (10 vols.) edited by Edward Craig, Luciano Floridi (available online by subscription); or The Concise Routledge Encyclopedia of Philosophy edited by Edward Craig (an abridgement) ; in 1996, a ninth supplemental volume appeared that updated the classic 1967 encyclopedia. International Directory of Philosophy and Philosophers. Charlottesville, Philosophy Documentation Center. Directory of American Philosophers. Charlottesville, Philosophy Documentation Center. Routledge History of Philosophy (10 vols.) edited by John Marenbon History of Philosophy (9 vols.) by Frederick Copleston A History of Western Philosophy (5 vols.) by W. T. Jones History of Italian Philosophy (2 vols.) by Eugenio Garin. Translated from Italian and Edited by Giorgio Pinton. Introduction by Leon Pompa. Encyclopaedia of Indian Philosophies (8 vols.), edited by Karl H. Potter et al. (first 6 volumes out of print) Indian Philosophy (2 vols.) by Sarvepalli Radhakrishnan A History of Indian Philosophy (5 vols.) by Surendranath Dasgupta History of Chinese Philosophy (2 vols.) by Fung Yu-lan, Derk Bodde Instructions for Practical Living and Other Neo-Confucian Writings by Wang Yang-ming by Chan, Wing-tsit Encyclopedia of Chinese Philosophy edited by Antonio S. Cua Encyclopedia of Eastern Philosophy and Religion by Ingrid Fischer-Schreiber, Franz-Karl Ehrhard, Kurt Friedrichs Companion Encyclopedia of Asian Philosophy by Brian Carr, Indira Mahalingam A Concise Dictionary of Indian Philosophy: Sanskrit Terms Defined in English by John A. Grimes History of Islamic Philosophy edited by Seyyed Hossein Nasr, Oliver Leaman History of Jewish Philosophy edited by Daniel H. Frank, Oliver Leaman A History of Russian Philosophy: From the Tenth to the Twentieth Centuries by Valerii Aleksandrovich Kuvakin Ayer, A.J. et al., Ed. (1994) A Dictionary of Philosophical Quotations. Blackwell Reference Oxford. Oxford, Basil Blackwell Ltd. Blackburn, S., Ed. (1996)The Oxford Dictionary of Philosophy. Oxford, Oxford University Press. Mauter, T., Ed. The Penguin Dictionary of Philosophy. London, Penguin Books. Runes, D., Ed. (1942). . New York, The Philosophical Library, Inc. Angeles, P.A., Ed. (1992). The Harper Collins Dictionary of Philosophy. New York, Harper Perennial. Hoffman, Eric, Ed. (1997) Guidebook for Publishing Philosophy. Charlottesville, Philosophy Documentation Center. Popkin, R.H. (1999). The Columbia History of Western Philosophy. New York, Columbia University Press. Bullock, Alan, and Oliver Stallybrass, jt. eds. The Harper Dictionary of Modern Thought. New York: Harper & Row, 1977. xix, 684 p. N.B.: "First published in England under the title, The Fontana Dictionary of Modern Thought." ISBN978-0-06-010578-5 Reese, W. L. Dictionary of Philosophy and Religion: Eastern and Western Thought. Atlantic Highlands, N.J.: Humanities Press, 1980. iv, 644 p. ISBN978-0-391-00688-1


title: Falsafa

text: – a comprehensive directory of online philosophical articles and books by academic philosophers at Curlie An introduction to philosophy (in unsimple english)


title: Yosefu (mume wa Maria)

text: Yosefu (kwa Kiebrania יוֹסֵף, "Yosef"; kwa Kigiriki Ἰωσήφ), kadiri ya Injili, alikuwa mume wa Bikira Maria na baba mlishi wa Yesu Kristo ambao pamoja naye waliunda Familia takatifu.


title: Yosefu (mume wa Maria)

text: Katika Injili ya Mathayo (13:5) anatajwa kama ""fundi"", (kwa Kigiriki téktón). Lakini inasema pia (sawa na Injili ya Luka) kuwa alitoka katika ukoo wa mfalme Daudi.


title: Yosefu (mume wa Maria)

text:
Injili na imani ya Kikristo zinasisitiza kuwa baba halisi wa Yesu alikuwa Mungu mwenyewe: Maria alimchukua mimba kwa muujiza uliosababishwa na Roho Mtakatifu.
Yosefu, kisha kujulishwa juu ya mimba hiyo, alikubali kumchukua mchumba wake nyumbani na kumtambua mwanae kuwa ni wa kwake ingawa hakuwahi kujamiana naye. Hivyo alitunza heshima ya mama na mtoto na kuwahakikishia ulinzi katika jamii inayojali zaidi wanaume.


title: Yosefu (mume wa Maria)

text: Miezi baadaye familia yake ilikwenda Bethlehemu kwa ajili ya sensa, na ndipo Yesu alipozaliwa pangoni na kulazwa horini.


title: Yosefu (mume wa Maria)

text: Wakati huo Yosefu alishuhudia ujio wa wachungaji waliokuja kumuabudu mtoto kadiri ya tangazo la malaika waliowatokea.


title: Yosefu (mume wa Maria)

text: Kadiri ya Torati ya Musa, siku nane baada ya mtoto kuzaliwa, Yosefu alimpa mtoto jina wakati wa kutahiriwa, na siku arubaini baadaye alimpeleka hekaluni Yerusalemu ili kumtolea Mungu kama mtoto wa kiume wa kwanza. Ndipo wazee Simeoni na Anna binti Fanueli walipotoa utabiri juu ya Yesu.


title: Yosefu (mume wa Maria)

text: Baada ya mamajusi kuwatembelea Bethehemu, wanafamilia walikimbilia Misri ili kukwepa dhuluma ya mfalme Herode Mkuu aliyetaka kumuua mtoto kwa kuogopa atampindua baadaye.


title: Yosefu (mume wa Maria)

text: Kisha wakarudi Nazareti (Galilaya) ambapo Yesu alikua vizuri chini ya wazee wake.


title: Yosefu (mume wa Maria)

text: Yesu alipokuwa na umri wa miaka kumi na miwili, wote watatu walikwenda kuhiji Yerusalemu kwa Pasaka. Wakati wa kurudi, mtoto alibaki mjini akapatikana tena siku ya tatu akiwa hekaluni kati ya walimu wa sheria, akitokeza hekima yake. Alipoulizwa na Maria kuhusu mwenendo wake, mtoto alionyesha kujitambua si mwana wa Yosefu, bali wa Mungu.


title: Yosefu (mume wa Maria)

text: Baada ya taarifa hiyo, hakuna tena habari juu ya Yosefu, hivi kwamba wengi wanajiuliza kuhusu kifo chake na kuhisi kilikuwa kimeshatukia Yesu alipoanza utume wake.


title: Yosefu (mume wa Maria)

text: Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.


title: Yosefu (mume wa Maria)

text: Heshima hiyo ilizidi kukua hasa magharibi kadiri ulivyozingatiwa ubinadamu wa Yesu.


title: Carl Friedrich Gauss

text: Carl Friedrich Gauss (Gauß) (30 Aprili 1777 – 23 Februari 1855) alikuwa mtaalamu wa hisabati, fizikia na falaki kutoka nchini Ujerumani.


title: Carl Friedrich Gauss

text: Alizaliwa mjini Braunschweig katika Ujerumani ya kaskazini (leo hii jimbo la Saksonia ya chini). Akili zake zilionekana alipokuwa bado moto mdogo. Alipokuwa na umri wa miaka mitatu alimwonyesha babake kosa wakati huyu alipopiga hesabu ya mshahara wake. Mtoto alijifundisha mwenyewe kusoma.


title: Carl Friedrich Gauss

text: Baada ya kuingia katika shule ya msingi alimshtusha mwalimu wake aliyewapa wanafunzi kazi ya kujumlisha namba zote kuanzia 1 hadi 100. Wanafunzi wengine hawakuanza bado kazi Gauss alimwonyesha mwalimu tayari matokeo. Alikuwa alitambua mara moja ya kwamba 100 + 1 = 101, 99 + 2 = 101, 98 + 3 = 101, na jumla ni jozi 50 za namba. Kwa hiyo alipiga 101 * 50 akapata 5050 mara moja. Mwalimu alielewa baada ya muda mdogo ya kwamba mtoto huyu hawezi kujifunza kitu kwake tena akamsaidia kuingia shule ya sekondari mapema.


title: Carl Friedrich Gauss

text: Alipofikia umri wa miaka 14 alitambulishwa kwa mtemi wake na huyu alimsomesha kwanza kwenye chuo cha ufundi halafu kwenye chuo kikuu cha Goettingen aliposoma kati ya 1795 na 1798. 1799 alichukua digrii ya dokta.


title: Carl Friedrich Gauss

text: Tangu 1807 alipata cheo cha profesa katika Goettingen akafundisha hisabati na kuwa mkurugenzi wa taasisi ya falaki. Na kazi aliendelea hadi kifo chake mwaka 1855.


title: Carl Friedrich Gauss

text:
Gauss alibuni mambo mengi.
Alikuwa mtu wa kwanza aliyeonyesha jinsi gani kuchora pembekuminasaba. Alitengeneza jedwali inyoonyesha tarehe ya Pasaka kwa kila mwaka. Alitoa nadharia juu ya namba tasa inayoonyesha jinsi gani namba tasa zinatawanyawa kati ya namba za kawaida. Mbinu wa namba mraba ndogo ulimsaidia kubuni uenezi kawaida wa mchirizo unaoeleza wastani ya vipimo vinavyotofautiana kiasi. Mbinu huu umekuwa msingi wa ueneaji yamkini na takwimu ya kisasa.


title: Carl Friedrich Gauss

text: Katika falaki alitumia mbinu wa namba mraba ndogo kukadiria njia ya asteoridi kadhaa na kwa njia hii aliweza kutabiri mahali pao angani na kurahisisha kuziona kwa darubini.


title: Carl Friedrich Gauss

text: Alitumia nadharia zake za hisabati pia kwa upimaji wa nchi akasimamia upimaji wa ufalme wa Hannover ulioleta ramani nzuri za kwanza za Ujerumani ya Kaskazini.


title: Carl Friedrich Gauss

text: Katika fizikia alishughulika mambo ya sumakuumeme akatengeneza telegrafi ya kwanza iliyowasilisha habari kati ya taasisi ya falaki na ofisi yake.


title: Ufunuo

text: Ufunuo ndio tukio au mchakato ambao mawasiliano kati ya Mungu na binadamu yanafanyika. Ufunuo ni pia yaliyomo katika ujumbe unaotokana na Mungu.


title: Ufunuo

text:
Ni kwamba katika dini mbalimbali kuna imani ya kwamba Mungu anaweza kujifunua kwa binadamu na kuwafunulia matakwa yake kwao.
Pengine ufunuo huo unakuja kuandikwa katika kitabu kitakatifu, kama vile Biblia kwa Wayahudi na Wakristo, na Torati, Zaburi, Injili na Kurani kwa Waislamu.


title: Ufunuo

text: Ufunuo una umuhimu mdogo katika dini nyingine, isipokuwa katika Ubuddha.