title: Mia nne na sitini

text: Mia nne na sitini ni namba inayoandikwa 460 kwa tarakimu za kawaida na CDLX kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sitini

text: Ni namba asilia inayofuata 459 na kutangulia 461.


title: Mia nne na sitini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 23.


title: Mia nne na sitini na moja

text: Mia nne na sitini na moja ni namba inayoandikwa 461 kwa tarakimu za kawaida na CDLXI kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sitini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 460 na kutangulia 462.


title: Mia nne na sitini na moja

text: 461 ni namba tasa.


title: Mia nne na sitini na mbili

text: Mia nne na sitini na mbili ni namba inayoandikwa 462 kwa tarakimu za kawaida na CDLXII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sitini na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 461 na kutangulia 463.


title: Mia nne na sitini na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 7 x 11.


title: Mia nne na sitini na tatu

text: Mia nne na sitini na tatu ni namba inayoandikwa 463 kwa tarakimu za kawaida na CDLXIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sitini na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 462 na kutangulia 464.


title: Mia nne na sitini na tatu

text: 463 ni namba tasa.


title: Mia nne na sitini na nne

text: Mia nne na sitini na nne ni namba inayoandikwa 464 kwa tarakimu za kawaida na CDLXIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sitini na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 463 na kutangulia 465.


title: Mia nne na sitini na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 29.


title: Mia nne na sitini na tano

text: Mia nne na sitini na tano ni namba inayoandikwa 465 kwa tarakimu za kawaida na CDLXV kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sitini na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 464 na kutangulia 466.


title: Mia nne na sitini na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 5 x 31.


title: Mia nne na sitini na sita

text: Mia nne na sitini na sita ni namba inayoandikwa 466 kwa tarakimu za kawaida na CDLXVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sitini na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 465 na kutangulia 467.


title: Mia nne na sitini na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 233.


title: Mia nne na sitini na saba

text: Mia nne na sitini na saba ni namba inayoandikwa 467 kwa tarakimu za kawaida na CDLXVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sitini na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 466 na kutangulia 468.


title: Mia nne na sitini na saba

text: 467 ni namba tasa.


title: Mia nne na sitini na nane

text: Mia nne na sitini na nane ni namba inayoandikwa 468 kwa tarakimu za kawaida na CDLXVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sitini na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 467 na kutangulia 469.


title: Mia nne na sitini na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 3 x 13.


title: Mia nne na sitini na tisa

text: Mia nne na sitini na tisa ni namba inayoandikwa 469 kwa tarakimu za kawaida na CDLXIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sitini na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 468 na kutangulia 470.


title: Mia nne na sitini na tisa

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 67.


title: Mia nne na sabini

text: Mia nne na sabini ni namba inayoandikwa 470 kwa tarakimu za kawaida na CDLXX kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sabini

text: Ni namba asilia inayofuata 469 na kutangulia 471.


title: Mia nne na sabini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 47.


title: Mia nne na sabini na moja

text: Mia nne na sabini na moja ni namba inayoandikwa 471 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXI kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sabini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 470 na kutangulia 472.


title: Mia nne na sabini na moja

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 157.


title: Mia nne na sabini na mbili

text: Mia nne na sabini na mbili ni namba inayoandikwa 472 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sabini na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 471 na kutangulia 473.


title: Mia nne na sabini na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 59.


title: Mia nne na sabini na tatu

text: Mia nne na sabini na tatu ni namba inayoandikwa 473 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sabini na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 472 na kutangulia 474.


title: Mia nne na sabini na tatu

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 11 x 43.


title: Mia nne na sabini na nne

text: Mia nne na sabini na nne ni namba inayoandikwa 474 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sabini na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 473 na kutangulia 475.


title: Mia nne na sabini na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 79.


title: Mia nne na sabini na tano

text: Mia nne na sabini na tano ni namba inayoandikwa 475 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXV kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sabini na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 474 na kutangulia 476.


title: Mia nne na sabini na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 5 x 19.


title: Mia nne na sabini na sita

text: Mia nne na sabini na sita ni namba inayoandikwa 476 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sabini na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 475 na kutangulia 477.


title: Mia nne na sabini na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 7 x 17.


title: Mia nne na sabini na saba

text: Mia nne na sabini na saba ni namba inayoandikwa 477 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sabini na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 476 na kutangulia 478.


title: Mia nne na sabini na saba

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 53.


title: Mia nne na sabini na nane

text: Mia nne na sabini na nane ni namba inayoandikwa 478 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sabini na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 477 na kutangulia 479.


title: Mia nne na sabini na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 239.


title: Mia nne na sabini na tisa

text: Mia nne na sabini na tisa ni namba inayoandikwa 479 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na sabini na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 478 na kutangulia 480.


title: Mia nne na sabini na tisa

text: 479 ni namba tasa.


title: Mia nne na themanini

text: Mia nne na themanini ni namba inayoandikwa 480 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXX kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na themanini

text: Ni namba asilia inayofuata 479 na kutangulia 481.


title: Mia nne na themanini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 5.


title: Mia nne na themanini na moja

text: Mia nne na themanini na moja ni namba inayoandikwa 481 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXXI kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na themanini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 480 na kutangulia 482.


title: Mia nne na themanini na moja

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 13 x 37.


title: Shairi funzo

text: 1. Mitaani wanazugaga,


title: Shairi funzo

text: 2. vipo vingi vya kulaga,


title: Shairi funzo

text: 3. acheni kutegeka,


title: Shairi funzo

text: 4. wengi wao wapogoro,


title: Shairi funzo

text: 5. kwa mbali utawasikia,


title: Shairi funzo

text: 6. wanaviita visingeli,


title: Shairi funzo

text: 7. wakesha usiku kucha,


title: Shairi funzo

text: 8. ni michezo ya kisasa,


title: Shairi funzo

text:
9. wanamuita mwana stanza,
10. vigodoro na visingeli,


title: Shairi funzo

text: [gasper d warlet]


title: Klabu za Kiswahili

text: Klabu za Kiswahili katika shule mbalimbali za sekondari zinaanzishwa kwa malengo mbalimbali.


title: Klabu za Kiswahili

text: Yafuatayo ni baadhi ya malengo ya kuanzishwa kwa klabu za lugha ya Kiswahili nchini Tanzania.


title: Klabu za Kiswahili

text: *1. Kukuza na kueneza lugha ya Kiswahili ndani na nje ya Tanzania.


title: Klabu za Kiswahili

text: *2. Kudumisha umoja na mshikamano wa watumiaji wa lugha ya Kiswahili ndani na nje ya Tanzania.


title: Klabu za Kiswahili

text: *3. Kujifunza zaidi juu ya misamiati mipya ya lugha ya Kiswahili baina ya watumiaji (kupitia midahalo na majadiliano).


title: Klabu za Kiswahili

text: *4. Kuibua wataalamu hodari wa lugha ya Kiswahili kwa kuzingatia kanuni na taratibu za lugha hiyo (sarufi ya Kiswahili), yaani kimatamshi, kimantiki na kimaana.


title: Klabu za Kiswahili

text: *5. Kuandaa wasanifishaji hodari wa lugha ya Kiswahili au kufanya uwiano sawa wa kimatamshi katika lugha hiyo.


title: Klabu za Kiswahili

text: *6. Kuibua vipaji mbalimbali vya sanaa, mfano watunzi wa nyimbo, mashairi, ngonjera, hadithi, {simulizi za kusisimua} na majigambo. Kwa lengo la kueneza tamaduni za Kiswahili {Mswahili}.


title: Klabu za Kiswahili

text: *7. Kuibua waandaaji hodari wa hotuba za Kiswahili ndani na nje ya nchi ya Tanzania kwa uzingatiaji wa kanuni, taratibu na sheria zote za uandaaji wa hotuba.


title: Klabu za Kiswahili

text: *8. Kuandaa wamahiri bora wa lugha ya Kiswahili, yaani wanaoweza kutumia lugha hiyo katika nyanja kuu nne ambazo ni kusoma, kuandika, kusikiliza na kuzungumza kwa ufasaha.


title: Klabu za Kiswahili

text: *9. Kuandaa wakalimani hodari wa lugha ya Kiswahili ambao watahamasisha wageni wengi kuwa na shauku ya kujifunza lugha hiyo.


title: Klabu za Kiswahili

text: *10. Kuandaa watunzi bora wa kamusi za Kiswahili sanifu.


title: Klabu za Kiswahili

text: *1. Uhaba wa fedha zinazotakiwa zitumike katika shughuli mbalimbali za kukiendeleza Kiswahili kama vile kununua vyombo kuhifadhia kazi za kisanaa, mfano vinakilishi.


title: Klabu za Kiswahili

text: *2. Uhaba wa wadhamini na wataalamu waliobobea katika lugha ya Kiswahili kwa lengo la kukagua na kukosoa baadhi ya mambo yafanyikayo katika klabu.


title: Klabu za Kiswahili

text: *3. Kutokuwepo kwa mahali maalumu pa kufanyia shughuli zote zinazoihusu klabu ya Kiswahili, yaani pahali mahususi pa kuendeshea shughuli zote za klabu.


title: Klabu za Kiswahili

text: *4. Kutokuwepo muendelezo wa vipaji vinavyoibuliwa katika klabu, kama vile waandishi wa hotuba, watunzi wa mashairi na waimbaji.


title: Klabu za Kiswahili

text: *5. Kukosekana kwa vipaumbele ambavyo vingeweza kuifikisha mbali klabu za Kiswahili. Mfano wa vipaumbele hivyo ni kama vile kuhudhuria katika makongamano mbalimbali ya Kiswahili.


title: Mia nne na themanini na mbili

text: Mia nne na themanini na mbili ni namba inayoandikwa 482 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXXII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na themanini na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 481 na kutangulia 483.


title: Mia nne na themanini na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 241.


title: Nusuirabu

text: Nusuirabu (au kiyeyusho) ni sauti ambayo kutamkwa hutamkwa kama irabu ingawa kwa kweli ni konsonanti.


title: Nusuirabu

text: Katika lugha ya Kiswahili ni mbili: w na y.


title: Mia nne na themanini na tatu

text: Mia nne na themanini na tatu ni namba inayoandikwa 483 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXXIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na themanini na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 482 na kutangulia 484.


title: Mia nne na themanini na tatu

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 7 x 23.


title: Mia nne na themanini na nne

text: Mia nne na themanini na nne ni namba inayoandikwa 484 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXXIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na themanini na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 483 na kutangulia 485.


title: Mia nne na themanini na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 11 x 11.


title: Mia nne na themanini na tano

text: Mia nne na themanini na tano ni namba inayoandikwa 485 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXXV kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na themanini na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 484 na kutangulia 486.


title: Mia nne na themanini na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 97.


title: Mia nne na themanini na sita

text: Mia nne na themanini na sita ni namba inayoandikwa 486 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXXVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na themanini na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 485 na kutangulia 487.


title: Mia nne na themanini na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 3 x 3 x 3 x 3.


title: Mia nne na themanini na saba

text: Mia nne na themanini na saba ni namba inayoandikwa 487 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXXVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na themanini na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 486 na kutangulia 488.


title: Mia nne na themanini na saba

text: 487 ni namba tasa.


title: Mia nne na themanini na nane

text: Mia nne na themanini na nane ni namba inayoandikwa 488 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXXVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na themanini na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 487 na kutangulia 489.


title: Mia nne na themanini na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 61.


title: Mia nne na themanini na tisa

text: Mia nne na themanini na tisa ni namba inayoandikwa 489 kwa tarakimu za kawaida na CDLXXXIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na themanini na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 488 na kutangulia 490.


title: Mia nne na themanini na tisa

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 163.


title: Mia nne na tisini

text: Mia nne na tisini ni namba inayoandikwa 490 kwa tarakimu za kawaida na CDCX kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na tisini

text: Ni namba asilia inayofuata 489 na kutangulia 491.


title: Mia nne na tisini

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 7 x 7.


title: Mia nne na tisini na moja

text: Mia nne na tisini na moja ni namba inayoandikwa 491 kwa tarakimu za kawaida na CDXCI kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na tisini na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 490 na kutangulia 492.


title: Mia nne na tisini na moja

text: 491 ni namba tasa.


title: Ngonjera

text: Ngonjera ni aina ya mashairi ya majibizano baina ya pande / watu wawili (2) au zaidi. Aghalabu mazungumzo hayo huwa na mijadala ya malumbano yenye kusudio la kutoa ujumbe maalumu kwa hadhira au jamii husika. Msemaji mmoja huuliza swali katika ubeti mmoja na mwingine hutoa jibu katika ubeti unaofuata na majibizano ya hoja kuendelea hivyo hadi kukamilisha mada ya mjadala husika. Kutokana na sifa hiyo, ndiyo maana kipera cha ngonjera kinapatikana katika utanzu wa ushairi na katika utanzu wa maagizo. Muundo ni sawa kabisa na mashairi.


title: Mia nne na tisini na mbili

text: Mia nne na tisini na mbili ni namba inayoandikwa 492 kwa tarakimu za kawaida na CDXCII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na tisini na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 491 na kutangulia 493.


title: Mia nne na tisini na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 3 x 41.


title: Mia nne na tisini na tatu

text: Mia nne na tisini na tatu ni namba inayoandikwa 493 kwa tarakimu za kawaida na CDXCIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na tisini na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 492 na kutangulia 494.


title: Mia nne na tisini na tatu

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 17 x 29.


title: Mia nne na tisini na nne

text: Mia nne na tisini na nne ni namba inayoandikwa 494 kwa tarakimu za kawaida na CDXCIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na tisini na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 493 na kutangulia 495.


title: Mia nne na tisini na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 13 x 19.


title: Mia nne na tisini na tano

text: Mia nne na tisini na tano ni namba inayoandikwa 495 kwa tarakimu za kawaida na CDXCV kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na tisini na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 494 na kutangulia 496.


title: Mia nne na tisini na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 5 x 11.


title: Mia nne na tisini na sita

text: Mia nne na tisini na sita ni namba inayoandikwa 496 kwa tarakimu za kawaida na CDXCVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na tisini na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 495 na kutangulia 497.


title: Mia nne na tisini na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 31.


title: Mia nne na tisini na saba

text: Mia nne na tisini na saba ni namba inayoandikwa 497 kwa tarakimu za kawaida na CDXCVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na tisini na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 496 na kutangulia 498.


title: Mia nne na tisini na saba

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 71.


title: Mia nne na tisini na nane

text: Mia nne na tisini na nane ni namba inayoandikwa 498 kwa tarakimu za kawaida na CDXCVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na tisini na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 497 na kutangulia 499.


title: Mia nne na tisini na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 83.


title: Mia nne na tisini na tisa

text: Mia nne na tisini na tisa ni namba inayoandikwa 499 kwa tarakimu za kawaida na CDXCIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia nne na tisini na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 498 na kutangulia 500.


title: Mia nne na tisini na tisa

text: 499 ni namba tasa.


title: Mia tano

text: Mia tano ni namba inayoandikwa 500 kwa tarakimu za kawaida na D kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano

text: Ni namba asilia inayofuata 499 na kutangulia 501.


title: Mia tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 5 x 5 x 5.


title: Mia tano na mbili

text: Mia tano na mbili ni namba inayoandikwa 502 kwa tarakimu za kawaida na DII kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 501 na kutangulia 503.


title: Mia tano na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 251.


title: Mia tano na moja

text: Mia tano na moja ni namba inayoandikwa 501 kwa tarakimu za kawaida na DI kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 500 na kutangulia 502.


title: Mia tano na moja

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 167.


title: Mia tano na tatu

text: Mia tano na tatu ni namba inayoandikwa 503 kwa tarakimu za kawaida na DIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 502 na kutangulia 504.


title: Mia tano na tatu

text: 503 ni namba tasa.


title: Mia tano na nne

text: Mia tano na nne ni namba inayoandikwa 504 kwa tarakimu za kawaida na DIV kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano na nne

text: Ni namba asilia inayofuata 503 na kutangulia 505.


title: Mia tano na nne

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 3 x 3 x 7.


title: Mia tano na tano

text: Mia tano na tano ni namba inayoandikwa 505 kwa tarakimu za kawaida na DV kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano na tano

text: Ni namba asilia inayofuata 504 na kutangulia 506.


title: Mia tano na tano

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 5 x 101.


title: Mia tano na sita

text: Mia tano na sita ni namba inayoandikwa 506 kwa tarakimu za kawaida na DVI kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano na sita

text: Ni namba asilia inayofuata 505 na kutangulia 507.


title: Mia tano na sita

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 11 x 23.


title: Mia tano na saba

text: Mia tano na saba ni namba inayoandikwa 507 kwa tarakimu za kawaida na DVII kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano na saba

text: Ni namba asilia inayofuata 506 na kutangulia 508.


title: Mia tano na saba

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 13 x 13.


title: Mia tano na nane

text: Mia tano na nane ni namba inayoandikwa 508 kwa tarakimu za kawaida na DVIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano na nane

text: Ni namba asilia inayofuata 507 na kutangulia 509.


title: Mia tano na nane

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 127.


title: Mia tano na tisa

text: Mia tano na tisa ni namba inayoandikwa 509 kwa tarakimu za kawaida na DIX kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano na tisa

text: Ni namba asilia inayofuata 508 na kutangulia 510.


title: Mia tano na tisa

text: 509 ni namba tasa.


title: Mia tano na kumi

text: Mia tano na kumi ni namba inayoandikwa 510 kwa tarakimu za kawaida na DX kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano na kumi

text: Ni namba asilia inayofuata 509 na kutangulia 511.


title: Mia tano na kumi

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 3 x 5 x 17.


title: Mia tano na kumi na moja

text: Mia tano kumi na moja ni namba inayoandikwa 511 kwa tarakimu za kawaida na DXI kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano na kumi na moja

text: Ni namba asilia inayofuata 510 na kutangulia 512.


title: Mia tano na kumi na moja

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 7 x 73.


title: Vijana na Kiswahili

text: Vijana na Kiswahili ni suala la msingi katika kudumisha na kustawisha lugha hiyo kama nyingine yoyote.


title: Vijana na Kiswahili

text: Katika taifa lolote vijana ndio chachu ya maendeleo. Barani Afrika, ikiwa pamoja na Tanzania na Afrika Mashariki kwa jumla, kuna idadi kubwa ya vijana ambao ndio wanaotegemewa zaidi na taifa lao. Lakini jambo la kushangaza ni kwamba pengine vijana hao hawana uzalendo na lugha yao ya taifa kama vile Kiswahili. Hii ni kutokana na kuonekana wazi kuwa lugha ya Kiswahili haipewi kipaumbele ukilinganisha na lugha nyingine, hasa lugha za kigeni.


title: Vijana na Kiswahili

text: Hili janga linatokana na vijana kujiona wamestaarabika kwa kupata elimu ya kutoka kwa watu wa magharibi inayofundishwa kwa lugha za kigeni na hivyo kujikuta wanaidharau lugha ya nchi yao wenyewe. Ndiyo chanzo cha ukasumba ndani ya nchi. Kwa kuwa vijana ndio wanaopata elimu hii, hawana budi kukaa na kuchambua yaliyo mema na kuyafanyia kazi na ndiyo maana inawezekana kusema "vijana ndiyo chanzo cha kudumaza lugha ya Kiswahili" kwa sababu zifuatazo;


title: Vijana na Kiswahili

text: 1. Elimu


title: Vijana na Kiswahili

text: 2. Utawala


title: Vijana na Kiswahili

text: 3. Maendeleo ya sayansi na teknolojia


title: Vijana na Kiswahili

text: 4. Matumizi ya misimu


title: Vijana na Kiswahili

text: 5. Vyombo vya mawasiliano


title: Vijana na Kiswahili

text: 6. Vijana kutokubali mabadiliko


title: Mia tano kumi na tatu

text: Mia tano kumi na tatu ni namba inayoandikwa 513 kwa tarakimu za kawaida na DXIII kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano kumi na tatu

text: Ni namba asilia inayofuata 512 na kutangulia 514.


title: Mia tano kumi na tatu

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 3 x 19.


title: Mia tano na kumi na mbili

text: Mia tano kumi na mbili ni namba inayoandikwa 512 kwa tarakimu za kawaida na DXII kwa zile za Kirumi.


title: Mia tano na kumi na mbili

text: Ni namba asilia inayofuata 511 na kutangulia 513.


title: Mia tano na kumi na mbili

text: Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 x 2 (au 2).


title: Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi

text: Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi (kwa Kirusi: Ру́сская правосла́вная це́рковь|Rússkaya pravoslávnaya tsérkov) ndilo madhehebu kubwa zaidi ya Ukristo wa Mashariki, likiwa na karibu nusu ya idadi ya Waorthodoksi wote duniani.


title: Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi

text: Pia ndilo Kanisa lililopatwa na dhuluma ya serikali iliyoua Wakristo wengi zaidi katika historia ya Kanisa.


title: Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi

text: Mkuu wake ndiye Patriarki wa Moscow na wa Urusi wote (kwa maana ya Russia, Ukraina n.k.). Kwa sasa ni Kirill I.


title: Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi

text: Mwanzo rasmi wa Kanisa ni ubatizo wa Vladimir Mkuu, mtawala wa Kiev, uliotokea mwaka 988 kwa mikono ya mapadri kutoka Konstantinopoli walioleta mapokeo ya Ugiriki.


title: Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi

text: Warusi walipozidi kuenea katika Asia Kaskazini hadi Alaska, walieneza pia aina hii ya Ukristo iliyozaa matunda mengi, hasa kwa mchango wa umonaki, kiasi cha kufanya nchi iitwe "Urusi Mtakatifu".


title: Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi

text: Dhuluma ndefu tena kali za Wakomunisti dhidi yake hazikuweza kufuta imani. Utawala wao uliposambaratika (1989), Kanisa lilistawi tena.


title: Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi

text: Takwimu zilizotolewa tarehe 2 Machi 2011 zinataja majimbo 164, maaskofu 217, parokia 30,675, mapadri 28,934, mashemasi 3,625, monasteri 805 na vyuo vya teolojia 30.


title: Gianni Ambrosio

text: Gianni Ambrosio (amezaliwa Santhià, 23 Desemba 1943) ni askofu Mkatoliki nchini Italia.


title: Gianni Ambrosio

text: Alipata upadrisho tarehe 7 Julai 1968.


title: Gianni Ambrosio

text: Tarehe 22 Desemba 2007 ametangazwa kuwa askofu wa Jimbo la Piacenza-Bobbio.


title: Jimbo Katoliki la Vigevano

text: Jimbo Katoliki la Vigevano (kwa Kilatini "Viglevanensis") ni mojawapo kati ya majimbo 223 ya Kanisa Katoliki nchini Italia na kama hayo yote (isipokuwa 3) linafuata mapokeo ya Kiroma.


title: Jimbo Katoliki la Vigevano

text: Vigevano iko katika eneo la Pavia kwenye mkoa wa Lombardia.


title: Jimbo Katoliki la Vigevano

text: Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Milano.


title: Jimbo Katoliki la Vigevano

text: Askofu wake ni Maurizio Gervasoni.Eneo ni la kilometa mraba 1.509, ambapo kati ya wakazi 193.000 (2012) Wakatoliki ni 183.400 (95,00%).


title: Kichina cha Gan

text: Kichina ya Gan ni lugha ya Kisino-Tibeti inayozungumzwa na Wahan, hasa katika jimbo la Jiangxi upande wa kusini nchini Uchina. Mwaka wa 2013 idadi ya wasemaji wa Kichina ya Gan imehesabiwa kuwa watu milioni 21.7. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichina ya Gan iko katika kundi la Kichina.


title: Tetemeko la ardhi la Kagera 2016

text: Tetemeko la ardhi kwenye Mkoa wa Kagera lilianza kutokea tarehe 10 Septemba mwaka 2016 karibu na mji wa Bukoba nchini Tanzania. Zilizala hii ilipimwa kuwa na nguvu ya 5.9 kwenye skeli ya MMS likatokea takriban kilomita 40 chini ya uso wa ardhi katika mazingira ya kata ya Nsunga karibu na mpaka kati ya Tanzania na Uganda.


title: Tetemeko la ardhi la Kagera 2016

text: Mshtuko ulisikika hadi Uganda, Burundi, Rwanda, Jamhuri ka Kidemokrasia ya Kongo na Kenya.


title: Tetemeko la ardhi la Kagera 2016

text: Nchini Tanzania watu 16 waliripotiwa kufa na 203 kujeruhiwa, hasa mjini Bukoba ambako shule moja iliporomoka na watu 4 walikufa kwenye kata ya Kamuli.


title: Tetemeko la ardhi la Kagera 2016

text: Taarifa za wajeruhiwa zimefika pia kutoka Uganda wakati nyumba iliporomoka katika wilaya ya Rakai.


title: Tetemeko la ardhi la Kagera 2016

text: Mjini Bukoba zaidi ya nyumba 270 ziliharibiwa. Katika Uganda eneo lililoathiriwa zaidi ni Kyebe pamoja na Minziiro na Kannabulemu.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Uchaguzi wa Kura Tatu ulikuwa uchaguzi wa kwanza Tanganyika uliofanyika mnamo mwaka wa 1958 ambapo serikali ya kikoloni baada ya kushindwa ilikubali ufanyike uchaguzi wa Baraza la Kutunga Sheria ambao viti vilikuwa vishindaniwe kwa misingi ya rangi. Kulikuwa na viti kwa ajili ya Wazungu, Wahindi na Waafrika. Masharti mengine ya kumwezesha Mwafrika kupiga kura yalimtaka awe na kipato cha paundi mia nne za Kiingereza kwa mwaka, awe na kiwango cha elimu ya darasa la kumi na mbili na awe ameajiriwa katika kazi maalum.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Haya yalikuwa masharti magumu na yaliyoonekana kama hayataweza kukubalika na TANU. TANU ilifanya mkutano wake mkuu wa mwaka wa 1958 mjini Tabora kuanzia tarehe 21-26 Januari, 1958 kujadili miongoni mwa mambo mengine ikiwa ishiriki katika uchaguzi chini ya haya masharti ya kibaguzi yaliyowekwa au isusie uchaguzi.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Mkutano wa Tabora ulitishia kuigawa TANU katika kambi mbili hasimu. Kambi moja ni ile ya wenye siasa za wastani waliopendelea kushiriki katika uchaguzi na ile ya pili ni ile ya wenye msimamo mkali waliotaka uchaguzi ususiwe kabisa. TANU ilinusurika na kile ambacho kingeweza kuwa mgogoro ndani ya chama ambao ungewafanya wale wenye msimamo mkali kama Sheikh Suleiman Takadir, Mwenyekiti wa Baraza la Wazee wa TANU katika makao makuu, Zuberi Mtemvu, wakati huo katibu mwenezi wa TANU, kufanya mapinduzi ambayo yangekigawa chama mapande mawili kama isingelikuwa busara ya Mwalimu Nyerere, Abdallah Rashidi Sembe, Hamisi Heri na viongozi wa TANU wa Tanga ambao walipanga mkakati wa kuwashinda 'siasa kali' katika chama.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Ili kuzielewa hisia za wanachama wa TANU, uongozi wake na nguvu zilizokuwa zikidhibiti siasa Tanganyika wakati ule wa ukoloni, na ili kuelewa kwa nini Kura Tatu ilizua mgogoro na kutoelewana katika uongozi. Shida ilianzia Tanga mahali ambapo Mwalimu Nyerere na uongozi wa TANU Tanga walikutana kwa siri kuweka mikakati ya mkutano wa Tabora. Baada ya kufanya hivyo tufichue jambo moja baada ya jingine katika mkakati wa Sheikh Abdallah Rashid Sembe, Mwalimu Kihere na Mwalimu Nyerere uliofanya wafuasi wa siasa za wastani wawashinde wale waliokuwa na msimamo mkali. Inasikitisha kuwa kisa hiki cha ujasiri na mbinu za hali ya juu kama zilivyoonyeshwa na watu wa Tanga hadi leo kimebaki siri kuu. Wanaokifahamu kisa hiki wengi wao wameshakufa.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Sehemu kubwa ya wanachama wa TANU walikuwa Waislamu; kwa hiyo ilikuwa ni dhahiri kuwa kuyakubali masharti yale ya kibaguzi ya upigaji kura ilikuwa sawa sawa na kuwasukuma Waislamu ambao ndiyo walikuwa wafuasi wakubwa wa TANU nje ya wigo wa siasa. Ujumbe wa Mwalimu Nyerere mwenyewe kutoka makao makuu ulikuwa na wajumbe wengi ambao wasingeweza hata kidogo kusimama kama wagombea katika uchaguzi chini ya masharti yale. Makao Makuu ya TANU yalikuwa yanawakilishwa kwenye mkutano mkuu na Mwalimu Nyerere, Sheikh Suleiman Takadir, Bibi Titi Mohamed, John Rupia, Elias Kissenge, Dossa Azizi, Julius Mwasanyangi, Michael Lugazia, Ramadhani Chaurembo, Hussein Mbaruk, Clement Mtamila, Idd Tulio, Mzee Salum, Idd Faiz Mafongo, Idd Tosiri, Haidari Mwinyimvua na Rajabu Diwani.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Hii ilikuwa na maana uongozi wa Waislamu kule Dar e Salaam, Tanga, Tabora, Dodoma na mahala pengine nchini Tanganyika usingeweza kusimama kama wagombea uchaguzi ili wachaguliwe kuingia katika Baraza la Kutunga Sheria wala wasingeweza kuwapigia kura wagombea wanaowataka. Baraza la Wazee wa TANU likiwa na wajumbe takriban mia mbili na sabini Waislamu watupu, walikuwa hawawezi kupiga wala kupigiwa kura. Kwa hiyo ilikuwa ni jambo la wazi kabisa kuwa TANU ingesusia uchaguzi.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Serikali ya kikoloni, ikishirikiana na wamishionari, walikuwa wamewanyima Waislamu elimu, sharti lile lile ambalo sasa linawekwa kuwazuia Waislamu kushiriki katika siasa. Hakuna kumbukumbu zozote zinazoeleza mawazo ya Mwalimu Nyerere katika suala la Kura Tatu wala hakuna nyaraka inayoweza kueleza kuwa alipata hata kuzungumza suala hili kwa faragha pale Makao Makuu na washirika wake wa karibu kama Sheikh Suleiman Takadir, Zuberi Mtemvu, Rajab Diwani, Idd Faiz Mafongo, Haidar Mwinyimvua, Dossa Azizi au Bibi Titi Mohamed.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Kwa ajili hii ni vigumu kuweza kujua ni kwa kiasi gani Mwalimu Nyerere alikuwa amejizatiti katika msimamo wa TANU kuingia katika Kura Tatu katika masharti yale. Lakini ikiwa utafanya tathmini kutokana na hali ya hewa ya siasa kama ilivyokuwa katika miezi ya mwisho ya mwaka 1958, si vigumu kuona kwa nini Mwalimu Nyerere ilibidi afiche msimamo wake katika suala la Kura Tatu kama TANU ilivyotwishwa na serikali. Mwalimu Nyerere alikuwa anafahamu hatari iliyokuwa ikinyemelea TANU kutokana na Kura Tatu. Alijua wazi ili kukinusuru chama na mgawanyiko kulikuwa na haja kubwa ya yeye kufanya uamuzi haraka na kwa makini kabla ya kwenda kwenye mkutano Tabora.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Siku chache kabla ya kusafiri kwenda Tabora kwenye ule mkutano mkuu wa mwaka wa TANU, Mwalimu Nyerere na Amos Kisenge, Kaimu Katibu Mwenezi wa TANU, walisafiri kwenda Tanga kushauriana na uongozi wa Kamati Kuu ya Taifa ya TANU Tanga, kuhusu matatizo yaliyoletwa na uchaguzi wa Kura Tatu. Mkutano huu baina ya Mwalimu Nyerere, Kissenge na ule uongozi wa Tanga ulikuwa wa siri sana. Tanga iliwakilishwa na Sheikh Abdallah Rashid Sembe, Hamisi Heri, Mwalimu Kihere, Ng'anzi Mohamed, Mustafa Shauri na Abdallah Makatta. Mwalimu Nyerere alizungumza waziwazi na kwa dhati ya moyo alikiambia kikao kile kuwa amekwenda Tanga kuomba wamuunge mkono kwa sababu ilikuwa ni matakwa yake TANU lazima ishiriki katika ule uchaguzi wa Kura Tatu uliokuwa unakaribia hata masharti yakiwaje. Mwalimu Nyerere aliuambia uongozi wa Tanga uliokuwa ukimsikiliza kwa makini kuwa alikuwa amekuja kwao kwa sababu watu wa Tanga wanajulikana kwa ufasaha wa lugha na kwa uwezo wa kuzungumza vizuri. Mwalimu Nyerere alisema angehitaji hiki kipaji adimu cha watu wa Tanga kuunga mkono msimamo wake huko Tabora. Mwalimu Nyerere alitoa hoja kwamba TANU lazima ishiriki katika uchaguzi kwa sababu kuususia ni sawasawa na kukipa chama hasimu UTP ushindi bila jasho kuingia katika Baraza la Kutunga Sheria. TANU ingedhoofika na hivyo ingekosa sauti katika maamuzi yatakayotolewa na seriakli katika siku zijazo.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Kufichuka kwa msimamo wa Mwalimu Nyerere wa kutaka TANU iingie katika Kura Tatu kulishtua uongozi wa Tanga. Majadiliano makali yalifuata uongozi wa Tanga ukionyesha upinzani wao kwa msimamo wa Mwalimu Nyerere. Baada ya majadiliano ya muda mrefu Mwalimu Nyerere alifanikiwa kuwashawishi wote wawili Hamisi Heri na Mwalimu Kihere ambao ndiyo walikuwa wapinzani wakubwa wa msimamo wa Mwalimu Nyerere na uchaguzi wa Kura Tatu. Mwalimu Nyerere aliutahadharisha uongozi wa Tanga kuwa agenda ya Kura Tatu itakapokuja anatabiri kupata upinzani mkali kutoka katika majimbo. Huko Tanga kwenyewe, TANU ilikuwa ikikabiliwa na upinzani mkali kutoka UTP iliyokuwa na nguvu Tanga kwa sababu ya walowezi waliokuwa wakimiliki mashamba ya mkonge katika jimbo hilo. Kwa ajili hii akina Rashid Sembe walikuwa wameelemewa na mashambulizi kutoka kwa wapinzani.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Maili tatu kutoka Tanga kipo kijiji cha Mnyanjani ambako kulikuwako na tawi la TANU lillilokuwa na nguvu sana likiongozwa na Mmaka Omar kama mwenyekiti na Akida Boramimi bin Dai akiwa katibu. Hawa wote ni marehemu na mchango wao hadi leo haujathaminiwa. Mwalimu Nyerere na Kissenge walichukuliwa hadi Mnyanjani ili ifanyike tawaswil. Waliohudhuria kisomo hicho walikuwa Abdallah Rashid Sembe, Sheikh Dhikr bin Said, Mzee Zonga, Hemed Anzwan, Salehe Kibwana aliyekuwa mshairi maarufu, Akida Boramimimi bin Dai na Mmaka Omari.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Wakiwa Tanga walipiga dua nzito ya kutakia heri mkutano wa Tabora, huku Mwalimu Nyerere akiongoza ujumbe mkubwa sana kutoka makao makuu. Ile agenda ya uchaguzi wa Kura Tatu ilipoanza kujadiliwa, mkakati wa Tanga uliofanyiwa dua maalum kwa Mwenyezi Mungu katika kijiji cha Mnyanjani ukaanza kutekelezwa. Mwalimu Nyerere aliyekuwa mwenyekiti wa mkutano aliomba amwachie kiti Mwalimu Kihere ili apate fursa ya kushiriki katika mjadala na kutoa mchango wake. Mara tu baada ya Mwalimu Kihere kuchukua kiti aliutuliza mkutano na akamchagua Sheikh Abdallah Rashid Sembe kuwa msemaji wa kwanza kama vile walivyopanga kule Tanga majuma machache yaliyopita.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Sembe alihimiza TANU kushiriki katika uchaguzi. Kama vile Baba wa Taifa alivyotabiri mapema, zogo kubwa lilizuka. Wajumbe walipiga makelele, wakagonga meza kwa hasira, wengine wakawa wanaburuza meza na viti kwa makelele kudhihirisha hamaki zao. Jumanne Abdallah, Bhoke Munanka kutoka Jimbo la Ziwa walisimama na kumlaani Abdallah Rashid Sembe wakimwita msaliti. Sheikh Sembe alishikilia msimamo wake kuwa TANU ni lazima iingie uchaguzi unaokuja ili ishinde uchaguzi na katika ushindi huo iwe na uwezo wa kufutilia mbali mfumo huo wa dhulma. Mwalimu Nyerere alisimama na akamuunga mkono Sheikh Sembe. Mwalimu Nyerere alitoa hoja katika misingi hiyo hiyo kuwa ili TANU iweze kuondoa Kura Tatu ni lazima kwanza iingie kwenye Kura Tatu. Wajumbe hawakuafiki hoja ya Mwalimu Nyerere. Wote walishikilia msimamo wa TANU kususia uchaguzi. Hamaki za watu zilikuwa wazi ndani ya ukumbi wa mkutano wa Mwalimu Kihere aliahirisha kikao hadi siku ya pili ili kuwapa wajumbe muda wa kutuliza hamaki zao.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Siku iliyofuata ustadi wa Mwalimu Nyerere katika mjadala ulitumika. Mwalimu Nyerere akizungumza kwa vitendawili na methali, aliwauliza wasikilizaji wake, je, ingewezekana kwa mkulima mwenye busara, aliyelima na kupanda shamba lake kwa taabu, angesita kuvuna mazao yake kwa kuhofia kuchafua nguo zake, kwa sababu tu, ili afike shambani kwake itabidi avuke mto wenye matope. Watu wangelimuonaje mkulima kama huyo? Mwalimu Nyerere aliwaeleza wale wajumbe kuwa, TANU iko njia panda, ingekuwa kazi bure kwa wakati huu kwa TANU kususia uchaguzi baada ya kufanya kazi yote ile kwa shida kubwa hadi kufika hapo walipofika. Kususia uchaguzi ingekuwa ni kujiingiza katika mtego. Adui angefurahi kuona imenasa katika mtego, TANU ikisimama pembeni na UTP ikiingia katika uchaguzi na kuchukua viti vyote katika Baraza la Kutunga Sheria. Serikali ya kikoloni ingefurahi sana kuona kitu hiki kinatokea.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Mwalimu Nyerere na Sheikh Abdallah Rashid Sembe ambaye alihatarisha uhai wa yeye kuwapo katika TANU katika suala la uchaguzi wa Kura Tatu walikuwa washindi. Hata hivyo agenda ya Kura Tatu ilibidi ipigiwe kura. Kura ilipopigwa kundi la akina Sheikh Suleiman Takadiri waliotaka kuususia uchaguzi walishindwa: kura 37 zilipigwa kuunga mkono kushiriki uchaguzi wa Kura Tatu dhidi ya 23 zilizotaka ususiaji. Mwalimu Nyerere alitia sahihi Azimio la Tabora ambalo baadaye lilikuja kujulikana kama 'Uamuzi wa Busara.'


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Siku ile Mwalimu Nyerere alipokuwa akiweka sahihi yake watu hawa wafuatao ndiyo walikuwa wamemzunguka: kwa upande wa kulia wa Mwalimu Nyerere alikuwa amesimama makamu wa rais wa TANU, John Rupia; upande wake wa kushoto alikuwepo Amos Kissenge, aliyekuwa kakaa nyuma ya Mwalimu Nyerere akiwa amevaa kofia ya mkono, koti na kanzu alikuwa Mzee Jumbe Tambaza mjumbe wa Baraza la Wazee wa TANU, upande wake wa kulia alikuwa kijana Juma Selemani maarufu kwa jina la lake la utani, 'Juma Mlevi', katibu wa Bantu Group. Mwisho wa meza wakitazamana alikuwa Bibi Titi Mohamed kwa upande wa kulia wa Mwalimu Nyerere na Sheikh Suleiman Takadir kwa upande wake wa kushoto.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text:
Baada ya kutia saini kwa Azimio la Tabora Mwalimu Nyerere alimpigia simu Zuberi Mtemvu makao makuu Dar es Salaam kumuagiza awatangazie wananchi kuwa TANU imepiga kura kuingia katika uchaguzi wa Kura Tatu. Siku iliyofuata wakati mkutano bado ukiendelea Mtemvu alituma simu ya maandishi kwa rais wa TANU, Mwalimu Nyerere kupitia ofisi ya TANU Tabora, akitangaza kujiuzulu kwake kutoka TANU na kuanzishwa kwa chama chake cha upinzani - African National Congress (ANC) Chama cha Mtemvu kilikuja kujulikana kama 'Congress' neno ambalo kwa mtazamo wa vyama hivyo pinzani lilikuja kunasibishwa na usaliti. Mtemvu akimshutumu Mwalimu Nyerere kwa kusaliti dhamana aliyokabidhiwa na TANU na wananchi kwa kuwatumbukiza katika Kura Tatu; na Mwalimu Nyerere akimshutumu Mtemvu kwa kujitenga na mapambano na kujiunga na upinzani ili kudhoofisha TANU, na hivyo kusaliti harakati za kudai uhuru. Hadi leo Mzee Mtemvu na wazee wengi wa TANU hawafahamu kuwa mkakati wa Tabora ulipikwa Mnyanjani.
Kabla ya kuondoka Tabora Mwalimu Nyerere lifanya mkutano wa hadhara soko kuu la Tabora na kuelezea maamuzi ya mkutano mkuu. Hotuba ya Mwalimu Nyerere ilijaa hisia kali. Aliwaambia wasikilizaji wake kuwa endapo Waingereza watakaidi kutoa uhuru basi wananchi wataelekeza kilio chao kwa Mwenyezi Mungu. Wakati ule TANU ilikuwa na dini hakukuwa na lugha ya sasa ya 'chama chetu hakina dini'. Mwalimu Nyerere alipotamka maneno haya hakuweza kujizuia, akaangua kilio na vilio vya wananchi waliouelewa uchungu wa dhulma vikatanda uwanja mzima. Baada ya hotuba hii iliyowaliza watu, wananchi wengi ambao walisita kujiunga na TANU sasa waliingia kwa wingi. Ni vigumu kuamini lakini watu huko Tabora walisimama msururu usikukucha kukata kadi za TANU.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Huyu ndiye Sheikh Abdallah Rashid Sembe, muasisi wa TANU ambae amekufa akiwa mwanachama mtiifu wa CCM na kwa viongozi wake. Mkutano wake wa mwisho aliohudhuria wa CCM ulikuwa Mkutano Mkuu uliofanyika Dodoma Novemba, 1997 ambao alihudhuria kama mwalikwa. Kwa bahati mbaya sana mkutano huu ulimalizika kwa fedheha kwa upande wa Sheikh Rashid Sembe. Bila ya kujali umri wa Sheikh Sembe na nafasi yake ya usheikh, msichana mcheza ngoma akiwa nusu uchi alikwenda kucheza ngoma mbele yake na huku akinengua alimkalia Sheikh Sembe mapajani. Gazeti moja la kila siku bila ya tafakuri ikachapisha picha ile ya Sheikh Sembe akiwa katika mavazi yake ya Kiislamu ya kanzu, koti, kofia na kilemba katika ukurasa wake wa mbele. Waislamu wengi walikasirishwa na kuhuzunishwa na picha ile. Wapo waliomlaumu Sheikh Sembe kwa kuhudhuria mikutano ya kitwaghut na wapo walioilaumu CCM kwa kuachia Sheikh Abdallah Rashid Sembe avunjiwe heshima na halikadhalika wapo waliolilaumu gazeti.


title: Uchaguzi wa Kura Tatu

text: Wengi wa wanasiasa wa sasa katika ukumbi ule wa mkutano walikuwa wakimpita Sheikh Sembe bila ya kujua kwa hakika yule mzee aliyevaa Kiislamu katika ukumbi ule alikuwa nani na nini ulikuwa mchango wake katika siasa za Tanganyika. Hata hivyo historia ya uhuru wa Tanganyika na hata maisha ya Mwalimu Nyerere yatakapoandikwa hayatakamilika bila ya kumtaja Sheikh Abdallah Rashid Sembe.


title: Kichina cha Hakka

text: Kichina ya Hakka ni lugha ya Kisino-Tibeti inayozungumzwa na Wahan, hasa upande wa kusini nchini Uchina, na pia nchini Taiwan, Malaysia, Indonesia, Uthai, Singapuri na nchi nyingi nyingine. Mwaka wa 2013 idadi ya wasemaji wa Kichina ya Hakka imehesabiwa kuwa watu milioni 27.1. Pia kuna wasemaji 2,370,000 nchini Taiwan (1993), 1,090,000 nchini Malaysia (2000), 640,000 nchini Indonesia (1982) na tena katika nchi nyingine (angalia hapo chini). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichina ya Hakka iko katika kundi la Kichina.


title: Kichina cha Hakka

text: Idadi ya wasemaji wa Kihakka katika nchi nyingine ni ifuatavyo:


title: Ally Sykes

text: Ally Kleist Sykes (Gerezani, Dar es Salaam, 10 Oktoba 1926 - Nairobi, Kenya, 19 Mei 2013) alikuwa mzalendo muasisi wa TANU na moja kati ya wapigania uhuru wakubwa wa Tanganyika katika miaka ya 1950. Ally Sykes ndiye aliyemwandikia na Kumkabidhi Mwalimu Julius Nyerere kadi ya TANU Na. 1. Historia ina kawaida ya kujirudia. Ally Sykes mmoja wa waasisi wa TANU, mmoja wa wale watu wasiozidi takriban saba walikuwa katika kamati ya ndani ya TAA iliyounda TANU, mmoja wa wafadhili wakuu wa TANU, mmoja wa askari kwa maana yake halisi kwa kuwa ni Ally Syke ndiye TAA hadi TANU ikimtegemea kwa kutekeleza mambo ya hatari dhidi ya Waingereza.


title: Ally Sykes

text: Ally Sykes ndiye alikuwa akipewa kazi za hatari za kumwaga ‘’sumu na upupu’’ dhidi ya serikali. Sumu na upupu huu yalikuwa makaratasi aliyokuwa akichapa nyumbani kwake usiku makaratasi ambayo Waingereza waliyaita makaratasi ya ‘’uchochezi.’’ Waingereza na makachero wake walikuwa wanamjua Ally Sykes vizuri. Waingereza walikuwa wakijua kuwa alikuwa na medali ya mlenga shabaha bingwa aliyopata Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Huyu ndiye Ally Sykes mzalendo muasisi wa TANU ambaye sahihi yake ndiyo iko katika kadi ya TANU ya Baba wa Taifa.


title: Ally Sykes

text: Part of a series on theHistory of Tanzania Timeline History of Zanzibar Colonial period Scramble for Africa German East Africa Heligoland–Zanzibar Treaty Maji Maji Rebellion East African Campaign British East Africa Modern history Zanzibar Revolution Tanganyika Ujamaa Uganda–Tanzania War Tanzaniaportalvt


title: Ally Sykes

text: Ally Sykes alikuwa mtu maarufu kupita kiasi. Alikuwa kwanza ana umaarufu wa kuzaliwa. Kazaliwa Dar es Salaam Gerezani, mtoto wa mjini. Kisha alikuwa maarufu kwa nasaba. Baba yake Kleist Sykes alikuwa mmoja wa watu mashuhuri katika siasa zote za Dar es Salaam katika miaka ya ya mwanzo ya 1900 hadi alipofariki mwaka 1949. Baba yake alikuwa maarufu kwa kuwa alilelewa na Affande Plantan askari kiongozi katika jeshi la Wajerumani lilokuja Tanganyika na Herman Von Wissman wakati Wajerumani walipoingia kuitawala Tanganyika.


title: Ally Sykes

text: Kleist alikuwa ndiye katibu muasisi wa African Association mwaka 1929 chama kilichokuja baadae kujibadili na kuwa TANU Ally Sykes akiwa mmoja wa hao waasisi. Baba yake Kleist aliasisi Al Jamiatul Islamiyya Fi Tanganyika (Umoja wa Waislam wa Tanganyika) na kupitia jumuia hii akajenga shule ya kwanza ya Kiiislam Dar es Salaam, shule ambayo ilisomesha Qur’an pamoja na masomo ya kisekula. Hii Al Jamiatul Islamiyya ndiyo iliyotoa viongozi wa kwanza kuiendesha TAA na baadaye TANU katika harakati za kudai uhuru.


title: Ally Sykes

text: Inajulikana na wengi Ally Sykes na kaka yake Abdulwahid Sykes ndio watu wa mwanzo kumpokea Julius Nyerere alipokuja Dar es Salaam mwaka 1952. Nyerere alifika nyumbani kwa akina Sykes kwa utambulisho na hii ilijenga urafiki ambao ulipitiliza na kuwa udugu mkubwa wa mapenzi ya dhati si baina yao tu bali hata kwa wake na mama zao. Mama yake Nyerere Bi Mugaya hakuwa akipungua nyumbani kwa Mama Abdu Bi Mrurguru biti Mussa Mtaa wa Kirk. Halikadhalika Maria Nyerere hakuwa akipungua nyumbani kwa aidha kwa Bi Zainab mkewe Ally Sykes Mtaa wa Kipata au kwa Bi Mwamvua mkewe Abdulwahid Sykes Mtaa wa Aggrey.


title: Ally Sykes

text: Wakati huu Abdulwahid ndiye akiwa rais wa TAA na harakati za kuanzisha TANU zimepamba moto achilia mbali hila na fitna za Waingereza kuwatokomeza viongozi shupavu wa TAA kama Hamza Mwapachu, Dk. Vedast Kyaruzi, Dk. Wilbard Mwanjisi nje ya Dar es Salaam kukivunja nguvu chama. Ndiyo maana TANU ilipokuja asisiwa mwaka 1954 Ally Sykes kadi yake ya TANU ikawa namba 2, Nyerere namba 1, Abdulwahid Sykes kadi yake namba 3, Dossa Aziz kadi namba 4, John Rupia kadi yake namba 7.


title: Ally Sykes

text: Kipindi hiki Ally Sykes alikuwa Katibu wa Tanganyika African Government Servants Association (TAGSA) na vilevile alikuwa mwakilishi wa chama hicho katika Kamati ya Uajiri ya Serikali (Government Establishment Committee). Thomas Marealle ndiye alikuwa rais wa TAGSA na Rashid Kawawa alikuwa mwanakamati. Wanasiasa hawa vijana Ally Sykes akiwa mmoja wao wenyewe walijipa jina, ‘’Wednesday Tea Club’’ wakikutana kila siku ya Jumatano kunywa chai pamoja na kutumia wakati ule kupanga mikakati ya kuwang’oa Waingereza katika ardhi ya Tanganyika. Kupitia Ally, Abdulwahid na Dossa Aziz Nyerere akaweza kujuana na wenyeji wa Dar es Salaam maarufu katika hao ni Sheikh Hassan bin Amir, Mshume Kiyate, [[[Jumbe Tambaza]], Sheikh Suleiman Takadir, Clement Mtamila, Bi. Titi Mohamed, Tatu biti Mzee na wengineo.


title: Ally Sykes

text: Historia huwa inajirudia. Kifo cha Ally Sykes kimepuuzwa na vyombo vya habari kama ilivyokuwa awali kuwa hata kifo cha kaka yake Abdulwahid Sykes alipofariki mwaka 1968 magazeti ya TANU (wakati ule ‘’The Nationalist’’ na ‘’Uhuru’’) chama alichokiasisi kwa jasho, damu na fedha zake magazeti haya yalipuuza kifo hicho. Kuna watu katika TANU katika kipindi kile walikuwa wanajaribu kuifuta historia ya kupigania uhuru wakitaka kuondoa mchango wa Abdulwahid na Ally Sykes katika historia ya uhuru. Hata hivyo ‘’Tanganyika Standard’’ gazeti ambalo ndilo liliokuwa likilinda maslahi ya ukoloni Tanganyika, ndilo lililoandika taazia ya Abdulwahid Sykes. Mhariri wa Tanganyika Standard Brendon Grimshaw hakuweza kustahamili fedheha ile, aliandika taazia ambayo itaishi zaidi ya miaka miaka mia moja na zaidi. Taazia ile ilitikisa fikra Makao Mkuu ya TANU Mtaa wa Lumumba na ikawakera wengi. Grimshaw alisema katika taazia yake kuwa TANU imeundwa pakubwa kwa mchango wa ukoo wa Sykes.


title: Ally Sykes

text: Mwaka wa 1968 wakati Abdulwahid anafariki Waislam walikuwa wako katika taharuki kubwa ya kile kilichokujajulikana kama ‘’mgogoro wa East African Muslim Welfare Society (EAMWS) taharuki iliyojaa simanzi kwa kuwa Mufti wa wakati ule Sheikh Hassan bin Amir mmoja wa masheikh viongozi katika TANU alikuwa kakamatwa na kufukuzwa nchini kwa amri ya Nyerere. Wakati haya yakijiri, Tewa Said Tewa na Bi.Titi Mohamed viongozi wa juu wa EAMWS walikuwa wakiandamwa na Nyerere na hapakuwa na uelewano mzuri baina yao. Ajabu ni kuwa umauti umemkuta Ally Sykes katika hali kama ile ile iliyokuwapo wakati kaka yake alipofariki dunia mwaka 1968 wakati nchi ikiwa katika mgogoro wa EAMWS kishindo ambacho kilidumu takriban miezi mitatu.


title: Ally Sykes

text: Ally Sykes kafa wakati nchi ipo katika taharuki kwa kile kinachodaiwa ‘’uadui baiana ya Waislam na Wakristo.’’ Kwa hiki kifo cha Ally Sykes bila shaka wahariri wa magazeti walikuwa wameshughulishwa katika kutafuta habari mpya za ‘’kuchomwa makanisa’’ na ‘’ugomvi wa kuchinja,’’ hawakuwa na muda wa kufuatilia msiba wa muasisi wa TANU marehemu Ally Sykes. Lakini iweje hali iwe kama vile miaka saba tu baada ya uhuru kupatikana nchi iingie na taharuki ya kiasi kile na hivi sasa taharuki ile ijirejee upya tena ikishuhudiwa na waasisi wa harakati za ukombozi?


title: Ally Sykes

text: Nyaraka hizi mpaka Ally Sykes anakufa zilibaki kuwa sehemu ya malalamiko kwa Mohamed Said kwa Ally kuwa hazikustahili kuwa mikononi kwake na kazifungia katika ‘’safe’’ zake.


title: Ally Sykes

text: Nilikuwa nikamwambia mara kadhaa inagawa hakutaka kunisikiliza kuwa nyaraka hizi ni mali ya taifa la Tanzania lazima azikabidhi serikalini kwa kuhifadhiwa na kuwekwa Tanzania National Archive (TNA) kama urithi wa kizazi kijacho. Yeye siku zote akinambia, ‘’Mohamed hizi nyaraka ninaogopa nikiwapa serikali watazichoma moto.’’ Alikuwa na sababu ya kusema vile. Nyaraka za Ally Sykes zinakwenda nyuma kiasi cha miaka mia moja kuanzia siku babu yake Sykes Mbuwane alipotia mguu katika ardhi ya Tanganyika kutoka meli ya kvitia ya Wajerumani pale Pangani akitokea Msumbiji. Nyaraka zile zina barua za wanasiasa wa mwanzo katika Tanganyika achilia mbali habari za baba yake. Ukianza kufunua majalada yale hutachoka kupekua karatasi baada ya karatasi. Nyingine zimechoka kwa umri mrefu.


title: Ally Sykes

text: Katika majalada yale utakutana na wazalendo na machifu, utakutana na wasiasa wenye asili ya Kiasia na Waingereza wenyewe waliokuwa watawala. Nyaraka zile utawaona na utawasikia watu hawa wakizungumza na wewe: Dk Joseph Mutahangarwa, Chief Abdieli Shangali wa Machame, Paramount Chief Thomas Marealle wa Marangu, Chief Adam Sapi Mkwawa wa Wahehe, Chief Harun Msabila Lugusha, Dk. Wilbard Mwanjisi, Abdulkarim Karimjee, Dk Vedas Kyaruzi, Liwali Juma Mwindadi, H.K. Viran, Stephen Mhando, Dossa Aziz, Ivor Bayldon, Yustino Mponda, Ivor Bayldon, Rashid Mfaume Kawawa, Bhoke Munanka, Rashid Kheri Baghdelleh, Robert Makange, Saadani Abdu Kandoro, Malkia Elizabeth, Chief Secretary Bruce Hutt, Gavana Edward Twining, Gavana Ronald Cameron, Mwalimu Thomas Plantan na ndugu zake – Schneider Abdillah Plantan na Ramadhani Plantan, Mwalimu Mdachi Shariff, Mwalimu Nicodemus Ubwe, Kassela Bantu, John Rupia, Hamza Kibwana Mwapachu, Othman Chande, Leonard Bakuname, Stephen Mhando, Oscar Kambona, Peter Colmore, Albert Rothschild, Ali Mwinyi Tambwe, Alexander Thobias, Japhet Kirilo, Joseph Kimalando, Ian Smith, Roy Welensky, Jim Bailey, Kenneth Kaunda, Meida Springer, John Hatch, Gretton Bailey, Brig. Scupham, Dome Okochi Budohi, Annur Kassum, Nesmo Eliufoo, Yusuf Olotu, Joseph Kimalando, Julius Nyerere na wengine wengi wakubwa kwa nyadhifa walizokuja kukamata katika Tanganyika huru na wale walioanguka njiani.


title: Ally Sykes

text: TANU Kura Tatu Abdulwahid Sykes Maisha na Nyakati za Abdulwahid Sykes


title: Ally Sykes

text: katika wavuti ya Mohamed Said katika wavuti ya TanServe katika wavuti wa the East African


title: Ally Sykes

text: Jamii:Waliozaliwa 1926 Jamii:Waliofariki 2013 Jamii:Wanaharakati wa Tanzania Jamii:Wanasiasa wa Tanzania Jamii:Watu wa historia ya Tanzania Jamii:Watu wa Dar es Salaam


title: Kichina cha Huizhou

text: Kichina ya Huizhou ni lugha ya Kisino-Tibeti inayozungumzwa na Wahan, hasa katika majimbo ya Anhui, Jiangxi na Zhejiang upande wa kusini-mashariki nchini Uchina. Mwaka wa 2013 idadi ya wasemaji wa Kichina ya Huizhou imehesabiwa kuwa watu milioni 4.6. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichina ya Huizhou iko katika kundi la Kichina.


title: Kichina cha Jinyu

text: Kichina ya Jinyu ni lugha ya Kisino-Tibeti inayozungumzwa na Wahan, hasa katika majimbo ya Shanxi na Henan upande wa kaskazini nchini Uchina. Mwaka wa 2013 idadi ya wasemaji wa Kichina ya Jinyu imehesabiwa kuwa watu milioni 46.1. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichina ya Jinyu iko katika kundi la Kichina.


title: Kleofa

text: Kleofa (kwa Kigiriki Κλεόπας, Kleopas) alikuwa Mkristo wa karne ya 1, maarufu kwa kutokewa na Yesu Kristo mfufuka akiwa njiani kutoka Yerusalemu kwenda Emau pamoja na mwanafunzi mwingine (Lk 24:13-32).


title: Kleofa

text: Ilikuwa siku ya tatu baada ya kifo cha Yesu, ambayo ndiyo ya ufufuko wake kadiri ya Agano Jipya. Ingawa hao wanafunzi wawili walikuwa wamesikia kwamba kaburi la Yesu lilionekana tupu, hawakupata moyo wa kubali mjini zaidi.


title: Kleofa

text: Njiani walikuwa wakishirikishana huzuni yao kwa Yesu kushindwa kurudisha ufalme wa Israeli. Ghafla mgeni akaongozana nao na kuulizia sababu ya huzuni yao. Baadaye aliwakaripia kwa kukosa imani akawafafanulia utabiri wa Agano la Kale kuhusu Masiya.


title: Kleofa

text: Walipofikia kijijini walimuomba abaki nao usiku, lakini walipoanza kula, mgeni huyo alimega mkate: ndipo walipomtambua kuwa Yesu.


title: Kleofa

text: Hapo mwenyewe alitoweka, nao wakarudi mjini kupasha habari kwa mitume wake, waliomuambia kwamba Yesu amemtokea pia Simoni Petro.


title: Kleofa

text: Habari hiyo inasimuliwa kifupi na nyiongeza ya Injili ya Marko pia (16:12-13).


title: Kleofa

text: Mara nyingine Kleofa huyo anasemekana ndiye yule anayetajwa na Injili ya Yohane (19:25).


title: Kleofa

text: Mwanahistoria, askofu Eusebius wa Kaisarea, anaripoti maandishi ya Hegesippus, ambaye mwaka 180 hivi BK alisema kwamba miaka ya nyuma aliwahi kudodosa wajukuu wa Mtume Yuda akajibiwa kuwa Kleofa alikuwa ndugu wa Yosefu, mume wa Bikira Maria


title: Kleofa

text: Kleofa anaheshimiwa kama mtakatifu: na Waorthodoksi tarehe 30 Oktoba, na Wakatoliki tarehe 25 Septemba, na Wakopti tarehe 10 Novemba.


title: Kichina cha Min Zhong

text: Kichina ya Min Zhong ni lugha ya Kisino-Tibeti inayozungumzwa na Wahan, hasa katika jimbo la Fujian upande wa kusini-mashariki nchini Uchina. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kichina ya Min Zhong imehesabiwa kuwa watu milioni 3.1. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichina ya Min Zhong iko katika kundi la Kichina.


title: Wenseslaus I

text: Wenseslaus I (kwa Kicheki Václav, ˈvaːtslaf; 907 hivi - 28 Septemba 935) alikuwa mtawala ("kníže") wa Bohemia tangu mwaka 921 hadi alipouawa na mdogo wake, Boleslaus I.


title: Wenseslaus I

text:
Anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Septemba, Nchini Ucheki ndiyo sikukuu ya taifa.


title: Kichina cha Wu

text: Kichina ya Wu ni lugha ya Kisino-Tibeti inayozungumzwa na Wahan, hasa upande wa mashariki nchini Uchina. Mwaka wa 2013 idadi ya wasemaji wa Kichina ya Wu imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni 80. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichina ya Wu iko katika kundi la Kichina.


title: Kichina cha Xiang

text: Kichina ya Xiang ni lugha ya Kisino-Tibeti inayozungumzwa na Wahan, hasa katika majimbo ya Hunan, Guizhou na Hubei upande wa kusini-mashariki nchini Uchina. Mwaka wa 2013 idadi ya wasemaji wa Kichina ya Xiang imehesabiwa kuwa watu milioni 36.6. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichina ya Xiang iko katika kundi la Kichina.


title: Hilali

text: Hilali ("kutoka Kiarabu هلال hilāl") ni neno la kutaja mwezi mpya au mwezi mchanga yaani mwezi jinsi unavyopatikana angani ukianza kuonekana tena baada ya hali ya kutoonekana inayotokea kila baada ya takriban siku 29. Hilali lina umbo la pinde nyembamba.


title: Hilali

text: Jina hili laangaliwa sana katika mazingira ya pwani ya Afrika ya Mashariki na pia kati ya wafuasi wa dini ya Uislamu maana katika kalenda ya Kiislamu kuonekana kwa hilali ni muhimu kwa hesabu ya mwezi mpya pamoja na sikukuu za dini hiyo. Kwa mfano, kufunga kwa mwezi wa Ramadhani kunaanza siku ambako hilali inaonekana baada ya mwezi wa nane Shaabanu katika kalenda ya Kiislamu.


title: Hilali

text: Ishara ya hilali inajulikana kutoka tamaduni mbalimbali za kale ambako ilichorwa kama alama ya mwezi wenyewe, ya mwezi wa kalenda au pia kama ishara ya kidini kwa ajili ya mungu wa mwezi aliyeabudiwa katika tamaduni nyingi za kale.


title: Hilali

text: Katika Uajemi ya Kale na Roma ya Kale alama ya hilali ilikuwa pia sehemu ya nembo la kifalme. Kwa njia hiYO iliingia pia katika sanaa ya Waislamu baada ya ushindi wao juu ya Waajemi na Waroma. Hivyo inaonekana pia katika Kuba ya Mwamba ambalo ni jengo la Kiislamu la kale zaidi lililosimama hadi leo.


title: Hilali

text: Katika utamaduni Wa Waislamu hilali ilianza kutumiwa tangu karne ya 18 BK kama sehemu ya bendera, nembo za kifalme na pia kama mapambo juu ya majengo. Tangu karne ya 19 ilikuwa nembo rasmi ya jeshi la Milki ya Kiosmani (Uturuki) na kutoka huko kuenea kama ishara ya Uislamu wenyewe.


title: Hilali

text: Leo hii picha ya hilali inapatikana kama ishara kwenye bendera za nchi mbalimbali zenye Waislamu wengi.


title: Muazuki

text: Muazuki ("Vigna angularis") ni mmea wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae. Mbegu zake huitwa azuki. Asili yake ni Asia ya Mashariki, Japani hasa. Katika Afrika ya Mashariki mmea huu hukuzwa mahali pachache, huko Somalia hasa. Azuki ni kiambato muhimu cha chakula cha Kisomali.


title: Kalimantan

text: Kalimantan ni sehemu ya kisiwa cha Borneo iliyopo Indonesia. Sehemu hii ni asilimia 73% za eneo la kisiwa hiki. Sehemu nyingine zisizo za Indonesia ni Brunei na Malaysia ya Mashariki.


title: Kalimantan

text: Jina la "Kalimantan" (pia "Klemantan") latokana na lugha ya


title: Mwingasiafu

text: Mwingasiafu ("Canavalia ensiformis") ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae. Huitwa mpupu pia lakini tafadhali jina hili litengewe "Mucuna pruriens" (mpupu). Spishi hii hufananishwa mara nyingi na mbwanda ("C. gladiata") lakini maua ni pinki na makaka ni marefu sana (hadi sm 36). Makaka na mbegu huitwa bwanda kama zile za "C. gladiata".


title: Mwingasiafu

text: Mwingasiafu hukuzwa katika Afrika ya Mashariki kama zao la kufunikia na matandazo kijani. Makaka mabichi na mbegu mbichi zinaweza kuliwa lakini lazima zipikwe vizuri ili kutoa sumu zao. Mimea inaweza kutumiwa kama malisho lakini lazima isichanganywe na urea, kwa sababu ina kima kikubwa cha kimeng'enya urease ndani yao kinachotoa ammonia yenye madhara. Pia mbegu mbivu zinaweza kuliga wanyama zikiwa nyingi sana.


title: Mgobi

text: Mgobi, mgarara au mgwana ("Canavalia rosea") ni mmea wa mazao wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae. Spishi hii inafanana na mbwanda ("C. gladiata") lakini inamea karibu na ufuko katika mchanga takriban safi. Maua ni pinki na makaka ni mafupi na mapana zaidi. Mbegu zake huitwa magobi.


title: Mgobi

text: Mgobi hukua pwani za ukanda wa tropiki na unaweza kuhimili kitembo kiasi cha chumvi. Makaka yanaweza kuelea juu ya maji na kwa hiyo yamesambaa kwenye pwani zote za tropiki. Pengine mmea huu hukuzwa juu ya matuta ili kuamirikisha mchanga.


title: Minou

text:
Minou ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na kuimbwa na kundi zima la Marquis Original kati ya miaka ya tisini. Wimbo ulitolewa mwaka wa 1992.
Mashairi yake anamsihi mke wake wasiachana na kuwambia abadili uamuzi wake kwa amemzoea sana. Pamoja na kulazimisha talaka, bado bibie aliendelea kumtangazia mbovu mitaani. Anamuonea huruma kwa wale waliomdanganya wamemkimbia na wamemwacha mtu hana hata pa kushikia.


title: Minou

text: Wewe ndiyo uliyoanza..


title: Liturujia ya Neno

text: Liturujia ya Neno ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya Misa, lakini inaweza kufanyika hata nje ya Misa kwa sababu kwa Wakristo Neno la Mungu ni lishe ya kwanza ya maisha ya Kiroho.


title: Liturujia ya Neno

text: Katika makanisa kwa kawaida kuna mahali maalumu kwa ajili ya ibada hiyo, yaani mimbari, ambayo kwa sababu hiyo inaitwa pia "meza ya Neno".


title: Liturujia ya Neno

text: Mbali nayo, altare inaitwa "meza ya Ekaristi" kwa kuwa ndipo mkate na divai vinapoombewa vishukiwe na Roho Mtakatifu ili viwe Mwili na Damu ya Kristo, ambavyo ndivyo chakula na kinywaji cha Wakristo.


title: Liturujia ya Neno

text: Katika Kanisa Katoliki ni kawaida kusoma kwanza kutoka Agano la Kale, halafu kutoka Nyaraka za Mitume na hatimaye kutoka Injili mojawapo. Utaratibu huo unafuata ule wa utunzi wa maandiko hayo, ambapo ya mwisho ndiyo muhimu kuliko yaliyotangulia, kama katika historia ya wokovu ambapo Yesu ndiye aliyeleta divai bora mwishoni (Yoh 2:1-10).


title: Liturujia ya Neno

text: Katikati kuna nyimbo, hasa Zaburi, ambazo zinaendana na masomo ya siku ili kuyaelewa, kuyatafakari, kuyaitikia na kuyashangilia.


title: Liturujia ya Neno

text: Mara nyingi inafuata hotuba, halafu ungamo la imani na maombezi kwa ajili ya watu wote.


title: Liturujia ya Ekaristi

text: Liturujia ya Ekaristi ni sehemu ya pekee zaidi ya Misa.


title: Liturujia ya Ekaristi

text: Inafuata daima liturujia ya Neno na kuikamilisha kwa kumleta Yesu Kristo kati ya waamini wake kama chakula na kinywaji cha uzima kwa roho zao ili wapate nguvu na furaha kwa ajili ya kumfuata kwa kutekeleza Neno la Mungu lililotangazwa kwanza.


title: Liturujia ya Ekaristi

text: Mahali pake maalumu panaitwa altare (kutoka Kilatini) au madhabahu (kutoka Kiarabu), kwa sababu ukumbusho ulioachwa na Yesu katika karamu ya mwisho ni ukumbusho wa sadaka yake ya msalabani.


title: Sekwensya

text: Sekwensya (kutoka Kilatini "sequentia", yaani "mwendelezo") ni aina ya wimbo maalumu kwa ajili ya liturujia ya Neno ya Misa ya siku fulani.


title: Sekwensya

text: Inaimbwa kabla ya Injili.


title: Sekwensya

text: Kifasihi ni mtungo wa kwanza uliotumia vina na ulioandaa mashairi ya baadaye.


title: Sekwensya

text: Asili yake ni monasteri za Ufaransa katika karne ya 9.


title: Sekwensya

text: Ingawa mtindo huo ulienea sehemu nyingi, hata kufikia idadi ya 5,000, liturujia ya mapokeo ya Roma haikuukubali sana, na Mtaguso wa Trento katika karne ya 16 uliruhusu 5 tu.


title: Sekwensya

text: Baada ya Mtaguso wa pili wa Vatikano zimebaki 4 tu: ya Pasaka, ya Pentekoste, ya Mwili na Damu ya Kristo na ya Bikira Maria wa Mateso.


title: Braga

text: Braga (kifupisho cha jina la Kilatini Bracara Augusta) ni mji wa Ureno kaskazini-magharibi. Una wakazi 137,000. Hivyo ni wa saba kati ya miji ya Ureno. Eneo lake ni la km² 183.40&nbsp.


title: Windows XP

text: Windows XP ni toleo la mfumo wa kazi wa tarakilishi uliokuwa miongoni mwa Windows zenye kufanya kazi kwa ufanisi zaidi kuliko zile za zamani, kama Windows 95, Windows 98 na Windows Millenium.Kabla hujaanza kutumia Windows unatakiwa kufanya mambo yafuatayo:


title: Malaika walinzi

text: Malaika walinzi ni malaika wanaosadikiwa kuwa wametumwa na Mungu kulinda binadamu mmojammoja au katika makundi madogo na makubwa.


title: Malaika walinzi

text: Imani hiyo ni ya zamani sana, ilijitokeza tayari katika Ugiriki wa Kale na katika Agano la Kale na katika Agano Jipya, lakini ilistawishwa zaidi na Ukristo katika karne ya 5.


title: Malaika walinzi

text: Imani ya namna hiyo katika Uislamu inapatikana katika Mu'aqqibat


title: Malaika walinzi

text: Kwa Kilatini malaika mlinzi anaweza kuombwa hivi:


title: Malaika walinzi

text:
"Angele Dei,"
"qui custos es mei,"
"me, tibi commissum pietate superna,"
"illumina, custodi,"
"rege et guberna."
"Amen."


title: Malaika walinzi

text:
Tafsiri yake ni:
"Ee malaika wa Mungu,"
"uliye mlinzi wangu,"
"niliyewekwa kwako na huruma yake Mungu,"
"uniangaze, unilinde,"
"uniongoze, unitunze."
"Amina."


title: Malaika walinzi

text: Kalenda ya liturujia ya Kanisa la Kilatini inawaadhimisha Malaika walinzi tarehe 2 Oktoba.


title: Bikira Maria wa Rozari

text: Bikira Maria wa Rozari ni jina mojawapo linalotumika kwa Bikira Maria kuhusiana na Rozari yake.


title: Bikira Maria wa Rozari

text: Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 7 Oktoba, siku ambayo mwaka 1571 jeshi la baharini la Wakristo lilifaulu kushinda lile la Waturuki Waislamu katika mapigano ya Lepanto, karibu na Ugiriki.


title: Bikira Maria wa Rozari

text: Ushindi huo haukutegemewa, ila uliombwa na Wakatoliki wa Ulaya nzima kwa Rozari, kama alivyoagiza Papa Pius V. Mjini Roma mwenyewe aliongoza maandamano ya ibada kwa ajili hiyo.


title: Bikira Maria wa Rozari

text: Matokeo yake yakawa ya kudumu: Waturuki hawakuweza kuteka Ulaya magharibi wala kwenda Amerika kupitia bahari ya Atlantiki.


title: Bikira Maria wa Rozari

text: Basi, Papa alianzisha sikukuu ya kila mwaka kusherehekea ushindi huo.


title: Jimbo Katoliki la Pavia

text: Jimbo Katoliki la Pavia (kwa Kilatini "Papiensis") ni mojawapo kati ya majimbo 223 ya Kanisa Katoliki nchini Italia na kama hayo yote (isipokuwa 3) linafuata mapokeo ya Kiroma.


title: Jimbo Katoliki la Pavia

text: Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Milano.


title: Jimbo Katoliki la Pavia

text: Askofu wake ni Corrado Sanguineti.


title: Felisi wa Como

text: Felisi wa Como (alifariki tarehe 8 Oktoba 391 BK) anakumbukwa kama askofu wa kwanza wa Como (Italia Kaskazini).


title: Felisi wa Como

text: Rafiki wa Ambrosi wa Milano, alisifiwa naye kwa umisionari wake akapewa naye upadrisho mwaka 379na daraja ya uaskofu kwa ajili ya Como tarehe 1 Novemba 386 katika juhudi za kukamilisha uenezi wa Ukristo kote Italia baada ya Kaisari Theodosi I kuufanya dini rasmi ya Dola la Roma.


title: Felisi wa Como

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake au tarehe 1 Julai.


title: 2082 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 2082 KK (kabla ya Kristo).


title: 2083 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 2083 KK (kabla ya Kristo).


title: 2084 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 2084 KK (kabla ya Kristo).


title: 2085 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 2085 KK (kabla ya Kristo).


title: Yohane Leonardi

text: Yohane (kwa Kiitalia Giovanni) Leonardi (Diecimo, 1541 – Roma, 9 Oktoba 1609) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mwanzilishi wa shirika la Wakleri wa kanuni wa Mama wa Mungu mjini Lucca (Toscana, Italia).


title: Yohane Leonardi

text: Leonardi alitangazwa na Papa Pius IX kuwa mwenye heri tarehe 10 Novemba 1861, halafu na Papa Pius XI kuwa mtakatifu 1938.


title: Yohane Leonardi

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.


title: Yohane Leonardi

text: Kwanza alifanya kazi kama mfamasia.


title: Yohane Leonardi

text: Kisha kupewa upadrisho mwaka 1572, alijitosa katika malezi ya vijana parokiani mwake akijiita "Yohane wa Mama wa Mungu".


title: Yohane Leonardi

text: Mwaka 1574 kama sehemu ya Urekebisho wa Kikatoliki alianzisha kundi lenye juhudi za kiroho la kufundisha imani. Leonardi alitumia kundi hilo kueneza heshima kwa Bikira Maria na desturi ya kuabudu Ekaristi saa arubaini mfululizo.


title: Yohane Leonardi

text: Baadaye Leonardi alifukuzwa Lucca akahamia Roma akawa rafiki wa mtakatifu Filipo Neri ambaye alimshauri asiende Amerika.


title: Yohane Leonardi

text: Mwaka 1586 Papa Klementi VIII aliyempa kazi ya kurekebisha monasteri za Wabenedikto wa jamii za Monte Vergine, Vallombrosa na Monte Senario.


title: Yohane Leonardi

text: Baadaye alianzisha na J. Vivès tapo la kimisionari lililozaa seminari ya Uenezaji wa Imani (kwa Kilatini "Propaganda Fide") ambayo baadaye tena ikawa idara ya Papa kwa umisionari.


title: Yohane Leonardi

text: Alifariki akihudumia wenzake waliougua influenza iliyoenea Roma.


title: Yohane Leonardi

text: Kundi lake lilikuja kukubaliwa na Papa Paulo V mwaka 1614. Kanuni ya kudumu ilitolewa mwaka 1851.


title: 2086 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 2086 KK (kabla ya Kristo).


title: Teofilo wa Antiokia

text: Teofilo wa Antiokia (kwa Kigiriki Θεόφιλος ὁ Ἀντιοχεύς, Theofilos o Antiokheus, alifariki 183/185 BK) alikuwa Patriarki wa Antiokia () baada ya Eros na kabla ya Maximus I.


title: Teofilo wa Antiokia

text: Kutoka maandishi yake (Eusebius na Jeromu walitaja vitabu mbalimbali vya Teofilo vilivyokuwepo nyakati zao, ambavyo kati yake kimebaki kile "utetezi kwa Autolycus", rafiki yake msomi lakini Mpagani) tunajua kwamba alizaliwa na Wapagani katika eneo la mito Tigri na Eufrate, na kwamba aliingia Ukristo kwa kusoma Biblia, hasa vitabu vya kinabii.


title: Teofilo wa Antiokia

text: Kutoka kwa mwanahistoria Eusebius wa Kaisarea tunajua juhudi zake za kupinga uzushi, hasa ule wa Marcion, akichangia fasihi ya Kikristo, hoja za dini, ufafanuzi wa Biblia na utetezi wa dini.


title: Teofilo wa Antiokia

text: Maandishi yake ndiyo ya zamani kuliko yale yote tuliyonayo yanayotaja Utatu Mtakatifu.


title: Teofilo wa Antiokia

text: Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 13 Oktoba.


title: Mdudu Shingo-ngamia

text: Wadudu shingo-ngamia ni wadudu wakubwa kiasi wa oda Raphidioptera (raphio = sindano, ptera = mabawa) walio na shingo kama ngamia au kama nyoka (snakefly). Mabawa yao ni kama yale ya wadudu mabawa-vena, oda ambaye ndani yake wadudu hawa waliainishwa zamani. Wao ni wadudu mbuai na hula wadudu wengine wadogo, k.m. vidukari na matitiri. Hata lava hula wadudu wengine, mayai na lava hasa.


title: Mdudu Shingo-ngamia

text: Wadudu hawa wanatokea katika misituni ya Nusudunia ya Kaskazini. Kuna spishi tatu tu za wadudu shingo-ngamia katika Afrika kaskazini kwa Sahara. Hawatokei kusini kwa Sahara.


title: Hilarioni wa Gaza

text: Hilarioni (291–371) alikuwa mkaapweke aliyetumia sehemu kubwa ya maisha yake jangwani kufuatana na mfano wa Antoni Mkuu.


title: Hilarioni wa Gaza

text: Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.


title: Hilarioni wa Gaza

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Oktoba.


title: Hilarioni wa Gaza

text: Hilarioni alizaliwa na Wapagani huko Thabatha, kusini kwa Gaza, (Palestina).


title: Hilarioni wa Gaza

text: Baada ya kusoma utaalamu wa kutoa hotuba huko Aleksandria. Inaonekana huko aliongokea Ukristo akaachana na anasa na tamasha akashiriki sana ibada.


title: Hilarioni wa Gaza

text: Aliposikia habari za Antoni, zilizovuma kote Misri, Hilarioni, akiwa na umri wa miaka kumi na tano, alikwenda kuishi naye jangwani kwa miezi miwili. Kwa kuwa makao ya Antoni yalitembelewa sana na wageni waliohitaji kuombewa, Hilarioni alirudi nyumbani na wamonaki kadhaa.


title: Hilarioni wa Gaza

text: Huko Thabatha alikuta wazazi wake wameshakufa, hivyo aligawa urithi wake kwa ndugu na mafukara, akaondoka kwenda upwekeni sehemu mbalimbali, akiwa na vichache na kufunga vikali hasa aliposhawishwa kufanya uasherati. Ndiyo maana alikonda sana, mbali ya kwamba toka mwanzo alikuwa na afya mbovu. Alipata riziki zake kwa kutengeneza makapu.


title: Hilarioni wa Gaza

text: Hilarioni alipatwa na majaribu mengi, yakiwemo ukavu wa kiroho na kishawishi cha kukata tamaa.


title: Hilarioni wa Gaza

text: Alipozidi kutembelewa alijitafutia mahali pa mbali zaidi: kwanza Misri, halafu Sicily, Dalmatia na hatimaye Cyprus alipofariki mwaka 371.


title: Hilarioni wa Gaza

text: Chanzo kikuu kuhusu Hilarioni ni kitabu cha Jeromu kilichoandikwa mwaka 390 huko Bethlehemu kwa lengo la kuhimiza umonaki.


title: Severini Boesyo

text: Severini Boesyo (jina kamili kwa Kilatini: Anicius Manlius Severinus Boëthius Roma, 480 – Pavia, 524 BK), alikuwa seneta wa Bunge la Roma, gavana, "magister officiorum", na mwanafalsafa wa mwanzo wa karne ya 6.


title: Severini Boesyo

text: Aliishi na kufanya kazi chini ya utawala wa Waostrogoti walioteka Italia na kumaliza Dola la Roma miaka 4 kabla hajazaliwa.


title: Severini Boesyo

text: Hatimaye mfalme Theoderiko Mkuu aliagiza auawe mwaka 524 kwa tuhuma ya kufanya njama ya kumuua. Akiwa gerezani, Boesyo aliandika kitabu chake bora, "De Consolatione Philosophiae" ("Faraja ya Falsafa"), ambacho ni kati ya vile vilivyoathiri zaidi Karne za Kati.


title: Severini Boesyo

text: Tangu mwaka 1883 Kanisa Katoliki linamheshimu Boesyo kama mtakatifu mfiadini.


title: Severini Boesyo

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Oktoba.


title: Semikonda

text:
Semikonda ni aina ya kipitisha umeme chenye upitishaji ulio kati ya kipitisha halisi na kikinza.
Katika jotoridi la chini kabisa (Kelvin 0) semikonda huwa kama kikinza, lakini kadiri jotoridi linavyoongezeka, semikonda huanza kupitisha umeme kwa kua elektroni hupata nishati ambayo huzifanya zipande hadi kwenye kiwango cha juu cha nishati cha upitishaji.


title: Semikonda

text: Semikonda huwa na muundo wa viwango vya nishati za upitishi ambazo ni kiwango cha valensi, kiwango cha upitishi na kiwango tupu ambacho kipo kati ya viwango hivyo viwili.


title: Semikonda

text: Kuna aina mbili za semikonda, ambazo ni semikonda safi (pure semiconductor) na semikonda iliyochanganywa (impure semiconductor).


title: Semikonda

text: Semikonda huwa na aina mbili za visafirisha chaji ambavyo ni elektroni na mashimo. Mashimo hutokea baada ya elektroni kuondoka.


title: Transista

text: Transista (kwa Kiingereza: "") ni kifaa cha kielektroniki chenye uwezo wa kukuza na kuunganisha taarifa za kieletroniki na taarifa za kiumeme . Hutumika kama swichi, au kukuza ukubwa wa mitetemo (signals).


title: Transista

text: Imeundwa na malighafi za semikonda na kuwa na utando wa semikonda za aina tatu zilizobandikwa pamoja, ambazo huwa mbili za kufanana kila upande na moja tofauti katikati, kwa mfano: pnp au npn.


title: Transista

text: Transista ndio msingi wa ufundi wa kielektroniki.


title: Mdudu Mabawa-potwa

text: Wadudu mabawa-potwa ni wadudu wadogo wa oda Strepsiptera (strepsis = iliyopotwa, ptera = mabawa) wenye mabawa yaliyopotwa. Wadudu hawa ni wadusia wa wadudu wengine, kama nyuki, nyigu, sisimizi, warukaji-majani, mende, panzi na visamaki-fedha.


title: Mdudu Mabawa-potwa

text: Madume ya wadudu hawa wana mabawa, miguu, macho na vipapasio kama wadudu wengine, lakini majike wanafanana na lava bila viungo hivi (neotenia, Kiing. neoteny). Majike wanakaa katika mdudu ambamo wamezaliwa. Wanatoa kichwa na protoraksi nje ya mwenyeji ili kumrahisishia dume apande jike.


title: Mdudu Mabawa-potwa

text: Kuna familia 7 na spishi 110 katika Afrika.


title: Kina

text: Kina inaweza kumaanisha:


title: Kina (fasihi)

text: Kina katika fasihi ni sauti inayojirudia katika shairi.


title: Kina (fasihi)

text: Vina ni silabi zenye sauti ya namna moja zinazotokea katikati au mwishoni mwa kila mshororo wa kila ubeti. Hivyo basi kuna "vina vya kati" na "vina vya mwisho".


title: Historia ya tarakilishi

text: Historia ya tarakilishi inasimulia hatua za maendeleo ya tarakilishi (kompyuta) toka aina ya kizamani hadi aina ya kisasa zaidi. Hatua hizo zinachukuliwa kama vizazi vya Tarakilishi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kimsingi tarakilishi ni kifaa chochote kinachomsaidia binadamu kufanya hesabu. Zipo tarakilishi za aina mbili: za kianalojia (za umakanika) na za kidijiti (za elektroniki). Za kwanza hazitumii umeme, na ndizo ambazo zilianza kabla ya tarakilishi za kidijiti (zinazotumia umeme).


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi za Analojia ni vifaa vinavyosaidia kufanya hesabu vikiendeshwa kwa mtangamano wa moja kwa moja na vidole. Mifano ya Tarakilishi hizi ni kama vile Fito za Kuhesabia, Fimbo za Hesabu, na kadhalika.


title: Historia ya tarakilishi

text: Calculi kilikuwa kifaa kitumikacho kuhifadhi hesabu. Vitu kama Pia, Tufe Mfinyanzi, na kadhalika vinafungwa kwenye kopo kuwakilisha hesabu pengine ya wanyama wafugwao au nafaka.


title: Historia ya tarakilishi

text: Abakusi ni aina nyingine ya Tarakilishi analojia, ambayo ni kibao maalum chenye shanga zilizovikwa kwenye fito kinachotumika kusaidia hesabu za kujumlisha na kutoa.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kila Tarakilishi, kwa namna tofautitofauti, inahimili kitendo cha Pembejeo, Mchakato, na Zao. Yaani, kila Tarakilishi inaweza kupokea data (habari), kufanya mchakato na kutoa majibu ya zile habari zilizochakatwa katika mtindo wa taarifa.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kitendo Pembejeo-Mchakato-Zao (Input-Process-Output) cha Abakusi kwa kawaida kabisa ni tendo la kusogeza shanga mahali kupya (pembejeo), Kuhesabu zile shanga zilizojitenga na nyingine (mchakato), na kuziona shanga jinsi ambavyo zimejitenga na nyingine ni Zao.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mifano mingine ya Tarakilishi analojia ambazo zilitengenezwa kitaalamu zaidi, ni kama vile Automata na Programmable cart, hizi zilitengenezwa na Shujaa wa Alexandria miaka ya 10 – 70 Baada ya Kristo (AD).


title: Historia ya tarakilishi

text: Planisphere ilivumbuliwa na Abū Rayhān al-Bīrūnī miaka ya 1000 Baada ya Kristo (AD).


title: Historia ya tarakilishi

text: Kulikuwa na Tarakilishi analojia ambazo ziliundwa kwa sababu ya kufanya hesabu za falaki, ni kama zifuatazo, Antikythera mechanism na astrolabe kutoka Ugiriki wa kale miaka ya 100 – 150 Kabla ya Kristo.


title: Historia ya tarakilishi

text: Equatorium na Universal Latitude-independent Astrolabe zilivumbuliwa na Abū Ishāq Ibrāhīm al-Zarqālī mnamo 1015 baada ya Kristo.


title: Historia ya tarakilishi

text: Astronomical Clock Tower ilivumbuliwa na Su Song miaka ya 1090 BK wakati wa kipindi cha utawala wa kinasaba wa mfalme Song.


title: Historia ya tarakilishi

text: John Napier alihitaji kufanya mahesabu mengi ya kuzidisha wakati akitengeneza Chati ya Logi ya kwanza. Katika kipindi hicho akavumbua Tarakilishi analojia iitwayo Napier’s Bones. Napier’s Bones ipo kama Abakusi lakini hii ilitumika kufanya hesabu za kuzidisha na kugawanya.


title: Historia ya tarakilishi

text: Rula Mtelezo (Slide rule) ilivumbuliwa mwaka 1620. Hii ni Tarakilishi analojia iwezeshayo hesabu za kuzidisha na kuganya zifanyike kwa wepesi na haraka zaidi ukilinganisha na ilivyokuwa hapo nyuma. Hapa namba halisi zinawakilishwa kama umbali au nafasi baina ya vituo viwili katika mstari mnyofu. Rula Mtelezo ilikua ikitumiwa na vizazi vya wahandisi na wataalamu wa hesabu mpaka kilipokuja kuvumbuliwa Kikokotoo cha Mfukoni.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mwaka 1645, Blaise Pascal, msomi kutoka Ufaransa, alivumbua Kikokotoo analojia na kukipa jina Pascal’s Calculator au Pascaline. Hiki ni chombo cha kufanyia hesabu, ambacho alikitengeneza kwa ajili ya kumsaidia baba yake katika kazi za hesabu, lakini hakikuwa na sifa bora kama ilivyotakiwa.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mnamo 1672, Gottfried Wilhelm von Leibniz alivumbua Kikokotoo analojia kiitwayo Stepped Reckoner. Pia ndie mvumbuzi wa Mche Duara wenye gia nyingi zilizopangiliwa kitaalamu ambao ulikuja kupata umaarufu kwa kutumika zaidi katika miundo ya Tarakilishi analojia zilizofuata. Stepped Reckoner ni maboresho ya Pascaline ambapo sasa ikawa inafanya hesabu za kuzidisha na kugawanya moja kwa moja.


title: Historia ya tarakilishi

text: Miaka ya 1820 Charles Xavier Thomas de Colmar alivumbua Kikokotoo analojia kiitwacho Thomas Arithmometer, ambacho kilizalishwa na kuuzwa kwa wingi zaidi. Thomas Arithmometer kilikuwa sehemu kubwa ya kazi ya Leibniz.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mwaka 1903, Ryōichi Yazu wa Japani aliiweka dhahiri Yazu Arithmometer. Hiki ni Kikokotoo analojia kilichotumia Mche Duara mmoja wenye gia ishirini na mbili (22), ambacho kilifanya hesabu mchanganyo katika mpango wa namba wa kizio cha pili na wa kizio cha tano. Hizi hesabu ni mashuhuri kwa watumiaji wa Soroban (Abakusi ya Kijapani).


title: Historia ya tarakilishi

text: Vikokotoo analojia kama vile Addiator yenye kufanya hesabu za kizio cha kumi, Comptometer, Monroe, Curta na Addo-X zilitumika mpaka miaka ya 1970.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kikokotoo cha mezani cha kwanza kabisa kilichotumia umeme kilikuwa cha Uingereza kilichoitwa ANITA MK.VII


title: Historia ya tarakilishi

text: Mwezi Juni 1963 Friden aliitambulisha Tarakilishi ya kazi-nne EC-130. Ilitumia transista katika muundo wake na ilikuwa na skrini ya inchi 15 yenye uwezo wa kuonesha mpaka tarakimu kumi na tatu (13).


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi toleo EC-132 iliweza kufanya hesabu za Kipeo cha Pili pamoja na hesabu zitumiazo Namba Tegemezi zitumikazo katika hesabu za kinyume katika kuzidisha.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mwaka 1965, Maabara za Wang zilitengeneza Kikokotoo cha mezani kilichoitwa LOCI-2. Kikokotoo hiki kilitumia transista katika muundo wake na kiliweza kuonesha mpaka tarakimu kumi katika skrini yake. LOCI-2 iliweza kufanya hesabu za Logi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mwaka 1801 Joseph-Marie Jacquard alitengeneza Kitanda Cha Mfumi ambapo bombwe iliyokuwa ikifumwa iliongozwa na Panchi Kadi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mfululizo wa Kadi unaweza kubadilishwa bila kubadilisha mfumo mzima wa umakanika wa Kitanda Cha Mfumi. Hii ilikua ni hatua muhimu ya mafanikio katika uandishi wa programu.


title: Historia ya tarakilishi

text: Charles Babbage mara nyingi anafikiriwa kama mwasisi wa vifaa vya Tarakilishi za kisasa. Mwanzoni mwa miaka ya 1810 Babbage alipata maono ya hesabu za namba na chati zitakazofanywa kimashine.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kuifanya ndoto yake kuwa kweli, Babbage akabuni Kikokotoo cha kufanya hesabu za namba zenye mpaka nafasi za desimali nane (8).


title: Historia ya tarakilishi

text: Kutokana na mafanikio ya wazo lake hili, mwaka 1830 Babbage akaweka mpango wa kuunda machine ambayo ingetumia panchi kadi kuchakata hesabu za sayansi ya namba.


title: Historia ya tarakilishi

text: Machine hii ingeweza kutunza namba katika vizio maalum vya kumbukumbu, na kungekua na aina flani ya uongozi mwandamano. Hii inamaanisha kwamba utendaji kazi mmoja ungefanyika kabla ya mwingine kwa namna ambayo mtambo ungerudisha majibu pasipo kushindwa. Mtambo huu ukaja kujulikana kama Analytical Engine, ambayo ni uwakilishi wa kweli wa vifaa vya Tarakilishi za sasa.


title: Historia ya tarakilishi

text: Charles Babbage aliunda mtambo wa kwanza ujulikanao kwa jina la Difference Engine mwaka 1833. aliendelea na ubunifu wake hadi mwaka 1837 ndipo akaiunda Analytical Engine.


title: Historia ya tarakilishi

text: Analytical Engine ilikua ni Tarakilishi ya Madhumuni-ya-Ujumla yenye kuweza kufuata utaratibu wa mfuatano wa mambo ya kutekeleza, iliyotumia panchi kadi na injini ya mvuke kwa ajili ya nguvu ya uendeshaji.


title: Historia ya tarakilishi

text: Ada Lovelace (Augusta Ada Byron) mtoto wa mwinyi Byron wa London Uingereza, anaaminika kama mwasisi wa uandishi wa programu za Tarakilishi na anachukuliwa kama mtu mwenye kipaji halisi cha hesabu.


title: Historia ya tarakilishi

text: Ada Lovelace alianza kufanya kazi na Charles Babbage kama msaidizi wakati Babbage akiunda Analytical Engine. Katika kipindi chake cha kazi na Babbage, Ada Lovelace akawa mbunifu wa kwanza wa seti za maelekezo ya kihesabu ambayo lazima yafuatwe katika mpango imara (hasa na Tarakilishi) ili kutafuta ufumbuzi wa tatizo flani la hesabu.


title: Historia ya tarakilishi

text: Zaidi, katika kufanya kazi na Babbage, kulipelekea Ada Locelace kubashiri Tarakilishi za baadae ambazo sio tu zingefanya hesabu za namba, bali pia kuzifanyia kazi alama, ziwe za hesabu au la.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mtambo ambao ulitumia sehemu kubwa ya muundo wa Difference Engine uliundwa mwaka 1843 na Per George Scheutz akiwa na mtoto wake wa kiume aitwae Edward. Mtambo huu uliuzwa kwa serikali za Uingereza na Marekani, ulitumika mahsusi kuzalisha chati za logi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mwaka 1909, muhasibu kutoka Dublin Ireland, Percy Ludgate, peke yake aliunda Tarakilishi ya umakanika yenye kuweza kutumia programu.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mwishoni mwa miaka ya 1880, muamerika Herman Hollerith akabuni kifaa cha kutunzia data ambacho baadae kinaweza kusomwa na mtambo. Baada ya majaribio ya awali na mikanda ya karatasi kutofanikiwa, akaamua kutumia panchi Kadi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kuzitengeneza Panchi Kadi Herman Hollerith akabuni Mtambo wa Kuorodhesha (Tabulator) na mtambo uitwao Key Punch.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kabla ya vita kuu ya pili ya Dunia Tarakilishi analojia za umakanika na umeme zilionekana kuwa ni kazi iliyo katika “hali ya ustadi”.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi analojia ziliweza kutumika katika tatuzi za matatizo magumu kwa kutumia Tabia mishabaha. Hii ni faida mojawapo dhidi ya Tarakilishi dijitali ambazo haziwezi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi analojia za umakanika zilitumia hesabu za hali nyingine za asili, kama vile uhamisho wa nishati, momenta, na kadhalika kutengeneza idadi za kifanani (data).


title: Historia ya tarakilishi

text: Kwa mfano Tarakilishi iliyotumia maji kama idadi ya kifanani (data), ilikuwa ni Water Integrator iliyoundwa mwaka 1928.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kwa kutumia mkondo na kizio cha nguvu ya umeme, Tarakilishi analojia za umeme ziliumba Hali za Asili kua kama idadi ya kifanani. Kwa mfano Mallock Machine ilioundwa mwaka 1941.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi Planimeter ilitumia umbali kama idadi ya kifanani.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tofauti na Tarakilishi dijitali za kisasa, Tarakilishi analojia hazikuweza kubadilika kiurahisi kupokea mazingira mapya. Zilihitaji kufungwa upya waya kwa kutumia mikono ili kuzibadilisha kutoka kufanyia kazi tatizo moja kwenda lingine.


title: Historia ya tarakilishi

text: Enzi ya ukokotozi wa kisasa ilianza kabla, na wakati wa vita kuu ya pili ya Dunia.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kwanza kabisa vifaa vya elektromakanika, kama vile rilei, vilitumika.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mwezi wa kumi na moja mwaka 1937 George Stibitz alivumbua kikokotoo kilichotumia rilei kilichoitwa Model K. Hiki ndicho kikokotoo cha kwanza kufanya kazi kwa mfumo wa namba jozi. K inasimama kama Meza ya Jikoni ambapo ndipo alipokiungia kikokotoo hiki.


title: Historia ya tarakilishi

text: Hata hivyo, vifaa vya sakiti za elektroniki vikatumika mbadala ya vile vilivyolingana navyo vya elektromakanika, hivyo hesabu za dijitali zikachukua nafasi ya hesabu za analojia.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mwaka 1936, jalada la Alan Turing lilithibisha kwa kiasi kikubwa kuwa kishawishi katika swala zima la ukokotozi na sayansi ya Tarakilishi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Turing alitoa maana ya Tarakilishi ya kazi zote ambayo ingetekeleza maelekezo ya programu iliyotunzwa kwenye mkanda. Muundo huu ukaja kuitwa Mashine ya Turing.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mashine ya Turing ilikuwa na hifadhi ndogo sana.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi za kisasa zinaitwa kama Turing kamilifu, ambapo ni kama kusema uwezo wake wa kutekeleza seti za maelekezo ya kihesabu upo sawa kabisa na Mashine ya kazi zote ya Turing.


title: Historia ya tarakilishi

text: Palikuwa na mikondo mitatu iliyoenda sambamba ya uundaji wa Tarakilishi enzi za kipindi cha vita kuu ya pili ya Dunia.


title: Historia ya tarakilishi

text: Ya kwanza ilikua kazi ya Wajerumani, Konrad Zuse, kifupi Z1 mwaka 1938.


title: Historia ya tarakilishi

text: Pili ilikua uundaji wa usiri wa Tarakilishi iitwayo Colossus, nchini Uingereza mwaka 1943.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mkondo wa tatu ulikua ni uundaji wa Tarakilishi ziitwazo ENIAC na EDVAC. Tarakilishi hizi ziliundwa na Eckert pamoja na Mauchly. Tarakilishi hizi zilitangazwa kwa mapana.


title: Historia ya tarakilishi

text: Teknolojia hii ilipelekea [kupitia Turing na wengine] kuundwa kwa Tarakilishi elektroniki ya kwanza ya kibiashara nchini Marekani.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi ya kwanza Duniani kutunza programu ilikua inaitwa Manchester, jina la utani Mtoto. Iliundwa na Frederic C. Williams, Tom Kilburn na Geoff Tootill, katika Chuo Kikuu cha Manchester kiitwacho Victoria, na kuanza kutumia programu yake ya kwanza tarehe 21, mwezi wa sita mwaka 1948.


title: Historia ya tarakilishi

text: Leibniz alielezea mfumo wa namba jozi (kiambato kikuu cha Tarakilishi zote za kisasa), hata hivyo hadi miaka ya 1940, miundo mingi iliyofuatia (Ikiwamo mitambo alioiunda Charles Babbage miaka ya 1822, pia hata ENIAC ya mwaka 1945), ilitumia msingi wa mfumo wa namba desimali.


title: Historia ya tarakilishi

text: Pete kihesabio cha ENIAC kiliigiza utendaji kazi wa tairi ya tarakimu ya mtambo makanika wa kujumlishia.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tunaingiza Habari (Pembejeo), Tarakilishi inachakata kwa njia ya elektroniki kulingana na maelekezo yapatikanayo katika programu inayotumika kwa muda huo, na kutoa matokeo (Zao).


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi za elektroniki zina uwezo wa kufanya kiwango kikubwa cha hesabu na mikokotoo kwa muda mchache.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kwa kweli tunatumia Tarakilishi kuchakata Picha, Sauti, Maandishi, na vitu vingine ambavyo havipo katika jinsi ya namba. Lakini vyote hivi vinategemea msingi wa hesabu za namba. Michoro, Sauti, na kadhalika ni namba ambazo zimetafsiriwa ndani ya mtambo.


title: Historia ya tarakilishi

text: Katika Tarakilishi za dijitali namba hizi ni Moja (1) na Sifuri (0), zinazowakilisha hali kuu mbili za umeme, aidha umeme umewaka (1) au umeme umezima (0). Huu ndio mfumo wa namba jozi utumikao na vifaa vya dijitali.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kwa maneno mengine kila Picha, kila Mlio, na kila andishi linakua na kanuni jozi husika. Uunganishaji usio na mwisho wa hizi Moja (1) na Sifuri (0) ndio unatengeneza maelekezo yanayopatikana kwenye programu.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kwa ujumla Tarakilishi zinaweza kuwekwa katika makundi manne ya hatua za kimaendeleo.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kila kundi liliishia kwa kipindi cha muda flani, na kila kundi lilitupa Tarakilishi ambayo aidha ni mpya na iliyoboreshwa, au maboresho flani kwa Tarakilishi iliopo.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kundi hili lilianza miaka ya 1940 hadi miaka ya 1950. Tarakilishi ya elektroniki ya kwanza ilikua inatumia Taa Ombwe katika muundo wake. Kutokana na Taa Ombwe Tarakilishi hizi zikawa zinatoa joto jingi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi za kipindi hiki zilikua kubwa sana na changamani. Pia zilitumia kiasi kikubwa sana cha umeme.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi hizi zilifanya kazi pole pole sana na ziliweza kufanya kazi moja tu kwa muda. Hazikua zikitumia Mfumo tendaji. Gharama za awali na endeshaji zilikua ni kubwa.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi ya kwanza ya elektroniki ya Madhumuni-ya-Ujumla iliitwa ENIAC (Electronic Numerical Integrator And Computer).


title: Historia ya tarakilishi

text: ENIAC ilikuwa na ukubwa wa mita za mraba 167, uzito wa tani 27, na ilitumia umeme wa kilowati 150. Ilikuwa na maelfu ya Taa Ombwe, dayodi fuwele, rilei, kikinzanishi, na kapasita katika muundo wake.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi ya kwanza ya elektroniki isiyo ya Madhumuni-ya-Ujumla iliitwa ABC (Attanasof-Berry Computer).


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi nyingine za enzi hii zifananazo na hizi ni pamoja na Z3 za Ujerumani, Tarakilishi ziitwazo Colossus ambazo zilikua kumi, LEO, Harvard Mark1, na UNIVAC zote za Uingereza.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tofauti na ENIAC iliyotumia mtindo wa mchakato sambamba, EDVAC (Electronic Discrete Variable Automatic Computer) ambayo ni mrithi wa ENIAC, ilitumia Bongo kuu kimoja. Muundo huu ulikua rahisi na ulitumika kufanikisha wimbi la upunguzaji ukubwa wa umbo.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kundi hili ni la zile Tarakilishi zilizotumika miaka ya 1955 hadi 1960.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kuanzia miaka ya 1955 na kuendelea, transista zilichukua nafasi ya Taa Ombwe katika muundo mzima wa Tarakilishi, hivyo Tarakilishi zikapungua ukubwa wa umbo, gharama za awali na endeshaji zikapungua ukilinganisha na kundi la kwanza.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi zikatumia umeme mdogo zaidi hivyo na joto likapungua pia.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kasi ya utendaji kazi ikaongezeka zaidi ukilinganisha na Tarakilishi za Kizazi cha kwanza.


title: Historia ya tarakilishi

text: Diski za kutunzia data ziliweza kuhifadhi makumi ya mamilioni ya herufi na tarakimu.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi ya kwanza iliyotumia transista iliundwa katika Chuo Kikuu cha Manchester mwaka 1953.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi iliyopata umaarufu sana ambayo ilitumia transista katika muundo wake iliitwa IBM 1401.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mwaka 1956, kampuni ya IBM (International Business Machine) iliunda diski ngumu ya kwanza iitwayo IBM 350 RAMAC.


title: Historia ya tarakilishi

text: Miaka ya 1960 na kuendelea ilishuhudia uvumbuzi wa Sakiti changamano (IC) ambapo Jack St. Clair Kilby na Robert Noyce, kwa kutumia udongo wa silikoni (ambao ni Nusu-kipitishi cha umeme) waliwezesha vifaa vya elektroniki kama vile transista, dayodi, na kadhalika kufungamanishwa kwa idadi kubwa katika kisilikoni kimoja.


title: Historia ya tarakilishi

text: Sakiti changamano (IC) ikachukua nafasi ya transista katika muundo wa Tarakilishi, hivyo Tarakilishi zikazidi kupungua ukubwa wa umbo ukilinganisha na za kizazi kilichopita.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kasi ya utendaji kazi ikazidi kuongezeka zaidi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi zikatumia umeme mchache zaidi hivyo joto likapungua pia.


title: Historia ya tarakilishi

text: Sakiti changamano (IC) ni ndogo kwa umbo na zinatengenezeka kwa ufanisi zaidi. Kwa sababu hii Mikroprosesa ikavumbuliwa.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kitendo cha Tarakilishi kutumia Sakiti changamano (IC) kilikua cha taratibu, hivyo Tarakilishi za Kizazi cha Pili ziliendelea kutumika.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kwanza zikaja Tarakilishi Dogo (mini computer) ambazo bado zilitegemea matumizi ya transista.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kisha zikaja Tarakilishi Dogo chotara (hybrid mini computer) ambazo zilitumia transista na Sakiti changamano (IC) kwa pamoja. Mfano wa Tarakilishi hizi ni kutoka kampuni ya IBM, System/360.


title: Historia ya tarakilishi

text: IBM System/360 zilikua ni ndogo zaidi kiumbo na bei rahisi ukilinganisha na Tarakilishi za kundi la Kwanza na la Pili. Ambazo ziliitwa Kiunzikuu (Mainframe).


title: Historia ya tarakilishi

text: Hili ni kundi la Tarakilishi zilizotumika kuanzia miaka ya 1971 mpaka sasa.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi hizi zinatumia Mikroprosesa badala ya Sakiti changamano (IC) hivyo zimepungua zaidi ukubwa wa umbo.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mikroprosesa ni mfungamanisho wa maelfu ya Sakiti changamano (IC) zilizotambulishwa kipindi cha Kizazi cha Tatu, katika kisilikoni kimoja.


title: Historia ya tarakilishi

text: Ujio wa Mikroprosesa ukazaa mabadiliko ya Mikrokompyuta, ambazo zikaja kujulikana kama Tarakilishi Binafsi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi hizi ni zile zilizokua zikitumika katikati ya miaka ya 1971 na 1976.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mwanzoni Mikrokompyuta zilikua ni mkusanyiko wa ajabu, mara nyingi zilikuja katika mtindo wa vifaa. Kimsingi nyingi zilikua ni maboksi yenye taa na swichi nyingi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Zilitumika kipekee na wahandisi na wapendeleaji walioelewa mfumo jozi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Hizi ni Tarakilishi zilizotumika kuanzia mwaka 1977 mpaka sasa.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mikrokompyuta zakawa rahisi kuzitumia na kufanya idadi kubwa ya hadhira iweze kuzipata.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kwa kufanana, zinakuja zikiwa na Kibao mbonyezo, Kipanya, na skrini. Au pia unaweza kuzifunga kwenye televisheni.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi hizi zinakimu uwakilishaji muono wa maandishi na namba kwenye skrini.


title: Historia ya tarakilishi

text: Katika historia ya vifaa kokotozi,


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi zilizotumia Taa Ombwe ziliitwa za kizazi cha Kwanza, zile ambazo zilitumia transista na dayodi, cha Pili, zilizotumia sakiti changamano (IC), cha Tatu, na zile zilizotumia mikroprosesa, cha Nne.


title: Historia ya tarakilishi

text: Huu ni mradi ulioanzishwa mwaka 1982 na Wizara ya Viwanda na Biashara za Kimataifa ya Japani kutengeneza Tarakilishi ambayo iwe na uwezo kama wa Tarakilishikuu (Super Computer), na kutoa jukwaa kwa maendeleo ya baadaye ya Akili bandia. Ndipo mradi huu ukaitwa Mradi wa Mifumo ya Tarakilishi za Kizazi cha Tano.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mradi huu ulilenga kuitengeneza Tarakilishi hiyo kwa kipindi cha miaka 10, ambapo baada ya hapo mradi ungefikirika kumalizika na uwekezaji ungeanzishwa katika mradi mpya wa “Kizazi cha Sita”.


title: Historia ya tarakilishi

text: Upo mgawanyiko wa maoni kuhusu matokeo yake; aidha mradi haukuwa na mafanikio au jambo hili lilikuwa mbele ya wakati wake.


title: Historia ya tarakilishi

text: Pale ambapo vizazi vya Tarakilishi vilivyopita vilizingatia kuongeza idadi ya elementi zenye mantiki kwenye Bongo kuu moja, Kizazi cha tano katika kipindi chake kiliaminika badala yake kugeukia uongezaji wa idadi ya Bongo kuu kwenye Tarakilishi moja ili kuongeza utendaji.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kabla ya miaka ya 1920, Tarakilishi walikuwa ni Makarani binadamu.ambao walifanya mikokotoo. Kawaida walikua chini ya uongozi wa Mwanafizikia.


title: Historia ya tarakilishi

text: Maelfu wengi wa Tarakirishi waliajiriwa maeneo ya biashara, serikalini, na idara za tafiti.


title: Historia ya tarakilishi

text: Wengi wa Tarakilishi walikua ni wanawake, na walitambulika wana digrii ya Kalkulasi. Baadhi walifanya hesabu za kifalaki kwa ajili ya kalenda.


title: Historia ya tarakilishi

text: Baada ya miaka ya 1920, msemo Mtambo kokotoaji ukamaanisha mtambo wowote ambao unafanya kazi ya Tarakilishi binadamu, hususani zile ambazo zinafuatana na taratibu za utendaji za tasnifu ya Church-Turing.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tasnifu inaeleza kwamba, mbinu ya hisabati inaleta matokeo pale ikiweza kuwekwa kama orodha ya maelekezo yanayoweza kufuatwa na Karani binadamu kwa penseli na karatasi, kwa muda wote unaohitajika, na pasipo ubunifu au utambuzi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mitambo ambayo ilikokotoa kwa kutumia thamani endelevu ilitambulika kama aina ya analojia.


title: Historia ya tarakilishi

text: Mitambo hii ya analojia ilitumia vyombo vya mitambo ambavyo viliwakilisha idadi za namba endelevu, kama vile pembe ya mzunguko wa mpini au utofauti kwenye nguvu ya umeme.


title: Historia ya tarakilishi

text: Vifaa vya mitambo ya dijitali, kwa kupingana na analojia, viliweza kuonyesha hali ya uthamani wa namba na kutunza kila tarakimu binafsi.


title: Historia ya tarakilishi

text: Vifaa vya mitambo ya dijitali vilitumia difference engines au rilei kabla ya uvumbuzi wa vifaa vya hifadhi ya ndani.


title: Historia ya tarakilishi

text: Msemo Mtambo kokotoaji taratibu ukaanza kupotea mwishoni mwa miaka ya 1940, na kubaki Tarakilishi pale ambapo mwanzo wa kishindo wa Mitambo dijitali ya elektroniki ulipozoeleka.


title: Historia ya tarakilishi

text: Tarakilishi hizi ziliweza kufanya ukokotoaji ambao awali ulifanywa na karani binadamu.


title: Historia ya tarakilishi

text: Kwa sababu thamani zinazotunzwa na mitambo ya dijitali hazikuwekewa mipaka na tabia asili kama vifaa vya analojia, Tarakilishi mantiki, kwa msingi wa vifaa vya dijitali, iliweza kufanya chochote ambacho kiliweza kuelezewa kama “makanika halisi.”


title: Historia ya tarakilishi

text: Mtambo wa nadharia wa Turing, uliobuniwa na Alan, ni kifaa cha kubuni kilichoongelewa kinadharia ili kusoma tabia za vifaa kama hivyo.


title: Historia ya tarakilishi

text: Jamii:Teknolojia Jamii:Kompyuta Jamii:Historia Jamii:Hisabati