text: Utumiaji wa vidonge vya upangaji uzazi vinavyochanganywa hupunguza hatari ya kupata saratani ya ovari kwa asilimia 40 na hatari ya saratani ya endometria kwa asilimia 50 ikilinganishwa na wale ambao hawajawahi kutumia. Kupungua kwa hatari huongezeka na muda wa matumizi, ikiwa pamoja na kupungua kwa hatari ya kupata saratani ya ovari na endometria kwa asilimia 80 baada ya matumizi ya vidonge hivi kwa muda wa zaidi ya miaka 10. Kupungua kwa hatari ya kupata saratani ya ovari na ya endometria huendelea kwa angalau miaka 20. [15]


title: Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa

text: Matumizi ya vidonge vya upangaji uzazi pia hupunguza hatari ya kupata saratani ya koloni, na kuboresha hali ya magonjwa kama vile kama vile kuharibika kwa nyongo, uchungu wakati wa hedhi, matatizo kabla ya hedhi, na chunusi. [223] Zaidi ya hayo, madawa ya upangaji uzazi hupunguza dalili za endometriosisi na matatizo ya polisisti ya ovari, na kupunguza hatari ya upungufu wa damu/anemia. [77]


text: Vidonge vya upangaji uzazi huja Simulizi za kuzuia mimba kuja katika misombo mbalimbali. Mganyiko mkuu ni kati ya vidonge vya upangaji uzazi vinavyotumiwa pamoja, vilivyo na estrojeni pamoja na projestini na vile vilivyo na projestini pekee. Vidonge vya upangaji uzazi vinavyotumiwa pamoja pia huwa vya aina mbalimbali, ikiwa ni pamoja na vipimo tofauti vya estrojeni, na kama vipimo hivi vya estrojeni au projestini hubadilika kutoka wiki 1 hadi nyingine.


text: Vidonge vya upangaji uzazi vinaweza kuathiri ugandishaji, na kuongeza hatari ya kuwa na mvilio kwenye mshipa wa damu (DVT) na kuzibika kwa mshipa wa mapafu, kiharusi na shtuko la moyo. Vidonge vya upangaji uzazi vinavyotumiwa pamoja vimekubalika kwa jumla kuelekezwa kinyume katika wanawake ambao tayari wana ugonjwa wa moyo, katika wanawake ambao damu yao huganda(kama vile familia factor V Leiden), wanawake walio na unene wa kupindukia na / au haipakolesterolemia (vipimo vya juu vya kolesteroli), na katika wale wanaovuta sigara walio na umri zaidi ya miaka 35.


text: Hatari ya kuwa na mvilio kwenye mishipa inatofautiana kulingana na maandalizi mbalimbali; katika aina ya pili ya vidonge (vilivyo na kiwango cha estrojeni kilicho chini ya 50μg), hatari ya kuwa na mvilio kwenye mishipa ni ndogo, ikijitokeza katika karibu watumiaji 15 kwa kila watumiaji 100,000 kwa mwaka, ikilinganishwa na watumiaji 5 kwa kila watumiaji 100,000 kwa mwaka katika watu wasio na mimba ambao hawavitumii vidonge hivi, na watu 60 kwa kila watumiaji 100,000 walio na mimba. [227] Katika watu wanaotumia vidonge vilivyo na aina ya tatu ya projestojeni (desogestrel au gestodene), matukio ya kupatwa na mvilio kwenye mishipa hujitokeza katika karibu watumiaji 25 kwa kila watumiaji 100,000 kwa mwaka. [78] Pia, hatari hii ni kubwa katika vikundi vidogo vilivyo na vipengele vya ziada, kama vile uvutaji sigara (jambo ambalo huongeza hatari pakubwa) na kuendelea kutumia vidonge hivi kwa muda mrefu, hasa k wanawake zaidi ya miaka 35 ya umri. [78]


text: Utafiti katika uhusiano kati ya hatari ya kupata saratani ya matiti na matumizi ya vidonge vya upangaji uzazi vitumiavyo homoni ni tata na inaonekana kukinzana. [232] Marudioa shirikishi makuu ya uchanganuzi wa data kuhusu wanawake zaidi ya 150, 000 katika tafiti 54 za saratani ya matiti uliofanywa katika mwaka wa 1996 yalipata kwamba: "Matokeo ya yanatoa ushahidi thabiti wa aina mbili za hitimisho. Kwanza, wakati wanawake wanatumia vidonge vya upangaji uzazi pamoja za kuzuia mimba mdomo na katika miaka 10 baada ya kuacha kuna ongezeko kidogo katika hatari ya jamaa ya kuwa na saratani ya matiti wametambuliwa. Pili, hakuna kiasi kikubwa cha hatari ya kupatwa na saratani ya matiti baada ya kipindi cha miaka 10 au zaidi baada ya kuacha kutumia vidonge hivi. Aina za saratani kwa wanawake ambao walikuwa kutumika pamoja za kuzuia mimba simulizi walikuwa chini ya juu clinically kuliko wale wametambuliwa katika wanawake ambao hawajawahi kutumia uzazi wa mpango hayo ". [79] Data hiyo imefasiriwa kupendekeza kwamba vidonge vya upangaji uzazi vina athari ndogo au havina athari yoyote ya kibiolojia katika usababishaji wa saratani ya matiti ya maendeleo, lakini kwamba wanawake ambao wanataka gynecologic kupata huduma ya uzazi wa mpango na saratani ya matiti mapema zaidi wanaona njia ya uchunguzi. [80] [81] Wakati wa kutumia vidonge, kuna takriban kesi 0.5 zaidi za saratani kwa wanawake 10,000 wenye umri wa miaka 16-19, na takriban kesi 5 zaidi za saratani kwa wanawake 10,000 wenye umri wa miaka 25-29. [78]


text: Kwa jumla imekubaliwa na wanaosimamia matibabu kwamba hatari za kiafya ya vidonge vya upangaji uzazi ziko chini zikilinganishwa na zile zinazotokana na kutunga mimba na kujifungua, [82] na "faida ya kiafya ya njia yoyote ya upangaji uzazi ni bora zaidi kuliko hatari zinazotokana na njia". [83] Baadhi ya mashirika yamesema kuwa kulinganisha njia ya upangaji uzazi na kutokuwepo kwa njia kama hiyo (kuwa na mimba) si muhimu, badala yake, ulinganishaji wa usalama unafaa kuwa miongoni mwa njia za upangaji uzazi zinazopatikana. [84]


text: Homoni zilizoko kwenye "kidonge" zinaweza kutumiwa kutibu baadhi ya matatizo ya kiafya, kama vile tatizo la ovari kutoa viwango visivyo vya kawaida vya aina za homoni zinazoathiri ukuaji wa mayai (PCOS), endometriosisi, adenomiosisi, anemia kuhusiana na hedhi, na hedhi chungu (dysmenorrhea). Aidha, vidonge hivi huagizwa kama tiba ya tatizo la chunusi la wastani la chunus. [85] Vidonge hivi pia vinaweza anzisha kutoka kwa kawaida kwa hedhi katika wanawake wanaosumbuliwa na mzunguko wa hedhi usio wa kawaida na matatizo fulani ya uterasi kutoa damu. Aidha, vidonge hivi hutoa kinga dhidi ya uvimbe kwenye matiti usiosababisha saratani, mimba iliyo nje ya uterasi, na ukavu kwenye uke, na uchungu wakati wa ngono unaohusishwa na kukatika hedhi.


text: Kidonge kiliidhinishwa na shirika la FDA mapema katika miaka ya 1960, matumizi yake yalienea kwa kasi katika sehemu ya mwishoni ya muongo huo, na kuanzisha athari kubwa katika jamii. Jarida la Time liliweka picha ya vidonge hivi kwenye ngozi yake katika mwaka wa Aprili 1967. [86] Katika sehemu ya kwanza, ilikuwa inafanya kazi vyema zaidi kuliko njia zilizogeuzwa za zamani, hivyo basi kuwapatia wanawake kidhibiti cha kipekee juu ya uzazi wao. matumizi yake yalikuwa tofauti na ngono, hivyo basi hayakuhitaji maandalizi maalumu wakati wa shughuli ya ngono ambayo yangeingilia uanziaji au hisia, na uchaguzi wa kuchukua kidonge ulikuwa wa mtu binafsi. Vipengele vya mchanganyiko vilisaidia kuongeza pakubwa umaarufu wa Kidonge miaka kadhaa baada ya kuanzishwa kwake. [7] [14] Claudia Goldin, miongoni mwa wengine, alisema kuwa hii teknolojia mpya ya uzuiaji mimba ilichangia pakubwa katika kutengeneza nafasi ya kisasa ya wanawake katika uchumi, kwa kurefusha umri ambao wanawake waliolewa hivyo basi kuwapatia nafasi ya kujipatia elimu na aina nyingine za mtaji wa binadamu na pia kwa ujumla kuwa na mwelekeo wa kitaaluma. Muda mfupi baada ya kidonge cha kuzuia mimba kuhalalishwa, kulikuwa na ongezeko kubwa katika mahudhurio ya vyuo ya wananwake na idadi ya waliohitimu. [87] Kulingana na mtazamo wa kiuchumi, vidonge vya kuzuia mimba vilipunguza gharama ya kukaa shuleni. Uwezo wa kudhibiti uzazi bila ya kupunguza mahusiano ya kingono uliwaruhusu wanawake kupanga mipango ya muda mrefu kuhusu elimu na kazi yao.


text: Kwa sababu kidonge kilifanya kazi vizuri sana, na kuenea kwa haraka, pia kiliongeza mjadala juu ya madhara ya kimaadili na kiafya ya kuhusika na ngono kabla ya ndoa na uasherati. Kamwe hakukuwahi kuwa na wakati ambapo shughuli za ngono zilikuwa zimetenganishwa na uzazi kabla ya wakati huo. Kwa wachumba waliotumia kidonge, kuhusiana kingono kukawa ni ishara ya mapenzi pekee, au njia ya kufurahisha mwili, au yote mawili, lakini haikuwa tena njia ya uzazi. Ingawa mambo haya pia yalihusishwa na njia zilizotumiwa hapo awali kuzuia mimba, wa mpango uliopita, kushindwa yao relativt high viwango na matumizi yao chini ya kuenea kwa kushindwa kusisitiza tofauti hii kama wazi kama walivyofanya kidonge. Hivyo basi, kuenea kwa matumizi ya vidonge vya kuzuia mimba kulisababisha viongozi wengi wa kidini na taasisi nyingi kujadili nafasi iliyostahili ya ujinsia na uhusiano wake na uzaaji. Kanisa Katoliki hasa, baada ya kusoma kuhusu vidonge vya uzuiaji mimba, walisisitiza upya mafundisho yaliyowekwa kuhusu kudhibiti uzazi katika waraka wa Humanae vitae ulioandikwa na baba mtakatifu katika mwaka wa 1968. Waraka huu ulielezea tena mafundisho yaliyokuwemo ya Kikatoliki yaliyosema kwamba matumizi ya dawa za uzuiaji mimba yaliharibu hali na lengo la ngono. [88]


text: Upinzani dhidi ya vidonge vya uzuiaji mimba ulitokea katika miaka ya mwanzo na kati ya 1970, wakati ripoti na makisio zilitokea zilizohusisha vidonge hivi na saratani ya matiti. Hadi wakati huo, wanawake wengi katika muungano wa wanawake walikuwa wamekipongeza Kidonge kama "kisawazishi" ambacho kilikuwa kimewapatia uhuru wa kingono sawa na ule uliokuwa umefurahiwa na wanaume hapo awali. Hata hivyo, ugunduzi huu mpya uliwafanya wanawake wengi kukemea vidonge hivi kama uvumbuzi wa wanaume wa kuongeza uhuru wao wa kuhusika katika mahusiano ya kingono na wanawake kwa gharama ya hatari ya kiafya kwa wanawake. [89]


text: Bunge la Marekani lilianza kusikiza kesi kuhusu vidonge hivi katika mwaka wa 1970 na kulikuwa na misimamo tofauti kutoka kwa wataalamu wa kimatibabu. Dr Michael Newton, Msimamizi Mkuu wa Taasisi ya Wakunga na Wanaelimuuzazi alisema:


text: "Ushahidi huo bado haujaonyesha wazi kuwa vidonge hivi vinasababisha ugonjwa wa saratani au vinahusiana na ugonjwa huo. Kamati ya Ushauri ya FDA ilitoa maoni kuhusu jambo hili, kwamba ikiwa hakukuwa na ushahidi wa kutosha kuonyesha ikiwa dawa hizi zilihusihwa au hazikuhusishwa na usababishaji wa saratani, na nafikiri kuwa ushahidi uliopo hautoshi; mnafaa kuwa waangalifu kuhusu dawa hizi, lakini sifikiri kuwa kuna ushahidi wazi, kwa njia moja au nyingine, kwamba zinasababisha au hazisababishi ugonjwa wa saratani ". [90]


text: Daktari mwingine, Dk Roy Hertz wa Baraza la Idadi ya Watu, alisema kuwa mtu yeyote ambaye anatumia dawa hizi anapaswa kujua kuhusu "elimu yetu na ujinga wetu katika mambo haya" na kwamba wanawake wote wanapaswa kufahamishwa jambo hili ili waamue ikiwa watavitumia au hawatavitumia vidonge hivi. [91]


text: Katibu wa Afya, Elimu, na Ustawi aliyekuwa wakati huo, Robert Finch alitangaza kuwa serikali ya shirikisho ilikuwa imekubali taarifa ya onyo la mapatano ambayo ingeandamana na mauzo yote ya dawa ya kuzuia mimba. [91]


text: Wakati uo huo, jamii ilikuwa imeanza kuona matokeo ya kidonge katika majukumu ya jadi ya kijinsia. Wanawake sasa hakuhitajika kuchagua kati ya mahusiano na kazi, mwimbaji Loretta Lynn alitoa maoni kuhusu jambo hili katika albamu yake ya mwaka wa 1974 kupitia wimbo ulioitwa "The Pill", ambao ulisimulia kisa cha jinsi mwanamke aliyekuwa ameolewa alitumia dawa hizi kujikomboa kutoka kwa jukumu lake la kijadi la kuwa mke na mama.


text: Mwanamke anayetumia COCP hutoa estrojeni asili, estroni (E1) na estradioli (E2), na estrojeni ethinilestradioli sanisi (EE2) kutoka kwa mkojo wake na kinyesi inayoingia kwenye maeneo ya kusafishia maji. [92] Homoni hizi zinaweza kupita kutoka kwa maeneo hayo ya kusafishia maji na kuingia katika mito. [93]Aina zingine ya dawa za kuzuia mimba, kama vile kiraka, hutumia estrojeni (EE2) ile ile sanisi ambayo hupatikana katika COCP, na inaweza kuongeza kiwango cha homoni katika maji wakati inavutwa chooni. [94] Uchafu huu umeonyesha kuhusika katika usababishaji wa uvurugaji wa endokrini, jambo ambalo huathiri maendeleo ya ngono na uzazi, katika samaki walio kwenye sehemu za mito zilizochafuliwa na maji taka yaliyotibiwa. [92][95] Utafiti uliofanywa katika mito ya Uingereza uliunga mkono dhanio kwamba matukio na ongezeko la shughuli za ngono kati ya samaki mwitu yalikuwa na uhusiano mkubwa na viwango vya E1, E2, na EE2 katika mito. [92]


text: Ukaguzi wa utendajikazi katika kiwanda kilichohusika na uchafu wa mafuta ulionyesha kwamba viwango vya kutolewa kwa estrojeni kulitofautiana pakubwa lakini ukaonyesha viwango vya wastani vya asilimia 78 kwa estroni, asilimia 91 kwa estradioli, na asilimia 76 kwa ethinilestradioli (viwango vya uchafu wa estrioli ni kati ya vile vya estroni na estradioli, lakini estrioli ni endokrini iliyo na nguvu kidogo sana katika samaki). [96] viwango vya uchafu wa ethinilestradioli ni vya chini zaidi kuliko vya estradioli ambavyo viko chini vikilinganishwa na vya estroni, lakini ethinilestradioli ina nguvu zaidi kuliko estradioli ambayo pia ina nguvu zaidi kuliko estroni katika uanzishaji wa ngono kati ya samaki na usanisi wa vitellogenini katika samaki wa kiume. [97]


text: Nyaraka za Dijiti za CBC PBS.org - onyesho la slaidi la Life Magazine


title: Upungufu wa steroidi za bongo unaohusiana na ugonjwa mahututi

text: Upungufu wa dharura wa steroidi za bongo unaohusiana na ugonjwa (CIRCI) ni aina ya ukosefu wa Adrenali katika wagonjwa taabani wenye viwango visivyotosha vya steroidi za bongo kwa ambayo ni duni kwa mwitikio wa dhiki kuu wanayoipitia. Ikiungana na kupungua kwa kiwango cha hisi cha kipokezi cha glukokotikoidi na majibu ya tishu kwa steroidi za bongo, upungufu huu wa Adrenali unaleta sababu ya ubashiri hasi kwa wagonjwa walio chini ya uangalizi makini .


text: Jira ya hypothalamic-pituitary-Adrenal axis (HPA axis), ambapo haipothalamasi na tezi ya pituitari hudhibiti utoaji wa ugiligili wa Adrenali, hupitia mabadiliko makubwa wakati wa ugonjwa taabani. Viwango vya juu sana na vya chini sana vya kotisoli zote zimehusishwa na matokeo mabaya katika huduma ya wagonjwa walio chini ya uangalizi makini. Imependekezwa kuwa viwango vya juu vinaweza kuwakilisha dhiki kali, ili hali viwango vya chini hutokana na kupunguzwa kwa uzalishaji wa kotisoli na mwitikio.


text: CIRCI inaweza kushukiwa katika wagonjwa wenye kiwango cha chini cha mskumo wa damulicha ya ufufuaji kwa ugiligili za ndani ya vena na madawa ya kushinikiza mishipa ya damu. Miongozo ya Kampeni ya Surviving Sepsis inatetea haidrokotisoni ya ndani ya vena kwa watu wazima pekee wenye mshtuko wa maambukizo hasa baada ya upasuaji na kiwango cha chini cha mskumo wa damu kisichotibika. Maana halisi ya hali hii, njia nzuri zaidi za kupima upungufu wa kotikoidi kwa wagonjwa mahututi, na matumizi ya kimatibabu ya (vipimo vya chini kwa kawaida ) vya steroidi za bongo bado swala la kujadiliwa.


text: Sifa inayojulikana vyema zaidi inayoonyesha uwezekano wa msingi wa upungufu wa Adrenali ni kiwango cha chini cha mskumo wa damu licha ya ufufuaji na ugiligili wa ndani ya vena, unaohitaji madawa ya kushinikiza mishipa ya damu. Wagonjwa hawa kwa kawaida huonyesha takikadia na ishara zingine za mshtuko wa nguvu kupita kiasi. Dalili zingine ni pamoja na homa, papura falminansi, na usumbufu wa utumbo au wa neva. Sifa hizi zote sio maalum kati ya wagonjwa walio chini ya uangalizi makini.


text: Kati ya baadhi ya wagonjwa, sababu moja maalum ya upungufu wa Adrenali inaweza kutuhumiwa, kama vile utumiaji wa awali wa steroidi za bongo ambazo zilikandamiza jira la HPA, au matumizi ya madawa yanayoanzisha kimeng'enya kama vile fenintoini. Matibabu kwa madawa ya imidazoli kama vile etomidate, ketoconazole na miconazoleyanaweza pia kuzuia jira ya HPA, pamoja na madawa yanayotumika hasa kwa kusudi hili, kama vile metyrapone.


text: Hali kadhaa zisizo za kawaida katika upimaji damu inaweza kuonyesha uwezekano kuwa kuna upungufu wa steroidi za bongo, kama vile kiwango cha chini cha sukari kwenye damu, ukolezi wa kiwango cha chini cha ioni za sodiamu kwenye damu, kiwango cha juu cha potasiamu katika damu, kiwango cha juu cha kalisi kwenye damu, nutropenia, ongezeko ozini, haipaprolaktinemia na kiwango cha juu cha uzalishaji wa homoni za thairoidi mwilini.


text: Hakuna makubaliano kuhusu njia halisi za upimaji na vipimo vya chini zaidi vya kutambua upungufu wa steroidi za bongo unaohusiana na ugonjwa mahututi. Hii pia inatumika kutofautisha kati ya upungufu kamili na linganifu wa adrenali, na sababu hii inafanya upungufu wa dharura wa steroidi za bongo unaohusiana na ugonjwa ipendelewe zaidi ya upungufu linganifu wa adrenali. Tofauti katika viwango vya ngazi kotisoli kulingana na aina na ukali wa ugonjwa, pamoja na tofauti zinazojitokeza ndani ya mgonjwa yayo hayo, inazuia uimarishaji wa kiwango wazi cha juu ambapo CIRCI hutokea chini yake. Aidha, kati ya wagonjwa ambao tayari adrenali imechangamshwa kufikia upeo, jaribio la kusisimua halingeweza kutoa habari. Aidha, majaribio mafupi huenda yasitatathmini vya kutosha mwitikio kwa kukabiliana na msongo wa muda mrefu wa ugonjwa mahututi.


text: Jumla ya viwango vyote viwili vya kotisoli vilivyochukuliwa bila mpangilio wowote, jumla ya viwango vya kotisoli au kuongezwa baada ya majaribio ya uchangamshaji wa ACTH, viwango vya kotisoli huru, au mchanganyiko wa hizi zimependekezwa kama majaribio ya kutambua ugonjwa. Majaribio mengine ya upungufu wa adrenali ambayo yanatumika katika wagonjwa wasio mahututi, kama vile jaribio la kutumia metairaponi au jaribio linalotumia insulini kwa kusababisha kiwango cha chini cha glukosi kwenye damu, havipendelewi kwa CIRCI. Upungufu wa kotisoli uliosababishwa na metairaponi na kiwango cha chini cha glukosi kwenye damu zote huenda zikaleta madhara kwa wagonjwa walio chini ya uangalizi makini. Kiwango halisi cha ACTH bado ni suala linalojadiliwa. Katika utafiti wa CORTICUS, jaribio kuhusu uchangamshaji wa ACTH ulitabiri kutokea kwa vifo huku viwango vya awali vya kotisoli havikufanya hivyo. Hata hivyo, uwezekano wa faida za matibabu ya steroidi za bongo hayaonekani kama kwamba yalitabiriwa kabisa na jaribio la usisimuaji la ACTH. Kutokana na sababu hizi, miongozo ya sasa haipendekezi kuwa majaribio ya usisimuaji wa ACTH yanafaa kuongoza uamuzi kuhusu ikiwa steroidi za bongo zinafaa kutumika au la. Vitambulisho vya kinga vya kotisoli kwa upande mwingine vimeonyeshwa kuelekea kukadiriwa pungufu na kukadiriwa kupita kiasi.


text: Kwa watu wazima wenye mshtuko wa maambukizo hasa baada ya upasuaji na kiwango cha chini cha mskumo wa damu licha ya ufufuaji kwa kutumia maji maji ya ndani ya mshipa na dawa zinazoshinikiza mishipa ya damu, haidrokotioni ndiyo steroidi ya bongo inayopendelewa zaidi. Inaweza kugawanywa katika vipimo kadhaa au kutolewa kama unasimamiwa kama mchanganyiko unaoendelea kunyweshwa. Fludrokotisoni si lazima katika CIRCI, na deksamethasoni haipendekezwi. Ushahidi mdogo sana unapatikana ili kutoa hukumu kuhusu wakati na jinsi matibabu ya steroidi za bongo yanafaa kusimamishwa; miongozo inapendekeza kupunguzwa polepole kwa steroidi za bongo wakati ambapo dawa zinazoshinikiza mishipa ya damu havihitajiki tena.


text: Matibabu ya steroidi za bongo pia yamependekeza kama chaguo la tiba ya mapema kwa wagonjwa wenye matatizo sugu ya upumuaji. Steroidi havijaonyeshwa kuwa na manufaa kwa sepsisi pekee. Kihistoria, vipimo vikubwa zaidi vya steroidi vilitolewa, lakini vipimo hivi vimependekezwa kuwa na madhara vikilinganishwa na vipimo vya chini vinavyopendekezwa sasa.


text: Katika utafiti wa CORTICUS, haidrokotisoni iliharakisha upunguzaji wa mshtuko wa maambukizo, lakini hauku athiri vifo, na ukaleta ongezeko la kuugua tena kutokana na mshtuko wa maambukizo na haipanatremia. Matokeo ya mwisho yalizima shauku kwa matumizi mapana ya steroidi za ubongo katika mshtuko wa maambukizo. Kabla ya utafiti huu, tafiti kadhaa ndogo zaidi zilionyesha manufaa ya kutumia vipimo vya chini vya kotikoidi kwa muda mrefu. Sababu kadhaa (kama vile ukosefu wa nguvu za takwimu kutokana na uajiri wa mwendo wa pole) huenda ulileta matokeo hasi na ya uongo kuhusu vifo katika utafiti wa CORTICUS; hivyo, utafiti zaidi unahitajika.


text:
Katika hali sugu za dhiki kali, utoaji wa kotisoli kupitia tezi ya adrena huongezeka hadi mara sita, kulingana na ukali wa hali hiyo. Jambo hili linatokana kwa kiasi fulani na kuongezeka kwa utoaji wa homoni inayotoa tropinigamba (CRH) na homoni ya adrenokotikotropiki (ACTH). Saitokini kadhaa pia zimeonyeshwa kuwa zinavuruga jira ya HPA katika viwango mbalimbali.
Pia kuna ongezeko katika idadi na mvuto wa vipokezi vya glukokotikoidi. Viwango vya steroidi gamba ya kushikanisha globulini (CBG) na albumini, ambayo kwa kawaida huunganisha kotisoli, hupungua, na hivyo kusababisha viwango vilivyoongezeka vya kotisoli huru. Aidha, madawa ya nusukaputi kama vile etomidate yanaweza kuvurugana na jira ya HPA.
Utoaji pia hupoteza mkondo wake wa kawaida wa kila siku wa viwango vya upeo vya asubuhi na kiwango cha chini zaidi nyakati za jioni na usiku. Hata hivyo, utoaji huendelea kurindima na kuna mabadiliko makuu katika sampuli za damu kutoka kwa mtu yule yule.


text: Viwango vya juu vya damu vya kotisoli wakati wa ugonjwa mahututi vinaweza kuwa kinga kinadharia kutokana na sababu kadhaa. Viwango hivi hudhibiti umetaboli (kwa mfano, kwa kuleta viwango vya juu vya sukari ya damu, na hivyo kutoa nguvu kwa mwili). Pia viwango hivi huzuia uchangamshaji wa kupita kiasi wa mfumo wa kinga na huleta athari nzuri kwenye mfumo wa usambazaji. Kuongezeka kwa wepesi wa kupata maambukizi, kiwango cha juu cha sukari katika damu (kati ya wagonjwa ambao tayari wana mwelekeo wa kupata kiwango cha juu cha sukari katika damu kinachotokana na dhiki), kutoka damu kwenye utumbo, mivurugiko ya elektrolaiti na mayopathia yaliyosababishwa na steroidi (kwa wagonjwa ambao tayari wana mwelekeo wa kupata kukabiliwa na ugonjwa mahututi wa neva za pembeni) ni madhara yanayoweza kujitokeza.


text: Viwango vya damu vya chakulabadala, huongezeka, na viwango vya salfeti ya chakulabadala hupungua ili kukabiliana na ugonjwa mahututi.


text: Katika awamu sugu ya ugonjwa mkali, viwango vya kotisoli hupungua polepole na kurejea ya kiwango cha kawaida wakati mgonjwa anapopona. Hata hivyo, viwango vya ACTH ni vya chini, na viwango vya CBG huongezeka.


title: Athroskopia

text: Athroskopia (pia huitwa upasuaji wa kifundo) ni upasuaji wa kuingilia kwa kiasi kidogo kabisa ambapo uchunguzi na wakati mwingine matibabu ya uharibifu ndani wa kifundo hutekelezwa kwa kutumia athroskopu, aina ya hadubini inayoingizwa ndani ya kifundo kupitia mkato mdogo. Taratibu za kiathroscopia zinaweza kutekelezwa ama kutathmini au kutibu hali nyingi za mifupa pamoja na gegedu sogezi zilizoachana, gegedu za uso zilizoachana, ujenzi upya wa kano ya kushikilia goti mbele , na kusawazisha gegedu zilizoharibika.


title: Athroskopia

text: Athroscopia kuliko upasuaji wazi wa jadi ni kwamba kifundo hakihitajiki kufunguliwa kikamilifu. Badala yake, kwa mfano athroscopia ya kifundo cha goti, mikato miwili midogo hufanywa - mmoja kwa ajili ya athroskopu na mmoja kwa ajili ya vyombo vya upasuaji vitakavyotumika katika pengo la goti na kuondoa funiko la goti kabisa. Hii hupunguza muda wa kupona na inaweza kuongeza kiwango cha mafanikio ya upasuaji kutokana na kiwewe cha chini kwenye tishu unganifu. Ni muhimu hasa kwa wanariadha wa kulipwa, ambao hujeruhi kifundo cha goti mara kwa mara na wanahitaji muda mfupi wa uponyaji. Kuna pia upungufu wa makovu, kwa sababu ya mikato midogo. Ugiligili wa kumwagiliwa hutumika kutanua kifundo na kutengeneza nafasi ya kupasulia. Wakati mwingine ugiligili huu huvuja hadi kwenye tishu laini zilizo karibu na kusababisha uvujaji na uvimbe wa giligili.


title: Athroskopia

text: Vyombo vya upasuaji vinavyotumika ni vidogo kuliko vyombo vya jadi. Madaktari wapasuaji hutazama eneo la kifundo kwenye skrini ya video, na wanaweza kutambua au kurekebisha tishu za kifundo zilizoachana, kama vile kano na meniski au gegedu.


title: Athroskopia

text: Inawezekana kitaalam kufanya uchunguzi wa kiathroscopia wa karibu kila kifundo katika mwili wa binadamu. Vifundo vinavyochunguzwa na kutibiwa kwa kutumia athroscopia aghalabu huwa ni vya goti, bega, kiwiko cha mkono, kifundo cha mkono, tindi la mguu, mguu, na nyonga.


title: Athroskopia

text: Profesa Kenji Takagi wa Tokyo amesifiwa tangu jadi kwa ajili ya kufanya uchunguzi wa kwanza wa athroskopia ya kifundo cha goti la mgonjwa mwaka wa 1919. Alitumia sistoskopu ya 7.3 mm kwa athroskopia zake za kwanza. Hivi karibuni imegunduliwa kuwa daktari wa Kideni Severin Nordentoft alitoa taarifa juu ya athroskopia za kifundo cha goti mwaka wa 1912 katika taarifa juu ya athroskopia ya goti ya pamoja mapema 1912 katika Kumbukumbu za Mkutano maalum wa 41 wa Shirika la Madaktari wapasuaji la Ujerumani huko Berlin. Alibatiza utaratibu huo (kwa Kilatini) "athroskopia genu." Nordentoft alitumia mchanganyiko wa chumvi tasa au wa asidi boriki kama chombo chake cha macho na aliingia ndani ya kifundo kwa kutumia pota kwenye mpaka wa nje wa kilegesambwa. Hata hivyo, si wazi ikiwa uchunguzi huu ulikuwa utafiti wa anatomia ya wagonjwa waliofariki au wanaoishi.


title: Athroskopia

text: Kazi za kutagulia katika taaluma ya athroskopia zilianza miaka ya 1920 na kazi ya Eugen Bircher. Bircher alichapisha majarida kadhaa katika miaka ya 1920 kuhusu matumizi yake ya athroskopia ya goti kwa madhumini ya kutambua ugonjwa. Baada ya kutambua tishu zilizoachana kwa kutumia athroskopia, Bircher alitumia upasuaji wazi katika kuondoa au kurekebisha tishu zilizokuwa zimeharibika. Awali, alitumia thoracolaparoscopu ya Jacobaeus ya umeme kwa ajili ya taratibu zake za kutambua ugonjwa, ambayo ilionyesha mtazamo usio dhahiri wa kifundo. Baadaye, alifafanua mtazamo wa utofautishaji maradufu wa kuboresha hali ya kuonekana. Bircher aliacha uhadubini mnamo mwaka wa 1930, na kazi yake ilitelekezwa sana kwa miongo kadhaa.


title: Athroskopia

text: Wakati Bircher anakumbukwa mara kwa mara kama mvumbuzi wa athroskopia ya goti, daktari mpasuaji wa Kijapani Masaki Watanabe, MD anapokea sifa kuu kwa kutumia athroskopia kwa upasuaji rekebishi. Watanabe alitiwa moyo na kazi na mafundisho ya Dr Richard O'Connor. Baadaye, Dr. Heshmat Shahriaree alianza kufanya majaribio ya njia za kukata vipande vya meniski.


title: Athroskopia

text:
Athroskopu ya kwanza kutumika iliundwa kwa ushirikiano na watu hawa, na walifanya kazi pamoja kupiga picha wa kwanza wa rangi wa hali ya juu wa ndani ya kifundonisho Taaluma ilinufaika sana kutokana na maendeleo ya teknolojia, hasa maendeleo katika nyuzi za optiki za kunyumbulika miaka ya 1970 na 1980.
Zuia usemi
Athroskopia ya goti imechukua nafasi ya athrotomi ya jadi katika mifano mingi. Siku hizi athroskopia ya goti inatekelezwa kwa kawaida kutibu jeraha la umbo la hilali, ujenzi upya wa kano ya kushikilia goti mbele na kwa kuvunjika maikro kwa gegedu. Athroskopia pia inaweza kutekelezwa kutambua ugonjwa na kukagua goti; hata hivyo, matumizi ya mwisho yamebadilishwa kwa kiasi kikubwa na upigaji picha wa kutumia mvumo wa sumaku.


title: Athroskopia

text: Baada ya kufanya athroskopia ya goti utakuwa na uvimbe pande zote za kuzunguka goti, ni lazima uuruhusu uishe kabla ya kufanya mazoezi yoyote mazito au kutembea kwingi. Uvimbe anaweza kuchukua muda wowote kutoka siku 7-15 ili utulie kabisa. Ni muhimu kusubiri hadi uvimbe utakapoisha kwa sababu goti halitakuwa imara vilivyo kuweza kufanyiwa upasuaji, na linaweza kusababisha maumivu na wakati mwingine kufanya goti lifure zaidi.


title: Athroskopia

text: Wakati wa athroskopia wastani ya goti, kamera ndogo ya nyuzi optiki (athroskopu) huingizwa ndani ya kifundo kupitia mkato mdogo wenye kadiri ya urefu wa milimita 4 (inchi 1/8). Ugiligili maalum hutumika kutazama sehemu za kifundo. Mikato zaidi inaweza kufanywa ili kuangalia sehemu zingine za goti. Kisha vyombo vingine vidogo hutumiwa na upasuaji unatekelezwa.


title: Athroskopia

text: Upasuaji wa athroskopia wa goti hufanywa kwa sababu nyingi, lakini ipo shaka juu ya manufaa ya upasuaji kwa ajili ya kutibu ugonjwa wa baridi yabisi unaowaathiri wazee{/0. Utafiti maradufu unaodhibitiwa na kipozaungo pofu kuhusu upasuaji wa athroskopia kwa ajili ya ugonjwa wa baridi yabisi unaowaathiri wazee wa goti ulichapishwa kwenye "Jarida la Udaktari la Uingereza Mpya (New England Journal of Medicine)" mwaka wa 2002. Katika utafiti huu wa vikundi vitatu, wakongwe 180 wa kijeshi wanaougua ugonjwa wa baridi yabisi unaowaathiri wazee waliteuliwa kuondolewa tishu zenye madhara wa athroskopia na uoshaji, au uoshaji wa athroskopia bila kuondolewa tishu zenye madhara (utaratibu tu wa kuiga kuondoa tishu zenye madhara kwa upasuaji, ambapo mikato ya juu juu kwa ngozi ilifanywa ili ionekane kwamba utaratibu wa kuondoa tishu zenye madhara ulikuwa umetekelezwa). Kwa miaka miwili baada ya upasuaji, wagonjwa walitoa taarifa kuhusu viwango vyao vya maumivu na walitathminiwa kwa mwendo wa kifundo. Si wagonjwa wala watathmini huru walijua mgonjwa yupi alipata upasuaji upi (hivyo nukuu ya "pofu maradufu"). Utafiti huo ulitoa taarifa, "Hakuna wakati ambapo mojawapo ya vikundi vya kuingilia viliripoti maumivu ya chini au uamilifu bora kuliko kundi la kipozaungo". Kwa sababu hakuna faida iliyothibitishwa ya upasuaji huu kwenye mifano ya ugonjwa wa baridi yabisi unaowaathiri wazee wa goti, walipaji wengi husita kulipa madaktari wapasuaji na hospitali kwa kile kinachoweza kuchukuliwa kama utaratibu ambao unaonekana kusababisha hatari za upasuaji na faida isiyo hakika au isiyodhihirika. Utafiti wa mwaka 2008 ulithibitisha kuwa hakuna faida ya muda mrefu kwa ajili ya maumivu sugu, zaidi ya dawa na tiba ya mwili. Kwa kuwa moja ya sababu muhimu za athroskopia ni kurekebisha au kusawazisha umbo la hilali chungu na ilyoachana au kuharibika, utafiti wa hivi karibuni katika New England Journal of Medicine ambao unaonyesha kuwa kadiri ya 60% ya mitatuko hii haisababishi maumivu na hupatikana katika wagonjwa wasio na dalili zozote, unaweza kusaili zaidi urazini wa utaratibu huu.


title: Athroskopia

text: Athroskopia kwa kawaida hutumiwa kwa ajili ya matibabu ya magonjwa mbalimbali ya bega pamoja na kubanwa kwa misuli inayowezesha uzungushaji wa mkono kati ya mfupa wa mkono wa upande wa juu na upande wa chini wa skapula, akromioklavikula ya ugonjwa wa yabisi, mitatuko ya misuli inayowezesha uzungushaji wa mkono bega iliyoganda (kidonda fumbaza chenye kuganda), tendonitisi sugu na mitatuko nusu ya kano ndefu ya misuli ya mikono, vidonda vya SLAP na kuyumba kwa bega.


title: Athroskopia

text: Athroskopia ya kiwiko hutumika kuchunguza na kutibu dalili za jeraha sugu baada ya mkazo, uvunjikaji wa kiwiko na kano zilizoachana au kuharibika. Inaweza pia kutumika kuhakikisha uharibifu wa kifundo uliosababishwa na ugonjwa wa baridi yabisi.


title: Athroskopia

text: Taratibu nyingi ingilizi za uti wa mgongo huhusisha kuondolewa kwa mfupa, misuli, na kano kupata na kutibu maeneo tatizi. Wakati mwingine, hali ya kifua (katikati ya uti wa mgongo) inahitaji daktari mpasuaji afikie eneo tatizi kwa kupitia ngome ya ubavu, na kurefusha muda wa kupona.


title: Athroskopia

text: Taratibu za athroskopia (pia hadubini - ndani) za uti wa mgongo humruhusu daktari mpasuaji kufikia na kutibu aina mbalimbali za magonjwa ya uti wa mgongo na uharibifu wa chini zaidi kwa tishu zilizo karibu. Muda wa kupata nafuu unapunguzwa sana kutokana na kipimo kidogo cha m(i)kato kinachohitajika, na wagonjwa wengi hutibiwa bila kulazwa. Viwango na muda wa kupata nafuu hutofautiana kulingana na ukali wa hali na afya ya mgonjwa kwa jumla.


title: Athroskopia

text: Taratibu za athroskopia hutibu


title: Athroskopia

text: Jarida la athroskopia kwenye Wikipedia


title: Tawahudi

text: Tawahudi (kwa Kiingereza Autism) ni tatizo la kinafsi na la kihisia linalowatokea watu tangu utotoni na kuathiri uwezo wao wa kuwasiliana na wengine.


title: Tawahudi

text: Wenye tatizo hilo hawaonekani watu wa kawaida. Muda mwingine hawapendi kuangalia wengine pale wanapozungumza nao, au hawapendi kushirikiana na watu wengine katika mambo kadhaa. Pia, hawapo vizuri katika mawasiliano. Muda mwingine huwa hawawezi kuongea au kuzungumza na watu wengine. Mwishoni, hujijibu wao wenyewe. Wanaweza wakawa na shauku na kitu ambacho mtu mwingine (ambaye hana tatizo la tawahudi) hafikirii kina umuhimu.


title: Tawahudi

text: Mtu mwenye tatizo hilo anaelekea mara nyingi kurudiarudia matendo kadhaa, na anaweza kuhofia vitu katika mazingira yake yasiyoeleweka kama tatizo na wengine.


title: Tawahudi

text: Tawahudi ni ugonjwa wa ukuaji wa neva unaojumuisha kudhoofishwa kwa uwezo wa mwingiliano wa kijamii na mawasiliano, na kwa tabia finyu na ya kujirudiarudia. Dalili hizo huanza kabla ya mtoto kutimiza miaka mitatu.[1] Ugonjwa wa akili kwa watoto huathiri uchakataji wa habari katika ubongo kwa kubadili jinsi seli za neva na sinepsi zake zinavyounganika na kujipanga; jinsi hili hutokea haileleweki vizuri.[2]


title: Tawahudi

text: Ni moja ya matatizo matatu yanayotambulika katika wigo wa ugonjwa wa akili kwa watoto (ASDs), nyingine mbili zikiwa maradhi ya Aspaja, ambayo haikucheleweshi [3] ukuaji wa kiutambuzi na lugha, na Tatizo la Ukuaji Ulioenea-Usiofafanulika Vinginevyo (PDD-NOS), ambao hutambuliwa kikamilifu wakati vigezo vyote vya kwa kawaida au Aspaja havijatimizwa.[3][4]


title: Tawahudi

text: Tawahudi una msingi kamili katika jeni, ingawa mpangilio wa jeni za ugonjwa wa akili kwa watoto ni changamano na si bayana kama ASD inaelezeka zaidi kwa mabadiliko makuu ya jeni yasiyo ya kawaida, au kwa mchanganyiko usio wa kawaida wa aina tofauti za jeni ya kawaida.[5] Katika matukio ya nadra, tawahudi unahusishwa sana na visababishi vya kasoro za kuzaliwa.[6] Ubishi unakumba mapendekezo mengine ya visababishi vya kimazingira, kama vile metali nzito, viuadudu au chanjo za utotoni;[7] nadharia tete ya chanjo haiwezekani kibiolojia na inakosa ushahidi yakinifu wa kisayansi.


title: Tawahudi

text: Uenezi wa tawahudi ni karibu 1-2 kati ya watu 1,000; uenezi wa ASD ni takriban matukio 6 kwa 1,000, huku idadi ya wanaume ikiwa mara nne kuliko ya wanawake. Idadi ya walioaguliwa kuwa na tawahudi umeongezeka kwa kasi tangu miaka ya 1980, kwa kiwango kutokana na mabadiliko katika jinsi ya uaguaji, swali la kama maambukizi shadidi yameongezeka halijafumbuliwa.[8]


title: Tawahudi

text: Wazazi kawaida hugundua ishara katika miaka miwili ya kwanza ya maisha ya mtoto wao.[9] Dalili hizo kwa kawaida huendelea hatua kwa hatua, lakini baadhi ya watoto wenye ugonjwa wa akili hukua kwa kawaida kijumla kabla ya ukuaji kubadilika.[10] Ingawa mwingilio wa mapema wa kitabia au wa kitambuzi unaweza kuwasaidia watoto wenye ugonjwa wa akili kuweza kujuhimili, kupata ujuzi wa kijamii, na mawasiliano, hakuna tiba inayojulikana.[9] Si watoto wengi wenye tawahudi huishi kwa kujitegemea wanapofikia utu uzima, ingawa baadhi huwa wafanisi.[11] Kumeibuka desturi ya tawahudi, huku watu wengine wakitafuta matibabu na wengine wakiamini tawahudi lazima ukubalike kuwa utofauti, si ugonjwa.[12]


title: Tawahudi

text: Mtoto wa kawaida huwaangalia watu wakizungumza, hutazama wengine usoni, hutabasamu, na huwa na shauku na watu wengine. Watoto wenye tawahudi, wanaweza kupenda vituvitu zaidi kuliko sura au watu wengine. Wanaweza wakatazama usoni kwa sekunde tu, halafu mara moja wakageuka. Wanaweza wasitabasamu, au wanaweza wakatabasamu kwa kitu kile walichokipenda.


title: Tawahudi

text: Watoto wenye tatizo hilo huwa na kawaida ya kukaa wenyewe tu, bila uwepo wa wengine. Wanaweza wasiwe na shauku ya kutaka urafiki na mtu yeyote. Pia, wanaweza wasiwe wanafanya mambo ya kawaida kama kukumbatiana na alama nyingine za upendo kwa wazazi wao. Hii haimaanishi kama hawawapendi wazazi wao, ni kwamba hawajui namna ya kusema hivyo vitu.


title: Tawahudi

text: Wanaweza wasione hisia za watu wengine; kwa mfano, wanaweza wasione tofauti kubwa sana kati ya labda mzazi kuwa na furaha ama kuwa na huzuni. Wanaweza wakacheka na kulia mara zisizoeleweka.


title: Tawahudi

text: Mtoto mwenye tawahudi anaweza asithubutu kuongea, maana, au kujaribu kuelewa maongezi kati ya mwenzie mwenye umri sawa. Baadhi yao huwa hawaongei kabisa. Wengi wao hawawezi kuongea vizuri na watu wengine.


title: Tawahudi

text: Baadhi ya wenye tawahudi hutumia muda mwingi kufanya vitu vya aina moja mara nyingi zaidi na zaidi, au kuwa na shauku na vitu ambavyo si vya kawaida; baadhi yao wanaweza kutumia muda mwingi kujizungushia mkono wake, kutembea na wanaserere wao, au kupanga vitu kwa mpangilio mmoja. Watu wenye matatizo ya tawahudi wanaweza wakatumia muda mrefu kupanga visanamu vyao kwa mstari mmoja au vyumbavyumba na wanaweza kusikia jazba pindi mtu akavivuruga pale katika eneo lake.


title: Tawahudi

text: Baadhi yao hawataki badiliko lolote lile, na wanaweza wakafanya mambo yaleyale kila siku bila kubadilisha — kama vile wanapokula, wanavaa, wanapiga mswaki, au pale wanapokwenda shule — huwa na huzuni kama kuna badiliko lolote katika vitu hivyo. Pia, wanaweza wakawa na shauku na vitu vya ajabu na kutumia muda wao mwingi kujifunza vitu hivyo.


title: Tawahudi

text: Autism lilipewa jina hilo la Kiingereza kwa mara ya kwanza mnamo 1943. Leo Kanner alifanya utafiti huu kwa watoto wapatao 11 akagundua vitu ambavyo si vya kawaida kuhusu wao. Aliita early infantile autism.


title: Tawahudi

text: Muda huohuo, daktari mwingine, Hans Asperger, akafanya utafiti mwingine karibuni kitu sawa. Alichokigundua kinaitwa sasa Asperger syndrome, wakati alichogundua Leo Kanner kinaitwa autistic disorder, childhood autism, infantile autism, au autism tu.


title: Tawahudi

text: Tawahudi ni maradhi ya ukuaji wa neva yaliyo na ugeugeu mwingi sana[13]ambayo huonekana kwanza wakati wa ukembe au utoto, na kijumla hufuatavyo mkondo fulani bila kupungua.[14] Dalili za kuonekana huanza polepole baada ya umri wa miezi sita, huwa dhahiri katika umri wa miaka miwili au mitatu,[15] na aghalabu huendelea hadi utu uzima, ingawa mara nyingi katika kiwango kilichopungua zaidi.[16] Haitambuliki kwa dalili moja tu, bali kwa sifa bainifu tatu za dalili: udhaifu katika mahusiano ya kijamii; udhaifu katika mawasiliano, hamu finyu ya mambo na tabia ya kujirudiarudia. Vipengele vingine, kama vile ulaji usio wa kawaida, vinatokea pia mara nyingi lakini si muhimu kwa ajili ya uaguzi.[17] Dalili za mtu mwenye tawahudi hutokea katika jamii kijumla na huonekana hajihusishi sana, bila utenganisho wa sifa za kawaida na za kiambukizi.[18]


title: Tawahudi

text: Mapungufu ya kijamii hutofautisha tawahudi na maradhi mengine yaliyo katika wigo unaofanana (ASD) kutoka matatizo mengine ya ukuaji.[16] Watu walio na tawahudi huwa na mapungufu ya kijamii na mara nyingi hukosa uwezo wa kufikiri haraka kuhusu wengine, jambo ambalo watu wengi huchukulia kwa mzaha. Temple Grandin, mgonjwa wa akili mtambulika, alieleza hali yake ya kutoweza kuelewa mawasiliano ya kijamii ya watu wasio na matatizo ya neva, au watu wenye ukuaji wa kawaida wa mfumo wa neva, kama unaomwacha kujihisi "kama mwanaanthropolojia juu ya Mirihi".[19]


title: Tawahudi

text: Ukuaji wa kijamii usio wa kawaida huanza kudhihirika mapema utotoni. Watoto wachanga wenye tawahudi huonyesha makini ndogo kwa michocheo ya kijamii, ni nadra kutabasamu na kuwaangalia wengine, aidha ni nadra kuitikia jina lao wenyewe. Watoto wachanga wenye tawahudi huenda kinyume kabisa na kanuni za kijamii, kwa mfano, hawaangalii sana watu machoni wala kujibu wengine katika mazungumzo, na upo uwezekano mkubwa wa kuwasiliana kwa kuchezea mkono wa mwingine.[20] Watoto wa umri wa kati ya miaka mitatu na mitano walio na ugonjwa wa akili huenda wasionyeshe uelewa wa masuala ya jamii, huenda wasijue kutangamana moja kwa moja, huiga na kuitikia hisia, hujieleza bila kuzungumza, na hawachangii inapofika zamu yao katika mazungumzo. Hata hivyo, huonyesha mapenzi kwa walezi wao.[21] Watoto wengi wenye ugonjwa wa akili huonyesha kiasi kidogo cha mapenzi wakilinganishwa na watoto wasio na ugonjwa, ingawa tofauti hii hutoweka kwa watoto walio na ukuaji mkuu wa akili au walio na athari ndogo ya ASD.[22] Watoto wakubwa na watu wazima walio na ASD hufanya vibaya katika mitihani ya utambuzi wa nyuso na hisia.[23]


title: Tawahudi

text: Watoto walio na kiwango kikubwa cha athari ya tawahudi hukabiliwa na upweke wa kiwango kikubwa na cha mara kwa mara wakilinganishwa na rika lao wasio na ugonjwa wa akili, licha ya imani ya kawaida kwamba watoto walio na tawahudi hupendelea kuwa pekee yao. Kuanzisha na kudumisha urafiki mara nyingi huwa vigumu kwa walio na tawahudi. Kwao, ubora wa urafiki, wala si idadi ya marafiki, huchangia kiwango cha upweke wanachohisi. Urafiki amilifu, kama vile unaojumuisha mwaliko kwa karamu, huweza kuathiri ubora wa maisha kwa undani zaidi.[24]


title: Tawahudi

text: Kuna taarifa nyingi za matukio ya kweli, lakini chunguzi chache za kijarabati, kuhusu uchokozi na vurugu unaotekelezwa na watu walio na ADS. Data chache zilizopo zinaonyesha kwamba, kwa watoto wenye akili taahira, tawahudi unahusishwa na uchokozi, uharibifu wa mali, na hamaki. Utafiti mmoja wa mwaka 2007 uliowahoji wazazi wa watoto 67 walio na ASD uliarifu kuwa thuluthi mbili za watoto hao waliwahi kuwa na hamaki kali, takriban thuluthi moja wakiwa na historia ya uchokozi, huku wakiwa na uwezekano mkubwa wa hamaki kuliko watoto wasio na ugonjwa wa akili mbali na matatizo ya lugha.[25] Utafiti uliofanyika Uswidi mwaka 2008 uligundua kwamba, kwa watu wenye umri wa miaka 15 au zaidi walioachiliwa kutoka hospitalini baada ya kutambuliwa kuwa na ASD, waliotekeleza uhalifu kwa nguvu pia walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuwa na matatizo mengine ya kisaikolojia kama vile wendawazimu.[26]


title: Tawahudi

text: Takribani thuluthi au nusu ya watu walio na tawahudi hukosa kuwa na umilisi wa mazungumzo wa kutosha kukidhi mahitaji yao ya mawasiliano ya kila siku.[27] Tofauti katika mawasiliano inaweza kuwepo katika mwaka wa kwanza wa uhai, na inaweza kujumuisha kuchelewa kuanza kubwabwaja, ishara zisizo za kawaida, mwitikio mpungufu, na mifumo ya matamshi isiyooana na ya mlezi. Katika mwaka wa pili na wa tatu, watoto walio na ugonjwa wa akili hubwabwaja mara kidogo na maneno yao huwa machache iliyo uchache wa konsonanti, maneno, na mchanganyiko wa maneno, ishara zao mara nyingi haziambatani na maneno. Watoto walio na tawahudi ni nadra kuomba kitu au kujieleza, kuna uwezekano wa wao kurudia tu maneno ya watu wengine (ekolalia)[28][29] au kugeuza kinyume viwakilishi.[30] Mwongozo shirikishi wa makini unaonekana kuwa muhimu katika mazungumzo amilifu, na upungufu katika mwongozo shirikishi wa makini unaonekana kuwatofautisha watoto wachanga walio na ASD:[3] kwa mfano, wanaweza kuangalia mkono unaoashiria badala ya kifaa kinachoashiriwa,[20][29] na pia hushindwa mara nyingi kuashiria vitu ili kutoa maoni au kujieleza.[3] Watoto walio na ugonjwa wa akili wanaweza kuwa na ugumu katika michezo ya ubunifu na kufanya ishara kuwa lugha.[28][29]


title: Tawahudi

text: Katika jozi la chunguzi, watoto walio na umri wa miaka 8-15 na wenye ugonjwa wa akili wa kiwango cha juu walifanya vizuri kuliko waliokuwa wakilinganishwa nao katika mtihani wa msamiati na tahajia. Jozi la watu wazima lilifanya vizuri zaidi. Makundi yote ya walio na ugonjwa wa akili yalifanya vibaya zaidi kuliko waliokuwa wakilinganishwa nao katika mitihani changamano ya lugha kama vile, jazanda, ufahamu na uchanganuzi. Kwa kuwa mara nyingi watu hutathminiwa kutokana na uelewa wao wa kimsingi wa lugha, chunguzi hizi zinaonyesha kwamba watu wanaozungumza na watu wenye ugonjwa wa akili wanaweza kukadiria juu zaidi kuhusu uelewa wa wasikilizaji wao.[31]


title: Tawahudi

text: Watu walio na ugonjwa wa akili hudhihirisha aina mbalimbali ya tabia radidi au tabia finyu, ambayo Mizani ya Tabia Radidi-Iliyorekebishwa (RBS-R)[32] inainisha kama ifuatavyo.


title: Tawahudi

text: Uradidi ni msogezo wa kujirudiarudia, kama vile kupigapiga mkono, kufanya kelele, kutikisa kichwa, au kutikisa mwili. Tabia ya kulazimisha inanuiwa na huonekana kufuata kanuni, kama vile kupanga vitu katika vitita au mistari. Uhafidhina ni kukataa kukubali mabadiliko, kwa mfano, kusisitiza kwamba samani isisongozwa au kukataa kukatizwa. Uhalisia unahusisha tabia isiyobadili mpangilio wa shughuli za kila siku, kama vile kutobadili chakula au mavazi. Hii huhusishwa kwa karibu na uhafidhina na wathibitishaji wa kujitegemea wamependekeza kuchanganya vipengele hivi viwili.[32] Tabia vikwazo ni finyu katika lengo, nia, au kitendo, kama vile mshughuliko na kipindi kimoja cha runinga, mwanasesere, au mchezo. Kujiumiza hujumuisha vitendo vya kudhuru au vinavyoweza kumdhuru mtu, kama vile kuchokora macho, kujichokoa ngozi, kuuma mkono, na kugonga kichwa.[3] Utafiti mmoja wa mwaka 2007 uliarifu kwamba majeraha ya kujiumiza wakati fulani yaliathiri 30% ya watoto walio na ASD.[25]


title: Tawahudi

text: Hakuna tabia moja radidi au maumivu ya kujisabishia yanayoonekana kuwa mahsusi kwa walio na ugonjwa wa akili, lakini ni ugonjwa wa akili unaoonekana kuwa na mfumo wa ongezeko na ushadidi wa matukio ya tabia hizi.[33]


title: Tawahudi

text: Walio na ugonjwa wa akili wanaweza kuwa na dalili zisizoonekana kwa uaguzi, lakini zinaweza kumwathiri mtu binafsi au familia.[17] Inakadiriwa kuwa 0.5% hadi 10% za watu walio na ASD hudhihirisha vipaji visivyo vya kawaida, kwa mfano ujuzi wa kukumbuka maswali madogomadogo pamoja na vipaji vya nadra sana na kuwa watumishi wa ajabu.[34] Watu wengi walio na ASD hudhihirisha ujuzi mkuu katika mtazamo na makini, wakilinganishwa na watu wa kawaida.[35] Ulemavu katika hisia hupatikana miongoni mwa zaidi ya 90% ya watu walio na tawahudi, na hudhaniwa na baadhi ya watu kuwa sifa msingi,[36] ingawa hakuna ushahidi mzuri kwamba dalili za kihisia hutofautisha tawahudi na maradhi mengine ya ukuaji.[37] Tofauti ni kubwa katika mwitikio-chini (kwa mfano, kutembea kuelekea jambo) kuliko mwitikio-juu (kwa mfano, kuitikia sauti kubwa kutokana na taharuki) au kwa kutafuta mhemko (kwa mfano, misogezo yenye urari).[38] Takribani 60-80% za watu walio na ugonjwa wa akili huwa na matatizo katika mwendo ikiwa ni pamoja na misuli iliyodhoofika, mpangilio hafifu wa kusogeza viungo, na kutembea kwa viganja vya miguu, [36] upungufu katika taratibu za kusogeza viungo ni chache kwa walio na ASD na ni kubwa miongoni mwa walio na tawahudi uliokithiri.[39]


title: Tawahudi

text: Tabia isiyo ya kawaida katika ulaji hutokea katika robo tatu za watoto walio na ASD, kiasi kwamba awali ilikuwa moja ya viashiria vya uaguzi. Ubaguaji ndilo la tatizo la kawaida zaidi, ingawa desturi za ulaji na kukataa kula pia hutokea;[25] hii haionekani kusababisha utapiamlo. Ingawa baadhi ya watoto walio na tawahudi pia huwa na dalili za ugonjwa wa tumbo na utumbo (GI), kuna ukosefu wa data madhubuti zilizochapishwa kuunga mkono nadharia kwamba watoto walio na ugonjwa wa akili wana tofauti au dalili zaidi za GI kuliko kawaida,[40] chunguzi zimeripoti matokeo yanayokinzana, na uhusiano kati ya GI na matatizo ya ASD si wazi.[41]


title: Tawahudi

text: Wazazi wa watoto wenye ASD huwa na viwango vya juu vya msongo.[42] Ndugu wa watoto walio na ASD wameripoti kupokea pongezi zaidi na migogoro michache kutoka kwa ndugu walioathirika kuliko ndugu wa watoto ambao hawajaathirika au wa wale walio na akili taahira, ndugu za watu walio na ASD wana hatari kubwa zaidi ya kutoendelea vizuri na kuwa uhusiano mbaya baina ya ndugu kama watu wazima.[43]


title: Tawahudi

text: Tawahudi ni moja kati ya aina tano za Magonjwa ya Ukuaji ya Kuenea Kote (PDD), ambayo huhusishwa na matatizo makubwa katika mwingiliano wa kijamii na mawasiliano, na kutojihusisha na mambo mengi mbali na tabia za kujirudiarudia sana.[14] Dalili hizi haziashirii maradhi, udhaifu, au masumbuko ya hisia.[16]


title: Tawahudi

text: Kati ya hizo aina tano za magonjwa, Aspaja inakaribiana na tawahudi kwa ishara na sababu zinazodhaniwa kusababisha magonjwa haya; Ugonjwa wa Rett na ugonjwa wa uchangukaji utotoni yana ishara kadhaa zinazofanana na ugonjwa wa tawahudi, lakini yana visababishi tofauti, PDD isiyotambukika vinginevyo (PDD-NOS, pia hujulikana kama tawahudi usio wa kawaida) huaguliwa wakati vigezo vya kutambua magonjwa mengine maalum havikutimizwa.[44] Tofauti na tawahudi, watu walio na Aspaja hawana uchelewaji mkubwa katika ukuaji wa lugha.[1] Kujidhihirisha kwa tawahudi huchukua wigo mpana, ikiwa ni pamoja na ulemavu shadidi - unaowafanya kuwa kimya, wenye akili taahira, na wenye kupigapiga makofi na kubembea - na watu wanaotekeleza majukumu makubwa lakini wana njia zisizo za kawaida ya kijamii, wenye malengo finyu, na wenye kutumia istilahi nyingi, na sheria za vitabuni katika mawasiliano.[45] Kwa sababu wigo wa tabia ni endelevu, mipaka baina ya vitengo vya uaguzi ni kama ya kubahatisha tu.[36] Wakati mwingine dalili za ugonjwa hugawanywa katika viwango vya chini, kati-juu- na vya tawahudi au (TC, TK, na TJ), kulingana na Kiwango cha Akili (IQ),[46] au kiwango cha usaidizi anachohitaji katika maisha ya kila siku, vitengo hivi havijasanifishwa na ni tata. Tawahudi pia unaweza kugawanywa kuwa tawahudi usio na dalili na ulio na dalili; tawahudi ulio na dalili unahusishwa na ulemavu shadidi wa akili au dalili za kuzaliwa ulio na ishara za kimwili, kama vile sklerosisi ya mishipa.[47] Ingawa watu walio na ugonjwa wa Aspaja aghalabu hufanya vizuri kuliko wenye tawahudi katika mitihani ya utambuzi, kiwango cha mwingiliano kati ya Aspaja, TJ, na tawahudi isiyo na dalili si wazi [48]


title: Tawahudi

text: Baadhi ya tafiti zimeripoti kuaguliwa kwa tawahudi miongoni mwa watoto kutokana na kupoteza uwezo wa kusema au ujuzi wa kutangamana, ikilinganishwa na kukosa kudhihirisha ukuaji, kwa kawaida kati ya umri wa miezi 15-30. Ufaafu wa tofauti hii ungali tata, inawezekana kwamba tawahudi ya kurudi nyuma ni kijiaina maalum,[10][20][28][49]au kwamba kuna uhusiano endelevu wa tabia kati ya tawahudi iliyo na, na isiyo na kurudi nyuma.[50]


title: Tawahudi

text: Tafiti kujua visababishi imekinzwa na kutokuwa na uwezo wa kutambua kundi maalum la wanajamii wenye umuhimu kibiolojia[51] na mipaka ya jadi kati ya taaluma za tiba ya maradhi ya akili, elimunafsia, nyurolojia na taaluma ya tiba ya watoto.[52] Teknolojia mpya kama vile fMRI na upigaji picha tensa inaweza kusaidia kutambua aina za fenotaipu (sifa zinazoonekana) vinazoweza kutazamwa kupitia uchanganuzi elektroniki wa ubongo, ili kuzidisha utafiti wa kiniurojenetikia wa tawahudi.[53] Mfano mmoja ni kupungua kwa shughuli katika eneo la fusifomu wa ubongo, ambayo inahusishwa na mtazamo usio kamili wa watu na vitu.[2] Imependekezwa kuainisha tawahudi kutumia jenetikia pamoja na tabia.[54]


title: Tawahudi

text: Kwa muda mrefu imedhaniwa kuwa kuna sababu moja katika viwango vya kijenetikia, kitambuzi, na neva kinachosababisha dalili tatu baifinu za tawahudi.[55] Hata hivyo, kuna ongezeko la shaka kwamba tawahudi ni ugonjwa changamano ambao vipengee vyake vya kimsingi vina visababishi tofauti ambavyo aghalabu hutokea pamoja.[55][56]


title: Tawahudi

text: Tawahudi una msingi imara katika jenetikia, ingawa jenetikia ya tawahudi ni changamano na si wazi ikiwa ASD inaelezewa zaidi na mabadiliko makuu ya jeni au kwa kwa mwingiliano wa nadra wa aina mbalimbali za jenetikia aina moja.[5][58] Uchangamano hutokana na mwingiliano kati ya jeni mablimbali, mazingira, na vipengele vya ndani ya jeni visivyobadili viinitete DNA lakini vinaweza kurithika na huathiri wa mwonekano wa jeni.[16] Uchunguzi wa mapacha unaonyesha kwamba uwezo wa kurithika kwa tawahudi ni 0.7 na kwa ASD uwezekano ni wa hadi 0.9, ndugu wa walio na tawahudi wanakabiliwa na uwezekano wa hadi mara 25 zaidi kupata tawahudi wakilinganishwa na watu wa kawaida.[36] Hata hivyo, mabadiliko mengi ya viinitete vinavyoongeza uwezekano wa tawahudi hazijatambuliwa. Kwa kawaida, tawahudi hauwezi kuhusishwa na mabadiliko ya Mendeli (jeni moja) au kwa kasoro ya kromosomu moja kama vile kromosomu X dhaifu, na hakuna dalili zozote za kijenetikia zinazohusishwa na ASD ambazo zimethibitishwa kusababisha ASD.[5] Jeni mbalimbali zinazodhaniwa kuhusika zimetambuliwa, huku athari ndogo tu zikionekana kuhusishwa na jeni yoyote maalum.[5] Idadi kubwa ya watu wenye tawahudi walio na familia zisizoathirika inaoweza kutokana na mabadiliko ya idadi nakali - mabadiliko ya kujianzisha yenye ikiwemo kujifuta au kijizidisha kwa viungo vya kijenetikia wakati wa meyosisi.[59] Kwa hiyo, kiwango kikubwa cha sababu za tawahudi kinaweza kuhusishwa na visababishi vya kijenetikia vilivyo na uwezo wa kurithika lakini havirithiki: yaani, mabadiliko katika jeni inayosababisha tawahudi hayako katika mkusanyiko wa jeni ya mzazi.[57]


title: Tawahudi

text: Viwango kadhaa vya ushahidi vinaashiria utendakazi mbaya wa sinepsisi kuwa kisababishi cha tawahudi.[2] Baadhi ya mabadiliko nadra katika viinitete vinaweza kusababisha tawahidi kwa kuvuruga baadhi ya njia za sinepsisi, kama vile zinazohusika na unatishaji wa chembechembe.[60] Tafiti za ubadilishaji wa jeni miongoni mwa panya zinaonyesha kwamba dalili za tawahudi zinahusiana kwa karibu na hatua za ukuaji wa baadaye unaotegemea shughuli katika sinepsina kwa mabadiliko yanayotegemea mifanyiko.[61] Teratojeni zote zinazojulikana (dutu zote zinazosababisha ulemavu wa kuzaliwa) zinazohusiana na uwezekano wa tawahudi huonekana kufanya kazi katika wiki ya nane ya kwanza ya kushika mimba, na japo hii hauzuii uwezekano kwamba tawahudi inaweza kuanza au kuathirika baadaye, ni ushahidi tosha kwamba tawahudi hujitokeza mapema sana katika ukuaji.[6] Japo sababu nyingine za kimazingira za kweli zimenakiliwa na hazijawahi kuthibitishwa kwa tafiti za kuaminika, [7] chunguzi za kina zinaendelea.[62] Sababu za kimazingira ambazo zimedaiwa kuchangia au kuzidisha tawahudi, au zinazoweza kuwa muhimu katika tafiti za siku zijazo, ni pamoja na aina fulani ya vyakula , magonjwa ya kuambukiza, metali nzito, viyeyusha, taka ya dizeli, PCB fithaleti, na fenoli zinazotumika katika bidhaa za plastiki, viuadudu, vizima moto vilivyo na bromini , pombe, uvutaji sigara, mihadarati, chanjo[8], na msongo wa akili kwa mzazi[63], ingawa hakuna uhusiano uliopatikana, na baadhi kutupiliwa mbali kabisa. Wazazi wanaweza kufahamu kwa mara ya kwanza dalili za tawahudi katika mtoto wao wakati wa chanjo ya kawaida, na hii amechangia kuibuka kwa nadharia kwamba chanjo au kemikali zinazotumika kuzihifadhi husababisha tawahudi, na kupelekea utafiti wa kisayansi ambao tayari umethibitisha kuwa huo si ukweli. Ingawa nadharia hizi zinakosa ushahidi thabiti wa kisayansi na hazina mashiko kisayansi, wasiwasi wa wazazi kuhusu tawahudi imesababisha viwango vya chini vya kuchanjwa kwa watoto na uwezekano wa juu wa kuzuka kwa surua katika baadhi ya maeneo. [64]


title: Tawahudi

text: Dalili za tawahudi hutokana na mabadiliko yanayohusiana na upevukaji katika mifumo mbalimbali ya ubongo. Jinsi tawahudi inavyotokea haieleweki vizuri. Utaratibu wake unaweza kugawanywa katika viwango viwili: kiwango cha pathofisiolojia ya miundo ubongo na taratibu zinazohusiana na tawahudi, na miungano ya kinyurosaikolojia kati ya taratibu za ubongo na tabia.[65]


title: Tawahudi

text: Tofauti na nyigi ya maradhi mengine ya ubongo kama vile Ugonjwa wa Kikakamaa tawahudi hauna utaratibu wazi wa kuunganisha iwe katika kiwango cha molekuli, chembe, au mifumo, haijulikana kama tawahudi ni hali chache zinazotatiza urazini unaosababishwa na mabadiliko katika viinitete vinavyokutanika katika njia chache za molekyuli, au ni (kama ulemavu wa akili) kama mkusanyiko mkubwa wa matatizo yaliyo na taratibu mbalimbali.[13] Tawahudi yaonekana hutokana na vipengele vya ukuaji vinayoathiri ubongo au mifumo yote tekelezi ya ubongo,[66] na kuvuruga mipangilio wa muda ya ukuaji wa ubongo zaidi ya matokeo ya mwisho.[67] Tafiti za nyuroanatomia na mahusiano ya teratojeni zinaonyesha sana kwamba utaratibu wa tawahudi hujumuisha kugeuza ukuaji wa ubongo punde tu baada ya mimba kutungwa.[6] Ukiushi huu unaonekana kuanzisha msururu wa matukio ya kipatholojia katika ubongo ambayo kwa ukubwa yanaathiriwa na mambo ya kimazingira.[68] Mara tu baada ya kuzaliwa, ubongo wa mtoto mwenye tawahudi hukua kwa kasi zaidi kuliko kawaida, ikifuatiwa na ukuaji wa kawaida au polepole kiasi utotoni. Haijulikani ikiwa ukuaji wa kasi zaidi mapema hutokea kwa watoto wote walio na tawahudi. Inaonekana kudhihirika zaidi katika maeneo ya ubongo yanayosimamia ukuaji mkuu wa ujuzi za kiutambuzi.[36] Nadharia tete za ukuaji kasi usio wa kawaida wa chembe na misingi ya molekyuli ya patholojia ni pamoja na ifuatayo:


title: Tawahudi

text: Uwingi kupita kiasi wa niuroni zinazosababisha miunganiko mingi kupindukia katika maeneo muhimu ya ubongo.[69] Uhamimiaji uliovurugwa wa niuroni katika kipindi cha mapema cha ujaouzito.[70][71] Ukosefu wa ulinganisho baina ya mitandao sisimuzi na mitandao ya kudhibiti msisimko.[71] Miundo kasoro ya sinepsi na miba ya dendraiti,[71] kwa mfano, kwa ubadilikaji wa nureksini - mfumo wa chembe za unataji wa niurolijini, [72] au kwa udhibiti hafifu wa usanisi protini za sinepi.[73] Ukuaji wa sinepi uliovurugwa pia unawekuchangia kifafa, ambayo inaweza kueleza kwa nini hali hizi mbili zinahusiana.[74]


title: Tawahudi

text: Mwingiliano kati ya mfumo wa kinga na mfumo wa neva kuanza mapema katika hatua ya kiinitete cha maisha, na ukuaji uliofanikiwa wa mfumo wa neva unategemea mwitikio unauwiano wa kinga. Inawezekana kwamba shughulu potovu ya kinga katika vipindi muhimu vya ukuaji wa mfumo wa neva ni sehemu ya taratibu za aina fulani za ASD.[75] Ingawa baadhi ya ulemavu katika mfumo wa kinga umepatikana katika vijikundi maalum vya watu wenye tawahudi, haijulikani kama ulemvu huo ni muhimu au huchangia mifanyiko ya ugonjwa wa tawahudi.[76] Kwa kuwa zindikomwilinafsi hupatikana katika hali zingine ambazo si za ASD, na si kila mara hupatikana katika ASD,[77] uhusiano kati ya kuvurugwa kwa kinga mwili na tawahudi bado haujabainika na una utata.[70]


title: Tawahudi

text: Uhusiano wa kemikali za neva na tawahudi haueleweki vizuri; kadhaa zimechunguzwa huku kukiwa na ushahidi zaidi katika jukumu la serotonini na tofauti za kimaumbile katika usafirishaji wake.[2] Baadhi ya takwimu zinaonyesha ongezeko la ukuaji wa homoni kadhaa, takwimu zinaashiria kwa kupungua kwa vipengele vya ukuaji.[78] Aidha, baadhi makosa ya kimetaboli ya kuzaliwa yanahusishwa na tawahudi lakini pengine huchangia chini ya 5% ya matukio.[79]


title: Tawahudi

text: Nadharia ya mfumo wa niuroni akisi (MNA) kuhusu tawahudi inakisia kwamba mabadiliko katika ukuaji wa MNA unahitilafiana na uigaji na husababisha sifa za msingi za tawahudi ambazo ni ulemavu katika mwingiliano wa kijamii na matatizo ya mawasiliano. MNA hufanya kazi wakati mnyama anapofanya kitendo au anapomtazama mnyama mwingine akifanya kitendo sawa na hicho. Mfumo wa Niuroni Akisi MAN unaweza kuchangia uelewa mtu fulani kuhusu watu wengine kuwezesha kubwia kimtazamo tabia zao kupitia kujumuishwa kwa mienendo yao, nia, na hisia [80] Tafiti kadhaa zimetathmini nadharia tete hii kwa kuonyesha upungufu wa kimuundo katika sehemu za MAN ya watu walio na ASD, kuchelewa katika kuanzishwa kwa mfumo msingi wa kuiga kwa watu walio na ugonjwa wa Aspaja, na uwiano kati ya shughuli za MAN zilizopunguzwa na ushadidi wa ugonjwa wa ASD kwa.[81] Hata hivyo, watu walio na tawahudi wana msisimko usio wa kawaida katika mizunguko nyingi ya ubongo nje ya MAN[82] na nadharia MAN haieleza utendaji wa kawaida wa watoto walio na tawahudi katika majukumu ya kuiga yanayohusu lengo au kifaa.[83]


title: Tawahudi

text: Mifumo ya ASD inayohusiana na majukumu ya chini na kazi potovu ya ubongo ni hutofautiana kutegemea ikiwa ubongo unafanya kazi ya kijamii au majukumu siyiyo ya kijamii.[85] Katika tawahudi kuna ushahidi wa kupunguka kwa miunganiko akisi, mtandao mkubwa wa miungano ya ubongo inayohusika katika uchakataji wa masuala ya kijamii na kihisia, huku mitandao chanya, ikitumika katika kudhititi umakini na kufikiri kuliko na lengo. Kwa watu walio na tawahudi mitandao hiyo mwili haihusiani vibaya kiwakati, na hivyo kudokezea kukosa usawa wa kujibana katika mitandao hiyo miwili, na huenda kuashiria kuvuruga mrejeleo wa kibinafsi wazo.[86] Utafiti mmoja wa 2008 ulipata mtindo maalum wa ishara katika gamba la singulamu inayotofautiana katika watu waliona ASD.[87]


title: Tawahudi

text: Nadharia tete ya muungano wa chinichini wa tawahudi kwamba tawahudi inahusishwa na kutofanya kazi kikamilifu kwa viunganishi na uoanishaji wa hali ya juu wa niuro, pamoja na uziada wa michakato ya chini.[88] Ushahidi wa nadharia hii imepatikana katika tafiti za picha za niuro ya watu walio na tawahudi[31] na kwa utafiti wa mawimbi ya ubongo yaliyopendekeza kuwa watu wazima walio na ASD wana miungano zaidi katika gamba na muunganiko akisi dhaifu kati tundu la mbele na katika gamba lote.[89] Ushahidi mwingine unaonyesha miunganiko isiyo ya kawaida sana sana huwa katika kila kizio cha gamba na kwamba tawahudi ni ugonjwa unaohusishwa na gamba.[90]


title: Tawahudi

text: Kutokana na tafiti zilizohusishwa na matukio, mabadiliko ya muda mfupi kwa utendakazi wa kielektroniki wa ubongo katika kuitikia michocheo, kuna ushahidi wa kutosha kuelezea tofauti katika watu walio na tawahudi katika masuala ya uangalifu, mkao, kusikiliza pamoja na michocheo ya kutazama, kugundua nupya, lugha na kutambua nyuso , na kuhifadhi habari, tafiti kadhaa zimepata upendeleo kwa michocheo isiyo ya kijamii.[91] Kwa mfano, chunguzi ya michorosumaku ya ubongo zimegundua ushahidi wa watoto walio na tawahudi kuchelewa kuitikia uchakatai wa ujumbe wa sauti kutoka katika ubongo.[92]


title: Tawahudi

text: Nadharia mbili kuu za utambuzi imependekezwa kuhusu mahusiano kati ya akili tawahudi na tabia.


title: Tawahudi

text: Aina ya kwanza inalenga upungufu katika utambuzi wa kijamii. Nadharia ya kumwelewa mwingine na huruma pinadai kwamba watu walio na tawahudi wanaweza kuhurumia-yaani, wanaweza kuanzisha msharti ya utendaji ya kushughulikia matukio katika ubongo-lakini ina ufanisi mdogo katika kuelewa hali ya mwingine kwa kusimamia matukio yaliyoanzishwa na kitu kingine. Upanuzi wa nadharia tete ya ubongo wa mwanaume, inapendekeza kwamba tawahudi ni tikio baya la ubongo wa mwanamume, hufafanuliwa kwa vipimo vya nafsia kama watu ambao kwao uratibu ni vyema kuliko kuelewa hali za wengine,[93] upanuzi huu ni tata, kwa kuwa tafiti nyingi inapinga wazo kwamba watoto wavulana na wasichana huitika tofauti kwa watu na vitu.[94]


title: Tawahudi

text: Nadharia hizi kwa kiasi fulani zinafanana na nadharia a akili ya awali katika mtazamo, inayodhahania kwamba tabia ya kitawahudi inajitokeza kutokana na kukosa uwezo wa kujifafanulia hali kiakisliau watu wengine. Dhanio ya nadharia tete ya akili ina mhimili katika mwitikio usio wa kawaida wa watoto walio na tawahudi kwa uchunguzi wa Anne-Sally wa kutathmini motisha ya wengine,[93] na nadharia ya mfumo akisi wa niuro ya tawahudi ilivyoelezwa vizuri katika ramani za Pathofisiolojia dhana tete.[81] Hata hivyo, uchunguzi nyingi hazijagundua ushahidi wa kuharibika uwezo wa watu walio na tawahudi kuelewa nia au malengo ya msingi ya watu wengine , badala yake, data zinaonyesha kwamba kasoro hupatikana katika kuelewa hisia changamano za kijamii au katika kuzingatia mitazamo ya wengine.[95]


title: Tawahudi

text: Kitengo cha pili kinaangazia michakato ya isiyo ya kijamii katika utendakazi wa kijumla. Nadharia tete ya kasoro ya utendaji inakisia kuwa tabia za tabia za kitawahudi kwa kiwango chache hutokana na upungufu katika kumbukumbu ya kazi, upangaji, uzuiaji, na aina nyingine ya kazi tendaji.[96] Chunguzi za michakato tendaji ya kimsingi kama vile tendo la jicho kuongasonga huonyesha kuboreka kutoka utoto hadi ujana, lakini havifikii viwango vya kawaida vya utendaji wa kawaida kwa mtu mzima.[97] Uziti wa nadharia hiyo ni kutabiri tabia zinazorudiwaridiwa na vivutio vichache;[98] mapungufu mawili ni kwamba nadharia ya jukumu tekelezi ni vigumu kupima[96] na kwamba upungufu wa utenda jukumu haujapatikana miononi mwa watoto walio na tawahudi.[23]


title: Tawahudi

text: Nadharia ya udhaifu kati uwiano mkuu inakisia kwamba uwezo wa kutoona picha kubwa ndio msingi wa usumbufu wa tawahudi. Nguvu moja ya nadharia hii ni kutabiri vipaji na vilele katika utendaji wa watu walio na tawahudi.[99] Nadharia nyingine inayofanana na hiyo-nadharia ya utambuzi akisi-inalenga zaidi ubora wa michakato iliyoanza mahala moja na shughuli tambuzi kwa watu walio na tawahudi.[100] Nadharia hizi zinaelezeka vizuri kutoka katika nadharia ya ufiche ya tawahudi.


title: Tawahudi

text: Hakuna nadharia inayoridhisha ikiwa peke yake, nadharia ya utambuzi kijamii haifafanui vyema tabia zisizobadilika na za kujirudiarudia kwa walio na tawahudi, huku nadharia zisizo za kijamii zina ugumu kueleza hitilafu za kijamii na matatizo ya kimawasiliano.[56] Nadharia iliyochangnywa kwa kutegemea hitilafu mbalimbali inaweza kuwa muhimu zaidi.[101]


title: Tawahudi

text: Takribani nusu ya wazazi wa watoto walio na ASD hutambua tabia isiyo ya kawaida kwa mtoto wao katika umri wa miezi 18, takriban khumusi nne hutambua abapofika umri wa miezi 24.[49] Kwa kuwa kuahirisha matibabu kunaweza kuathiri matokeo ya hapo baadaye, ishara yoyote kati ya zifuatazo ni sababu ya kuhakikisha mtoto anakaguliwa na mtaalamu bila kuchelewa:


title: Tawahudi

text: Kukosa kubwabwaja kufikia mwezi wa 12. Kukosa ishara (kuashiria kwa vidole, kupunga ishara ya kuaga, nk) kufikia mwezi wa 12. Kutoweza kutaja maneno ya neno moja kufikia mwezi wa 16. Kukosa virai vya maneno mawili ya kujianzia (mbali na matukio ya ukasuku) kufikia mwezi wa 24. Kupoteza ujuzi wowote wa lugha yoyote au ujuzi wa jamii, katika umri wowote.[17]


title: Tawahudi

text: Nchini Marekani na Ujapan mazoezi ni kuwachunguza watoto wote kubaini ASD wakitimia miezi 18 na 24, kwa kutumia vipimo maalum vya kuchunguza tawahudi kirasmi. Kinyume ni kwamba, nchini Uingereza, watoto ambao familia au madaktari wametambua ishara zinazoweza kuwa za tawahudi ndio hukaguliwa. Haijulikani njia gani bora zaidi.[2] Vifaa vya uchunguzi ni pamoja na Orodha ya Kuchunguza Tawahudi katika Watoto (M-CHAT), Hojaji ya Kuchunguza Ishara za Mapema ya Tawahudi, na Orodha ya Mwaka wa Kwanza, data ya awali ya M-CHAT na CHAT iliyoitangulia kwa watoto wenye umri wa miezi 18-30 inaonyesha kwamba inatumika vizuri katika mazingira ya kimatibabu na kwamba ina uwezo wa kuonyesha athari ndogondogo (hasi nyingi zisizo za kweli) lakini ubayana mzuri (chanya chache zisizo za kweli).[49] Inaweza kuwa sahihi zaidi kutatangulia vipimo hivi na uchunguzi mpana usiotofautisha ASD na matatizo mengine ya ukuaji.[102] Vifaa vya uchunguzi viliyoundwa kwa ajili ya utamaduni wa jamii moja kuchunguza tabia kama vile kuangalia mwingine machoni vinaweza vikawa si muafaka katika utamaduni tofauti.[103] Ingawa uchunguzi wa kijenetiki wa tawahudi kwa ujumla bado haiwezekani, inaweza kuzingatiwa katika baadhi ya matukio, kama vile kwa watoto walio na dalili za kinyurolojia na maumbile ya. ulemavu wa kuzaliwa[104]


title: Tawahudi

text: Uaguzi unategemea tabia, si sababu au utaratibu.[18][105] Tawahudi inafafanuliwa katika DSM-IV-TR kuwa na angalau jumla ya dalili sita, ikiwa ni pamoja na angaa dalili mbili za kulemaa kwa ubora wa mahusiano ya kijamii, angalau dalili moja ya kuharibika kwa ubora katika mawasiliano, na angalau dalili moja ya tabia finyu na kujirudiarudia. Mfano wa dalili ni pamoja na kukosa kuonyesha hisia sawa na wengine au za kijamii, utumizi wa lugha ya kurudiarudiaha au lugha ya kipekepeke, na uvutiwaji wa kuendelea na sehemu ya vitu. Mwanzo lazima uwe kabla ya umri wa miaka mitatu, huku kukiwa na ucheleweshaji au utendaji usio wa kawaida katika mahusiano ya kijamii, lugha kama inavyotumika katika mawasiliano ya kijamii, au ishara au micheza bunifu. Mvurugiko haufai kuelezeka kwa ubora kuwa uliosababishwa na ugonjwa wa Rett au Ugonjwa wa uchangukaji utotoni.[1] ICD-10 pia kimsingi hutumia ufafanuzi huo.[14]


title: Tawahudi

text: Zana kadhaa za uagizi zinapatikana. Mbili hutumika sanasana katika kutafiti tawahudi: Mahojiano Aguzi ya Tawahudi-Yaliyorekebishwa (ADI-R), ni mahojiano yenye mwongozo kidogo yanayotumiwa na mzazi, na Jedwali la Uaguzi wa Tawahudi kwa Kutazama (ADOS) hutumia uchunguzi na mwingiliano na mtoto. Mizani ya Kukadiria Tawahudi Utotoni (CARS) hutumika sana katika mazingira ya kimatibabu kutathmini ushadidi wa tawahudi kwa kumchunguza watoto.[20]


title: Tawahudi

text: Kwa kawaida daktari wa watoto hufanya uchunguzi wa awali kwa kutumia historia ya ukuaji na uchunguzi wa kimwili wa mtoto. Panapohitajika uaguzi na uchunguzi hufanyika kwa msaada wa wataalamu wa ASD, kuangalia na kukadiria vipengele vya kitambuzi, mawasiliano, familia, na sababu nyingine kwa kutumia zana sanifu, na kuzingatia hali yoyote ya kimatibabu inayohusiana na ugonjwa huo.[106] Mwana nyurosaikolojia wa watoto mara nyingi huombwa kutathmini tabia na ujuzi tambuzi, ili kusaidia uaguzi na kusaidia kupendekeza husaidizi wa kielimu.[107] Uaguzi tofautishi wa ASD katika kiwangi hiki pia unaweza kuzingatia ulemavu wa kiakili, matatizo ya kusikia, na ulemavu maalum wa lugha [106] kama vile ugonjwa wa Landau-Kleffner.[108] Uwepo wa tawahudi unewanaweza kuifanya vigumu kuagua matatizo ya kiakili yanayotokea pamoja kama vile unyogovu.[109]


title: Tawahudi

text: Tathmini jenetiki ya kimatibabu mara nyingi hufanywa baada ya ASD imeaguliwa, hasa wakati dalili nyingine tayari zinaashiria sababu za kijenetiki.[110] Ingawa teknolojia ya kijenetiki inaruhusu wataalamu wa jenetiki kuhusisha takribani 40% ya visi na visababishi vya kijenetiki,[111] mwongozo wa makubaliano katika mataifa ya Marekani na Uingereza unahusu picha zenye umadhubuti wa hali ya juu wa kromosomu na tathmini X unaohitaji uangalifu zaidi.[110] Uaguzi wa kwanza wa mfano wa aina jeni umapendekezwa, ambao utakuwa ukichunguza mara kwa mara nakala kadhaa za jinomu moja.[112] Jinsi vipimo vipya vya kijenetiki vinavyoundwa masuala kadhaa ya kimaadili, kisheria, na kijamii yatajitokeza. Upatikanaji wa kibiashara wa upimaji unaweza kutangulia uelewa wa kutosha wa jinsi ya kutumia matokeo ya upimaji, ikizingatiwa uchangamani wa jeni za tawahudi.[113] Vipimo vya kimetaboli na picha za neva wakati mwingine husaidia , lakini si mara kwa mara.[110]


title: Tawahudi

text: Wakati mwingine ASD inaweza kuaguliwa katika umri wa miezi 14, ingawa uaguzi huendelea kuwa imara katika kipindi cha miaka mitatu ya kwanza ya maisha: kwa mfano, mtoto wa mwaka moja anayetimiza viwango vya kuaguliwa kuwa na ASD anauwezekano mdogo kuliko wa mtoto wa miaka mitatu kuendelea kuonyesha dalili hizo kwa muda wa miaka michache baadaye.[49] Nchini Uingereza Mpango wa Taifa wa Watoto wenye Tawahudi inapendekeza wiki zisizozidi 30 kutoka shaka ya kwanza hadi kukamilika kwa uaguzi na tathmini, hata hivyo ni visa vichache hushughulikiwa haraka hivyo kihalisia.[106] Uchunguzi mmoja wa 2009 nchini Marekani uligundua kwamba umri wastani wa uaguzi wa ASD ulikuwa miaka 5.7, juu kabisa ya mapendekezo, na kwamba 27% ya watoto walisalia bila kuaguliwa katika umri wa miaka 8.[114] Ingawa dalili za tawahudi na ASD huanza mapema utotoni, wakati mwingine huwa hazipatikani; miaka baadaye, watu wazima wanaweza kutafuta uaguzi ili kuwasaidia au rafiki zao na familia kujielewa, kuwa saidia waajiri wao kufanya marekebisho au, katika baadhi ya maeneo kudai ulemavu posho ya walemavu au faida nyingine.[115]


title: Tawahudi

text: Uaguzi unaoweka ushadidi wa ugonjwa chini au juu zaidi ni tatizo katika matukio ambayo hayajidhihirishi kikamilifu, na ongezeko la hivi karibuni katika idadi zilizoripotiwa za matukio ya ASD huenda imetokana na mabadiliko katika mbinu za uaguzi. Ongezeko la umaarufu wa matibabu kwa dawa na upanuzi wa faida umewapa motisha watoa huduma kuagua ASD na kusababisha baadhi ya uaguzi shadidi wa juu zaidi katika watoto walio na dalili zisizo za uhakika. Kinyume ni kwamba, gharama ya uchunguzi na uaguzi na changamoto ya kupata malipo inaweza kuzuia au kuchelewesha uaguzi.[116] Ni vigumu hasa kuagua tawahudi miongoni mwa wasio na uwezo wa kuona, kwa kiwango fulani ni kwa sababu baadhi ya vigezo vya uaguzi hutegemea kuona, na kwa kiwango kwa sababu dalili za tawahudi huingiliana na yale ya maradhi ya upofu wa kawaida au mienendo pofu.[117]


title: Tawahudi

text: Malengo kuu wakati wa kuwatibu watoto walio na tawahudi ni kupunguza mapungufu yanayohusishwa na ugonjwa huo na dhiki ya familia, na kuongeza ubora wa maisha na uhuru akisi. Hakuna tiba moja iliyo bora na matibabu kwa kawaida hutolewa kutegemea mahitaji ya mtoto.[9] Familia na mfumo wa elimu ndio vyanzo muhimu vya matibabu.[2] Chunguzi za hatua za udhibiti zina matatizo ya kimtindo yanayozuia uthibitisho wa kamilifu kuhusu umadhubuti.[118] Ingawa hatua nyingi za udhibiti wa kisaikojamii zimeonysha kiwango fulani cha matokeo mema , na kuashiria kwamba matibabu ya aina yoyote yanafaa kuliko kutotubu, ubora wa utaratibu wa mapitio ya chunguzi hizi kwa jumla hayajakuwa mazuri, matokeo yao ya kimatibabu huwa ya kimajaribio zaidi, na kuna ushahidi mdogo wa umadhubuti linganifu katika mbinu za matibabu.[119] Mipango shadidi na endelevu ya elimu maalum na tabia tiba mapema katika maisha yanaweza kuwasaidia watoto kupata ujuzi wa, kujimudu, kijamii, na ujuzi wa kazi,[9] na aghalabu kuboresha utendaji na kupunguza ukali wa dalili na tabia zisizo za kawaida,[120] madai kwamba udhibiti kuanzia umri wa miaka mitatu ni muhimu hayajathibitishwa.[121] Mbinu zilizopo ni pamoja na Uchambuzi Tabia Kimatumizi (ABA), vilinganishi vya ukuaji, mafundisho yaliyopangiliwa, matibabu ya uzungumzaji na lugha, matibabu ya ujuzi wa kijamii, na tiba kwa ulemavu.[9] Baadhi ya miingilio ya kielimu yana ufanisi fulani kwa watoto: matibabu ya ABA yamethibitisha umadhubuti katika kuongezeka kijumla kwa utendaji kwa watoto ambao hawajaenda shuleni[122] na yameimarishwa ili kuboresha utendaji wa kiakili wa watoto wadogo.[120] Taarifa za wataalamu wa nyurosaikolojia mara nyingi hayafikii vizuri waelimishaji, hali inayosababisha pengo kati ya kile ripoti inapendekeza na elimu inayotolewa.[107] Haijulikana kama harakati za matibabu kwa watoto husababisha uboreshwaji mkubwa baada ya watoto kukua,[120] na utafiti mdogo kuhusu ufanisi wa mipango ya mafunzo ya kinyumbani kwa watu wazima unaonyesha matokeo mchanganyiko.[123]


title: Tawahudi

text: Dawa nyingi zinazotumika kutibu dalili za ASD huathiri kuingiliana kwa mtoto na nyumba au shule wakati tabia matibabu yameshindwa.[16][124] Zaidi ya nusu ya watoto wa Marekani walioaguliwa kuwa na ASD hupewa dawa za kuathiri akili au kinza-msukosuko, huku aina za dawa zinazotumika mara kwa mara zikiwa tibamfadhaiko, vichangamshi, na vizuia magonjwa ya akili.[125] Mbali na dawa za kuzuia magonjwa ya akili,[126] kuna utafiti mchache wa kuaminika kuhusu umadhubuti au usalama wa matibabu ya dawa kwa vijana na watu wazima walio na ASD [127] Mtu aliye na ASD anaweza kuitikia kwa namna isiyo ya kawaida matibabu, matibabu yanaweza kuwa na athari mbaya,[9] na hakuna dawa inayojulikana hupunguza dalili za kimsingi za tawahudi ambazo ni ulemavu wa kijamii na mawasiliano.[128] Majaribio katika panya yamerudisha nyuma au kupunguza baadhi ya dalili zinazohusishwa na tawahudi kwa kuondoa au kurekebisha kazi za jeni baada ya kuzaliwa,[61] hii inapendekeza uwezekano wa kulenga matibabu katika mabadiliko mahsusi ya jeni nadra inayojulikana kusababisha tawahudi.[60]


title: Tawahudi

text: Ingawa matibabu mengi na udhibiti mbadala unapatiakna, ni chache zinaushahidi wa uchunguzi wa kisayansi.[23][129] Mbinu za matibabu zina ushahidi mdogo wa kijarabati katika ubora wa hali za maisha , na mipango nyingi huzingatia hatua za mafanikio ambazo hukosa ukweli wa kubashirika na umuhimu katika dunia halisi.[24] Ushahidi wa kisayansi unaonekana jambo lisilo la muhimu kwa watoa huduma ikilinganishwa na mpango wa uuzaji, upatikanaji wa mafunzo, na maombi ya wazazi.[130] Ingawa matibabu mengi mbadala, kama vile melatonin, yana madhara kidogo tu [131] yanaweza kumhatarisha mtoto. Utafiti mmoja wa 2008 iligundua kuwa ikilinganishwa na rika zao, wavulana walio na tawahudi huwa na mifupa konde sana ikiwa hawali chakula kilicho na kasini,[132] mnamo 2005, matibabu ya kelesheni yalimuua mvulana wa umri wa miaka mitano aliyekuwa na tawahudi.[133]


title: Tawahudi

text: Matibabu ni ghali, gharama yasiyo ya moja kwa moja pia ni ghali. Kwa mtu aliyezaliwa mwaka 2000, utafiti mmoja wa Marekani ulikadirio matumizi ya wastani maishani ya dola 4.3million (thamani halisi ya sasa ni 2019 dola, marekebiso ya liyofanyiwa mfumuko wa bei kutoka makisio ya 2003[134]), kukiwa na takriban 10% ya huduma ya matibabu, 30% elimu ya ziada na huduma nyingine, na 60% kwa tija ya kiuchumi iliyopotea.[135] Mipango inayosimamiwa na serikali mara nyingi haitoshi au hazifai kwa watoto fulani, na gharama ya dawa au tiba inayotumiwa na wazazi bila kurejeshewa fedha na serikali imehusishwa na matatizo ya kifedha katika familia,[136] uchunguzi mmoja wa Marekani 2008 ulipata hasara ya wastani 14% ya mapato ya kila mwaka katika familia ya watoto walio na ASD,[137] na uchunguzi mwingine unaohusiana na huo ulipata kwamba ASD inahusishwa na uwezekano mkubwa kwamba matatizo ya ulezi wa watoto yanaathiri uwezekano wa wazazi kuajiriwa.[138] Majimbo ya Marekani yanazidi kuhitaji kuwa bima ya afya ya kibinafsi ishughulikie huduma za kitawahudi, kuhamisha gharama kutoka mipango ya unafadhili wa elimu ya umma hadi katika mipango ya kibinafsi ya kufadhili bima ya afya.[139] Baada ya utotoni, masuala makuu ya kimatibabu ni pampja na ulinzi wa mahala pa makazi, mafunzo ya kazi na kuajiriwa, kujamiiana, ujuzi wa kijamii, na mipango ya mali pa kuishi.[140]


title: Tawahudi

text: Hakuna tiba inajulikana.[2][9] Mara moja moja watoto hupona, hivi kwamba hupoteza uaguzi wa ASD, [141] hii hutokea wakati mwingine baada ya matibabu makali na wakati mwingine bila matibabu. Haijulikani uponyaji hufanyika vipi;[120] viwango vilivyoripotiwa katika sampuli zisizochaguliwa za watoto walio na ASD zimekuwa kati ya 3% hadi 25%.[141] Watoto wachache waliokuwa na tawahudi wamepata uwezo wa kuongea katika umri miaka 5 au zaidi.[142] Watoto wengi wengi walio na tawahudi hukosa misaada ya kijamii, mahusiano thabiti, fursa za ajira baadaye au uwezo wa kujifanyia maamuzi ya kibinafsi.[24] Ingawa matatizo ya kimsingi ni kana kwamba huendelea, ushadidi wa dalili aghalabu hupungua kulingana na umri.[16] Chunguzi chache za hali ya juu hushughulikia ubashiri wa muda mrefu. Baadhi ya watu wazima kuonyesha maendeleo ya wastani katika ujuzi wa mawasiliano, lakini wachache hudorora, hakuna utafiti umelenga tawahudi baada ya umakamo.[143] Kumudu lugha kabla ya umri miaka sita, kuwa na Kiwango cha Akili cha zaidi ya 50, na kuwa na ujuzi unaoweza kumpatia mtu ajira ni utabiri wa matokeo bora, maisha ya kujitegemea huenda yasiwezekane kwa walio na tawahudi shadidi.[144] Uchunguzi mmoja mnamo 2004 nchini Uingereza kwa watu wazima 68 waliokuwa wameaguliwa kabla ya 1980 kuwa watoto wenye tawahudi walio na Kiwango cha Akili, IQ cha zaidi ya 50 uligundua kwamba 12% walifanikiwa kupata kiwango cha juu cha uhuru katika utu uzima, 10% walikuwa na idadi fulani ya marafiki na kijumla walikuwa na kazi japo walihitaji kiwango fulani cha msaada, 19% walikuwa na kiasi fulani cha uhuru lakini kijumla walikuwa wakiishi nyumbani na walihitaji msaada na usimamizi mkubwa katika maisha ya kila siku, 46% walihitaji makazi maalum katika vituo vya ASD wakihitaji kiwango cha juu cha msaada na uhuru mdogo sana, na 12% walihitajika kiwango cha juu cha utunzi hospitalini.[11] Uchunguzi mmoja wa 2005 nchini Uswidi wa watu wazima 78 ambao haukuwatenga watu waliokuwa na Kiwango cha Akili, IQ cha chini ulipata ubashiri mbaya zaidi, kwa mfano, 4% tu walipata uhuru.[145] Uchunguzi mmoja nchini Kanada mwaka wa 2008 wa watu wazima 48 walioaguliwa kuwa na ASD wakiwa watoto kabla ya kuenda shule ulipata matokeo kama yafuatavyo, vibaya (46%), kadiri (32%), vizuri (17%), na vizuri sana (4%), 56% ya watu hao walikuwa wameajiriwa wakati fulani katika maisha yao, wengi wao katika kujitolea, na katika sehemu zilizolindwa au kazi za muda.[146] Mabadiliko katika mikakati ya uaguzi na kuongeza katika upatikanaji wa tiba za mapema madhubuti inaifanya vigumu kubaini kama matokeo haya yanaweza kuchukuliwa kuwakislisha watoto walioaguliwa hivi karibuni.[8]


title: Tawahudi

text: Mapitio ya hivi karibuni zaidi yanakisia uenezi kuwa kati ya mtu 1-2 kwa kila 1,000 kwa tawahudi na takribani 6 kwa kila 1,000 kwa ASD,[8] kwa sababu ya ukosefu wa data, takwimu hizi zinaweza kutoa makisio ya chini ya uenezi wa ASD.[110] Uenezi wa PDD-NOS munakisiwa kuwa 3.7 kwa kila 1,000, Aspaja kuwa 0.6 kwa kila 1,000, na ugonjwa wa uchangukaji utotoni kuwa 0.02 kwa kila 1,000.[147] Idadi ya matukio ya tawahudi yaliyoripotiwa yaliongezeka katika miaka ya 1990 na mapema miaka ya 2000. Ongezeko hili kwa kiasi kikubwa kinasemekana kutokana na mabadiliko katika mikakati ya uaguzi, mielekeo wa rufaa, upatikanaji wa huduma, umri wakati wa uaguzi, na uhamasishaji umma,[147][148] ingawa athari za kimazingira ambazo hazijatambulika haziwezi kupuuziliwa mbali.[7] Ushahidi uliopo haufutilii uwezekano kwamba uenezi wa kweli wa tawahudi umeongezeka; [147] ongezeko halisi linaweza kupendekeza kuelekeza makini na ufadhili zaidi katika vipengele vya mabadiliko ya kimazingira badala ya kuendelea kuzingatia vipengele vya kijenetiki.[62]


title: Tawahudi

text: Wavulana wana hatari kubwa kuwa na ASD kuliko wasichana. Wastani wa uwiano wa kijinsia ni 4.3:1 na inaweza kuathirika sana na ulemavu wa kitambuzi: inaweza kuwa na ukaribu wa 2:1 na walio na akili taahira na zaidi ya 5.5:1 psipo na akili taahira.[8] Ingawa ushahidi hauhusishi hatari zozote zinazofungamanishwa na ujauzito na kusababisha ya tawahudi, hatari ya tawahudi inahusishwa na umri mkubwa wa mmoja wa wazazi, ugonjwa wa kisukari, kutokwa na damu, na matumizi ya dawa za magonjwa ya akili kwa mama wakati wa ujauzito.[149] Hatari ni kubwa zaidi kwa baba mwenye umri mkubwa kuliko mama mwenye umri mkubwa, maelezo mawili ya uwezekano yanajulikana, kuongeza kwa uwezekano wa mabadiliko ya kijenetiki katika manii kongwe, na nadharia tete kwamba wanaume huchelewa kuoa ikiwa wana upungufu wa kijenetiki na kuonyesha baadhi ya ishara za tawahudi.[36] Wataalam wengi wanaamini kuwa rangi, kabila, na usuli wa kiuchumi haziathiri uwepo wa tawahudi.[150]


title: Tawahudi

text: Hali nyingine kadhaa ni ya kawaida kwa watoto walio na tawahudi.[2] Hizi ni pamoja na:


title: Tawahudi

text: Matatizo ya Kijenetiki. Takribani 10-15% ya matukio ya tawahudi yana hali ya Mendeli (jeni moja) inayoweza kutambulika, ulemavu wa kromosomu, au dalili nyingine za kijenetiki,[151] na ASD inahusishwa na matatizo kadhaa ya kijenetiki.[152] Akili taahira. Kiwango cha watu watu walio na tawahudi ambao pia wanatimiza vigezo vya akili taahira kimeripotiwa kuwa popote kati ya 25%-70%, utofauti mkubwa unaashiria ugumu wa kutathmini akili ya walio na tawahudi.[153] Kwa maradhi mengie ya ASD mbali na tawahudi, uhusiano na akili taahira ni dhaifu sana.[154] Matatizo ya wasiwasi s ni ya kawaida miongoni mwa watoto walio na ASD, hakuna takwimu imara, lakini uchunguzi umeripoti ueneze wa kuanzia 11% hadi 84%. Matatizo mengi ya wasiwasi yana dalili yanayoelezeka vyema kwa ASD yenyewe, au ni vigumu kutofautisha na za dalili ASD.[155] Kifafa, kukiwa na tofauti katika uwezekano wa kupata kifafa kutegemea umri, kiwango cha utambuzi, na aina ya tatizo la lugha.[156] Ulemavu kadhaa wa kimetaboli, Kama vile feniliketonuria, unahusishwa na dalili za kitawahudi.[79] Ulemavu mdogo wa kimwili huongezeka kwa kiasi kikubwa miongoni mwa walio na tawahudi.[157] Uaguzi wa mbelembele. Ingawa sheria ya DSM-IV inafutilia mbali uaguzi wa pamoja wa hali nyingine nyingi pamoja na tawahudi, kigezo kamili cha ADHD, ugonjwa wa Tourette, na hali nyingine kama hizi mara nyingi huwa zipo na uaguzi wa pamoja unazidi kukubalika.[158] Matatizo ya usingizi huathiri takribani thuluthi mbili ya watu walio na ASD wakati fulani katika utoto. Kwa kawaida haya huwa ni pamoja na dalili za Kukosa usingizi kama vile matatizo ya kupata usingizi, kuamka usiku, na kupoteza usingizi mapema asubuhi. Matatizo ya usingizi yanayohusishwa na tabia zisizo za kawaida na msongo wa kifamilia, na mara nyingi huangaziwa katika matibabu mbali na uaguzi wa kimsingi wa ASD.[159]


title: Tawahudi

text: Mifano michache ya dalili za tawahudi na matibabu yalifafanuliwa kitambo kabla ya tawahudi kutajwa. Kitabu cha Table Talk cha Martin Luther kina hadithi ya mvulana wa umri wa miaka 12 ambaye yawezekana alikuwa tawahudi shadidi.[160] Kwa mujibu wa katibu wa Luther, Mathesius, Luther alidhani mvulana huyo alikuwa pande la mtu aliye na roho ngumu aliyepagawa shetani, na akashauri kwamba asongwe pumzi.[161] Kumbukumbu nzuri ya awali ya tukio la tawahudi ni ile ya Hugh Blair wa Borgue, kama inavyoelezwa katika kesi ya mahakama ya 1747 ambapo ndugu yake kwa ufanisi alibatilisha ndoa ya Blair ili kupata urithi wa Blair.[162] The Wild Boy of Aveyron, mtoto mwitu aliyekamatwa mwaka wa 1798, alionyesha ishara kadhaa za tawahudi; mwanafunzi wa fani ya kimatibabu Jean Itard alimtibu kwa kutumia mipangilio ya kitabia iliyoundwa kumsaidia kuwa na utangamano wa kijamii na kuchochea uzungumzaji kwa njia ya kuiga.[163]


title: Tawahudi

text: Neno la Kilatini Kipya autismus (Tafsiri ya Kiingereza Autism) liliasisiwa na mtaalamu wa magonjwa ya akili wa Kiswizi Eugen Bleuler mwaka wa 1910 alipokuwa akifafanua dalili za skizofrenia. Aliunyumbua kutoka neno la Kigiriki autós (αὐτός, maana yake -mwenyewe), na kulitumia kumaanisha uvutiwaji wa kibinafsi usio mwema, akimaanisha "kujitenga kwa mgonjwa wa tawahudi na kuwa katika kaputi zake mwenyewe, ambapo ushawishi mwingine kutoka nje unakuwa ni usumbufu usiovumilika".[164]


title: Tawahudi

text: Neno Autism kwa mara ya kwanza lilichukua maana yake ya kisasa mwaka wa 1938 wakati Hans Asperger wa Chuo Kikuu cha Vienna Hospital alipochukua istilahi ya Bleuler autistic psychopaths katika mhadhara nchini Ujerumani kuhusu saikolojia ya watoto.[165] Asperger alikuwa akichunguzi aina ya ASD ambayo sasa inajulikana kama dalili za Aspaja, japo kwa sababu mbalimbali haikutambuliwa kuwa uaguzi tofauti hadi 1981.[163] Leo Kanner wa John Hopkins Hospital kwa mara ya kwanza alitumia Autism katika maana yeke ya kisasa katika Kiingereza wakati alipoanzisha kauli infantile Autism katika ripoti ya 1943 ya watoto 11 waliokuwa na tabia zinazofanana sana.[30] Takribani sifa zote zilivyoelezewa katika maandiko ya kwanza ya Kanner kuhusu, hasa "upweke wa kitawahudi" na "matukio ya kutobadilika" bado yanachukuliwa kuwa matatizo ya wigo wa tawahudi.[56] Haijulikani ikiwa Kanner alibuni neno hilo bila kutegemea mtazamo wa Asperger.[166]


title: Tawahudi

text: Utumizi upya wa Kanner wa Autism ulisababisha miongo kadhaa ya kuchanganyikiwa kiistilahi kama vile skizofrenia ya utotoni, na mkazo wa wataalamu wa akili za watoto kuhusu mapungufu ya ulezi wa mama yalipelekea uelewa mbaya wa tawahudi jisni mtoto alivyoitikia akina "mama majokofu ". Kuanzia mwishoni mwa miaka ya 1960 tawahudi ilitengwa kuwa ugonjwa tofauti kwa kudhihirisha kuwa ni tatizo la maisha yote, na kuutofautisha na taahira ya akili na skizofrenia na tofauti na matatizo mengine ya ukuaji, na kuonyesha faida ya kuwashirikisha wazazi katika mipango kakamavu ya matibabu.[167] Hata katikati ya miaka ya 1970 kulikuwa na ushahidi mdogo wa wa athari ya kijenetiki katika tawahudi, sasa inadhaniwa kuwa mmoja ya matatizo ya akili inayoweza kurithika.[168] Ingawa kuchipuka kwa mashirika ya wazazi na kutonyanyapaliwa kwa ASD ya utotoni yameathiri pakubwa jinsi tunavyoichukulia ASD,[163] wazazi wanaendelea kuhisi unyanyapaa wa kijamii katika hali ambapo tabia za watoto wao wenye tawahudi yanachukuliwa vibaya na wengine,[169] na wengi wa madaktari wa huduma za msingi na madaktari bingwa bado huonyesha baadhi huzingati amani inayooana na utafiti wa zamani kuhusu tawahudi.[170] Mtandao imewasaidia watu wenye tawahudi kusambaziana jumbe zisizo za mazungumzo na kubadilishana hisia ambazo wao hupata ugumu kukabiliana nazo, na imewapa njia ya kuunda jamii za tovuti na kazi kutoka mbali.[171] Mielekeo ya kijamii na kidesturi ya tawahudi imesitawi: wengine katika jamii hutafuta tiba, huku wengine wakiaamini kwamba tawahudi ni njia nyingine tu ya maisha.[12][172]


title: Tawahudi

text: Jamii:Saikolojia Jamii:Magonjwa Jamii:Ulemavu


title: Amfetamini

text: Amfetamini ni dawa ya kuchochea akili inayojulikana kusababisha ukosaji wa usingizi na kupunguza uchovu na hamu ya chakula.


title: Amfetamini

text: Amfetamini inahusiana kikemikali na metamfetamini na lisdeksamfetamini, kategoria ya dawa zenye nguvu zinazofanya kazi kwa kuongeza viwango vya dopamini na norepinephrine katika ubongo, na kusababisha furaha nyingi.


title: Amfetamini

text: Kategoria hii inashirikisha dawa zinazotumiwa kwa maagizo ya daktari za CNS ambazo kwa kawaida hutumiwa kutibu ugonjwa wa kutomakinika na hamasa ya kupindukia (ADHD). Aidha, dawa hizi hutumiwa kutibu dalili za majeraha ya ubongo yanayotokana na mgongano (TBI) na dalili za kusinzia mchana zanarkolepsi, tatizo la mkao la orthostatiki takikadia (POTS) na dalili za uchovu sugu (CFS). Hapo awali, amfetamini ilitumiwa na watu wengi kupunguza hamu ya chakula na kudhibiti uzito wa mwili. Majina chapa ya dawa ambazo zina amfetamini, au zinazabadilika na kuwa amfetamini ni pamoja na Adderall, Vyvanse, na "Dexedrine," pamoja na "Benzedrine" hapo mbeleni.


title: Amfetamini

text: Dawa hii pia hutumiwa kama kiburudisho na kiimarisha utendaji. Wale wanaoitumia dawa hii kujiburudisha wawameibunia majina mengi ya mitaani, kama vile "speed" na "crank." Kituo cha Ufuatiliaji wa Dawa na Dawa za Kulevyacha Ulaya kinaripoti kuwa bei ya kawaida ya rejareja ya amfetamini katika Ulaya ni kati ya €3 na €15 (USD $4 hadi $21.55 ) kila gramu katika nusu ya nchi zinazoripoti.


title: Amfetamini

text: Jina "amfetamini" lina asili yake katika jina la kemikali zilizo kwenye dawa hii: "a-m" ethyl lpha "pH et" en hyl "amini."


title: Amfetamini

text: Maana yake ni aina ya madawa ya kulevya yenye kuchangamsha na kusisimua mwili. Licha ya hiyo, inashauriwa wanajamii wasitumie dawa za namna hiyo katika maisha yao kwa kuwa huweza kuathiri ubongo wa binadamu kwa kiasi kikubwa.


title: Amfetamini

text: Amfetamini ilisanisiwa kwa mara ya kwanza mnamo mwaka wa 1887 na mtaalamu wa kemia kutoka Romania Lazar Edeleanu huko Berlin, Ujerumani. Aliuita mchanganyiko huo fenilisopropilamini. Ulikuwa ni mojawapo ya mfululizo wa michanganyiko iliyohusiana na efedrini iliyonyumbuliwa kwa mmea, na ambayo ilitolewa kwa Ma-Huang mwaka huo huo na Nagayoshi Nagai. Hapakuwa na matumizi yoyote ya utengenezaji dawa yaliyopatikana ya amfetamini hadi 1927, wakati mtaalamu mwanzilishi wa utengenezaji dawa za kichwa Gordon Alles aliiunganisha tena na kuijaribisha kwa kuitumia yeye mwenyewe, alipokuwa akitafuta dawa badalia ya efedrini. Kutoka 1933 au 1934 Smith, Kline na French walianza kuuza aina fukivu ya dawa hii kama dawa ya kuvuta ikiitwa kwa jina la kibiashara la Benzedrine, iliyotumiwa kugandamua lakini ingetumika kwa urahisi kwa malengo yasiyo ya kimatibabu. Mojawapo ya majaribio ya kwanza ya kuitumia amfetamini kama utafiti wa kisayansi yalifanywa na M.H. Nathanson, daktari kutoka Los Angeles, mnamo mwaka wa 1935. Daktari huyu alichunguza athari nafsi za amfetamini katika wafanyakazi 55 wa hospitali ambao walipewa miligramu 20 ya Benzedrini kila mmoja. Athari mbili zilizolipotiwa sana za dawa hii ni "hisia za wema na bashasha" na "kupunguka kwa uchovu katika utendaji kazi". Wakati wa Vita Vikuu vya II amfetamini ilitumiwa sana kupambana na uchovu na kuongeza uwezo wa kuwa macho miongoni mwa wanajeshi. Baada ya miongo kadhaa ya ripoti za matumizi mabaya, Shirika la Madawa nchini Marekani, FDA, lilipiga marufuku aina zozote za Benzedrini za kuvutwa, kisha mnamo mwaka wa 1965, likapiga marufuku matumizi ya amfetamini bila maagizo ya daktari, lakini matumizi yasiyo ya kimatibabu yakaendelea. Amfetamini ikawekwa katika kiwango cha II chini ya Sheria ya Madawa Yaliyodhibitiwa ya mwaka wa 1971.


title: Amfetamini

text: Mchanganyiko uliohusiana wa methamfetamini ulisasiniwa kwa mara ya kwanza kutoka efedrini huko Japan katika mwaka wa 1918 na mtaalamu wa kemia Akira Ogata, kupitia kupunguza efedrini kwa kutumia fosforasi nyekundu na iodini. Dawa ya Pervitini ilikuwa ni tembe ya methamfetamini ambayo ilikuwa inapatikana katika Ujerumani kuanzia mwaka wa 1938 na kutumika sana katika "Wehrmacht," lakini kufikia kati ya mwaka wa 1941 ikawa dawa iliyodhibitiwa, kwa sababu ya muda mwingi uliohitajika na mwanajeshi kupumzika na kupata nafuu baada ya kuitumia na pia kutokana na matumizi mabaya. Kwa wakati uliobaki wa vita, madaktari wa kijeshi waliendelea kupeana dawa hii, lakini kwa mara chache na katika kesi maalum pekee.


title: Amfetamini

text: Mnamo miaka 1997 na 1998, watafiti katika Chuo Kikuu cha Texas A & M walidai kuwa wamepata amfetamini na methamfetamini katika majani ya aina mbili za mgunga zilizopatikana Texas, "A. berlandieri" na "A. rigidula." Hapo awali, michanganyiko hii miwili ilidhaniwa kuwa imebuniwa na binadamu. Matokeo haya hayajawahi kurudufishwa, na wanakemia wengi wanaamini kuwa uchambuzi huo ni matokeo ya makosa katika majaribisho, na kwa hivyo uthabiti wa ripoti hiyo umetiliwa shaka. Alexander Shulgin, mmoja wa wachunguzi wa biokemia mwenye uzoefu mwingi na aliyegundua dawa nyingi mpya za kutibu magonjwa ya kiakili, amejaribu kuwasiliana na watafiti hao wa Chuo Kikuu cha Texas A&M ili kuhakikisha matokeo yao. Waandishi wa makala hayo hawajajibu; amfetamini asilia bado inaelekea kusalia kama uvumbuzi ambao haujathibitishwa.


title: Amfetamini

text: Amfetamini huongeza utendakazi wa moyo na hupandisha shinikizo la damu na kufanya matumizi yake kuwa hatari kwa wagonjwa walio na historia ya ugonjwa wa moyo au shinikizo la damu. Amfetamini inaweza kusababisha matatizo ya kutishia maisha kwa wagonjwa wanaokunywa dawa za tibamfadhaiko za MAOI. Matumizi ya amfetamini na dawa zinazofanana yamekatazwa katika wagonjwa walio na glakoma ya pembe nyembamba au pembe nyembamba kianatomia. Kama amaini zingine zenye athari karibu sawa na ile ya mfumo wa neva simpathetiki, amfetamini inaweza sababisha madriasisi ya muda. Katika wagonjwa walio na pembe nyembamba, mpanuko unaoathiri mboni unaweza kusababisha glakoma kali ya kufunga pembe. Dawa hizi zinafaa pia ziepukwe na wagonjwa walio na aina zingine za glakoma, kwani maidriasisi inaweza mara kwa mara kuongeza shinikizo la ndani ya macho.


title: Amfetamini

text: Imedhihirishwa kwamba amfetamini hupita na kuingia kwenye maziwa ya mama. Kwa sababu hiyo, akina mama wanaotumia amfetamini wanashauriwa kuepuka kunyonyesha wakati wanaendelea kupokea matibabu.


title: Amfetamini

text: Amfetamini huweka athari zake za kitabia kwa kubadilisha nyurotransmita kadhaa muhimu katika ubongo, ikiwa ni pamoja na dopamini serotonini, na norepinefrini. Hata hivyo, kazi ya amfetamini katika ubongo inaonekana kuwa mahususi; vipokezi fulani vinavyoathiriwa na amfetamini katika baadhi ya sehemu za ubongo huelekea kutoathiriwa katika sehemu zingine. Kwa mfano, vipokezi vya dopamini D2 katika hipokampasi, sehemu ya ubongo inayohusika na kutengeneza kumbukumbu mpya, huonekana kutoathiriwa na kuwepo kwa amfetamini.


title: Amfetamini

text: Mifumo mikuu ya kinyuro inayoathiriwa na amfetamini inahusishwa kwa kiasi kikubwa na utendaji wa saketi tuzi ya ubongo. Aidha, nyurotransmita zinazohusika kwa njia mbalimbali za tuzo za ubongo huonekana kuwa shabaha ya kimsingi ya amfetamini. Mojawapo ya nyurotransmita ni dopamini, kemikali inayotuma jumbe zinayofanya kazi katika njia tuzo za mesolimbiki na mesokotika. Si jambo la kushangaza kuwa vipengele vya kianatomia vya njia hizi - ikiwa ni pamoja na striatamu, akumbeni kiini, na striatamu ya tumbo - vimeonekana kuwa maeneo msingi ya utendakazi wa amfetamini.


title: Amfetamini

text: Ukweli kwamba amfetamini huathiri shughuli za nyurotransmita hasa katika sehemu zinazohusishwa na utuzaji hutoa ufahamu katika athari za kitabia za dawa hii, kama vile mwanzo wa kawaida wa furaha kubwa. Uelewa bora wa mbinu maalum ambazo amfetamini hutumia kufanya kazi unaweza kuongeza uwezo wetu wa kutibu uraibu wa amfetamini kwani mfumo wa utuzaji wa ubongo umehusishwa pakubwa na aina nyingi za uraibu.


title: Amfetamini

text: Imegunduliwa kwamba amfetamini ina vifanani kadhaa vya ukoo, yaani, molekuli za muundo sawa zinazopatikana kwa kawaida katika ubongo. l-Fenilalanini, na β-fenethilamini ni mifano miwili, ambayo inatengenezwa katika mfumo wa neva wa pembeni na pia katika ubongo. Molekuli hizi hufikiriwa kuwa zinarekebisha viwango vya furaha na hadhari, miongoni mwa hali hisishi zinazohusiana.


title: Amfetamini

text: Labda nyurotransmita ambayo imetafitiwa zaidi kuhusiana na amfetamini ni dopamini, "nyurotransmita ya utuzaji" ambayo hufanya kazi sana katika njia nyingi za utuzaji kwenye ubongo. Tafiti mbalimbali zimeonyesha kuwa katika sehemu maalum, amfetamini huongeza viwango vya dopamini katika ufa wa sinaptiki, na hivyo basi kuongeza mwitikio wa niuroni iliyo nyuma ya sinepsi. Kitendo hiki maalum hudokeza mwitikio wa kihedoniki kwa dawa hii na vilevile kwa sifa yake ya kiraibu.


title: Amfetamini

text: Taratibu mahsusi ambazo amfetamini hutumia kuathiri viwango vya dopamini zimetafitiwa kwa upana. Hivi sasa, nadharia-tete mbili kuu ambazo hazipingani zimependekezwa. Nadharia moja inatilia mkazo utenda kazi wa amfetamini katika kiwango cha kilengelenge, hivyo basi kuongeza ukolezi wa dopamini katika majiplazimu ya niuroni iliyo mbele ya sinepsi. Nadharia hiyo nyingine inalenga dhima ya kisafirisha dopamini cha DAT, na inapendekeza kwamba amfetamini inaweza kuingiliana na DAT kusababisha usafiri kinyume wa dopamini kutoka niuroni iliyo mbele ya sinepsi hadi kwenye ufa wa sinepsi.


title: Amfetamini

text: Nadharia tete ya kwanza imeungwa mkono na data kuonyesha kwamba sindano za amfetamini husababisha kuongezeka kwa haraka kwa ukolezi wa dopamini iliyo kwenye majiplazimu. N Amfetamini inaaminiwa kuingiliana na vilengelenge vya sinepsi wenye dopamini katika mkongo wa nchani. Amfetamini ni sabstreti kwa kisafirishaji maalum cha kuingiza kilengelenge cha sinepsi cha kiniuroni kiitwacho VMAT2. Wakati amfetamini imefyonzwa na VMAT2, kilengelenge hiki hutoa molekuli za dopamini katika majiplazimu. Kisha Dopamini inayosambazwa tena huaminika kuwa huingiliana na DAT kuendeleza usafirishaji wa kinyume. Huenda ikawa kalisi ni molekuli muhimu inayohusika na maingiliano kati ya amfetamini na VMATs.


title: Amfetamini

text: Nadharia tete ya pili inasema kuwa kuna mahusiano ya moja kwa moja kati ya amfetamini na DAT. Shughuli za DAT zinaaminika kutegemea kinasisi maalum inayoongeza fosforai, kama vile protini kinasi C; hasa PKC-β. Baada ya kuongeza fosforai, DAT hupitia mabadiliko thibitishi yanayosababisha usafirishaji wa dopamini iliyofungamanishwa na DAT kutoka mazingira ya nje ya seli hadi kwenye yale ya ndani ya seli. Hata hivyo, amfetamini ikiwepo, DAT imeonekana kufanya kazi kinyume, kwa kutema dopamini kutoka kwa nyuroni iliyo mbele ya sinepsi hadi kwenye ufa wa sinepsi. Kwa hiyo, zaidi ya kuzuia kufyonzwa tena kwa dopamini, amfetamini pia huchochea kutolewa kwa molekuli za dopamini kwenye sinepsi.


title: Amfetamini

text: Kwa kuunga mkono nadharia-tete iliyoko hapo juu, imepatikana kwamba vizuizi vya PKC-β huondoa madhara ya amfetamini kwenye viwango vya dopamine iliyo nje ya seli katika striatamu ya panya. Data hii inapendekeza kuwa kinasi ya PKC-β inaweza kuwakilisha ncha muhimu ya mawasiliano kati ya amfetamini na kisafirishaji cha DAT.


title: Amfetamini

text: Imepatikana kwamba amfetamini inasababisha athari sawa kwenye serotonini kama zile zinazosababishwa kwenye dopamini. Kama ilivyo na DAT, kisafirishaji serotonini cha SERT kinaweza kufanywa kifanye kazi kinyume kikisisimuliwa na amfetamini. Utaratibu huu hufikiriwa kuwa unategemea vitendo vya ioni za kalisi, na pia kukaribiana kwa visafirishaji fulani vya protini.