title: Visiwa vya Aland

text: Tangu mwaka 1809 vilihamishwa chini ya Urusi pamoja na Ufini wote.


title: Visiwa vya Aland

text: Baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia kulitokea uhuru wa Ufini pamoja na fitina kama visiwa vitakuwa sehemu ya Ufini au ya Uswidi.


title: Visiwa vya Aland

text: Shirikisho la Mataifa liliamua mwaka 1920 ya kuwa


title: Visiwa vya Aland

text: Ufini ilitekeleza azimio hili kwa sheria mbalimbali. Hivyo Aland ni sehemu ya Ufini ambako lugha rasmi pekee si Kifini bali Kiswidi. Wafini kutoka bara hawaruhusiwi kununua ardhi au nyumba moja kwa moja kama hawajaishi visiwani kwa miaka kadhaa kwanza.


title: Wallis na Futuna

text: Wallis na Futuna ni eneo la ng'ambo la Ufaransa katika Bahari ya Pasifiki kati ya Fiji na Samoa.


title: Wallis na Futuna

text: Eneo lake ni visiwa vitatu vyenye jumla ya kilomita za mraba 274.


title: Wallis na Futuna

text: Idadi ya wakazi ni 13,000. Kwa upande mmoja kuna kisiwa cha Wallis na kwa upande mwingine visiwa vya Futuna. Umbali kati yake ni takriban kilomita 200.


title: Wallis na Futuna

text: Wakazi walio wengi ni Wapolynesia wakiongea lugha za Kipolynesia pamoja na Kifaransa.


title: Wallis na Futuna

text: Wakazi walio wengi huishi kwa kilimo cha kujikimu. Uchumi hutegemea misaada kutoka Ufaransa. Katika miaka iliyopita utalii umeanza kuchangia katika pato.


title: Australasia

text: Australasia ni neno la kutaja sehemu ya kusini magharibi ya Pasifiki inapopakana na Asia ya Kusini na Bahari Hindi. Inatazamiwa kama kanda la Australia na Pasifiki. Si kawaida sana kimataifa lakini hueleweka hasa Australia na nchi za jirani penyewe.


title: Australasia

text: Hasa Australia, New Zealand, Guinea Mpya na visiwa jirani vya Melanesia huhesabiwa humo. Wakati mwingine sehemu ya visiwa vya Indonesia vyahesabiwa humo pia.


title: Australasia

text: Katika matumizi ya neno "Australasia" maeneo yake hungiliana na yale yanayotajwa kwa "Melanesia" na "Asia ya Kusini".


title: Australasia

text: Neno lilitungwa na mtaalamu Mfaransa wa jiografia Charles de Brosses mwaka 1756 alipotaka kutofautisha eneo hili na Polynesia na Pasifiki ya Kusini-mashariki.


title: Australasia

text: Kiutamaduni kuna tofauti kubwa ndani ya kanda hila lakini kijiografia kuna mambo ya pamoja kama vile wanyama aina za marsupialia au mimea ya ukoo wa mikalatusi.


title: Australasia

text: Timu za Australia na New Zealand ziliwahi kugombea pamoaja kwa jina la "Australasia" kwenye michezo ya Olimpiki na Davis Cup.


title: Kisiwa cha Norfolk

text: Kisiwa cha Norfolk ni eneo la ng'ambo la Australia katika Pasifiki ya Kusini kati ya Australia, New Zealand na Kaledonia Mpya.


title: Kisiwa cha Norfolk

text: Kisiwa kipo takriban 1500 km upande wa mashariki ya Australia. Pamoja na visiwa vidogo jirani vya Nepean na Phillip ni ya asili ya kivolkeno hivyo kuna ardhi yenye rutuba kwa ajili ya kilimo.


title: Kisiwa cha Norfolk

text: Kisiwa kiliwahi kukaliwa na Wapolynesia jinsi inavyoonekana kwa mabaki ya kijiji kilichogunduliwa na waakiolojia na kuwepo kwa panja na ndizi ambazo zilisambazwa na Wapolynesia kwenye visiwa vya Pasifiki.


title: Kisiwa cha Norfolk

text: Lakini wakati wa kufika kwa nahodha Mwingereza James Cook mwaka 1774 kisiwa kilikuwa bila watu. Cook alikipa jina la Norfolk kwa heshima ya kabaila Mwingereza fulani aliyeitwa hivyo.


title: Kisiwa cha Norfolk

text: Kuanzia 1788 kisiwa kikakaliwa na wafungwa kutoka magereza ya Uingereza na Australia. Lakini majaribio haya yameachwa tena na makambi ya wafungwa kuhamishwa penginepo.


title: Kisiwa cha Norfolk

text: Mwaka 1856 mababu wa kwanza wa wakazi wa leo walifika kutoka Pitcairn. Idadi ya wajukuu wa waasi wa Bounty ilikuwa imeongezeka mno kwa kisiwa kidogo na serikali ya Uingereza iliwahamisha watu 194 kwenda Norfolk.


title: Kisiwa cha Norfolk

text: Leo hii theluthi moja ya wakazi wa Norfolk ni wa asili ya Pitcairn. Wengine wamekuja kutoka Australia au kutoka Polynesia.


title: Norfolk

text: Norfolk ni wilaya ya Uingereza kusini-mashariki. Imepakana na Bahari ya Kaskazini upande wa mashariki halafu na wilaya za Lincolnshire, Cambridgeshire na Suffolk.


title: Norfolk

text: Asili la jina ni zamani za Waanglia katika Uingereza waliokuwa na vitengo viwili yaani "Watu wa kaskazini" (northern folk = Norfolk) na watu wa kusini (southern folk = Suffolk).


title: Norfolk

text: Makao makuu ya wilaya ni mji wa Norwich. Wilayani kuna wakazi 816,500.


title: Visiwa vya Cocos (Keeling)

text: Visiwa vya Cocos (Keeling) ni eneo la ng'ambo la Australia katika Bahari Hindi. Eneo lao ni atolli mbili katikati ya Australia na Sri Lanka, takriban 3685 km upande wa magharibi ya Durban (Australia) na 1,300 km upande wa kusini ya Singapur. Anwani ya kijiografia ni 12°07′S, 96°54′E.


title: Visiwa vya Cocos (Keeling)

text: Eneo lote la nchi kavu ni 14.4 km² na idadi ya wakazi takriban watu 700.


title: James Cook

text: James Cook ("tamka: jems kuk"; * Uingereza, 27 Oktoba 1728 † Hawaiʻi, 14 Februari 1779) alikuwa nahodha, mpelelezi na mchoraji wa ramani Mwingereza katika karne ya 18.


title: James Cook

text: Amejulikana hasa kutokana safari tatu katika Bahari ya Pasifiki na taarifa zake juu ya safari hizi. Cook alitembelea visiwa vingi visivyojulikana Ulaya hadi wakati ule akivipima na kuvichora kwenye ramani za Ulaya kwa mara ya kwanza.


title: James Cook

text: Alizunguka dunia yote mara mbili. Kati ya maeneo aliyoyaweka kwenye ramani za dunia ni pwani la mashariki ya Australia, visiwa vya Hawaii, Newfoundland na New Zealand. Alivuka Mzingo wa Antaktiki na kupata kuona visiwa vipya na mandhari huko Amerika ya Kaskazini na Pasifiki ya Kusini.


title: James Cook

text: Yeye ni maarufu kwa kutafuta pwani ya mashariki ya Australia, kuviona Visiwa vya Hawaii na ramani ya kwanza ya Newfoundland na New Zealand. Ndiyo sababu anaitwa "mtafiti wa Uingereza".


title: James Cook

text: Wakati wa safari zake, alitumia muda mwingi juu ya majaribio ya sayansi, na ramani za maeneo mapya. Pia aliandika vitabu vingi kuhusu kile alichokiona.


title: James Cook

text: Cook aliuawa na wenyeji wa Hawaii alipotembelea kisiwa mara ya tatu.


title: James Cook

text: Visiwa vya Cook hutunza kumbukumbu ya jina lake.


title: Visiwa vya Mariana

text: Visiwa vya Mariana ni funguvisiwa la Pasifiki ya magharibi, takriban katikati ya Papua Guinea Mpya na Japani. Vyahesabiwa kati ya visiwa vya Melanesia.


title: Visiwa vya Mariana

text: Kwa jumla ni safu ya visiwa 15 vyenye asili ya volkeno kati ya 12 hadi 21N na mnamo 145E.


title: Visiwa vya Mariana

text: Vyote ni maeneo ya ng'ambo ya Marekani inayotawala funguvisiwa hilo kama vitengo viwili vya pekee:


title: New York

text: New York (Kiing.: "New York City") ni jiji kubwa kabisa Marekani na kati ya miji mikubwa duniani. Iko kwenye pwani la kaskazini-mashariki ya Marekani katika jimbo la New York.


title: New York

text: Mji uko kwenye mdomo wa pamoja ya mito Hudson na East River inapoishia katika Atlantiki kwa 40°42<i data-parsoid='{"dsr":[1526,1537,2,2]}'>N 74°00</i>W.


title: New York

text: Kitovu cha mji kipo kwenye kisiwa cha Manhattan kilichopo kati ya Hudson na East River. Eneo la jiji ni funguvisiwa kwenye mdomo huo na visiwa vyake pamoja na Manhattan ni Staten Island, Long Island na visiwa vingine vidogo kwa mfano kisiwa cha Ellis na kisiwa cha Sanamu ya Uhuru (statue of liberty).


title: New York

text: Jiji limepanuka kutoka kando za mito hadi barani. Eneo lote la jii ni kilomita za mraba 831.4.


title: New York

text: Ndani ya jiji kuna mitaa au wilaya tano zinazoitwa boroughs ambazo ni:


title: New York

text: Manhattan (New York County) Brooklyn (Kings County) The Bronx (Bronx County) Queens (Queens County


title: New York

text: Jina la Manhattan lakumbuka wakazi asilia waliokuwa Maindio wa Lenape na "manhattan" ni neno la lugha yao "Manna-hata" lililomaaanish a "kisiwa cha milima mingi". Mzugu wa kwanza aliyefika alikuwa nahodha Mwitalia Giovanni da Verrazano mwaka 1524 halafu Mwingereza Henry Hudson mwaka 1609.


title: New York

text: Mji mwenyewe ulianzishwa na Waholanzi kwa jina la "Nieuw Amsterdam" (Amsterdam Mpya). Mwaka 1626 kisiwa cha Manhattan kilinunuliwa kwa 60 gulder kutoka wenyeji kikawa mji mkuu wa koloni ya Nieuw Nederland (Uholanzi Mpya).


title: New York

text: Mwaka 1664 baada ya vita kati ya Uholanzi na Uingereza koloni yote ilihamishwa upande wa Uingereza pamoja na mji mwenyewe ikapewa jina jipya la "New York".


title: New York

text: Katika karne ya 18 New York ilikuwa sehemu ya uasi dhidi ya Uingereza


title: New York

text: Kipindi kikubwa cha mji kulitokea katika karne ya 19 wakati wahamiaji wengi sana walipofika MArekani. Idadi kubwa walifika kwenye bandari la New York.


title: New York

text: Baada ya fitina kati ya watu wa kusini na wenyeji wa kaskazini serikali ya Kiingereza ilifunga kambi hilo.


title: New York

text: Jamii:Miji ya Marekani Jamii:Miji ya New York Jamii:Mto Hudson


title: Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu

text: Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu ni shirika la kimataifa ambalo ofisi yake kuu iko Geneva, Uswisi. Kifupisho chake ni kwa Kiingereza ni ICRC.


title: Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu

text: Kamati ilianzishwa na Henri Dunant kwa jina "Kamati ya Watano" tarehe 9 Februari 1863.


title: Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu

text: Shabaha zake hasa ni kuwasaidia na kuwalinda watu wakati wa vita.


title: Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu

text: Kamati imezawadiwa Tuzo ya Nobel ya Amani mara tatu: miaka ya 1917, 1944, na 1963.


title: Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu

text: Siku hizi, kamati ni mwanachama wa Shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu.


title: Mbale

text: Mbale ni mji wa Uganda ya kusini-mashariki mwenye wakazi 76,000 kwenye mguu wa mlima Elgon. Ni makao makuu ya wilaya ya Mbale. Umbali na Jinja ni 120 km na 190 km na Kampala.


title: Mbale

text: Mazingira ya Mbale kuna kahawa nyingi na pia kilimo cha mazao mengine. Hivyo uchumi wa mji umetegemea kilimo na biashara ya mazao. Kuna pia kiwanda cha maziwa.


title: Mbale

text: Eneo la Mbale ni nyumbani kwa Wagishu hasa. Chuo Kikuu cha Kiislamu cha Uganda kipo mjini.


title: Mbale

text: Picha kadhaa za filamu "Casino Royale" zilipigwa Mbale.


title: Serikali ya kiraisi

text: Serikali ya kiraisi ni muundo wa siasa ambako serikali imo mikononi mwa rais wa nchi. Rais huyu anaunganisha nafasi za Mkuu wa Dola na pia kiongozi wa serikali.


title: Serikali ya kiraisi

text: Muundo huu ni tofauti na serikali ya kibunge ambako rais ni zaidi cheo cha heshima tofauti na kiongozi wa serikali ambaye huchaguliwa na bunge lenye madaraka ya kumwondoa tena.


title: Serikali ya kiraisi

text: Tabia za utaratibu huu mara nyingi ni:Kati ya faida za utaratibu wa kirais hutajwa mara nyingi serikali imara yenye nguvu katika utendaji. Kiongozi wa taifa ana nafasi kubwa kufuata siasa anayoiona ni lazima kwa mema ya nchi, hata kama wabunge wameanza kusitasita au kuogopa hasira ya wananchi. Kazi ya serikali inategemea nia ya mtu mmoja aliyepewa na wananchi wote nafasi na muda wake. Anayeangaliwa ni haki yake na pia wajibu wake kutumia madaraka haya.


title: Serikali ya kiraisi

text: Nguvu hii ni pia udhaifu wa muundo huo: kama rais ni mtu hafifu au mtu anayekosa uelewano mwema wa matatizo yaliyopo. Pia madaraka makubwa ya rais yameonekana kurahisisha kuundwa kwa udikteta kama huyu rais akitumia madaraka yake kubadilisha mgawanyo wa madaraka kati ya matawi ya dola yaani serikali, bunge na mahakama.


title: Serikali ya kiraisi

text: Nchi mbalimbali hutumia utaratibu wa kuunganisha tabia za serikali ya kirais na serikali ya kibunge. Mfano wake ni Ufaransa ambako rais anayechaguliwa na wananchi wote hushirikiana na waziri mkuu anayetegemea bunge. Rais ana madaraka kadhaa pamoja na haki ya kuongoza mikutano ya mawaziri akitaka. Ana haki ya kutoa mwongozo juu ya siasa ya nje na pia ni mkuu wa jeshi.


title: Serikali ya kiraisi

text: Lakini anahitaji kushiriki katika kempeni za bunge na kuomba wananchi kumpa wabunge watakaoshikamana naye. Kama wananchi wanaamua tofauti anapaswa kushirikiana na waziri mkuu asiyekubaliana naye katika siasa. Hii ni njia mojawapo ya kuwapa wananchi nafasi ya kuweka mipaka kwa madaraka na uwezo wa rais wakiona asiamue kila kitu tena pekee yake.


title: Mkoa wa Bonde la Ufa

text: Mkoa wa Bonde la Ufa ni mkubwa kati ya mikoa minane ya Kenya. Umepakana na Sudani, Ethiopia, Uganda na Tanzania, halafu na mikoa ya Magharibi, Nyanza, Mashariki, Kati na Pwani. Jina latokana na Bonde la Ufa linalopita katika mkoa.


title: Mkoa wa Bonde la Ufa

text: Eneo la mkoa ni 173,854 km² kuna wakazi karibu milioni saba (6,987,036 mwaka 2000). Umbo lake ni kanda ndefu linalounganisha watu wwenye maisha na utamaduni tofauti sana. Makao makuu ya mkoa yapo Nakuru.


title: Mkoa wa Bonde la Ufa

text: Ndani ya mkoa kuna maeneo yenye rutba sana lakini pia nchi yabisi hata jangwa. Maziwa makubwa ya magadi ni tabia mojawapo wa mkoa huu kama vile Ziwa Turkana, Ziwa Nakuru au Ziwa Naivasha.


title: Mkoa wa Bonde la Ufa

text: Watu wa mkoa wa Bonde la Ufa ni wa makabila mengi. Wenyeji ni wafugaji kama Wamassai au Samburu au wakulima kama sehemu kubwa ya Wakalenjin ambao ni kundi la makabila yaliyo karibu kiutamaduni. Kundi kubwa ni Wakalenjin.


title: Mkoa wa Bonde la Ufa

text: Idadi ya wakazi huongezeka haraka. 1989 palikuwa na wakazi milioni 4.9, 1999 tayari na wakazi milioni 6.9 na kadirio la 2007 ni milioni 8.8.


title: Mkoa wa Bonde la Ufa

text: Mwenye kaskazini ya mkoa kunwa wakimbizi wengi kutoka Sudan katika kambi kubwa la Kakuma.


title: Mkoa wa Bonde la Ufa

text: "Wilaya" ("Makao Makuu"):


title: Bahari ya Marmara

text: Bahari ya Marmara (Kituruki "Marmara denizi", Kigiriki: "Propontis") ni gimba la maji ya chumvi kati ya Ulaya na Asia ndani ya nchi ya Uturuki. Imezungukwa na nchi kavu pande zote isipokuwa kuna milango miwili miembamba ya kuiunganisha na [Mediteranea] upande wa kusini na Bahari Nyeusi upande wa kaskazini. Milango hii ni Dardaneli upande wa Mediteranea na Bosporus upande wa Bahari Nyeusi.


title: Bahari ya Marmara

text: Urefu wake ni hadi 282 km na upana 80 km. Kina cha maji hufikia mita 1,300 chini ya UB. Eneo lake ni 11,655 km² na 182 km² ni visiwa ndani yake.


title: Bahari ya Marmara

text: Mji mkubwa kando lake ni Istanbul.


title: Malmö

text: Malmo (au Malmö) ni mji mkubwa wa tatu nchini Uswidi wenye wakazi 265,000.


title: Malmö

text: Iko upande wa kusini wa nchi kando ya mlango wa bahari ya Oresund ikitazama Kopenhagen upande wa Denmark. Miji yote miwili imeunganishwa na daraja la Oresund.


title: Malmö

text: Malmo ni mji mkuu wa jimbo la Skåne.


title: Koloni nyakati za kale

text: Koloni zilikuwa njia ya kueneza utawala wa nchi au taifa tangu enzi ya Wagiriki na Waroma wa kale.


title: Koloni nyakati za kale

text: Asili ya neno koloni ni kilatini "colonia" inayotokana na kitenzi "colere" (kulima, pia kuabudu). Colonia ilikuwa makazi ya Waroma wa Kale nje ya eneo lao la awali. Chanzo chake kilikuwa mji mpya uliokaliwa na wanajeshi wastaafu waliopewa ardhi ya shamba kama pensheni yao. Koloni za aina hii zilianzishwa hasa mpakani wa maeneo mapya yaliyotwaliwa karibuni na kuingizwa katika Dola la Roma. Walowezi walipewa mashamba yao kwa masharti ya kuwa tayari kutetea mipaka kama vita ikitokea.


title: Koloni nyakati za kale

text: Hata kama neno "koloni" lilitokana na lugha ya Kilatini Waroma wa Kale hawakuwa watu wa kwanza waliounda koloni walifuata nyayo za mataifa yaliyotangulia kama Wagiriki wa Kale au Wafinisia.


title: Koloni nyakati za kale

text: Miji ya Wagiriki au Wafinisia ilikuwa miji ya biashara kando la bahari. Walianzisha koloni-miji mpya hasa wakati idadi ya watu katika mji mama iliongezeka mno kulingana na eneo la mji huu. Badala ya kutwaa maeneo majirani barani walitafuta mahali mapya ufukoni kwa bahari pasipo na wakazi wengi nje ya eneo lao kwa sababu usafiri kwa jahazi ulikuwa rahisi kuliko kujenga barabara barani.


title: Koloni nyakati za kale

text: Hivyo Wagiriki waliunda miji mipya katika Italia ya kusini au kwenye pwani za Bahari Nyeusi. Miji mingi ya Italia ya kusini inaonyesha hadi leo jina lenye asili ya Kigiriki kwa mfano Napoli iliyokuwa "Νεάπολις" (nea polis = mji mpya)


title: Koloni nyakati za kale

text: Wafinisia waliunda miji mipya katika Afrika ya Kaskazini na Hispania. Koloni-mji mashuhuri ya Wafinisia ilikuwa Karthago.


title: Koloni nyakati za kale

text: "Colonia" za aina hii zilianzishwa na Waroma wa kale katika maeneo yaliyotwaliwa nao karibuni kwa shabaha ya kurahisisha usimamizi wa maeneo mapya. Wanajeshi wastaafu walipewa ardhi kama shukrani kwa huduma yao pamoja na masharti ya kwamba watakuwa tayari kutetea eneo kama vita ikitokea tena.


title: Koloni nyakati za kale

text: Koloni za aina ziliundwa awali ndani ya Italia wakati wa upanuzi wa utawala wa mji wa Roma juu ya rasi yote. Baadaye koloni zilianzishwa pia nje ya Italia kwa mfano Gallia, Germania, Britania, Uyahudi au Afrika ya Kaskazini.


title: Koloni nyakati za kale

text: Miji kadhaa ya kisasa iliyoundwa na Waroma inatunza neno la kilatini "colonia" hadi leo ndani ya umbo la majina yao:


title: Köln

text: Köln "(pia: Kolon (kutokana na Kiing. Cologne; Kijerumani cha kienyeji: "Kölle")" ni mji wa Kijerumani kando la mto Rhine mwenye wakazi 970,000. Maana ya kiasili ya jina ni "koloni".


title: Köln

text: Ni mji wa kale ulioundwa kwa jina la "Colonia Claudia Ara Agrippinensis" kama koloni ya Waroma wa Kale mnamo mwaka 50. Mahali pa mji paliwahi kuwa boma la Kiroma na kabla ya hayo kijiji cha kabila cha "Waubii".


title: Köln

text: Köln ni mji mkubwa wa nne wa Ujerumani na mji mkubwa wa jimbo la Rhine Kaskazini - Westfalia (Nordrhein-Westfalen).


title: Köln

text: Kuna kanisa kubwa la Ujerumani wote "("Kölner Dom")" ambalo ni maarufu kwa sababu limejengwa katika muda miaka 700 tangu mwaka 1248 hadi 1880. Masalio ya mamajusi watatu waliomtembelea mtoto Yesu huko Bethlehemu yanasemekana kutunzwa humo. Köln ni kitovu muhimu wa kanisa katoliki na makao wa askofu mkuu.


title: Köln

text: Chuo kikuu chake kilianzishwa mwaka 1388 na leo kuna wanafunzi 44,000 na pamoja na vyuo vingine kuna wanafunzi zaidi ya 80,000 kwenye ngazi ya vyuo. Kati ya vyuo vingini Chuo cha Muziki kimejulikana sana kimataifa.


title: Köln

text: Mji umejulikana nchini kwa aina yake ya pekee ya bia.


title: Köln

text:
Köln ni pia kitovu cha Waafrika katika Ujerumani. Pamoja na wanafunzi wengi kutoka Afrika kuna pia taasisi kama huduma ya Sauti ya Ujerumani (Deutsche Welle) zinazoajiri Waafrika wengi. Kuna hata vilabu ambako bia aina ya Tusker kutoka Kenya inauzwa.
Mwaka 2005 Köln ilikuwa mahali pa mkutano wa Vijana Wakatoliki Duniani wakakutana zaidi ya milioni moja na Papa Benedikto XVI.


title: Köln

text: Watalii wengi wanakuja kila mwaka kwa sherehe ya Karnivali kabla ya majira ya kwaresima.


title: 50

text: Dola la Roma


title: Kilimia

text: Kilimia (pia: thuria kutokana na Kar. "ثریا"; ing. - gir. "Pleiades") ni fungunyota katika kundi la nyota la Thauri (ing. "Taurus"). Jina la kisayansi ni "M45" (katika orodha ya Messier).


title: Kilimia

text: Kwa macho nyota sita hadi saba zaonekana vizuri sana na hadi 14 kwa jumla. Lakini kwa darubini kilimia ni fungunyota yenye nyota 1,200. Umbali wake na jua letu ni miaka ya nuru 410. Umri wake hukadiriwa kuwa miaka milioni 125.


title: Kilimia

text: Fungunyota hii inaonekana vizuri kabisa kwa macho. Inaanza kuonekana angani masaa ya mwanzo wa usiku katika miezi kuanzia Oktoba. Hivyo kuonekana kwake imechukuliwa na wazee katika Afrika Mashariki kama kalenda ya kuandaa mashamba na kilimo kwa sababu mvua umekaribia. Hii ni sababu ya kupewa jina la "kilimia" kutokana na "kulima, kilimo".


title: Kilimia

text: Waswahili walitumia pia jina la kiarabu la "thuria" (ثریا).


title: Kilimia

text: Nafasi ya nyota kama ishara za kalenda zinapungua kwa sababu nyakati za kuonekana au kuzama hubadilika polepole baada ya karne kadhaa kutokana na mwendo wa mfumo wa jua letu angani.


title: Kilimia

text: Kwa lugha nyingi kilimia huitwa kwa jina kama "nyota saba" kwa sababu ni takriban nyota 6 hadi saba zinazoonekana vizuri kwa macho. Mtu mwenye macho mazuri sana ataona hata 9 hadi 14.


title: Kilimia

text: Wazee wa Afrika ya Mashariki walikitazama na kuielewa kama ishara ya hali ya hewa hasa mvua wakatunga methali "Kilimia kikizama kwa jua huzuka kwa mvua, kikizama kwa mvua huzuka kwa jua".


title: Kilimia

text: Kilimia ni pamoja na Orioni kati ya makundi ya nyota yanayotajwa mara kadhaa katika Biblia (Ayubu 9:9 na 38:31; Amosi 5:8).


title: Kilimia

text: Kuonekana kwao kulikuwa alama ya kalenda katika tamaduni nyingi kama kati ya Wakelti, Wagermanik, Waazteki na wengine.


title: Kilimia

text: Wagiriki wa Kale walikiita "Pleiadi" na kusimulia hadithi ya mabinti saba wazuri waliopelekwa angani na mungu Zeus ili kuwalinda dhidi ya tamaa za mvindaji Orion. Miaka 2500 iliyopita ilionekana Ugiriki jioni wakati wa Mei hivyo ilikuwa ishara ya kuanza mavuno. Kuzama wakati ule mwezi wa Novemba kulikuwa ishara ya kulima mashamba kabla ya baridi.


title: Orodha ya Messier

text: Orodha ya Messier "(tamka mes-ye; Messier Catalogue)" ni orodha ya nyota iliyoandikwa na mwanaastronomia Mfaransa Charles Messier kati ya 1764 na 1782.


title: Orodha ya Messier

text: Messier alitafuta hasa nyotamkia angani akitumia darubini. Aliona pia magimba mengine yaliyoonekana kama nebula (wingu dogo linalong'aa) zisizotembea angani kwa hiyo hazikuwa nyotamkia. Akaamua kuziorodhesha.


title: Orodha ya Messier

text: Orodha hii ilikuwa orodha ya kwanza iliyokubaliwa na wanaastronomia wengi kimataifa. Nyota na nebula zake zilijulikana kufuatana na namba jinsi zilivyoandikwa katika orodha ya Messier yaani M1, M2 na kadhalika. M1 ni nebula ya kaa, M45 ni fungunyota ya kilimia na galaksi ya Andromeda ni M31.


title: Orodha ya Messier

text: Kuna namba 110 katika orodha hii.


title: Orodha ya Messier

text: Orodha za nyota za kisasa zinaonyesha nyota malakhi lakini namba za Messier zinaendelea kutumiwa hadi leo kwa vitu vinavyoorodhesha kwake.


title: Neptuni

text: Neptunus alisadikiwa na watu wa Roma ya Kale kuwa mungu mmojawapo (kwa Kilatini "Neptunus": ni sawa na mungu wa Ugiriki wa kale "Poseidon") aliyetawala bahari na mito.


title: Neptuni

text: Lugha nyingi duniani zimetumia jina hilo kwa ajili ya sayari ya nane kutoka jua, kwa sababu katika tamaduni mbalimbali astronomia ya zamani haikujua sayari hiyo iliyojulikana tangu kupatikana kwa darubini tu, hivyo hazikuwa na jina kwa ajili yake. Kwa Kiswahili, sayari hiyo wakati mwingine inaitwa Kausi lakini hapa wikipedia tunatumia jina la kimataifa Neptun.


title: Kimondo

text: Kimondo (pia: Kimondoanga, Kimondo, Kimondonchi) ni kimoja kati ya violwa vidogo vya angani vinavyozunguka jua katika anga ya nje. Vikiingia katika angahewa ya Dunia vinaonekana kama miale ya moto angani.


title: Kimondo

text: Kimsingi hakuna tofauti kati ya vimondo na asteroidi: ni suala la ukubwa tu. Violwa vidogo kuanzia ukubwa wa punje ya mchanga hadi kufikia kipenyo cha mita kadhaa huitwa vimondo. Vikubwa zaidi huitwa asteroidi. Hivyo kimondo ni kidogo kuliko asteoridi na kikubwa kushinda vumbi la angani.


title: Kimondo

text: Katika lugha nyingi kuna majina tofauti kutaja hali mbalimbali za vimondo.Njiamzingo (ing.") ya kimondo unaweza kuingiliana na njiamzingo ya Dunia au sayari nyingine. Kimondo kikilikaribia kiolwa cha angani kikubwa zaidi kinavutwa na graviti yake.


title: Kimondo

text: Kikikaribia mno dunia yetu kinaingia katika angahewa na kuanguka chini kwa kasi kubwa sana. Njiani kinapashwa moto kutokana na msuguano wa hewa dhidi yake. Kiasi cha joto kinatosha kuchoma kimondo kidogo kabisa hewani. Hii inaonekana kwa macho matupu kama mstari wa moto angani unaowaka kwa sekunde 1-2. Hii ni hali inayoitwa pia "meteori". Waswahili wa Kale waliita "Vinga vya sheitani" walieleza miale hii ya moto angani kuwa malaika angani wanazuia masheitani kupanda juu kwa kuwarushia vipande vya kuni vya kuwaka


title: Kimondo

text: Kama kimondo ni kikubwa zaidi ni sehemu zake za nje tu zinazochomwa na kiini kinagonga uso wa Dunia.


title: Kimondo

text: Kati ya vimondo kumi vikubwa kabisa duniani ambavyo mabaki yake yanaonekana, kimojawapo ni Kimondo cha Mbozi nchini Tanzania.


title: Kimondo

text: Kimondo ni hatari kwa vyombo vya angani kwa sababu ya kasi yake kubwa. Hata punje ndogo yaweza kusababisha uharibifu mwingi.


title: Kimondo

text: Duniani kuna pia hatari fulani lakini hali halisi si kubwa ingawa vimondo vinaingia kila saa katika angahewa. Lakini theluthi mbili za uso wa Dunia ni bahari na sehemu kubwa ya nchi kavu haina watu. Katika miaka yote ya karne ya 20 kuna taarifa 21 pekee za nyumba kugongwa na kimondo.


title: Kimondo

text: Katika karne ya 20 kuna taarifa zifuatazo kuhusu watu walioathiriwa na vimondo:


title: Kimondo

text: Hatari ni kubwa kweli pale ambako magimba makubwa zaidi yaani asteroidi yanagonga dunia. Pigo la asteroidi linaachisha nishati sawa na mabomu ya nyuklia na mgongano na asteroidi kubwa chenye kipenyo cha km 180 unaaminiwa kulisababisha vifo vya viumbehai wengi duniani miaka milioni 65 iliyopita. Soma zaidi hapa Hatari kutokana na violwa vya kukaribia dunia.


title: Kabinda

text: Kabinda (pia: Cabinda) ni mkoa wa Angola kwenye pwani la Atlantiki. Eneo lake haligusani na maeneo mengine ya Angola bali limetengwa nayo kwa kanda la ardhi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo lenye upana wa kilomita 30. Sehemu ya wenyeji wamepinga kutawaliwa na Angola wakidai uhuru.


title: Kabinda

text: Kabinda ni eneo ndogo lenye kilomita za mraba 7,283 na wakazi lakhi 3. Mji mkuu ni mji wa Kabinda na miji ya Belize, Cacongo na Buco Zau. Imepakana na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Jamhuri ya Kongo na Atlantiki.


title: Kabinda

text: Kabinda inazalisha kahawa, kakao, ubao na mawese. Msingi wa uchumi ni hasa mafuta ya petroli. Mapato ya mafuta huingiza 80% za pato lote la serikali ya Angola.


title: Kabinda

text: Kihistoria Kabinda ilikuwa mahali pa falme tatu ndogo za Ngoyo, Loango and Cacongo. Falme hizi ziliwahi kuwa chini ya Manikongo mfalme wa milki ya Kongo. Baada ya mwisho wa utawala huo falme ziliendelea pekee yao zikifanya biashara ya watumwa na Wareno. Ureno ulikuwa na vituo vya biashara kwenye pwani bila kuonyesha nia ya kutawala kweli nje ya kujipatia watumwa kupitia watawala wa falme hizi.


title: Kabinda

text: Mwaka 1884/5 ulikuwa kipindi cha kugawiwa kwa Afrika na Mfalme Leopold II wa Ubelgiji alijaribu kutwaa maeneo yote ya Kongo. Ufaransa ilitangulia kufanya mikataba ya ulinzi na maeneo kaskazini ya "mto Kongo".


title: Kabinda

text: Ureno iliogopa ya kwamba Wafaransa pamoja na Leopold II wataisukuma nje ya nafasi yake kwenye mdomo wa Kongo ikatangaza madai yake juu ya nchi mdomoni wa mto Kongo na kuitangaza kimataifa kuwa koloni yake. iliona haja ya kuimarisha vituo vyake vya biashara hivyo ikaona afadhali kuwa na koloni huko ingekuwa njia afadhali. Inaonekana hata watawala wadogo wa eneo walipendelea kushirikiana na Wareno waliozoea tayari kuliko Wabelgji au Wafaransa. Hivyo tar. 1 Februari 1885 watawala wa Kabinda walifanya mapatano ya kukubali ulizi wa Ureno kwa mkataba wa Simulambuco. Waliahidia ya kwamba haki zao zitaheshimiwa. Wareno walitegemea kuwa na eneo fululizo kutoka Kabinda hadi mdomo wa Kongo halafu ng'ambo yake eneo lao la Angola.


title: Kabinda

text: Ureno iliingia katika mkutano wa Berlin wa 1885 ikaonyesha mkataba huu lakini mkutano uliamua kumpa Leopold kanda la eneo la kufika baharini kwa himaya yake katika Kongo. Hivyo kanda la ardhi kaskazini ya mdomo wa mto Kongo likakatwa na maeneo yaliyodaiwa na Ureno na kuwekwa chini ya Dola la Kongo.


title: Kabinda

text: Kabinda iliendelea kama nchi lindwa ya pekee chini ya Ureno. Mara nyingi iliitwa "Kongo ya Kireno" kama vile "Kongo ya Kibelgiji" au "Kongo ya Kifaransa". Mwaka ule Wareno waliamua kupunguza gharama za utawala wa koloni zao wakaweka Kabinda chini ya Gavana Mkuu wa Angola.


title: Kabinda

text: Katiba ya Ureno wa 1933 iliorodhesha Kabinda kama eneo la ng'ambo kando la Angola na maeneo mengine.


title: Kabinda

text: 1956 Wareno waliweka Kabinda chini ya Gavana Mkuu wa Angola kwa kusudi la punguza gharama za utawala.


title: Kabinda

text: 1964 mkutano wa Umoja wa Muungano wa Afrika ulidai uhuru kwa maeneo ya Kireno katika Afrika kwa kuurodhesha Kabinda kama nchi ya 39 ya Afrika.


title: Kabinda

text: Wakati wa uhuru wa Angola serikali mpya haikuwa tayari kutafakari uhuru wa pekee kwa Angola kutokana na kawaida ya utawala wa kikoloni iliyoshughulika mambo ya Kabinda kama sehemu ya Angola hata kama katiba ya Ureno ilitaja Kabinda kama kitu cha pekee.


title: Kabinda

text: Wakati wa mapinduzi ya Ureno ya 1974/75 iliyoleta uhuru wa koloni zake kikundi cha kupigania uhuru wa Kabinda FLEC kiliandaa kutangaza serikali mpya. Lakini MPLA ya Angola haikukubali ilituma wanajeshi waliotwaa mamlaka mwisho wa 1975.


title: Kabinda

text: FLEC iliendesha vita ya msituni kwa miaka kadhaa lakini mwishowe ilishindwa. Iliunda serikali ya nje na kutangaza "Jamhuri ya Kabinda" (Republica de Cabinda).


title: Kabinda

text: Angola inategemea mapato ya mafuta ya Kabinda. Kutopatikana kwa mapato haya kwa Kabinda yenyewe ni sababu muhimu ya masikitiko ya wenyeji shidi ya serikali kuu.


title: Joseph John Thomson

text: Joseph John Thomson (18 Desemba 1856 – 30 Agosti 1940) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa anajulikana kwa kugundua elektroni. Mwaka wa 1906 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Mwaka wa 1908 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza.


title: Joseph John Thomson

text: Pamoja na gunduzi zake muhimu alikuwa pia mwalimu bora akachangia hivyo kwenye maendeleo ya sayansi. Mmoja wa wanafunzi wake alikuwa Ernest Rutherford aliyemfuata baadaye kuwa pfofesa wa fizikia kwenye Chuo Kikuu cha Cambridge. Nane kati ya wasaidizi wake waliendelea kupata baadaye pia tuzo za Nobel katika fani za fizikia au kemia (Francis William Aston, Charles Glover Barkla, Niels Bohr, Max Born, William Henry Bragg, Owen Willans Richardson, Ernest Rutherford, Charles Wilson). Mwanawe George Thomson alshinda mwaka 1937 tuzo ya Nobel kwa kuthebitisha tabia ya elektroni kuwa kama wimbi.


title: Joseph John Thomson

text: Hadi kifo alikuwa Mkristo wa Kanisa la Kianglikana.


title: Mirihi

text: Mirihi (kutoka Kiarabu المريخ al-miriikh; pia: Murihi, Meriki; lat. & ing. Mars inayomtaja mungu wa vita katika dini ya jadi ya Waroma wa Kale) ni sayari ya nne katika mfumo wa Jua. Hivyo ni sayari jirani ya Dunia iliyo sayari ya tatu.


title: Mirihi

text: Sura ya Mirihi inafanana zaidi na dunia yetu kati ya sayari zote ilhali haina joto au baridi kali mno. Kutokana na rangi yake, iliyosababishwa na wingi wa kutu, imeitwa "sayari nyekundu".


title: Mirihi

text: Ina miezi miwili midogo inayoitwa Phobos na Deimos.


title: Mirihi

text: Mirihi inazunguka jua kwa umbali wa kilomita milioni 206.62 hadi 249,23, ikitumia karibu miaka miwili ya kidunia (mwaka 1 siku 321 na saa 18) kwa obiti (njia mzingo) yake. Mzingo wa kuzunguka jua imeinama 1.85° kutoka ekliptiki. Obiti yake imekaribia umbo la duara ikiwa afeli yake ina umbali wa vizio astronomia 1.666 na periheli ina umbali wa vizio astronomia 1.3814.


title: Mirihi

text: Kipenyo cha Mirihi ni km 6.794 (takriban nusu kipenyo cha dunia); eneo la uso wake ni nusu ya eneo la uso wa dunia; masi yake ni sehemu ya kumi tu ya masi ya dunia.


title: Mirihi

text: Mirihi inazunguka kwenye kipenyo chake katika saa 24 na dakika 37 za kidunia. Kipenyo cha mzunguko kimenama 25° 12' dhidi ya njia ya mzingo wa kuzunguka jua. Hali hii inasababisha majira ya joto na ya baridi inayofanana na dunia, lakini kutokana na muda wa mwaka hata muda wa majira ni mrefu kuliko duniani.


title: Mirihi

text: Angahewa ya Mirihi ni haba sana, yenye shinikizo la Pascal 750 tu, yaani 0.75% ya shinikizo la hewa duniani.


title: Mirihi

text: Hewa yake ni hasa dioksidi ya kaboni (95%), nitrogeni (3%), argoni (1.6%) ikionyesha pia dalili hafifu za oksijeni na maji.


title: Mirihi

text: Kutokana na uhaba wa hewa joto lililopokewa kutoka jua linapotea haraka sana, hivyo kuna baridi wakati wa usiku. Halijoto karibu na ikweta wakati wa majira ya joto ni kati ya 20°C wakati wa mchana na hadi –85°C wakati wa usiku.


title: Mirihi

text: Mirihi ina upepo na mawingu. Nchani pana barafu ya daioksidi ya kaboni pia barafu ya maji inayoyeyuka wakati wa joto na kusababisha mawingu. Majira kati ya baridi na joto hutokea dhoruba kali zinazotupa vumbi nyingi hewani ya kufunika sehemu kubwa za uso wa sayari.


title: Mirihi

text: Uso wa sayari inaonyesha tofauti kubwa kati ya kizio cha kaskazini na kizio cha kusini. Kaskazini pana hasa tambarare, kusini kuna hasa milima na nyanda za juu. Kutokana na uhaba wa maji hakuna bahari au mito lakini kuna dalili kama mabonde makavu yanayoonyesha ya kwamba zamani mito ilikuwepo.


title: Mirihi

text: Tambarare za kaskazini zina mchanga na vumbi nyingi. Maeneo haya yana rangi tofauti: mengine yanaonekana meusimeusi kwa darubini. Maeneo haya yaliaminiwa zamani ndiyo bahari, hivyo yaliitwa kwa jina la Kilatini "mare" (bahari) kama vile Mare Erythraeum au Mare Sirenum.


title: Mirihi

text: Katika kizio cha kusini ndipo milima mikubwa inayojulikana ulimwenguni hadi leo. Mlima mkubwa kabisa, wenye kimo cha km 26 (zaidi ya mara nne urefu wa Kilimanjaro), ndio Olympus Mons (Mlima wa Olimpiki), volkeno , ambayo ni kubwa kuliko zote za mfumo wa jua. Mazingira yake mengine yenye milima mikubwa huitwa Tharsis kuna pia volkeno.


title: Mirihi

text: Ncha za kaskazini na kusini zina vilele vya barafu. Sehemu kubwa ya barafu hii ni daioksaidi ya kaboni iliyoganda, sehemu ndogo ni barafu ya maji. Kilele cha barafu cha kaskazini kina kipenyo cha km 1000 wakati wa majira ya joto; unene wa barafu hukadiriwa kuwa km 5. Kilele cha barafu cha kusini ni kidogo: kipenyo chake ni km 350 tu, unene wake takriban km 1.5.


title: Mirihi

text: Katika eneo la ikweta ya Mirihi kuna bonde la ufa kubwa sana, lenye urefu wa km 4000 na kina hadi m 7000.


title: Mirihi

text: Vyombo vya angani vimefika Mirihi na kutuma picha. Hali halisi uso wa sayari ni jangwa kubwa sana.


title: Mirihi

text: Mirihi ni sayari iliyoaminika kuwa na uhai hata aina ya wanadamu. Tofauti na sayari nyingine jirani na dunia yetu, ambayo ni Zuhura (au Ng'andu), uso wa Mirihi unaonekana kwa darubini. Katika karne ya 19 BK wanaastronomia, hasa Mwitalia Giovanni Schiaparelli, waliona alama kama mistari kwenye uso wa Mirihi. Schiaparelli aliita mistari hii kwa neno la Kiitalia "canali" yaani mifereji. Jina hili lilisababisha watu wengi kujiuliza: mifereji imepatikana namna gani? Halafu katika eneo la mistari hii mabadiliko ya rangi ilionekana. Haya yote yamesababisha dhana na makadirio ya kuwa mifereji imechimbwa kwa kusudi la kupeleka maji maeneo makavu yanayomwagiliwa na kuonyesha rangi ya mazao kimajira. Kumbe lazima kuwe na wachimbaji, kwa hiyo wako aina ya watu wenye utamaduni. Watu hao waliozaliwa katika fikra za wanaastronomia na waandishi wa vitabu walijulikana kote duniani; baadaye imani ilianza ya kuwa wanatutembelea duniani.


title: Mirihi

text: Leo imegunduliwa ya kwamba sehemu kubwa ya mistari iliyoripotiwa na Schiaparelli haiko, tena si mifereji. Sababu ya kuiona ilikuwa hali ya darubini ya zamani pamoja na kuchoka kwa macho ya watazamaji. Mistari kadhaa iko kweli, lakini si mifereji iliyochimbwa, bali mabaki ya mito ya kale kutoka zamani Mirihi ilipokuwa bado na maji. Mabadiliko katika rangi kwenye sehemu ya uso za Mirihi yamejulikana ni kutokana na dhoruba kubwa yanayorusha vumbi kwenye angahewa.


title: Mirihi

text: Jamii:Sayari Jamii:Mirihi Jamii:Mfumo wa jua


title: Manikongo

text: Manikongo (pia: Mwene Kongo au "mwenye Kongo" yaani "Bwana wa Kongo") ilikuwa cheom cha mtawala wa Ufalme wa Kongo kati ya karne za 14 hadi 18 katika maeneo ambayo leo ni sehemu za Angola na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.


title: Manikongo

text: Mji mkuu wa Manikongo ulikuwa M'banza-Kongo (iliitwa baadaye Sao Salvador kati ya 1570-1975) ambayo leo ni makao makuu ya jimbo la Zaire la Angola.


title: Manikongo

text: Hakuna uhakika umbo la neno lilitokea namna gani labda lilikuwa tu njia ya Wareno ya kuandika "Mwene Kongo". Lakini umbo hilo lilitumika katika maandiko na nyaraka zilizotumwa kati ya Manikongo na Wafalme wa Ureno zilizohifadhiwa hadi leo.


title: Manikongo

text:
Mwene Kongo alichaguliwa na akina "bambuta" au wazee wa ufalme. Vyeo mbalimbali chini yake viligawiwa kufuatana na mapokeo kati ya wawakilishi wa koo muhimu.
Manikongo wa kwanza alikuwa Lukena lua Nimi (1380 - 1420) aliyeanzisha ufalme.


title: Manikongo

text: Nzinga Nkuwu (1482-1505) alikuwa mwene Kongo wa sita aliyeanza kuwasiliana na Ureno. Akawa Mkristo mwaka 1491 na kutumia jina la Kireno João I (Yohane I).


title: Manikongo

text: Mfalme wa mwisho wa Kongo huru alikuwa Pedro V (1859-1891) aliyepaswa kukubali ubwana wa mfalme wa Ureno.


title: Manikongo

text: Uwezo wa Manikongo ulipungua kadiri jinsi uwindaji wa watumwa uliharibu utaratibu wa ndani na kuwapa wakubwa moyo kupinga mamlaka ya mfalme.


title: Manikongo

text: Baada ya mwisho wa ufalme cheo kimeendelea kwa maana ya kiutamaduni hata wakati wa ukoloni na uhuru.


title: Manikongo

text: Orodha ya Manikongo wote; pamoja na maelezoo ya Kihistoria (king.)


title: Zohali

text: Zohali (kutoka kar. "(zuhal)", pia: Zohari kutoka Kilatini/Kiing. Saturnus) ni sayari ya sita toka kwenye jua katika Mfumo wa jua na sayari zake. Ni sayari kubwa ya pili baada ya Mshtarii.


title: Zohali

text: Inaonekana kwa macho matupu si lazima kutumia darubini. Kwa hiyo imeshajulikana tangu zamani ilitambuliwa na wataalamu wa nyakati za kale.


title: Zohali

text: Inazunguka jua katika muda wa miaka ya dunia 29 na siku 166.


title: Zohali

text: Uso wa Zohali hauonekani kwa sababu angahewa nzito inafunika kila sehemu. Mada ya angahewa ni hasa hidrojeni. Kutokana na uzito wa angahewa shinikizo ndani yake inaongezeka sana katika vilindi vyake na kusababisha gesi za angahewa kuingia katika hali ya giligili (majimaji) inayobadilika kuwa mango (imara) hadi metali ndani zaidi.


title: Zohali

text: Zohali inazunguka jua kwa kutumia njia ambayo inakaribia kuwa na umbo la mviringo. Sehemu ambako inakaribia jua zaidi (periheli) ina umbali wa vizio astronomia 9.04, sehemu ambako ni mbali zaidi (afeli) ina umbali wa vizio astronomia 10.12.


title: Zohali

text:
Muda wa kumaliza njia ya kuzunguka jua ni miaka 29 na siku 166.
Zohali inazunguka kwenye mhimili wake katika muda wa takriban masaa 10 na nusu. Maanake siku ya Zohali ni fupi kuliko siku ya dunia yetu, chini ya nusu yake.


title: Zohali

text: Kuna tofauti katika kasi ya mzunguko huu kati ya kanda tofauti za Zohali. Kanda ya ikweta linazunguka haraka zaidi kiasi kuhusu sehemu nyingine.


title: Zohali

text: Kanda ya ikweta linazunguka katika muda wa masaa 10 na dakika 14, lakini maeneo yaliyo mbali na ikweta yanazunguka katika muda wa masaa 10 na dakika 38.


title: Zohali

text: Hii inatokana na tabia za muundo wake kuwa mwili wa sayari hii imejengwa kwa gesi hasa hidrojeni inayopatikana kama hali ya gesi kwenye sehemu za nje na kiowevu katika tabaka za chini zaidi kwa hiyo sehemu kubwa ya masi yake si mango.


title: Zohali

text: Zohali huhesabiwa kati ya sayari jitu za gesi yaani sayari kubwa sana zilizojengwa hasa kwa gesi inayopatikana katika hali mbalimbali kutokana na shinikizo kubwa inayotokea katika vilindi vyake.


title: Zohali

text: Kipenyo cha Zohali ni takriban kilomita 120,000 na hii ni nafasi ya pili baada ya Mshtarii katika mfumo wa jua na sayari zake.


title: Zohali

text: Masi yake ni ndogo kulingana na mjao wake: ina mjao wa 58% za Mshtarii lakini masi ni chini ya theluthi moja ya Mshtarii. Kwa hiyo densiti yake ni ndogo imekadiriwa kuwa 0.687 g/cm³ pekee.


title: Zohali

text: Si rahisi kutofautisha kati ya angahewa ya sayari hii na uso wake kwa sababu sehemu kubwa ya "mwili" wa sayari ni gesi pia. Angahewa inayotazamiwa kwa nje ina kiwango kikubwa sana cha hidrojeni (96.3%) pamoja na kiasi cha heli (3.25%).


title: Zohali

text: "Uso" wa sayari ni kanda ambako shinikizo ya kanieneo angahewa inafikia bar 1 (sawa na kanieneo angahewa duniani kwenye uwiano wa bahari).


title: Zohali

text: Ndani zaidi hii shinikizo inaongezeka na kufanya gesi kuwa na tabia ya kiwevu.


title: Zohali

text: Tena ndani zaidi kiwango cha shinikizo ni kubwa kiasi ya kwamba hidrojeni huwa mango na kuonyesha tabia za metali.


title: Zohali

text: Chini ya tabaka ya hidrojeni metalia wataalamu huamini kuna kiini cha mwamba na barafu.


title: Zohali

text: Zohari ina miezi mingi. Miezi thelathini imepewa majina. Kati ya miezi hii Titan ni mkubwa mwenye kipenyo cha 5,150 km. Ni mwezi wa pekee unaojulikana kuwa na angahewa. Miezi ya Rhea, Dione, Tethys na Iapetus ina vipenyo kati ya 1,050 km na 1,530 km.


title: Zohali

text: Tabia ya pekee ya Zohali ni bangili zake. Mtu wa kwanza wa kuziona alikuwa Galileo Galilei alipotazama sayari hii kwa darubini yake. Lakini Galileo alishindwa kutambua alichoona kutokana na kasoro za darubini yake. Aliandika wakati ule ya kwamba Zohali ilikuwa na "masikio". Mwaka 1655 Mholanzi Christiaan Huygens aliweza kutumia darubini kubwa zaidi akatambua "masikio" ya Galilei kuwa bangili inayozunguka sayari.


title: Zohali

text: Siku hizi imejulikana ya kwamba bangili ni vipande vya barafu, vumbi na mawe. Vipande vyake vina ukubwa kati ya milimita chache hadi mita kadhaa kama motokaa. Unene wa bangili ni mita mamia kadhaa.


title: Zohali

text: Tangu kuboreka kwa darubini na kupita kwa vipimaanga karibu na sayari za mbali bangili zimetambuliwa pia kwa sayari za Mshtarii, Uranus na Neptuni lakini ni dhaifu hazionekani kwa darubini sahili ya mkononi.


title: Sofala

text: Sofala (leo hii: Nova Sofala) ni bandari na mji mdogo katika Msumbiji karibu na mji mkubwa wa Beira. Uko kando la mdomo wa mto Sofala unapoishia katika Bahari Hindi.


title: Sofala

text: Tangu kuundwa kwa Beira Sofala haina umuhimu tena lakini ilikuwa bandari kuu ya Msumbiji wote kwa karne kadhaa kabla ya kuja kwa Wareno.


title: Sofala

text: Sofala ilikuwa bandari ya biashara ya dhahabu jutoka milki ya Mwene Mtapa. Vilevile ilikuwa bandari ya kusini kabisa kati ya mabandari ya Afrika ya Mashariki ambako wanfanyabiashara Waswahili na Waarabu walifika mara kwa mara.


title: Sofala

text: Taarifa ya karne ya 17 ya msafiri Mfaransa Vincent Leblanc yasema kuwa mji wa "Cefala" uliundwa na Waislamu kutoka Kilwa na Mogadishu akitaja pia migodi ya dhahabu za Manika katika Zimbabwe ya leo. Inaaminiwa kuundwa kwa mji kulitokea katika karne ya 9 BK.


title: Sofala

text: Wareno walitwaa Sofala na mwaka 1505 walijenga boma muhimu kama kituo cha kijeshi alipokaa gavana wa kwanza wa Wareno katika Msumbiji. Bandari yake iliweza kutunza jahazi 100. Tangu kuhamishwa kwa makao makuu kwende Msumbiji kisiwani umuhimu wa mji ulipungua na baada ya kuundwa kwa Beira mwaka 1871 ulipotea kabisa.


title: Sofala

text: Mawe ya boma lake yaliondolewa na kupelekwa Beira kwa ujenzi ka Kanisa Kuu jipya.


title: M'banza-Kongo

text: M'banza-Kongo ni mji wa Angola ya Kaskazini mwenye wakazi 25,000 na pia makao makuu ya mkoa wa Zaire ndani ya Angola. Iko karibu na mpaka wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kwenye 6°16′0″S 14°15′0″E.


title: M'banza-Kongo

text: M'banza-Kongo ilikuwa mji mkuu wa Ufalme wa Kongo ikaitwa kwa karne kadhaa "São Salvador do Congo".


title: M'banza-Kongo

text: Mji ulikuwepo tayari wakati wa kufika kwa Wareno mnamo mwaka 1498. Ilikuwa mji mkuu wa Manikongo. Hadi leo mti wa Jalankuwo ambako Manikongo aliketi kama Hakimu mkuu umesimama katika eneo la jumba la kifalme la kale. Wakati ule mji uliitwa "Mji wa Kongo" na baadaye "San Salvador wa Kongo" kwa heshima ya Yesu Kristo.


title: M'banza-Kongo

text: Kuna maghofu ya makanisa mbalimbali ya karne ya 16. Kanisa Kuu lililojengwa 1549 lasemekana ni kanisa kuu la kwanza katika Afrika Kusini ya Sahara na Ethiopia. Lilitembelea na Papa Yohane Paulo II alipozuru Angola 1992.


title: M'banza-Kongo

text: Ulikua mji mkubwa wakati ya mfalme Afonso I wa Kongo. Taarifa ya kanisa vya miaka ya 1630 yasema kulikuwa na batizo 4,000 hadi 5,000 mjini na katika nchi ya karibu kwa mwaka hivyo wataalamu wamekadria idadi ya wakazi kuwa 100,000.


title: M'banza-Kongo

text: Mji uliharibiwa wakati vita ya wenyewe kwa wenyewe mwaka 1665. Wakazi wote walitoka na kuacha maghaofu matupu 1678. Lakini 1709 mfalme Pedro IV of Kongo akarudisha mji mkuu wa milki yake hapo. Umeendelea kukaliwa hadi leo ingawa idadi ya watu ilibadilika mara nyingi.


title: Somaliland

text: Somaliland (kwa Kisomalia: Soomaaliland) ni eneo la kujitawala kaskazini mwa Somalia.


title: Somaliland

text: Hali halisi ni nchi huru tangu mwaka 1991 lakini haijatambuliwa na umma wa kimataifa, wala nchi nyingine yoyote.


title: Somaliland

text: Eneo lake ni karibu sawa na koloni la zamani la Somalia ya Kiingereza: jumla kilomita za mraba 137,600 iliyokuwa nchi huru kwa siku chache mwaka 1960 kabla ya kuungana na Somalia ya Kiitalia. Lakini kanda la mashariki linaloitwa Sanaag limejiunga na jimbo la Puntland ingawa linadaiwa na Somaliland kwa sababu ilikuwa sehemu ya koloni ya Kiingereza (angalia ramani ndogo upande wa kulia: Sanaag kwa rangi kijani-neupe).


title: Somaliland

text: Imepakana na Ethiopia, Jibuti, Ghuba ya Aden na jimbo la Puntland la Somalia.


title: Somaliland

text: Mji mkuu wa Somaliland ni Hargeisa.


title: Somaliland

text: Habari za kwanza zinazojulikana kuhusu eneo la Somaliland zasema lilikuwa chini ya milki ya Axum na baadaye Usultani wa Adal.


title: Somaliland

text: Bandari ya Berbera ilijulikana tangu zamani za Periplus ya Bahari ya Eritrea.


title: Somaliland

text: Katika karne ya 16 Waosmani waliingia wakishika utawala juu ya sehemu za magharibi kwa sababu walitaka kusimamia mlango wa Bahari ya Shamu, Bab el Mandeb.


title: Somaliland

text: Walifuatwa na Misri na baadaye Uingereza ambao uliitawala kama "British Somaliland Protectorate" au eneo lindwa la Somalia ya Kiingereza.


title: Somaliland

text: Koloni likapewa uhuru wake tarehe 26 Juni 1960 kama Nchi ya Somaliland, ikaungana baada ya siku tano na Somalia ya Kiitalia kuwa Jamhuri ya Somalia.


title: Somaliland

text: Wakati wa udikteta wa Siad Barre watu wa kabila la Isaaq waliteswa sana, wakaanza kuchukua silaha dhidi ya rais huyu.


title: Somaliland

text: Baada ya kuporomoka kwa serikali yoyote nchini Somalia, wazee wa eneo lililokuwa Somaliland walikutana na kuamua kurudisha uhuru wa awali.


title: Somaliland

text: Kuna wakazi milioni 4.5. Zaidi ya nusu ni wafugaji wa kuhamahama na takriban 45 % hukaa mjini au vijijini.


title: Somaliland

text: Karibu wote ni Wasomalia, hasa wa kabila la Isaaq, wengine ni wa Dir au Darood.


title: Somaliland

text: Jamii:Somalia Jamii:Pembe la Afrika


title: Somalia ya Kiingereza

text: Somalia ya Kiingereza (kwa Kiingereza: British Somaliland) ilikuwa eneo lindwa la Uingereza katika Somalia ya Kaskazini.


title: Somalia ya Kiingereza

text: Eneo lake lilikuwa tangu 1961 sehemu ya Jamhuri ya Somalia na tangu 1991 limekuwa kwa kiasi kikubwa Jamhuri ya Somaliland, nchi isiyotambuliwa na umma wa kimataifa lakini yenye tabia zote za nchi huru.


title: Somalia ya Kiingereza

text: Uingereza uliingia katika eneo hili baada ya Misri kuondoka mwaka 1885 kwa kushindwa na jeshi la Mahdi huko Sudan. Uingereza uliingia kwa sababu iliona umuhimu wa kutawala pande zote mbili za Bab el Mandeb ikihofia uenezaji wa nchi nyingine za Ulaya, hasa Ufaransa iliyokuwa na koloni la kwanza ya Ubuk (Obok) katika Jibuti ya leo tangu 1862. Pamoja na hayo Waingereza walitegemea kununua nyama kwa ajili ya mji wa Aden na meli zilizopita hapo kati ya Uhindi na Ulaya.


title: Somalia ya Kiingereza

text: Somaliland ilitawaliwa awali kama mkoa wa Uhindi wa Kiingereza ikawa baadaye chini ya wizara ya makoloni huko London.


title: Somalia ya Kiingereza

text: Hata kama Uingereza haukuwa na nia ya kuingilia mno maisha ya wenyeji ulikutana na upinzani mkali kuanzia mwaka 1899. Kiongozi wa dini Mohammed Abdullah Hassan, aliyeitwa na Waingereza "Mullah majununi". Waingereza walijibu kwa ukatili katika vita vya miaka 20 iliyoua takriban theluthi moja ya wakazi wote wa eneo.


title: Somalia ya Kiingereza

text: Mwishowe Uingereza iliweza kumaliza upinzani kwa teknolojia mpya ya eropleni za kijeshi zilizotumia mabomu na bunduki za mtombo kutoka angani kwa mara ya kwanza katika Afrika.


title: Somalia ya Kiingereza

text: Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia eneo likatwaliwa na Italia katika Agosti 1940 lakini lilichukuliwa tena na Uingereza katika Machi 1941.


title: Somalia ya Kiingereza

text: Uhuru ulipatikana tarehe 26 Juni 1960, lakini tarehe 1 Julai kulitokea muungano na Somalia ya Kiitalia iliyokuwa imepata uhuru wake pia.


title: Somalia ya Kiingereza

text: Baada ya kuporomoka kwa serikali ya Somalia, sehemu kubwa ya eneo la Somalia ya Kiingereza la awali ikatangaza uhuru wake mnamo 18 Mei 1991 kama Jamhuri ya Somaliland.


title: Wangari Maathai

text: Wangari Muta Maathai (1 Aprili 1940 – 25 Septemba 2011) alikuwa mwanaharakati wa masuala ya mazingira na haki za wanawake kutoka nchini Kenya. Mwaka wa 2004 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.[1] Yeye ni mwanamke Mwafrika wa kwanza kupokea tuzo hilo. Pia, aliwahi kuwa mbunge wa Kenya na waziri msaidizi katika serikali ya Mwai Kibaki kati ya Januari 2003 hadi Novemba 2005.


title: Wangari Maathai

text: Katika maandalizi ya uchaguzi wa 2007 Maathai alisimama upande wa rais Kibaki lakini hakuteuliwa na chama cha PNU akagombea kwa chama cha Mazingira Green Party lakini hakurudi bungeni.


title: Wangari Maathai

text: Maathai alihudhuria shule ya msingi ya Ihithe, halafu shule ya upili ya Loreto Convent, Limuru. Baada ya kuhitimu sekondari, alienda ng’ambo kusoma bayologia nchini Ujerumani na Marekani. Mwaka wa 1967, alipata shahada ya kwanza ya bayologia kutoka Chuo Kikuu cha Benedictine, Marekani. Aliendelea na masomo yake katika Chuo Kikuu cha Pittsburg ambako alipata shahada ya pili. Halafu alirudi Nairobi na kupata shahada ya udaktari kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi katika somo la udaktari wa wanyama. Kuanzia mwaka wa 1977, Maathai alikuwa profesa msaidizi wa anatomia ya wanyama huko Nairobi akiwa mwanamke wa kwanza kupata uprofesa katika chuo kikuu cha Nairobi. Baadhi ya tuzo zake ni Tuzo ya Mwanamke ya Dunia (1983), Tuzo ya Goldman kwa Mazingira (1991), Elder of the Burning spear (2003) kutoka serikali ya Kenya, Tuzo ya Nobel ya Amani (2004), na Legion D’Honneur (2006) kutoka serikali ya Ufaransa.


title: Wangari Maathai

text: Mwaka wa 1977, Maathai alianzisha shirika la Green Belt Movement ambalo linajihusisha hasa na mazingira, haki za raia na demokrasia.


title: Wangari Maathai

text: Mwaka wa 1969, Wangari Muta (jina lake la kuzaliwa) alifunga ndoa na Mwangi Maathai, mwanasiasa wa Kenya. Wana watoto watatu, Waweru, Wanjira na Muta, lakini walitengana baadaye.


title: Wangari Maathai

text: Jamii:Waliozaliwa 1940 Jamii:Wanasiasa wa Kenya Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani


title: Nchi lindwa

text: Nchi lindwa ni dola au eneo lililokubali kukabidhi sehemu za mamlaka yake mikononi mwa nchi kubwa na yenye nguvu. Sehemu za mamlaka zinazotekelezwa na nchi nyingine mara nyingi ni siasa ya nje au mambo ya usalama na jeshi.


title: Nchi lindwa

text: Hali ya nchi lindwa wakati mwingine ilikuwa na tofauti ya jina tu na koloni, lakini mara nyingi ilikuwa na tofauti kadhaa kweli.


title: Nchi lindwa

text: Kwa kawaida nchi lindwa ni nchi ndogo au nchi hafifu inayopokea ahadi ya nchi mlinzi ya kuitunza na kuitetea au kusaidia katika shughuli mbalimbali. Uhusiano huu umejulikana katika mawasiliano ya kimataifa tangu karne nyingi. Kimsingi uhusiano wa ulinzi wa aina hiyo umetambuliwa katika haki ya kimataifa.


title: Nchi lindwa

text: Zote mbili ni eneo chini ya mamlaka ya nchi ya nje. Tofauti ni kwamba koloni liko kabisa chini ya utawala wa nje. Nchi lindwa iko katika hali yake kwa sababu imekubali kulindwa ama kwa hiari yake au kwa sababu ililazimishwa kukubali. Koloni ni mali ya nchi ya nje, lakini nchi lindwa imetambuliwa kama nchi ya pekee. Kwa kawaida nchi lindwa huratibu siasa yake ya ndani na nchi mlinzi inaangalia mambo yake ya nje.


title: Nchi lindwa

text: Mifano ya kinyume ni makoloni ya Ujerumani yaliyochukuliwa baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia na mataifa washindi kama Ufalme wa Maungano (Uingereza) au Ufaransa. Nchi hizo kama Tanganyika ziliendelea kutawaliwa kama makoloni mengine lakini kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa.


title: Nchi lindwa

text: Kuna mifano kadhaa ambako nchi kubwa imekubali kutunza nchi ndogo.


title: Nchi lindwa

text: Wakati wa karne ya 19 ilijitokeza aina nyingine ya nchi lindwa. Wakati ule uwezo wa kijeshi na wa kiuchumi wa nchi za Ulaya uliwezesha nchi hizo kulazimisha maeneo mapana ya Asia na hasa Afrika kukubali ubwana wao. Ukoloni ulianza wakati mwingine polepole.


title: Nchi lindwa

text: Nchi zenye makoloni kama Uingereza ziliona faida kama zifuatazo kuingia katika uhusiano wa ulinzi badala ya kuunda koloni moja kwa moja:


title: Nchi lindwa

text:
Hali ya nchi hizo ilikuwa na ngazi mbalimbali ya kujitawala au kutawaliwa.
Hivyo kuna mifano ambapo hali ya kuwa nchi lindwa ilikuwa kipindi kifupi tu kabla ya kumezwa kabisa na kuwa sehemu ya koloni kamili.


title: Nchi lindwa

text: Lakini kuna pia mifano ambapo mapatano ya awali yaliheshimiwa, kwa mfano kwenye Falme za Kiarabu zilizorudishiwa mamlaka yote mnamo mwaka 1970.


title: Sarawak

text: Sarawak ni jimbo mojawapo kati ya 13 yanayounda shirikisho la Malaysia; liko kaskazini mwa kisiwa cha Borneo pamoja na jimbo la Sabah, wakati majimbo mengine yote yako Asia bara.


title: Sarawak

text: Mji mkuu ni Kuching wenye wakazi 579,900.


title: Sarawak

text: Miji mingine mikubwa zaidi ni Sibu (wakazi 254,000), Miri (Wakazi 263,000) na Bintulu (wakazi 176,800).


title: Sarawak

text: Hakuna dini wala kabila kubwa lenye watu zaidi ya asilimia 50 katika eneo lote.


title: Kata

text: "--Kwa kata kama jina la ngazi ya utawala tazama kata (eneo)--"


title: Kata

text: Kata ni chombo maalum kitumiwacho na makabila mengi nchini Tanzania, hasa na Wachagga huko mkoani Kilimanjaro. Kata hutumika kunywea pombe iitwayo mbege.


title: Kata

text: Kata hutengenezwa kwa kutumia matunda jamii ya tikiti yaitwayo vibuyu. Matunda haya hukatwa katikati kisha hutolewa nyamanyama za ndani ili kupata uwazi ambao baada ya tunda kukaushwa hupatikana aina ya kikome kizito ama kwa jina kibuyu. Kikombe hiki kikiisha kukauka hutobolewa kwa upana matundu mawili ambayo hukobekwa kijiti kirefu kitumikacho kama mshikio wa kata.


title: Mnara wa taa

text: Mnara wa taa ni mnara au jengo refu kando ya bahari lenye taa kubwa juu yake. Kusudi lake ni kupatia meli baharini mwongozo wakati wa usiku. Nuru yake huonyesha njia ya kufika bandarini pia ni onyo ya kwamba pwani iko karibu.


title: Mnara wa taa

text: Siku hizi minara ina urefu kati ya mita 15 hadi 40. Kama mnara umejengwa mwambanoni juu ya jabali unaweza kuwa mfupi zaidi maadamu nuru yake inaonekana bila matatizo.


title: Mnara wa taa

text: Minara ya taa ya kwanza ilikuwa na moto juu yake na nuru ya moto ilionekana mbali. Mnara wa kwanza unaojulikana vizuri kihistoria ulikuwa Pharos ya Aleksandria nchini Misri uliyojengwa mnamo mwaka 282 KK. Ulisimama hadi mwaka 1303 BK ulipobomolewa na tetemeko la ardhi. Umekadiriwa kuwa na urefu wa mita 115 hadi 160. Wagiriki wa Kale waliuhesabu kati ya maajabu saba ya dunia.


title: Mnara wa taa

text: Maendeleo ya teknolojia yaliona taa za mafuta kuchukua nafasi ya moto halafu taa za gesi kutumiwa badala ya mafuta. Siku hizi taa zote ni za umeme. Taa hizi zinazunguka ndani ya chumba cha juu cha mnara na lenzi zinaongeza ukali wa mwanga.


title: Mnara wa taa

text: Mitambo ya GPS kwenye meli kubwa imepunguza haja ya kuwa na minara ya taa lakini hadi leo ni muhimu kwa ajili ya usalama kama mitambo inakwama.


title: Mnara wa taa

text: Zamani kila mnara ulikuwa na mlinzi wake aliyeangalia moto au taa. Siku hizi taa zinafanya kazi peke zao zikisimamiwa na tarakilishi.


title: Mnara wa taa

text: Jamii:Usafiri wa maji Jamii:Majengo taa


title: Douglas

text: Douglas (Kimanx: "Doolish") ni mji mkuu wa Isle of Man. Kuna wakazi 25.422 ambao ni takriban theluthi moja ya wakazi wote wa kisiwa.


title: Douglas

text: Mji uko upande wa mashariki wa Man na tangu 1863 umekuwa mji mkuu. Umejengwa kando la bandari asilia.


title: Douglas

text: Msingi wa uchumi ni utalii.


title: Douglas

text: Jina la Douglass limetokana na miti ya Dhoo na Glass inayoishia hapa baharini.


title: Kiswidi

text: Kiswidi ni lugha ya Kigermanik. Kiswidi kisemwa Uswidi kote na sehemu za Ufini.


title: Mchanga

text: Mchanga ni punje ndogo za mwamba uliosagwa.


title: Mchanga

text: Kufuatana na mapatano ya kitaalamu mawe huitwa "mchanga" kama punje zake ziko kati ya milimita 0.063 hadi 2.


title: Mchanga

text: Punje hizi zatokana na mmomonyoko wa mawe makubwa zaidi kama changarawe yaliyosukumwa na upepo au maji kwa mfano mtoni, baharini au kwenye mteremko wa mlima.


title: Mchanga

text: Mchanga hupatikana kwa wingi hasa kando ya bahari, jangwani au mtoni.


title: Mchanga

text: Mchanga ukichanganywa na saruji na maji huwa zege inayotumiwa kwa ujenzi.


title: Biashara ya misafara

text: Biashara ya misafara ni aina ya biashara ambako bidhaa husafirishwa kwa njia ya msafara.


title: Biashara ya misafara

text: Kwa vipindi virefu vya historia bishara ya misafara ilikuwa njia kuu ya biashara kwenye nchi kavu. Biashara ilitegemea misafara kama usalama njiani ulikosekana. Hivyo wafanyabiashara walilazimishwa kuungana na kusafiri pamoja na kupeana ulinzi. Walitumia ngamia, watumwa na kadhalika katika kuendeleza biashara ya misafara.


title: Biashara ya misafara

text: Njia muhimu ya misafara zilipatikana katika bara zote kwa mfano:


title: ANC

text: African National Congress, kwa kifupi "ANC", ni chama cha kisiasa kinachotawala nchini Afrika Kusini. Mwenyekiti wake tangu Desemba 2007 ni Jacob Zuma aliyemshinda mtangulizi wake Thabo Mbeki ambaye alikuwa rais wa Afrika Kusini hadi Septemba 2008.


title: ANC

text: ANC ilianzishwa mjini Bloemfontein tar. 8 Januari 1912 kwa jina la "South African Native National Congress". Jina la "Congress" lilichaguliwa kufuatana na mfano wa chama cha Kinhindi cha "Indian National Congress" ilikuwa chama cha kwanza katika koloni za Uingereza kilichodai mabadiliko ya ukoloni kwa njia ya kisiasa. Madai ya ANC yalikuwa hasa haki kwa ajili ya wakazi asilia katika nchi mpya ya Umoja wa Afrika Kusini. Mwaka 1924 jina likabadilishwa kuwa "African National Congress".


title: ANC

text: Chama kilidai haki sawa kwa wakazi wote bila kujali rangi yao. Mwendo huu uliunganisha Waafrika kutoka pande mbalimbali kama vile wasomi, machifu, viongozi wa kanisa na wengine. Wanawake walikubaliwa tangu 1931 na 1943 wakapewa haki zote za uanachama.


title: ANC

text: Umoja wa Vijana wa ANC (ANC Youth League) ulianzishwa 1944 na Nelson Mandela, Walter Sisulu na Oliver Tambo ukaongeza ukali katika mwendo wa kupinga ubaguzi wa rangi bila kutumia mabavu au silaha. 1947 ANC iliamua kushikama kwa karibu na vyama vya Natal Indian Congress na Transvaal Indian Congress.


title: ANC

text: Ushindi wa National Party katika uchaguzi wa raia weupe pekee mwaka 1948 ulileta mwanzo wa siasa ya Apartheid iliyolenga kuwaondoa Waafrika kabisa katika siasa ya Afrika Kusini hata katika eneo lake isipokuwa kwa wafanyakazi waliotakiwa kukaa kwa muda tu na uhamisho wa Waafrika wote katika mikoa ya Bantustan.


title: ANC

text: Kadiri jinsi ukandamizaji dhidi ya Waafrika ulivyoongezeka ANC ikaongeza ukali wa upinzani hadi kuunda kwa siri idara ya kijeshi kilichoitwa "Umkhonto We Sizwe" ("mkuki wa taifa") iliyoanzishwa na Nelson Mandela. Azimio la kuchukua hatua hii ilichukuliwa baada ya mauaji ya Sharpeville tar. 21 Machi 1960.


title: ANC

text: 8 Aprili 1960 ANC ikapigwa marufuku. Wanaharakati wengi walikamatwa wengine wakakimbia nje ya Afrika Kusini. Viongozi kama Walter Sisulu na Nelson Mandela wakafungwa jela. ANC iliendelea kufanya kazi kwa siri lakini viongozi wote huru walikaa nje ya nchi. Oliver Tambo aliongoza chama kutoka makao makuu huko Zambia. Kwa jumla ANC ilifaulu kiasi katika kempeni yake ya kutangaza maovu ya ubaguzi wa rangi kimataifa na kuandaa maazimio ya Umoja wa Mataifa dhidi yake. Majaribio ya kupinga serikali kijeshi hayakufaulu sana na ANC haikupita kwenye ngazi ya uchafuzi, kutega mabomu na kuua watu wachache ndani ya nchi walioonekana wakisaidia siasa ya serikali.


title: ANC

text: Harakati ya wanafunzi Waafrika wa Afrika Kusini walioanza kupigana na polisi tangu 1976 imekua bila kuathiriwa sana na ANC. Upinzani huu uliendelea pamoja na migomo ya wafanyakazi kwenye migodi.


title: ANC

text: Hadi mwisho wa miaka ya 1980 serikali ya Makaburu iliona ugumu kuendelea na siasa ya Apartheid jinsi ilivyokuwa. Gharama za ukandamizaji wa upinzani zilikua na pamoja na mwisho wa "vita baridi" siasa ya nchi zilizowahi kusaidia serikali ya Apartheid ikaanza kubadilika kwa kudai kuongeza haki za Waafrika.


title: ANC

text: Katika hali hiyo viongozi Makaburu walianza majadiliano kwa siri na Nelson Mandela na pia na viongozi wa ANC nje.


title: ANC

text: Tar. 2 Februari 1990 Rais F.W. de Klerk alitangaza ya kuwa ANC si marufuku tena. Baada ya tangazo hili Nelson Mandela alikubali kuondoka gerezani. Sheria za Apartheid zikafutwa.


title: ANC

text: Katika uchaguzi huru wa kwanza wa Afrika Kusini ANC ikapata asilimia 62 ya kura. Mandela akawa rais pamaoja na makamu wawili De Klerk na Thabo Mbeki.


title: ANC

text: ANC imeendelea kushinda kura za kitaifa katika Afrika Kusini. Vyama vya upinzani vimepata kura nyingi katika majimbo vya Western Cape na Kwa-Zulu Natal.


title: ANC

text: Mwaka 2005 chama cha New National Party (iliyoendeleza kazi ya National Party ya awali) ikajiunga na ANC.


title: ANC

text: Jamii:Afrika Kusini Jamii:Vyama vya Kisiasa Afrika Kusini Jamii:Kifupi


title: Wilaya ya Chake Chake

text: Wilaya ya Chake Chake ni wilaya moja ya Mkoa wa Pemba Kusini Tanzania yenye postikodi namba 74200 .. Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 97,249 . Makao makuu yapo mjini Chake Chake.


title: Chake Chake

text: Chake Chake ni mji mkubwa kwenye kisiwa cha Pemba ambacho ni sehemu ya Jamhuri ya Watu wa Zanzibar ndani ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Ni makao makuu ya wilaya ya Chake Chake katika mkoa wa Pemba Kusini (South Pemba).


title: Chake Chake

text: Katika kata tatu za Chachani, Tibirinzi na Wara kuna takriban wakazi 15,000.


title: Chake Chake

text:
Mji umeenea kwenye kilima juu ya hori inayoingia ndani ya kisiwa. Bandari ya Chake Chake haina kina cha kutosha kwa meli hivyo hutumiwa na jahazi au dau ndogo tu.
Kitovu cha mji ni eneo la sokoni penye maduka, hospitali, boma la kale na hoteli ya SMZ. Kando la mji kuna uwanja mpya wa michezo na hospitali mpya.


title: Chake Chake

text: Uwanja wa ndege wa Wawi uko kilomita saba kutoka mjini upande wa mashariki. Huo ni uwanja wa ndege wa pekee kisiwani ukihudumia ndege ndogo tu.


title: Chake Chake

text: Chake Chake inasemekana ni mji wa kale lakini hakuna majengo ya kihistoria inayoonekana ila tu boma la kale. Habari zake zimepatikana tangu karne ya 19. Wataalamu huamini ya kwamba umeanzishwa tayari na Wareno karne 4 - 5 zilizopita kwa sababu minara yake yenye umbo la mraba si kawaida katika ujenzi wa Waswahili na Waarabu.


title: Chake Chake

text: Chini ya mji kuelekea kihori kuna bado mabaki ya boma dogo penye mizinga miwili ya kale.


title: Carl XVI Gustaf wa Uswidi

text: Carl XVI Gustaf wa Uswidi (amezaliwa 30 Aprili 1946) ni mfalme wa Uswidi.


title: Nouméa

text: Noumea (pia: Numea) ni mji mkuu wa Kaledonia Mpya (Kifaransa: Nouvelle-Calédonie - "nuvel kaledoni") ambayo ni eneo la ng'ambo la Ufaransa katika bahari ya Pasifiki.


title: Nouméa

text: Mji ulianzishwa mwaka 1854 kwa jina la "Port-de-France" (Bandari ya Ufaransa) kwenye rasi ya kusini ya kisiwa cha Grande Terre. Idadi ya wakazi wake imefikia watu 91.000.


title: Nouméa

text: Uchumi wa Noumea hutegema utalii pamoja na migodi ya nikeli.Anwani ya kijiografia : 22°16'33"S, 66°27'29"E


title: Îles Éparses

text: Îles éparses (Kifaransa kwa ""visiwa vilivyotawanyika"") ni atolli na visiwa vidogo katika Bahari Hindi vinavyotawaliwa na Ufaransa. Haviko chini ya mkoa wowote au kitengo kingine kati ya maeneo ya ng'ambo ya Ufaransa. Havihesabiwi kama mkoa wa pekee kwa sababu hakuna wakazi asilia isipokuwa watumishi wa serikali, wanajeshi au wanasayansi kwenye vituo mbalimbali visiwani.


title: Îles Éparses

text: Hadi 2005 vilisimamiwa na mkuu wa mkoa wa Reunion lakini havikuhesabiwa kati ya maeneo ya Umoja wa Ulaya kama Reunion yenyewe. Tangu 2005 kuna afisa mtawala mwenye cheo cha mkuu wa mkoa (prefect) kwa ajili ya isles esparsees pamoja na visiwa katika Bahari ya Antaktika.


title: Îles Éparses

text: Visiwa hivi hudaiwa pia na Madagaska na Tromelin inadaiwa na Shelisheli.


title: Edward Tingatinga

text: Edward Saidi Tingatinga (1937 - 1972) alikuwa mchoraji na msanii Mtanzania aliyeanzisha mtindo wa uchoraji wa Tingatinga unaojulikana sana siku hizi na kutafutwa na wapenzi wa sanaa ya Tanzania kote duniani.


title: Edward Tingatinga

text: Alizaliwa 1937 Umakonde ila haijuulikana kama upande wa Tanzania au upande wa Msumbiji. Vijiji mbalimbali vimetajwa kama mahali pa kuzaliwa kama vile Mindu, Namocheli (leo Nakapanya - vyote katika wilaya ya Tunduru) au Msumbiji. Anasemekana alisoma shule ya msingi ya misioni katoliki Nandembo.


title: Edward Tingatinga

text: Kati ya 1955 hadi 1959 - habari zikitofautiana - alihamia Dar es Salaam alipopata kazi kama mtumishi wa nyumbani kwa Waingereza. Hao walipoondoka baada ya uhuru Edward alipaswa kujitafutia maisha kwa biashara ndogo mtaani.


title: Edward Tingatinga

text: Siku zile alianza kuchora ingawa haijulikani ilikuwa kwa njia gani. Katika miaka ya 60 aliuza picha zake barabarani kwa Shilingi 15 iliyokuwa sawa na bei ya mlo.


title: Edward Tingatinga

text: Mwaka 1968 baada ya kufunga ndoa na Agata Mataka alikazia uchoraji. Wengine walisema ya kwamba aliendelea na kazi ndogo kwenye hospitali ya Muhimbili ingawa hapa haijulikana alifanya kazi gani kamili na hadi lini.


title: Edward Tingatinga

text: Wakati ule alianzisha mtindo wake. Badala ya karatasi alichora kwenye ubao aina ya "ceiling board" iliyokuwa rahisi lakini ni imara. Alikata vipande vya mraba vya futi 2x2. Akishirikiana na wadogo zake alianza kuchora picha za wanyama.


title: Edward Tingatinga

text: Mnamo mwaka 1970 Wazungu Waskandinavia walianza kutafuta picha zake wakimsaidia kuhudhuria kwenye maonyesho ya biashara ya kwanza ya Dar es Salaam. Mara ghafla Tingatinga alikuwa maarufu, picha zake zikatafutwa bei zikapanda. Picha zake zilikuwa uso wa sanaa ya Tanzania akawa msanii mchoraji maarufu wa Afrika yote.


title: Edward Tingatinga

text: Kwa bahati mbaya Edward Tingatinga aliaga dunia mwaka uliofuata 1972. Alipigwa risasi na polisi kwa kosa akafa na kuzikwa kwenye makaburi ya Msasani Mikoroshini mjini Dar es Salaam.


title: Edward Tingatinga

text: Ndugu zake waliendelea na mtindo wake wa uchoraji na wengi walimfuata wakiiga mtindo huo.


title: Edward Tingatinga

text: Awali walikuwa na matatizo kwa sababu walifukuzwa mara nyingi toka mahali walipofanya kazi. Mwaka 1977 wachoraji Hashimi Mruta, Zaburi Muradi Chimwanda, Amonde, Tedo, Mpata, Amadi Saidi, Mchisa, Abasi, Salum Mussa, Mohamedi Saidi Chilamboni na Fr. J. Linda waliunda ushirika wa "TINGATINGA Partnership" wakaiandikisha serikalini. Mwenyekiti wa kwanza alikuwa Omari Amonde.


title: Edward Tingatinga

text: Washirika walijenga vibanda karibu na Morogoro Stores ambako picha zao ziliuzwa.


title: Edward Tingatinga

text: Ushirika ulibadilisha jina mwaka 1990 kuwa "Tingatinga Arts Cooperative Society Limited".


title: Msenge

text: Msenge ni neno la kutaja aina ya watu ambao hujiigiza, kujiskia, kujifikiria na kujiona tofauti na jinsia zao walizopewa tangu kuzaliwa. Neno hili kuna kipindi huitwa 'Shoga.' Kundi hili dogo hujumlisha watu wanaojamiiyana sawa na wengine yaani mume na mke, lakini wao ni dume kwa dume na kujisikia sawa na wenzao ilhali si sisawa na wenzao.


title: Msenge

text: Wasenge wengi hupenda kujiita mashoga na kujiona kwamba jinsia walizopewa si sahihi. Kuna baadhi ya wasenge hujiingiza katika maswala ya kucheza filamu za ngono, ni hasa wasenge wa Mabara makubwa kama vile Ulaya, Asia, Amerika na kadhalika.


title: Msenge

text: Pia kuna wale wanaoitwa Transsexual, hawa ni miongoni mwa watu waliozaliwa na jinsia ya kiume na akataka afanyiwe upasuaji ili awe mwanamke. Mara nyingi wanaume ndiyo hutaka kubadilishwa jinsia na kuwekewa ya kike.


title: Tamazight

text: Tamazight ni jina la kundi la lugha zinazotajwa pia kama "lugha za Kiberber" na kuzungumzwa hasa Moroko na Algeria lakini pia kati ya wakazi wa jangwa kubwa la Sahara hadi eneo la Sahel. Ni lugha ya Waberberi wanaoishi kati ya wasemaji wa Kiarabu katika Afrika ya Kaskazini.


title: Tamazight

text: Tamazight ni kati ya lugha za Kiafrika-Kiasia. Wasemaji wa Tamazight watazamiwa kuwa wenyeji asilia wa Afrika ya Kaskazini kabla ya kuja kwa Waroma wa Kale au kwa Waarabu.


title: Tamazight

text: Tangu uenezaji wa Kiarabu matumizi ya Tamazight imerudi nyuma polepole. Wakazi wengi wa nchi za Afrika ya Kaskazini ni wa asili ya Kiberber lakini kwa kawaida kupotea kwa lugha humaanisha pia upotevu wa tabia ya kuwa Berber. Leo hii wamebaki wasemaji milioni 10 na wengi wao hutumia lugha yao pamoja na Kiarabu au Kifaransa katika maisha ya kila siku.


title: Tamazight

text: Tamazight imeandikwa tangu miaka maelfu. Mifano ya kale kabisa imehifadhiwa tangu 200 KK iliyoandikwa kwa mwandiko wa Tifinagh inayoendelea kutumiwa na Watuareg.


title: Tamazight

text: Aina ya Tifinagh imekuwa mwandiko rasmi nchini Moroko tangu mwaka 2003 pamoja na Kiarabu na Kilatini.


title: Tamazight

text: Tangu mwaka 1000 na uenezajiwa Uislamu lugha imeanza kuandikwa kwa herufi za Kiarabu.


title: Tamazight

text: Katika karne ya 20 imeandikwa mara nyingi kwa mwandiko wa Kilatini.


title: Tamazight

text: Katika nchi nyingi zilikuwa koloni az Ufaransa mwandiko ni Kilatini hadi leo.


title: Ibadan

text: Ibadan (kwa Kiyoruba "Ìbàdàn" , kirefu (Ìlú) Ẹ̀bá-Ọ̀dàn, (mji kwenye) ombwe la mbuga) mji mkubwa wa tatu wa Nigeria wenye wakazi 3,800,000 (kadirio 2007) na wengi wao ni Wayoruba. Ni mji mkuu wa jimbo la Oyo.


title: Ibadan

text: Uko katika Nigeria ya kusini-magharibi takriban kilometa 125 kutoka Lagos.


title: Ibadan

text: Kihistoria ulikuwa kitovu cha Nigeria yote ya magharibi ikiwa makao makuu ya jimbo la magharibi baada ya uhuru wa nchi.


title: Ibadan

text: Mji ulianzishwa mwaka 1829 kama makao makuu ya wafalme wa Wayoruba.


title: Sade

text: Helen Folasade Adu (amezaliwa 16 Januari 1959) ni mwanamuziki kutoka nchi ya Nigeria. Anajulikana zaidi kwa jina la Sade. Sade ambaye amewahi kupata Tuzo ya Grammy hasa ni mwimbaji na mtunzi.


title: Sade

text: Sade alizaliwa katika mji wa Ibadan katika Jimbo la Oyo. Baba yake, Bisi Adu, alikuwa ni Mnigeria, mhadhiri wa masuala ya uchumi, na mama yake, Anne Hayes, alikuwa ni nesi toka Uingereza. Baada ya baba na mama yake kuachana, mama yake alirudi Uingereza ambapo aliwachukua Sade na kaka yake, Banji. Akiwa Uingereza, Sade alijenga mapenzi na masuala ya mitindo, dansi, na kuimba. Wakati huo alipenda kuwasikiliza wanamuziki kama Marvin Gaye, Curtis Mayfield, na Donny Hathaway.


title: Leeds

text: Leeds ni mji katika kaskazini ya Uingereza na mji mkubwa wa tatu nchini mwenye wakazi 458,000 mjini penyewe ambao pamoja na rundiko la "Metropolitan Borough City of Leeds" wanafikia 700,000.


title: Leeds

text: Leeds ilikua kuwa mji mkubwa wakati wa mapinduzi ya viwandani kama kitovu cha viwanda vya vitambaa na nguo. Siku hizi biashara kama benki na huduma za kila aina zimechukua nafasi ya kwanza.


title: Leeds

text: Leeds imejulikana pia kutokana na Chuo Kikuu chake kilichoundwa mwaka 1904. Wanafunzi wengi kutoka Afrika walichukua masomo ya juu hapa wanaojulikana zaidi ni waandishi Wole Soyinka kutoka Nigeria na Ngũgĩ wa Thiong'o wa Kenya.


title: Leeds

text: Timu ya soka ya Leeds United imekuwa kati ya klabu muhimu za uingereza kwa miaka mingi.


title: Hifadhi ya Ngorongoro

text: Hifadhi ya Ngorongoro (kwa Kiingereza: "Ngorongoro Conservation Area") ni hifadhi ya taifa kaskazini mwa Tanzania inayojulikana kote duniani, hasa baada ya kuorodheshwa na UNESCO kati ya mahali pa Urithi wa Dunia.


title: Hifadhi ya Ngorongoro

text: Kiini chake ni eneo la kasoko kubwa lenye umbali wa takriban kilomita 180 kutoka Arusha.


title: Hifadhi ya Ngorongoro

text: Kuna jumla ya wanyamapori wakubwa takriban 25,000, wakiwa pamoja na vifaru, viboko, nyumbu, pundamilia, nyati, simba, fisi na chui.


title: Hifadhi ya Ngorongoro

text: Bidii kubwa zaidi ya kulinda wanyama aina ya vifaru zinahitajika haraka kwa sababu idadi ya wanyama hao inazidi kupungua.


title: Hifadhi ya Ngorongoro

text: Mabaki ya zamadamu katika Olduvai Gorge yanaonyesha kwamba wanyama hao waliokoma walikuweko tangu miaka milioni 3 iliyopita.


title: Hifadhi ya Ngorongoro

text: Mwaka 1979 Ngorongoro ilipokewa katika orodha ya Urithi wa Dunia ya UNESCO upande wa uasilia.


title: Hifadhi ya Ngorongoro

text: Katika sekta ya utalii, ambayo nchi kama nchi huitegemea kwa kiasi fulani, ni muhimu serikali iandae miundombinu, hasa barabara zenye ubora wa hali ya juu, ili zitumike kwa muda mrefu na kuboresha sekta nyingine.


title: Hifadhi ya Ngorongoro

text: Kifaru mweusi. Magari ya safari. Pundamilia. Makundi ya mifugo ya Wamasai. Vifaru weusi. Ndani ya kreta. Swala na pundamilia. Simba jike akiwa mawindoni. Simba, pundamilia, na swala ndani ya kreta. Boma la Kimasai ndani ya eneo la hifadhi ya mazingira. Makundi ya Wamasai.


title: Hifadhi ya Ngorongoro

text: Orodha ya volkeno nchini Tanzania Wilaya ya Ngorongoro Kasoko ya Ngorongoro


title: Hifadhi ya Ngorongoro

text: at the UNEP World Conservation Monitoring Centre Deocampo, D.M., 2004. Hydrogeochemistry in the Ngorongoro Crater, Tanzania, and implications for land use in a World Heritage Site. Applied Geochemistry, volume 19, p.755-767 Deocampo, D.M., 2005. Evaporative evolution of surface waters and the role of aqueous CO2 in magnesium silicate precipitation: Lake Eyasi and Ngorongoro Crater, northern Tanzania. South African Journal of Geology, volume 108, p.493-504.


title: Hifadhi ya Ngorongoro

text: Jamii:Hifadhi za Taifa za Tanzania Jamii:Mahali pa Urithi wa Dunia katika Tanzania Jamii:Volkeno za Tanzania Jamii:Mkoa wa Arusha


title: Kiboko (mnyama)

text: Kutoka Wikipedia, ensaiklopidia huru


title: Kiboko (mnyama)

text: Kiboko (Hippopotamus amphibius) ni mamalia mkubwa wa familia ya Hippopotamidae. Nyumbani kwake ni bara la Afrika.


title: Kiboko (mnyama)

text: Huishi kwenye maji ya mito na maziwa lakini ana uwezo wa kutembea kwenye nchi kavu mbali na maji. Chakula chake ni majani.


title: Kiboko (mnyama)

text: Kimo cha mbegani kinafikia mita 1.5 na urefu wake hadi mita 4.5. Uzito wake ni kati ya kilogramu 2700 na 4500 kg. Hivyo kiboko inashindana na kifaru juu ya cheo cha kuwa mnyama mzito wa pili kwenye nchi kavu baada ya tembo. Akikimbia hufikia mwendo wa kilomita 48 kwa saa ingawa kwa muda mdogo tu. Viboko huishi majini na nchi kavu, hasa kwenye maziwa na mito ambako viboko dume huishi kwenye sehemu kubwa ya mto na jike na watoto 5 mpaka 30. Wakati wa mchana hubaki wametulia kwa kukaa ndani ya maji au matope; kuzaliana na kuzaa watoto vyote hutokea ndani ya maji. Hujitokeza nyakati za giza kula nyasi. Wakati viboko hupumzika pamoja ndani ya maji, wakati wa kula nyasi hutawanyika na hakuna mipaka.


title: Kiboko (mnyama)

text: Licha ya kufanana kimaumbile na nguruwe na wanyama wengine wenye kwato nne, wanyama ambao wanachimbuko moja la karibu la uhai ni "sesataseani", (nyangumi, porpoises nk.) ambako walitoka zaidi ya miaka milioni 55 iliyopita. Mnyama wa kale asili ya nyangumi na kiboko aligawanyika kutoka jamii nyingine za wanyama wenye kwato nne mnamo miaka milioni 60 iliyopita. Mabaki ya kale zaidi ya kiboko ni ya jenasi Kenyapotamus katika Afrika, wa tangu miaka milioni 16 iliyopita.


title: Kiboko (mnyama)

text: Kiboko anatambulika kwa kinywa na meno yake makubwa, mwili usio na nywele, miguu mifupi na umbo kubwa. Ni mnyama wa ardhi wa tatu kwa ukubwa akiwa na uzito (kati ya tani 1.5 na 3.5), nyuma ya faru mweupe (tani 1.5 mpaka 4 ) na tembo (tani 3 mpaka 7 ). Licha ya umbo lake la kujaa na miguu mifupi, kiboko huweza kumshinda mbio binadamu kwa urahisi. Kiboko pia katika mbio fupi wanafikia mpaka kasi ya km 29/saa. Kiboko ni miongoni mwa viumbe ambao ni wakorofi kuliko wote an husemekana kama ni mnyama kali kuliko wote Afrika. Kuna kadiri ya viboko 125,000 mpaka 150,000 katika nchi za kusini mwa Jangwa la Sahara; Zambia 40,000 na Tanzania 20,000 mpaka 30,000.[1] Viboko bado wapo kwenye tishio la kutoweka kutokana na kutoweka kwa uoto na ujangili kuwinda nyama yao na meno yao chonge ya vipusa.


title: Kiboko (mnyama)

text: Kiboko ni mnyama wa jenasi ya familia ya Hippopotamidae. "Pygmy Hippopotamus" yupo kwenye jenasi tofauti ya Hippopotamus, aidha Choeropsis au Hexaprotodon. Spishi ndogo za kiboko zimeainishwa kulingana na tofauti zao za maumbo hasa fuvu zao za kichwa na maeneo wanamoishi.[2]:3


title: Kiboko (mnyama)

text: Fuvu la kichwa la kiboko, likionyesha meno chonge yaliyotumika kwa kupigana.


title: Kiboko (mnyama)

text: H. a. amphibius – (spishi ndogo iliyotawala) iliyoanzia Misri, ambako sasa wametoweka, kusini mpaka Mto Naili hadi Tanzania na Mozambique. H. a. kiboko – kwenye pembe ya Afrika, Kenya na Somalia. Kiboko ni neno la Kiswahili. H. a. capensis – kutoka Zambia mpaka Afrika ya Kusini. Fuvu zao za kichwa nyingi zipo bapa. H. a. tschadensis – wanapatikana Afrika Magharibi yote, na kama jina linavyosema, Chad. Wana uso mfupi kiasi na sura pana yenye obiti kuu. H. a. constrictus – ndani ya Angola, kusini mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, na Namibia.


title: Kiboko (mnyama)

text: Viboko ni miongoni mwa mamalia wakubwa. Wanaweza kuishi majini na nchi kavu. Ujazo-nene wao unawaruhusu kuzama na kuogelea chini kabisa mwa mto. Viboko nao huchukuliwa kama wanyama wakubwa, lakini tofauti na wanyama wengine wakubwa, viboko huishi kwenye maji baridi ya mito na maziwa. Kutokana na umbo lao kubwa, ni vigumu kupima uzito wao wakiwa mwituni. Makadirio mengi ya uzito yanatokana na operesheni za kuwapunguza zilizofanyika mnamo 1960. Wastani wa uzito wa kiboko dume ni kg 1500-1800. Viboko jike ni wadogo kidogo wakiwa na wastani wa uzito wa kg 1300-1500. Viboko wakubwa dume wanaweza kuwa wakubwa sana mpaka kufikia kg 3200 na hata mara kadhaa kufikia kg 4500. Viboko dume huendelea kukua muda wote wa maisha yao, huku majike hufikia uzito wa juu wakifikia umri wa miaka 25.


title: Kiboko (mnyama)

text: Kwenye kipindi cha “Dangerous Encounters with Brady Barr”, kwenye televisheni ya National Geographic Channel, Dk. Brady Barr alipima mkandamizo wa taya za kiboko mara aumapo na ya kiboko jike na kupata kg 826. Barr alijaribu pia kupima kwa kiboko dume lakini hakufanikiwa kutokana na ukorofi wa kiboko dume.[3]


title: Kiboko (mnyama)

text: Viboko wana urefu wa mita 3.3 mpaka 5.2, kujumuisha na mkia wenye urefu wa sm 56, inayojumuisha pembe kubwa na nywele upande wa kulia kulingana na jinsia yake, na urefu wa karibia mita 1.5 kwenye mabega yake. Japokuwa ni wanyama wakubwa, viboko wana uwezo wa kukimbia sana kuliko hata binadamu wakiwa nchi kavu. Makadiriio ya mwendokasi wao ni kutoka km 30 mpaka 40 au hata 50 kwa saa. Kiboko anaweza akabakia na mwendo huu kwa umbali wa walau mita mia kadhaa tu.


title: Kiboko (mnyama)

text: Kiboko huishi kwa miaka 40 mpaka 50. Kiboko aitwaye Donna, anayeishi akiwa na umri mkubwa kuliko wote sasa 57, huko Mesker Park Zoo katika Evansville, Indiana. Kiboko aliyewahi kuripotiwa kuwa na umri mkubwa zaidi aliitwa Tanga, aliishi huko Munich, Ujerumani na alifariki mnamo 1995 akiwa na umri wa miaka 61. Macho, masikio na pua za kiboko yapo juu ya fuvu la kichwa. Hii huwaruhusu kuzamisha sehemu kubwa ya mwili wao kwenye maji au matope na kupata ubaridi kujizuia na mwanga mkali wa jua. Mifupa yao imejengwa kuweza kubeba uzito wa mnyama wote. Kama mamalia wengine waishio majini, kiboko pia wana nywele chache za mwilini.


title: Kiboko (mnyama)

text: Ngozi zao hutoa majimaji mekendu kwa ajili ya kuzuia kuungua na jua. Majimaji hayo huitwa pia ‘jasho jekundu’, japo si damu wala jasho. Majimaji haya mwanzoni huwa hayana rangi lakini baada ya dakika kadhaa huwa mekundu, na baada ya muda huwa ya kijivu. Kemikali mbili zimetambuliwa ndani yake, ‘hipposudoric acid’ na ‘norhipposudiric acid’ ambazo zote zina asili ya asidi. Kemikali hizi huzuia ukuaji wa bakteria wanaosababisha magonjwa na pia kusharabu pigmenti za mwanga wa jua aina ya ‘ultraviolet’ na kuziua athari za mwanga wa jua. Na viboko wote hata wanaotofautiana milo yao huwa na kemikali hizi za aina moja, hivyo kemikali hizi hazitokani na chakula.


title: Kiboko (mnyama)

text: Jamii:Wanyamapori Jamii:Nguruwe na jamaa Jamii:Wanyama wa Afrika Jamii:Wanyama wa Biblia


title: Luangwa

text: Luangwa ni mji wa Zambia kwenye pembetatu ya mpakani kati ya Zambia, Msumbiji na Zimbabwe mahali panapoishia mto Luangwa katika Zambezi si mbali na ziwa la lambo la Cabora Bassa. Ng'ambo ya Zambezi upande wa Zimbabwe iko Kanyembe na ng'ambo ya mto Luangwa iko Zumbo (Msumbiji).


title: Luangwa

text: Luangwa iko kwa kimo cha mita 347 juu ya UB ni makao makuu ya wilaya yenye wakazi 18,948 (sensa 2000).


title: Luangwa

text: Kabla ya uhuru mji ukaitwa Feira kwa sababu iliundwa na Wareno kutoka Msumbiji.


title: Luangwa

text: Kuna barabara moja tu inayounganisha Luangwa na barabara kuu ya Zambia iliyoko takriban kilomita 100 upande wa kaskazini. Hakuna feri za mara kwa mara lakini watu huvukizwa kwa maboti madogo.


title: Luangwa (mto)

text: Mto Luangwa ni mto mkubwa wa Zambia ya mashariki.


title: Luangwa (mto)

text: Kuna mto wa pili mdogo zaidi mwenye jina hili unaoishia katika Ziwa Kariba.


title: Luangwa (mto)

text: Luangwa ina chanzo chake katika milima ya Mafinga karibu na mpaka wa Tanzania na Malawi. Kwa jumla huelekea kusini sambamba na mpaka wa Malawi. Unapita maeneo mapana ya hifadhi za taifa za Luangwa Kaskazini na Luambe hadi Luangwa Kusini.


title: Luangwa (mto)

text: Takriban kilomita 500 baada ya chanzo bonde la mto linakuwa nyembamba lenye magenge makali kila upande. Kabla ya mdomo wake Luangwa ni mpaka kati ya Zambia na Msumbiji.


title: Luangwa (mto)

text: Mto unaishia katika Zambezi kwenye mji wa Luangwa.


title: Luangwa (mto)

text: Kiasi cha maji ndani ya mto hubadilika sana kufuatana na majira. Wakati wa ukame mto una maji kidogo na mahali pengi unapitika kwa miguu. Lakini kati ya Desemba hadi Machi wakati wa mvua katika milima ya chanzo chake na cha tawimito kuna maji mengi. Kila mwaka mwendo wa mto unaweza kubadilika kiasi kutokana na nguvu ya maji. Hii ni sababu moja ya kwamba hakuna watu wengi wanaokaa kando la mto huu.


title: Mbeki

text: Mbeki ni jina la pili la wanasiasa wawili nchini Afrika Kusini:


title: Bata mchovya

text: Mabata wachovya ni ndege wa majini wa nusufamilia Anatinae katika familia Anatidae.


title: Bata mchovya

text: Spishi hizi hula mimea ya majini na huzamia kichwa chao tu; nyingine hutafuta chakula aghalabu ardhini.


title: Bata mchovya

text: Miguu yao iko karibu zaidi ya katikati ya mwili kuliko miguu ya mabata wazamaji na kwa sababu hiyo wanaweza kutembea vizuri. Hutokea kwa makundi kwa maji baridi au milango ya mito.


title: Bata mchovya

text: Hujenga matago yao ardhini au ndani ya shimo. Wanaweza kuruka angani vizuri na spishi za kanda za kaskazini huhamia kusini kila majira ya baridi.


title: Bata mchovya

text: Uainisho wa Anatinae hauna hakika. Hapa jenasi kumi zimewekwa ndani ya familia ndogo hii zilizopo bado, na pia jenasi tatu zilizokwisha sasa. Visukuku vya spishi ndogo vimefunuliwa katika kisiwa cha Rota (Visiwa vya Mariana) ambayo inafanana na jenasi "Anas".


title: Ferdinand Braun

text: Karl Ferdinand Braun (6 Juni 1850 – 20 Aprili 1918) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza mambo ya umeme. Mwaka wa 1909, pamoja na Guglielmo Marconi, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Bata mzamaji

text: Mabata wazamaji ni ndege wa maji wa nusufamilia Aythyinae katika familia Anatidae. Spishi hizi huzamia kabisa ili kukamata samaki, wanyamakombe au mimea ya maji. Miguu yao iko nyuma zaidi ya mwili kuliko miguu ya mabata wachovya ili kujisogeza mbele vizuri ndani ya maji. Kwa sababu hiyo hawawezi kutembea vizuri. Hutokea kwa makundi kwa maji baridi au milango ya mito, lakini bata mzamaji mkubwa ("Aythya marila") huingia bahari wakati wa majira ya baridi. Wanaweza kupuruka sana na spishi za kanda za kaskazini huhamia kusini kila majira ya baridi. Hujenga matago yao visiwani kwa maziwa au ndani ya uoto wa matete uliosongamana.


title: Paul Sabatier

text: Paul Sabatier (5 Novemba 1854 – 14 Agosti 1941) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ufaransa. Alichunguza sifa za elementi mbalimbali. Mwaka wa 1912 pamoja na Victor Grignard alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Walther Nernst

text: Walther Hermann Nernst (25 Juni 1864 – 18 Novemba 1941) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Aliongeza utafiti wa kemia kwa jumla. Mwaka wa 1920 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Tibesti

text: Tibesti ni safu ya milima nchini Chadi na pia Libya yenye milima mikubwa zaidi ya eneo lote la jangwa la Sahara. Asili yake ni ya kivolkeno.


title: Tibesti

text: Mlima wenye kimo kirefu ni Emi Koussi (m 3415), Kegueur Terbi (m 3376), Tarso Taro (m 3325) na Pic Tousside (m 3265) ambayo ni volkeno hai.


title: Tibesti

text: Sehemu za juu mlimani hupokea mvua kidogo kila mwaka, kiasi hadi sentimita 12, kinachowezesha kustawi kwa mimea na hata miti kadhaa. Kwa hiyo kuna wakazi wachache wa kudumu.


title: Tibesti

text: Zamani, kabla ya kuenea kwa Sahara, eneo lilikuwa na wanyamapori wengi, jinsi inavyoonekana katika michoro kwenye mapango yaliyokuwa makazi ya binadamu takriban miaka 5000 iliyopita (yaani mnamo 3000 KK).


title: Zaire (mkoa)

text: Zaire ni jina la mkoa wa kaskazini-magharibi nchini Angola mwenye eneo la 40,130 km² na wakazi 600,000.


title: Zaire (mkoa)

text:
Mkoa umepakana na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo iliyoitwa "Zaire" hadi 1997. Mipaka mingine ni mikoa ya Uige upande wa mashariki, Cuanza Norte upande wa kusini na Bahari Atlantiki upande wa magharibi.
Makako makuu ni mji wa M'banza-Kongo. Miji mingine ni Soyo kwenye mdomo wa mto Kongo, Tomboco, N'Zeto kwenye mdomo wa mto Mebridege na Noqui kando la Matadi kwenye mpaka wa Kongo.
Uchumi ni hasa kilimo na uvuwi pamoja na migodi, kuchimba madini na mafuta ya petroli.


title: Yochanan Vollach

text: Yochanan Vollach (amezaliwa mwaka 1945) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Israeli.


title: Jorge Luis Borges

text: Jorge Luis Borges (24 Agosti 1899 - 14 Juni 1986) alikuwa mwandishi wa fasihi kutoka nchi ya Argentina. Wataalamu wengi wa fasihi wanaamini kuwa Borges alikuwa mmojawapo wa waandishi mashuhuri sana katika karne iliyopita.


title: Jorge Luis Borges

text: Mwaka 1914, familia yake ilihamia nchini Switzerland ambapo aliweza kujiunga na shule na baadaye kusafiri nchini Hispania. Alivyorudi nchini Argentina mnamo mwaka 1921, Borges alianza kuchapisha vitabu vya fasihi na insha kadhaa. Pia alishawahi kufanya kazi kama mkutubi na mhadhiri wa umma. Mwaka 1955, alichaguliwa kuwa mkurugenzi wa Maktaba ya Taifa (Biblioteca Nacional) na mwalimu wa Fasihi katika Chuo Kikuu cha Buenos Aires.


title: Jorge Luis Borges

text: Mwaka 1961 alikuja katika uzingativu wa watu kimataifa pale alipopata Tuzo ya Waandishi wa Kimataifa kwa ajili ya Prix Formentor. Mwaka 1971 alijishindia Tuzo ya Jerusalem. Kazi zake zilitafsiriwa na kuchapishwa zaidi nchini Marekani na huko barani Ulaya. Borges yeye mwenyewe alikuwa anajua lugha kadhaa kwa ufasaha kabisa. Alifariki mjini Geneva, Switzerland, mnamo mwaka 1986.


title: Jorge Luis Borges

text: Borges hasa alijulikana kwa kutunga hadithi fupi za kubuniwa zilizoangazia masuala magumu kama vile "Wakati, Uwanda na Vioo" (kwa Kiingereza, "Time, space and mirrors").


title: Jorge Luis Borges

text: Mifano ya hadithi fupi alizoziandika ni kama "Shamba Panda" ambayo kwa Kiingereza ni "The Garden of forking paths", na "Maktaba ya Babeli", au kwa Kiingereza, "The Library of Babel".


title: Tete (mji)

text: Tete ni mji mwenye wakazi 104,832 na makao makuu ya Mkoa wa Tete nchini Msumbiji. Iko kando la mto Zambezi takriban 420 km kutoka mdomo wake na mahali pa daraja mojawapo kati ya madaraja matano yanayovuka mto huu.


title: Tete (mji)

text: Tete ni mji wa kale uliojulikana kama kituo cha biashara cha Waswahili katika ufalme wa Mwene Mtapa. 1531 ilitwaliwa na Wareno ukawa kituo cha utawala wa Kireno katika bonde la Zambezi. Tangu karne ya 18 ilikuwa kituo cha kijeshi che Kireno na makao makuu ya utawala wa kikoloni wa eneo kubwa.


title: Tete (mji)

text: Hadi leo kuna majengo kadhaa za zamani za ukoloni pamoja na kanisa, hospitali na jumba la gavana. 32 km nje ya mji kuna misioni ya Boroma iliyoanzishwa na shirika la Yesu.


title: Tete (mji)

text: Siku hizi uchumi wa mji uko duni ingawa Tete imekuwa muhimu kwa mawasiliano ikiwa na daraja, kituo cha reli na uwanja wa ndege.


title: London School of Economics

text: Chuo cha Uchumi London (London School of Economics and Political Science; kwa kawaida kifupi: LSE kwa London School of Economics) ni kati ya vyuo maarufu duniani katika elimu ya uchumi, jamii na siasa.


title: London School of Economics

text: Chuo kilianzishwa mwaka 1895 mjini London na leo hii ni sehemu ya Chuo Kikuu cha London. Hasa idara ya uchumi ina sifa za kimataifa.


title: London School of Economics

text: Zaidi ya wakuu wa dola 39 walisoma katika chuo hiki na 8 kati yao wanashika nafasi ya mkuu wa nchi mwaka 2007. Maprofesa pamoja na waliopata digrii chuoni hapa jumla 14 walipokea tuzo ya Nobel ya uchumi, amani au fasihi.


title: London School of Economics

text: Nafasi za kuendesha utafiti pamoja na nafasi kwa ajili ya wanafunzi huhesabiwa kati ya bora kabisa duniani.


title: London School of Economics

text: Kati ya viongozi wa kimataifa waliosoma LSE ni


title: Romano Prodi

text: Romano Prodi (Scandiano 9 Agosti 1939) ni mchumi na mwanasiasa wa Italia. Aliwahi kuwa waziri mkuu wa Italia mara mbili: 1996-1998 na 2006-2008.


title: Romano Prodi

text: Prodi aliwahi kuwa profesa wa uchumi kwenye Chuo Kikuu cha Bologna kati ya 1971 na 1999. Mwaka 1978 aliitwa na Waziri Mkuu Giulio Andreotti kujiunga na serikali yake kama waziri wa viwanda. Baada ya kuanguka kwa serikali hiyo mwaka 1979 Prodi alirudi Chuo Kikuu.


title: Romano Prodi

text: Mwaka 1996 alipewa nafasi ya kiongozi wa ushirikiano wa "Ulivo" (yaani "Mzeituni") uliounganisha vyama mbalimbali vya kisiasa vya mrengo wa kushoto akamshinda Silvio Berlusconi na umoja wake wa kisiasa wa mrengo wa kulia akawa waziri mkuu. Akajiuzulu 1998 baada ya kuporomoka kwa ushirikiano wa Ulivo bungeni.


title: Romano Prodi

text: Mwaka 1999 akachaguliwa kama mbunge wa Bunge la Ulaya akateuliwa kuwa mwenyekiti au raisi wa Kamati ya Ulaya kwa kipindi cha 1999 hadi 2004. Aliongoza Umoja wa Ulaya katika majadiliano ya kupokea nchi kumi kama wanachama wapya mwaka 2004.


title: Romano Prodi

text: Baada ya kumaliza kipindi hicho akarudi katika siasa ya Italia akashinda tena uchaguzi wa bunge la mwaka 2006 dhidi ya Berlusconi. Tangu 17 Mei mwaka huo akawa waziri mkuu wa Italia mara ya pili akiongoza ushirikiano wa vyama unaoitwa "Unione" (yaani "umoja"). Serikali yake ilianguka mwaka 2008.


title: Bata-shimo

text: Mabata-shimo ni ndege wa maji wa nusufamilia ya Tadorninae katika familia ya Anatidae. Mabata hawa ni katikati ya mabata wachovya na mabata bukini kwa ukubwa na kwa umbo. Wanaitwa mabata-shimo kwa sababu spishi nyingi hutaga mayai ndani ya shimo la mti au pango la sungura, mhanga n.k. Hula wanyamakombe, kaa, wadudu, nyungunyungu au manyasi, mimea ingine na mbegu. Wakiruka angani wanafanana zaidi na mabata bukini kuliko na mabata wachovya.


title: Theodore William Richards

text: Theodore William Richards (31 Januari 1868 – 2 Aprili 1928) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Baadhi ya utafiti mwingine, alichunguza vipimo vya atomu. Mwaka wa 1914 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Francis William Aston

text: Francis William Aston (1 Septemba 1877 – 20 Novemba 1945) alikuwa mwanakemia na mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Baadhi ya utafiti mwingine, alichunguza mionzi ya eksirei. Mwaka wa 1922 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Fidel Castro

text: Fidel Alejandro Castro Rúz ( audio) (13 Agosti 1926 - 25 Novemba 2016) alikuwa kiongozi wa Kuba tangu mwaka 1959 hadi 2006 akiwa waziri mkuu hadi 1976 halafu rais wa nchi.


title: Fidel Castro

text: Fidel Castro alisoma sheria kwenye chuo kikuu cha Havana akawa wakili kabla ya kujiunga na siasa ya mapinduzi.


title: Fidel Castro

text: Castro aliongoza harakati ya upinzani wa wanamgambo dhidi ya udikteta wa jenerali Fulgencio Batista tangu 1953.


title: Fidel Castro

text: Hatimaye mwaka 1958 alishinda jeshi la Batista aliyelazimika kukimbia nchi tarehe 1 Januari 1959.


title: Fidel Castro

text: Hivyo Castro akawa kiongozi mpya wa Cuba hadi mwaka 2006.


title: Fidel Castro

text: Castro hakukubaliwa na Marekani, hivyo akajiunga na siasa ya Umoja wa Kisovyeti dhidi ya Marekani.


title: Fidel Castro

text: Aliongoza harakati yake kuwa chama cha kikomunisti akatangaza ukomunisti mwenyewe.


title: Fidel Castro

text: Hata baada ya kuporomoka kwa ukomunisti kote duniani (1989) aliendelea kutawala kwa kufuata mfumo huo.


title: Fidel Castro

text: Baada ya upasuaji alioupata tarehe 31 Julai 2006 alikabidhi madaraka kwa mdogo wake Raul Castro.


title: Fidel Castro

text: Alifariki tarehe 25 Novemba 2016.


title: Fidel Castro

text: Jamii:Waliozaliwa 1926 Jamii:Waliofariki 2016 Jamii:Rais wa Kuba Jamii:Ukomunisti Jamii:Mapinduzi


title: Radio Tanzania Dar Es Salaam

text: Radio Tanzania Dar Es Salaam ni chombo cha taifa la Tanzania ambacho hutoa burudani za aina mbalimbali kama vile muziki, ngoma za utamaduni, mpira, mashairi, taarabu na taarifa mbalimbali za kitaifa na kimataifa. Redio hii ina ofisi kuu yake Barabara ya Nyerere (zamani ilijulikana kama Pugu Road), Dar es Salaam.


title: Strängnäs

text: Strängnäs ni mji mdogo nchini Uswidi wenye wakazi 13,000. Iko kusini ya Stockholm katika mkoa wa Södermanland.


title: Strängnäs

text: Strängnäs ina umuhimu wa kihistoria kwa sababu ilikuwa mahali pa uchaguzi wa mfalme Gustav Wasa tar. 6 Juni 1523. Sikukuu ya taifa ya Uswidi inakumbuka uchaguzi huo.


title: Musalia Mudavadi

text: Wycliffe Musalia Mudavadi ni mwanasiasa maarufu nchini Kenya. Alizaliwa 12 Septemba 1960 katika Wilaya ya Vihiga. Anajulikana zaidi kwa jina la Musalia Mudavadi.


title: Musalia Mudavadi

text: Mudavadi amekuwa mbunge kwa miaka mingi. Aliingia bungeni kwa mara ya kwanza mwaka 1989 baada ya baba yake, Moses Mudavadi, aliyekuwa akishikilia kiti hicho kufariki.


title: Musalia Mudavadi

text: Alikuwa ndiye makamu wa rais wa mwisho kabla Daniel Arap Moi hajaondoka madarakani. Inaaminika kuwa alipewa umakamu wa rais ili kushawishi Waluhya kuiunga mkono KANU. Mpango huu haukufanikiwa.


title: Musalia Mudavadi

text: Katika uchaguzi wa urais nchini Kenya mwaka 2002, Mudavadi alikuwa ni mgombea mwenza wa Uhuru Kenyatta. Pamoja na kuungwa mkono na rais aliyekuwa akimaliza muda wake, Moi, na mtandao mkubwa wa KANU, Kenyatta na Mudavadi walishindwa uchaguzi, Kenyatta hakuchaguliwa kuwa rais na Mudavadi alipoteza kiti cha ubunge wa Sabatia.


title: Musalia Mudavadi

text: Wakati wa upigaji wa kura ya maoni kuhusu katiba mpya ya Kenya, Mudavadi alikuwa kwenye kambi iliyokuwa ikiipinga katiba hiyo. Katika kambi hii alikuwemo mwanasiasa maarufu Raila Odinga.


title: Musalia Mudavadi

text: Mudavadi yuko kwenye kambi ya watakaogombea urais wa Kenya Desemba 2007.


title: Musalia Mudavadi

text: Tovuti


title: Gilberto Gil

text: Gilberto Passos Gil Moreira (alizaliwa 26 Juni 1942) ni mwanamuziki, mwimbaji, mpiga gitaa, na mwanaharakati toka nchini Brazili. Gil alikuwa Waziri wa Utamaduni wa nchi hiyo toka mwaka 2003 to 2008 katika serikali ya Rais Luiz Inácio Lula da Silva.


title: Gilberto Gil

text: Gil alianza safari yake ndefu ya muziki akipiga muziki aina ya Bossa Nova kisha baadaye akaanza kuandika nyimbo za kuchochea mwamko na ufahamu wa kisiasa na kijamii.


title: Gilberto Gil

text: Mwaka 1969, Gil na mwanamuziki mwenzake, Caetano Veloso walikamatwa na askari wa serikali ya kijeshi ya Brazili kwa tuhuma za kujihusisha na harakati dhidi ya serikali. Walipoachiliwa, wote wawili walikimbilia uhamishoni London, Uingereza.


title: Gilberto Gil

text: Akiwa Uingereza, Gil alianza kutumbuiza na makundi ya muziki nchini humo kama vile Yes, Pink Floyd, na Incredible String Band. Mwaka 1970 alitembelea Marekani ambapo alirekodi santuri aliyoimba kwa Kiingereza. Akishirikiana na Jimmy Cliff alirekodi wimbo wa Bob Marley wa "No Woman, No Cry" mwaka 1980. Wimbo huu ulipata umaarufu mkubwa na ulifanikiwa kuifanya Rege kupendwa na kukubalika nchini Brazili.


title: Gilberto Gil

text: Pamoja na kuwa waziri, Gil bado aliuwa akitumbuiza mwisho wa wiki na pia alirekodi nyimbo kadhaa akiwa waziri kama vile Rebento, Refavela, Refzenda, na Oslodum. Nyimbo hizi amezitoa chini ya mfumo mpya wa hatimiliki huria, Creative Commons.


title: Gilberto Gil

text: Mei 2005, Mfalme wa Uswidi alimkabidhi Gil tuzo ya muziki ya "Polar Music Prize." Septemba 2005 alipewa tuzo ya "Légion d'honneur" toka serikali ya Ufaransa


title: George Washington

text: George Washington (22 Februari 1732 - 14 Desemba 1799) alikuwa mwanasiasa, kiongozi wa kijeshi na rais wa kwanza wa Marekani kati ya 1789 na 1797.


title: George Washington

text: Alizaliwa kama mtoto wa pili wa mlowezi Augustine Washington katika koloni la Virginia lililokuwa mali ya mfalme wa Uingereza.


title: George Washington

text: Wazazi walikuwa na shamba kubwa lililolimwa na watumwa Waafrika.


title: George Washington

text: George alisoma shule miaka michache, hakuendelea sana katika elimu. Baada ya shule alianza kazi ya upimaji na ramani.


title: George Washington

text: Baada ya kifo cha kaka yake alirithi shamba kubwa pamoja na watumwa, akawa mkulima tajiri. Sehemu ya urithi ilikuwa cheo cha msimamizi wa wanamgambo waliokuwa kikosi cha kijeshi cha hiari waliotakiwa kusaidiana na wanajeshi Waingereza kutetea koloni dhidi ya majirani Waindio na Wafaransa walioenea kuelekea kusini kutoka koloni lao la Kanada - Quebec.


title: George Washington

text: Katika umri mdogo wa miaka 22 Washington alijikuta kama mkuu wa wanamgambo katika vita vya Uingereza dhidi ya Wafaransa na Waindio vilivyopanuka baadaye kuwa Vita ya Miaka Saba. Akaongoza kikosi chake dhidi ya maadui akafaulu mara kadhaa.


title: George Washington

text: Baadaye alishirikiana na jeshi rasmi la Uingereza katika mapigano ya Monongahela na kuongoza mabaki ya jeshi baada ya kifo cha jemadari Mwingereza. Mwaka 1755 akawa mkuu wa jeshi la koloni la Virginia. Lakini baada ya ushindi Waingereza walikataa kumpa cheo katika jeshi la mfalme, hivyo akajiuzulu akarudi kwenye shamba lake na kufuata siasa kwenye bunge la koloni.


title: George Washington

text: Mwaka 1759 Washington akaoa mjane tajiri akawa kati ya matajiri wakuu kabisa wa Virginia.