title: Nta ya sikio

text: Madai yanayotokana na kunyonya sikio yamesema kwa karibu 25% ya madai yote yamepokelewa na shirika la New Zealands la Accident Compensation Corporation ENT Medical Misadventure committee. [81] Wakati ikiwa juu, hii si ajabu, kwa kuwa kunyonya sikio ni njia ya kawaida kabisa. Grossan alipendekeza kuwa takriban masikio 150,000 yanamwagiliwani kila wiki huko Marekani na 40,000 kwa wiki nchini Uingereza. Uchafuzi kutokana na takwimu zilizopatikana huko Edinburgh kwa Sharp et al. takwimu hapa zikojuu zaidi, kukadiria kuwa takribani masikio 7000 yanaangaliwa kati ya idadi ya watu 100,000 kila mwaka. Katika madai ya New Zealand yaliyotajwa hapo juu, utoboaji wa utando wa tympanic ulikuwa na majerahamara kwa mara pia unaoweza kusababisha matatizo ya ulemavu.


title: Nta ya sikio

text: Sikio candling, pia hujulikana kama sikio coning joto-skio tiba ya mafuta, ni dawa mbadala mazoezi alidai kuboresha afya kwa ujumla na ustawi na taa moja ya mashimo mwisho na kuweka mshumaa mwisho wengine katika mfereji wa sikio. Kulingana na watafiti matibabu, ni hatari na ufanisi. Mawakili kusema kwamba mabaki giza ambayo inaonyesha baada ya utaratibu huu ni nta ya skio iliotolewa, na kudhibitisha ufanisi wa utaratibu. utafiti umeonyesha kwamba kwa kweli mabaki huwa ikiwa mshumaa (ambayo yameundwa na pamba na nta ya nyuki na kuwacha mabaki baada ya moto) uliigizwa kwa skio au laa


title: Ruhuhu (mto)

text: Mto Ruhuhu ni mto wa Tanzania Kusini. Chanzo chake kiko katika milima ya Kipengere upande wa kusini wa Njombe ikielekea kwanza kusini-mashariki na baadaye magharibi inapoishia katika Ziwa Nyasa karibu na mji wa Manda.


title: Ruhuhu (mto)

text: Mwendo wake una urefu wa kilomita zaidi ya 300. Hivyo ni tawimto mrefu wa Ziwa Nyasa na kutokana na hali hii inahesabiwa kama chanzo cha mto Shire unaopeleka maji ya ziwa kwenda mto Zambezi na Bahari Hindi.


title: Fudi

text: Fudi (kutoka Kimalagasi: ) ni ndege wadogo wa jenasi "Foudia" katika familia Ploceidae ambao wanatokea Madagaska na visiwa vingine katika Bahari ya Hindi. Ndege hawa ni wakubwa kuliko kwera na wakati wa kuzaa madume wana nyekundu au njano kichwani na pengine sehemu nyingine za mwili. Spishi nyingine hula mbegu hasa, nyingine hula wadudu hasa. Hulifuma tago lao kwa manyasi na majani na hulining'inizia kitawi au jani kubwa. Jike huyataga mayai 2-3.


title: Njiri

text: Njiri ni ndege wadogo wa jenasi "Nesocharis", "Nigrita" na "Parmoptila" katika familia Estrildidae ambao wanatokea Afrika tu. Wanafana na mishigi wenye rangi za nyeusi, kijivu na kahawia, pengine nyekundu au buluu. Hula wadudu, matunda madogo na mbegu. Tago lao ni tufe la manyasi, nyuzinyuzi na vigoga lenye mwingilio kwa kando. Jike huyataga mayai 3-6.


title: Aina ya damu

text: Aina ya damu (pia huitwa kikundi cha damu) ni uainishaji wa damu kwa kuzingatia kuwepo au kutokuwepo kwa dutu za antijeni za kurithiwa kwenye uso wa chembechembe nyekundu za damu (RBCs).


title: Aina ya damu

text: Antijeni hizo zinaweza kuwa protini, kabohaidreti, glikoprotini au glikolipidi, kutegemeana na mfumo wa aina ya damu.


title: Aina ya damu

text:
Baadhi ya antijeni hizo pia zinapatikana kwenye uso wa aina nyingine za seli za tishu mbalimbali. Baadhi ya hizi antijeni za juu za chembechembe nyekundu za damu zinazotoka kwenye aleli moja (au jeni zinazohusiana), kwa pamoja huunda mfumo wa aina ya damu.
Aina za damu hurithiwa na huwakilisha michango kutoka kwa wazazi wote wawili. Jumla ya mifumo 30 ya aina ya damu ya binadamu inatambuliwa na Shirika la Kimataifa la Utoaji wa Damu (ISBT) hadi sasa.


title: Aina ya damu

text: Wanawake wengi wajawazito hubeba mimba yenye aina ya damu tofauti na yao, na mama huweza kutengeneza kingamwili dhidi ya chembechembe nyekundu za damu za mimba. Wakati mwingine kingamwili hizi za mama ni IgG, imunoglobulini ndogo, ambayo inaweza kuvuka kondo na kusababisha hemolosia ya chembechembe nyekundu za damu, ambayo kwa upande mwingine inaweza kusababisha ugonjwa wa hemolitiki wa mtoto mchanga, ugonjwa wa hesabu ya chini ya damu ya mimba unaoweza kuwa hafifu au kali.


title: Aina ya damu

text: Aina ya damu kamili ni seti ya dutu 30 kwenye uso wa chembechembe nyekundu za damu, na aina ya damu ya mtu ni mojawapo ya miungano iwezekanayo ya antijeni za aina ya damu. Katika aina hizo 30 za damu, zaidi ya antijeni 600 tofauti za aina ya damu zimepatikana, lakini nyingi kati ya hizi ni za nadra sana au kwa kiasi kikubwa hupatikana katika makabila fulani tu.


title: Aina ya damu

text:
Karibu kila mara, mtu ana aina moja ya damu maisha yake yote, lakini mara chache sana aina hubadilika kwa sababu ya mtu kuongezewa damu au kwa ukandamizaji wa antijeni katika maambukizi, donda ndugu, au ugonjwa kingamwilinafsi.
Mfano wa jambo hili nadra ni kesi ya Demi-Lee Brennan, raia wa Australia, ambaye aina yake ya damu ilibadilika baada ya kuatikwa ini.
Sababu nyingine ya kawaida ya mabadiliko ya aina ya damu ni uatikwaji wa uboho ambao hutekelezwa kwa lukemia na limfoma, miongoni mwa magonjwa mengine. Mtu akipokea uboho kutoka kwa mtu ambaye ana aina tofauti ya ABO (k.m. mgonjwa wa aina A anapokea uboho wa aina O), hatimaye damu ya mgonjwa itabadilika kuwa ya aina ya changizi.


title: Aina ya damu

text: Aina nyingine za damu uhusishwa na urithi wa magonjwa; kwa mfano, antijeni ya Kell mara nyingine huhusishwa na ugonjwa wa McLeod. Baadhi ya aina za damu zinaweza kuathiri wepesi wa maambukizo, mfano ukiwa upinzani kwa aina maalum za malaria zinazoonekana katika watu wenye ukosefu wa antijeni ya Duffy. Antijeni ya Duffy, inakisiwa kwa sababu ya uteuzi asilia, si ya kawaida katika makabila kutoka maeneo yenye matukio mengi ya malaria.


title: Aina ya damu

text:
Mfumo wa ABO ni mfumo muhimu zaidi wa aina ya damu katika kuongezewa damu kwa binadamu. Kingamwili kinza-A na kingamwili kinza-B zinazohusika kwa kawaida ni "kingamwili za Imunoglobulini M," inayofupishwa IgM. Kingamwili za ABO IgM hutengenezwa katika miaka ya kwanza ya maisha kwa wepesi wa kuhisi dutu za mazingira kama vile chakula, bakteria na virusi. "O" kwenye ABO mara nyingi huitwa 0 (sifuri au kapa) katika lugha nyingine.
Mfumo wa Rh ni mfumo wa pili muhimu zaidi wa aina ya damu katika kuongezewa damu kwa binadamu ukiwa na antijeni 50 kwa sasa. Antijeni ya Rh iliyo muhimu zaidi ni ile ya D kwa sababu huenda ikachochea mkarara wa mfumo wa kinga wa Antigeni tano kuu za Rh. Ni kawaida kwa watu wenye D-hasi kutokuwa na kingamwili kinza-D IgG au IgM, kwa sababu kwa kawaida, kingamwili kinza-D hazitengenezwi kwa wepesi wa kuhisi dhidi ya dutu za mazingira. Hata hivyo, watu wenye D-hasi wanaweza kutengeneza kingamwili kinza-D za IgG kufuatia tukio la uhamasishaji: labda kupewa damu kutoka kwa kijusi hadi kwa mama wakati wa ujauzito au mara chache kupewa damu na chembechembe nyekundu za damu za D chanya. Ugonjwa wa Rh unaweza kutokea katika hali hizi. Aina za damu zenye Rh hasi ni chache kwa uwiano wa idadi ya watu wa Asia (0.3%) kuliko zilivyo kwenye idadi ya watu weupe (15%).
Katika jedwali lililo hapa chini, kuwepo au kutokuwepo kwa antijeni za Rh kunaashiriwa kwa ishara ya + au - , ili kwa mfano aina ya A- haina antijeni zozote za Rh.


title: Aina ya damu

text: (| Darasa = "jedwali la wiki linaloweza kuporomoka kuporomoka"! Usambazaji wa ABO kirangi na kikabila (bila RH) damu aina


title: Aina ya damu

text: Kingamwili za Rh D sio za kawaida, kwa hivyo kwa ujumla wala damu ya D hasi au ya D chanya ina kingamwili za kinza-D. Ikiwa mtoaji damu atapatikana kuwa na kingamwili za kinza-D au kingamwili yoyote kali ya aina ya damu isiyo ya kawaida kwa uchunguzi wa kingamwili katika hifadhi ya damu, hatakubaliwa kama mtoaji damu (au katika hifadhi zingine damu itatolewa lakini bidhaa itahitajika kutambulishwa ipasavyo); kwa hivyo, plazma ya damu ya mtoaji damu inayotolewa na hifadhi ya damu inaweza kuchaguliwa ili isiwe na kingamwili za D na isiwe na kingamwili zingine zisizo za kawaida, na plazma kama hii ya mtoaji damu ilyotolewa na hifadhi ya damu inaweza kufaa kwa mpokeaji anayeweza kuwa D chanya au D hasi, mradi plazma ya damu na mpokeaji wana upatanifu wa ABO.


title: Aina ya damu

text: Kuhusu kuongezewa damu nzima au chembechembe nyekundu za damu zilizowekwa pamoja, watu wenye damu ya aina ya O Rh D hasi mara nyingi huitwa watoaji damu bia, na wale walio na aina ya damu ya AB Rh D chanya huitwa wapokeaji damu bia; hata hivyo, masharti haya ni kweli kwa kawaida kuhusu mmenyuko wa kingamwili za kinza-A na kinza-B za mpokeaji kwa chembechembe nyekundu za damu zilizoongezwa, na pia uwezekano wa wepesi wa kuhisi kwa antijeni za Rh D. Kikundi kimoja kisichokuwa cha kawaida ni watu walio na mfumo wa antijeni wa HH (pia unajulikana kama aina ya damu ya Bombay) ambao wanaweza tu kupokea damu salama kutoka kwa watoaji damu wa hh, kwa sababu wanaunda kingamwili dhidi ya dutu ya H.


title: Aina ya damu

text: Watoaji damu wenye kingamwili kali za kinza-A, kinza-B au aina yoyote ya damu isiokawaida hutengwa kutoka kwa uchangiaji wa damu. Mimenyuko inayowezekana ya kingamwili za kinza-A na kinza-B zinazopatikana katika damu iliyoongezwa kwa chembechembe nyekundu za damu za mpokeaji lazima isizingatiwe, kwa sababu kiasi kidogo cha plazma iliyo na kingamwili inaongezwa.


title: Aina ya damu

text: Kwa mfano: tukizingatia kuongezwa kwa damu ya O Rh D hasi(damu ya mtoaji damu kwa watu wote) kwa mpokeaji wa aina ya damu ya A Rh D chanya, athari za kinga kati ya kingamwili za anti-B za mpokeaji na chembechembe nyekundu za damu zilizoongezwa hazitarajiwi. Hata hivyo, kiasi kidogo cha plazma katika damu iliyoongezwa ina kingamwili za kinza-A, ambazo zinaweza kuathiriana na antijeni A kwenye uso wa chembechembe nyekundu za damu ya mpokeaji, lakini mmenyuko mkubwa hauna uwezekano wa kuwepo kwa sababu ya sababu za mzimuo. Wepesi wa kuhisi Rh D hautarajiwi.


title: Aina ya damu

text: Zaidi ya hayo, antijeni za uso wa chembechembe nyekundu za damu isipokuwa A, B na Rh D, zinaweza kusababisha athari mbaya na wepesi wa kuhisi, ikiwa zinaweza kufunga kingamwili zinazolingana kusababisha mwitikio wa kinga. Kuongezewa damu kuna changamano kwa sababu chembe za kugandisha damu na chembechembe nyeupe za damu (WBCs) zina mifumo yao ya antijeni za uso, na wepesi wa kuhisi wa antijeni za chembe za kugandisha damu au WBC unaweza kutokea kutokana na kuongezewa damu.


title: Aina ya damu

text: Kuhusu kuongezewa plazma, kinyume cha hali hii hutokea. Plazma ya aina ya O, iliyo na kingamwili zote za kinza-A ns kinza-B, inaweza kutolewa kwa wapokeaji wa O pekee yao. Kingamwili zitashambulia antijeni za aina nyingine yoyote ya damu. Kinyume chake, plazma ya AB inaweza kutolewa kwa wagonjwa wenye aina yoyote ya damu ya ABO kwa sababu haina kingamwili zozote za kinza-A au kinza-B.


title: Aina ya damu

text: Mbali na desturi ya sasa ya majaribio ya serolojia ya aina za damu, maendeleo katika kutambua ugonjwa kwa molekiuli yanaruhusu uongezeko wa matumizi ya kuainisha jeni za vikundi damu. Tofauti na majaribio ya serolijia yanayoripoti fenotaipu ya moja kwa moja ya aina ya damu, kutambua aina-jeni kunaruhusu utabiri wa fenotaipu kutokana na maarifa ya msingi wa molekiuli ya antijeni zinazojulikana kwa sasa. Hii inaruhusu uamuzi wa kina wa aina ya damu na kwa hivyo ulinganisho bora wa kuongezewa damu, jambo ambalo linaweza kuwa muhimu hasa kwa wagonjwa wenye mahitaji ya kuongezewa damu mara nyingi kuzuia kingamaradhi ya allo.


title: Aina ya damu

text: Mwezi Aprili 2007 uligunduliwa utaratibu wa kugeuza aina za damu A, B, na AB kuwa O kwa kutumia kimeng'enya. Utaratibu huu bado ni wa majaribio na damu inayopatikana bado haijafanyiwa majaribio kwa binadamu. Utaratibu huu hasa huondoa au kubadilisha antijeni kwenye chembechembe nyekundu za damu, ili antijeni na kingamwili zingine zisalie. Hii haisaidii upatanifu wa plazma, lakini hili ni jambo dogo kwa sababu plazma ina manufaa finyu zaidi katika kuongezewa damu na ni rahisi zaidi kuihifadhi.


title: Aina ya damu

text: Mifumo miwili ya aina za damu iliyo muhimu zaidi iligunduliwa na Karl Landsteiner wakati wa majaribio ya kwanza ya kuongezea damu: aina ya ABO mwaka wa 1901 na kwa ushirikiano na Alexander S. Wiener aina ya Rhesus mwaka wa 1937. Uvumbuzi wa jaribio la Coombs mwaka wa 1945, majilio ya udaktari wa kuongezewa damu, na ufahamu wa ugonjwa wa hemolitiki ya mtoto mchanga kuliongoza kwa ugunduzi wa aina zaidi za damu, na sasa mifumo 30 ya vikundi vya damu ya binadamu vinatambuliwa na Shirika la Kimataifa la Utoaji damu (ISBT), na ndani vikundi 30 vya damu, zaidi ya antijeni 600 tofauti za vikundi vya damu zimepatikana, nyingi kati ya hizi ni za nadra sana au zinapatikana katika makabila mengine. Aina za damu zimetumika katika sayansi ya kuchunguza na katika kupima ubaba, lakini nafasi ya matumizi haya mawili inachukuliwa na uchukuaji kijeni wa alama za vidole ambao hutoa uhakika zaidi.


title: Aina ya damu

text: Imani maarufu nchini Japani ni kwamba aina ya damu ya ABO ya mtu inaweza kutabiri tabia yao, nafsi yao, na upatanifu wao na wengine. Imani hiyo imeenea Korea Kusini.


title: Aina ya damu

text: Kutokana na mawazo ya kisayansi ya ubaguzi wa rangi wa kihistoria, nadharia hii ilifika Japani mwaka wa 1927 katika ripoti ya mwanasaikolojia, na serikali ya kijeshi ya wakati huo ikaagiza utafiti kwa lengo la kuadilisha askari bora.


title: Aina ya damu

text: Imani hiyo ilififia katika miaka ya 1930 kutokana na msingi wake ambao haukuwa wa kisayansi. Nadharia hii ilikataliwa na wanasayansi muda mrefu uliopita, lakini ilifufuliwa katika miaka ya 1970 na Masahiko Nomi, mtangazaji ambaye hakuwa na ujuzi wowote wa uuguzi.


title: Osasco

text: Osasco ni a mji la Brazil katika jimbo la São Paulo takriban 16 km kutoka mji huu. Kuna wakati 718,646.


title: Mtolondo

text: Mitolondo au bwerenda ni ndege wadogo wa jenasi "Lagonosticta" katika familia Estrildidae ambao wanatokea Afrika tu. Wanafana na mishigi lakini madume wana rangi za nyekundu, kahawa na kijivu, pengine pamoja na madoa meupe madogo. Majike wana rangi za kahawa na kijivu kwa kawaida lakini mara nyingi wana sehemu nyekundu pia na madoa meupe kidarini. Hula mbegu hasa na wadudu pia, hususa makinda. Tago lao ni tufe la manyasi na majani lenye mwingilio kwa kando. Jike huyataga mayai 3-6. Spishi nyingi ni wateswa wa vinili ambao huyataga mayai yao katika matago ya mitolondo.


title: Mtolondo-misitu

text: Mitolondo-misitu ni ndege wadogo wa jenasi "Cryptospiza" katika familia Estrildidae ambao wanatokea Afrika tu. Wanafana na mitolondo lakini ndege hawa ni wekundu juu na kijivu chini na kichwani. Hula mbegu hasa na wadudu pia, hususa makinda. Tago lao ni tufe la manyasi, nyuzinyuzi na vigoga lenye mwingilio kwa kando. Jike huyataga mayai 3-4.


title: Assen

text: Assen ni mji wa mkoa wa Drenthe nchini Uholanzi. Idadi ya wakazi wake ni takriban .


title: Isaac Mendez

text: Isaac Méndez ni jina la kutaja uhusika wa katika tamthilia ya Heroes ambayo inarushwa hewani na televisheni ya NBC. Uhusika umechezwa na Santiago Cabrera, ana uwezo wa kuchora matukio ya baadaye.


title: Isaac Mendez

text: Hadithi ya Isaac Méndez inaanza katika sehemu ya kwanza, ambapo anajitafutia, na msanii mwenye mateso aishiye huko kwa tabu huko mjini New York City. Mpenzi na mnunuzi wake mkuu ni Simone Deveaux. Mendez ametawaliwa na heroini, na alifanikiwa kiasi kuacha matumizi haya mabaya kabisa, anaweka mkazo juu ya mahusiano yake na Simone. Mkazo huu umeharibika wakati Isaac anagundua kwamba anaweza kuona na kuchora matukio ya baadaye—lakini akiwa katika hali ya ulevi wa heroini tu. Hapo awali, Isaac anafikiri michoro ile kuwa ni "ushetani" na hata kujaribu kuziangamiza, lakini Simone anaziona kama ni mvuto wa kisaniii. Karibia na mwishoni mwa sehemu ya kwanza, Isaac anajidunga dawa kupita kiasi. Simone analeta msaada wa mwuguzi ambaye ni Peter Petrelli, ambaye anagundua kwamba Isaac amechora picha ya Peter bila hata ya kuonana naye hapo awali. Kwa msaada wa Peter, Isaac ananusurika katika kujikita dawa kupita kiasi.


title: Mtolondo-kanga

text: Mitolondo-kanga ni ndege wadogo wa jenasi mbalimbali katika familia Estrildidae ambao wanatokea Afrika tu. Wanafana na mitolondo lakini ndege hawa wana madoa meupe mengi tumboni. Wana rangi mbalimbali kama nyekundu, machungwa, kijani, kahawia, kijivu na nyeusi. Hula mbegu hasa na beri na wadudu pia. Tago lao ni tufe la manyasi, nyuzinyuzi na vigoga lenye mwingilio kwa kando. Jike huyataga mayai 4-6.


title: Mshigi

text: Mishigi ni ndege wadogo wa jenasi mbalimbali katika familia Estrildidae ambao wanatokea Afrika, Asia na Australia. Takriban spishi zote za Afrika ni ndege weusi au kahawia na weupe wenye pengine sehemu za rangi kali kama nyekundu, machungwa na njano. Spishi nyingi za Asia na Australia zina rangi kali kwa kipande kikubwa cha mwili. Ndege hawa hula mbegu hasa na wadudu pia, hususa makinda. Tago lao ni tufe la manyasi lenye mwingilio kwa kando. Jike huyataga mayai 4-7.


title: Adam Monroe

text: Adam Monroe, pia anajulikana kama Takezo Kensei (剣聖 武蔵 - Kensei Takezō) katika Japani yenye mgogoro, ni jina la kutaja uhusika uliochezwa na David Anders kwenye mfululizo wa kipindi cha televisheni cha "Heroes" kinachorushwa hewani na kituo cha TV cha NBC. Muhusika huyu alianza kuonekana kwa mara ya kwanza katika sehemu ya "Four Months Later..." ya msimu wa pili wa mfululizo, japokuwa hekaya za Kensei zimekuwa zikitajwa mara kwa mara katika msimu wa kwanza. Kipawa chake cha kujitengeneza upya kumesimamisha kukua kwa umri wake, unamfanya aonekane katika karne za kale na za sasa katika mfululizo. Yeye ni adui mkubwa wakati wa msimu wa pili.


title: Adam Monroe

text: Jina la "Kensei" linamaanisha "Mtakatifu wa Upanga" na "Takezo" ni jina la kihistoria la bwanapanga Miyamoto Musashi – Kensei linatokana na hekaya kadha wa kadha za watalaamu wa kupambana kwa mapanga wa Kijapani, hiyo ikiwa pamoja na Musashi. Kulingana na hekaya, Kensei alikuwa mshujaa wa Kijapani, anafahamika zaidi kwa kuiokoa Japani kutoka kwa katika karne ya 17. Hata hivyo, anajithibitisha kuwa ni Mwingereza aliyekuja Japani kujitafutia riziki.


title: Adam Monroe

text: Hiro anataja hekaya za Takezo Kensei mara kibao katika msimu wa kwanza, ilihusiana kiasi tu hadi hapo alipokuja kufundishwa kendo na baba yake katika sehemu ya "Landslide". Awali, katika "Godsend" na "The Fix", Hiro amesema kwamba ule upanga – ambao alikuwa akihangaikia kuuiba kutoka kwa Mr. Linderman – umemsaidia Kensei kuzingatia nguvu zake. Pia amesema kwamba baba yake amekuwa akimwambia hadithi za Kensei, huenda ni pamoja na Hiro kumwambia Kensei mara kwa mara katika msimu wa pili. Wakati anafunzwa na baba yake kwa ajili ya sehemu yake ya "Saving the World" kabla ya mtiti na Sylar huko mjini New York, Hiro anahusisha hadithi ya "Kensei and the Dragon" na kutambua kwamba, ikiwa anataka kushinda, hana budi kuwa na nguvu za kutosha ikiwa hata kujitoa muhanga.


title: Mbanjambegu

text: Wabanjambegu (kutoka Kiing.: seedcracker) ni ndege wadogo wa jenasi "Pyrenestes" katika familia Estrildidae ambao wanatokea Afrika tu. Ndege hawa ni baina ya wakubwa kabisa wa familia hii na wana domo mfupi na nene sana. Wanafanana na madomobuluu lakini domo lao ni jeusi. Kichwa, kidari na mkia ni nyekundu na tumbo na mabawa ni nyeusi, kahawia au zaituni kijani. Hula mbegu hasa na wadudu pia, hususa makinda. Tago lao ni tufe la manyasi au matete lenye mwingilio kwa kando. Jike huyataga mayai 3-4.


title: Domobuluu

text: Madomobuluu (kutoka Kiing.: bluebill) ni ndege wadogo wa jenasi "Spermophaga" katika familia Estrildidae ambao wanatokea Afrika tu. Ndege hawa ni baina ya wakubwa kabisa wa familia hii na wana domo fupi na nene sana. Wanafanana na wabanjambegu lakini domo lao ni buluu lenye ncha nyekundu. Kidari ni chekundu, mabawa na mkia ni nyeusi au kahawia na tumbo ni jeusi au kahawia lenye madoa meupe. Hula mbegu hasa na wadudu pia, hususa makinda. Tago lao ni tufe la manyasi, nyuzinyuzi na vigoga lenye mwingilio kwa kando. Jike huyataga mayai 3-4.


title: Mwili

text: Mwili ni kile kinachofanya binadamu aonekane na kuishi katika ulimwengu, kwa kufanana na wanyama ambao pia wana mwili.


title: Mwili

text: Tofauti kubwa iliyopo kati ya viumbehai hao, yaani mtu na mnyama, upande wa uwezo wa akili na utendaji pengine inaelezwa na dini, falsafa n.k. kwa kudai uwepo wa roho pia katika umbile la binadamu.


title: Mwili

text: Mwili wa binadamu unaundwa na kiwiliwili pamoja na viungo kwa mfano kichwa, shingo, kifua, mikono mgongo na miguu. Mwili una mifupa 206 ingawa binadamu anapozaliwa huwa na mifupa 270 ambayo baadaye huungana [1].


title: Mwili

text: Umbo lake linategemea urithi lakini pia maisha ya mtu yalivyo. Urefu unategemea mambo mbalimbali, kama vile jinsia, kwa maana kwa kawaida wanaume ni warefu kuliko wanawake.


title: Mwili

text: Kabla ya kufikia utu uzima, mwili unaundwa na seli bilioni 100.000.


title: Mwili

text: Baada ya kufa, mwili wa binadamu unaitwa maiti, wakati ule wa mnyama unaitwa mzoga.


title: Mwili

text: Elimu ya mwili huitwa anatomia.


title: Mwili

text: Jamii:Mwili Jamii:Falsafa Jamii:Dini


title: Usafi wa moyo

text: Neno usafi wa moyo unatumika mara nyingi kuelezea adili ambalo linapingana na uzinifu na kutegemea kiasi. Kwa maana hiyo unawahusu watu wanaojua kutawala maelekeo ya kijinsia yaweze kujenga maisha yao binafsi, familia na hata jamii.


title: Usafi wa moyo

text: Neno hilo lilivyotumiwa na Yesu katika Hotuba ya mlimani lina maana pana zaidi na kuhusisha unyofu wa dhamiri kwa jumla.


title: Tunguridi

text: Tunguridi ni ndege wadogo wa jenasi "Pytilia" katika familia Estrildidae ambao wanatokea Afrika tu. Wanafana na mishigi na wana rangi mbalimbali kama nyekundu, machungwa, njano na/au kijani. Hula mbegu hasa lakini wadudu pia, hususa makinda. Tago lao ni tufe la manyasi lenye mwingilio kwa kando. Jike huyataga mayai 3-4.


title: Tongo

text: Tongo ni ndege wadogo wa jenasi mbalimbali katika familia Estrildidae ambao wanatokea Afrika na Asia. Wanafanana na mishigi lakini rangi zao ni nyeusi, kijivu, kahawia na nyeupe tu.


title: Tongo

text: Hula mbegu hasa, lakini wadudu pia, hususa makinda.


title: Tongo

text: Tago lao ni tufe la manyasi lenye mwingilio kwa kando. Jike huyataga mayai 2-7.


title: Hiro Nakamura

text: Kulingana na kitabu cha vichekesho cha mtandao kupitia NBC.com, Hiro amepatiwa jina baada ya Hiroshima, hivyo basi daima familia itakumbuka shambulio la bomu la atomiki la Hiroshima na Nagasaki. Tim Kring amenukuliwa akisema, "Si kama bahati kumwita jina la Hiro... hakika yu katika safari ya kishujaa." Mwenzake katika safari ya kishujaa ni Ando.


title: Dhamiri

text: Dhamiri ni kipawa cha binadamu kinachomwezesha kuamua kuhusu uadilifu au uovu wa tendo fulani analolikabili au alilolitenda.


title: Dhamiri

text: Dhamiri hiyohiyo inamsukuma daima kutenda lililo adilifu na kukwepa lililo ovu.


title: Dhamiri

text: Katika falsafa ya maadili wengi wanakubali kwamba uamuzi wa dhamiri unategemea ukweli ambao upo nje ya mhusika na ambao yeye anatakiwa kuutambua.


title: Dhamiri

text: Baadhi ya wataalamu wa elimunafsia wanashika msimamo kuwa uamuzi wa dhamiri unategemea zaidi malezi na mang'amuzi ya mtu.


title: Dhamiri

text: Katika dini, Ukristo unatia maanani sana dhamiri iliyozungumziwa na mtume Paulo kama sheria ya ndani ya mtu.


title: Dhamiri

text: Mtaguso wa pili wa Vatikano ulifundisha: "Ndani mwa dhamiri binadamu anakuta sheria anbayo hajipatii, bali anapaswa kuitii na ambayo sauti yake, inayomuita daima apende na kutenda maadilifu na kukimbia maovu inapotakiwa, inasema wazi katika masikio ya moyo wake [...]. Kwa kweli mtu ana sheria iliyoandikwa na Mungu katika moyo wake [...]. Dhamiri ni kiini cha siri zaidi na patakatifu pa mtu, ambapo anabaki peke yake na Mungu, ambaye sauti yake inasikika kwa ndani kabisa" ("Gaudium et Spes" 16).


title: Beida

text:
Al Bayda au Beida (Kar البيضاء ") ni mji mkubwa wa tatu nchini Libya na mji mkubwa wa pili katika sehemu ya mashariki. Na wakazi wa 2010 (250.000 watu).
Walikuwa katika serikali ya zamani wa kifalme katika mji mkuu wa nchi hiyo.


title: Köping

text: Köping ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 17 358 (mwaka 2005).


title: Köping

text: Eneo lake ni 11.85 km².


title: Härnösand

text: Härnösand ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 18 003 (mwaka 2005).


title: Härnösand

text: Eneo lake ni 10.90 km².


title: Höganäs

text: Höganäs ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 13 550 (mwaka 2005).


title: Höganäs

text: Eneo lake ni 8.81 km².


title: Enon

text: Enon – John Schmersal, Toko Yasuda – walikuwa bendi ya muziki wa rock kutoka New York katika Marekani.


title: Mataifa ya ushirikiano

text: Mataifa ya ushirikiano "(Kiing.: Allied powers, Allies of WW II)" ni jina la kutaja mataifa yaliyoungana pamoja dhidi ya Ujerumani na nchi zilizoshikamana nayo hasa wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia na pia wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia.


title: Mataifa ya ushirikiano

text: Ujerumani ilishambulia Poland tarehe 1 Septemba 1939. Ufaransa na Uingereza ziliwahi kutia saini mikataba ya ulinzi pamoja na Poland hivyo zilitangaza hali ya vita dhidi ya Ujerumani. Kanada, Australia, New Zealand na Afrika Kusini zilizokuwa nchi huru ndani ya British Commonwealth zilifuata zikatangaza vita dhidi ya Ujerumani katika siku za kwanza za Septemba 1939.


title: Mataifa ya ushirikiano

text: Ufaransa na Uingereza zilikuwa pamoja na maeneo ya koloni zao na hivyo sehemu kubwa ya eneo la dunia lilijumlishwa tayari katika juhudi za mataifa ya ushirikiano. Ni hasa Uhindi wa Kiingereza (Uhindi, Pakistan na Bangla Desh leo) iliyochangia mali na watu wengi katika vita. Maaskari waafrika kutoka majeshi ya kikoloni waliungwa pia na juhudi hizi.


title: Mataifa ya ushirikiano

text: Baada ya mashambulio ya Ujerumani dhidi ya Denmark, Norwei, Ubelgiji na Uholanzi nchi hizi zilitazamiwa kama sehemu ya mataifa ya ushirikiano hata kama yalitekwa na kutawaliwa na Ujerumani.


title: Mataifa ya ushirikiano

text: Mwaka 1941 iliona vita ya Ujerumani na Italia dhidi ya Umoja wa Kisovyeti (Urusi) na nchi za Ulaya kusini-mashariki kama Ugiriki na Yugoslavia. Marekani ilikuwa bado nje ya vita lakini serikali yake ilitoa tayari misaada mingi kwa Uingereza.


title: Mataifa ya ushirikiano

text: Mwezi wa Novemba 1941 viongozi wa nchi kubwa Franklin D. Roosevelt (Marekani), Winston Churchill (Ufalme wa Maungano- Uingereza) na Stalin (Umoja wa Kisovyeti - Urusi) walikutana mjini Teheran (Uajemi) wakajadili ushirikiano wao na mipango ya vita.


title: Mataifa ya ushirikiano

text: Tarehe 7 Desemba 1941 Japan ilishambulia bandari ya kimarekani ya Pearl Harbour, Hawaii. Ujerumani ilitangaza hali ya vita dhidi ya Marekani. Tangu hapo nchi nyingi za Amerika yote zilijiunga na mataifa ya ushirikiano. Mwisho wa vita nchi zote za dunia isipokuwa Hispania, Ureno, Uswidi, Uswisi, Eire, Afghanistan, Tibet zilijiunga na mataifa ya ushirikiano dhidi ya Ujeruman, Japani, Hungaria na Bulgaria. Italia ilikuwa ilijitenga tayari 1943 na Ujerumani isipokuwa sehemu kubwa bado ilikuwa chini ya utawala wa jeshi la Ujerumani.


title: Mataifa ya ushirikiano

text: Ushirikiano huu ulikuwa chanzo cha Umoja wa Mataifa ulioundwa mwaka 1945 mara baada ya mwisho wa vita.


title: Pearl Harbor

text: Pearl Harbor "(Kiing. "bandari ya lulu"; Kihawaii: Pu'uloa)" ni bandari ya kijeshi ya Marekani kwenye kisiwa cha Oahu katika jimbo la visiwani la Hawaii (Marekani).


title: Pearl Harbor

text: Kituo hiki cha kijeshi kipo ndani ya kidaka iliyo bandari asilia ambako meli na manowari zinakaa salama wakati wa dhoruba. Katikati ya kidaka kuna kisiwa kinachoitwa Ford Island ambayo ni kitovu cha kituo cha kijeshi. Tangu Marekani kutwaa Hawaii na vita ya Marekani dhidi Hispania mwaka 1898 bandari hii ilikuwa makao makuu ya kundi la manowari za Marekani katika Bahari Pasifiki.


title: Pearl Harbor

text: Pearl Harbor ilikuwa maarufu kutokana na mashambulio ya ghafla ya Japani dhidi ya manowari za Marekani yaliyotokea hapa tar. 7 Desemba 1941. Hatua hii ilisababisha Marekani kuingia katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia na kujiunga rasmi na mataifa ya ushirikiano.


title: Pearl Harbor

text: Katika siku kabla ya 7 Desemba wanamaji wa Japani walifaulu kukaribia funguvisiwa na kundi la manowari pamoja na manowari ndege 6. Eropleni 350 kutoka manowari ndege hizi zilishambulia kituo cha Pearl Harbor katika masaa ya mapema ya 7 Desemba zikafaulu kuzamisha manowari 9 na kuleta uharibifu mkubwa kwa manowari 21 nyingine, tatu kati hizi hazikuweza kutengenezwa tena. Wamarekani 2350 waliuawa. Pia ndege nyingi za kijeshi za kimarekani ziliangamizwa.


title: Pearl Harbor

text: Shabaha ya shambulio la Japani ilikuwa kuharibu uwezo wa manowari za Marekani kuingilia katika upanuzi wa mamlaka ya Japani katika Pasifiki hasa kwenye maeneo chini ya utawala wa Uingereza, Uholanzi, Ufaransa na China. Lakini shambulio halikugusa kituo cha nyambizi, akiba za fueli, karahana za kijeshi na ofisi za viongozi vya jeshi. Pia manowari ndege zilizokuwa sehemu ya kundi ya Pearl Harbor hazikuharibiwa kwa sababu zote tatu hazikuwepo Hawaii wakati wa shambulio.


title: Pearl Harbor

text: Kwa hiyo uwezo wa Pearl Harbor kuhudumia kundi la manowari haukuharibiwa na baadaye Marekani ilitumia kituo hiki pamoja na visiwa vya Hawaii kama msingi wa vita yake dhidi Japani.


title: Fumbwe

text: Fumbwe ni ndege wadogo wa jenasi "Vidua" katika familia Viduidae ambao wanatokea Afrika tu. Spishi bila mkia mrefu na yenye rangi ya nili wanaitwa kinili pia. Wakati wa kuzaa madume wana rangi ya nyeusi na nyeupe na pengine rangi nyingine au rangi ya nili tu, na spishi kadhaa zina mkia mrefu. Lakini wakati wengine wana rangi za majike, kahawia na nyeupe, wenye michirizi miwili kwa utosi, na mkia wao una urefu wa kawaida. Hula mbegu za manyasi hasa lakini wadudu pia, kumbikumbi aghalabu.


title: Fumbwe

text: Ndege hawa hawajengi tago lao lenyewe lakini huyataga mayai yao katika matago ya ndege wa familia Estrildidae (udusio wa kiota, Kiing. brood parasitism). Kila spishi inadusia spishi yake ya Estrildidae. Vinili wadusia mitolondo, mshigi tombo au mshigi kidari-machungwa, na fumbwe wengine wadusia tunguridi, tunguhina au mishigi mbalimbali. Kinyume na kekeo fumbwe hawaharibu mayai ya mwenye tago. Huyataga mayai 2-4 kwa kuzidi yaliyomo. Mayai ya fumbwe ni meupe kama yale ya mwenyeji lakini wakubwa zaidi. Ndani ya domo la makinda inafanana na ile ya makinda ya mwenyeji na dume anaiga wimbo wake.


title: Kinili

text: Vinili ni ndege wadogo wa jenasi "Vidua" katika familia Viduidae ambao wanatokea Afrika tu. Wanaitwa fumbwe pia pamoja na spishi nyingine za "Vidua". Wakati wa kuzaa madume wana rangi ya nili, lakini wakati wengine wana rangi za majike, kahawia na nyeupe, wenye michirizi miwili kwa utosi. Hula mbegu za manyasi hasa lakini wadudu pia, kumbikumbi aghalabu.


title: Kinili

text: Ndege hawa hawajengi tago lao lenyewe lakini hutaga mayai yao katika matago ya mtolondo, mshigi tombo au mshigi kidari-machungwa (udusio wa kiota, Kiing. brood parasitism). Kila spishi ya kinili inadusia spishi yake ya mtolondo au mshigi. Kinyume na kekeo vinili hawaharibu mayai ya mwenye tago. Huyataga mayai 2-4 kwa kuzidi yaliyomo. Mayai ya vinili ni meupe kama yale ya mwenyeji lakini wakubwa zaidi. Ndani ya domo la makinda inafanana na ile ya makinda ya mwenyeji na dume anaiga wimbo wake.


title: Simfoni

text: Simfoni (kutoka Kigir. σύμφωνος "simphōnos" ‚sauti za pamoja‘ kupitia Kiitalia "sinfonia") ni muziki iliyoandikwa kwa ajili ya okestra.


title: Simfoni

text: Aina hii ya muziki ilianzishwa huko Italia katika karne ya 17. Hapa jina "sinfonia" lilibuniwa. Hadi leo hii majina ya mitindo mbalimbali inayotumia ndani ya sinfonia ni ya kiitalia.


title: Simfoni

text: Kwa kawaida kuna sehemu tatu au nne zinazotofautishwa kwa kasi na tabia ya muziki, kwa mfano haraka-polepole-haraka au kinyume chake polepole-haraka-polepole. Watungaji muziki kama Joseph Haydn (simfonia 104), Wolfgang Amadeus Mozart (simfonia zaidi ya 50) na Ludwig van Beethoven (simfonia 9) waliboresha na kukamilisha muziki dhati ya simfonia. Beethoven alikuwa mtungaji wa kwanza aliyeingiza pia sauti za kibinadamu katika simfonia yake ya 9.


title: Simfoni

text: Mitindo inayotumiwa ndani ya sehemu za simfonia ni pamoja na sonata, minuet, scherzo au rondo.


title: Simfoni

text: Okestra kubwa mara nyingi huitwa "okestra ya simfonia" wakati okestra ndogo huitwa "okestra ya chumba".


title: Simfoni

text: Watungaji mashuhuri wengine wa simfonia walikuwa Franz Schubert, Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Anton Bruckner, Johannes Brahms, Pyotr Tchaikovsky, Gustav Mahler, Jean Sibelius na Dmitri Shostakovich.


title: Kim Young-sam

text: Kim Young-sam (Kikorea: 김영삼 金永三) (20 Desemba 1927 - ) ni mwanasiasa Mkorea aliyekuwa rais wa kumi na nne wa nchi ya Korea Kusini, 1993 na 1998.


title: Maisha ya wakfu

text: Maisha ya wakfu ni ufupisho wa "Maisha yaliyowekwa wakfu kwa kushika mashauri ya Kiinjili". Unaeleza hali ya pekee ya baadhi ya Wakristo ndani ya Kanisa inayotokana na uamuzi wao wa kumfuata Yesu katika mtindo wake wa maisha ya useja, ufukara na utiifu.


title: Maisha ya wakfu

text: Mara nyingi wanaoishi hivyo wanaunda shirika la kitawa, ingawa si lazima, na wanajifunga kwa nadhiri au matamko yanayofanana nayo.


title: Kichomi (diwani)

text: Kichomi ni diwani au mkusanyiko wa mashairi ya mwandishi Euphrase Kezilahabi kutoka nchini Tanzania. Kitabu kilitolewa mwaka 1974.


title: Kichomi (diwani)

text: Diwani hii inaakisi mawazo ya kizazi kipya cha washairi wasomi waliofuzu kutoka kwenye vyuo vikuu miaka ya 1970. Mawazo ya mshairi yaliyomo katika mashairi haya ni mawazo ya kisasa, ni mawazo ya kijana aliyezungukwa na mazingira ya kisiasa, kielimu, kijamii na hata kidini.


title: Kichomi (diwani)

text: Kwenye utangulizi wa diwani hii, mshairi anaeleza kuwa katika sehemu ya kwanza anayoiita mashairi ya mwanzo ameandika juu ya mambo mbalimbali ikiwemo dini, siasa, utamaduni, ndoa na uchumi; lakini katika sehemu ya pili aliyoiita Fungueni mlango, wazo moja hasa lilimsumbua: swali linalohusu maana ya maisha ambalo liliukera moyo wake, akaona bora aandike kuwauliza wenzake.


title: Kichomi (diwani)

text: Shairi la kwanza "Jinamizi" linatalii dhamira ya dhuluma barani Afrika. Siasa za Afrika zimekoleza msingi wa dhuluma. Kuna aina mbili za ukoloni: ukoloni mkongwe unaowakilishwa na watu weupe kwenye mtumbwi na ukoloni mamboleo unaowakilishwa na watu weusi kwenye mtumbwi. Jazanda ya mtumbwi inawakilisha nchi za Afrika. Samaki baharini ni wananchi wazalendo, majitu yenye meno ya kutisha ni wakoloni wa kisasa na mabepari wanaoendelea kulifyonza bara la Afrika. Kupitia kwa tashtiti na kejeli mshairi anaudhihaki 'utawala wa chuma' yaani utawala wa kimabavu. Mamba wanasimamia wakombozi ambao baada ya mapinduzi wanawasaliti wananchi wenzao. Hapa sanaa ya ushairi inatumiwa kama jukwaa la kutetea haki ya mnyonge katika jamii. Hata hivyo, mwelekeo na tuni inayotawala kwenye shairi hili ni ile ya utamaushi na udhanaishi. Mshairi amekata tamaa kuhusu suala la uhuru barani Afrika. Baada ya uhuru ukoloni unaendelea Afrika kwa misingi na sura mpya.


title: Kichomi (diwani)

text: Shairi linalofuatia ni "Upepo wa Wakati". Kwenye shairi hili mshairi anatuchorea taswira ya ziwa lililochafuka, kuna mawimbi yanayopanda na kushuka. Taswira hii ni ishara inayosimamia maisha ya binadamu duniani. Istiara kuu inayotumiwa hapa ni maisha ni bahari iliyochafuka. Maisha ya binadamu hudhihirisha hali ya ufanisi na shida kadri tunaposhuhudia msukumo wa wakati. Dhana ya wakati kuwa upepo mkali unaosukuma na kuyumbisha vyote duniani inajitokeza. Mshairi anazingatia suala la tamaa na ubinafsi ambalo tunalishuhudia kwenye uwanja wa siasa. Viongozi barani Afrika hunyakua madaraka na kupokezana madaraka kwa zamu kama mzamaji anayeshika mguu wa rafikiye. Isitoshe, mshairi anakashifu pupa na kuthamini hela kuliko utu kwa kutumia mfano wa watu wanaopakata pesa kama mtoto. Mwandishi anatoa onyo kwa viongozi wanaowanyamazisha wanyonge kwamba watapanda na kushuka kama bahari inayoyumbishwa na upepo mkali wa wakati. Kama ilivyo kwenye mashairi mengi ya diwani hii mshairi amekata tamaa kuhusu maisha kwa jumla na hasa jinsi siasa inavyoendeshwa barani Afrika. Mshairi anayaona maisha kama ziwa au bahari iliyochafuka na dunia kama uwanja wa fujo.


title: Kichomi (diwani)

text: Wimbo wa Mlevi:


title: Kichomi (diwani)

text: Nimechoka:


title: York

text: York ni mji wa Ufalme wa Maungano ulioko kaskazini mwa Uingereza, kando ya mto Ouse (Yorkshire).


title: York

text: Hutazamwa kama makao makuu ya Yorkshire ingawa kiutawala si sehemu ya Yorkshire tena, bali eneo la pekee. Kuna wakazi wapatao 130,000.


title: York

text: Ni mji wa kale sana: ulikuwepo tayari zamani za utawala wa Dola la Roma katika Uingereza ukaitwa Eboracum.


title: York

text: Waviking waliovamia sehemu hii ya Uingereza katika karne ya 9 wakaita mahali "Jorvik" iliyomaanisha "bandari ya chifu" katika lugha yao.


title: York

text: Baada ya uvamizi wa Wanormani katika karne ya 11 polepole matamshi ya jina la Kinormani yakawa "York".


title: York

text: Hadi leo mji una nyumba nyingi za kihistoria.


title: York

text: Jengo kuu ni kanisa kuu maarufu la Anglikana lililokamilishwa mwaka 1472.


title: York

text: Askofu Mkuu wa York ana nafasi ya pili ya kiheshima ndani ya Kanisa Anglikana la Uingereza.


title: York

text:
Tangu mwaka 2005 John Sentamu mwenyeji wa Uganda amekuwa askofu mkuu.
Kando ya mji wa kihistoria kuna maeneo ya Chuo Kikuu cha York kilichoanzishwa mwaka 1963.


title: York

text: York katika nchi ya Uingereza ni mji wa kupendeza sana kutokana na vivutio vilivyoko. Unapotembea mjini York, utafurahishwa na mahali kama:


title: York

text: The Shambles ni vijia vidogo vidogo vilivyoko mkabala na manyumba mengi. Kivutio hiki hunoga maana ni kizee sana ikitajika kwamba kilianza katika karne ya 14.


title: York

text: Ziara ya York haitafana kama hutaingia katika York Minster, kivutio kingine kilichonoga sana.York Minster ni kanisa lililojengwa kwa uhandisi wa hali ya juu zaidi. Linaoenakana kuwa ilitumika ubunifu na usanii mwingi ili lisimamishwe pahala lipo.


title: York

text: Ziara yako ya York itapendeza zaidi unapotembea na kuona National Railway Museum. Imesemekana kwamba hamna reli nyingine iliyojengwa kwa ustadi mwingi kama National Railywa Museum. Hii ni kwa sababu teknolojia nzuri na za kisasa zimetumika ili isimame mahala ipo.


title: John Sentamu

text: John Tucker Mugabi Sentamu (* 10 Juni 1949 mjini Kampala, Uganda) ni askofu mkuu wa York na mku wa jimbo la kanisa Anglikana la York linalojumlisha daiyosisi za kaskazini ya Uingereza. Ana cheo cha heshima cha pili katika kanisa Anglikana la Uingereza baada ya Askofu Mkuu wa Canterbury.


title: John Sentamu

text: John Sentamu ni askofu mkuu wa kwanza nchini asiye Mwingereza kiasili.


title: John Sentamu

text: John Sentamu alizaliwa katika kijiji karibu na Kampala akiwa mtoto wa sita kati ya 13. Alisoma sheria kwenye Chuo Kikuu cha Makerere mjini Kampala akawa mwanasheria kwenye mahakama kuu ya Uganda. Mwaka 1973 Idi Amin alimteua kuwa hakimu wa mahakama kuu. Lakini alimkasirisha diketa alipokataa kumwachisha huru binamu mmoja wa Amin. Akafungwa jela wiki tatu baada ya arusi yake kwa muda wa miezi mitatu. Baada ya kuuawa kwa rafiki yake askofu mkuu Janani Luwum aliamua kuondoka Uganda akaenda Uingereza.


title: John Sentamu

text: Alianza kusoma theolojia kwenye Chuo Kikuu cha Cambridge akapokelewa kama padre wa Kanisa Anglikana mwaka 1979. Akapata cheo cha Ph. D. mwaka 1984. Baada ya kufanya kazi kama pdre msaidizi na padre kiongozi katika parokia kadhaa likuwa askofu msaidizi wa Stepney mwaka 1996; 2002 akawa askofu wa Birmingham. 2004 alikuwa risi wa harakati ya Youth For Christ na 2005 raisi wa YMCA. Mwaka huohuo alipewa cheo cha askofu mkuu wa York.


title: John Sentamu

text: Sentamu alichukua uraia wa kiingereza na leo hii ni raia wa Uganda na Ufalme wa Maungano vilevile. Amemwoa Margaret Sentamu. Wana watoto wawili wakubwa Grace na Geoffrey pamoja na watoto wawili wa kulea.


title: John Sentamu

text: Jamii: Watu wa Uganda Jamii: Watu wa Uingereza Jamii:Waliozaliwa 1949


title: Janani Luwum

text: Janani Jakaliya Luwum (* 1922; + 16 Februari 1977) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Anglikana la Uganda kati ya miaka 1974 na 1977. Alihesabiwa kuwa kati ya viongozi muhimu wa Kanisa la kikristo katika Afrika. Mwaka 1977 aliuawa ama na Idi Amin mwenyewe au kwa amri yake.


title: Janani Luwum

text: Anaheshimiwa na Waanglikana kama mtakatifu mfiadini.


title: Janani Luwum

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 17 Februari. Sanamu yake iko kati ya zile za wafiadini wa karne ya 20 katika ukuta wa mbele wa Abasia ya Westminster, London.


title: Janani Luwum

text: Luwum alizaliwa Wilaya ya Kitgum kaskazini mwa Uganda katika familia ya Waacholi. Akasoma shule ya sekondari na chuo cha ualimu akawa mwalimu wa shule ya msingi.


title: Janani Luwum

text: Mwaka 1948 akawa Mkristo akaendelea kusomea uchungaji. Alikuwa dikoni mwaka 1953, akapadrishwa mwaka 1954 akihudumia kanisa lake katika dayosisi za Upper Nile na baadaye Mbale.


title: Janani Luwum

text: Mwaka 1969 alichaguliwa kuwa askofu wa dayosisi ya Gulu katika Uganda kaskazini.


title: Janani Luwum

text: Baada ya miaka 5 akawa askofu mkuu wa jimbo la Kanisa Anglikana katika Uganda, Rwanda, Burundi na Boga-Zaire akiwa Mwafrika wa pili aliyeshika nafasi hiyo mwaka 1974.


title: Janani Luwum

text: Luwum alikuwa askofu mkuu wakati wa utawala wa kidikteta wa Idi Amin aliyetwaa urais wa Uganda tangu mwaka 1971.


title: Janani Luwum

text: Mwaka 1977 Luwum alipinga wazi matendo ya serikali iliyozidi kuwakamata na kuua wananchi ovyo. Amin alikasirika akamshutumu Luwum kuwa msaliti. Kosa lake lilikuwa kwamba hakunyamazia maovu, akiandika barua pamoja na viongozi wengine wa Kanisa kwa rais huyo kulaumu matendo mabaya ya wanajeshi wa serikali waliowatesa wananchi. Alijua hatari, lakini aliona ni wajibu wake kuwalinda Wakristo wake.


title: Janani Luwum

text: Tarehe 16 Februari 1977 Luwum alikamatwa pamoja na mawaziri 2. Wakamatwa walipelekwa mbele ya mkutano mkubwa mjini Kampala walipoonyeshwa mbele ya wananchi kama wasaliti waliotaka kumpindua Amin na kumrudisha rais wa awali Milton Obote.


title: Janani Luwum

text: Siku iliyofuata Redio Uganda ilileta tangazo kuwa wote watatu walikufa katika ajali ya gari walipojaribu kumshika dereva katika jaribio la kukimbia.


title: Janani Luwum

text: Lakini wakati wa mazishi ya Luwum ilionekana ya kwamba mwili wake ulitobolewa na risasi. Henry Kyemba aliyekuwa waziri wa afya chini ya Amin aliandika baadaye "Askofu mkuu alipigwa risasi mdomoni na mara tatu kifuani".


title: Janani Luwum

text: Mashahidi waliokuja mbele baada ya utawala wa Amin walisema ya kwamba wafungwa walipelekwa kwenye kambi la kijeshi walipopigwa na kuuawa. Wengine walisema ni Amin mwenyewe aliyepiga risasi, lakini wengine hawakukubali.


title: Janani Luwum

text: Luwum aliacha na mjane Mary Lawinyo Luwum na watoto 9.


title: Janani Luwum

text: Askofu Luwum anakumbukwa mpaka leo kama shahidi wa imani, yupo katika mfuatano wa mashahidi wengi tangu mwanzo wa Ukristo. Kifo chake kilisikitisha sana. Lakini vilevile kiliwapa Wakristo moyo wa kutonyamaza mbele ya uongo na maovu. Moyo huo umeonekana tangu mwanzo katika Ukristo.


title: Wamanyema

text: Wamanyema (Una-Ma-Nyema, yaani Wala-samaki), ni shirikisho la makabila ya Kibantu yanayopatikana kusini mashariki mwa beseni la mto Kongo katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na katika mkoa wa Kigoma nchini Tanzania.


title: Wamanyema

text: (Manyema Association) imeundwa miaka ya 1930, na inajumuisha makabila 18 ya Wamanyema yaliyounganishwa kwa imani ya dini ya Kiislamu na asili ya kuhama mashariki mwa Kongo ya Kibelgiji au Kongo ya Kiarabu.


title: Wamanyema

text: Kwa Tanzania, wanajumuisha makabila ya Wagoma, Wabwari, Wamasanze, Wabembe, Waholoholo n.k. ambao wote hujiita Wamanyema.


title: Wamanyema

text: Kwa sehemu kubwa ya karne ya 19 waliwindwa sana na Waarabu waliofanya biashara ya watumwa.


title: Wamanyema

text: Wamanyema walipofika Kigoma kuna ambao walipata majina katika miji kama Katonga, Kabwe, Mkabogo au Kabogo: hao wote walikuwa Wamanyema wenye asili ya Kongo.


title: Wamanyema

text: Inafahamika kuwa Waha ni moja ya makabila kutoka Wabantu wa mashariki. Wabantu hao walipata kufika maeneo hayo hata kabla ya miaka ya 600 yaani kabla ya Wamanyema. Waha waliwapokea watani wao Wamanyema na kuanza kuishi pamoja mpaka sasa.


title: Wamanyema

text: Hivyo Wamanyema na Waha ndio wenyeji wa Kigoma. Uenyeji huu tunaouzungumza ni miaka ya zamani sana: hata kabla ya kuanza kwa ukoloni hawa watu tayari walikuwa wakiishi pamoja na walikuwa wakipendana na kuthaminiana. Kuna vitu Waha waliwafundisha Wamanyema na pia kuna vitu Wamanyema waliwafundisha Waha na wote hawa waliipigania Tanganyika kutoka mikononi mwa serikali ya kikoloni. Hata mradi wa kuligawa bara la Afrika kati ya nchi kadhaa za Ulaya ulikuwa bado kabisa Wamanyema na Waha walikuwa wakiishi pamoja.


title: Sumaku

text: Sumaku ni gimba inayotoa uga sumaku wa kuvuta magimba ya metali kwake au kuyasukuma mbali nayo. Nguvu hii inaitwa uga sumaku haionekani kwa macho lakini inapimwa.


title: Sumaku

text: Sumaku asilia ni vipande vya madini ya maginetiti vinavyoweza kuvuta na kushika vitu vya chuma. Kama kipande cha chuma au feleji ya kawaida inashikwa kwa muda fulani na sumaku asilia itaonyesha pia tabia za sumaku. Watu wamejifunza kutumia uwezo wa sumaku na kutengeneza sumaku hasa pamoja na umeme na kutengeneza vifaa vyenye uwezo mkubwa wa kisumaku vinavyotumiwa katika teknolojia mbalimbali.


title: Sumaku

text: Usumaku ni tabia katika mada inayopatikana kiasili kufuatana na kanuni za fizikia.


title: Sumaku

text: kila sumaku huwa na ncha mbili zinazoitwa ncha hasi (negativi) na ncha chanya (positivi). kama sumaku mbili zinakaribiana zikitazamana kwa ncha tofauti zinavutana na kukaa pamoja kwa nguvu. Lakini zikikaribiana na kutazamana kwa ncha ileile (zote mbili kwa ncha hasi au ncha chanya) zinasukumana zikikataa kugusana. sumaku ikipitishwa joto inapungua nguvu yake lakini ikipozwa inaongeza nguvu ya kisumaku. kipande cha chuma kinachokuwa kisumaku baada ya kukaa pamoja na sumaku kitapungua nguvu yake ya kisumaku polepole. waya au simu inayopitishwa na umeme huwa na uga sumaku kando lake. kwa kuviringisha waya nje ya chuma sumaku na kupitisha umeme mle nguvu kubwa ya kisumaku inapatikana. Mbinu huu ni msingi wa kutumia sumakuumeme katika mashine nyingi.


title: Sumaku

text: Aloi za chuma na feleji huvutana na sumaku. Lakini metali kama shaba, zinki au alumini hazivutwi nazo.


title: Sumaku

text: Watu wa kale walitambua tayari tabia za sumaku asilia. Kuna ushahidi katika maandiko ya mwanafalsa mgiriki Thales wa Milet; Wagiriki wa kale waliita mawe yenye tabia hii "mawe ya magnesia" kutokana na mji wa Asia Ndogo yalipopatikana. Jina hili lilikuwa msingi wa jina "magnet" linalotumiwa katika lugha nyingi.


title: Sumaku

text: Wachina ni watu wa kwanza waliotambua matumizi ya sumaku kwa manufaa ya kibinadamu. Tangu karne ya 11 walitumia sindano ya magnetiti yenye tabia ya kisumaku iliyolea juu ya maji ndani ya dira. Ncha za sindano sumaku huathiriwa na uga sumaku wa dunia na ncha zake zinatazama kaskazini au kusini. Kwa msaada wa dira mabaharia waliweza kuvuka bahari na kulenga pwani la mbali lisiloonekana mara moja bila kupoteza njia.


title: Sumaku

text: Wazungu wa Ulaya walibuni mbinu huohuo kidogo baadaye tangu karne ya 12.


title: Sumaku

text: 1819 profesa Mdenmark Hans Christian Oersted alitambua uhusiano kati ya umeme na usumaku alipoona ya kwamba umeme unaathiri sindano ya dira. Mwingereza Michael Faraday alifuata kwa kutengeneza kifaa kinachozungusha kipitishi umeme kwa sumaku; hii ilikuwa msingi kwa kubuni injini ya umeme iliyotengenezwa na wengine baadaye na 1866 injinia Mjerumani Werner Siemens alitengenea mashine ya kutengeneza umeme iliyoweka msingi kwa mapinduzi ya pili ya viwandani. Leo hii umeme ni nguvu ya kimsingi wa teknolojia ya kisasa.


title: Sumaku

text: Jamii:Usumaku Jamii:Teknolojia


title: Maginetiti

text: Maginetiti ni madini yenye rangi nyeusi-kijivu yenye tabia ya sumaku. Kikemia ni oksidi ya feri (chuma) yenye valensi za 2+ na 3+. Fomula yake ni FeFeO.


title: Maginetiti

text: Inatokea mara nyingi kwa umbo la fuwele zenye urefu wa karibu sentimita 1 na kona 8. Kiwango cha feri (chuma) hufikia asilimia 72 kwa hiyo ni malighafi muhimu kwa kutengeneza chuma.


title: Dira

text: Dira ni kifaa cha kutambua mwelekeo. Ni chombo muhimu kwa kutafuta njia baharini au kwenye ardhi pasipo na alama zinazoonekana kama vile jangwani.


title: Dira

text: Ndani ya dira ya kawaida kuna sindano ya chuma sumaku inayotazama muda wote kwa ncha ya kaskazini kwa sababu inaathiriwa na uga sumaku wa dunia.


title: Dira

text: Wachina walikuwa watu wa kwanza wanaojulikana kubuni dira wakati wa karne ya 11. Walitumia sindano ya maginetiti iliyoelea kwenye bakuli ya maji juu ya ubao au karatasi.


title: Dira

text: Kuna dira kavu ambako sindano ya sumaku inalala juu ya mhimili. Aina nyingine ambayo ni bora lakini ghali zaidi ni dira kiowevu ambako sindano inaelea ndani ya kiowevu cha mchanganyiko wa alikoholi na maji.


title: Dira

text: Chini ya sindano huwa na kadi yenye mchoro wa mielekeo ya dunia ya kaskazini - kusini - mashariki - magharibi.


title: Dira

text: Mtu anayeshika dira anajigeuza hadi ncha ya sindano inakaa juu ya alama ya kaskazini kwenye kadi ya dira. Sasa anaweza kujua mielekeo mingine iko wapi mahali anaposimama.


title: Dira

text: Dira huwa na mielekeo mikuu 4 ambayo ni Kaskazini, Mashariki, Kusini na Magharibi.


title: Dira

text: Mielekeo ya kati hutajwa kama kaskazini-mashariki / kaskazini-magharibi na kusini-mashariki / kusini-magharibi (kwa Kiingereza Northeast NE/ Northwest NW na Southeast SE/ Southwest SW).


title: Dira

text: Inawezekana kutaja mieleko makini zaidi kwa mfano Kusini-kusini-magharibi (South-south-west SSW) au Magharibi-kusini-magharibi (west-south-west WSW).


title: Pilosa

text: Pilosa ni jina la Kisayansi cha oda ya walasisimizi na slothu.


title: Pilosa

text: Oda "Pilosa"


title: Mlasisimizi Mkubwa

text: Mlasisimizi mkubwa ("Myrmecophaga tridactyla") ni spishi kubwa kushinda walasisimizi wote. Spishi hii ni pekee katika jenasi "Myrmecophaga".


title: Mlasisimizi Mkubwa

text: Walasisimizi hutumia ulimi wao mrefu na wa kunata ili kukamata sisimizi na mchwa katika kichuguu cha wadudu hawa.


title: Tembo-bahari

text: Tembo-bahari (kwa Kijerumani: ; jina la kisayansi: "Mirounga") ni jenasi ya wanyama wakubwa wa Bahari ya Pasifiki na Bahari ya Kusini wenye mkonga mfupi kama tembo.


title: Dubu barafu

text: Dubu barafu ("Ursus maritimus", pia huitwa: Dubu Akitiki) ni dubu mkubwa mweupe wa duara ya Akitiki.


title: Kishawishi

text: Kishawishi ni tendo la kumvuta binadamu kutenda jambo. Mara nyingi maana yake ni mbaya, yaani ni kumvuta atende dhambi.


title: Kishawishi

text: Kishawishi kinaweza kujianzia au kutokana na watu wengine, lakini dini, kama vile Ukristo, zinaweza kuona nyuma yake hasa uwepo wa nguvu za giza, hususan shetani au ibilisi.


title: Kishawishi

text: Katika Biblia kishawishi cha kwanza kiliwapata na kuwashinda Adamu na mke wake Eva. Tukio hilo maarufu kwa jina la dhambi ya asili limeathiri binadamu wote.


title: Kishawishi

text: Injili zinasimulia pia vishawishi vilivyompata Yesu, hasa vitatu vilivyosababishwa na shetani jangwani, ambavyo Yesu alivishinda moja kwa moja na hivyo kutuelekeza namna ya kuvishinda vilevile.


title: Kishawishi

text: Yesu alishawishiwa na Shetani kwa kuwa ni mtu kweli, akamshinda kwa niaba ya watu wote, akituonyesha namna ya kumtii Mungu moja kwa moja, “hata mauti, naam, mauti ya msalaba” (Fil 2:8). “Kwa sababu kama kwa kuasi kwake mtu mmoja watu wengi waliingizwa katika hali ya wenye dhambi, kadhalika kwa kutii kwake mmoja watu wengi wameingizwa katika hali ya wenye haki” (Rom 5:19).


title: Kishawishi

text: Sala ya Baba Yetu ambayo Yesi aliwafundisha mitume wake inamalizika kwa kuomba ushindi dhidi ya vishavishi na ya Yule Mwovu (Math 6:13).


title: Swala pala

text: Swala pala au swalapala (Aepyceros melampus Kigiriki αιπος, aipos "juu" κερος, ceros "pembe" + melas "nyeusi" pous "mguu") ni swala ambaye si mkubwa sana kutoka Afrika. Jina Impala ambalo ni jina la swala pala kwa Kiingereza linatoka kutoka lugha ya Kizulu na linamaanisha "Swara". Wao hupatikana katika savana misitu nene nchini Kenya, Tanzania, Swaziland, Msumbiji, Namibia ya kaskazini, Botswana, Zambia, Zimbabwe, kusini mwa Angola, kaskazini mashariki mwa Afrika Kusini na Uganda. Swala pala wa kawaida wanaweza kupatikana katika idadi ya hadi 1,600,000 barani Afrika.[1]


title: Swala pala

text: Hapo awali, wanataksonomia waliwaweka swala pala katika jamii sawa na swala, ndogoro na kongoni. Hata hivyo ilikuja kugunduliwa kwamba swala pala ni tofauti sana kutoka jamii hizi zote za swala ndiposa swala pala ikawekwa katika jamii yake yenyewe, Aepycerotini, mtawalia. Jamii hii kwa sasa imepandishwa cheo kuwa nusufamilia kamili, Aepycerotinae.


title: Swala pala

text: Kwa kawaida nususpishi mbili hutofautishwa, ambazo huegemezwa na uchambuzi wa mitochondrial DNA.


title: Swala pala

text: Aepyceros m. melampus, Swala pala wa kawaida (Common Impala) Aepyceros m. petersi, Swala pala uso-mweusi (Black-faced Impala)


title: Swala pala

text: Swala pala wana urefu wa kati ya sentimita 73 na 92. Wastani wa uzito wa swala pala wa kiume ni takriban kilo 46 hadi 76 huku swala pala wa kike wakiwa na uzito wa takriban kilo 37 hadi 50. Rangi yao kwa kawaida ni nyekundu na kahawia (ndiposa wakapewa jina la Kiafrikana la "Rooibok" ), wana ubavu mwepesi na tumbo nyeupe alama "M" katika ngozi zao . Swala pala wa kiume, ambao wana jina sawa kama wa kondoo waume, wana pembe zinazofanana kama aina fulani ya chombo cha muziki kinachojulikana kama 'lyre' kwa lugha ya kimombo, na zinaweza kufikia urefu wa sentimita 90. Swala pala wa kike, ambao wana jina sawa na kondoo wa kike, hawana pembe.


title: Swala pala

text: Swala pala weusi, hupatikana katika maeneo machache sana barani Afrika, na aina ya swala pala hawa ni nadra sana na wana mwili ambao ni mweusi. Hifadhi ya wanyama ya kibinafsi ya Botlierskop Binafsi nchini Afrika Kusini ina zaidi ya swala pala weusi 150 na hata zaidi ya swala pala wekundu. Wanyama hawa wanaweza kufomu makundi makubwa ya zaidi ya swala pala 100, lakini kwa kawaida idadi ya mkusanyiko wao huwa 20. Kidude cha ukoo kinachopatikana katika swala pala huwapa rangi yao.


title: Swala pala

text: Swala pala ni miongoni mwa spishi ambao wametamalaki katika aina nyingi za savana. Wanaweza kukabiliana na mazingira tofauti kwa kuwa walaji wa nyasi katika baadhi ya maeneo. Wao hula majani na nyasi wakati rangi ya majani na nyasi ni kijani na ambao unakuwa.


title: Swala pala

text: Vikundi vya swala pala hutumia maeneo maalumu kwa matumizi yao. Swala pala huwa hodari wakati wote wa usiku na mchana na wanategemea maji. Mifugo ni huashiria kwa kawaida kuwa kuna maji karibu. Swala pala wanaweza kustawi katika maeneo ambayo walaji nyasi pekee hawezi kuishi.


title: Swala pala

text: Swala pala hurukaruka huku na huko ili kuwavuruga wanyama ambao wanaweza kuwala. Wao wanaweza kuruka kwa umbali wa zaidi ya mita 10 (futi 33) na urefu wa mita 3 (futi 9). Chui, duma, simba na mbwa mwitu ndio wanyama ambao huwawinda Swala pala. Swala pala wanaweza kufikia kasi ambao wastani wake ni maili 50 hadi 55 kwa saa moja (kilomita 80 hadi 90 kwa saa moja)[2] ili kuwaepuka wanyama ambo wanaweza kuwala.


title: Swala pala

text: Swala pala wa kike na swala pala wale wachanga kufomu vikundi vya swala pala mia moja au mia mbili. Wakati wa chakula upo kwa wingi, swala pala wazima wa kiume wataimarisha wilaya na kuwazunguka swala pala wa kike na kuwafukuza swala pala wa kike ambao si wa jamii ya kundi hilo, pamoja na wanyama wengine ambao wanaweza kuwala. Pia wao huwafukuza swala pala wa kiume wengine ambao wamebalehe. Swala pala wa kiume hujaribu kuzuia swala pala yeyote wa kike anayejaribu kuondoka katika wilaya ambao walikuwa wameutenga. Katika misimu wa ukavu, wilaya hizi hutelekezwa na kuachwa kwani vikundi hivi vya swala pala husafiri mbali ili kutafuta chakula. Vikundi vikubwa vya swala pala huanzishwa na hujumuisha swala pala wa kike na wa kiume.


title: Swala pala

text: Swala pala vijana wa kiume ambao wamefanywa kuacha vikundi vyao vya awali hufomu kundi yao ya karibu takriban swala pala thelathini binafsi. Swala pala wa kiume ambao wanaweza kutawala na kutamalaki vikundi vyao huwa wagombeaji kwa ajili ya kuchukua udhibiti wa wilaya zao.


title: Swala pala

text: Msimu wa kuzaana wa swala pala, ambao pia hujulikana kama rutting kwa lugha ya Kiingereza, huanza wakati unaelekea mwisho wa msimu wa mvua mwezi wa Mei. Mambo haya yote kwa kawaida hudumu kwa muda wa takriban wiki tatu. Huku swala pala wachanga wakizaliwa baada ya miezi saba, mama yao ana uwezo wa kuchelewa kujifungua kwa nyongeza ya mwezi moja kama hali ni mbaya. Wakati wa kujifungua swala pala wa kike hujitenga mwenyewe kutoka katika kundi ya swala pala wengine licha ya jitihada mbalimbali ya swala pala wa kiume kumzuia kuondoka katika wilaya yao. Swala pala wa kike ambaye amekuwa mama kumweka mwanawe aliyezaliwa katika doa kwa siku chache au hata kumwacha mwanawe mafichoni kwa siku, wiki kadhaa au zaidi kabla ya kurudi kwa kundi la swala pala wenzake. Wanawe wachanga watajiunga na kikundi cha swala pala wengine na watakwenda kwa mamao tu wakati kuna shida au wakati wana njaa na wanahitaji kula. Swala pala wachanga hunyonya matiti ya mamao kwa muda wa kati ya miezi 4 hadi 6. Swala pala wa kike ambao hukomaa wanalazimika kujiondoa katika kikundi hicho na kujiunga na kundi mpya ya swala pala ya wanaume pekee.


title: Swala pala

text: Swala pala wa kike Vikundi vya swala pala wa kike Swala pala anarukaruka kutoka kwa maji Kundi la swala pala nchini Afrika Kusini Swala pala nchini Zambia Swala pala wa kiume Swala pala wa kike Swala pala wa kike Kundi la swala pala nchini Tanzania Swala pala wa kike Swala pala wa kiume akabiliana changamoto, katika sehemu ya Etosha, Namibia Duma hutegemea swala pala na mamalia wengine kama chakula (Mbuga ya kitaifa ya Masai Mara , Kenya)


title: Swala pala

text: Estes, R. (1991). The Behavior Guide Mamalia Afrika, Including Hoofed Mamalia, Carnivores, Primates. Los Angeles, The University of California Press


title: Swala pala

text: Jamii:Swala Jamii:Wanyama wa Afrika Jamii:Megafauna ya Afrika


title: Mnyamapochi

text: Wanyamapochi ni wanyama wa ngeli ya chini Marsupialia ambao wanazaa wadogo wao katika hali changa sana yaani baada ya muda mfupi wa mimba. Baada ya kuzaa wanaendelea kubeba wadogo ndani ya pochi au mbeleko ya ngozi iliyopo nje ya mwili juu ya tumbo. Humo kuna maziwa ambako wadogo wanaweza kunywa ilhali wanatunzwa vizuri na kukaa joto. Kadri wadogo wanavyokua wanaanza kutazama mazingira kutoka mbeleko na pia wanaanza kutembea nje wakirudi tena mbelekoni hadi wamefika umri wa kutosha wanaondoka.


title: Mnyamapochi

text: Spishi zilizo nyingi ziko Australia na visiwa vya karibu kama Nyugini. Nyingine zinatokea Amerika ya Kusini. Wanyamapochi wanaojulikana zaidi ni kangaruu.


title: Koala

text: Koala (kutoka Kiing.: koala, Kisayansi: "Phascolarctos cinereus") ni mnyama mdogo wa Australia mwenye manyoya ya kijivu na anaofanana na dubu. Kama kangaruu na marsupialia wengine, koala wa jike huwa na pochi (ambayo inaitwa marsupiumu) ambamo mtoto humalizia kukua akiwa humo ndani.


title: Cervidae

text: Kulungu (jina la kisayansi: Cervidae) ni jina la kawaida wa wanyama wa Ulaya, Asia au Amerika wanaofanana na kulungu.


title: Kulungu

text: Kulungu ni neno la kiswahili na linaweza kumaanisha:


title: Ichiro Suzuki

text: Ichiro Suzuki (kwa Kijapani: 铃木 一 朗, すずき いちろう; anajulikana Marekani kama "Samurai The Silent"; amezaliwa 22 Oktoba 1973) ni mchezaji wa baseball wa Japani ambaye ana mafanikio makubwa katika Ligi Kuu ya Baseball. Anashikilia rekodi kwa idadi kubwa ya mafanikio wakati wa msimu wake katika MLB (262).


title: Hidetoshi Nakata

text: Hidetoshi Nakata (katika Kijapani: 中 田 英 寿) (amezaliwa 22 Januari 1977 katika Kofu, Japan) ni wa zamani wa soka Kijapani mchezaji ambaye alicheza kama kiungo na klabu kadhaa za Ulaya, na Bell Mare Hiratsuka katika nchi yake. Utendaji wake kuwa na chuma yake sifa kama mmoja wa wachezaji bora Kijapani kwa wakati.


title: Hidetoshi Nakata

text: Nakata ilikuwa mwaka 2004 kama mtu wa pekee Kijapani, kuchaguliwa kwa FIFA 100, ni daraja ya mpira wa 125 bora wanaoishi katika historia, na pia katika wawili 1,997 na 1,998 kupigiwa kura ya mchezaji bora wa mwaka katika bara la Asia.


title: Hidetoshi Nakata

text: Nakata alishinda 2001 Serie A na AS Roma na mwaka baada ya Coppa Italia na Parma FC.


title: Panda Mkubwa

text: Panda mkubwa (kutoka Kiing.: giant panda, Kisayansi: "Ailuropoda melanoleuca") ni dubu mkubwa kiasi wa Uchina aliye mweusi na mweupe.


title: Nge

text: Nge au akrabu (kutoka Kiarabu عقرب) ni arithropodi wa oda Scorpiones katika ngeli Arachnida. Spishi ndogo huitwa visusuli pia. Kama arakinida wote wana miguu minane. Pedipalpi zao ni kubwa na zina gando, na mkia ni mrefu na una msumari mkubwa mwishoni kwake. Kama kawaida kiwiliwili chao kina sehemu mbili: kefalotoraksi ( cephalothorax: kichwa na kidari) na fumbatio lakini zimeungwa vipana, siyo kwa pediseli (pedicel) nyembamba kwa umbo wa mrija kama kwa buibui. Mgongo wa kefalotoraksi ni mgumu na kwa hivyo huitwa gamba (carapace). Nge wana macho 6-12, mawili juu ya gamba la kefalotoraksi na 2-5 kwa kila upande wa kichwa. Msumari wa nge hutumika kwa kudunga windo na kuingiza sumu ndani yake. Windo akiwa amekufa, kelisera (chelicerae) za nge zinakata vipande vidogo vinavyowekwa katika kishimo mbele ya mdomo. Maji ya umeng'enyaji yakamuliwa katika kishimo hiki na baada ya kumeng'enya chakula myeyuko ufyondwa. Nge hula arithropodi wengine na wale wakubwa hula mijusi na vipanya wadogo pia.


title: Nge

text: Nge mkia-mnene mweusi Nge mkia-njano


title: Dubu

text: Dubu (jina la kisayansi ni Ursidae) ni wanyama wakubwa wenye manyoya mengi.


title: Yeniceoba

text: Yeniceoba ni mji na wilaya iliopo Mkoani Konya kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.


title: Chiriku

text: Chiriku ni ndege wadogo wa familia Fringillidae. Spishi bila rangi kali kama njano na nyekundu huitwa mpasuambegu pia na spishi yenye domo nene huitwa yombeyombe. Spishi nyingi zina rangi ya kahawa pamoja na nyeupe na pengine njano au nyekundu na zina michirizi myeusi. Spishi nyingine zina rangi kali kama njano, nyekundu, kijani na/au buluu. Hawa ni ndege wa maeneo yenye miti, lakini wengine wanatokea maeneo wazi na hata majangwa. Hula mbegu lakini hulisha makinda yao wadudu. Hujenga tago lao kwa manyasi, nyuzinyuzi na pengine vigoga na kuvumwani katika panda ya mti. Jike huyataga mayai 2-10.


title: Kinyegere

text: Kinyegere na Nyegere-vunde (jina la kisayansi: Mephitidae) ni mnyama mdogo mweusi na mweupe wa Amerika na Indonesia.


title: Hotuba ya mlimani

text: Hotuba ya mlimani (Math 5:1-7:28) ni hotuba maarufu ya Yesu kwa umati mkubwa uliomkusanyikia katika mlima fulani wa Galilaya. Inatunza maadili maalumu ya Ukristo kulingana na yale ya Uyahudi, hasa ya Mafarisayo.


title: Hotuba ya mlimani

text: Kiini chake kinafanana na Hotuba ya mahali tambarare katika Injili ya Luka (6,17-49).


title: Hotuba ya mlimani

text: Hotuba hiyo ilizingativa sana na Mahatma Gandhi na Martin Luther King katika kupigania haki bila ya kutumia mabavu.


title: Hotuba ya mlimani

text: Sura ya 5


title: Hotuba ya mlimani

text:
1
Yesu alipoyaona makundi ya watu, alipanda mlimani, akaketi. Wanafunzi wake wakamwendea,


Hotuba ya mlimani


title: Hotuba ya mlimani

text: naye akaanza kuwafundisha:


title: Hotuba ya mlimani

text: "Heri walio maskini rohoni, maana ufalme wa mbinguni ni wao.


title: Hotuba ya mlimani

text: Heri walio na huzuni, maana watafarijiwa.


title: Hotuba ya mlimani

text: Heri walio wapole, maana watairithi nchi.


title: Hotuba ya mlimani

text: Heri wenye njaa na kiu ya kufanya atakavyo Mungu, maana watashibishwa.


title: Hotuba ya mlimani

text: Heri walio na huruma, maana watahurumiwa.


title: Hotuba ya mlimani

text: Heri wenye moyo safi, maana watamwona Mungu.


title: Hotuba ya mlimani

text: Heri wenye kuleta amani, maana wataitwa watoto wa Mungu.


title: Hotuba ya mlimani

text: Heri wanaoteswa kwa sababu ya kufanya atakavyo Mungu, maana ufalme wa mbinguni ni wao.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Heri yenu ninyi watu wakiwatukana, wakiwadhulumu na kuwasingizia kila aina ya uovu kwa ajili yangu.


title: Hotuba ya mlimani

text: Furahini na kushangilia maana tuzo lenu ni kubwa mbinguni. Hivyo ndivyo walivyowadhulumu manabii waliokuwako kabla yenu.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Ninyi ni chumvi ya dunia! Lakini chumvi ikipoteza ladha yake itakolezwa na nini? Haifai kitu tena, ila hutupwa nje na kukanyagwa na watu.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Ninyi ni mwanga wa ulimwengu! Mji uliojengwa juu ya mlima hauwezi kufichika.


title: Hotuba ya mlimani

text: Wala watu hawawashi taa na kuifunika kwa chungu, ila huiweka juu ya kinara ili iwaangazie wote waliomo nyumbani.


title: Hotuba ya mlimani

text: Vivyo hivyo, ni lazima mwanga wenu uangaze mbele ya watu, ili wayaone matendo yenu mema, wamtukuze Baba yenu aliye mbinguni."


title: Hotuba ya mlimani

text: "Msidhani ya kuwa nimekuja kutangua Sheria ya Mose na mafundisho ya manabii. Sikuja kutangua bali kukamilisha.


Hotuba ya mlimani


title: Hotuba ya mlimani

text: Kweli nawaambieni, mpaka hapo mbingu na dunia zitakapopita, hakuna hata nukta moja au sehemu ndogo kabisa ya Sheria itakayoondolewa, mpaka yote yametimia.


title: Hotuba ya mlimani

text: Basi, yeyote atakayevunja hata amri moja ndogo kuliko zote, na kuwafundisha wengine wafanye hivyo, huyo atakuwa mdogo kabisa katika Ufalme wa mbiguni. Lakini yule atakayezishika na kuwafundisha wengine, huyo atakuwa mkubwa katika Ufalme wa mbinguni.


title: Hotuba ya mlimani

text: Ndiyo maana nawaambieni, wema wenu usipozidi ule wa Mafarisayo na walimu wa Sheria, hamtaingia kamwe katika Ufalme wa mbinguni.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Mmekwisha sikia ya kuwa watu wa kale waliambiwa: `Usiue! Atakayeua lazima ahukumiwe.`


title: Hotuba ya mlimani

text: Lakini mimi nawaambieni, yeyote anayemkasirikia ndugu yake, lazima ahukumiwe. Anayemdharau ndugu yake atapelekwa mahakamani. Anayemwita ndugu yake: `Pumbavu` atastahili kuingia katika moto wa Jehanamu.


title: Hotuba ya mlimani

text: Basi, ukipeleka sadaka yako mbele ya madhabahu na hapo ukakumbuka kwamba ndugu yako ana ugomvi nawe,


title: Hotuba ya mlimani

text: iache sadaka yako mbele ya madhabahu, nenda kwanza ukapatane na ndugu yako, ndipo urudi ukatoe sadaka yako.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Patana na mshtaki wako upesi mkiwa bado njiani, kwenda mahakamani. La sivyo, mshtaki wako atakukabidhi kwa hakimu, naye hakimu atakukabidhi kwa askari, nawe utafungwa gerezani.


title: Hotuba ya mlimani

text: Kweli nakwambia, hutatoka humo mpaka umemaliza kulipa senti ya mwisho.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Mmesikia ya kuwa watu waliambiwa: `Usizini!`


title: Hotuba ya mlimani

text: Lakini mimi nawaambieni, atakayemtazama mwanamke kwa kumtamani, amekwisha zini naye moyoni mwake.


title: Hotuba ya mlimani

text: Basi, kama jicho lako la kulia linakukosesha, ling`oe ukalitupe mbali. Afadhali zaidi kwako kupoteza kiungo kimoja cha mwili wako, kuliko mwili wako wote kutupwa katika moto wa Jehanamu.


title: Hotuba ya mlimani

text: Na kama mkono wako wa kulia unakukosesha, ukate ukautupe mbali. Afadhali zaidi kupoteza kiungo kimoja cha mwili, kuliko mwili wako wote uende katika moto wa Jehanamu.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Ilikwisha semwa pia: `Anayemwacha mke wake, yampasa ampe hati ya talaka.`


title: Hotuba ya mlimani

text: Lakini mimi nawaambieni, anayempa mkewe talaka, isipokuwa kwa sababu ya uzinzi, anamfanya azini; na mtu akimwoa mwanamke aliyepewa talaka, anazini.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Tena mmesikia kuwa watu wa kale waliambiwa: `Usivunje kiapo chako, bali ni lazima utimize kiapo chako kwa Bwana.`


Hotuba ya mlimani


title: Hotuba ya mlimani

text: Lakini mimi nawaambieni, msiape kamwe; wala kwa mbingu, maana ni kiti cha enzi cha Mungu;


title: Hotuba ya mlimani

text: wala kwa dunia, maana ni kiti chake cha kuwekea miguu; wala kwa Yerusalemu, maana ni mji wa Mfalme mkuu.


title: Hotuba ya mlimani

text: Wala usiape kwa kichwa chako, maana huwezi kuufanya hata unywele mmoja kuwa mweupe au mweusi.


title: Hotuba ya mlimani

text: Ukisema, `Ndiyo`, basi iwe `Ndiyo`; ukisema `Siyo`, basi iwe kweli `Siyo`. Chochote kinachozidi hayo hutoka kwa yule Mwovu.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Mmesikia kwamba ilisemwa: `Jicho kwa jicho, jino kwa jino.`


title: Hotuba ya mlimani

text: Lakini mimi nawaambieni, usimlipize kisasi mtu mbaya. Mtu akikupiga kofi shavu la kulia, mgeuzie pia shavu la pili.


title: Hotuba ya mlimani

text: Mtu akikupeleka mahakamani kutaka kukuchukulia shati lako, mwache achukue pia koti lako.


title: Hotuba ya mlimani

text: Mtu akikulazimisha kubeba mzigo wake kilomita moja, ubebe kilomita mbili.


title: Hotuba ya mlimani

text: Akuombaye mpe, na mtu akitaka kukukopa kitu usimnyime.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Mmesikia kwamba ilisemwa: `Mpende jirani yako na kumchukia adui yako.`


title: Hotuba ya mlimani

text: Lakini mimi nawaambieni, wapendeni adui zenu na kuwaombea wale wanaowadhulumu ninyi


title: Hotuba ya mlimani

text: ili mpate kuwa watoto wa Baba yenu aliye mbinguni. Kwa maana yeye huwaangazia jua lake watu wabaya na wema, na kuwanyeshea mvua watu wanyofu na waovu.


title: Hotuba ya mlimani

text: Je, mtapata tuzo gani kwa kuwapenda tu wale wanaowapenda ninyi? Hakuna! Kwa maana hata watoza ushuru hufanya hivyo!


title: Hotuba ya mlimani

text: Kama mkiwasalimu ndugu zenu tu, je, mmefanya kitu kisicho cha kawaida? Hata watu wasiomjua Mungu nao hufanya vivyo hivyo.


title: Hotuba ya mlimani

text:
Basi, muwe wakamilifu kama Baba yenu wa mbinguni alivyo mkamilifu.
Sura ya 6


title: Hotuba ya mlimani

text: "Jihadharini msije mkafanya matendo yenu mema mbele ya watu kusudi mwonekane nao. La sivyo, Baba yenu aliye mbinguni hatawapeni tuzo.


Hotuba ya mlimani


title: Hotuba ya mlimani

text: "Basi, unapomsaidia maskini, usijitangaze. Usifanye kama wanafiki wafanyavyo katika masunagogi na njiani ili watu wawasifu. Kweli nawaambieni, hao wamekwisha pata tuzo lao.


title: Hotuba ya mlimani

text: Lakini wewe unapomsaidia maskini, fanya hivyo kwamba hata rafiki yako asijue ufanyalo.


title: Hotuba ya mlimani

text: Toa msaada wako kwa siri, na Baba yako aonaye yaliyofichika, atakutuza.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Mnaposali, msifanye kama wanafiki. Wao hupenda kusimama na kusali katika masunagogi na katika pembe za njia ili watu wawaone. Kweli nawaambieni, hao wamekwisha pata tuzo lao.


title: Hotuba ya mlimani

text: Lakini wewe unaposali, ingia chumbani mwako, funga mlango, kisha umwombe Baba yako asiyeonekana. Naye Baba yako aonaye yaliyofichika, atakutuza.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Mnaposali, msipayuke maneno kama watu wasiomjua Mungu. Wao hudhani kwamba Mungu atawasikiliza ati kwa sababu ya maneno mengi.


title: Hotuba ya mlimani

text: Msiwe kama wao. Baba yenu anajua mnayoyahitaji hata kabla ya kumwomba.


title: Hotuba ya mlimani

text: Basi, hivi ndivyo mnavyopaswa kusali: `Baba yetu uliye mbinguni: Jina lako litukuzwe.


title: Hotuba ya mlimani

text: Ufalme wako ufike. Utakalo lifanyike duniani kama mbinguni.


title: Hotuba ya mlimani

text: Utupe leo chakula chetu tunachohitaji.


title: Hotuba ya mlimani

text: Utusamehe makosa yetu, kama nasi tunavyowasamehe waliotukosea.


title: Hotuba ya mlimani

text: Usitutie katika majaribu, lakini utuokoe na yule Mwovu.`*fa* na utukufu, hata milele. Amina.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Maana mkiwasamehe watu makosa yao, Baba yenu wa mbinguni atawasamehe ninyi pia.


title: Hotuba ya mlimani

text: Lakini msipowasamehe watu makosa yao, naye Baba yenu hatawasamehe ninyi makosa yenu.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Mnapofunga, msiwe na huzuni kama wanafiki. Wao hukunja nyuso zao wapate kuonekana na watu kuwa wanafunga. Nawaambieni hakika, hao wamekwisha pata tuzo lao.


title: Hotuba ya mlimani

text: Wewe lakini unapofunga, paka kichwa chako mafuta, nawa uso wako,


Hotuba ya mlimani


title: Hotuba ya mlimani

text: ili mtu yeyote asijue kwamba unafunga, ila ujulikane tu kwa Baba yako asiyeonekana. Naye Baba yako aonaye yaliyofichika atakutuza.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Msijiwekee hazina hapa duniani ambako nondo na kutu huharibu, na wezi huingia na kuiba.


title: Hotuba ya mlimani

text: Jiwekeeni hazina mbinguni ambako nondo na kutu hawawezi kuiharibu, wala wezi hawaingii wakaiba.


title: Hotuba ya mlimani

text: Maana pale ilipo hazina yako, ndipo pia utakapokuwa moyo wako.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Jicho ni taa ya mwili. Kama jicho lako ni zima, mwili wako wote utakuwa katika mwanga.


title: Hotuba ya mlimani

text: Lakini ikiwa jicho lako ni bovu, mwili wako wote utakuwa katika giza. Basi, ikiwa mwanga ulioko ndani yako ni giza, basi, hilo ni giza la kutisha mno.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Hakuna mtu awezaye kutumikia mabwana wawili. Maana atamchukia mmoja na kumpenda huyo wa pili; au ataambatana na mmoja na kumdharau huyo mwingine. Hamwezi kumtumikia Mungu na mali pamoja.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Ndiyo maana nawaambieni, msiwe na wasiwasi juu ya chakula na kinywaji mnavyohitaji ili kuishi, wala juu ya mavazi mnayohitaji kwa ajili ya miili yenu. Je, maisha ni chakula tu au zaidi? Na mwili, je, si zaidi ya mavazi?


title: Hotuba ya mlimani

text: Waangalieni ndege wa mwituni: hawapandi, hawavuni, wala hawana ghala yoyoye. Hata hivyo, Baba yenu wa mbinguni huwalisha. Je, ninyi si wa thamani kuliko hao?


title: Hotuba ya mlimani

text: Ni nani miongoni mwenu kwa kuwa na wasiwasi sana anaweza kuuongeza muda wa maisha yake?


title: Hotuba ya mlimani

text: "Na kuhusu mavazi, ya nini kuwa na wasiwasi? Tazameni maua ya porini jinsi yanavyostawi. Hayafanyi kazi wala hayasokoti.


title: Hotuba ya mlimani

text: Lakini nawaambieni, hata Solomoni mwenyewe na fahari zake zote hakupata kuvikwa vizuri kama ua mojawapo.


title: Hotuba ya mlimani

text: Ikiwa basi Mungu hulivika hivyo jani la shambani ambalo leo liko na kesho latupwa motoni, je, hatafanya zaidi kwenu ninyi? Enyi watu wenye imani haba!


title: Hotuba ya mlimani

text: "Basi, msiwe na wasiwasi: `Tutakula nini, tutakunywa nini, tutavaa nini!`


title: Hotuba ya mlimani

text: Maana hayo yote yanahangaikiwa na watu wasiomjua Mungu. Baba yenu wa mbinguni anajua kwamba mnahitaji vitu hivyo vyote.


title: Hotuba ya mlimani

text: Bali, zingatieni kwanza Ufalme wa Mungu na matakwa yake, na hayo mengine yote mtapewa kwa ziada.


Hotuba ya mlimani


title: Hotuba ya mlimani

text:
Basi, msiwe na wasiwasi juu ya kesho; kesho inayo yake. Matatizo ya siku moja yanawatosheni kwa siku hiyo.
Sura ya 7


title: Hotuba ya mlimani

text: "Msiwahukumu wengine, msije nanyi mkahukumiwa na Mungu;


title: Hotuba ya mlimani

text: kwa maana jinsi mnavyowahukumu wengine, ndivyo nanyi mtakavyohukumiwa; na kipimo kilekile mnachotumia kwa wengine ndicho Mungu atakachotumia kwenu.


title: Hotuba ya mlimani

text: Kwa nini wakiona kibanzi kilicho jichoni mwa ndugu yako, na papo hapo huioni boriti iliyoko jichoni mwako?


title: Hotuba ya mlimani

text: Au, wawezaje kumwambia ndugu yako, `Ndugu, ngoja nikuondoe kibanzi jichoni mwako`, wakati wewe mwenyewe unayo boriti jichoni mwako?


title: Hotuba ya mlimani

text: Mnafiki wewe! Ondoa kwanza boriti iliyoko jichoni mwako na hapo ndipo utaona waziwazi kiasi cha kuweza kuondoa kibanzi kilichoko jichoni mwa ndugu yako.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Msiwape mbwa vitu vitakatifu wasije wakageuka na kuwararua ninyi; wala msiwatupie nguruwe lulu zenu wasije wakazikanyaga.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Ombeni, nanyi mtapewa; tafuteni, nanyi mtapata; bisheni, nanyi mtafunguliwa.


title: Hotuba ya mlimani

text: Maana, aombaye hupewa, atafutaye hupata, na abishaye hufunguliwa.


title: Hotuba ya mlimani

text: Je, kuna yeyote miongoni mwenu ambaye mtoto wake akimwomba mkate, atampa jiwe?


title: Hotuba ya mlimani

text: Au je, akimwomba samaki, atampa nyoka?


title: Hotuba ya mlimani

text: Kama basi ninyi, ingawa ni waovu, mwajua kuwapa watoto wenu vitu vizuri, hakika Baba yenu wa mbinguni atafanya zaidi: atawapa mema wale wanaomwomba.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Watendeeni wengine yale mnayotaka wao wawatendee ninyi. Hii ndiyo maana ya Sheria ya Mose na mafundisho ya manabii.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Ingieni kwa kupitia mlango mwembamba. Kwa maana njia inayoongoza kwenye maangamizi ni pana, na mlango wa kuingilia humo ni mpana; waendao njia hiyo ni wengi.


title: Hotuba ya mlimani

text: Lakini njia inayoongoza kwenye uzima ni nyembamba, na mlango wa kuingilia humo ni mwembamba; ni watu wachache tu wanaoweza kuigundua njia hiyo.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Jihadharini na manabii wa uongo. Wao huja kwenu wakionekana kama kondoo kwa nje, lakini kwa ndani ni mbwa mwitu wakali.


Hotuba ya mlimani


title: Hotuba ya mlimani

text: Mtawatambua kwa matendo yao. Je, watu huchuma zabibu katika miti ya miiba, au tini katika mbigili? La!


title: Hotuba ya mlimani

text: Basi, mti mwema huzaa matunda mema, na mti mbaya huzaa matunda mabaya.


title: Hotuba ya mlimani

text: Mti mwema hauwezi kuzaa matunda mabaya, wala mti mbaya hauwezi kuzaa matunda mema.


title: Hotuba ya mlimani

text: Kila mti usiozaa matunda mema utakatwa na kutupwa motoni.


title: Hotuba ya mlimani

text: Kwa hiyo, mtawatambua kwa matendo yao. ic


title: Hotuba ya mlimani

text: "Si kila aniambiaye, `Bwana, Bwana,` ataingia katika Ufalme wa mbinguni; ila ni yule tu anayetimiza mapenzi ya Baba yangu aliye mbinguni.


title: Hotuba ya mlimani

text: Wengi wataniambia Siku ile ya hukumu: `Bwana, Bwana! kwa jina lako tulitangaza ujumbe wako, na kwa jina lako tuliwatoa pepo na kufanya miujiza mingi.`


title: Hotuba ya mlimani

text: Hapo nitawaambia: `Sikuwajua ninyi kamwe; ondokeni mbele yangu, enyi watenda maovu.`


title: Hotuba ya mlimani

text: "Kwa sababu hiyo, kila mtu anayeyasikia maneno yangu na kuyazingatia, anafanana na mtu mwenye busara, aliyejenga nyumba yake juu ya mwamba.


title: Hotuba ya mlimani

text: Mvua ikanyesha, mito ikafurika, pepo kali zikavuma na kuipiga nyumba hiyo. Lakini haikuanguka kwa sababu ilikuwa imejengwa juu ya mwamba.


title: Hotuba ya mlimani

text: "Lakini yeyote anayesikia maneno yangu haya bila kuyazingatia, anafanana na mtu mpumbavu aliyejenga nyumba yake juu ya mchanga.


title: Hotuba ya mlimani

text: Mvua ikanyesha, mito ikafurika, pepo kali zikavuma na kuipiga nyumba hiyo, nayo ikaanguka; tena kwa kishindo kikubwa."


title: Hotuba ya mlimani

text: Yesu alipomaliza kusema maneno hayo, umati wa watu ukashangazwa na mafundisho yake.


title: Hotuba ya mlimani

text:
Hakuwa kama walimu wao wa Sheria, bali alifundisha kwa mamlaka.
Sura ya 8


title: Hotuba ya mlimani

text: Yesu aliposhuka kutoka mlimani, makundi mengi ya watu yalimfuata.


title: Wolverini

text: Wolverini (kutoka Kiing.: "wolverine", Kilat.: "Gulo gulo"), pia huitwa mlafi, karkajuu au cheche-dubu, ni spishi kubwa zaidi kati ya wanyama wanaoishi ardhini wa familia ya Mustelidae (cheche). Ni mla-nyama mnene mwenye misuli ambaye hufanana kwa karibu zaidi na dubu mdogo kuliko mustelidi wengine. Wolverini huwa wakatili na wenye nguvu nyingi kwa kuwiana na ukubwa wao, na huwa uwezo wa kuua mawindo yao makubwa zaidi kuwaliko.


title: Wolverini

text: Wolverini wanapatikana hasa katika taiga (biomu inayojulikana kwa kuwa na misitu ya misindano, kama vile: misonobari, misprusi na miteashuri), maeneo ya chini ya Aktiki na tundra ya kialpu ya Nusudunia ya Kaskazini ambapo kuna wolverini wengi kaskazini mwa Kanada, Alaska na nchi za Kinordiki za Ulaya, na Urusini na Siberia. Idadi yao imepungua tangu karne ya 19 kutokana na utegaji, upunguzaji wa eneo na kuvunjavunja makazi yao, hivi kwamba huwa hawapatikani kabisa mwishoni mwa kusini mwa eneo lao la Ulaya. Idadi kubwa zinafikiriwa kubaki Amerika Kaskazini na Ulaya kaskazini. Wolverini huwa wanyama pweke.


title: Wolverini

text: Ushahidi wa kinasaba unadokeza kwamba wolverini huwa uhusiano kwa karibu zaidi na taira na konje (majina ya kisayansi "Eira" na Martes").


title: Wolverini

text: Kati ya jenasi ya "Gulo", utengano hutokea kati ya nususpishi mbili: ile ya Dunia ya Kale "Gulo g. gulo" na ile ya Dunia Mpya "G. g. luscus". Mabingwa wengine wameelekea nususpishi wanne wengine, kama wale wanaotegemea Kisiwa cha Vancouver ("G. g. vancouverensis") na Peninsula ya Kenai katika Alaska ("G. g. katschemakensis"). Hata hivyo, taksonomia iliyopokewa kwa desturi inatambua nususpishi mbili za bara au inatambua taksoni moja ya holaktiki.


title: Wolverini

text: Ushahidi wa kinasaba uliokusanya karibuni unatambua kwamba wolverini wengi wa Amerika Kaskazini watokana na asili moja, labda kutoka Beringia wakati wa kipindi cha barafu cha mwisho na haraka walipanua baadaye, hata hivyo hii ni ngumu ya kujua kwa uhakika.


title: Wolverini

text: Kimaumbile, wolverini huwa mnyama mwenye mwili mnene na misuli. Wao huwa na miguu mifupi, kichwa kipana cha mviringo, macho madogo na masikio mafupi. Wao hufanana kwa karibu zaidi na dubu kuliko mustelidi wengine. Ingawa miguu yake ni mifupi, kutokana na nyayo zake kubwa zenye vidole vitano humwezesha asonge kwa rahisi kwenye theluji yenye kina.


title: Wolverini

text: Wolverini mzima ana ukubwa wa mbwa wa kawaida, urefu kwa kawaida kuanzia 65 hadi 107cm, mkia wa 17-26cm, na uzito wa 9-25kg, ingawa madume wakubwa waweza kuwa na uzito hadi 32kg. Madume wana ukubwa ulio wa 30% kubwa zaidi kuliko wa wajike. Wao ni mustelidi wakubwa zaidi wa kiardhi kati ya wote; ota-bahari na ota mkubwa wa Amazoni wazidi ukubwa wa wolverini.


title: Wolverini

text: Wolverini huwa na manyoya meusi na mazito ambayo ni ya haidrofobiki ambayo humpa upinzani kwa jalidi. Kwa sababu hii, wawindaji na wategaji walipenda kuwawinda ili kutumia manyoya yao na kutengeneza jaketi na parka dhidi ya hali ya hewa ya Aktiki. Wolverini wengine huwa na maskhara ya fedha na mstari wa manjano iliyokwajuka kutoka kwenye bega hadi mkia wenye manyoya mengi.


title: Wolverini

text: Kama mustelidi wengine, wao huwa na matezi ya manukato ya mkundu ambayo hutumika. Kwa sababu ya manukato yao mabaya amepewa majina ya utani “dubu-kicheche” na “paka mbaya”


title: Wolverini

text: Wolverini huwa mwindaji mtendaji mwenye nguvu. Wolverini anajulikana kuua mawindo, kama vile: kulungu, nungunungu, kindi, biva, panyabuku, sungura, mafuko, vipanya, sange, kulungu aktiki, kulungu wa Ulaya, kulungu mkia-mweupe, kulungu mkia-mweusi, kondoo, mbuzi, ng'ombe, elki na wapiti. Wao pia wawinda konje, minki, mbweha, linksi, cheche na makinda ya koyote na mbwa-mwitu.


title: Wolverini

text: Wolverini hujulikana kama walafi wasiotosheka (kutoka jenasi ya Kilatini ya "Gulo"). Jina la mnyama huyu kwa Kiswidi cha Kale, "fjellfräs" linalomaanisha “paka wa milima” liliingia lugha ya Kijerumani kama "Vielfrass", linalomaanisha "mla nyingi". Jina lake kwa lugha nyingine za Kijerumani cha Magharibi hufanana na Kiholanzi "veelvraat".


title: Wolverini

text: Jina lake la Kifini ni "ahma" linalotoka ahmatti ambalo humaanisha "mlafi". Na pia kwa Kiestonia jina lake ni "ahm" lililo sawa na jina la Kifini. Kwa Kilithwania ni "ernis", kwa Kilatvia – "tinis" au "āmrija".


title: Wolverini

text: Lugha za Kislaviki cha Mashariki росомаха ("rosomaha") na jina la Kipoli na Kicheki linatoka Kifini "rasva-maha" (tumbo nene). Na jina lake la Kihungaria ni "rozsomák" au "torkosborz" linalomaanisha "melesi-mlafi".


title: Wolverini

text: Katika sehemu za Kanada ambapo Kifaransa kinazungumzwa, wolverini anaitwa "carcajou" (karkajuu) kutoka lugha ya Kimontagnais "kuàkuàtsheu". Hata hivyo, katika Faransa, jina la wolverini ni "glouton" (mlafi).


title: Wolverini

text: Neno la Kiingereza "wolverine" labda limaanisha "mbwa-mwitu mdogo". Jina lake kwa Kiproto-Norsi "erafaz" na Kinorsi cha Kale "jarfr" linapatikana lugha ya Kiisilandi kama "jarfi", Kinorwe "jerv", Kiswidi "järv" na Kideni "jærv".


title: Fisi-maji

text: Fisi-maji ni wanyama wa maji baridi au wa bahari (spishi mbili) wa nusufamilia Lutrinae katika familia Mustelidae. Wanyawa hawa wana mwili mrefu na mwembamba wenye mkia mrefu na manyoyo laini. Fisi-maji hushinda takriban maisha yao yote majini au baharini. Huogelea kwa kutumia miguu yao yenye ngozi kati ya vidole. Mkia hutumika kwa kupiga mbio umbali mdogo. Spishi za maji baridi hula samaki hasa lakini pia vyura, kasa wa maji baridi, mabata wadogo, panya na wadudu iwapo hakuna samaki wengi. Fisi-bahari wanastahabu invertebrata wa bahari kama kaa, kamba, uduvi, samakigamba, konokono wa bahari na chani, lakini samaki pengine pia. Huzaa watoto 1-5. Spishi za maji baridi huchimba au hutafuta tundu au mti uliobopa mara nyingi lakini fisi-bahari huzaa majini.


title: Fisi-bahari

text: Fisi-bahari ("Enhydra lutris") ni spishi ya fisi-maji wa nusufamilia Lutrinae katika familia Mustelidae.


title: Konje

text: Konje ("Martes") ni jenasi ya wanyama wadogo wa familia Mustelidae wenye miili myembamba na mikia mirefu.


title: Melesi

text: Melesi (kutoka Kilatini: ) ni wanyama wa jenasi "Meles" katika familia Mustelidae. Wanafanana na nyegere wa Afrika lakini ni wakubwa zaidi.


title: Nyegere

text: Nyegere, melesi au mhilu ("Mellivora capensis") ni mnyama mdogo wa familia Mustelidae anayetokea Afrika, Mashariki ya Kati na Uhindi.


title: Nyegere

text: Nyegere huishi peke yao kwenye shimo analolichimba yeye mwenyewe. Ni wachimbaji wazuri sana. Vile vidole vyao vyenye kucha ndefu na ngumu humsaidia sana kwenye kazi hii. Hata kama ardhi ni ngumu sana, ana uwezo wa kuchimba shimo linalomtosha kujificha katika kipindi kinachokadiriwa kuwa ni dakika kumi tu.


title: Nyegere

text:
NYEGERE (Honey burger)
a.k.a "The fearless animal"
TABIA NA MAMBO YAKE MENGINE
Nyegere ni mnyama mwenye wivu na
mapenzi makubwa sana kwa jike
lake, hutembea nyuma ya jike huku
akiwa ameziba sehemu za siri za jike,
hata jani tu likiigusa sehemu ya siri
ya jike litararuliwa na kupokea
kichapo cha hatari,maana wivu wake
ni kuwa jani laitakuwa "limefaidi
utamu" wa jike
Nyegere anaweza kununua ugomvi
mpaka kijiji cha sita, walina asali
ndio waathirika wakubwa wa hasira
za Nyegere,anaweza kuujambia
mzinga akala kidogo asali na
kupeleka kwa mke,mlina asali akifika
na kupakua, nyegere ana uwezo ya
kufuatilia harufu ya aliyeiba asali
yake mpaka nyumbani, na akifika
anavunja mlango na kuingia ndani
na kumvamia mwizi wa asali yake
(ukizingatia milango ya vijijini si
imara). Watu wengi vijini
wameuwawa kwa namna hii.
Huko Singida aliwahi kusafiri zaidi ya
kilomita saba usiku kwa usiku
anafuata harufu ya mtu aliyelina
mzinga wa asali aliyoijambia,
alipofika akavunja mlango na kukuta
wamelala watu wanne kwenye mkeka
mmoja,akabagua yule mwizi wake,
akagawa kichapo halafu akarudi
porini kimya kimya
Ni mnyama mdogo anayekula nyoka,
kenge, majani, matunda, kenge,
mizoga ya binadamu, chui, simba,
duma, ndege n.k...kwa kifupi anakula
kila kitu na ngozi yake ni ngumu
sana kiasi kwamba mishale na mikuki
au risasi ni ngumu kupenya..ukitaka
kumuua ni kumpiga katika fuvu la
kichwa chake na kitu kizito au risasi
kichwani,katika guines world book of
records yeye ndio the most fearless
creature on the planet mwili wake
haudhuriki na sumu ya nyoka wa
kawaida na ikitokea ameumwa na
nyoka mwenye sumu kali na sumu
ikapenya kwenye damu yake
itamfanya alale kwa masaa kadhaa tu
kisha ataendelea na mambo yake.
Ana meno makali/magumu sana
yenye uwezo wa kupasua hata jumba
la kobe. .Ashawahi kukutwa
akipigana na simba na hata tembo
na vifaru katika nyakati tofauti.
Ni mvivu katika maswala ya nyumba
yake hivyo basi anapojisikia uvivu
hujilaza sehemu yoyote
inayomfaa..ishaonekana akiwa
kajiliza katika pango la mbwa mwitu
kama kwake.
Wanapatikana India,Kusini
magharibi barani Asia na Afrika.


title: Chororo-kaya

text: Chororo-kaya ni mnyama mdogo alaye nyama. Chororo ni wanafamilia ya Mustelidae wanaojumlisha konje, nyegere, pamoja na fisi-maji.


title: Biva

text: Biva (kutoka Kiing.: beaver, Kisayansi: "Castor") ni wanyama wagugunaji wa Amerika ya Kaskazini, Ulaya na Asia.


title: Mhanganungu

text: Wahanganungu au ekidna ni wanyama wa familia Tachyglossidae katika oda Monotremata wanaofanana na kalunguyeye. Wanatokea Australia na Nyugini. Wanyama hawa pamoja na kinyamadege ni mamalia pekee wanaobaki ambao bado wanataga mayai. Lakini kinyume na wanyama wengine wanaotaga mayai, wananyonyesha watoto wao.


title: Kulungu Aktiki

text: Kulungu aktiki (Kilat.: Rangifer tarandus), pia hujulikana kama karibu katika Amerika Kaskazini ni spishi ya kulungu anayeishi Aktiki na maeneo ya chini ya Aktiki. Kuna nususpishi 14, lakini 2 zimekwisha sasa.


title: Kulungu Aktiki

text: Aina za kulungu aktiki hutofautiana kwa rangi na ukubwa. Kwa kawaida jinsia mbili huzaa pembeshada, ingawa pembeshada za madume ni kubwa kuliko zile za jike. Hata hivyo, kuna idadi chache za kulungu aktiki ambazo jike wao hawana pembeshada kabisa.


title: Kulungu Aktiki

text: Uwindaji wa kulungu aktiki wa mwitu na uchungaji wa kulungu aktiki wafugwao kwa nusu (ili kupata nyama, ngozi, pembeshada na maziwa) ni muhimu kwa watu wa Aktiki na maeneo ya chini ya Aktiki kama Waeskimo. Hata nje ya makazi yake, kulungu aktiki anajulikana sana kutokana na Baba Krismasi ambaye sleji yake inayokokotwa na kulungu aktiki wanaoruka angani. Katika Ulapi, kulungu aktiki kokota pulka (aina ya sleji ya Kilapi).


title: Kulungu Aktiki

text: Kulungu aktiki huishi kaskazini mwa Holaktiki wakipatikana tundra na taiga (msitu wa kaskazini). Kwa asili, kulungu aktiki walipatikana Skandinavia, Ulaya wa Mashariki, Grinlandi, Urusi, Mongolia na Uchina wa kaskazini. Katika Amerika Kaskazini, walipatikana Kanada, Alaska (Marekani), na pia kutoka kaskazini mwa Washington hadi Maine. Karne ya 19, bado walipatikana Idaho. Hata nyakati za kihistoria, waliishi Ayalandi. Wakati wa mwisho wa enzi ya Pleistosini, kulungu aktiki walipatikana hadi umbali wa Nevada na Tenesii katika Amerika Kaskazini na Uhispania katika Ulaya. Sasa kulungu aktiki wa mwitu wametoweka maeneo mengi kati ya eneo hili la kihistoria, hasa sehemu za kusini ambapo walitoweka kabisa. Idadi kubwa ya kulungu aktiki wa mwitu bado hupatikana Unorwe, Ufini, Siberia, Grinlandi, Alaska na Kanada.


title: Kulungu Aktiki

text: Kwa kawaida majike hupima 162-205cm kwa urefu na 80-120kg kwa uzito. Madume (au “fahali”) kwa kawaida wakubwa zaidi wakipima 180-214 kwa urefu na kwa kawaida 159-192kg kwa uzito ingawa madume walio wakubwa sana waweza kuwa na uzani wa 318kg.


title: Kulungu Aktiki

text: Rangi ya manyoya inatofautiana sana kutegemea majira na nususpishi. Idadi za kaskazini zilizo dogo zaidi ni nyeupe, hata hivyo idadi za kusini ni kubwa zaidi zenye manyoya ya rangi iliyoiva zaidi.


title: Kulungu Aktiki

text: Jinsia mbili huzaa pembeshada (aina ya pembe ya spishi ya familia ya kulungu zinazogawanyika katika matawi) na spishi ya pekee ambayo majike huzaa pembe na pia madume.


title: Kulungu Aktiki

text: Jina la "rangifer" ambalo Linnaeus alichagua kama jina kwa jenasi ya kulungu aktiki lilitumiwa na Albertus Magnus. Neno hili linaweza kutoka neno la Kilapi raingo.


title: Kulungu Aktiki

text: Kwa Kiingereza, anaitwa reindeer yenye asili ya Kinorsi (Kinorsi cha Kale hreinn linatoka Kiproto-Kijerumaniki *hrainaz na Kiproto-Kihindi-Kizungu *kroinos linalomaanisha "mnyama mwenye pembe"). Kwa lugha za Kiurali, Kilapi poatsu (kwa Kilapi cha Kaskazini boazu, Kilapi cha Lule boatsoj, Kilapi cha Pite bâtsoj, kwa Kilapi cha Kusini bovtse), Kimari puča na Kiudmurti pudžej, majina yote hurejelea kulungu aktiki waliofungwa yanayotoka neno la Kiajemi *počaw kutoka Kiproto-Kihindi-Kizungu *peku- linalomaanisha "ng’ombe". Jina la Kifini poro pia linaweza kumaanisha "mchota-theluji" kwa tabia yake ya kuchota kupitia theluji ili kupata chakula. Kwa Kiinuktitut (lugha ya Kieskimo), karibuu (kulungu aktiki) anajulikana kwa jina la tuktu, kwa Kigrinlandi tuttu. Na kwa Kikrii-Montagnais-Naskapi karibuu anaitwa atihkw.


title: Kulungu Aktiki

text: Jamii:Ng'ombe na jamaa


title: Elki

text: Elki (kutoka Kiing.: "elk", Kisayansi: "Alces alces") ni spishi kubwa katika familia Cervidae. Elki wanajulikana kwa kichwa chake kikubwa na pembe-tawi zake zinazogawanyika kama vidole vya kiganja; spishi nyingine za familia hii huwa na pembe-tawi zinazogawanyika katika matawi. Kwa kawaida elki huishi misituni mwa kaskazini na misitu yenye miti ya kupukutika majani yake ya Nusudunia ya Kaskazini katika hali za nchi za wastani hadi maeneo ya chini ya Aktiki. Kutokana na uwindaji, elki wana makazi madogo zaidi. Sasa elki wengi wanapatikana Kanada, Alaska, Skandinavia na Urusi. Wao hula mimea ya ardhini na majini. Wanyama ambao huwinda elki ni mbwa-mwitu, dubu na binadamu. Tofauti na spishi zingine za kulungu, elki ni wanyama pweke na huwa hawaishi na kundi la elki wengine. Ingawa elki kwa kawaida hutembea polepole, wakasirishwapo elki waweza kuwa mkali na kusonga haraka. Wakati wa demani iliye majira yao ya kupandana, madume wa spishi hupigana na madume wengine na kumshindania jike.


title: Elki

text: Jina elki limekopwa kutoka Kiingereza. Katika Uingereza mnyama huyu huitwa elk, lakini katika Amerika huitwa moose na elk huko ni jina la wapiti. Jina la kisanayansi "alcus" siyo Kilatini lakini limekopwa kutoka Kiswidi .


title: Elki

text: Elki dume aliyekua hurejelewa kama fahali, na elki jike ni dachia, na mtoto wa elki ni ndama.


title: Elki

text: Katika Amerika Kaskazini, elki huishi Kanada (mbali na Aktiki), Alaska, Uingereza Mpya, Milima yenye Miamba, Minesota, Peninsula ya Juu ya Michigan na Kijisiwa cha Kifalme cha Ziwa Kubwa. Katika eneo hili kubwa, kuna nususpishi zingi. Katika magharibi ya bara ya Amerika Kaskazini, idadi za elki zinafikia kaskazini mwa Kanada (Kolumbia ya Kibritania na Alberta) na spishi wengine wamepatikana milimani mwa Utah na Kolorado.


title: Elki

text: Katika Ulaya, elki wanapatikana katika Norwe, Uswidi, Ufini, Urusi, Polandi na nchi za Kibalti, na elki wachache katika Ucheki, Belarusi na Ukraini.


title: Pembe (anatomia)

text: Pembe ni miundo myenye mifupa inayoonekana juu ya vichwa vya wanyama kama kondoo, twiga au mbuzi. Pembe pia zinaonekana kama meno mikubwa ya ndovu au walarasi.


title: Simba-milima

text: Simba-milima (kutoka Kiingereza: mountain lion; pia: Puma, kutoka jina la kisayansi: "Puma concolor") ni paka mkubwa wa Amerika. Ni katika nusufamilia Felinae.


title: Simba-milima

text: Asili yake ni Amerika, kutoka Yukon ya Kanada kwenda Andes ya kusini ya Amerika ya Kusini. Ni pana zaidi ya mamalia yoyote ya mwitu katika nchi za Magharibi.


title: Simba-milima

text: Aina inayoweza kubadilika, puma wanapatikana wa aina nyingi katika Amerika. Ni paka mkubwa zaidi katika Amerika ya Kaskazini, na paka wa pili zaidi katika bara lote la Amerika baada ya jaguar.


title: Joka wa Komodo

text: Joka wa Komodo ("Varanus komodoensis") ni spishi kubwa kushinda mijusi wote. Joka wa Komodo anatokea visiwa vya Komodo, Rinca, Gili Motang na Flores katika Indonesia.


title: Dubwana-Gila

text: Dubwana-Gila ("Heloderma suspectum") ni mjusi mkubwa mwenye sumu wa Marekani na Mexiko. Ana magamba ya rangi ya machungwa, njano na nyeusi.


title: Buingamia

text: Buingamia ni arakinida wa oda Solifugae. Buingamia hawana sumu.


title: Bui-bahari

text: Bui-bahari ni cheliserata wa oda ya Pantopoda, oda pekee ya ngeli ya Pycnogonida, ambao wanaotokea baharini.


title: Kaangao

text: Kaangao ni wanyama wa oda Xiphosura katika ngeli Merostomata. Hawa ni kheliserata wakubwa sana.


title: Sumu

text: Sumu ni dutu yoyote inayoweza kuharibu kiasi kidogo shughuli za seli au inayoweza kudhuru muundo wa seli au kiumbehai.


title: Sumu

text: Inaweza kunyweka au kuliwa , au kufyonzwa kupitia ngozi. Uharibifu kawaida hufanyika na mmenyuko wa kemikali. Athari ya sumu hutofautiana na kiasi ambacho kilichukuliwa mwilini. Dutu ambazo ni sumu huweza kusababisha kifo .


title: Sumu

text: Katika dawa na zoolojia, sumu ni matokeo ya mchakato wa kibiolojia. Vitu ambavyo viumbe wanatumia kuharibu aina nyingine. Viumbe fulani hutumia vimelea kwa uwindaji, au kama ulinzi. Kama kiumbe ni mwenyesumu, kama vile uyoga , ni hatari kula. Ikiwa ni kiumbe mwenyesumu, kama nyoka au nyuki , huuma au kuumiza. Kwa baadhi, wanadamu wameanzisha Dawa za viumbe wenye sumu zilizo bora.


title: Sumu

text: Mara nyingi ni wingi tu wa dutu inayofanya tofauti. Kunywa pombe huweza kusababisha tabia ya ukatili, matatizo ya hotuba, na aina tofauti za kupoteza kumbukumbu. Athari hii inaitwa uchukuaji wa sumu. Watu wanao kunywa hata zaidi wanaweza kuwa mshtuko. Wakati huo huo, pombe inaweza kutumika kama dawa ya kuuwa viini.


title: Sumu

text: Kuna aina nyingine za vitu hatari. Hivi ni:


title: Rakuni

text: Rakuni (kutoka Kiing.: raccoon) ni wanyama wa Amerika wenye kinyago cheusi kwa uso wao.


title: Chui wa Tasmania

text: Chui wa Tasmania (kutoka Kiing.: Tasmanian tiger) au thilasini (kutoka Kilatini: , Kisayansi: "Thylacinus cynocephalus") ni spishi iliyokwisha ya mnyama ya Marsupialia wa Australia, Tasmania na Nyugini.


title: Oposumu

text: Oposumu (kutoka Kiing.: opossum) ni wanyama wa ngeli ya marsupialia katika oda ya Didelphimorphia wa Amerika.


title: Shetani wa Tasmania

text: Shetani wa Tasmania (kutoka Kiing.: Tasmanian devil, Kisayansi: "Sarcophilus harrisii") ni mnyama wa Marsupialia wa Tasmania mwenye manyoya meusi ambaye anapatikana katika maeneo ya porini ya kisiwa cha Australia kwenye makao ya Tasmania ikiwemo kisiwa kidogo cha Maria ambapo kuna mpango wa utunzaji wa wanyama wasio na magonjwa.


title: Linksi

text: Linksi "(kutoka Kigir. λυνξ na Kilat. lynx)" ni jenasi ya paka pori wa Amerika ya Kaskazini, Asia na Ulaya.


title: Armadilo

text: Armadilo (kutoka Kihispania: ) ni wanyama wadogo wa Amerika wenye mabamba ya mifupa juu ya mgongo yao. Wanafanana na kakakuona wa Afrika na Asia kijuujuu.


title: Armadilo

text: Oda CINGULATA


title: Armadilo

text: [[Jamii:Armadilo na jamaa]]


title: Michael Bishop

text: John Michael Bishop (amezaliwa 22 Februari 1936) alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza virusi. Mwaka wa 1989, pamoja na Harold Varmus alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.


title: Harold Varmus

text: Harold Elliot Varmus (amezaliwa 18 Desemba 1939) alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza virusi. Mwaka wa 1989, pamoja na Michael Bishop alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.


title: Orodha ya Viumbe vya Visasili

text: Viumbe vya visasili ni viumbe vyenye nafasi katika visasili vya mataifa na tamaduni mbalimbali. Mara nyingi ni watu wenye tabia za ajabu au mapepo ya watu, wanyama wenye tabia za ajabu au pia viumbe ambao ni mchanganyiko wa binadamu na wanyama.


title: Orodha ya Viumbe vya Visasili

text:
Afriti (Uarabu) Jini wa moto
Alseidi (Ugiriki) Nimfa wa viunga
Auloniadi (Ugiriki) Nimfa wa malisho


title: Orodha ya Viumbe vya Visasili

text:
Banshi (Eire) Pepo wa kifo
Behemothi (Uyahudi) Kiboko mkubwa kabisa wa Biblia


title: Orodha ya Viumbe vya Visasili

text: Chenjilingi (Ulaya) Mtoto asiye binadamu (kizimwi, elfi, troli) aliyebadilka kwa mtoto wa binadamu aliyetekwa.