title: Shinikizo la juu la damu

text: Watu karibu wote wakiumia shinikizo la juu la damu la kimsingi linalowekwa imara, kinzi inayoongezeka kwa utiririko wa damu (kinzi kabisa ukingoni) inasababisha shinikizo la hali ya juu wakati utiririko wa damu kutoka moyoni unaendelea kama kawaida.[33] Uthibitisho upo kubainisha vijana wengine wanaoumia shinikizo la juu la damu ambalo halijashikana kabisa wana utiririko wa damu kutoka moyoni wa kiwango cha juu, pigo linalozidi kawaida la moyo na kinzi ya kawaida ukingoni (hyperkinetic borderline hypertension).[34] These individuals develop typical features of established essential hypertension in later life as their cardiac output falls and peripheral resistance rises with age.[34] Whether this pattern is typical of all people who ultimately develop hypertension is disputed.[35] Increased peripheral resistance in established hypertension is mainly attributable to structural narrowing of small arteries and arterioles.[36] Reduction in number or density of capillaries may also contribute to peripheral resistance.[37] Shinikizo juu la damu pia linahusika na ukosefu wa ujikunjaji wa mishipa iliyoko ukingoni,[38] which may increase return of blood to the heart, increase cardiac preload, and ultimately cause diastolic dysfunction. Ikiwa kuongezeka kwa finyo linaloendelea la mishipa ya damu huchangia shinikizo la juu la damu la kimsingi linalowekwa imara hakujathibitishwa.[39]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Pulse pressure (difference between systolic and diastolic blood pressure) is frequently increased in older people with hypertension. This situation can involve systolic pressure that is abnormally high, but diastolic pressure may be normal or low. This condition is called isolated systolic hypertension.[40] High pulse pressure in elderly people with hypertension or isolated systolic hypertension is explained by increased arterial stiffness, which typically accompanies aging and may be exacerbated by high blood pressure.[41] Many mechanisms have been proposed to account for rise in resistance seen within arterial system in hypertension. Most evidence implicates one or both of these causes:


title: Shinikizo la juu la damu

text: Disturbances in renal salt and water handling, particularly abnormalities of intrarenal renin-angiotensin system[42] Abnormalities of sympathetic nervous system[43]


title: Shinikizo la juu la damu

text: These mechanisms are not mutually exclusive and it is likely that both contribute to some extent in most cases of essential hypertension. Limedokezwa kuwa kutofanya vizuri kwa kuta za ndani za mishipa ya damu pamoja na inflamesheni ya mishipa huenda inachangia kinzi inayoongezeka ukingoni pamoja na kuharibika kwa mishipa[44][45]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Shinikizo la damu ni kupatikana wakati mgonjwa ana vinavyoendelea shinikizo la damu. Kijadi,[52] utambuzi unahitaji vipimo vitatu vya sphygmomanometer tofauti kwa vipindi vya mwezi mmoja.[53] Ya awali ya ukaguzi ya wagonjwa la damu ni pamoja na historia na uchunguzi wa kimwili history na physical examination. Pamoja na Upatikanaji wa saa 24 ambulatory wachunguzi wa shinikizo la damu mashine ya damu nyumbani shinikizo, muhimu wa kuepuka utambuzi sahihi ya wagonjwa na shinikizo la damu kanzu nyeupe imesababisha mabadiliko katika itifaki. Katika Uingereza, sasa ni bora kufuatilia moja alimfufua kliniki ya kusoma na kipimo ambulatory. Kufuatilia pia inaweza kufanyika, lakini chini ya walau, na nyumbani ufuatiliaji shinikizo la damu katika kipindi cha siku saba.[52]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Mara baada ya uchunguzi wa shinikizo la damu yamepatikana, madaktari kujaribu kubaini sababu ya msingi juu ya hatari na dalili nyingine, kama sasa. shinikizo la damu sekondari ni ya kawaida zaidi kwa watoto karibisha kijani na kesi nyingi husababiswa na ugonjwa wa figo renal disease. Msingi au shinikizo la damu ni muhimu zaidi ya kawaida katika Vijana na ina hatari nyingi, ikiwa ni pamoja na hatima na historia ya familia ya shinikizo la damu.[54] Vipimo vya maabara pia kuwa walifanya kubainisha sababu ya uwezekano wa shinikizo la damu ya sekondari, na kuamua kama shinikizo la damu unaosababisha uharibifu wa moyo, macho, na mafigo. Vipimo vya ziada kama ajali ya ugonjwa wa kisukari na Viwango vya juu vya cholesterol ni kutumbukiza kwa sababu hizi ni hali ya hatari kwa ajili ya maendeleo ya ugonjwa wa moyo na kuhitaji matibabu.[1]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Creatinine Serum ni kipimo cha kupima kwa uwepo wa ugonjwa wa figo, ambao unaweza kuwa ama sababu au matokeo ya shinikizo la damu. Serum creatinine peke inaweza kuza thamani kiwango ya glomerular filtration. Miongozo ya hivi karibuni kutetea matumizi ya mamlinganyo uingizaji kama vile Muundo wa mpangilio wa chakula katika formula figo Magonjwa (MDRD) na makisio ya kiwango cha glomerular filtration (eGFR). [55] eGFR pia yanaweza kutoa kipimo msingi ya kazi ya figo ambayo yanaweza kutumika kwa ajili ya kufuatilia madhara ya dawa kadhaa antihypertensive juu ya kazi ya figo. Upimaji wa sampuli za mkojo kwa ajili ya protini kutumika kama kiashiria cha sekondari ya ugonjwa wa figo. Electrocardiogram (EKG/ECG) ni kufanyika kwa kuangalia kwa ushahidi kwamba moyo upo katika matatizo kutokana na shinikizo la damu. Inaweza pia kuonyesha kugandamana kwa misuli ya moyo (kushoto ventrikali hypertrophy) au kama moyo una uzoefu kabla madogo ya usumbufu kama vile mashambulizi ya kimya moyo. Kifua X-ray au echocardiogram pia inaweza kufanywa kwa kuangalia kwa ishara ya moyo utvidgningen au uharibifu wa moyo. [10]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Idadi ya watu ambao wanashinikiza la juu la damu ni kubwa japo hawatambui.[56] Hutua ya kushughulikia idadi ya watu wote wanaotakiwa kupunguza madhara ya shinikizo la damu na kupunguza haja ya tiba ya antihypertensive dawa za kulevya. Mabadiliko ya maisha Ilipendekeza kuwa shinikizo la damu liwe chini, kabla ya kuanza dawa za tiba. 2004 Uingereza shinikizo la damu Society la miongozo[56] mapendekezo ya mabadiliko ya maisha yafuatayo sambamba na miongozo ilivyoainishwa na Marekani ya taifa ya mipango ya High BP elimu ya mwaka 2002[57] kwa ajili ya kuzuia msingi wa shinikizo la damu ni kama ifuatavyo:


title: Shinikizo la juu la damu

text: Kudumisha kawaida uzito wa mwili (kwa mfano. mwili molekuli index 20–25kg/m2). Kupunguza malazi sodium ujali kwa mmol <100 mmol/ siku (<6 g ya kloridi sodium au<2.4 g ya sodium kwa siku). Kushiriki katika shughuli za mara kwa mara aerobic kimwili kama vile kutembea upesi (≥30 min kwa siku, wengi siku za juma). Punguza pombe kwa vitengo visivyozidi 3 units/ kwa siku kwa wanaume na vitengo visivyozidi 2 units/ kwa siku kwa wanawake. Hutumia lishe lenye matunda na mbonga (kwa mfano, angalau tano sehemu kwa siku).


title: Shinikizo la juu la damu

text: Mabadiliko mwafaka ya mtindo wa maisha yanaweza kupunguza shinikizo la damu kama ilivyo kwa dawa ya mtu binafsi ya antihypertensive na kupata matokeo bora zaidi. [56]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Aina ya kwanza ya matibabu ya shinikizo la damu ni inafanana na mabadiliko ya mtindo wa maisha yaliyopendekezwa,[58] na ni pamoja na mabadiliko ya malazi[59] physical exercise, and weight loss. Mazoezi ya viungo, na kupunguza uzito. Mabadiliko haya yote yameonekana kupunguza kwa kiasi kikubwa shinikizo la damu[60] kama shinikizo la damu ni ya juu kiasi cha kuhalalisha matumizi ya haraka ya dawa, mabadiliko ya maisha bado yanapendekezwa..


title: Shinikizo la juu la damu

text: Mipango mbalimbali iliyoundwa na kupunguza dhiki ya kisaikolojia biofeedback, ulegezaji, au kutafakari hutangazwa ili kupunguza shinikizo la damu. Hata hivyo, tafiti za kisayansi , kwa ujumlahazina usaidi wala ufanisi wao, kwa sababu masomo kwa ujumla ya ubora wa chini.[61][62][63]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Malazi na mabadiliko kama vile chakula cha chini sodiamu ni faida. Muda mrefu ( zaidi ya wiki 4) chini -sodiamu chakula katika Caucasian, race Caucasians ni bora katika kupunguza shinikizo la damu, kwa watu na shinikizo la damu na kwa watu wenye shinikizo la damu ya kawaida .[64] pia , chakula DASH diet, lishe lenye karanga, nafaka, samaki, kuku, matunda, na mboga, ambayo husaidia kukuza moyo na Taifa , Mpafu, na damu Taasisi, punguza shinikizo la damu. Kipengele kikubwa cha mpango wa sodiamu, ingawa mlo pia ni tajiri potassiamu, magnesiamu , calcium, na protini.[65]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Madarasa kadhaa ya dawa, pamoja inajulikana kama antihypertensive madawa ya kulevya s, sasa zipo kwa ajili ya kutibu shinikizo la damu. Mtu hatari wa moyo na mishipa ( ikiwa ni pamoja na hatari ya infarction myocardial na kiharusi) na masomo ya shinikizo la damu ni kuchukuliwa wakati maagizo madawa ya kulevya.[66] Ikiwa matibabu ya madawa ya kulevya ni ikianzishwa,Moyo ya taifa,Mapafu,na damu Taasisi ya saba ya pamoja ya kamati ya taifa ya juu ya shinizo la damu (JNC-7)[55] Inapendezeka kwamba kufuatilia daktari kwa ajili ya Kukabiliana na matibabu kwa ajili ya kutathmini na athari yoyote mbaya kutokana na dawa. Kupunguza shinikizo la damu na 5mmHg inaweza kupunguza hatari ya kiharusi kwa 34% na hatari ya ungonjwa wa moyo ischemic kwa 21%. Shinikizo la damu kupunguza pia husaidia kupunguza uwezekano wa shida ya akili, moyo kushindwa , na vifo kutokana na ugonjwa wa moyo na mishipa .[67] Lengo la matibabu ya lazima ya kupunguza shinikizo la damu na chini ya 140/90mmHg kwa ajili ya watu wengi, na chini kwa kale wenye ugonjwa wa kisukari au ugonjwa wa figo. Baadhi ya wataalamu wa afya kupendekeza kuweka Viwango vya chini 120/80mmHg.[66][68] Kama lengo shinikizo la damu si alikutana,matibabu zaidi inahitajika.[69]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Miongozo juu ya uchaguzi wa dawa na jinsi ya kuamua bora kwa ajili ya matibabu subgroups mbalimbali vilivyobadilika na tofauti kati ya nchi. Wataalamu wala kukubaliana kuhusu dawa bora.[70] The Kushirikiana Cochrane , Shirila la Afya ya Duniani, na Umoja wa Mataifa kusaidi miomgozo ya chini -dozi thiazide-makao diuretic kama matibabu ina penda zaidi ya awali.[71][70] Uingereza Miongozo kusisitiza calcium channel blockers (CCB) kwa ajili ya watu zaidi ya umri wa miaka 55 au ya Afrika au Caribbean asili ya familia. Miongozo kupendekeza angiotensin-kuwabadili enzyme kivizas (ACEI)s kama matibabu ina penda zaidi ya awali kwa ajili ya watu wadogo.[72] katika Japan, kwa kunzia na mtu yeyote wa Madarasa sita ya dawa ikiwa ni pamoja na: CCB, ACEI/ARB, thiazide diuretics, beta blockers, na blockers alpha ni aliona nafuu. Katika Canada, yote ya dawa hizi isopokuwa alpha blockers- ni Ilipendekeza kama inawezekana chaguzi ya kwanza. [70]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Watu wengi wanahitaji zaidi ya moja ya madawa ya kudhibiti shinikizo la damu zao. JNC7[55] and ESH-ESC guidelines[3] Wakili kuanza matibabu ya madawa ya mbili wakati shinikizo la damu ni zaidi ya 20 mmHg hapo juu systolic au zaidi ya 10 mmHg juu ya malengo ya diastolic. Michanganyiko ya ku penda zaidi ni rennin-angiotensin na Kalsium channel blockers, au inhibitors renin–angiotensin na diuretics.[73] Michanganyiko kukubalika ni pamoja na yafuatayo:


title: Shinikizo la juu la damu

text: Calcium channel blockers na diuretics Beta blockers na diuretics Dihydropyridine calcium channel blockers na beta blockers Dihydropyridine calcium channel blockers na ama verapamil or diltiazem


title: Shinikizo la juu la damu

text: Michanganyiko haikubaliki ni kama ifuatavyo:


title: Shinikizo la juu la damu

text: Yasiyo ya calcium blockers (kama vile verapamil au diltiazem) na beta blockers Dual renin–angiotensin mfumo blockade (Kwa mfano, angiotensin kuwabadili enzyme kiviza + angiotensin receptor blocker) Renin–angiotensin mfumo blockers na beta blockers Beta blockers na madawa ya anti-adrenergic. [73]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Kuepuka michanganyiko ya kiviza ACE inhibitor au angiotensin II adui receptor antagonist, a diuretic, na NSAID ( Ikiwa pamoja na kuchangua COX-2 inhibitors na madawa ya kulevya nonprescribed kama vile ibuprofen) kila inapowezekana kutokana na hatari kubwa ya kushindwa kwa figo papo hapo. Mchanganyiko inajulikana simo kama “whammy triple” katika maandiko ya Australia ya Afya. [58] Vidonge vyenye mchanganyiko za kudumu wa Madarasa mawili ya dawa za kutosha. Wakati wao ni rahisi, wao ni bora akiba kwa ajili ya watu ambao ni amara katika vipengele mtu binafsi. [74]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Kutibu wastani kwa presha kali itapungua vifo na athari upande wa moyo na mishipa katika watu wenye umri wa miaka 60 na kuendelea.[75] Katika watu zaidi ya miaka 80 na umri wa tiba haionekani kwa kiasi kikubwa kupunguza vifo vya jumla lakini kupunguza hatari ya ungonjwa wa moyo.[75] Ilipendekeza shinikizo la damu lengo ni chini ya 140/90mm Hg na thiazide diuretics ya kuwa dawa yaku penda zaidi katika Amerika.[76] Katika mwongozo mpya Uingereza, Kalsiamu-channel blockers ya matibabu ina penda zaidi na masomo kliniki lengo la chini ya 150/90mmHg, au chini ya 145/85mmHg juu ya ufuatiliaji ambulatory au nyumbani shinikizo la damu.[72]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Shinikizo sugu la damu ni shinikizo la damu kwamba bado hapo juu lengo shinikizo la damu licha ya matumizi ya mawakala wa tatu antihypertensive mali ya madaraja mbalimbali ya madawa ya kulevya antihypertensive wote mara moja. Miongozo kwa ajili ya kutibu shinikizo la damu sugu yamechapishwa katika Uingereza[77] and the US.[78]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Mwaka 2015 takriban 16-37% ya idadi ya watu wazima wa dunia, walikuwa na shinikizo la juu la damu.[79] Ilikuwa ni kawaida katika nchi zote: zilizoendelea (333 milioni) na zisizostawi (639 milioni).[79] Hata hivyo, viwango hutofautiana vikubwa katika mikoa mbalimbali kwa viwango vya chini kama 3.4% (wanaume) na 6.8% (wanawake) katika maeneo ya vijijini India na kama 68.9% ( wanaume) na 72.5% (wanawake) katika Poland.[80]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Mwaka 1995 ilikadiriwa kuwa milioni 43 watu Marekani walikuwa na shinikizo la juu la damu au walikuwa wakitumia dawa ya kulipunguza. Takwimu hiyo inawakilisha karibu 24% ya idadi ya watu wazima nchini. [81] Viwango vya shinikizo la damu nchini Marekani walikuwa kuongezeka na kufikia 29% mwaka 2004.[82][83] Kama ilivyo mwaka 2006 shinikizo la damu huathiri watu wazima 76 milioni Marekani (34% ya idadi ya watu) na kuwa miongoni mwa viwango yva juu zaidi vya shinikizo la damu katika dunia kwa 44%.[84] Ni zaidi ya kawaida katika Wamerikani uliotekea na chini ya kawaida katika Wazungu na Hispanics. Viwango vya kuongezeka kwa umri, na ni mkubwa kusini mashariki mwa Marekani. Shinikizo la damu ni la kawaida zaidi ndani ya wanaume kulinganisha na wanawake (ingawa wanakuwa wamemaliza kuelekea kupunguza tofauti hii) na kwa wale wa hali ya chini kiuchumi.[1]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Viwango ya shinikizo la damu kwa watoto inaongezeka.[85] Zaidi shinikizo la damu kwa watoto, hasa kabla ya ubalehe, linategemea ugonjwa mwingine wa msingi. Mbali na fetma, figo ugomjwa ni sababu ya kawaida (60–70%) ya shiniko la damu kwa watoto. Vijana kawaida kuwa na msingi au muhimu shinikizo la damu, ambayo akaunti kwa ajili ya 85–95% ya kesi. [86]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Uelewa wa kisasa wa mfumo wa moyo ulianza na kazi ya mtabibu William Harvey (1578-1657). Harvey alielezea mzunguko wa damu katika kitabu chake De Otu ordis ("On Motion of the Heart and Blood"). Padri wa Uingereza Stephen Hales alifanya kipimo cha kwanza cha kuchapishwa cha kipimo cha shinikizo la damu katika mwaka 1733 .[87][88] Maelezo ya shinikizo la damu kama ugonjwa ulitoka, miongoni mwa wengine, Thomas Young katika mwaka 1808 na Richard Bright katika mwaka 1836 .[87] Ripoti ya kwanza ya muiniko wa shinikizo la damu katika mtu bila ushahidi wa ugonjwa wa figo ilitolewa na Frederick Akbar Mahomed (1849-1884).[89] Hata hivyo, shinikizo la damu kama chombo cha kliniki ilikuja kuwa katika mwaka 1896 na uvumbuzi wa cuff sphygmomanometer na Scipione Riva-Rocci mwaka 1896.[90] Uvumbuzi huu uliruhusu shinikizo la damu kupimwa katika zahanati. Mwaka 1905, Nikolai Korotkoff aliboresha mbinu kwa kueleza Korotkoff sounds ambazo zilisikiwa wakati ateri ilikuwa auscultated na stetoskopu wakati sphygmomanometer cuff ilikuwa imwetolewa upepo[88]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Kihistoria matibabu ya kiitwacho "ugonjwa mgumu wa pigo la moyo" ilihusisha kupunguza kiasi cha damu na blood letting au kupaka leeches.[87] Yellow Emperor wa Uchina, Cornelius Celsus, Galen, na Hippocrates walitetea kuruhusu damu.[87] Katika karne za 19 na 20, kabla ya matibabu ya ufanisi ya pharmacological ya shinikizo la damu ilikuwa inawezekana, taratibu tatu za matibabu zilitumika, zote zikiwa na athari mbalimbali. Namna hizi ni pamoja na taratibu kali za kizuizi cha sodiamu, (kwa mfano, lishe la mchele [87]), sympathectomy (upasuaji wa kukausha sehemu za sympathetic nervous system), na tiba ya pyrogen (kudungwa dutu ambazo zilisababisha homa, pasipo moja kwa moja kupunguza shinikizo la damu).[87] Kemikali ya kwanza ya shinikizo la damu, sodium thiocyanate, ilitumika mwaka 1900 lakini ilikuwa na madhara mengi na haikupendwa.[87] Mawakala wengine kadhaa waliundwa baada ya Second World War. Maarufu zaidi na fanisi kiasi ilikuwa tetramethylammonium hidrojeni na isio na uasili yake hexamethonium, hydralazine, na reserpine (inayotokana na mmea wa dawa Rauwolfia serpentina). Uvumbuzi kubwa ilikuwa ya mafanikio na ugunduzi wa mawakala wa mdomo wa kwanza nzuri wanapatikana wanayovumiliwa. Ya kwanza ilikuwa chlorothiazide, ya kwanza thiazide diuretic, ambayo iliundwa na kiua vijasumu sulfanilamide na kupatikana mwaka 1958.[87][91] Iliongeza takamwili ya chumvi wakati inazuia mkusanyiko wa maji. randomized controlled trial ambayo ilifadhiliwa na Veterans Administration ikilinganishwa na hydrochlorothiazide pamoja na reserpine pamoja na hydralazine dhidi ya placebo. Utafiti huo ulisimamishwa mapema kwa sababu wale walio katika kundi la shinikizo la juu la damu ambao walikuwa wanapata tiba walipatwa na matatizo mengi zaidi ya wagonjwa waliotibiwa na ilionekana ni vibaya kumnyima matibabu kutoka kwao. Utafiti uliendelea kwa watu wenye shinikizo la damu ya chini na kuonyesha kwamba matibabu, hata katika watu walio na shinikizo la damu kiasi, kupunguza hatari ya kufa moyo na mishipa kwa zaidi ya nusu. [92] Mwaka 1975, Lasker Special Public Health Award ilitolewa kwa timu ambayo iliunda chlorothiazide. Matokeo ya tafiti hizi ilisababisha kampeni za afya za umma ili kuongeza uelewa wa umma wa shinikizo la damu na ilikuza kipimo na matibabu ya shinikizo la damu. Hatua hizi huonekana zilichangia angalau kwa sehemu kwa kupungua kwa asilimia 50 katika ugonjwa wa kiharusi na ischemic heart kati ya 1972 na 1994.


title: Shinikizo la juu la damu

text: Shirika la Afya Duniani limebainisha shinikizo la damu kama chanzo kikubwa cha cardiovascular mortality. The World Hypertension League (WHL), shirika mwamvuli la jamii 85 ya taifa ya shinikizo la damu na ligi, ilitambua kuwa zaidi ya asilimia 50 ya watu walio na shinikizo la damu duniani hawajui hali yao.[93] Ili kukabiliana na tatizo hili, WHL imeanzisha kampeni ya kimataifa juu ya shinikizo la damu mwaka 2005 na kutunikia tarehe 17 Mei kila mwaka kama World Hypertension Day (WHD). Zaidi ya miaka mitatu iliyopita, vyama zaidi vya kitaifa vimekuwa vikishiriki katika WHD na wamekuwa wabunifu katika shughuli zao za kupata ujumbe kwa umma. Mwaka 2007, kulikuwa na rekodi ya ushiriki kutoka nchi ya wanachama 47 ya WHL. Wakati wa wiki ya WHD, nchi hizi zote zilishirikiana na serikali za mitaa, jamii za kitaaluma, mashirika yasiyo ya kiserikali, na viwanda binafsi kukuza ufahamu wa shinikizo la damu kupitia kampeni kadhaa media na umma. Ukitumia mass media kama vile wavuti na runinga, ujumbe umewafikia zaidi ya watu milioni 250. Vile kasi inaongezeka mwaka baada yaa mwaka, WHL ina matumaini kuwa karibu watu wote wanaokadiriwa kufikia bilioni 1.5 ambao wameathirika na muinuko wa shinikizo la damu wanaweza kufikiwa.[94]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Shinikizo la damu ni shida sugu ya kawaida ya matibabu inayochochea ziara kwa watoa huduma msingi wa afya nchini Marekani. Shirika la Moyo Marekani limekadiria gharama za moja kwa moja na zisizo za moja kwa moja ya shinikizo la damu katika dola bilioni 76.6 katika mwaka 2010.[84] Nchini Marekani, asilimia 80 ya watu walio na shinikizo la damu wanafahamu hali zao na asilimia 71 wanachukua baadhi ya dawa dhidi ya shinikizo la damu. Hata hivyo, asilimia 48 tu ya watu ambao wanafahamu wana shinikizo la damu wanadhibiti ipasavyo hali hiyo.[84][95] Madaktari wanakabiliwa na shida nyingi katika kudhibiti shinikizo la damu, ikiwa ni pamoja na upinzani kwa kutumia dawa mbalimbali ili kufikia malengo ya shinikizo la damu. Watu pia wanakabiliwa na changamoto ya kufuata ratiba ya dawa na kufanya mabadiliko ya maisha. Hata hivyo, kufikia malengo ya shinikizo la damu inawezekana. Kupunguza shinikizo la damu inapunguza gharama kwa kiasi kikubwa ambayo inahusishwa na huduma ya matibabu ya juu.[96][97]


title: Shinikizo la juu la damu

text: Jamii:Tiba jamii:Magonjwa Jamii:Damu Jamii:Moyo


title: Gastroenteritis

text: Gastroenteritis ni hali ya matibabu na sifa ya  kuvimba  (""-itis"") wa  eneo ya utumbo  ambayo inahusu yote mbili tumbo (""gastro""-) na chango (""entero""-), na kusababisha baadhi ya macho ya kuhara, kutapika, na maumivu ya tumbo  na kupata kiharusi. Gastroenteritis pia imekuwa inajulikana kama gastro , mdudu tumbo, na tumbo virusi. Ingawa lisilohusiana na  mafua , pia imekuwa kuitwa tumbo mafua na homa ya tumbo.


title: Gastroenteritis

text: Kimataifa, kesi nyingi katika watoto husababiswa na rotavirus. Kwa watu wazima,norovirus na Kampilobakta ni zaidi ya kawaida. Chini ya kawaida ni pamoja na sababu nyingine bakteria (au Sumu yao) na vimelea. Maambukizi yanaweza kutokea kutokana na matumizi ya vyakula visivyo tayari au maji yenye vimelea au kupitia mawasiliano ya karibu na watu ambao ni ya kuambukiza.


title: Gastroenteritis

text: Msingi wa usimamizi wa kutosha taratibu. Kwa kesi laini au wastani, hii unaweza kawaida kupatikana kupitia ufumbuzi simulizi ya kuweka maji. Kwa kesi kali zaidi, maji maji katika mishipa inaweza kuwa inahitajika. Gastroenteritis kimsingi huathiri watoto na wale walio katika nchi zinazoendelea.


title: Gastroenteritis

text: Gastroenteritis kawaida inahusisha wote kuharisha na kutapika, au chini ya kawaida, inatoa kwa moja au nyingine. kupata kiharusi Msokoto inaweza pia kuwa sasa. Ishara na dalili kawaida kuanza masaa 12–72 baada ya kuambulizwa wakala kuambukiza. Kama kutokana na wakala virusi, hali kawaida kusudi ndani ya wiki moja. Sababu baadhi ya virusi pia inaweza kuhusishwa nahoma, uchovu, kuumwa na kichwa,na maumivu ya misuli. Kama ni kinyesi umwagaji damu, sababu ni chini ya uwekano wa kuwa na virusi na uwezekano mkubwa wa kuwa bakteria. Maambukizi ya Bakteria Baadhi inaweza kuhusishwa na maumivu makali ya tumbo na inaweza kudumu kwa wiki kadhaa.


title: Gastroenteritis

text: Watoto walioambukizwa na rotavirus kawaida hupona ndani ya siku tatu paka nane. Hata hivyo, katika nchi maskini matibabu kwa maambukizi kali ni mara nyingi nje ya kufikia na kuendelea kuharisha ni ya kawaida. Kuishiwa maji  ni matatizo ya kawaida ya  kuharisha , na mtoto na shahada kubwa ya upungufu wa maji mwilini inaweza kuwa na muda mrefu yaza tena kapilari , maskini ngozi turgor, na kinga isiyo ya kawaida.Maambukizo ya kurudia ni kawaida kuonekana katika maeneo na usafi duni wa mazingira, na  utapiamlo , kudumaa ukuaji, na ya muda mrefu ucheleweshaji utambuzi inaweza kusababisha.


title: Gastroenteritis

text: Tendaji arthritis hutokea katika 1% ya watu kufuatia maambukizi na aina "kampylobakta", na  Dalili ya Guillain-Barre  hutokea katika 0.1%.  Dalili ya Hemolytic uremic  (HUS) yanaweza kutokea kama matokeo ya maambukizi kwa Shiga sumu - ya kuzalisha "Escherichia coli" au "Shigella" , kusababisha makosa chini platelet, poor kazi maskini figo, na low chini nyekundu za damu kuhesabu kiini (kutokana na kuvunjika zao). Watoto ni zaidi wa na elezeka kupata HUS kuliko watu wazima. Baadhi ya maambukizi ya virusi huweza kuzalisha kifafa epesi kwa kitoto.


title: Gastroenteritis

text: Virusi (hasa rotavirus)na bakteria "Escherichia coli" na aina "Kampylobakta" ni msingi wa sababu za uvimbe wa tumbo. Kuna, hata hivyo, wengi mengine ya kuambukiza mawakala ambayo inaweza kusababisha hii dalili.Sababu zisizo kuambukiza ni kuonekana juu ya tukio, lakini wao mdogo kuliko etiolojia ya virusi au bakteria. Hatari y maambukizi ni kubwa kwa watoto kutokana na ukosefu wao wa kinga na usafi duni.


title: Gastroenteritis

text: Virusi kwamba wanajulikana na kusababisha uvimbe wa tumbo pamojarotavirus,norovirus,adenovirus,naastrovirus. Rotavirus ni sababu ya gastroenteritis katika watoto, na inazalisha viwango vya matukio yanayofanana katikadeveloped ulimwengu zinazoendelea  na ulimwengu zilizoendelea zote mbili. Virusi kusababisha kuhusu 70% ya matukio ya kuharisha kuambukiza katika kundi watoto umri. Rotavirus ni sababu chini ya kawaida kwa watu wazima kutokana na kinga yachuma.


title: Gastroenteritis

text: Norovirus ni sababu inayoongoza ya gastroenteritis miongoni mwa watu wazima chini Marekani, na kusababisha zaidi ya 90% ya kuzuka. Hizi kufanya ya mahali magonjwa ya milipuko  kawaida kutokea wakati makundi ya watu kutumia muda katika ukaribu wa karibu wa kimwili kwa kila mmoja, kama vile kwenye cruise meli, katika hospitali, au katika migahawa. Watu wanaweza kubaki kuambukiza hata baada ya kuhara zao kumalizika. Norovirus ni sababu ya juu ya 10% ya kesi katika watoto.


title: Gastroenteritis

text: Katika dunia ya maendeleo "Kampylobakta jejuni" ni sababu ya msingi ya gastroenteritis bakteria, na nusu ya kesi ya hizi zinazohusiana na yatokanayo ya kuku. Kwa watoto, bakteria ni sababu katika kuhusu 15% ya kesi, na aina ya kawaida kuwa "Escherichia coli", "Salmonella","Shigella",na aina "kampilobakta". kama chakula inakuwa kuingiwa na bakteria na kuzidisha kuongeza hatari ya maambukizi katika wale ambao hutumia chakula. Baadi ya vyakula kawaida yanayohusiana na ugonjwa ni pamoja na mbichi au nyama,kuku,daga, mayai na ; sprouts ghafi; maziwa siomalisho na jibini laini; na matunda na juisi za mboga. Katika nchi zinazoendelea , hasa Afrika kusini mwa Sahara na Asia, kipindupindu ni sababu ya kawaida ya gastroenteritis.Maambukizi hii ni kawaida ya zinaa na maji yenye vimelea au chakula.


title: Gastroenteritis

text: Toxigenic "Clostridium difficile" ni sababu muhimu ya kuharisha kwamba hutokea mara nyingi zaidi katika wazee. Watoto wachanga wanaweza kubeba bakteria hawa bila dalili zinazoendelea. Ni sababu ya kawaida ya kuharisha katika wale hospitalini na ni mara nyingi zinazohusiana na matumizi na kiuvijasumu."Staphylococcus aureus" kuharisha kuambukiza pia huweza kutokea katika wale ambao wamekuwa wakitumia kiuvijasumu. "Kuharisha traveler" ni kawaida ya aina ya gastroenteritis bakteria. Acid-kukandamiza dawa inaonekana kuongeza hatari ya maambukizi ya muhimu baada ya kukumbana na idadi ya viumbe, ikiwa ni pamoja"Clostridium difficile", "Salmonella", na aina "Kampylobakta". Hatari ni kubwa zaidi katika wale kuchukuproton pump inhibitors kuliko na H2 antagonists pinzani.


title: Gastroenteritis

text: Idadi ya protozoans inaweza kusababisha uvimbe wa tumbo – kawaida "Giardia lamblia" – lakini "histolytica Entamoeba" na"Cryptosporidium" pia wamekuwa wakihusishwa. Kama kikundi, hawa mawakala wanaunda kuhusu 10% ya kesi katika watoto. "Giardia" hutokea zaidi ya kawaida katika nchi zinazoendelea , lakini hii wakala etiologic husababisha aina hii ya ugonjwa kwa kiasi fulani karibu kila mahali.Ni kawaida hutokea zaidi katika watu ambao alisafiri kwa maeneo yaliyo na kiwango cha maambukizi ya juu,watoto ambao kuhudhuria  siku ya huduma , wanaume wanafanya mapenzi na wanaume, na  majanga  kufuatia.


title: Gastroenteritis

text: Maambukizi yanaweza kutokea kupitia matumizi ya maji machafu, au wakati watu kushiriki vitu binafsi. Katika maeneo na misimu ya mvua na ukame, ubora wa maji kwa kawaida ina ongezeka wakati wa mvua, na hii ina uwiano na wakati wa milipuko . Namaeneo ya dunia na misimu, maambukizi ni zaidi ya kawaida katika majira ya baridi. Chupa-kulisha watoto mchanga na chupa yenye ya udhibiti afya ni sababu muhimu kwa kiwango cha kimataifa. Maambukizi Viwango ni pia kuhusiana na hali duni ya usafi, hasa miongoni mwa watoto, ,Katika kaya inaishi, and in na katika wale walio na hali ya awali iliyopo maskini wa lishe. Baada ya kuendeleza uvumilivu, watu wazima wanaweza kubeba viumbe fulani bila kuonyesha ishara au dalili, na hivyo kitendo kama hifadhi ya asilinatural reservoirs ya uambukizaji. Wakati Baadhi ya mawakala(kama vile "Shigella") tu kutokea katika jamii ya nyani, wengine huwezi kutokea katika aina mbalimbali ya wanyama(kama vile "Giardia").


title: Gastroenteritis

text: Kuna idadi ya sababu zisizo kuambukiza ya kuvimba njia ya utumbo. Baada ya zaidi ya kawaida ni pamoja na dawa (kamaNSAIDs), baadi ya vyakula kama vile laktosi ( katika wale ambao ni siovumilivu), na gluten (katika wale wenyeugonjwa wa coeliac ). Ugonjwa ya Crohn pia ni Chanzo zisizo maambukizi ya ( mara nyingi kali) gastroenteritis. Mangonjwa ya sekondari kwa sumuinaweza pia kutokea. Baadi ya chakula kuhusiana hali ya kuhusiana na kichefuchefu, kuhara kutapika, na ni pamoja na: Ciguatera ciguatera sumu kutokana na matumizi ya samaki zilizosibikwa walao nyama, scombroid yanayohusiana na matumizi ya aina fulani ya samaki kuharibiwa, tetrodotoxin sumu kutoka matumizi ya  samaki puffer miongoni mwa wengine, na botulism kawaida kutokana na chakula enye sio vizuri na salama.


title: Gastroenteritis

text: Gastroenteritis hufafanuliwa kama kutapika  au kuharisha kutokana na maambukizi ya ndogo aubowel kubwa. Mabadiliko katika tumbo ni kawaida enye aiko - uvimbe, wakati wale katika matumbo kubwa ni uchochezi .Idadi ya vijidudu ina shurutishwa kusababisha maambukizi inatofautiana kutoka wachache kama moja (kwa "Cryptosporidium")kama wengi kama 10 (kwa"Vibrio cholerae").


title: Gastroenteritis

text: Gastroenteritis ni kawaida kukutwa hospitalini, kwa kuzingatia dalili ya mtu na dalili. Kuamua sababu Halisi ni kawaida si zinahitajika kama haina kubadilisha usimamizi wa hali hiyo. Hata hivyo, kinyesi utamaduni lazima kufanywa katika wale walio na damu katika kinyesi, wale ambao wanaweza kuwa wazi kwasumu ya chakula, na wale ambao hivi karibuni walisafiri kwa nchi zinazoendelea. Kupima uchunguzi pia inaweza kufanyika kwa uchunguzi. kama hypoglycemia hutokea katika 10% ya watoto wachanga na watoto wadogo ,kupima serum ya glucose katika idadi hii ni ilipendekeza. Elektroliti na shuguli ya figo lazima pia kuwa kagua wakati kuna wasiwasi kuhusu kupungua maji mwilini.


title: Gastroenteritis

text: Uamuzi wa kama au mtu ana upungufu wa maji mwilini ni sehemu muhimu ya tathmini, pamoja na  upungufu wa maji  mwilini kawaida kugawanywa katika kali(3–5%), wastani (6–9%), na kali (≥10%)kesi. Kwa watoto, sahihi zaidi ishara za kuishiwa maji wastani au kali ni wa muda mrefu kapilari refill, maskini ngozi turgor, na kinga isiyo ya kawaida. Nyingine muhimu matokeo(wakati kutumika katika macho ) ni pamoja na macho sunken,shughuli ilipungua, ukosefu wa machozi, na kinywa kavua. Kawaida ya mkojo pato na ulaji simulizi maji ni ya kuridhisha. Maabara ya kupima ni ya faida ndogo ya kliniki katika kuamua kiwango cha upungufu wa maji mwilini..


title: Gastroenteritis

text: Sababu nyingine ya uwezo wa ishara na dalili kwamba mwigaji kuonekana katika gastroenteritis kwamba haja ya kuwa ilitawala nje ni pamoja na  ugonjwa wa kidole tumbo ,volvulus, Ugonjwa wa vuimbe wa tumbo,  maambukizi ya njia ya mkojo,s, na kisukari mellitus. Kutojitosheleza kongosho,short bowel syndrome, ugonjwa ya whipple, ugonjwa ya coeliac , na unyanyasaji haluli lazima pia kuchukuliwa. utambuzi tofauti unaweza kuwa mgumu kiasi fulani kama mtu ku onyesha "tu" kutapika au kuharisha (kuliko wote).


title: Gastroenteritis

text: Kidole tumbo yanaweza kuwasilisha na kutapika, maumivu ya tumbo, na kiasi kidogo cha kuhatisha katika hadi 33% ya kesi . Hii ni tofauti na kiasi kikubwa cha kuharisha kwamba ni mfano wa gastroenteritis. Maambukizi ya mapafu au njia ya mkojo kwa watoto huweza pia kusababisha kutapika au kuharahisha. dkisukari ketoasidosisi ya zamani (DKA) kwa wakati huu na maumivu ya tumbo, kuchefuchefu, na kutapika, lakini bila kuharisha. Utafiti mmoja kupatikana kwamba 17% ya watoto wenye DKA awali walikuwa wametambuliwa kama kuwa gastroenteritis.


title: Gastroenteritis

text: Usambazaji wa maji kwa urahisi siochafuka na mazoea mazuri ya usafi wa mazingira ni muhimu kwa ajili ya kupunguza Viwango vya maambukizi na gastroenteritis hospitalini muhimu. Hatua ya binafsi ( kama vile  kuosha mkono ) wamekuwa kupatikana kupungua matukio na viwango vya maambukizi ya gastroenteritis katika ulimwengu zinazoendelea na maendeleo kwa % kama vile 30%. Pombe makao mageli inaweza pia kuwa na ufanisi. Kunyonyesha ni muhimu, hasa katika maeneo na hali duni ya usafi, kama ni uboreshaji wa usafi kwa ujumla. Maziwa ya Matiti inapunguza wote mzunguko wa maambukizo na muda wao. Kuepuka zilizosibikwa chakula au kinywaji lazima pia kuwa na ufanisi.


title: Gastroenteritis

text: Kutokana na ufanisi wake wote na usalama, mwaka 2009 Shirika la Afya Duniani ilipendekeza kwamba Chanjo rotavirus  itatolewa kwa watoto wote duniani. Mbili ya kibiashara chanjo ya rotavirus zipo na zaidi kadhaa ni katika maendeleo. Katika Afrika na Asia hizi chanjo kupunguzwa ugonjwa kali miongoni mwa watoto wachanga na nchi ambazo kuweka katika mipango ya kitaifa ya chanjo mahali nimeona kushika kwa viwango na ukali wa ugonjwa huo.


title: Gastroenteritis

text: Gastroenteritis ni kawaida ugonjwa papo hapo na kujitegemea kikwazo kwamba hauhitaji dawa. matibabu kupenda zaidi katika wale wenye mpole na  maji mwilini wastani  ni simulizi kuweka maji tiba (ORT). Metoclopramide na/au ondansetron, hata hivyo, inaweza kuwa msaada katika baadhi ya watoto, nabutylscopolamine ni muhimu katika kutibu katika  maumivu ya tumbo .


title: Gastroenteritis

text: Matibabu ya msingi ya gastroenteritis katika bote watoto na watu ni kuweka maji. Hii ni ikiwezekana mafanikio kwa tiba ya mdomo ya kuweka maji, ingawa utoaji katika mishipa kutakiwa kama kunangazi ilipungua fahamu kama maji mwilini ni kali. Mdomo badala tiba bidhaa kufanywa na wanga tata(i.e. yaani wale alifanya kutoka ngano au mchele)inaweza kuwa ni bora kuliko wale makao juu ya sukari. Vinywaji hasa yulu katika sukari, kama vile vinywaji baridi  na juisi matunda, si ilipendekeza kwa watoto chini ya miaka umri 5 kama wanaweza "kuongeza" kuharisha. Maji wazi inaweza kutumika kama maalum zaidi na ufanisi ORT maandalizi ni hapayo au si mazuri. A  tube nasogastric inaweza kutumika kwa watoto wadogo kusimamia maji maji kama ya kuhalalisha.


title: Gastroenteritis

text: Inapendekezwa kwamba kunyonyesha watoto wachanga kuendelea kuwa ku muuguzi katika mtindo wa kawaida, na kwamba watoto wachanga fomyula-kulishwa kuendelea fomyula yao mara baada ya kuweka maji na ORT. Laktosi-free au laktosi- ya kushuka fomyula kawaida si muhimu.Watoto wanapashwa kuendelea mlo wao wa kawaida wakati wa matukio ya kuharisha na ubaguzi vyakula yulu saana katika ni Rahisi sukariziepukwe. mlo BRAT (ndizi, mchele, sosi ya tufaha, mkati ya kuchoma na chai) ni tena ilipendekeza, kama ina virutubisho haitoshi na haina faida juu ya kulisha kawaida. Probiotics Baadhi wamekuwa umeonyesha kuwa na manufaa katika kupunguza muda wote wa ugonjwa na marudio ya stuliWanaweza pia kuwa na manufaa katika kuzuia na kutibu kiuvijasumu kuhusishwa kuharisha.


title: Gastroenteritis

text:
DawaAntiemeticinaweza kuwa na manufaa kwa ajili ya kutibu kutapika katika watoto.Ondansetronina baadhi ya shirika, na dozi moja isihusishwe na haja kidogo kwa ajili ya maji katika mishipa, hospitalini wachache, na kutapika inapungua. Metoclopramideili pia kuwa na manufaa. Hata hivyo, matumizi ya ondansetron pengine kuhusishwa na kiwango cha ongezeko la kurudi katika hospitali ya watoto.
Maandalizi katika mishipa ondansetron inaweza kutolewa kwa mdomo ikiwa vibali kliniki hukumu.Dimenhydrinate,wakati kupunguza kutapika, haionekani kuwa muhimu kliniki faida.


title: Gastroenteritis

text:
Kiuvijasumu si kawaida kutumika kwa ajili ya gastroenteritis, ingawa wao ni wakati mwingine ilipendekeza kama dalili ni hasa kali. au kama wanahusika sababu bakteria pekee au watuhumiwa. Kama kiuvijasumu ni kwa kuajiriwa, macrolide ( kama vile azithromycin) ni ku penda zaidi ya fluoroquinolone kutokana na viwango vya juu vya upinzani na karibuni. Pseudomembranous colitis, kawaida husababishwa na matumizi ya antibiotiki, inasimamiwa na kutoendelea na wakala visababishi na kutibu kwa aidha metronidazole au vancomycin.Bakteria na protozoans kwamba ni amenable kwa matibabu pamoja na "Shigella" "Salmonellatyphi", na‘Giardia" spishi. Katika wale wenye na "Giardia" spishi au "Entamoeba histolytica", matibabu tinidazole inapendekeza na kushinda metronidazole.
Shirika la afya Duniani (WHO) inapendekeza matumizi ya antibiotics kwa watoto wadogo ambao wana wawili wa damu na kuharisha na homa.


title: Gastroenteritis

text: Antimotility dawa ina hatari ya kusababisha matatizo ya kinadharia, na ingawa uzoefu kliniki umeonyesha kuwa huu ni uwezekano, name="Oxford"/> dawa hizi ni tamaa katika watu na umwagaji damu kuhara au kuhara kwamba ni ngumu kwa homa. Loperamide,  opioid analog afyuni , ni kawaida hutumiwa kwa ajili ya matibabu ya dalili kuharisha. Loperamide haifai kwa watoto, hata hivyo, kama inaweza kuvuka machanga damu-ubongo kizuizi na kusababisha kusumisha. Bismuth subsalicylate, tata hakuna wa bismuth na salicylate, inaweza kutumika katika kesi kali kwa wastani, lakinisalicylate sumu ni kinadharia iwezekanavyo.


title: Gastroenteritis

text: Inakadiriwa kuwa kesi 3-5000000000 ya gastroenteritis kutokea duniani kila mwaka, kimsingi unaathiri watoto na yanayoendelea duniani. ni ulisababisha vifo vya watu milioni 1.3 kwa watoto chini ya miaka mitano kama ya 2008, na zaidi ya hayo yanayotokea katika mataifa maskini zaidi duniani.Zaidi ya 450,000 ya vifo haya ni kutokana na rotavirus kwa watoto chini ya miaka umri 5.Cholera Kipindupindu husababisha kesi kuhusu 3-5,000,000 ya ugonjwa na unaua takriban watu 100,000 kila mwaka. Katika watoto kuendeleza dunia chini ya miaka miwili ya umri mara nyingi kupata maambukizi sita au zaidi mwaka kwamba matokeo katika gastroenteritis hospitalini muhimu. Ni chini ya kawaida kwa watu wazima, kutokana na maendeleo ya kinga.


title: Gastroenteritis

text: Mwaka 1980, kutokana na sababu zote gastroenteritis yaliyosababisha vifo milioni 4.6 kwa watoto, na wengi kutokea katika nchi zinazoendelea. Viwango vya kifo walikuwa kupunguzwa kwa kiasi kikubwa (kwa takriban milioni 1.5 vifo kila mwaka) kwa mwaka 2000, kwa kiasi kikubwa kutokana na kuanzishwa na kuenea kwa matumizi ya tiba ya ndomo ya kuweka maji. Nchini Marekani, maambukizi kusababisha uvimbe wa tumbo ni maambukizi ya pili ya kawaida ( baada ya  kawaida ya baridi), na wao kusababisha kesi kati ya 200 na 375 milioni ya kuharisha papo na takriban elfu kumi vifo kila mwaka, na 150-300 ya vifo hivi kwa watoto chini ya miaka mitano.


title: Gastroenteritis

text: matumizi ya kwanza ya "gastroenteritis" ilikuwa katika 1825. Kabla ya wakati huu ni zaidi hasa inayojulikana kamahoma ya matumbo au "kipindupindu morbus", miongoni mwa wengine, au chini hasa kama "kushisha ya matumbo", "wingi", "Flux", "mchango", "malalamiko ya tumbo", au moja ya idadi ya majina mengine ya kizamani kwa kuharisha papo hapo.


title: Gastroenteritis

text: Gastroenteritis ni kuhusishwa na majina mengi ya simo, ikiwa ni pamoja na "Montezuma wa kisasi", "Delhi tumbo", "la turista", na "sprint nyuma mlango", miongoni mwengine. Ni imekuwa na jukumu katika kampeni nyingi za kijeshi na ni kuamini kuwa asili ya neno "matumbo hakuna hakuna utukufu"..


title: Gastroenteritis

text: Gastroenteritis ni sababu kuu ya ziara milioni 3.7 kwa madaktari mwaka nchini Marekani na 3,000,000 ya ziara nchini Ufaransa. In the United States gastroenteritis as a whole is believed to result in costs of 23 billion USD per year Uvimbe wa tumbo na Marekani kwa ujumla inaaminika kusababisha gharama ya bilioni 23 mwaka USD kwa mwaka. Na kwamba kutokana na rotavirus peke kusababisha Makadirio ya gharama za dola bilioni 1 mwaka huu


title: Gastroenteritis

text: Kuna idadi ya chanjo dhidi ya gastroenteritis katika maendeleo. Kwa mfano, chanjo dhidi ya Shigella na enterotoxigenic "Escherichia coli" (ETEC), mbili ya sababu ya kuongoza bakteria wa gastroenteritis duniani kote.


title: Gastroenteritis

text: Gastroenteritis katika paka na mbwa unasababishwa na wengi wa mawakala sawa kwa binadamu. Viumbe ya kawaida ni:"Campylobakta", "Clostridium difficile", "Clostridium perfringens", na "Salmonella". idadi kubwa ya mimea sumu huweza pia kusababisha dalili. Baadhi ya mawakala ni maalumu zaidi ya aina fulani.Magonjwa gastroenteritis coronavirus (TGEV) hutokea katika nguruwe kusababisha kutapika, kuishiwa maji kuhara. Inaaminika kuwa vishawishi kwa nguruwe na ndege wa pori na hakuna tiba maalumu inapatikana. Ni si uambukizaji kwa binadamu. .


title: Kiparsi

text: Jina la Kiparsi hurejea lugha tofauti, k.m.


title: Upagani

text: Upagani ni jina la kutaja imani za dini ambazo ama zinaabudu miungu mingi au ni dini za jadi.


title: Upagani

text: Neno hili linatumiwa hasa na watu katika mapokeo ya Ukristo kutaja imani nyingine, lakini siku hizi, hasa katika nchi kadhaa za Ulaya, kuna pia vikundi vya watu ambao wanajiita hivi wenyewe.


title: Upagani

text: Asili ya neno ni lugha ya Kilatini ambaPo "pagus" ni eneo la mashambani, mbali na miji mikubwa, na "paganus" ni mtu anayeishi huko vijijini au mashambani.


title: Upagani

text: Chaguo la neno hili kwa ajili ya dini kinatunza historia ya kwamba huko mwanzoni katika zamani za Roma ya Kale Ukristo ulikuwa dini ya watu wa miji lakini imani za kale za Waroma ziliendelea kwa muda mrefu vijijini.


title: Upagani

text: Hata kama neno "mpagani, upagani" linatoka katika mapokeo ya Kikristo, si lugha ya Biblia.


title: Upagani

text: Maandiko ya Biblia ya Kiebrania kwa kawaida yanatumia neno "goi / goyyim" (גוי / גוים ) kwa kutaja watu wasio Wayahudi. Goi inamaanisha "taifa" na mara chache inaweza kutumiwa pia kwa taifa la Israeli.. Lakini wingi wake "goyyim" (mataifa) unamaanisha watu wasio Wayahudi ambao pia wana imani tofauti.


title: Upagani

text: Katika Agano Jipya lugha hii imetafsiriwa kwa Kigiriki na pale tunaposoma "mataifa" kwa Kiswahili lugha asilia ya Kigiriki inatumia "ἔθνη, ethni"


title: Upagani

text: Tangu karne ya 19 kumekuwa na watu katika Ulaya waliotafuta njia mbadala za kidini nje ya Ukristo; wengine wao walijaribu kufufua imani za jadi za Ulaya na hapa wengine wametumia jina la "upagani" kwa imani hizi. Hao ambao wamekadiriwa kuwa makumi elfu katika nchi mbalimbali za Ulaya wanaitwa "neo pagans" yaani "Wapagani wapya"".


title: Nabii Nathani

text: Nabii Nathani (kwa Kiebrania נתן הנביא) aliishi nchini Israeli kwenye mwaka 1000 hivi KK na habari zake zinasimuliwa katika Biblia, hasa 2Sam, 1Fal, 1Nya na 2Nya.


title: Nabii Nathani

text: Kadiri ya Kitabu cha Pili cha Samueli, alikuwa nabii wa ikulu chini ya Mfalme Daudi.


title: Nabii Nathani

text: Ndiye aliyemuarifu kwamba Mungu hataki amjengee hekalu la ajabu mjini Yerusalemu, halafu akamtabiria agano la pekee kati ya Mungu na yeye na uzao wake, likiendana na ahadi ya ajabu, yaani kwamba ufalme wake utadumu milele (2Sam 7).


title: Nabii Nathani

text: Utabiri huo wa nabii Nathani ukaja kuongoza tumaini la Waisraeli hasa walipodhulumiwa, k.mf. zamani za Yesu chini ya ukoloni wa Kirumi, ambapo wote walimtazamia mwana wa Daudi mwenye kurudisha ufalme wa Israeli.


title: Nabii Nathani

text: Ndiye pia aliyemlaumu kwa kuzini na Bethsheba, na kumuua mume wake, Uria Mhiti; halafu alimtabiria adhabu mbalimbali, hasa kwamba upanga hautaondoka nyumbani kwake (2Sam 11-12).


title: Nabii Nathani

text: Kadiri ya vitabu vya Mambo ya Nyakati Nathani aliandika pia habari za utawala wa Daudi na wa mwanae mfalme Solomoni (1Nya 29:29 na 2Nya 9:29), na alishughulikia muziki wa hekaluni (2Nya 29:25).


title: Nabii Nathani

text: Kadiri ya Kitabu cha Kwanza cha Wafalme (1:8-45) ndiye aliyemuarifu Daudi akiwa taabani kwamba mwanae mkubwa Adonia amejitangaza mfalme, akafaulu kumpatia nafasi hiyo mdogo wake Solomoni.


title: Nabii Nathani

text: Nathani anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake ni tarehe 24 Oktoba au siku ya Jumapili ya Mababu Watakatifu, inayotangulia Noeli.


title: Uria Mhiti

text: Uria Mhiti alikuwa askari shujaa na mwaminifu wa jeshi la mfalme Daudi (mnamo mwaka 1000 KK hivi).


title: Uria Mhiti

text: Aliuawa vitani kutokana na mpango wa Daudi wa kuficha uzinifu alioufanya na mke wake, Betsheba.


title: Uria Mhiti

text: Habari zake zinapatikana katika Kitabu cha Pili cha Samueli, sura ya 11.


title: Nabii Gadi

text: Nabii Gadi alikuwa nabii wa Israeli wakati wa Mfalme Daudi (mnamo mwaka 1000 KK hivi).


title: Nabii Gadi

text: Habari zake zinapatikana katika Biblia, kuanzia 1Sam 22:5, alipomuambia Daudi arudi nchini Yuda.


title: Nabii Gadi

text: Habari muhimu zaidi ni utabiri wa adhabu ambao Gadi alimfanyia kutokana na kosa la kupiga sensa ya wanaume wa utawala wake (2Sam 24:11-13). Kwa niaba ya Mungu alimuachia achague mwenyewe moja katika ya balaa tatu.


title: Nabii Gadi

text: Gadi anatajwa kwa mara ya mwisho katika 2Sam 24:18, alipomuagiza Daudi amjengee Mungu altare ili tauni aliyojichagulia ikome.


title: Nabii Gadi

text: 1Nya pia inasimulia habari zake na katika 29:29 inataja kitabu chake kilichopotea.


title: Nabii wa uongo

text: Katika dini, nabii wa uongo ni mtu anayejidai kuwa na karama ya unabii lakini hakubaliwi na wale wanaomuita hivyo.


title: Nabii wa uongo

text: Anaweza kuwa nabii kweli, au kujidanganya au kudanganya kwa makusudi ili kujipatia sifa na mali.


title: Nabii wa uongo

text: Nje ya dini, mtu anaitwa hivyo kwa kutetea hoja au mpango ambao msemaji anaona ni mbaya.


title: Nabii Obadia

text: Nabii Obadia (jina la Kiebrania lenye maana ya "Mtumishi wa YHWH) alikuwa nabii wa Israeli ya Kale baada ya Yerusalemu kutekwa na kuteketezwa na Wababuloni (586 KK hivi).


title: Nabii Obadia

text: Alitoa utabiri wa mistari 21 tu dhidi ya Edomu ambayo inaunda kitabu cha nne kati ya 12 vya Manabii Wadogo.


title: Nabii Obadia

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 19 Novemba.


title: Nabii Yoeli

text: Nabii Yoeli (kwa Kiebrania יואל, "Yoel", maana yake YHWH ni Mungu) alikuwa nabii wa Israeli ya Kale, labda katikati ya karne ya 4 KK.


title: Nabii Yoeli

text: Ujumbe wake unapatikana katika gombo la Manabii Wadogo la Biblia, kwa jina la Kitabu cha Yoeli.


title: Nabii Yoeli

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huwa tarehe 19 Oktoba.


title: Wickiana

text: Wickiana ni mkusanyiko wa kurasa moja moja iliyoandikwa na Johann Jakob Wick ambayo yamewekwa katika juzuu 24 kati ya 1560 na 1587. Ni chanzo muhimu kwa kipindi cha Matengenezo ya kiprotestanti katika Uswisi.


title: Wickiana

text:
Wick aliishi Zurich iliyoongozwa na Heinrich Bullinger,mrithi wa Huldrych Zwingli. Alisomea mambo ya dini na akawa mchungaji wa Witikon katika hospitali moja mji kuu na pia Predigerkirche. Baada ya hapo alikuwa kanoni na padre mkuu wa pili katika kanisa la Grossmünster.
Maandishi za Wick zilikusanywa katika maktaba monasteri Grossmünster baada ya kifo chake mwaka 1588. Maandishi hayo yalihamishiwa Zürich Zentralbibliothek mnamo 1836. Mkusanyiko wa awali yaligawanywa kati ya muswada maktaba na machapi mapema mgawanyiko katika 1925. Mkusanyiko wa machapishi hayo ni jumla ya 429 ya awali kutoka mkusanyiko ya Grossmünster(PAS II 25) pamoja na kumi vilivyongezwa baadaye (PAS II 25). Sehemu ya muswada ina fahirisi maktaba Ms F 12-35. Sehemu ya Mkusanyiko huo ilichapishwa katika facsimile katika toleo na ufafanuzi katika 1997-2005.


title: Madhara yasiyolengwa

text: Madhara yasiyolengwa, Uharibifu wa nyongeza, au Uharibifu wa Ziada (kutoka Kiingereza: Collateral damage) ni istilahi ya kutaja tukio linatokea katika hali ambayo siyo iliyokusudiwa. Istilahi hii hasa hutumika kijeshi katika hali ya kutaja uharibifu wa mali za raia au watu majeruhi ambao si wapiganaji, yaani, raia ya wa kawaida tu.


title: Madhara yasiyolengwa

text: Mfano ni wakati wa matumizi ya silaha kama mzinga, bomu au kombora dhidi ya wanajeshi adui nyumba za kiraia au watu raia wanaweza kupigwa ama kwa kosa au kutokana na ukali wa mlipuko.


title: Papa Fransisko

text: Papa Fransisko, S.I. (kwa Kilatini Franciscus, jina la awali Jorge Mario Bergoglio) ni askofu wa Roma, na hivyo pia Papa wa Kanisa Katoliki duniani kote, tangu tarehe 13 Machi 2013.


title: Papa Fransisko

text: Amemfuata Papa Benedikto XVI akiwa wa 266 katika orodha ya mapapa.


title: Papa Fransisko

text: Alizaliwa tarehe 17 Desemba 1936 huko Buenos Aires, mji mkuu wa Argentina, hivyo ni papa wa kwanza kutokea bara la Amerika. Pia ni wa kwanza kutoka Shirika la Yesu.


title: Papa Fransisko

text: Baada ya masomo ya kemia na kipindi kifupi cha kazi, tarehe 11 Machi 1958 aliitikia wito wa kitawa na wa kipadri, akaweka nadhiri za muda tarehe 12 Machi 1960, akapata upadrisho tarehe 13 Desemba 1969.


title: Papa Fransisko

text: Tarehe 22 Aprili 1973 aliweka nadhiri za daima.


title: Papa Fransisko

text: Kati ya miaka 1973 na 1979 alikuwa mkuu wa shirika nchini Argentina.


title: Papa Fransisko

text: Mwaka 1992 alichaguliwa kuwa askofu msaidizi wa Buenos Aires akapewa daraja hiyo tarehe 27 Juni mwaka huo, halafu akawa askofu mkuu wa Buenos Aires tarehe 28 Februari 1998, pia askofu wa Wakatoliki wa Mashariki wa Argentina wasio na askofu wa kwao tarehe 6 Novemba 1998, akateuliwa kuwa kardinali tarehe 21 Februari 2001.


title: Papa Fransisko

text: Kati ya miaka 2005 na 2011 alikuwa rais wa Baraza la Maaskofu Katoliki la Argentina.


title: Papa Fransisko

text: Alichaguliwa Papa tarehe 13 Machi 2013, wiki mbili baada ya mtangulizi wake kung'atuka.


title: Papa Fransisko

text: Tofauti na kawaida, alijichagulia jina lisilowahi kutumiwa na mapapa waliomtangulia. Chaguo hilo linaelekeza nia ya kufuata kwa namna fulani roho ya Fransisko wa Asizi.


title: Papa Fransisko

text: Hata kabla ya kuchaguliwa alijulikana kwa unyenyekevu na ufukara wake, pamoja na juhudi za kutetea haki za wanyonge, imani sahihi na maadili ya Kanisa.


title: Papa Fransisko

text: Tabia hizo alizileta katika ngazi ya juu ya Kanisa Katoliki, akijivutia mioyo ya watu wengi.


title: Papa Fransisko

text: Tarehe 13 Aprili 2013 alichagua Jopo la Makardinali 8 kutoka mabara yote limsaidie kuongoza Kanisa na kurekebisha idara na ofisi zake huko Vatikano.


title: Papa Fransisko

text: Tarehe 29 Juni 2013, Papa Fransisko alitoa waraka wake wa kwanza, "Lumen Fidei", kuhusu imani; huo ulifuatwa tarehe 24 Novemba 2013 na "Evangelii Gaudium" kuhusu uinjilishaji.


title: Papa Fransisko

text: Tarehe 18 Juni 2015, alitoa barua ensiklika kwa watu wote "Laudato si'" kuhusu mazingira, mabadiliko ya hali ya hewa na maendeleo ya kufaa. Barua hiyo ilipokewa vizuri na wengi.


title: Joey King

text: Joey Lynn King (amezaliwa 30 Julai, 1999) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani.


title: William Plomer

text: William Charles Franklyn Plomer (10 Desemba, 1903 - 21 Septemba, 1973) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini na Uingereza. Hasa aliandika riwaya, hadithi fupi na mashairi.


title: William Plomer

text: Plomer alizaliwa tarehe 10 Desemba, mwaka wa 1903 mjini Pietersburg nchini Afrika Kusini. Mamake angependelea kuishi Uingereza lakini babake alipendelea Afrika Kusini, na kwa vyovyote walikuwa hawana pesa za kutosha kuishi Uingereza. Kwa hiyo, Plomer alisomeshwa Johannesburg. Alipohitimu sekondari alifanya kazi katika kilimo kabla hajawa mwandishi; riwaya yake ya kwanza ilitolewa mwaka wa 1925. Mwaka wa 1926 alimuunga mkono Roy Campbell kuanzisha gazeti la "Voorslag" lakini wafadhili wao wakawanyima pesa kwa ajili ya maoni yao ya kisiasa. Plomer akahamia Ujapani ambako alikuwa mwalimu kwa miaka mitatu. Mwaka wa 1929 akahamia Uingereza ambako aliishi hadi mwisho wa maisha yake akiwa anaendelea kufanya kazi kama mwandishi na mhariri.


title: Alyson Hannigan

text: Alyson Lee Hannigan (amezaliwa tar. 24 Machi, 1974) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza uhusika wa Willow Rosenberg kwenye mfululizo wa kipindi cha Televisheni cha "Buffy the Vampire Slayer" (1997–2003), Lily Aldrin kwenye ucheshi wa "How I Met Your Mother" kupitia TV ya CBS (2005–hadi sasa) na Michelle Flaherty katika mfululizo halisi wa filamu za "American Pie" (1999; 2001; 2003; 2012).


title: Alyson Hannigan

text: Hannigan alizaliwa mjini Washington, D.C. ni mtoto pekee wa Bi. Emilie (Posner) Haas, wakala wa masuala ya ardhi na viwanda, na Bwana Al Hannigan, dereva wa magari makubwa ya safari. Baba'ke ni Mwamerika mwenye asili ya Ireland na mama'ke ni Myahudi. Wazazi walitalikiana wakati ana umri wa miaka miwili tu na muda mwingi alilelewa na mama'ke tu huko mjini Atlanta, Georgia.


title: Alyson Hannigan

text: Akiwa na umri wa miaka minne, Hannigan akaanza kuonekana katika matangazo. Alihamia mjini Hollywood akiwa na umri wa miaka 11. Akiwa anaishi na mama'ke na baadaye kuhitimu katika shule ya North Hollywood High School, baadaye akajiunga na Chuo Kikuu cha "California State", Northridge ambapo alipata shahada ya saikolojia.


title: Alyson Hannigan

text: Uhusika mkubwa kabisa wa kwanza wa Hannigan wa kwenye filamu ya "My Stepmother Is an Alien", toleo la ubunifu wa kisayansi ambalo pia linavichekesho ndani yake mnamo 1988; mmoja kati ya washirika wenza katika filamu hiyo alikuwepo mwigizaji Seth Green, ambaye baadaye aliungana nae kama muhusika wa kawaida katika tamthilia ya "Buffy" akiwa kama bwana wake. Kisha mwaka wa 1989, uhusika wake wa kawaida wa kwanza kwenye mfululizo wa TV ulikuja pale aliposhirikishwa kwenye ucheshi mfupi wa "Free Spirit".


title: Alyson Hannigan

text: Akiwa msichana, Hannigan aliwatunza watoto wa Bob Saget, ambaye baadaye alikuja kuhadithia katika mfululizo wake wa TV , "How I Met Your Mother".


title: Alyson Hannigan

text: Mwaka wa 1997, Hannigan alichaguliwa kucheza uhusika wa Willow Rosenberg, rafiki wa karibu wa Buffy Summers, katika mfululizo wa televisheni wa "Buffy the Vampire Slayer". Kipindi hicho kilipata mafanikio makubwa mno, na Hannigan akapata kutambulika vya kutosha, hatimaye kuonenakana katika nyusika maarufu kadha wa kadha ambazo zililenga hasa watazamaji vijana, ikuwa ni pamoja na "American Pie", "American Pie 2", "Boys and Girls" na "American Wedding". Pia alipata kuonekana kiduchu kwenye mfululizo unaotokana na hadithi ya "Buffy", "Angel", akitumia tena uhusika wake uleule wa Willow katika vipengele kadhaa (ikiwa ni pamoja na "Orpheus," wakati wa msimu wa nne wa "Angel" na msimu wa saba wa "Buffy"), lakini hakuna tena baada ya "Buffy" kumaliza kutayarishwa kwake.


title: Alyson Hannigan

text: Mwaka wa 2012, Hannigan ameurudia tena uhusika wake wa Michelle kwenye "American Reunion".


title: Alyson Hannigan

text:
Hannigan ameolewa na mwigizaji mwenzake wa katika tamthilia ya "Buffy the Vampire Slayer" Alexis Denisof katika hoteli ya Two Bunch Palms Resort huko mjini Desert Hot Springs, California, mnamo tar. 11 Oktoba, 2003. Wawili hao wana watoto wawili wa kike, Satyana Marie Denisof, amezaliwa mnamo tar. 24 Machi, 2009, na Keeva Jane Denisof, amezaliwa mnamo tar. 23 Mei, 2012.
Hannigan ni mama mlezi wa mtoto wa kiume wa Joss Whedon, Arden, na mume wake, Alexis Denisof, ni baba mlezi wake.


title: Marcello Macchia

text: Marcello Macchia (unaojulikana kama "Maccio Capatonda"; Vasto, Italia, 2 Agosti 1978) ni mwigizaji wa Italia. Ni maarufu kwa ajili ya ushiriki wake katika mipango ya televisheni kama vile "Mai dire..." juu ya chaneli Italia 1.


title: American Pie (mfululizo)

text: American Pie ni mfululizo wa filamu za vijana ambayo imetungwa na Adam Herz. Filamu ya kwanza katika mfululizo huu ilitolewa manmo tar. 9 Julai, 1999, kupitia studio za Universal Pictures, na ikawa mfano wa kuigwa duniani kote, na mara moja ikapaelekea matoleo yake mengine mawili, ambayo yaliyotolewa ndani ya miaka miwili. Kuanzia 2005 hadi 2009, matoleo mengine yasiyo rasmi (ila tu yametokana na kuvutiwa na mfululizo halisi) yalitolewa. Mwaka wa 2012, mfululizo halisi wa nne ulitoka na toleo la tano limetangazwa pia.


title: American Pie (mfululizo)

text: Katika mfululizo halisi wa kwanza wa filamu hii, Jim Levenstein (Jason Biggs) anajaribu kuanzisha mahusiano ya kimapenzi na mwanafunzi mwenzake aliyeitwa Nadia (Shannon Elizabeth), na akiwa na marafi zake wa karibu ambao ni Kevin Myers (Thomas Ian Nicholas), Paul Finch (Eddie Kaye Thomas), na Chris Ostreicher (Chris Klein), wanajaribu kupoteza bikra zao.


title: American Pie (mfululizo)

text: Katika filamu ya pili, akiwa na marafiki wazuri, na mgovi mkubwa wa Finch Steve Stifler (Seann William Scott), marafiki hawa wameandaa kujirusha wakati wa majira ya joto na Jim anabadili mahaba yake na kuyahamishia kwa Michelle Flaherty (Alyson Hannigan). Katika filamu ya tatu, Jim na Michelle wanapanga kuoana, lakini mwaliko wa mabavu wa Stifler umeharibu kila kitu.


title: American Pie (mfululizo)

text: Katika filamu ya nne, wahuni wanaungana tena katika hali kushiriki katika kuungana tena na wanaunzi waliomaliza shule pamoja miaka kumi na tatu iliyopita. Mifululizo iliyotokana na filamu halisi inahusisha ndugu wa Stifler, akiwa pamoja na ndugu yake Matt (Tad Hilgenbrink) na binamu yake Erik (John White), Dwight (Steve Talley), Scott (John Patrick Jordan), na marafiki wengine waliokuwa wanajaribu kufanya matendo yaleyale ya mfululizo halisi.


title: American Pie (mfululizo)

text: Mfululizo halisi, umetayarishwa kwa jumla ya bajeti ya kiasi cha Dola ya Marekani milioni 145, na kuingiza pato kiasi cha Dola ya Marekani milioni 988 kwa hesabu ya dunia nzima.


title: Mtete

text: Mtete au gugumua ("Phragmites australis") ni aina ya nyasi refu linalomea katika maji kame. Jina hili hutumika pia kwa manyasi marefu yoyote ya maji. Aina za mimea ya maji zinazofanana na mtete huitwa mifunjo (familia Cyperaceae). Jenasi "Phragmites" inafikiriwa na bingwa wengi ya kuwa na spishi moja tu, lakini spishi nyingi zimefafanuliwa. Spishi moja, "P. karka", husadikiwa sana.


title: Mtete

text: Jina matete hutumika pia kwa manyasi haya, lakini inapendelewa kutumia jina hili kwa mazao yao. Matete hutumika duniani kote kwa kuvimba mapaa.


title: Fefe

text: Fefe ("Hyparrhenia rufa") ni aina ya manyasi inayoishi miaka mingi. Inatokea Afrika katika maeneo mbalimbali. Jina hili litumika pia kwa spishi nyingine za jenasi "Hyparrhenia". Manyasi haya hutumika sana kwa kuezekea mapaa na pia kutengenezea mikeka na vikapu.


title: Donald Pleasence

text: Donald Henry Pleasence (5 Oktoba, 1919 - 2 Februari, 1995) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Uingereza.


title: Richard Griffiths

text: Richard Griffiths (31 Julai, 1947 - 28 Machi, 2013) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Uingereza.


title: Mtimbi

text: Mtimbi au msufi wa bara ("Imperata cylindrica") ni aina ya nyasi inayoishi miaka mingi. Asili yake ni Asia lakini umewasilishwa katika mabara mengine. Katika Afrika nyasi hili limekuwa mmea msumbufu mbaya sana.


title: Katekisimu

text: Katekisimu (kwa Kigiriki κατηχισμός, katekismos, kutokana na "kata" = "chini" + "echein" = "kusikika" masikioni) ni kitabu chenye muhtasari wa mafundisho ya imani na maadili ya Kikristo.


title: Katekisimu

text: Vitabu vya namna hiyo vinatumika toka karne za kwanza za Kanisa la Magharibi hasa kwa kuandaa watu kupokea ubatizo na sakramenti nyingine.


title: Katekisimu

text: Mara nyingi mafundisho hayo yanatolewa kwa namna ya majibizano, yaani maswali yakifuatwa na majibu ambayo yanafaa kukaririwa.


title: Katekisimu

text: "Katekisimu ya Kanisa Katoliki", iliyotolewa na Papa Yohane Paulo II kufuatana na Mtaguso wa pili wa Vatikano, ndiyo katekisimu yake rasmi na ndiyo inayotumika zaidi duniani siku hizi.


title: Lusia wa Sirakusa

text: Lusia wa Sirakusa (283–304), maarufu kama "Mtakatifu Lusia" alikuwa msichana bikira na tajiri wa Sirakusa, Sicilia, Italia ambaye alitetea imani yake ya Kikristo hadi kuuawa wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano.


title: Lusia wa Sirakusa

text: Kwa sababu hiyo anaheshimiwa tangu zamani kama mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Desemba.


title: Lusia wa Sirakusa

text: Anachorwa akishika mkononi sinia yenye macho yake aliyonyofolewa kabla hajauawa.


title: Inde

text: Inde ("Megathyrsus maximus") ni aina ya nyasi refu inayoishi miaka mingi. Nyasi hili hutumika kwa kulisha wanyama.


title: Don Keefer

text: Donald H. "Don" Keefer (18 Agosti, 1916 - 7 Septemba, 2014) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.


title: Roger Ebert

text: Roger Joseph Ebert (18 Juni 1942 – 4 Aprili 2013) alikuwa mwandishi wa habari, mtunzi wa filamu, na mtahakiki kutoka nchini Marekani.


title: Roger Ebert

text: Alipata kuchapisha vitabu zaidi ya 20 na madazeni ya mikusanyiko ya tahakiki.


title: Edgar Ngelela

text: Edgar Leonard Luhende Ngelela (amezaliwa 15 Oktoba 1980[1]) ni msanii katika masuala ya muziki, uchoraji, uigizaji, uongozaji wa michezo ya jukwaa na ya runingana utengenezaji wa filamu kutoka nchini Tanzania. Ikiwa na pamoja na kucheza maigizo bubu, muziki, kuchora, kubuni na kutengeneza filamu ametumia elimu yake katika kufundisha sehemu mbalimbali kama Chuo kikuu cha Dar es Salaam na TFTC.


title: Edgar Ngelela

text: Mwaka 2013 Ngelela alitengeneza filamu fupi iitwayo 'Anguko' ambayo ilishirikikatika matamasha mbalimbali ya filamu. Haya ni pamoja na ,na .


title: Edgar Ngelela

text: Edgar Ngelela alizaliwa katika hospitali ya Mkoa wa Morogoro, Tanzania. Akiwa mtoto wa hayati Felix Ngelela Luhende na mama Hildegald Lyimo Luhende, wazazi wake walihamia Mkoani Shinyanga akiwa bado mdogo. Huko walizaliwa wadogo zake: Nicholaus Ngelela Luhende na Benedict Ngelela (Bennysofar).


title: Edgar Ngelela

text: Alianza kusoma elimu ya awali maarufu kama vidudu, kabla ya kuanza darasa la kwanza mwaka 1987 katika shule ya msingi Mwenge, lakini mwaka huohuo alihamia katika shule ya kimataifa iliyoko mkoani Arusha inayoitwa Mtakatifu Constantine, ambako aliendelea hadi darasa la tatu, na badaye kutokana na hali ya hewa mkoani humo, ilimshinda Edgar kiafya. Hivyo, familia yake iliamua kumwamishia katika shule ya msingi ya Nyakahoja iliyoko mkoani Mwanza, ambapo ndipo alipomalizia elimu yake ya msingi.


title: Edgar Ngelela

text: Baada ya kumaliza darasa la saba, aliendelea na masomo yake ya sekondari ya awali katika shule ya Lububu katika wilaya ya Nzega Mkoani Tabora, ambapo alisoma kwa muda wa miezi minne kutokana na sababu mbalimbali hakuweza kuendelea na masomo kwani alisoma miezi minne tu, kati ya miezi kumi na mbili aliyotakiwa kusoma.


title: Edgar Ngelela

text: Mwaka uliofutia, yaani mwaka 1996, alihamishiwa nchini Kenya ambapo kutokana na unataratibu wa elimu ya nchini Kenya alitakiwa kufanya maandalizi kabla ya kujiunga na kidato cha kwanza kwa muda wa mwaka mmoja na mwaka 1997, alianza kidato cha kwanza katika shule ya wavulana ya Isebania iliyoko kama kilometa mbili kutoka katika mpaka wa Sirari katika wilaya ya Kurya hadi mwaka 2000, ambapo alimaliza kidato cha nne katika shule hiyo.


title: Edgar Ngelela

text: Katika sanaa Ngelela alionekana kuwa na kipaji kikubwa jambo ambalo lilichangia kupata ruhusa kwa wazazi wake kwenda kusomea sanaa katika Taasisi ya Sanaa na Utamaduni Bagamoyo ambapo alichukuwa stashahada yake ya sanaa. Baadaye Ngelela alijiunga na Chuo kikuu cha Dar es Salaam ambapo alichukua Shahada yake ya kwanza na shahada ya uzamili ya sanaa za maonesho na sanaa za ufundi.


title: Edgar Ngelela

text: Huku akiwa anatuma maombi katika vyuo mbalimbali hatimaye alipata nafasi katika chuo cha sanaa Bagamoyo nchini Tanzania ambapo alikuwa akichukua stashahada ya sanaa kwa muda wa miaka mitatu, na baada ya kuhitimu masomo yake ya sanaa chuoni hapo alijiunga na chuo kikuu cha Dar Es Salaam. Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambapo alikuwa akichukua shahada ya Sanaa ya Maonesho na Sanaa ya Ufundi (Bachelor of Arts in Fine and Performing Arts) ambapo mwaka 2008, alitunukiwa shahada yake ya kwanza katika masula ya sanaa za maonesho na sanaa za ufundi.


title: Edgar Ngelela

text: Baada ya kumaliza elimu yake katika chuo kuku cha Dar es Salaam na kupata shahada yake, alianza kuchua shahada ya uzamili katika masuala hayo hayo ya sanaa, masomo aliyohitimu mwaka 2010.


title: Edgar Ngelela

text: Edgar alianza kusoma masomo yake ya sanaa katika chuo cha sanaa Bagamoyo mwaka 2001, akiwa na wimbo wake mmoja alioutunga tangu akiwa shule ya sekondari, lakini akiwa chuoni hapo, Edgar alipata wazo la kutunga wimbo wake mwingine katika lugha ya Kiswahili ambapo mwaka huo huo alitunga wimbo wake wa Kiswahili uliojulikana kama Mpweke kutokana na kuwa mpweke katika sanaa kutokana na familia yake kushindwa kumkubali kama msanii.


title: Edgar Ngelela

text: Mwezi wa kumi mwaka 2001, Edgar alianza rasmi mafunzo ya kupiga gitaa, na hadi kufikia mwezi wa kumi na mbili akiwa tayari ameshatunga wimbo wake wa mpweke alianza kutunga na kuimba kwa kutumia gitaa, ambapo alikuwa bado alikuwa akiimba kama msanii mdogo.


title: Edgar Ngelela

text: Akiwa hapo chuoni, alipata nafasi ya kukutana na wasanii wakongwe kama vile, Vitalis Maembe, ambaye ni msanii aliye rekodi nyimbo nyingi za asili, John Sombi ambaye naye ni msanii katika nyimbo za asili na amesharekodi nyimbo mbalimbali.


title: Edgar Ngelela

text: Chuo cha Bagamoyo kiliamua kutunga nyimbo mbalimbali katika album ambapo Edgar alishiriki kama mpiga gitaa katika nyimbo mbalimbali kama vile , Sumu ya teja, na masamva za wasanii wa Bagamoyo. Huku akiwa ndio anamalizia mwaka wake wa kwanza.


title: Edgar Ngelela

text: Baada ya kumaliza chuo cha sanaa Bagamo, Edgar alirudi nyumbani na baadae kidogo alipata nafasi ya kwenda kufanya onesho nchini Uingereza katika sanaa ya maigizo na nyimbo, katika eneo la North Landon ukumbi Azure karibu na uwanja wa Wimbley. Baada ya kurudi kutoka Uingereza, Edgar alipata nafasi ya kurekodi wimbo wake wa kwanza katika studio ya Zamunda na ndio aliporekodi wimbio wa Sema Ndio, hii ikiwa ni mwaka 2005. wimbo ambao bado haukumaliziwa na kuachwa kama demo. Hii ilitokana na ushauri wa mtayarishaji wa nyimbo hiyo kuwa ibaki studio kwa muda kidogo ikisubiria wakati wake.


title: Edgar Ngelela

text: Baadae alianza masomo ya chuo kikuu, na mwaka 2006, alikutana rafiki yake anayeitwa Edson Tibaijuka na kuanzisha kundi linaloitwa E2E ambapo lilidumu kwa muda wa mwaka mzima, ambapo Edson aliliimarisha Kundi lake la awali la Da'voice na kwa kushirikiana na Edgar na kufanya kundi la watu hilo kuwa na watu wanne. Huku Edgar akiwa na ujuzi wa kupiga gitaa, aliendelea kupiga gitaa katika nyimbo mbalimbali.


title: Edgar Ngelela

text: Kabla ya kuamua kurekodi nyimbo zake, walirekodi wimbo akiwa na kundi la Da'voices, na kurekodi nyimbo kama 'Promise' na 'Inaniuma' ambazo katika nyimbo hizo Edgar alipiga gitaa.


title: Edgar Ngelela

text: Mwaka 2009, mwezi wa kumi, ndipo walipoanza kutafuta kurekodi wimbo wao wenyewe kama kundi la Dar Voices, ambao wamaeshirikina na msanii mweingine anaitwa Chiss Mc, katika wimbo naona ambao Edgar aliimba na kupiga gitaa. Mpaka sasa kama Da'voice wamerekodi nyimbo mbalimbali.


title: Edgar Ngelela

text: Edgar alianza kufanya sanaa tangu akiwa mdogo sana, kabla hata hajaanza kusoma shule yoyote, lakini baada ya kuanza shule ya msingi, Edgar aliendelea na shughuli za Uchoraji pamoja na muziki huku akiwa ansoma, jambo ammbalo familia yake haikulipenda kwa kuhisi kuwa alikuwa hatumii muda wake kusoma.


title: Edgar Ngelela

text: Akiwa shuleni katika shule ya Msingi Nyakahoja akiwa darasa la nne alianza kuigiza na hapo ndipo walianza kumpenda na kumpa nafasi mbalimbali za kuingiza hasa uigizaji mkuu kutokana na kuonekana kuwa na kipaji cha sanaa. Alipomaliza elimu yake ya msingi, Edgar alizawadiwa cheti cha uchoraji, miziki na uigizaji, kutokana kuonesha kuwa na kipaji


title: Edgar Ngelela

text: Baada ya kumaliza elimu ya msingi, Edgar hakuishia hapo kwani alipoanza kidato cha kwanza katika sekondari ya Isebabia nchini Kenya alichaguliwa kuwa kiongozi katika maswala ya Burudani mbalimbali, na pia alikuwa mwenyekiti wa Klabu za sanaa mbalimbali hapo shuleni. Wakati akiwa binafsi anaendelea kuimba na kuchora. Mara nyingi alikuwa akiimba nyimbo za wanamuziki wengine.


title: Edgar Ngelela

text: Baada ya kufika kidato cha pili, Edgar aliamua kutunga wimbo wake mwenyewe wa kwanza ambao ulikuwa katika lugha ya kiingerwza ulioitwa so many reasons, ambao haukupata nafasi ya kurekodiwa na badala yake alikuwa akiimba katika matamasha mbalimbali ya kishule. Ngelela alianza kuigiza akiwa mdogo sana. Kipaji chake kilionekana zaidi akiwa shule ya msingi. Hakuishia hapo, kipaji chake kilijitokeza zaidi tena akiwa bagamogo pale alipoonekana kuwa mmoja wa waigizaji wazuri wa maigizo bubu (Mime). Mwaka 2005 yeye na mwenzie aitwaye Catherine Mponda ambao wote walifanya vizuri sana katika masomo yao ya sanaa walipata nafasi ya kushirikiana na waalimu watano wa TaSUBa kwenda Uingereza (London) kufanya onesho la jukwaa lililojulikana kwa jina la 'Umoja' katika jumba la Azure lililoko jirani na uwanja wa Wembley ulioko uingereza kaskazini (North London).


title: Edgar Ngelela

text: Muziki umekuwa moja ya sanaa ambazo Edgar Ngelela amekuwa akizipenda. Alianza kwa kuimba katika miaka yake ya shule ya msingi lakini kwa muda mrefu alikuwa akiimba nyimbo za watu. Mwaka 1999 aliandika nyimbo yake ya kwanza iliyoitwa 'Sababu nyingi' (So many reasons) lakini pamoja na nyimbo mbili zilizofuatia hakuwahi kuzirekodi. Mwaka 2001 akiwa TaSUBa alitunga wimbo wake wa kwanza wa kiswahili uliyoitwa 'Mpweke'. Hapa aliongeza juhudi katika kujifunza upigaji wa gitaa. Muda si mrefu alifanikiwa kuimba na kuzipiga nyimbo zake kwenye gitaa. Kwa nafasi aliyokuwa nayo TaSUBa Ngelela alipata nafasi ya kukutana na wasanii wakongwe kama Vitalis Maembe; msanii aliyerekodi nyimbo nyingi zenye mahadhi ya kiasili na zenye ujumbe mzito. Ngelela ameshirikishwa na Vitalis Maembe kama mpiga solo gitaa kwenye wimbo wa Sumu ya teja na mpiga bass gitaa kwenye wimbo wa John Sombi ulioitwa Masamva.


title: Edgar Ngelela

text: Mwaka 2005 akiwa amemaliza TaSUBa Ngelela alirekodi wimbo wake wa kwanza ulioitwa Sema ndiyo ambao haukumaliziwa kufanyika kutokana na matatizo ya kiufundi. Mwaka 2006 akiwa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam alikutana rafiki yake anayeitwa Edson Tibaijuka na kuanzisha kundi la E2E. Mwaka mmoja baadaye kundi lilibadili jina na kuitwa Da'voice jina ambalo lilikuwa na historia yake. Likiwa na watu watatu yaani pamoja na Seki B Edgar mwaka 2008 walifanikiwa kurekodi nyimbo nyingi kama Promise, Mpweke na Take you tonight


title: Edgar Ngelela

text: Zaidi ya Uigizaji, Uongozaji na muziki Ngelela pia ni mchoraji, mhariri wa picha na mpiga picha wa filamu na video.


title: Edgar Ngelela

text: Edgar kwa sasa anatengeneza kitabu cha katuni kinachoitwa Marcus, ambapo kinahusisha hadithi za katuni, pia ametafsiri kitabu cha Muheshimiwa mstahiki bwana Maneno ambapo hadi hivi sasa bado anashughulika na wataalamu mbalimbali wa michezo ya kuigiza kama vile Bwana Edwin Semzaba ili kuusahihisha kama mchezo wa kuigiza.


title: Edgar Ngelela

text: Katika sanaa za waigizaji naye ni miongoni mwa watu wachacha katika Tanzania wenye uwezo wa kufanya maigizo bubu (mime), na amefundishwa na Bwana Nkwabi Nhangasamala aliyepata ujuzi huo nchini Ujerumani.


title: Edgar Ngelela

text: Akiwa kidato cha tatu Kaka yake Edgar alirudi kutoka Urusi akiwa na kifaa cha kupigia picha au kamera na kumpa Edgar ambapo ndipo Edgar alipovutiwa masuala ya kupiga picha na kuanza kujifunza kupiga picha huku akipiga picha katika sherehe mbalimbali.


title: Edgar Ngelela

text: Anatarajia Kutengeneza nyimbo za kutosha katika aina mbalimbali za tamaduni, zinazojulikana kama mix culture , na kutoa nyimbo mbalimbali, mazingira ya nyimbo ambazo zimechanganya tamaduni mbalimbali na kushirikiana na wasanii mbalimbali.


title: Edgar Ngelela

text: So many reasons- 2001 Mpweke - 2001 Sumu ya teja- 2001 Inaniuma 2009


title: Edgar Ngelela

text: Tofauti na nyimbo, Edgar pia anatarajia kutengeza picha katika nyimbo nyimbo mbalimbali huku akiwa tayari ameshatengezeza video katika nyimbo mbalimbali.


title: Edgar Ngelela

text: Jamii:Waliozaliwa 1980 Jamii:Watu walio hai Jamii:Wanamuziki wa Tanzania Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania Jamii:Wasanii wa Tanzania


title: Yun Chi-ho

text: Yun Chi-ho(kwa Kikorea: 윤치호 尹致昊) (26 Desemba 1864 - 9 Desemba 1945) alikuwa mwanasiasa na mwanaharakati wa Korea.


title: Yun Chi-ho

text: Mjomba wa Yun Bo-seon, rais wa nne wa Korea Kusini, alikuwa kiongozi wa klabu (독립협회 獨立協會) ya kujitegemea Habari (독립신문 獨立新聞) na mwandishi wa nyimbo za Aegukga(대한민국애국가 大韓民國愛國歌). jina la utani mara Jwaong (좌옹 佐翁).


title: Yun Chi-ho

text: Tarehe 9 Desemba 1945 alijiua kwa sumu.


title: Chang Myon

text: Chang Myon (Kikorea: 장면 張勉) (28 Agosti 1899 - 4 Juni 1966) alikuwa zamani mwanadiplomasia, Waziri mkuu, Makamu wa rais wa nchi ya Korea Kusini. Chang Myon alikuwa Waziri mkuu 1950 hadi 1952, 1960 hadi 1961 na Makamu wa rais na aliyekuja kupokelewa na Ham Tae-young kuanzia mwaka wa 1956 hadi 1960. Alizaliwa mjini Jongro, Mkoani Seoul.


title: Kuingiza historia mpya

text: Historia kuhusu kijiji cha KILINDI.Kijiji hicho kipo kataya mtiri wilaya ya mbinga mkoa wa RUVUMA(SONGEA).KIJIJI Hicho kina makabila kama:WANGONI,WANYASA,WAMANDA,WAPANGWA Na WAMATENGO.Kipo kilometa 17 kutoka katani MATIRI na kilometa 25 kutoka ZIWA NYASA-Ziwa nyasa lipo maghalibi mwa KILINDI.Wana kijiji wa kilindi wanalima mazao kama:mahindi.maharage,ulezi,arizeti,mihogo,ulezi,soya nk.. Wakati wa vita vya majimaji katiya wakazihawa na wajerumani mwaka 1905 wanakijijihawa walichimba handaki kubwa ambalo wakazi wote walijificha humo na mifugo yao.LILI ITWA LILINDI(kwa kinyasa)KILI`ENDU (Kwawale wenye rafudhi ya kingoni)Nchi ya TANZANIA ilipopata uhuru mpango wa vijiji ukaa nza ndipojina la kijiji hiki likawa KILINDI(chamaji)badala SHIMO ambayo ni maana halisi yajina hilo.IMEWEKWA NA ISAYA MJUKUU WA KAPUSANGA-MHIWILA.


title: Martin Landau

text: Martin Landau (amezaliwa tar. 20 Juni 1928) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.


title: Carl Reiner

text: Carlton "Carl" Reiner (amezaliwa tar. 20 Machi 1922) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.


title: Clive Dunn

text: Clive Robert Benjamin Dunn (9 Januari, 1920 - 6 Novemba, 2012) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Uingereza.


title: Makrina Mkubwa

text: Makrina Mkubwa (kabla ya 270 - 340 hivi) alikuwa mwanamke mlei mwenye imani ya Kikristo katika eneo la katikati ya Uturuki wa leo.


title: Makrina Mkubwa

text: Ni maarufu hasa kama mama wa Basili Mzee, na bibi wa Basili Mkuu, Gregori wa Nisa, Petro wa Sebaste na Makrina Mdogo.


title: Makrina Mkubwa

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu na msimamizi wa wajane na wa mapambano dhidi ya ufukara. Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 14 Januari.


title: Makrina Mkubwa

text: Basili Mkuu aliandika kwamba alifundishwa na Gregori Mtendamiujiza, na kwa njia yake athari ya mtakatifu huyo iliwafikia yeye na ndugu zake.


title: Makrina Mkubwa

text:
Nyumba yake ilikuwa huko Kaisarea Mpya katika mkoa wa Ponto ila wakati wa dhuluma za makaisari Galerius na Diocletianus dhidi ya Wakristo, Makrina na mumewe walikimbilia pwani ya Bahari Nyeusi.
Inasemekana alifariki baada ya mume wake mwanzoni mwa miaka ya 340.


title: Gregori Mtendamiujiza

text: Gregori Mtendamiujiza, au Gregori wa Kaisarea Mpya, (213 hivi – 270 hivi) alikuwa askofu wa karne ya 3 maarufu kwa miujiza mingi aliyoipata kutoka kwa Mungu.


title: Gregori Mtendamiujiza

text: Gregori alizaliwa Kaisarea Mpya (makao makuu ya mkoa wa Ponto, leo nchini Uturuki) mwaka 213 hivi.


title: Gregori Mtendamiujiza

text: Kati ya waamini waliochangia ustawi wa Kanisa, maaskofu wa Asia Ndogo wanashika nafasi muhimu, na kati yao Gregori ana mahali pa pekee, ingawa tunajua kidogo tu kuhusu uchungaji wake, na maandishi yake kuhusu teolojia yamepotea kwa kiasi kikubwa.


title: Gregori Mtendamiujiza

text: wali aliitwa Theodoro ("zawadi ya Mungu"), jina lisilo la Kikristo tu. Familia ilikuwa haijaingia dini hiyo, ambayo yeye alikuja kuifahamu akiwa na umri wa miaka 14, baada ya kufiwa baba yake.


title: Gregori Mtendamiujiza

text: Pamoja na kaka yake Athenodorus alikuwa ametumwa Beirut (leo nchini Lebanon) kwa ajili ya masomo ya sheria; kutoka huko walisafiri hadi Kaisarea ya Palestina. Huko walisikia habari za msomi maarufu Origen, mkuu wa Chuo cha Katekesi cha Aleksandria, aliyekuwa anaishi huko. Udadisi uliwafanya wakamsikilize na kuongea naye; ndipo walipovutiwa sana kiasi cha kusahau kabisa Beirut na sheria.


title: Gregori Mtendamiujiza

text: Gregori alieleza mbinu za mwalimu huyo katika kuongoa watu: unyofu, ari na hoja pamoja.


title: Gregori Mtendamiujiza

text: Gregori alianza masomo ya falsafa aliyoendelea kupendelea hata baada ya kuongeza teolojia, ndiyo sababu alijitahidi kuthibitisha kuwa Ukristo ndio falsafa pekee ya kweli.


title: Gregori Mtendamiujiza

text: Alibaki mwanafunzi wa Origen miaka saba, halafu akarudi Ponto ili kufanya kazi kama mwanasheria, kumbe Fedimo, askofu wa Amasea na askofu mkuu wa Ponto alimfanya askofu wa Kaisarea, iliyokuwa na waamini 17 tu.


title: Gregori Mtendamiujiza

text: Wakati huo Gregori alikuwa na miaka 40, akaongoza jimbo lake miaka 13. Inasemekana kwamba alipofariki walikuwa wamebaki watu 17 tu wasio Wakristo. Inawezekana miujiza yake ilichangia mafanikio yake makubwa katika umisionari.


title: Ulanzi

text: Ulanzi ni pombe ambayo hugemwa kwenye vitindi, au kwa jina lingine kwenye mianzi midogo midogo ambayo haijakomaa, pindi tu, inapochomoza kutoka ardhini baada ya siku chahache. Ulanzi unapogemwa kwa mara ya kwanza huwa mtamu kama mtobe au juisi, lakini unapomaliza siku mbili, tatu au nne, huwa mkali. Ulanzi ni pombe ya asili sana kwa Wapangwa, maana ni jadi kwa Wapangwa kunywa ulanzi, na hata watoto wadogo hupewa ulanzi kama juisi. Ulanzi, kwa Wapangwa ni pombe ambayo inaheshimika sana, maana hata wanapokwenda shambani, huenda na ulanzi, na kama ukimpeleka Mfanyakazi shambani bila ulanzi, huwa anakaidi kufanya kazi, mpaka apewe ulanzi.(By Lewis linus willah, E-mail address, willahlewis@yahoo.com).


title: Ulanzi

text: Pia, hata katika harusi, sherehe za kimila kama vile kujengea makaburi(MAHOKA), Mila za kumrudisha mjane nyumbani (NGOTORA), mila za kuabudu miungu, n.k, Ulanzi ndio huwa unatumika zaidi ya pombe nyingine.


title: Christopher Plummer

text: Arthur Christopher Orme Plummer (amezaliwa tarehe 13 Desemba, 1929) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Kanada.


title: Christopher Lee

text: Sir Christopher Frank Carandini Lee (27 Mei 1922 – 7 Juni 2015) alikuwa mwigizaji, mwimbaji na mtunzi wa riwaya kutoka nchini Uingereza. Kwa kazi aliyofanya karibia miaka 70, Lee awali alicheza kama adui na kuwa mashuhuri kupitia kiasi kwa uhusika wake kama Count Dracula katika mfululizo wa filamu za kutisha za Hammer. Nyusika zake zingine za filamu ni pamoja na Francisco Scaramanga kwenye filamu ya James Bond "The Man with the Golden Gun" (1974), Saruman kwenye mfululizo wa za "The Lord of the Rings" (2001–2003) na trilojia ya "The Hobbit" (2012–2014), na Count Dooku katika filamu mbili za mwisho za "Star Wars" (2002 na 2005) na "" (2008).


title: Isaya II

text: Isaya II ni jina lililobuniwa na wataalamu wa Biblia ili kumtaja mwandishi wa Isa 40-55.


title: Isaya II

text: Katika kitabu cha Isaya, pamoja na habari za Nabii Isaya, unapatikana pia unabii wa wafuasi wake wasiojulikana, waliofanya kazi katika miaka 550-500 hivi K.K., na hasa ule wa Isaya II.


title: Isaya II

text: Ni kwamba, ingawa Nabii Ezekieli alifanya kazi nzuri, waliokuwa uhamishoni Babuloni waliendelea kuzoea na kufurahia mazingira mapya yenye ustawi wa kiuchumi wakazidi kupotewa na hamu na tumaini la kurudi Yerusalemu.


title: Isaya II

text: Ndiyo sababu Mungu aliwatumia nabii mwingine mkubwa: hatujui jina lake, lakini tunamuita Isaya II kwa kuwa alifuata mapokeo ya Isaya na kulingana naye kwa ufasaha wa mashairi aliyoyatumia kutolea ujumbe wake; hivyo maandiko yake yamepangwa katika kitabu cha Isaya (40-55).


title: Isaya II

text: Sehemu hiyo inaitwa pia kitabu cha faraja ya Israeli kwa sababu ililenga kuwatia moyo Wayahudi huko Babeli kwamba Mungu atawarudisha kwao akitumia kama chombo chake mfalme Mpagani, kwa kuwa yeye anatawala watu wote pamoja na mioyo yao (Is 40:1-11). Hivyo akawafanya watamani kurudi badala ya kukwama katika kujitafutia maendeleo ya kidunia.


title: Isaya II

text: Kwa uchangamfu wa hali ya juu Isaya II alitabiri ukombozi na mwanzo mpya wa taifa kama ajabu kubwa kuliko lile la mababu wao kutoka Misri chini ya Musa. Alilifananisha na uumbaji mpya utakaowezekana kwa sababu Mungu wa Israeli si mmoja kati ya wengi, walivyodhani kwa muda mrefu, bali kweli ni peke yake, hakuna mwingine: ndiyo sababu anaweza yote. Imani hiyo ilizidi kutia mizizi kati ya Wayahudi na kuwaimarisha dhidi ya kishawishi cha kuabudu wengine.


title: Isaya II

text: Pamoja na hayo, katika sura hizo mna mashairi manne bora kuhusu mtumishi mteswa wa Bwana ambayo ndiyo utabiri bora juu ya Yesu na juu ya wokovu atakaoleta kwa kuteseka mwenyewe ili kufidia dhambi za wote (42:1-4; 49:1-6; 50:4-9; 52:13-53:12). Hatimaye Isaya II ndiye aliyeandaa dini ya Kiyahudi kupokea mataifa yote.


title: Isaya III

text: Isaya III ni jina lililobuniwa na wataalamu wa Biblia ili kumtaja mwandishi asiyejulikana wa sura 56-66 za kitabu cha Isaya, ingawa wengine wanadhani ni waandishi zaidi ya mmoja.


title: Isaya III

text: Sura hizo zinakadiriwa kuwa ziliandikwa baada ya uhamisho wa Babeli (500 hivi K.K.) na zinawakaribisha watu wa mataifa yote kujiunga na Israeli katika kumuabudu Mungu pekee.


title: Isaya III

text: Kiini chake ni 61:1-3.


title: 750 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 750 KK (kabla ya Kristo).


title: 622 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 622 KK (kabla ya Kristo).


title: 609 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 609 KK (kabla ya Kristo).


title: 500 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 500 KK (kabla ya Kristo).


title: 520 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 520 KK (kabla ya Kristo).


title: Carla Marins

text: Carla Cristina Marins (Campos dos Goytacazes, 7 Juni 1968) ni mwigizaji ya Brazil.


title: Mlei

text: Mlei ni jina la kisheria la Mkristo wa kawaida, yaani yule asiye na daraja takatifu wala si mtawa.


title: Mlei

text: Jina hilo linatokana na neno la Kigiriki λαϊκός (laikós, "mmoja wa umma"), ambalo shina lake ni λαός (laós, "umma").


title: Mlei

text: Msingi wa hadhi, wajibu na haki zake ni sakramenti ya Ubatizo pamoja na Kipaimara na Ekaristi.


title: Mlei

text: Mtaguso wa pili wa Vatikano ulitoa hati maalumu kuhusu utume wa walei, "Apostolicam Actuositatem".


title: Kodi ya IATA

text: Kodi ya IATA ni kodi ya herufi tatu kwa ajili ya kila uwanja wa ndege duniani. Namba hii inatolewa na shirika la kimataifa la IATA.


title: Uwanja wa ndege wa Tanga

text: Uwanja wa ndege wa Tanga ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Tanga nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Tanga

text: Kiwanja hiki kiko kilomita 5 (maili 3.1) kusini magharibi wa mji. Maruko la ndege kiratiba zimepangwa kuelekea miji wa Arusha na Dar es Salaam; na visiwa vya Pemba na Unguja.


title: Uwanja wa ndege wa Songwe

text: Uwanja wa ndege wa Songwe ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Mbeya nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Tabora

text: Uwanja wa ndege wa Tabora ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Tabora nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Sumbawanga

text: Uwanja wa ndege wa Sumbawanga ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Sumbawanga nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Songea

text: Uwanja wa ndege wa Sumbawanga ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Songea nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Shinyanga

text: Uwanja wa ndege wa Shinyanga ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Shinyanga nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Pemba

text: Uwanja wa ndege wa Pemba / Karume ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia kisiwa wa Pemba nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Musoma

text: Uwanja wa ndege wa Musoma ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Musoma nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Mpanda

text: Uwanja wa ndege wa Mpanda ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Mpanda nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Moshi

text: Uwanja wa ndege wa Moshi ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Moshi nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Mafia

text: Uwanja wa ndege wa Mafia ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia kisiwa wa Mafia nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Kilwa Masoko

text: Uwanja wa ndege wa Kilwa Masoko ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Kilwa Masoko nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Iringa

text: Uwanja wa ndege wa Iringa ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia mji wa Iringa nchini Tanzania.


title: Daraja la Mkapa

text: Daraja la Mkapa ni daraja linalovuka mto Rufiji nchini Tanzania.


title: Daraja la Kyaka

text: Daraja la Kyaka ni daraja linalovuka mto Kagera nchini Tanzania.


title: Daraja la Wami

text: Daraja la Wami ni daraja linalovuka mto Wami nchini Tanzania.


title: Daraja la Julius Nyerere

text: Daraja la Kigamboni ni daraja ambalo linavuka mkondo wa Kurasini jijini Dar es Salaam nchini Tanzania.


title: Daraja la Julius Nyerere

text: Daraja hilo lina urefu wa mita 680, upana wa mita 32 na njia sita za kupitisha magari. Ndilo daraja kubwa katika Afrika ya Mashariki. Lilizinduliwa rasmi tarehe 19 Aprili 2016 na rais John Magufuli na kupewa jina "Daraja la Julius Nyerere" kwa heshima ya rais wa kwanza wa Tanzania Julius Kambarage Nyerere.


title: Daraja la Julius Nyerere

text: Daraja hili limechukua nafasi ya feri iliyosafirisha watu na magari kati ya kata za Kigamboni na Kurasini upande wa jiji. Njia nyingine ya kuvuka bado ni feri kati ya Kigamboni na Kivukoni.


title: Daraja la Songwe

text: Daraja la Songwe ni daraja la kimataifa linalovuka Mto Songwe na kuunganisha nchi jirani za Malawi na Tanzania.


title: Daraja la Kirumi

text: Daraja la Kirumi ni daraja linalovuka Mto Mara nchini Tanzania.


title: Daraja jipya la Ruvu

text: Daraja jipya la Ruvu ni daraja linalovuka Mto Ruvu karibu na Mlandizi nchini Tanzania. Ni daraja muhimu kwenye njia ya barabara kuu kati ya Dar es Salaam na Morogoro.


title: Daraja la Rusumo

text: Daraja la Rusumoni daraja la kimataifa linalovuka Mto Kagera na kuunganisha nchi jirani za Rwanda na Tanzania.


title: Daraja la Selander

text: Daraja la Selander ni daraja ambayo linalovuka mkondo wa Msimbazi nchini Tanzania.


title: Daraja la Kikwete

text: Daraja la Kikwete ni daraja la kuvuka Mto Malagarasi nchini Tanzania lililofunguliwa rasminna rais Jakaya Kikwete tarehe 16 Septemba 2015.


title: Daraja la Kilombero

text: Daraja la Kilombero ni daraja chini ya ujenzi utakaovuka Mto Kilombero nchini Tanzania.


title: Daraja la Mbutu

text: Daraja la Mbutu ni daraja chini ya ujenzi nchini Tanzania.


title: Daraja la Kimataifa la Rusumo

text: Daraja la Kimataifa la Rusumo ni daraja lililofunguliwa mwaka 2014 unaovuka Mto Kagera na kuunganisha nchi jirani za Rwanda na Tanzania.


title: Daraja la Sibiti

text: Daraja la Sibiti ni daraja chini ya ujenzi utakaovuka Mto Sibiti nchini Tanzania.


title: Daraja la Kisiwa cha Msumbiji

text: Daraja la Kisiwa cha Msumbiji ni daraja yenye urefu wa kilomita 3.8 linalovuka Bahari ya Hindi nchini Msumbiji. Inaunganisha Kisiwa cha Msumbiji na bara la nchi hiyo.


title: Daraja la Armando Emilio Guebuza

text: Daraja la Armando Emilio Guebuza ni daraja linalovuka Mto Zambezi nchini Msumbiji.


title: Daraja la Dona Ana

text: Daraja la Dona Ana ni daraja linalovuka Mto Zambezi nchini Msumbiji kati za miji za Mutarara na Sena. Likiwa na urefu wa kilomita 3.7 ni daraja defu la kuvuka Zambezi. Lilijengwa mnamo 1934 zamani za ukoloni wa Kireno kwa mvuko wa reli kwa kusudi la usafiri kati ya Malawi, migodi ya makaa mawe ya Mutarara na bandari ya Beira.


title: Daraja la Dona Ana

text: Wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Msumbiji daraja likaharibiwa na tangu 1995 kutengenezwa kwa usafiri wa magari. Tangu mwaka 2009 hutumiwa tena kwa usafiri wa reli.


title: Daraja la Samora Machel

text: Daraja la Samora Machel ni daraja linalovuka Mto Zambezi nchini Msumbiji.


title: Daraja la Benga

text: Daraja la Benga ni daraja linalojengwa Mto Zambezi nchini Msumbiji.


title: Rose Ndauka

text: Rose Ndauka (amezaliwa 7 Oktoba 1989) ni mwigizaji wa filamu kutoka Tanzania.


title: Rose Ndauka

text: Alipata elimu yake katika shule ya sekondari Zanaki - Dar es Salaam ambapo alimaliza mwaka 2008.


title: Rose Ndauka

text: Toka alipokuwa mdogo sana Rose alipenda kuigiza. Kipaji chake hicho kiligunduliwa na mama yake mzazi kabla ya yeye mwenyewe kuamua kujiingiza rasmi kwenye tasnia ya filamu nchini.


title: Rose Ndauka

text: Rose alionekana kwa mara ya kwanza kwenye filamu ya “Swahiba” aliyoigiza kama “Aisha” mnamo mwaka 2007. Filamu hii ilipigwa kura kama filamu bora ya mwaka na kituo cha redio cha Clouds FM.


title: Rose Ndauka

text: Baada ya filamu hiyo Rose aliweza kupata nafasi ya kuigiza katika filamu mbalimbali zikiwemo Mahabuba na Solemba. Nyota yake ilionekana sana pale alipoigiza filamu ya Deception na marehemu Steven Kanumba kama mmoja wa waigizaji wakuu pamoja na Lost Adam aliyoigiza na mkali mwingine wa bongo movies Jacob Steven “JB”


title: Rose Ndauka

text: Mwaka 2010 Rose Ndauka alifungua kampuni yake mwenyewe ya “Ndauka Entertainment”, pia alipata nafasi ya kuigiza kwenye filamu inayohusu mauaji ya halaiki ya Rwanda iliyopewa jina la “Rwanda baada ya vita” (ama Urwanda nyuma u'genocide kwa Kinyarwanda).


title: Rose Ndauka

text: Mwaka huohuo chini ya kampuni yake Rose alitoa filamu mbili za “Bad Girl” na “The Diary” ambazo zilifanya vizuri sana sokoni.


title: Rose Ndauka

text: Mashabiki wake wanapenda kumuita “Rosie” na mara nyingi amekuwa akipata “attention” kubwa kwenye vyombo vya habari na magazeti kutokana na mvuto wake na umbo lake zuri.


title: Mbwawa

text: Mbwawa ni kata ya Kibaha Mjini katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61111 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,008 walioishi humo.


title: Mbwawa

text: Kijiji hicho hiki kinapakana na kijiji cha Miswe kwa upande wa kaskazini, Msitu wa hifadhi(forest reserve) kwa upande wa mashariki, Vikuruti kwa upande wa kusini.


title: Mbwawa

text: Kijiji hiki kimebahatika kuwa na vyanzo vingi vya maji ikiwemo Mto Ruvu unaopatikana upande wa Magharibi ya kijiji, mabwawa (Bwawa la Mbwawa ambalo ni chimbuko la jina la kijiji) na visima vikiweko vya Ving'andi, Kwa Ulaiti, Kwa Kibagaza na Mwa Mbango.


title: Mbwawa

text: Vitongoji vya kijiji cha Mbwawa ni pamoja na Hekani, Shuleni, Mkoleni, Kitonge,Bomu, Soweto, Madabala, Bangalala, Mzigula etc.


title: Mbwawa

text: Watu maarufu katika Mbwawa ni pamoja na Sulemani Kisumni, Selemani Fundi Dendego, Iddi Mvumba, Shabani Mgeni, Mbango(marehemu), Ding'anda (Marehemu), Divaza (Marehemu), Ulaiti (Marehemu), Mintanga, Salum Gereza, Waziri Mwinyi mwawila (Digumile), Rajabu Waziri Mwinyi (Bagilo), Hussein Waziri Mwinyi, Mnyimvua Pazi (Marehemu), Juma Upara, Kondo Matambo (marehemu), Shabani Kilenga, Mnyimvua Kilenga.


title: Mbwawa

text: Walimu waliowahi kufundisha shule ya msingi Mbwawa ni pamoja na Sudi Mweluala, Omari Saidi Msonde(marehemu), Gahu, Willson, Michese (Ms), Chitawala (Mr), Abdallah Makinga (Mr) nk.


title: Mbwawa

text: Ardhi ya Kijiji cha Mbwawa ni nzuri na yenye rutuba ya asili. Kilimo kikubwa kijijini hapa ni pamoja na mihogo, Ufuta, Mananasi, Minazi, Migomba, maembe na mpunga.


title: Mbwawa

text: Makabila yanayopatikana kijini mbwawa ni mchanganyiko, ikiwemo Wazaramo, Wakwele, Wazigua, Wangindo, Wamakonde, Wasukuma, Wandengeleko. Asilimia kubwa ikiwa ni Wazaramo.


title: Mbwawa

text: Kijiji hiki chenye ardhi nzuri iliyo tambarare inayojumuisha milima kiasi, kina bahati ya kuwa na huduma nyingi za msingi ikiwa ni pamoja na zahanati ya serikali, shule ya msingi ya serikali, sekondari ya mission, barabara na usafiri wa uhakika, umeme, maji nk.


Kituo cha Mikutano cha Kimataifa cha Julius Nyerere ni ukumbi wa mikutano wa kisasa mjini Dar es Salaam nchini Tanzania.


title: Kituo cha Mikutano cha Kimataifa cha Julius Nyerere

text: Kituo kina nafasi kwa mikutano hadi wajumbe 1003. Kwa jumla kuna vyumba na kumbi za mikutano 12.


text: Kiutawala kituo hiki ni tawi la AICC (Arusha International Conference Center).


Kituo cha Mikutano cha Kimataifa cha Arusha ni ukumbi wa mikutano wa kimataifa mjini Arusha nchini Tanzania.


title: Uwanja wa ndege wa Ziwa Manyara

text: Uwanja wa ndege wa Ziwa Manyara ni kiwanja cha ndege kinacho hudumia Hifadhi ya Ziwa Manyara nchini Tanzania.


title: Madeleine Stowe

text: Madeleine Stowe (amezaliwa tar. 18 Agosti 1958) ni muigizaji wa filamu anayejulikana kwenye filamu kama "Revenge", "Stakeout" na "Unlawful Entry". Hivi sasa, anaigiza kama Victoria Grayson kwenye filamu ya "Revenge" ambapo aliteuliwa kwenye tuzo ya "2011 Best Actress - Golden Globe Awards".


title: Lords of the Underground

text: Kina Lords of the Underground (L.O.T.U.G.) ni kundi la muziki wa hip hop kutoka mjini Newark, New Jersey nchini Marekani. Kundi linaunganishwa na ma-MC watatu ambao ni Mr. Funke na DoItAll Dupré ambaye alikutana na DJ Lord Jazz (mwenyeji wa Cleveland) wote watatu walikutana wakati wanasoma katika Chuo Kikuu cha Shaw.


title: Lords of the Underground

text: Kundi lilitoa albamu yao ya kwanza iliyoitwa jina la "Here Come the Lords" mnamo tar. 27 Septemba, 1993 huku suala la utayarishaji likishughulikiwa na Marley Marl na K-Def. Albamu ilishika nafasi ya 66 kwenye chati za Billboard 200 na imeingiza vibao vitano katika chati kadhaa nchini humo, ikiwa ni pamoja na kibao chao maarufu cha "Chief Rocka".


title: Lords of the Underground

text: Kundi likaendelea kutoa albamu yao ya pili iliyoenda kwa jina la "Keepers of the Funk" kwa mwaka uliofuatia mnamo tar. 1 Novemba 1, 1994. "Keepers of the Funk" imefika kilele cha 47 kwenye chati za Billboard 200 na kuingiza vibao vikali vitatu katika chati kadhaa, kibao kilichotamba zaidi ni kile cha "Tic Toc". Kundi lilikufa mwaka wa 1995.


title: Lords of the Underground

text: Mwaka wa 1999, kundi lilirudi tena uwanjani kwa kutoa albamu yao ya tatu iliyokwenda kwa jina la "Resurrection". Ilitolewa kupitia studio ya Queen Latifah "Jersey Kidz", ilitolewa katika hali ya chini sana kiasi hata watu wengi wasijue kama albamu imetolewa. Mabwana walirudi tena mwaka wa 2007 kwa ajili ya albamu yao ya nne iliyoitwa "House of Lords", lakini imekuwa kama ile ya "Resurrection", imeanguka katika kufikia chati za Billboard.


title: Azimio la Arusha

text: Azimio la Arusha ni tamko rasmi la kisiasa lilikosudiwa kuongoza Tanzania katika njia ya ujamaa kadiri ya maelekezo hasa ya Julius Kambarage Nyerere.


title: Azimio la Arusha

text: Jina la azimio linatokana na mji wa Arusha lilipitishwa tarehe 26-29 Januari 1967.


title: Azimio la Arusha

text: Tarehe 5 Februari 1967 Mwalimu Nyerere alilitangaza huko Dar es Salaam kama uamuzi wa Watanzania wa kuondoa unyonge wao.


title: Azimio la Arusha

text: Tamko la Arusha lina sehemu tano: Itikadi ya chama cha TANU; Siasa ya ujamaa; Siasa ya kujitegemea; Uanachama wa TANU; na Azimio la Arusha.


title: Azimio la Arusha

text: Kiini chake ni hiki: "Tumeonewa kiasi cha kutosha, tumenyonywa kiasi cha kutosha, tumepuuzwa kiasi cha kutosha. Unyonge wetu ndio uliotufanya tuonewe, tunyonywe na kupuuzwa. Sasa tunataka mapinduzi, mapinduzi ya kuondoa unyonge ili tusionewe tena, tusinyonywe tena na tusipuuzwe tena".


title: Mariana wa Molokai

text: Mariana wa Molokai au Marianne Cope, jina la awali kwa Kijerumani likiwa Maria Anna Barbara Koob (Heppenheim, Hesse, 23 Januari 1838 - Kalaupapa, Hawaii, leo nchini Marekani, 9 Agosti 1918) alikuwa mtawa wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.


title: Mariana wa Molokai

text: Alipata umaarufu kwa kuhudumia wakoma hadi kifo chake.


title: Mariana wa Molokai

text: Papa Benedikto XVI alimtangaza mwenye heri tarehe 14 Mei 2005 na mtakatifu tarehe 21 Oktoba 2012.


title: Skizofrenia

text: "Skizofrenia" ni ugonjwa wa akili unaosababisha fikira na hisia zisizo za kawaida.Watu wengi walio na ugonjwa huu husikia yasiyokuwemo ([kuota njozi]). Watu hawa huwa na woga na makisio yasiyoeleweka (paranoia). Watu hawa pia wanaweza kuamini mambo ya kiajabu na yasiyoeleweka (delusheni). Watu hawa wanaweza kuzungumza na kuwaza bila mantiki. Watu hawa huwa na ugumu wa kuhusiana na watu wengine inavyofaa au kudumisha kazi. Dalili kwa kawaida huanza katika ujana baada ya umri wa miaka 16. Takriban asilimia 0.3 hadi 0.7 ya idadi ya watu duniani watakuwa na hali hii wakati mmoja maishani mwao. Mwenendo unaoonekana na matukio yaliyoripotiwa husaidia kubaini iwapo mtu ana ugonjwa huu.


title: Skizofrenia

text: Vipengele kadhaa muhimu vinaweza kusababisha skizofrenia. Vipengele hivi ni pamoja na uhusiano wa kijamii na mtu aliye na hali hii, mazingira ya hapo awali ya mtu, mfumo wa neva unaodhibiti mwili na akili ya mtu, na taratibu za kiakili na kijamii. Baadhi ya dawa, zikiwemo dawa za kuagiziwa na daktari, zinaweza kusababisha dalili au kuzifanya mbaya zaidi. Utafiti wa hivi sasa unaangazia jukumu la mfumo wa neva ingawa hakuna mtu aliyepata kisababishi hata kimoja cha kiogani kilichojitenga. Miungano mingi ya dalili zinazoweza kutokea imepelekea mjadala kuhusu iwapo ugonjwa huu ni hali moja au hali nyingi tofauti. Neno "skizofrenia" linatokana na maneno mawili ya Griki yanayomaanisha "kugawanya" na "akili". Hata hivyo, skizofrenia haimaanishi "akili iliyogawanyika" wala kusababisha watu kuwa na nafsi nyingi (au "zilizogawanyika"). Watu wengi hushindwa kutofautisha skizofrenia na hali kama hizo.


title: Skizofrenia

text: Matibabu hasa ni kwa kutumia dawa ili kupunguza dalili kuu. Dawa hizi husitisha nyendo katika sehemu za ubongo zinazochakata kemikali inayoitwa dopamine. (Baadhi ya dawa hizi pia husitisha shughuli katika sehemu ambazo huchakata kemikali inayoitwa serotonin.) Matibabu ambayo pia ni muhimu ni pamoja na therapi ya kiakili, usaidizi katika kutafuta na kudumisha kazi na pia marekebisho ya kimahusiano. Katika matukio makubwa ambapo kuna hatari kwa mtu binafsi na watu wengine, mtu anaweza kuhitaji kulazwa hospitalini. Hatua hii inaweza kuchukuliwa kwa idhini au bila idhini ya mtu huyu. Hata hivyo, matukio ya kulazwa hospitalini siku hizi yamepunguka na kuwa nadra ikilinganishwa na hapo awali.