title: Kigoma-Ujiji

text: Wengi walikuwa wanapenda kwenda Ubujiji na kujikuta wakijazana kwenye mji huo. Hata wageni walipoingia kwenye karne ya 19, walikuta mji huo una idadi kubwa sana ya watu. Kwa kuwa wakati huo Waarabu hawakuwa na nguvu sana hawakutaka kubadilisha jina hilo na badala yake waliamua kuendeleza mji huo na jina hilo.


title: Kigoma-Ujiji

text: Mpaka ukoloni ukianzishwa bado eneo hilo lilikuwa na jina hilo, isipokuwa kukawa na mabadiliko katika orthografia na matamshi ya neno Ubujiji, ndipo tukapata jina Ujiji na hata kwenye maandiko ya wakati huo mji huo ulitambulishwa kama Ujiji.


title: Kigoma-Ujiji

text: Kwa upande wa Kagoma au Bugoye pia mambo yalikuwa hivyo, sema kwa upande wa Kagoma, mji ulipata kukua kutokana na ujio wa Wagoma katika mji wa Kagoma.


title: Kigoma-Ujiji

text: Ikumbukwe kuwa Wagoma ni moja ya makabila ya Kimanyema waliokuja Tanganyika kipindi cha ukoloni karne ya 18. Sultani wa Wagoma alikuwa akiitwa Sultani Simba.


title: Kigoma-Ujiji

text: Mara baada ya Wagoma hao kusikia mji huo unaitwa Kigoma, walijisikia raha sana kwani mji ulikuwa unafanana na jina la kabila lao, hivyo kujikuta wakiupenda na kuanza kuujenga. Ile sehemu aliyokuwa akikaa Kagoma au Bugoye palifahamika kwa jina la Ibugoye ambapo kwa sasa ndio pale Mwanga. Lakini kiuhalisia Wagoma walifikia maeneo ya Bangwe.


title: Kigoma-Ujiji

text: Kwa kuwa ardhi ya Ujiji ilikuwa yenye rutuba, Wagoma walipenda kulima maeneo ya Ujiji. Kwa hiyo mji wa Kigoma na Ujiji ni miji ambayo ilijipatia historia ya pekee barani Afrika, kwani miji hiyo imepata majina yenye asili yake hapahapa.


title: Kigoma-Ujiji

text: Ikumbukwe kwamba Wagoma ni kabila la Wamanyema, kwa sababu Wamanyema ni mkusanyiko wa makabila zaidi ya 18 yaliyoungana na kuwa kitu kimoja.


title: Kigoma-Ujiji

text: Pia Wamanyema walipofika Kigoma kuna ambao walipata majina katika miji kama Katonga, Kabwe, Mkabogo au Kabogo: hao wote walikuwa Wamanyema wenye asili ya Kongo.


title: Kigoma-Ujiji

text: Pia Waha waliokuwa Kigoma na Ujiji waliwapokea watani wao Wamanyema na kuanza kuishi pamoja mpaka sasa.


title: Nancy Reagan

text: Nancy Davis (jina la kuzaliwa ni Nancy Frances Robbins), alizaliwa tarehe 6 Julai 1921 akafariki tarehe 6 Machi 2016. Alikuwa mwigizaji wa Kimarekani na mke wa Rais wa Marekani Ronald Reagan.


title: Kikeiyo

text: Kikeiyo (au Kielgeyo) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Wakeiyo, kabila moja la Wakalenjin. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kikeiyo imehesabiwa kuwa watu 314,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikeiyo iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kikipsigis

text: Kikipsigis ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Wakipsigis, kabila moja la Wakalenjin. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kikipsigis imehesabiwa kuwa watu 1,916,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikipsigis iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kilogooli

text: Kilogooli (au Lulogooli) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Walogooli. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kilogooli imehesabiwa kuwa watu 618,000. Pia kuna wasemaji 300 nchini Tanzania (2005) lakini hao wameanza kubadilisha lugha yao. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilogooli iko katika kundi la E40.


title: Kiilwana

text: Kiilwana (pia Kimalakote) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wailwana. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kiilwana imehesabiwa kuwa watu 16,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiilwana iko katika kundi la E70.


title: Kimarama

text: Kimarama (au Olumarama) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wamarama, kabila moja la Waluyia. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kimarama imehesabiwa kuwa watu 152,427. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimarama iko katika kundi la E30.


title: Kimarkweeta

text: Kimarkweeta (pia Kiendo au Kimarakwet) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Wamarkweeta, kabila moja la Wakalenjin. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kimarkweeta imehesabiwa kuwa watu 180,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimarkweeta iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kimolo (Kenya)

text: Kimolo (au El Molo) ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kenya inayozungumzwa na Wamolo. Isichanganywe na lugha ya Kimolo inayozungumzwa nchini Sudan. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kimolo imehesabiwa kuwa watu wanane tu; hata hivyo kuna Wamolo takriban 700 (2007) lakini wengi wameacha lugha yao na huongea Kisamburu au Kiturkana badala yake. Kwa hiyo, lugha ya Kimolo imekaribia kutoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimolo iko katika kundi la Kikushi.


title: Kimeru (Kenya)

text: Kimeru (au Kimîîru) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wameru. Isichanganywe na lugha ya Kimeru nchini Tanzania. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kimeru imehesabiwa kuwa watu 1,658,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimeru iko katika kundi la E50.


title: Kimeru

text: Kimeru ni jina la lugha mbili tofauti, yaani:


title: Kimeru (Tanzania)

text: Kimeru (au Kirwa) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Warwa. Isichanganywe na lugha ya Kimeru nchini Kenya. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kimeru imehesabiwa kuwa watu 90,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimeru iko katika kundi la E60.


title: Kimwimbi-Muthambi

text: Kimwimbi-Muthambi ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wameru. Mwaka wa 1980 idadi ya wasemaji wa Kimwimbi-Muthambi imehesabiwa kuwa watu 70,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimwimbi-Muthambi iko katika kundi la E50.


title: Kinandi

text: Kinandi ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Wanandi, kabila moja la Wakalenjin. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kinandi imehesabiwa kuwa watu 949,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinandi iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kinyore

text: Kinyore (au Olunyole) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wanyore, kabila moja la Waluyia. Ni lugha tofauti na Kinyole nchini Uganda. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kinyore imehesabiwa kuwa watu 311,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyore iko katika kundi la E30.


title: Kitachoni

text: Kitachoni (au Lutachoni) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Watachoni, kabila moja la Waluhya. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kitachoni imehesabiwa kuwa watu 253,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitachoni iko katika kundi la E30.


title: Mkungu

text: Maana ya mkungu inaweza kuwa:


title: Mkungu (mti)

text: Mkungu ("Terminalia catappa") ni mti mkubwa unaopandwa sana katika kanda ya tropiki. Asili yake labda ni Asia ya Kusini lakini hii siyo ya hakika. Jozi za matunda yake (kungu) huliwa sana huko pwani.


title: Kiokiek

text: Kiokiek (pia Kiogiek) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Waokiek. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kiokiek nchini Kenya imehesabiwa kuwa watu 79,000. Inasemekana kuna wasemaji wengine nchini Tanzania. Kwa vyovyote makundi mbalimbali ya Waokiek hawaongeani moja na wengine, na wengi wamebadili lugha kutumia lugha ya majirani yao kila mahali iwe Kimaasai, Kikuyu au Kiswahili. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiokiek iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kiomotik

text: Kiomotik ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Waomotik. Mwaka wa 1980 idadi ya wasemaji wa Kiomotik imehesabiwa kuwa watu 50 tu. Mwaka wa 2000 idadi ya kabila la Waomotik imehesabiwa kuwa watu 200 lakini wengi wao waliongea Kimaasai badala ya lugha yao ya Kiomotik. Kwa hiyo inaonekana kama lugha ya Kiomotik imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiomotik iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kiorma

text: Kiorma ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kenya inayozungumzwa na Waorma. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kiorma imehesabiwa kuwa watu 66,300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiorma iko katika kundi la Kikushi.


title: Kipokomo

text: Kipokomo (kwa kilugha pia Kipfokomo) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wapokomo. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kipokomo imehesabiwa kuwa watu 95,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kipokomo iko katika kundi la E70.


title: Kirendille

text: Kirendille ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kenya inayozungumzwa na Warendille. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kirendille imehesabiwa kuwa watu 60,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kirendille iko katika kundi la Kikushi.


title: Kisabaot

text: Kisabaot ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Wasabaot. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kisabaot imehesabiwa kuwa watu 241,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisabaot iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kisagalla

text: Kisagalla ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wasagalla. Isichanganywe na lugha ya Kisagara nchini Tanzania. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kisagalla imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisagalla iko katika kundi la E70.


title: Kisamburu

text: Kisamburu ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Wasamburu. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kisamburu imehesabiwa kuwa watu 237,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisamburu iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kitaveta

text: Kitaveta ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wataveta. Wataalamu wengine huiangalia kama lahaja ya Kitaita. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kitaveta imehesabiwa kuwa watu 21,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitaveta iko katika kundi la G20.


title: Kiterik

text: Kiterik ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Waterik, kanila moja la Wakalenjin. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kiterik imehesabiwa kuwa watu 601,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiterik iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kitharaka

text: Kitharaka ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Watharaka. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kitharaka imehesabiwa kuwa watu 175,905. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitharaka iko katika kundi la E50.


title: Kitugen

text: Kitugen ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Watugen, kabila moja la Wakalenjin. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kitugen imehesabiwa kuwa watu 140,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitugen iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kiwaata

text: Kiwaata ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kenya inayozungumzwa na Wawaata. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kiwaata imehesabiwa kuwa watu 12,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwaata iko katika kundi la Kikushi.


title: Kiyaaku

text: Kiyaaku ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kenya inayozungumzwa na Wayaaku. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kiyaaku imehesabiwa kuwa watu 50 tu. Kwa hiyo lugha imekaribia kutoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyaaku iko katika kundi la Kikushi.


title: Anna Favella

text: Anna Favella (amezaliwa tarehe 21 Septemba 1983) ni mwigizaji wa filamu kutoka Italia.


title: Kasulu

text: Kasulu ni mji wa Mkoa wa Kigoma kaika magharibi ya Tanzania yenye msimbo wa posta 47301. Inatawaliwa na halmashauri yake hivyo kuwa na hadhi ya wilaya. Wakati wa sensa ya mwaka 2012 ilikuwa na wakazi 208.244. Eneo la manisipaa ni 911 km².


title: Kasulu

text: Awali mji wa Kasulu ulitawaliwa pamoja na wilaya ya Kasulu Vijijini kama wilaya moja na tangu 2012 ni wilaya za pekee.


title: Kasulu

text: Kasulu iko karibu na mpaka wa Burundi. Baada ya mapigano ya wenyewe kwa wenyewe nchini Burundi wakimbizi wengi walikimbia Tanzania na makambi makubwa yalijengwa karibu na mji wa Kasulu. Makambi haya ni Muyovosi, Mtabila I and Mtabila II. Mnamo mwaka 2000 idadi ya wakimbizi ilifikia 90,000.


title: Kasulu

text: Makambi yaliongeza biashara ya eneo lakini yalileta pia matatatizo kama kupanda kwa bei na upungufu wa usalama kwa sababu ujambazi ulizidi.


title: Kasulu

text: Kasulu ni makao makuu ya Dayosisi ya Magharibi ya Kanisa Anglikana Tanzania. Askofu wake alikuwa ni Gerard Mpango. Kanisa kuu ni St Andrew's Cathedral.


title: Kasulu

text: Taasisi muhimu ni chuo cha ualimu cha Kasulu Teacher Training College.


title: Kasulu

text: Kasulu kuna shule mbalimbali pamoja Kasulu Bible College ya Kanisa la Kianglikana.


title: Nyansha

text: Nyansha ni jina la kata ya Wilaya ya Kasulu Mjini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 13,406 waishio humo.


title: Nyumbigwa

text: Nyumbigwa ni jina la kata ya Wilaya ya Kasulu Mjini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47322. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 11,639 waishio humo.


title: Muganza (Kasulu)

text: Muganza ni jina la kata ya Wilaya ya Kasulu Mjini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47327. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 17,940 waishio humo.


title: Orodha ya lugha za Sudan Kusini

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Sudan Kusini:


title: Kiaja

text: Kiaja ni jina la lugha mbili tofauti, yaani:


title: Kilango

text: Jina la Kibaka hurejea lugha mbili tofauti:


title: Kiaja (Sudan)

text: Kiaja ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Waaja. Isichanganywe na lugha ya Kiaja nchini Benin na Togo. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiaja imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Kwa hiyo lugha ya Kiaja imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaja iko katika kundi la Kikresh.


title: Kibai

text: Kibai ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabai. Mwaka wa 1971 idadi ya wasemaji wa Kibai imehesabiwa kuwa watu 2500 wakati walianza kubadilisha lugha yao, maana yake inawezekana kuwa lugha ya Kibai imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibai iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Mwangati

text: Miangati ni spishi mbalimbali za mti katika jenasi "Terminalia" ambazo zina majani madogo kuliko mkungu ("Terminalia catappa"). Inatokea savana na misitu ya Afrika ya tropiki. Spishi kadhaa, k.m. "T. mantaly", hupandwa katika bustani na kandokando ya mitaa. Majina mengine ni mbombaro, mkaa, mkulungo, mpululu, mwalambe, mwarambe na mwavuli. Jina mwangati hutumika pia kwa mti mwingine, "Juniperus procera", unaoitwa mtarakwa vilevile.


title: Kibelanda-Bor

text: Kibelanda-Bor ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabelanda. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kibelanda-Bor imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibelanda-Bor iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kibelanda-Viri

text: Kibelanda-Viri ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabelanda. Mwaka wa 1971 idadi ya wasemaji wa Kibelanda-Viri imehesabiwa kuwa watu 16,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibelanda-Viri iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Orodha ya lugha za Sudan

text: Orodha hii inaorodhesha lugha za Sudan:


title: Kibeli (Sudan)

text: Kibeli ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabeli. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kibeli imehesabiwa kuwa watu 65,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibeli iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kibongo

text: Kibongo ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabongo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibongo imehesabiwa kuwa watu 10,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibongo iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kididinga

text: Kididinga ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wadidinga. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kididinga imehesabiwa kuwa watu 60,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Ki iko katika kundi la Kisurmi.


title: Kidinka-Agar

text: Kidinka-Agar (au Kidinka ya Kati Kusini) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wadinka. Idadi ya wasemaji wa Kidinka-Agar imehesabiwa kuwa watu 250,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidinka iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kidinka-Alor

text: Kidinka-Alor (au Kidinka ya Kaskazini-Magharibi) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wadinka. Mwaka wa 1986 idadi ya wasemaji wa Kidinka-Alor imehesabiwa kuwa watu 80,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidinka-Alor iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kidinka-Bor

text: Kidinka-Bor (au Kidinka ya Kusini-Mashariki) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wadinka. Idadi ya wasemaji wa Kidinka-Bor nchini Sudan Kusini imehesabiwa kuwa watu 250,000. Pia kuna wasemaji nchini Kanada. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidinka-Bor iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kidinka-Padang

text: Kidinka-Padang (pia Kidinka ya Kaskazini-Mashariki au Kingok au Kijok) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wadinka. Mwaka wa 1986 idadi ya wasemaji wa Kidinka-Padang imehesabiwa kuwa watu 320,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidinka-Padang iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kidinka-Rek

text: Kidinka-Rek (au Kidinka ya Kusini-Magharibi) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wadinka. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kidinka-Rek imehesabiwa kuwa watu 450,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidinka-Rek iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kidongotono

text: Kidongotono ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wadongotono. Mwaka wa 1978 idadi ya wasemaji wa Kidongotono imehesabiwa kuwa watu 1000 tu. Wataalamu wengine huiangalia kama lahaja ya Kiotuho. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidongotono iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kiferoge

text: Kiferoge (au Kikaligi) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Waferoge. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kiferoge imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiferoge iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Kihoma

text: Kihoma ilikuwa lugha ya Kibantu nchini Sudan Kusini iliyozungumzwa na Wahoma. Tangu 1975 hakuna wasemaji wa Kihoma tena, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kihoma iko katika kundi la D30.


title: Kiindri

text: Kiindri ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Waindri. Idadi ya wasemaji wa Kiindri imehesabiwa kuwa watu 700 tu. Kwa hiyo lugha ya Kiindri imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiindri iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Kijumjum

text: Kijumjum ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan na Sudan Kusini inayozungumzwa na Wajumjum. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kimabaan. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kijumjum imehesabiwa kuwa watu 25,000, yaani nchini Sudan na Sudan Kusini pamoja. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijumjum iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kijur-Modo

text: Kijur-Modo ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wajur-Modo. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kijur-Modo imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijur-Modo iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kilokoya

text: Kilokoya ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Walokoya. Idadi ya wasemaji wa Kilokoya imehesabiwa kuwa watu 12,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilokoya iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kilopit

text: Kilopit ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Walopit. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kilopit imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilopit iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kilango (Sudan)

text: Kilango ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Walango. Ni tofauti na lugha ya Kilango nchini Uganda. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kilango imehesabiwa kuwa watu 38,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilango iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kiluwo

text: Kiluwo ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Waluo. Ni tofauti na lugha nyingine za Kiluo nchini Uganda, Kenya na Tanzania ingawa zote ziko katika kundi lilelile kilugha. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kiluwo imehesabiwa kuwa watu 80,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiluwo iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kimabaan

text: Kimabaan ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wamabaan. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kimabaan imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimabaan iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Nadhiri

text: Nadhiri (kwa Kiebrania נדר, neder) ni ahadi inayotolewa kwa Mungu, kama k.mf. Biblia inavyoonyesha (Law 27; Amu 11; Mdo 21:23; 23:21).


title: Nadhiri

text: Yeyote anaweza kuweka nadhiri anavyopenda, lakini kuna nadhiri zilizoratibiwa na sheria, hasa sheria za Kanisa, kama zile za kitawa.


title: Nadhiri

text: Katika mashirika mengi, zinahesabiwa tatu ambazo zinaendana: useja mtakatifu, ufukara na utiifu.


title: Nadhiri

text: Baadhi yanaongeza nyingine (nadhiri ya nne), k.mf. kujitoa hadi kufa kwa ajili ya Wakristo walio katika hatari ya kupoteza imani (kwa Wamersedari), kutekeleza toba ya kudumu kwa Waminimi, utiifu kwa Papa kwa Wajesuiti, na utumishi wa walio mafukara zaidi kwa wafuasi wa Mama Teresa wa Kolkata.


title: Nadhiri

text: Nadhiri zinaweza kuwa za muda au za daima. Mara nyingi zile za muda zinatangulia na kuandaa zile za daima.


title: Kimandari

text: Kimandari (au Kimundari) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wamandari. Idadi ya wasemaji wa Kimandari haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimandari iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kimundari

text: Jina la Kimundari hurejea lugha mbalimbali, k.m.


title: Kimangayat

text: Kimangayat ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wamangayat. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kimangayat imehesabiwa kuwa watu 400 tu. Kwa hiyo inawezekana lugha ya Kimangayat imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimangayat iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Kimittu

text: Kimittu ilikuwa lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini iliyozungumzwa na Wamittu. Hakuna wasemaji wa Kimittu siku hizi. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimittu iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kimo'da

text: Kimo'da (au Kigberi) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wamo'da. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kimo'da imehesabiwa kuwa watu 600 tu. Kwa hiyo inawezekana lugha ya Kimo'da imekaribia kutoweka. Wataalamu wengine huiangalia kama lahaja ya Kimorokodo. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimo'da iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kimorokodo

text: Kimorokodo ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wamorokodo. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kimorokodo imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimorokodo iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kimoru

text: Kimoru ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wamoru. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kimoru imehesabiwa kuwa watu 70,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimoru iko katika kundi la Kimoru-Madi.


title: Kinarim

text: Kinarim ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wanarim. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kinarim imehesabiwa kuwa watu 3620. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinarim iko katika kundi la Kisurmi.


title: Kindogo

text: Kindogo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wandogo. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kindogo imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kindogo iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Kinjalgulgule

text: Kinjalgulgule (au Kinyolge) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wanjalgulgule. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kinjalgulgule imehesabiwa kuwa watu 900 tu. Kwa hiyo inawezekana lugha ya Kinjalgulgule imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinjalgulgule iko katika kundi la Kidaju.


title: Kinyamusa-Molo

text: Kinyamusa-Molo ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wanyamusa na Wamolo, makabila mawili wanaoongea lugha moja. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kimorokodo. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kinyamusa-Molo imehesabiwa kuwa watu 1630. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinyamusa-Molo iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.


title: Kiolu'bo

text: Kiolu'bo ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Waolu'bo. Mwaka wa 1985 idadi ya wasemaji wa Kiolu'bo imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiolu'bo iko katika kundi la Kimoru-Madi.


title: Kiotuho

text: Kiotuho (au Kilotuko) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Waotuho. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kiotuho imehesabiwa kuwa watu 135,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiotuho iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kipari

text: Kipäri (au Kilokoro) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wapari. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kipäri imehesabiwa kuwa watu 28,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipäri iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kireel

text: Kireel (pia Kiatwot) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wareel. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kireel imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kireel iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kishilluk

text: Kishilluk ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Washilluk. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kishilluk imehesabiwa kuwa watu 175,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kishilluk iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kitennet

text: Kitennet ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Watennet. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kitennet imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitennet iko katika kundi la Kisurmi.


title: Kithuri

text: Kithuri ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wathuri. Mwaka wa 1956 idadi ya wasemaji wa Kithuri imehesabiwa kuwa watu 6600. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kithuri iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kitogoyo

text: Kitogoyo ilikuwa lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan Kusini iliyozungumzwa na Watogoyo. Hakuna wasemaji wa Kitogoyo siku hizi, maana yake lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitogoyo iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.


title: Kitoposa

text: Kitoposa ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Watoposa. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kitoposa imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitoposa iko katika kundi la Kinilotiki.


title: Kiuduk

text: Kiuduk (pia Kitw'ampa) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan na Sudan Kusini inayozungumzwa na Wauduk. Idadi ya wasemaji wa Kiuduk imehesabiwa kuwa watu 22,000, yaani nchini Sudan na Sudan Kusini pamoja. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiuduk iko katika kundi la Kikomuz.


title: Yaba Angelosi

text: Yaba Angelosi ni mwimbaji, mwanamuziki wa mtayarishaji wa muziki anayeishi nchini Marekani. Alizaliwa katika Sudan Kusini akahamia pamoja na wazazi wake kwenda Marekani mwaka 2000.


title: Yaba Angelosi

text: Ana studio yake ya Assida Records / Assida Productions inayosambaza rekodi zake.


title: Salamanda

text: Salamanda ni wanyama wa oda Caudata katika ngeli Amfibia wafananao na mijusi. Wanatofautiana na vyura kwa kuwa na mkia hata katika hatua ya mnyama mzima. Ngozi yao haina magamba na ni laini na nyevu, lakini ngozi ya spishi nyingi za familia Salamandridae ni kama mahameli au ina sugu. Rangi ya salamanda ni nyeusi, kijivu au kahawia kwa kawaida, lakini madume ya spishi nyingi hupata rangi kali wakati wa kuzaa. Spishi kadhaa zina sumu katika ngozi yao na hizi zina daima madoa au milia ya rangi kali ili kuonya wanyama mbuai. Takriban salamanda wote wanatokea nusudunia ya kaskazini, lakini spishi kadhaa zinatokea Amerika ya Kusini. Spishi nne zinatokea Afrika tu, huko kaskazini (Maroko, Aljeria na Tunisia).


title: Salamanda

text: Ndubwi au viluwiluwi wa salamanda wanafanana na hawa wa vyura lakini wale wa salamada ni wembamba zaidi na matamvua yao ni makubwa kwa kawaida kuliko yale ya ndubwi wa vyura. Kabla ya kutoka maji wanakuza miguu minne. Spishi nyingi za Plethodontidae (salamanda bila mapafu) zina ndubwi lakini salamanda mdogo atoka yai lake.


title: Vincent shemasi

text: Vinsenti alikuwa shemasi wa Kanisa la Zaragoza, Hispania.


title: Vincent shemasi

text: Mzaliwa wa Huesca, aliteswa vikali sana, akafa kwa ajili ya dini yake huko Valencia mwaka 304, wakati wa dhuluma ya Kaisari Dioklesian.


title: Vincent shemasi

text: Heshima ya watu kwake kama mtakatifu ilienea haraka sana katika Kanisa lote.


title: Vincent shemasi

text: Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 22 Januari.


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Hivi ni vigezo vya Wilaya vilivyoandaliwa kwa mikoa yote kufuatana na sensa 2012


title: Wilaya za Tanzania 4

text: "1. Dodoma | 2. Arusha | 3. Kilimanjaro | 4. Tanga | 5. Morogoro | 6. Pwani | 7. Dar-es-salaam | 8. Lindi | 9. Mtwara | 10. Ruvuma | 11. Iringa | 12. Mbeya | 13. Singida | 14. Tabora | 15. Rukwa | 16. Kigoma | 17. Shinyanga | 18. Kagera | 19. Mwanza | 20. Mara | 21. Manyara | 22. Njombe | 23. Katavi | 24. Simiyu | 25. Geita |" 26. Kaskazini Unguja | 27. Kusini Unguja | 28. Mjini Magharibi | 29. Kaskazini Pemba | 30. Kusini Pemba


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Kwa kutumia vigezo


title: Wilaya za Tanzania 4

text:
Wilaya ya Kaskazini-A Unguja | Wilaya ya Kaskazini-B Unguja
Wilaya ya Kaskazini-‘A’ Unguja


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Bandamaji | Bwereu | Chaani Kubwa | Chaani Masingini | Chutama | Fukuchani | Gamba | Kandwi | Kibeni | Kidombo | Kidoti | Kigomani | Kigunda | Kijini | Kikobweni | Kilimani Unguja | Kilindi Unguja | Kinyasini | Kisongoni | Kivunge | Matemwe | Mchenza Shauri | Mkokotoni Unguja | Mkwajuni Unguja | Moga | Mto wa Pwani | Muwange | Nungwi | Pale | Pitanazako | Potoa | Pwani Mchangani | Tazari | Tumbatu Gomani | Tumbatu Jongowe | Uvivini


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Wilaya ya Kaskazini-‘B’ Unguja


title: Wilaya za Tanzania 4

text:
Donge Karange | Donge Kipange | Donge Mbiji | Donge Mchangani | Donge Mtambile | Donge Vijibweni | Fujoni | Kidanzini | Kilombero Unguja | Kinduni | Kiombamvua | Kitope Unguja | Kiwengwa | Mafufuni | Mahonda | Makoba | Mangapwani | Matetema | Mbaleni | Mgambo | Misufini | Mkadini | Mkataleni | Mnyimbi | Muwanda | Njia ya Mtoni | Pangeni | Upenja | Zingwezingwe
Wilaya ya Kati Unguja | Wilaya ya Kusini Unguja
Wilaya ya Kati Unguja


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Bambi | Binguni | Bungi | Charawe | Cheju | Chwaka | Dunga Bweni | Dunga Kiembeni | Ghana | Jendele | Jumbi | Kiboje Mkwajuni | Kiboje Mwembeshauri | Kidimni | Kikungwi | Koani | Machui | Marumbi | Mchangani | Mgeni Haji | Michamvi | Mitakawani | Miwani | Mpapa | Ndijani Mseweni | Ndijani Mwembepunda | Ng'ambwa | Pagali | Pongwe | Tindini | Tunduni | Tunguu | Ubago | Ukongoroni | Umbuji | Unguja Ukuu Kaebona | Unguja Ukuu Kaepwani | Uroa | Uzi | Uzini


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Wilaya ya Kusini Unguja


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Bwejuu | Dongwe | Jambiani Kibigija | Jambiani Kikadini | Kajengwa | Kibuteni | Kijini | Kiongoni | Kitogani | Kizimkazi Dimbani | Kizimkazi Mkunguni | Mtende Unguja | Muungoni | Muyuni 'A' | Muyuni 'B' | Muyuni 'C' | Mzuri | Nganani | Paje | Pete | Tasani


title: Wilaya za Tanzania 4

text:
Wilaya ya Magharibi Unguja | Wilaya ya Mjini Unguja
Wilaya ya Magharibi Unguja


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Bububu | Bumbwisudi | Bweleo | Chuini Unguja | Chukwani | Dimani | Dole Unguja | Fumba | Fuoni Kibondeni | Fuoni Kijitoupele | Kama Unguja | Kianga | Kibweni Unguja | Kiembesamaki | Kihinani | Kinuni | Kisauni | Kizimbani | Kombeni | Magogoni | Maungani | Mbuzini Unguja | Meli nne | Mfenesini | Mombasa Unguja | Mto Pepo | Mtoni Unguja | Mtoni Kidatu | Mtufaani | Mwakaje | Mwanakwerekwe | Mwanyanya | Mwera | Nyamanzi | Pangawe | Shakani | Sharifu Msa | Tomondo | Welezo


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Wilaya ya Mjini Unguja


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Amani | Chumbuni | Gulioni | Jang'ombe | Karakana | Kidongo Chekundu | Kikwajuni Bondeni | Kikwajuni Juu | Kilimahewa Bondeni | Kilimahewa Juu | Kilimani Zanzibar | Kiponda | Kisimamajongoo | Kisiwandui | Kwa Wazee | Kwaalimsha | Kwaalinatu | Kwahani | Kwamtipura | Magomeni Zanzibar | Makadara Zanzibar | Malindi Zanzibar | Matarumbeta | Mchangani | Meya Zanzibar | Miembeni | Migombani | Mikunguni | Mkele | Mkunazini | Mlandege | Mpendae | Muungano Zanzibar | Mwembeladu | Mwembemakumbi | Mwembeshauri | Mwembetanga | Nyerere Zanzibar | Rahaleo | Sebleni | Shangani | Shaurimoyo Zanzibar | Sogea | Urusi Zanzibar | Vikokotoni


title: Wilaya za Tanzania 4

text:
Wilaya ya Wete | Wilaya ya Micheweni
Wilaya ya Wete


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Bopwe * Chwale * Fundo * Gando * Jadida * Junguni * Kambini * Kangagani * Kinyikani * Kipangani * Kisiwani * Kiungoni * Kiuyu Kigongoni * Kiuyu Minungwini * Kizimbani * Kojani * Limbani * Maziwani * Mchanga Mdogo * Mjini Ole * Mpambani * Mtambwe Kaskazini * Mtambwe Kusini * Mzambarauni Takao * Ole * Pandani * Pembeni * Piki * Selem * Shengejuu * Ukunjwi * Utaani


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Wilaya ya Micheweni


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Chimba | Finya | Kifundi | Kinowe | Kinyasini | Kiuyu Mbuyuni | Konde Pemba | Majenzi | Makangale | Maziwa Ng'ombe | Mgogoni | Micheweni | Mihogoni | Mjini Wingwi | Mlindo | Msuka Magharibi | Msuka Mashariki | Mtemani | Shumba Mjini | Shumba Viamboni | Sizini | Tondooni | Tumbe Magharibi | Tumbe Mashariki | Wingwi Mapofu | Wingwi Mjananza | Wingwi Njuguni


title: Wilaya za Tanzania 4

text:
Wilaya ya Chake Chake | Wilaya ya Mkoani
Wilaya ya Chake Chake


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Chachani | Chanjaani | Chonga | Dodo | Kibokoni | Kichungwani | Kilindi | Kwale | Madungu | Matale | Mbuzini | Mfikiwa | Mgelema | Mgogoni | Michungwani | Mkoroshoni | Msingini | Mvumoni | Ndagoni | Ng'ambwa | Pujini | Shungi | Tibirinzi | Uwandani | Vitongoji | Wara | Wawi | Wesha | Ziwani Pemba


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Wilaya ya Mkoani


title: Wilaya za Tanzania 4

text: Chambani | Changaweni | Chokocho | Chumbageni | Jombwe | Kangani | Kendwa | Kengeja | Kisiwa Panza | Kiwani | Kuukuu | Makombeni | Makoongwe | Mbuguani | Mbuyuni Pemba | Mgagadu | Michenzani | Minazini | Mizingani | Mjimbini | Mkanyageni | Mkungu | Mtambile | Mtangani | Muambe | Ng'ombeni | Ngwachani | Shamiani | Shidi | Stahabu | Ukutini | Uweleni | Wambaa


title: Wilaya za Tanzania 4

text:
1 Kaskazini-A-District 105780
2 Kaskazini-B-District 81675
227
Table-51.1: Kaskazini-‘A’-District 105780
26 Bandamaji 1616
35 Bwereu 1616
24 Chaani Kubwa 3030
22 Chaani Masingini 4562
29 Chutama 1638
12 Fukuchani 2208
20 Gamba 3401
28 Kandwi 1741
8 Kibeni 2799
34 Kidombo 3147
13 Kidoti 2973
36 Kigomani 1983
15 Kigunda 1813
18 Kijini 3369
25 Kikobweni 2757
32 Kilimani 2590
31 Kilindi 1186
27 Kinyasini 3311
30 Kisongoni 1539
4 Kivunge 4199
17 Matemwe 5014
23 Mchenza Shauri 917
1 Mkokotoni 2803
7 Mkwajuni 3509
21 Moga 2089
2 Mto wa Pwani 1074
9 Muwange 2022
16 Nungwi 10392
3 Pale 1216
10 Pitanazako 4027
11 Potoa 2326
19 Pwani Mchangani 3441
14 Tazari 3084
5 Tumbatu Gomani 4990
6 Tumbatu Jongowe 3262
33 Uvivini 4136
228
Table-51.2: Kaskazini-‘B’-District 81675
14 Donge Karange 1826
16 Donge Kipange 1070
15 Donge Mbiji 2447
6 Donge Mchangani 2917
12 Donge Mtambile 2739
17 Donge Vijibweni 3760
4 Fujoni 3147
25 Kidanzini 2642
21 Kilombero 1934
13 Kinduni 2616
5 Kiombamvua 1938
9 Kitope 5582
19 Kiwengwa 3575
27 Mafufuni 3832
10 Mahonda 4322
2 Makoba 3477
3 Mangapwani 2246
24 Matetema 2600
26 Mbaleni 2811
22 Mgambo 2799
1 Misufini 7986
7 Mkadini 2449
28 Mkataleni 4869
11 Mnyimbi 1266
23 Muwanda 950
29 Njia ya Mtoni 1548
20 Pangeni 1604
18 Upenja 1978
8 Zingwezingwe 745
1 Kati-District 76346
2 Kusini-District 39242
231
Table-52.1: Kati-District 76346
14 Bambi 3028
27 Binguni 1378
29 Bungi 2518
34 Charawe 954
28 Cheju 2038
21 Chwaka 3196
1 Dunga Bweni 2808
18 Dunga Kiembeni 1938
8 Ghana 1869
20 Jendele 1939
25 Jumbi 3905
7 Kiboje Mkwajuni 1268
5 Kiboje Mwembeshauri 1467
3 Kidimni 4185
31 Kikungwi 972
9 Koani 3091
4 Machui 1462
22 Marumbi 1167
17 Mchangani 2066
10 Mgeni Haji 1204
36 Michamvi 1572
12 Mitakawani 1113
6 Miwani 2310
37 Mpapa 1746
19 Ndijani Mseweni 2951
39 Ndijani Mwembepunda 1486
33 Ng'ambwa 901
15 Pagali 720
24 Pongwe 800
40 Tindini 1160
13 Tunduni 1054
26 Tunguu 3563
2 Ubago 3936
35 Ukongoroni 896
16 Umbuji 1402
38 Unguja Ukuu Kaebona 1362
30 Unguja Ukuu Kaepwani 1563
23 Uroa 2613
32 Uzi 1801
11 Uzini 944
232
Table-52.2: Kusini-District 39242
17 Bwejuu 2050
21 Dongwe 3006
16 Jambiani Kibigija 3369
5 Jambiani Kikadini 2691
4 Kajengwa 2313
7 Kibuteni 482
2 Kijini 2634
19 Kiongoni 1106
18 Kitogani 1128
8 Kizimkazi Dimbani 1760
9 Kizimkazi Mkunguni 2617
6 Mtende 1330
14 Muungoni 1629
10 Muyuni 'A' 1028
11 Muyuni 'B' 934
12 Muyuni 'C' 811
3 Mzuri 2120
1 Nganani 2050
15 Paje 3245
13 Pete 1420
20 Tasani 1519


title: Chamwino (Dodoma mjini)

text:
Chamwino ni jina la kata ya Dodoma Mjini katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41109
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19175 waishio humo.


title: Petro Juliani Eymard

text: Petro Juliani Eymard (La Mure, Grenoble, Ufaransa, 4 Februari 1811 – La Mure, 1 Agosti 1868) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki, aliyeanzisha mashirika mawili ya kitawa.


title: Petro Juliani Eymard

text: Alitangazwa mwenye heri na Papa Pius XI tarehe 12 Julai 1925, na mtakatifu na Papa Yohane XXIII tarehe 9 Desemba 1962.


title: Petro Juliani Eymard

text: Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 2 Agosti.


title: Petro Juliani Eymard

text: Papa Yohane Paulo II alimtangaza Eymard "Mtume wa Ekaristi".


title: Yoana Fransiska wa Chantal

text: Yoana Fransiska wa Chantal, kwa Kifaransa Jeanne-Françoise Frémiot, Baronne de Chantal, (Dijon, Burgundy, Ufaransa, 28 Januari 1572 – Moulins, 13 Desemba 1641) ni maarufu kwa kuanzisha shirika la kitawa la wanawake baada ya kufiwa mumewe.


title: Yoana Fransiska wa Chantal

text: Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki: Papa Benedikto XIV alimtangaza mwenye heri tarehe 21 Novemba 1751, halafu Papa Klement XIII alimtangaza mtakatifu tarehe 16 Julai 1767.


title: Yoana Fransiska wa Chantal

text: Sikukuu yake imehamishiwa tarehe 12 Agosti.


title: Thomas Becket

text: Thomas Becket (Cheapside, London, Uingereza, 1118 (au 1120) – 29 Desemba 1170) alikuwa Askofu mkuu wa Canterbury tangu 1162 hadi kifodini chake kilichotokea wakati wa Misa katika kanisa kuu.


title: Thomas Becket

text: Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Anglikana kama mtakatifu wafiadini


title: Thomas Becket

text: Sababu ya kuuawa ni kubishana kwake na mfalme Henry II wa Uingereza juu ya haki na fadhili za Kanisa.


title: Thomas Becket

text: Muda mfupi baadaye Papa Alexander III alimtangaza mtakatifu tarehe 21 Februari 1173.


title: Chura-kucha

text: Vyura-kucha ni aina za vyura ambao wanaishi majini maisha yao yote. Miguu yao ya nyuma ina ngozi katikati ya vidole lakini miguu ya mbele hainayo, isipokuwa vyura-kucha wadogo ambao wana ngozi katikati ya vidole vya miguu yote. Kuna vidole vitano kwa miguu ya nyuma lakini vidole vinne kwa miguu ya mbele. Vidole vitatu vya miguu ya nyuma vina ukucha mweusi. Mwili wao ni mpanapana na ngozi ni ya kuteleza kwa sababu ya ute mwingi. Vyura hawa hawana ulimi. Hufanya sauti kama mialiko kwa mfupa wa hayoidi (hyoid bone).


title: 589 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 589 KK (kabla ya Kristo).


title: 586 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 586 KK (kabla ya Kristo).


title: 585 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 585 KK (kabla ya Kristo).


title: 584 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 584 KK (kabla ya Kristo).


title: 583 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 583 KK (kabla ya Kristo).


title: 582 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 582 KK (kabla ya Kristo).


title: 581 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 581 KK (kabla ya Kristo).


title: 580 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 580 KK (kabla ya Kristo).


title: 579 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 579 KK (kabla ya Kristo).


title: 578 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 578 KK (kabla ya Kristo).


title: 577 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 577 KK (kabla ya Kristo).


title: 576 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 576 KK (kabla ya Kristo).


title: 575 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 575 KK (kabla ya Kristo).


title: 516 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 516 KK (kabla ya Kristo).


title: 517 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 517 KK (kabla ya Kristo).


title: 518 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 518 KK (kabla ya Kristo).


title: 519 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 519 KK (kabla ya Kristo).


title: 521 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 521 KK (kabla ya Kristo).


title: 529 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 529 KK (kabla ya Kristo).


title: 528 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 528 KK (kabla ya Kristo).


title: 527 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 527 KK (kabla ya Kristo).


title: 526 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 526 KK (kabla ya Kristo).


title: 525 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 525 KK (kabla ya Kristo).


title: 524 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 524 KK (kabla ya Kristo).


title: 523 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 523 KK (kabla ya Kristo).


title: 522 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 522 KK (kabla ya Kristo).


title: Yvonne Cherrie

text: Yvonne Cherrie (amezaliwa tar. 19 Agosti, 1981) ni mshindi wa tuzo ya ZIFF akiwa kama mwigizaji bora wa filamu na mifululizo ya vipindi vya televisheni kutoka nchini Tanzania. Pia ni mtunzi wa muswaada andishi, mtayarishaji na mwongozaji wa filamu. Anafahamika zaidi kwa jina lake la uhusika uliompatia umaarufu kama "Monalisa". Vilevile Lulu katika tamthilia ya Siri ya Mtungi. Cherrie, alianza kuonesha upenzi wa kuigiza tangu akiwa mdogo. Akiwa na umri wa miaka 8, alianza kuigiza akiwa kanisani na baadaye shuleni.


title: Yvonne Cherrie

text: Cherrie, alizaliwa katika hospitali ya taifa Muhimbili huko mjini Dar es Salaam, Tanzania na Bi. Susan Lewis (almaarufu Natasha), akiwa kama mtoto wa kwanza kati ya watoto wawili aliojaaliwa kupata Bi. Lewis. Alianza kusoma shule ya chekechea huko mjini Luanda, Angola, na baadaye shule ya msingi ya Muungano ya Wilaya ya Temeke huko jijini Dar es Salaam kuanzia 1988 hadi 1994.


title: Yvonne Cherrie

text: Akabahatika kufaulu na kuendelea na masomo ya sekondari katika shule ya serikali ya Zanaki Girls hadi mwaka 1998. Baada ya hapo alisoma katika chuo cha Uhazili Magogoni (ukatibu muhtasi-secretary). Mwaka wa 2002 alijiunga na British Council Tanzania ili kusomea zaidi lugha ya Kiingereza (Pre-Advanced Level) Mwaka wa 2003-2005 alijiunga na Wilnag Media Taining College huko mjini Nairobi, Kenya na kusomea masuala ya vyombo vya habari na kupata stashahada (Diploma in Mass Communication).


title: Yvonne Cherrie

text: Cherrie, pia ni mwigizaji wa jukwaani. Amepata kushiriki katika sehemu mbalimbali ikiwa ni pamoja na Tamasha la 18 na 19 la Sanaa na Utamaduni la Bagamoyo - katika Chuo Kikuu cha Sanaa cha Bagamoyo. Pia amewahi kutumbuiza katika jukwaa la ZIFF huko mjini Zanzibar mnamo 2002. Ambapo aliigiza kitabu cha Kirusi kiitwacho "Mkaguzi wa Serikali" (Gorvernment Inspector).


title: Yvonne Cherrie

text: Utumbuizaji wake mkubwa akiwa kama binti mdogo anayehangaikia kuliweka sawa penzi lake dhidi ya wapenzi wawili mnamo 1998 kupitia igizo la "Mambo Hayo" - ambamo alipata jina la Monalisa. Baadaye akarudia tena kazi yake ya uigizaji kwa kucheza uhusika wa jukwaani wa “Government Inspector” 2001 ikifuatiwa na “Zawadi ya Ushindi” 2002 kabla ya kuanza kuonekana tena rasmi katika filamu kibao.


title: Yvonne Cherrie

text: Baada ya kutoka kwenye michezo ya televisheni filamu yake ya kwanza kucheza ilikuwa Girlfriend (2002) aliyocheza kama Zuwena kipenzi cha TID. Huo ndiyo ulikuwa mwanzo rasmi wa mfululizo wa filamu kwani baada ya Girlfriend zikafuata Sabrina (2003), Dilemma (2004), She is My Sister 2006, Binti Nusa (2010), Network 2013.


title: Yvonne Cherrie

text: Pia amepata kufanya igizo la jukwaani huko mjini Nairobi katika "Kenya National Theatre (KNT). Akiwa mjini Nairobi, amepata kutumbuiza jukwaani kwa kutumia vitabu vinavyotumika mashuleni nchini humo - ikiwa ni pamoja na kitabu cha KIU na A Man of the People mnamo 2003/2004. Pia alifanyakazi na Carib Theatre-UK akitumbuiza nchini Tanzania kuelimisha wanafunzi mradi ujulikanao kama TIE, yaani, Theatre in Education kwa miaka mitatu mfululizo.


title: Yvonne Cherrie

text: Cherrie, pia alifanya vipindi vya TV kama vile Bongo Movies iliyokuwa ikioneshwa katika idhaa ya EATV. Awali alifanyakazi pia katika kipindi cha bahati nasibu maarufu kama Jackpot Bingo 1999-2001 .


title: Yvonne Cherrie

text: Alishawahi kufanya kazi na Radio One Stereo ya Tanzania mwaka 2001-2002 na kufnaya vipindi mbalimbali ikiwemo Chombeza Time na Times FM Radio mwaka 2004-2005 akaacha kabla ya kurudi tena 2012 hadi sasa anafanya kipindi cha Filamonata kinachohusiana na masuala ya filamu na wasanii wa filamu wa Tanzania.


title: Yvonne Cherrie

text: Mwaka wa 2001 katika mwezi wa Agosti aliolewa na Mtayarishaji/Mwongozaji wa filamu kutoka nchini Kenya George Otieno Okumo (Tyson) na kubahatika kupata mtoto mmoja aitwaye Sonia Akinyi (2002). Mwaka wa 2005 walitengana na 2012 akapewa talaka rasmi na mahakama. Mwaka wa 2007, alibahatika tena kupata mtoto mwingine wa kiume aitwaye Sean Abdulwahid Jr. - kutoka kwa baba mwingine aitwaye Abdulkarim Abdulwahid Abdulkarim.


title: Yvonne Cherrie

text: Girlfriend Sabrina Dilemma Jeraha la Ndoa She is My Sister Behind the Scenes Where is God Chanzo ni Mama Black Sunday (ZIFF - 2010) Binti Nusa 2 na 3 Payback Nimeokoka Cellular Wrong Number Wedding Pressure Who is Smarter Pastor Myambas Trial 38 Weeks Tell Me The Truth


title: Yvonne Cherrie

text: Kaburi 1 (2007) Chanzo Ni Mama (2007) Binti Nusa 1. (2008) Where is God (2009) Binti Nusa 2 na 3 (2010)


title: Yvonne Cherrie

text: Malkia wa Filamu za Bongo - Gazeti la Kiu 2007 Mwigizaji Bora Filamu wa Kike 2010 - Filamu-Central Mwigizaji Bora Filamu wa Kike 2010 - ZIFF Mwigizaji Bora Filamu wa Kike wa Muda Wote 2010 - Jarida la Bab-Kubwa


title: Yvonne Cherrie

text: Nigeria Entertainment (Tuzo Bora ya Waigizaji wa Afrika Yote kwa 2010 - Kateuliwa tu).


title: Yvonne Cherrie

text: Jamii:Waliozaliwa 1981 Jamii:Watu walio hai Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania jamii:Wasanii wanawake Tanzania


title: Nyoka Mnafiki

text: Nyoka wanafiki ni wanyama wa oda Gymnophiona katika ngeli Amfibia wafananao na nyoka au nyungunyungu wakubwa. Wanyama hawa si nyoka au nyungunyungu kwa ukweli na hata si Reptilia au Annelida. Wana mnasaba na salamanda na vyura lakini hawana miguu. Mkia wao ni mfupi sana au umetoweka, kwa hivyo kloaka iko karibu na mwisho wa mwili. Hupitisha maisha yao yote wakichimba ardhini lakini spishi za familia Typhlonectidae huishi majini na zina aina ya pezi juu ya sehemu ya nyuma ya mwili ambayo inazisaidia kwenda mbele majini. Macho ya nyoka wanafiki ni wadogo na yamefunika kwa ngozi. Kwa hivyo hawawezi kuona vizuri lakini wanaweza kutambua baina ya nuru na giza. Wanyama hawa wanatokea katika mahali pa majimaji pa tropiki kama Afrika, Asia ya Kusini-Mashariki na Amerika ya Kati na ya Kusini.


title: Nyoka Mnafiki

text: Nyoka wanafiki hawana ndubwi kama salamanda au vyura. Spishi chache tu (±25%) hutaga mayai, nyingine huzaa wana wanaofanana na wazazi wao. Hata watagamayai takriban wote hutoka mayai kama nyoka wadogo. Spishi chache tu zina wana wanaofanana na ndubwi wenye matamvua na hata hawa hawaishi majini lakini katika udongo chepechepe karibu na maji, isipokuwa wale wa Typhlonectidae.


title: Zamalek

text: Zamalek (Ar. الزمالك "(az-zamalek)" ni mtaa wa Kairo mji mkuu wa Misri. Iko kwenye kisiwa cha jazira kilichopo ndani ya Mto Naili kwenye eneo la Kairo. Kwenye kisiwa hiki zamalek ni sehemu ya kaskazini lakini wakati mwiongine kisiwa chote huitwa pia "Zamalek".


title: Zamalek

text: Zamalek ni eneo tajiri penye ofisi za makampuni ya kimataifa na balozi mbalimmbali.


title: Maumivu ya kiuno

text: Maumivu ya kiuno (kwa Kiingereza: lumbago) ni hali inayotokea mara nyingi na inayohusu misuli na mifupa ya upande wa chini wa mgongo. Hali hii huathiri takriban 40% ya watu kwa wakati fulani maishani mwao.


title: Maumivu ya kiuno

text: Maumivu ya kiuno yanaweza kuainishwa kwa urefu kama maumivu makali ya ghafla (yanayodumu kwa kipindi cha chini ya wiki 6), maumivu sugu ya wastani (wiki 6 hadi 12), au maumivu sugu (zaidi ya wiki 12). Hali hii pia inaweza kuainishwa kulingana na visababishi kama inasababishwa na jeraha au isiyosababishwa na jeraha au maumivu hame.


title: Maumivu ya kiuno

text: Katika visa vingi vya maumivu ya kiuno, kisababishi kikuu maalumu hakitambuliwi wala kukadiriwa, kwa sababu maumivu huaminika kusababishwa na jeraha kama vile mkazo wa misuli au mkazo wa viunga. Ikiwa maumivu hayaponi baada ya kutibiwa kwa njia isiyohusisha upasuaji au ikiwa maumivu yataandamana na "tahadhari" kama vile kupungua uzito bila sababu, homa, au matatizo makuu ya kihisia au mwendo, uchunguzi zaidi unaweza kuhitajika kubaini kisababishi kikuu.


title: Maumivu ya kiuno

text: Mara nyingi, vifaa vya utambuzi kama vile tomografia iliyohasibiwa kwa eksirei havihitajiki navyo huandamana na hatari zake. Licha ya athari hizi, matumizi ya pichatiba kuchunguza maumivu ya mgongo yameongezeka.


title: Maumivu ya kiuno

text: Baadhi ya maumivu ya kiuno husababishwa na kuharibika kwa diski za baina ya pingili za uti wa mgongo, na uchunguzi wa kunyoosha mguu ni muhimu katika kubaini visa hivi.


title: Maumivu ya kiuno

text: Katika watu wenye maumivu sugu, mfumo wa mwili unaochakata maumivu unaweza kutofanya kazi vyema, hivyo kusababisha maumivu makali ukijaribu kujibiza shughuli zisizo na hatari kubwa.


title: Maumivu ya kiuno

text: Matibabu ya maumivu ya ghafla ya kiuno kwa kawaida huwa haihusishi upasuaji, kama vile vituliza maumivu na kuendeleza kazi za kawaida jinsi mtu anavyoweza licha ya maumivu. Matibabu hupendekezwa kwa kipindi ambapo yanamsaidia mtu, huku dawa aina ya acetaminophen (inayojulikana pia kama paracetamol) ikiwa ya kwanza kupendekezwa. Dalili za maumivu ya kiuno hufifia baada ya wiki chache, huku 40 - 90% ya watu wakipata nafuu kabisa baada ya wiki sita.


title: Maumivu ya kiuno

text: Kuna njia nyingi mbadala katika watu wasiopata nafuu baada ya matibabu ya kawaida. Opioidi zinaweza kusaidia ikiwa vituliza maumivu vya kawaida havitafaulu, ingawa kwa jumla hazipendekezwi kwa sababu zina madhara, hasa uraibu. Upasuaji unaweza kuwafaidisha watu wenye matatizo ya maumivu sugu na ulemavu unaohusiana na diski.Upasuaji pia unaweza kuwafaidisha watu wenye stenosisi ya uti wa mgongo. Hakuna manufaa bayana ya upasuaji yaliyopatikana kwa visa vingine vya maumivu ya kiuno yasiyo na kisababishi cha moja kwa moja.


title: Maumivu ya kiuno

text: Isitoshe, kuna matibabu ya dawa mbadala, ambayo ni pamoja na mbinu ya Alexander na mitishamba, lakini hakuna ushahidi wa kutosha kupendekeza matibabu haya kikamilifu. Ushahidi wa utunzaji wa tibamwili na kunyooshaji uti wa mgongo umekumbwa na utata.


title: Maumivu ya kiuno

text: Maumivu ya mgongo mara nyingi huathiri hisia, tatizo linaloweza kuimarishwa kupitia ushauri wa kisaikolojia na/au dawa za kushusha utendakazi.


title: Maumivu ya kiuno

text: Katika dalili za kawaida za maumivu ya kiuno, maumivu huanza baada ya mwendo wa kunyanyua vitu, kujipinda au kuinama. Dalili za hali hii zinaweza kuanza baada ya mwendo wowote au mtu anapoamka asubuhi inayofuata. Maelezo ya dalili hizi yanaweza kuwa maumivu katika sehemu fulani au maumivu yanayosambaa. Maumivu yanaweza kutokuwa makali kufuatia shughuli, kama vile kuinua miguu, au hali nyingine kama kuketi au kusimama. Maumivu yanayosambaa chini ya miguu (yanayojulikana kama maumivu ya nyonga) yanaweza kuwepo.


title: Maumivu ya kiuno

text: Visa vya kwanza vya maumivu makali ya ghafla ya mgongo huanza katika umri wa miaka 20-40. Mara nyingi kisa hiki huwa ni sababu ya kwanza katika watu wazima kumwona daktari.[1] Kisa hiki hurejea katika zaidi ya nusu ya waathiriwa[2] huku kisa cha kurejea kikiandamana na maumivu zaidi kuliko kisa cha kwanza.[1]


title: Maumivu ya kiuno

text: Matatizo mengine yanaweza kuandamana na maumivu ya kiuno. Maumivu sugu ya kiuno huhusishwa na matatizo ya usingizi, ikiwa ni pamoja na wakati mwingi unaohitajika kulala, kusumbuka wakati wa kulala, kulala kwa kipindi kifupi, na kutotosheka na usingizi.[3] Isitoshe, idadi kubwa ya watu wenye maumivu sugu ya kiuno huonyesha dalili za mfadhaiko[4] au wasiwasi.[5]


title: Maumivu ya kiuno

text: Maumivu ya kiuno si ugonjwa, bali ni hali inayoweza kusababishwa na matatizo mengi yanayotofautiana kwa kiwango na hatari.[6] Visa vingi vya maumivu ya mgongo havina kisababishi maalum[1] ingawa vinaaminika kutokana na masuala ya misuli au mifupa kama vile kuteguka au mkazo wa misuli.[7]


title: Maumivu ya kiuno

text: Unene wa kupindukia, kuvuta sigara, kunenepa wakati wa ujauzito, mfadhaiko, matatizo ya mwili, mkao mbaya na kulala vibaya pia huchangia maumivu ya mgongo. [7] Orodha ya visababishi vyenye uwezekano wa kusababisha maumivu ya kiuno ni pamoja na hali zisizotokea mara nyingi.[8] Matatizo ya kimwili yanaweza kuwa osteoathritisi, athritisi ya rumatoidi, kuharibika kwa diski zilizo katikati mwa pingili za uti wa mgongo au henia ya diski ya uti wa mgongo, kuvunjika kwa pingili za uti wa mgongo (kama vile kufuatia osteoporosisi) au, kwa nadra, maambukizi au tyuma ya uti wa mgongo.[9]


title: Maumivu ya kiuno

text: Wanawake wanaweza kuwa na maumivu ya kiuno kutokana na hali zinazoathiri mfumo wa uzazi, ikijumuisha endometriosisi, sisti ya ovari, saratani ya ovari au fibroidi ya uterasi.[10] Karibu nusu ya wanawake wajawazito hulalamikia maumivu ya kiuno au ya sehemu ya sakramu wakati wa ujauzito, kufuatia mabadiliko ya hali ya kukaa na kiuo cha mvuto hivyo kusababisha mkazo wa misuli na kano.[11]


title: Maumivu ya kiuno

text: Sehemu ya kiuno ina pingili tano (L1-L5). Baina ya pingili za uti wa mgongo kuna diski zenye gegedu na nyuzi, ambazo huzuia pingili zisikwaruzane, na pia kuukinga uti wa ubongo. Neva hutoka na kuingia katika uti wa ubongo kupitia vitundu maalum baina ya pingili, zikituma hisia na arifa kwenye ngozi na misuli. Uthabiti wa uti wa mgongo huchangiwa na kano na misuli ya mgongo na ya fumbatio. Viunga vidogo vinavyoitwa viunga vya zigapofizi huthibiti na kuelekeza mwendo wa uti wa mgongo.[12]


title: Maumivu ya kiuno

text: Misuli ya nyuzi nyingi hupanda na kushuka katika sehemu ya nyuma ya uti wa mgongo, na ni muhimu kwa kuwa hunyoosha uti wa mgongo na kuuimarisha wakati wa miendo kama vile kuketi, kutembea na kunyanyua vitu.[13]. Mara nyingi tatizo la misuli hii hupatikana katika watu wenye maumivu sugu ya kiuno, kwa sababu maumivu haya husababisha mtu kutumia misuli ya mgongo vibaya katika harakati ya kuepuka maumivu.[14] Tatizo la hali ya misuli yenye nyuzi nyingi huendelea hata baada ya maumivu kutulia, hivyo huenda ni kisababishi kikuu cha kurejea kwa maumivu.[14] Inapendekezwa kuwafunza watu wenye maumivu sugu ya kiuno jinsi ya kutumia misuli hii kama njia ya matibabu.[14]


title: Maumivu ya kiuno

text: Diski ya baina ya pingili za uti wa mgongo ina kitovu cha jelatini kilichozingirwa na kizingo cha nyuzi.[15] Katika hali ya kawaida, bila jeraha, sehemu kubwa ya diski hii haihuishwi na mfumo wa usafirishaji wala mfumo wa neva – damu na neva hupitia nje ya diski tu.[15] Seli maalum zinazoweza kuishi bila kupata damu ya moja kwa moja huwa ndani ya diski.[15]


title: Maumivu ya kiuno

text: Wakati unapopita, diski huwa ngumu na kukosa uwezo wa kuhimili shinikizo.[6] Hali hii ya diski kukosa kuhimili shinnikizo huongeza shinikizo kwenye sehemu zingine za uti wa mgongo, hivyo kusababisha kano ya uti wa mgongo kuwa nene na pia vifundo vya mfupa kukua kwenye pingili.[6] Kufuatia hali hii, kutakuwepo na nafasi ndogo ambapo uti wa ubongo na mizizi ya neva itaweza kupitia.[6] Diski inapoharibika kufuatia jeraha au ugonjwa; muundo wake hubadilika: mishipa ya damu na neva zinaweza kuingia ndani ya diski na/au hania ya diski zinaweza kuifinya mizizi ya neva.[15] Mabadiliko yoyote haya yanaweza kusababisha maumivu ya mgongo.[15]


title: Maumivu ya kiuno

text: Kwa jumla, maumivu ni hisia isiyopendeza inayokujibiza tukio linaloharibu au linaloweza kuharibu tishu za mwili. Kuna hatua tatu kuu katika utaratibu wa kuhisi maumivu: uhamishaji, usambazaji,hisia, na ubadilishaji kwa kutumia neva.[13] Seli za neva zinazotambua maumivu zina miili kwenye kikundi cha seli za shina la uti wa mgongo na nyuzi zinazosambaza arifa za neva hadi kwenye uti wa ubongo.[16]


title: Maumivu ya kiuno

text: Utaratibu wa kuhisi maumivu huanza tukio lililosababisha maumivu linapochochea ncha za seli za neva za hisia. Seli hii hubadilisha tukio la maumivu kuwa vimuli vya umeme kwa njia ya uhamishaji. Aina mbalimbali za nyuzi za neva husambaza arifa za umeme kutoka kwenye seli zinazotekeleza uhamishaji hadi pembe ya nyuma ya uti wa mgongo. Kutoka hapa, arifa huelekezwa kwenye shina la ubongo, kisha kutoka kwenye shina la ubongo hadi sehemu mbalimbali za ubongo kama vile thalamasi na mfumo wa viungo. Katika ubongo, arifa za maumivu huchakatwa na kuainishwa katika utaratibu wa hisia ya maumivu. Kupitia njia ya uhamishaji, ubongo unaweza kubadilisha jinsi ya kusambaza arifa za neva kwa kupunguza au kuongeza utoaji wa nyurotransmita.[13]


title: Maumivu ya kiuno

text: Sehemu za mfumo wa hisia na utaratibu wa maumivu zinaweza kukosa kufanya kazi kama kawaida; hivyo kusababisha hisia ya maumivu, hata kukiwa hakuna kisababishi chochote nje ya mwili, na kuashiria maumivu makali kutoka kisababishi maalum, au kuashiria maumivu kutoka tukio ambalo kwa kawaida halisababishi maumivu. Isitoshe, utaratibu wa ubadilishaji wa maumivu unaweza kukosa kufanya kazi kama kawaida. Matukio haya huhusika na maumivu sugu.[13]


title: Maumivu ya kiuno

text: Kuna njia mbalimbali za kuainisha maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo.[8] Kwa kijumla, kuna aina tatu za maumivu ya mgongo, zikiainishwa kulingana na visababishi: Maumivu ya mgongo kufuatia jeraha (hii ni pamoja na mikazo ya misuli na mifupa isiyo na kisababishi bayana, hania ya diski, kufinywa kwa mizizi ya neva, diski zilizoharibika au ugonjwa wa viunga, na kuvunjika kwa pingili za uti wa mgongo), maumivu ya mgongo yasiyohusiana na jeraha (saratani, hali za inflamesheni spondiliathritisi, na maambukizi), na maumivu hamekutoka viungo vya ndani (magonjwa ya kibofu na nyongo, jiwe la figo, maambukizi ya figo, na aneurisimi ya aota, miongoni mwa matatizo mengine).[8] Matatizo yanayohusiana na jeraha au misuli na mifupa huchangia visa vingi (takriban 90% au zaidi),[8][17]. Kati ya visa hivi, visa vingi (karibu 75%) havina kisababishi maalum kilichobainishwa, lakini huaminiwa kutokana na mkazo wa misuli au jeraha la kano.[8][17] Mara nadra, visa vya maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo hutokea kufuatia matatizo ya mifumo ya mwili na ya kisaikolojia, kama vile fibromialgia na tatizo la somatofomu.[17]Maumivu ya kiuno yanaweza kuainishwa kulingana na ishara na dalili. Maumivu enezi yasiyobadilika kufuatia mwendo wowote wa mwili, huhisiwa tu kwenye sehemu ya chini ya mgongo bila kuenea aidi ya matako, huainishwa kama yasiyo na kisababishi maalum, ambayo ni aina ya maumivu yanayotokea mara nyingi.[8] Maumivu yanayoenea kuelekea miguuni chini ya goti huwa katika sehemu moja (katika hania ya diski), au katika sehemu zote mbili (katika stenosisi ya uti wa mgongo), na yanayobadilika kwa uchungu kufuatia miendo fulani ya mwili huainishwa kama enezi. Maumivu haya huchangia 7% ya visa.[8] Maumivu yanayoandamana na matatizo makali kama vile jeraha, homa, historia ya saratani au ulegevu mkuu wa misuli na matatizo mengine andamizi huainishwa kama yanayohitaji kushugulikiwa kwa dharura.[8]


title: Maumivu ya kiuno

text: Dalili pia zinaweza kuainishwa kulingana na muda, kama vile maumivu makali, maumivu sugu kidogo (pia yanayojulikana kama maumivu makali kidogo), au maumivu sugu. Kipindi maalum kinachohitajika ili kutambua kila mojawapo ya aina hizi za maumivu hakijabainishwa kikamilifu, lakini kwa kijumla, maumivu yanayodumu chini ya wiki sita huainishwa kama maumivu makali ya ghafla. Maumivu yanayodumu kati ya wiki sita hadi kumi na mbili ni maumivu sugu kidogo , ilhali maumivu ya zaidi ya wiki kumi na mbili ni maumivu sugu.[18] Udhibithi na utambuzi unaweza kubadilika kulingana na kipindi cha dalili.


title: Maumivu ya kiuno

text: Kwa kuwa muundo wa mgongo ni tata, na njia ya kuripoti kuhusu maumivu ni yenye uvumi na huathiriwa na vipengele vya kijamii, utambuzi wa maumivvu ya sehemu ya chini ya mgongo si dhahiri.[8] Huku idadi kubwa ya maumivu ya mgongo yakisababishwa na matatizo ya misuli na viunga, visababishi hivi vinapaswa kutofautishwa na matatizo ya kineva, tyuma za uti wa mgongo, mvunjiko katika uti wa mgongo na maambukizi, miongoni mwa matatizo mengine.[1][18] Uwepo wa dalili fulani zinazojulikana kama tahadhari, huashiria haja ya uchunguzi zaidi ili kutathmini matatizo mengine andamizi yanayoweza kuhitaji matibabu maalum au ya dharura.[8] Uwepo wa dalili hatari haumaamishi kuna tatizo kuu. Dalili hizi ni kidokezo tu,[20][21] na watu wengi wenye tahadhari hizi huwa hawana tatizo lolote andamizi la kuhatarisha maisha.[1][18]Bila dalili hatari, kufanya uchunguzi wa pichatiba au uchunguzi wa maabarani katika wiki nne za kwanza baada ya dalili kutokea hakujathibitishwa kuwa na umuhimu wowote.[8] Baada ya sababu zingine kuondolewa, watu wenye maumivu yasiyo na kisababishi bayana hupewa matibabu ya kutuliza dalili.[1][18] Jitihada za kugundua vipengele vinavyoweza kutatiza utambuzi, kama vile mfadhaiko, matumizi mabaya ya dawa, au swala kuhusu malipo ya bima, zinaweza kuwa na manufaa[8]


title: Maumivu ya kiuno

text: Uchunguzi wa pichatiba hupendekezwa panapokuwa na tahadhari, mfululizo wa dalili za kineva zisizopona, au maumivu yanayoendelea au yanayozidi kuwa makali.[8] Hususan, kutumia uchunguzi wa pichatiba mapema(Picha wa Mwangwi wa Sumaku au CT) hupendekezwa katika visa vinavyoshukiwa kuwa saratani, maambukizi, ausindromu ya kauda ekuina.[8] Picha wa Mwangwi wa Sumaku ni bora kidogo kuliko Tomografia ya Kompyuta katika kutambua ugonjwa wa diski. Mbinu hizi mbili ni muhimu katika utambuzi wa stenosisi ya uti wa mgongo.[8] Ni vipimo vichache tu vya kimwili vinavyosaidia.[8] Uchunguzi wa kunyoosha miguu mara nyingi huwanufaisha watu wenye hania wa diski.[8] Uchunguzi wa diskografi ya kiuno unaweza kusaidia kubainisha diski maaluum inayosababisha maumivu katika watu wenye maumivu sugu ya kiwango cha juu.[22] Vile vile, taratibu za kimatibabu kama vile kuziba neva zinaweza kutumika ili kubaini kiini maalum cha maumivu.[8] Tafiti zingine hupendekeza matumizi yakudunga sehemu za viunga, kudunga epidura kwenye trasfomina na kudunga sakramu na iliamu kama njia ya kufanya utambuzi[8] Uchunguzi mwingine wa kimwili kama vile kutathmini skoliosisi, ulegevu au uelemavu wa misuli, hitilafu ya msisimko wa misuli,si muhimu sana.[8]Maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo ni mojawapo ya sababu zinazofanya watu watafute usaidizi wa daktari.[23][24] Katika maumivu yaliyodumu kwa wiki chache tu, kuna uwezekano wa maumivu kutulia bila matibabu.[25] Hivyo, ikiwahistoria ya kimatibabu naUchunguzi wa mwili wa mtu hazitabaini ugonjwa fulani kuwa kisababishi, jamii za madaktari hazipendekezi uchunguzi kama vile eksirei, uchunguzi wa Tomografia ya Kompyuta , na Picha za Mwangwi wa Sumaku.[24] Mgonjwa anaweza kuagiza kufanyiwa uchunguzi huo, lakini utafanywa tu ikiwa kuna dalili hatari ,[26][27] uchunguzi huu ni huduma za afya zisizohitajika.[23][25] Uchunguzi wa pichatiba huongeza gharama, na huhusika kwa kiwango kikubwa na upasuaji usio na manufaa ya kijumla, [28][29]na minunurisho inayotumika inaweza kudhuru afya ya mgonjwa.[28] Chini ya 1% ya vipimo vya pichatiba chini hubaini kisababishi cha tatizo hili.[23] Kupitia uchunguzi wa picha tiba, hitilafu zingine za kimwili zisizodhuru mwili zinaweza kugunduliwa, jambo linaloweza kusababisha watu waagize uchunguzi mwengine usiohitajika au kuingiwa na wasi wasi.[23] Hata hivyo, uchunguzi wa Picha wa Mwangwi wa Sumaku kwenye kiuno uliongezeka kwa zaidi ya 300% miongoni mwa watu walionufaika na huduma ya Medicare nchini Marekani mwaka wa 1994 hadi 2006.[30]


title: Maumivu ya kiuno

text: Njia bora za kuzuia maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo hazijakuzwa kikamilifu.[31] Mazoezi ni muhimu hasa katika kuzuia kurejea kwa maumivu katika watu walioathiriwa kwa zaidi ya wiki sita.[1][32] Gondoro zenye uthabiti wastani ni bora zaidi katika watu wenye maumivu sugu kuliko gondoro ngumu.[33] Kuna ushahidi mdogo unaoonyesha kuwa mishipi ya mgongo ina manufaa mengi katika kuzuia maumivu ya mgongo kuliko kuwaelimisha watu kuhusu mbinu bora za kunyanyua vitu.[34] Soli ya ndani ya viatu haisaidii kuzuia maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo.[35]


title: Maumivu ya kiuno

text: Udhibiti wa maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo hutegemea ni kipi kati ya vipengele hivi kilichosababisha hali hii: matatizo yanayohusiana na jeraha, matatizo yasiyohusiana na jeraha, au maumivu hame.[36] Katika visa vya maumivu makali ya ghafla yanayosababisha matatizo hafifu hadi ya wastani, lengo la matibabu ni kurejesha utendakazi wa mwili hadi hali ya kawaida, na kupunguza maumivu. Kwa kawaida, hali hii si hatari kwa sababu husuluhika bila matibabu mengi na kupona kwake huwezeshwa na jaribio la kurejesha shughuli za kawaida haraka iwezekanavyo jinsi maumivu yanavyoruhusu.[18] Kuwapa wagonjwa stadi za kujikimu kupitia kuwahimiza kuhusu ukweli huu ni muhimu katika kuharakisha utaratibu wa kupata nafuu.[1] Katika watu wenye maumivu sugu kidogo na maumivu sugu, matibabu kutoka kwa wahudumu wa taaluma mbalimbali yanaweza kuwasaidia.[37]


title: Maumivu ya kiuno

text: Imependekezwa kuongeza mazoezi ya kijumla ya mwili, lakini hakuna uhusiano bayana uliotambulika kati ya mazoezi haya na maumivu au ulemavu yanapotumika kama matibabu ya maumivu ya ghafla.[32][38] Tafiti za kiwango cha chini hadi za kiwango cha juu zimependekeza kutembea kama njia ya kutibu maumivu ya ghafla.[39] Kulingana na Mbinu ya McKenzie kutibu maumivu ya mgongo ni bora kidogo katika kutibu maumivu ya ghafla ya mgongo, lakini manufaa yake ya muda mfupi hayajaonekana kufaulu kikamilifu.[1] Kuna ushahidi wa kutosha unaopendekeza matumizi ya tibajoto kwa maumivu ya mgongo ya ghafla na maumivu sugu kidogo[40] lakini kuna ushahidi mdogo unaopendekeza matumizi ya tibabaridi au tibajoto kwa maumivu sugu.[41] Ushahidi dhaifu unapendekeza kuwa mishipi ya kiunoni inaweza kuongeza idadi ya siku za kwenda kazini, ingawa hakuna ushahidi wa kutosha kuonyesha kuwa itasaidia kupunguza maumivu.[34] Matibabu ya sauti kuu na wimbi la sauti hayajatambulika kufaulu, hivyo hayapendekezwi.[42]Matibabu ya mazoezi ni bora katika kupunguza maumivu na kuimarisha utendakazi wa mwili katika watu wenye maumivu sugu ya mgongo[34] Mazoezi pia yametambulika kupunguza uwezekano wa maumivu kurejea kwa kipindi cha hadi miezi sita baada ya kukamilisha tiba hii ya mazoezi[43] na pia kuimarisha utendakazi wa kudumu.[41] Hakuna uhahika kuwa aina moja ya tiba ya mazoezi ni bora kuliko nyingine.[44] Mbinu ya Alexander imekisiwa kufaulu katika kutibu maumivu sugu ya mgongo,[45] na kuna ushahidi wa kutosha unaopendekeza matumizi ya yoga.[46] Kusisimua neva kupitia ngozi hakujatambulika kufaulu katika kutibu maumivu sugu ya mgongo.[47] Utafiti kuhusu matumizi ya soli za ndani za viatu haujatamatishwa.[35] Mchangamsho wa neva za pembeni, utaratibu wenye viwango vya chini vya uvamizi neva, ni matibabu yanayoweza kufaulu kwa visa vya maumivu sugu yasiyotibika kwa matibabu mengine, ingawa utafiti unaopendekeza hatua hii haujakamilika, na si bora kwa maumivu yanayosambaa miguuni.[48]


title: Maumivu ya kiuno

text: Udhibiti wa maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo mara nyingi huhusisha kutumia dawa kwa kipindi ambacho zinafanikisha. Katika kutibu kisa cha kwanza cha maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo, malengo makuu ni kupata nafuu kabisa. Hata hivyo, ikiwa tatizo litakuwa sugu, lengo linaweza kubadilika kuwa kudhibiti maumivu na kurejesha utendakazi wa mwili haraka iwezekanavyo. Kwa kuwa dawa za kutuliza maumivu ni bora kwa kiasi fulani, malengo ya manufaa ya dawa hizi yanaweza kutofautiana na matokeo halisia, jambo linaloweza kupunguza utoshelezaji.[4]Kwa kawaida, dawa inayopendekezwa mara ya kwanza niacetaminophen audawa za kuzuia inflamesheni zisizo na steroidi (wala si aspirini), na dawa hizi huwafaa watu wengi. Kipimo cha acetaminophen kinachokubalika huwa ni salama; ingawa kipimo cha juu kinaweza kusababisha matatizo ya ini.[4] Dawa za kuzuia inflamesheni zisizo na steroidi ni bora katika kutibu maumivu ya ghafla kuliko acetaminophen. Hata hivyo, kuna hatari kubwa ya kusababisha madhara, ikijumuisha: matatizo ya mafigo, vidonda vya tumbo na uwezekano wa matatizo ya moyo. Hivyo, dawa za kuzuia inflamesheni zisozo na steroidi ni chaguo la pili baada ya acetaminophen, inayopendekezwa tu iwapo maumivu hayakushughulikiwa mapema. Dawa za kuzuia inflamesheni zisizo na steroidi hunapatikana katika aina mbalimbali; hakuna utafiti unaopendekeza kutumiakizuizi cha COX-2 kuliko aina yoyote ya dawa ya kuzuia inflamesheni kwa msingi wa manufaa yake.[4] Kwa msingi wa usalama, dawa aina ya naproxen inaweza kuwa bora zaidi.[49] Kilainisha misuli pia kinaweza kunufaisha.[4]Ikiwa maumivu yangali hayajathibitiwa, oipioidikama vile morphine inaweza kutumiwa. Dawa hizi zina hatari ya kusababisha uraibu, na zinaweza kukosa kuchangamana na dawa zingine. Dawa hizi pia zina hatari kubwa ya kusababisha madhara, kama vile kizunguzungu, kichefuchefu, na uyabisi wa utumbo. Opioidi zinaweza kufaa kwa udhibiti wa maumivu makali ya ghafla yanayosababisha matatizo makuu.[4] Makundi ya wataalamu wameshauri dhidi ya matumizi ya muda mrefu ya opioidi kutibu maumivu sugu ya mgongo.[4] Katika watu wazee wenye maumivu sugu, opioidi zinaweza kutumika katika wale wanaoathiriwa vibaya na dawa ya kuzuia inflamesheni zisizo na steroidi, kama vile watu wenye kisukari, matatizo ya tumbo au moyo. Opioidi pia zinaweza kuwa kukinufaisha kikundi fulani cha watu wenyemaumivu ya neva.[50]Dawa ya kutuliza mfadhaikoinaweza kuwa bora katika kutibu maumivu sugu yenye dalili zinazohusiana na mfadhaiko, lakini ina hatari ya kusababisha madhara. Ingawa dawa za kutuliza tukutiko, gabapentin na carbamazepine, wakati mwingine hutumika kutibu maumivu sugu na zinaweza kutuliza maumivu ya nyonga, hakuna ushahidi wa kutosha kupendekeza matumizi yake.[4] Steroidi za kumeza hazijathibitishwa kufaulu kutibu maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo.[1][4] Kudunga sehemu ya viunga na kudunga steroidi kwenye diski hakujatibithishwa kuwanufaisha watu wenye maumivu sugu na yasiyosambaa. Hata hivyo, taratibu hizi zinaweza kupendekezwa katika watu wenye maumivu ya nyonga yanayoendelea.[51] Kudunga steroidi za ubongo kwenye Epidura huimarisha afya, japo kwa muda mfupi kwa njia inayotiliwa shaka katika watu wenye maumivu ya nyonga, lakini hakuna manufaa ya kudumu.[52]


title: Maumivu ya kiuno

text: Upasuaji unaweza kufaa katika watu wenye hania ya diski inayosababisha maumivu makali yanayosambaa miguuni, udhaifu mkuu wa misuli ya miguu, matatizo ya kibofu au kushindwa kuthibiti kinyesi.[53] Upasuaji pia unaweza kufaa katika watu wenye stenosisi ya uti wa mgongo.[54] Katika visa ambavyo maswala haya hayapo, hakuna ushahidi wa kutosha kuthibisha manufaa ya upasuaji.[53]Utolewaji wa diski (Kutoa sehemu ya diski inayosababisha maumivu ya mguu) unaweza kutuliza maumivu haraka kuliko matibabu yasiyohusisha upasuaji.[53] Utolewaji wa diski hupelekea matokeo bora ukifanywa mwaka wa kwanza, lakini si mwaka wa nne hadi kumi.[53] Utolewaji wa diski usioingia ndani sana utolewaji kadri wa diski haujathibitishwa kusababisha matokeo tofauti kuliko utolewaji wa kawaida wa diski.[53] Katika hali zingine nyingi, hakuna thibitisho la kutosha kupendekeza upasuaji.[53] Si bayana athari ya kudumu ulio nao upasuaji dhidi ya kuharibika kwa diski.[53] Upasuaji usioingia ndani ya diski sana hupona haraka, lakini utafiti kuhusu ubora wake hautoshi.[53]


title: Maumivu ya kiuno

text: Katika watu wenye maumivu yanayohisiwa kwenye sehemu ya chini ya mgongo pekee kufuatia kuharibika kwa diski, utafiti wa kuaminika umependekezauunganishaji mifupa ya uti wa mgongo kuwa sawa na mazoezi mazito, na bora kidogo kuliko hatua nyepesi zisizohusisha upasuaji.[54] Uunganishaji mifupa ya uti wa mgongo unaweza kupendekezwa katika watu wenye maumivu ya mgongo kufuatiahali pokezi ya kuhama kwa pingili kwa sababu hali hii haiimariki kwa kutumia matibabu yasiyohusisha upasuaji.[53] Hata hivyo, ni wachache tu katika watu waliofanyiwa upasuaji wa kuunganisha mifupa ya uti wa mgongo wanaopata matokeo bora.[54] Kuna taratibu nyingi za upasuaji ili kuunganisha mifupa ya uti wa mgongo,ingawa hakuna utafiti wa kutosha kuthibitisha kwamba mojawapo ni bora kuliko taratibu nyingine.[55] Kuongeza kipandikizi cha uti wakati wa kuunganisha mifupa hiyo huongeza hatari lakini hakuna manufaa zaidi dhidi ya maumivu au utendakazi wa mwili.[30]


title: Maumivu ya kiuno

text: Si wazi ikiwa utunzaji watibamwili au tiba yaunyooshaji wa uti wa mgongo hupelekea matokeo bora zaidi au chini ya matibabu mengine katika watu wenye maumivu ya mgongo.[56] Baadhi ya utafiti umegundua kuwa unyooshaji wa uti wa mgongo hupelekea matokeo sawia au hata bora dhidi ya maumivu na kuwezesha utendakazi, ikilinganishwa na matibabu ya kawaida yanayotumika kwa muda mfupi, muda wa kadri au wa kudumu.[57][58] Watafiti wengine walitambua kuwa unyooshaji wa uti wa mgongo si bora katika kupunguza maumivu kuliko matibabu mengine ya kutumia dawa, unyooshaji duni wa maungo, au matibabu mengine. Watafiti hawa walipendekeza kuwa kujumuisha mbinu ya unyooshaji wa uti wa mgongo katika matibabu mengine hupelekea matokeo bora.[59][5] Miongozo ya kitaifa imefikia maoni mbalimbali, huku baadhi yao wakikataa kupendekeza unyooshaji wa uti wa mgongo, wengine wakieleza kuwa unyooshaji hutegemea chaguo la mtu, huku wengine wakipendekeza unyooshaji kwa kipindi kifupi katika watu wasioimarishwa na matibabu mengine.[18] Unyooshaji wa uti wa mgongo chini ya anestesia , au unyooshaji kwa usaidizi wa dawa, hauna utafiti wa kutosha ili kuupendekeza kwa ujasiri.[60]


title: Maumivu ya kiuno

text: Tibapini ni sawa tu na kipoza ungo, utunzaji wa kawaida au bandia unaohusu tibapini dhidi ya maumivu ya ghafla yasiyo na asili bayana au maumivu sugu kidogo.[61] Katika watu wenye maumivu sugu, matibabu haya hupunguza maumivu kwa kiwango kidogo kuliko pasipo na matibabu yoyote, na huwa na matokeo sawa na ya kutumia dawa, lakini hayasaidii katika ulemavu.[61] Manufaa ya dawa hii kwa maumivu hudhihirika baada ya matibabu tu, wala si baadaye katika ufuatilizi.[61] Tibapini inaweza kuwa hatua bora katika watu wenye maumivu sugu yasiyotatuliwa kwa matibabu mengine kama vile dawa au matibabu yoyote yasiyohusisha upasuaji.[1][62] Ingawamatibabu ya upapasaji hayaonekani kupelekea manufaa mengi katika watu wenye maumivu ya ghafla, [1]upapasaji unaweza kusaidia watu wenye maumivu sugu kidogo, na pia maumivu sugu; hususan ukifanywa pamoja na mazoezi ya mwili na elimu ya afya.[63] Utafiti mmoja maarufu umependekeza kuwa tibapini na upapasaji kwa pamoja ni bora kuliko upapasaji pekee.[63]Prolotherafi –kudungia viowevu kwenye viunga vya mgongo ili kusababisha inflamesheni, hivyo kuchochea utaratibu wa mwili wa uponyaji – ni mbinu ambayo haijawahi kufaulu ikitumika pekee, lakini inaweza kusaidia inapojumuisha tiba nyingine.[5] Nurofleksotherapi, ni matibabu ambapo kipande cha chuma huingizwa chini ya ngozi ya sikio na mgongo. Matibabu haya yamegunduliwa kuwa bora katika kupunguza maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo na pia kuimarisha utendakazi wa mgongo wenyewe. Hata hivyo, tafiti zinazopendekeza mbinu hii ni chache.[5][64] Matibabu ya mitishamba kamammea unaobana nawillow nyeupeyanaweza kupunguza idadi ya watu wanaoripoti kiwango kikubwa cha maumivu; ingawa katika watu wanotumia dawa za kutuliza maumivu, tofauti yake si kubwa.[5] Kapsikamu – ya muundo wa mafuta au plasta – imetambulika kutuliza maumivu na kuimarisha utendakazi wa mgongo.[5]


title: Maumivu ya kiuno

text: [Matibabu ya kitabia]] yanaweza kusaidia watu wenye maumivu sugu.[65] Kuna aina mbalimbali za matibabu haya, ikiwa ni pamoja na uratibishaji tabia, ambayo ni njia ambapo kiimarishi hutumika kupunguza tabia mbaya na kukuza tabia njema; matibabu ya utambuzi wa tabia,ambayo husaidia watu kutambua na kubadilisha mawazo mabaya na tabia; na uratibishaji wa mwitikio, ni hatua zinazoweza kubadilisha mwitikio wa maumivu kisaikolojia kwa mtu binafsi. Wahudumu wa afya wanaweza kuunda mradi unganifu wa matibabu ya kitabia.[5] Utafiti haujaweza kubainii iwapo Upunguzaji wa mfadhaiko kupitia uzingatifu utapunguza ukali wa maumivu ya mgongo au ulemavu unaohusiana na maumivu ya mgongo. Hata hivyo, utafiti huu unaashiria kuwa hatua hii inaweza kumwezesha mtu kukabiliana na maumivu yaliyopo.[66]


title: Maumivu ya kiuno

text: Kwa kijumla, matokeo ya matibabu ya maumivu ya ghafla ya kiuno huwa mema. Maumivu na ulemavu hutatulika pakubwa katika wiki sita za kwanza, huku asilimia 40 – 90 ya watu wakipona kabisa.[67] Katika watu watakaokuwa na dalili za hali hii baada ya wiki sita, kuimarika kwao huwa taratibu, huku mabadiliko machache yakifikiwa kwa mwaka mmoja. Kufikia mwaka mmoja, kiwango cha maumivu na ulemavu huwa cha chini katika watu wengi. Kwa bahati mbaya, maumivu ya awali ya mgongo na kuridhika kazini hutumika kutabiri matokeo ya maumivu ya mgongo baada ya tukio la ghafla la maumivu.[67] Matatizo mengine ya kisaikolojia kama vile mfadhaiko au kukosa furaha kufuatia kupoteza kazi kunaweza kuzidisha maumivu ya mgongo kwa muda mrefu.[4] Kurejea kwa maumivu baada ya kisa cha kwanza hutokea katika zaidi ya nusu ya waathiriwa.[2]


title: Maumivu ya kiuno

text: Katika watu wenye maumivu sugu, matokeo ya kipindi kifupi huwa mema, huku kukiwa na mafanikio katika wiki sita za kwanza, lakini kuna mafanikio madogo baadaye. Kufikia mwaka mmoja, watu wenye maumivu sugu huendelea kupata maumivu ya kadri na ulemavu.[67] Watu walio katika hatari ya kupata ulemavu wa kudumu kwa kipindi kirefu ni pamoja na watu wasio na uwezo wa kukabiliana na maumivu au wanaoogopa kujishugulisha (wana uwezekano wa kupata matokeo mabaya mara 2.5 zaidi kwa mwaka), [68] watu wenye uwezo duni wa kukabiliana na maumivu, ulemavu wa kiutendaji, udhaifu wa afya ya kijumla, au kisababishi kikuu cha kiakili au cha kisaikolojia cha maumivu (Dalili za Waddell).[68]


title: Maumivu ya kiuno

text: Maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo yanayohudumu kwa siku moja na kulemaza kazi ya mtu ni hali inayoripotiwa mara nyingi.[31]Duniani, takriban 40% ya watu hupata maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo wakati mmoja maishani,[31] huku makadirio yakiwa hata 80% katika watu wa nchi zilizostawi.[69] Takriban asilimia 9 hadi 12 ya watu (milioni632) hupata maumivu ya mgongo wakati wowote maishani, na karibu robo moja (23.2%) huripoti kuwa wamepata maumivu haya kwa wakati fulani katika kipindi cha mwezi wowote mmoja.[31][70] Matatizo mara nyingi hutokea kati ya umri wa miaka 20 na 40.[1] Visa vya maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo ni vingi katika watu wa umri wa miaka 40-80, huku wastani wa idadi ya watu wanaoathirika ikitarajiwa kuongezeka jinsi watu wanavyoendelea kuzeeka.[31]Haijulikani wazi iwapo ni wanaume au wanawake wanaoripoti visa vingi vya maumivu ya mgongo.[31][70] Utafiti wa mwaka wa 2012 uliripoti kima cha 9.6% miongoni mwa wanaume na 8.7% miongoni mwa wanawake.[70] Utafiti mwingine wa mwaka 2012 ulipata kima cha juu kwa wanawake kuliko wanaume. Watafiti walikisia kuwa takwimu hizi huenda zilichangiwa na maumivu kutokana na osteoporosisi, hedhi, na ujauzito miongoni mwa wanawake, au kwa sababu wanawake walikuwa tayari Zaidi kuripoti maumivu kuliko wanaume.[31] Takriban 70% ya wanawake hupata maumivu ya mgongo katika ujauzito, huku kima cha maumivu kikiongezeka ujauzito unapokomaa.[71] Wavuta sigara katika ujauzito – hususan wanawake wa umri wa kubaleghe – wana uwezekano mkubwa wa kupata maumivu ya mgongo kuliko waliokuwa wakivuta awali, na wanawake waliokuwa wakivuta sigara awali wana uwezekano mkubwa kuliko wale ambao hawajawahi kuvuta.[72]


title: Maumivu ya kiuno

text: Maumivu ya kiuno yamewaathiri watu tangu enzi za shaba. Makala ya upasuaji wa kale yanayojulikana kama Mafunjo ya Edwin Smith katika enzi ya 1500 KK yalieleza kuhusu uchunguzi tambuzi na matibabu ya mkazo wa pingili za uti wa mgongo.


title: Maumivu ya kiuno

text: Hippocrates (460 KK hivi – 370 KK hivi) alikuwa wa kwanza kutumia neno kurejelea maumivu ya nyonga na ya kiuno; Galen (enzi za kati hadi mwishoni mwa karne ya 2 BK) alielezea suala hili kwa kina. Madaktari mwishoni mwa milenia ya 1 hawakujaribu upasuaji wa mgongo. Baadala yake, walipendekeza kusubiri kwa umakinifu.


title: Maumivu ya kiuno

text: Katika enzi za kati, waganga wa kale walitoa matibabu ya maumivu ya mgongo wakiamini kuwa yalisababishwa na mapepo.[73]


title: Maumivu ya kiuno

text: Mwanzoni mwa karne ya 20, madaktari waliamini kuwa maumivu ya mgongo yalisababishwa na inflamesheni au kuharibika kwa neva,[73] huku hali ya niuraljia na niuraitisi ikitajika mara nyingi katika fasihi za wakati huo.[74] Hata hivyo, katika karne ya 20, imani ya visababishi hivi ilididimia.[74]


title: Maumivu ya kiuno

text: Mwanzoni mwa karne wa 20, mpasuaji wa mfumoneva wa Marekani Harvey Williams Cushing aliongeza umaarufu wa matibabu ya maumivu ya mgongo kupitia upasuaji.[53] Katika miaka ya 1920 na 1930, nadharia geni zilizuka, huku madaktari wakidokeza kuna uhusiano kati ya mfumo wa neva na matatizo ya kisaikolojia kama vile ulegevu wa neva (niurasthenia) na histeria ya wanawake.[73] Rimathoidi ya misuli (fibromiljia) pia ilitajwa sana.[74]


title: Maumivu ya kiuno

text: Vifaa vya kisasa vya teknolojia, kama vile Eksirei viliwapa madaktari vifaa vipya vya utambuzi, hivyo kufichua kuwa diski ya kati ya pingili za uti wa mgongo ndizo zilizokuwa chanzo cha maumivu ya mgongo katika baadhi ya visa. Mwaka wa 1938 mpasuaji wa mifupa, Joseph S. Barr, aliripoti kuwa maumivu ya nyonga yanayohusiana na diski yaliimarika au kuponywa kupitia upasuaji wa mgongo.[74] Kufuatia ripoti hii, umbo la mfano wa diski lilitolewa miaka ya 1940,[73] na kuvuma katika fasihi katika miaka ya 1980 na kusaidia kuzinduliwa kwa pichatiba nyingine kama vile Tomografia ya Kompyuta na Picha za Mwangwi wa Sumaku.[74]


title: Maumivu ya kiuno

text: Mjadala huu ulififia utafiti ulipoonyesha kuwa matatizo ya diski si kisababishi kikuu cha maumivu. Tangu wakati huo, madaktari waligundua kuwa mara nyingi kuna uwezekano ya kisababishi maalumu cha maumivu ya mgongo kutobainika, hivyo wakakosoa haja ya kupata angalau kisababishi kimoja kwa sababu wakati mwingi dalili hizi zilipotea katika wiki 6 hadi 12 matibabu yasipokuwepo au yakiwepo.[73]


title: Maumivu ya kiuno

text: Maumivu ya sehemu ya chini ya mgongo husababisha gharama ya kiuchumi ya kiwango cha juu. Nchini Marekani, maumivu ya mgongo ni aina kuu ya maumivu katika watu wazima yanayosababisha idadi kubwa ya watu kutokwenda kazini. Halii hii pia ni tatizo kuu la misuli na mifupa linaloripotiwa mara nyingi katika kitengo cha matibabu ya dharura.[6]Mwaka wa 1998, ilikadiriwa kuwa gharama ya maumivu haya ni bilioni $90 katika bajeti ya afya ya kila mwaka, huku 5% ya watu wakigharamia kiasi kikubwa zaidi (75%).[6] Kati ya 1990 na 2001, kulikuwa na ongezeko la zaidi ya mikunjo miwili ya uunganishaji wa mifupa ya uti wa mgongo nchini Marekani, hata ingawa hakukuwa na mabadiliko ya viashirio vya upasuaji au utafiti kuhusu umuhimu wa upasuaji.[30] Gharama zaidi huingia kupitia kufifia kwa utendakazi wa mtu na kupata mapato ya chini, huku maumivu ya mgongo yakichangia 40% ya siku zote ambazo watu walikosa kufika kazini nchini Marekani.[75] Maumivu ya mgongo husababisha ulemavu kwa asilimia kubwa ya wafanyakazi nchini Kanada, Uingereza, Uholanzi na Uswisi kuliko Marekani au Ujerumani.[75]


title: Maumivu ya kiuno

text: Ubadilishaji wa diski nzima ni chaguo la kujaribia,[15] lakini hakuna ushahidi wa kutosha unaopendekeza manufaa ya ubadilishaji huu kuliko uunganishaji wa mifupa ya kiuno.[53] Watafiti wanachunguza uwezekano wa kukuza diski mpya wakitumia dawa ya ukuaji inayodungwa binadamu; vipandikizo, tibaseli, na uhandisi wa tishu.[15]


title: Maumivu ya kiuno

text: Jamii:Afya Jamii:Mgongo


title: Mpanda (mji)

text: Mpanda ni makao makuu na pia mji mkubwa wa Mkoa wa Katavi katika magharibi ya Tanzania. Ni kitovu muhimu cha biashara ya mazao kama mahindi na mpunga kuna pia dalili ya uchumi wa madini hasa dhahabu katika mazingira yake.


title: Mpanda (mji)

text: Mji umekua sana kuanzia wakazi 46,000 mwaka 2002 hadi kufikia idadi ya wakazi 102,000 wakati wa sensa ya 2012.


title: Mpanda (mji)

text: Hadi mwaka 2014 hapakuwa na barabara za lami bali njia za udongo pekee hivyo usafiri huwa na shida wakati wa mvua. Kuna njia ya reli kutoka hapa hadi Kaliua inapoungana na Reli ya Kati. Safari ya reli hadi Tabora inachukua masaa 10 - 12. Mabasi yanaenda kila siku Sumbawanga (masaa 5), Mbeya na Tabora (masaa 9). Tangu kuwa makao makuu ya mkoa wa Katavi uwanja wa ndege uliboreshwa mwaka 2012.


title: Mpanda (mji)

text: Upande wa dini kuna makao makuu ya dayosisi wa Kikatoliki pamoja na dayosisi ya Anglika ya Ziwa Rukwa na makanisa ya Moravian, AIC, Assemblies na pia msikiti mbalimbali.


title: Wilaya ya Tanganyika

text: Wilaya ya Tanganyika ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Katavi. Makao makuu ni Mpanda.


title: Wilaya ya Tanganyika

text: Hadi mwanzo wa mwaka 2016 wilaya hii ilijulikana kama "Wilaya ya Mpanda Vijijini" (Mpanda District Council). Jina latokana na Ziwa Tanganyika lililopo kwenye mpaka wa mashariki ya eneo hili.


title: Wilaya ya Tanganyika

text: Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 179,136


title: Wilaya ya Tanganyika

text:
Makao makuu ya wilaya yanajengwa katika kijiji cha Majalila kilichopo kwa sasa katika kata ya Tongwa. Uteuzi huu ulifuaza sifa za Majalila kufikika kwa urahisi kutokana na kuwa kandokando ya barabara kuu kutoka Mpanda - Kigoma, kuwepo kwa matenki mawili ya maji, na kuwa katika mpango wa kunufaika na umeme wa REA (Wakala wa umeme vijijini)
Misimbo ya posta kwa kata za Wilaya ya Tanganyika ni


title: Wilaya ya Handeni Vijijini

text: Handeni Vijijini ni moja kati ya wilaya 10 za Mkoa wa Tanga katika pwani ya Tanzania.


title: Wilaya ya Handeni Vijijini

text: Makao makuu ya wilaya yako Handeni mjini.


title: Wilaya ya Handeni Vijijini

text: Mwaka 2012 ilikuwa na wakazi 276,646 walioishi katika kata 20 za wilaya.


title: Wilaya ya Handeni Vijijini

text: Mwaka 2012 eneo la mji wa Handeni ilitengwa na wilaya kuwa wilaya ya pekee.


title: Handeni (mji)

text: [Tovuti:www.handenitc.go.tz]


title: Handeni (mji)

text: Handeni ni mji katika Mkoa wa Tanga katika kaskazini-mashariki ya Tanzania na moja kati ya wilaya 10 za mkoa huu.


title: Handeni (mji)

text:
Handeni iko kwenye njiapanda ya barabara B 127 Korogwe - Magole na Handeni - Kibaya - Kondoa kwa kimo cha mita 700 juu ya uwiano wa bahari. Ilikuwa tayari mji mdogo wakati wa ukoloni wa Kijerumani ilikuwa na ofisi mdogo wa mkoa wa Pangani, kituo cha posta na kituo cha polisi.
Hadi mwaka 2010 ilikuwa sehemu ya Wilaya ya Handeni na mwaka huu ikapewa halmashauri ya mji ya pekee.


title: Handeni (mji)

text: Mwaka 2012 ilikuwa na wakazi 79,056


title: Mkoa wa Pangani

text: Mkoa wa Pangani (kwa Kijerumani Bezirk Pangani) ulikuwa mkoa wa kihistoria katika koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani ukahesabiwa kama mkoa wa tatu kati ya mikoa 24 ya koloni hilo lililojumlisha Tanzania bara, Rwanda na Burundi za kisasa.


title: Mkoa wa Pangani

text: Ofisi kuu ya Mkoa ilikuwako mjini Pangani na ofisi ndogo Handeni.


title: Mkoa wa Pangani

text: Mkoa ulikuwa na umbo la kanda lililoenea kutoka pwani ya Bahari Hindi kuelekea takriban kilomita 200 upande wa magharibi hadi milima ya Uluguru, wenye upana kati ya kilomita 60 na 80.


title: Mkoa wa Pangani

text: Maeneo yake yalilingana takriban na wilaya za Pangani, Handeni na Kilindi.


title: Mkoa wa Pangani

text: Mkoa wa kikoloni wa Pangani ulikuwa na eneo la km² 12,600.


title: Mkoa wa Pangani

text: Upande wa kusini ulipakana na mkoa wa Bagamoyo, upande wa kaskazini na mkoa wa Tanga na upande wa magharibi na mkoa wa Kondoa-Irangi. Mpaka wa kusini ulifuata mwendo wa mto Mligasi. Mto mkubwa katikati ya mkoa ulikuwa mto Msangasi.


title: Mkoa wa Pangani

text: Mwaka 1913 waliishi humo Waafrika 98,500 waliokuwa pamoja na wafanyakazi 6,000 waliohamia hapa kwa kazi ya mashamba makubwa kutoka sehemu nyingine, Wazungu 123 na wakazi "wenye rangi" (maana yake watu wasiokuwa Waafrika wala Wazungu) 1814.


title: Mkoa wa Pangani

text: Katika kilimo watu wengi walilima kwa ajili ya mahitaji yao lakini Wazungu kadhaa walianzisha mashamba makubwa baada ya Waarabu waliowahi kuwa na mashamba yaliyolimwa na watumwa karibu na miji ya Pwani.


title: Mkoa wa Pangani

text: Mwaka 1913 kampuni 13 na walowezi 16 walilima hasa mkonge na mpira na maeneo ya mashamba haya ya Kizungu yalikuwa takriban km² 500. Mashamba hayo kulikuwa na ajira kwa wafanyakazi kutoka nje ya mkoa.


title: Mkoa wa Pangani

text: Mifugo ilikuwa kazi ya Waafrika. Serikali ilihesabu mwaka 1913:


title: Mkoani

text: Mkoani ni mji kwenye kisiwa cha Pemba, Tanzania yenye postikodi namba 74100 . na makao makuu ya Wilaya ya Mkoani.


title: Mkoani

text: Mji upo upande wa magharibi wa Pemba ukitazama upanda wa Tanzania bara.


title: Mkoani

text: Kuna bandari muhimu zadi wa Pemba ambako feri nyingi zinafika kutoka Unguja au kutoka Tanzania bara.


title: Mkoani

text: Kuna hospitali kubwa ya Abdulla Mzee.


title: Orodha ya volkeno nchini Tanzania

text: Hii ni orodha ya volkeno nchini Tanzania zilizokuwa hai katika kipindi cha miaka milioni 2.5 iliyopita. Tanzania inapitiwa na Bonde la Ufa ambako bamba la Afrika linaelekea kupasuka. Katika eneo hili ganda la dunia si nene kama kawaida na magma kutoka chini haina njia ndefu ya kufika juu. Hivyo volkeno za Tanzania ziko kwenye bonde la Ufa au kando lake.


title: Orodha ya volkeno nchini Tanzania

text: Volkeno nyingine ni:


title: Ngozi (mlima)

text: Mlima Ngozi ni volkeno bwete katika safu ya milima ya Uporoto iliyopo kati ya miji ya Mbeya na Tukuyu nchini Tanzania.


title: Ngozi (mlima)

text: Tangu kuporomoka kwa kichwa cha volkeno, Ngozi ina umbo la kasoko yenye ziwa ndani yake. Ziwa hili huhesabiwa kuwa ziwa la kasoko kubwa la pili barani Afrika.


title: Ngozi (mlima)

text: Sehemu ya juu zaidi ya mlima ni mita 2,622 juu ya UB.


title: Ngozi (mlima)

text: Mitelemko ya mlima upande wa kusini inafunikwa na misitu ya mvua yenye nyani aina ya mbega.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Nimatullah Kassab Al-Hardini, O.L.M., (1808 - 14 Desemba 1858) alikuwa mmonaki padri na msomi wa Kanisa la Wamaroni nchini Lebanoni.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka siku ya kifo chake.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Jina lake la awali lilikuwa Youssef Kassab, mtoto mmojawapo kati ya saba wa Joji Kassab na Mariam Raad, binti wa padri ya Kimaroni. Alizaliwa mwaka 1808 katika kijiji cha Hardine, kaskazini mwa Lebanonishule iliyoendeshwa na wamonaki wa Utawa wa Kimaroni wa Lebanoni karibu na monasteri ya Mt. Antoni huko Houb.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Alipomaliza masomo yake mwaka 1822, alijiunga na monasteri ya Mt. Antoni huko Qozhaya, akianza unovisi mnamo Novemba 1828 kwa jina la Nimatullah.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Nimatullah alichaguliwa na abati kujifunza kujaladia vitabu. Hata hivyo alitumia muda mwingi katika sala, akikesha pengine usiku karibu na ekaristi.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Aliweka nadhiri zake tarehe 14 Novemba 1830, akatumwa kwenye monasteri ya Watakatifu Sipriani na Justina huko Kfifan, wilaya ya Batroun, ili aendelee na masomo kwa ajili ya Upadrisho, aliopewa sikukuu ya Noeli 1833.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Akiwa padri, abati alimpangia kufundisha katika seminari ya shirika na kulea waseminari, mmojawapo akiwa Charbel Makhlouf, ambaye pia sasa anaheshimiwa kama mtakatifu.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Nimatullah alitumia maisha yake yote kusali na kuhudumia shirika. Sehemu kubwa ya miaka 1845-1858 alikuwa katika halmashauri kuu, na kufikia cheo cha Makamu wa Abati mkuu kwa kuteuliwa na Ukulu mtakatifu, huko akiendelea na majukumu yake seminarini. Hata hivyo alikataa kuwa Abati mkuu.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Kwake mwenyewe alikuwa mkali, lakini kwa wengine alikuwa kielelezo cha subira na uvumilivu, kiasi kwamba alishutumiwa kuwa mpole mno. Yeye alikubali hata hilo kama sehemu ya toba ya kimonaki.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Kwa sababu hiyo, ndugu yake wa damu, aliyekuwa ameacha monasteri na kwenda kuishi kama mkaapweke, alimshauri yeye naye ajitafutie hali ya upweke, lakini Nimatullah alikataa, akisema maisha ya kijumuia ndiyo changamoto halisi ya mmonaki.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Nimatullah alianza kuugua wakati wa baridi wa mwaka 1858, akafa baada ya wiki mbili za homa kali tarehe 14 Desemba.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Mwaka 1864, kaburi lake lilifunguliwa ili kumzika upya, kumbe wamonaki walishangaa kukuta mwili wake haujaoza. Basi, kutokana na sifa ya utakatifu aliyokuwanayo akiwa hai, mwili wake ulionyeshwa hadharani mpaka mwaka 1927, ulipohamishiwa kikanisa fulani.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Nimattulah Kassab anasadikiwa kutabiri mambo na kutenda miujiza mingi enzi ya uhai wake kutokana na maadili yake ya hali ya juu.


title: Nimattullah Kassab Al-Hardini

text: Kesi ya kumtangaza mtakatifu ilianza rasmi tarehe 7 Septemba 1978. Hatimaye Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 10 Mei 1998 na mtakatifu tarehe 16 Mei 2004.


title: Benedikto wa Aniane

text: Benedikto wa Aniane (747 hivi – 12 Februari 821), aliyezaliwa Witiza na kuitwa pengine Benedikto wa pili, alikuwa mmonaki na mrekebishaji wa Utawa wa Mt. Benedikto, ambaye aliathiri sana hali ya Kanisa katika dola la Karolo Mkuu.


title: Benedikto wa Aniane

text: Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.


title: Benedikto wa Aniane

text: Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka siku ya kifo chake.


title: Benedikto wa Aniane

text: Kadiri ya Ardo Smaragdus, aliyewahi kuandika maisha ya Benedikto, yeye alikuwa mtoto wa Aigulf, mtawala wa Kigoti wa Maguelonne mwaka 752. Jina lake la kikabila lilikuwa Witiza.


title: Benedikto wa Aniane

text: Alilelewa katika ikulu ya Kifaranki ya Pipino Mdogo, akaingia utumishi wake, halafu akamtumikia Karolo Mkuu, akishiriki kampeni yake nchini Italia mwaka 773, ambapo alinusurika kufa maji katika mto Ticino karibu Pavia wakati wa kujaribu kuokoa askari mwenzake.


title: Benedikto wa Aniane

text: Baadaye aliacha ikulu awe mtawa katika monasteri ya Saint-Seine.


title: Benedikto wa Aniane

text: Mwaka 780 hivi, alianzisha jumuia iliyofuata umonaki wa mashariki huko Aniane, Languedoc, lakini haikustawi.


title: Benedikto wa Aniane

text: Basi, mwaka 782 alianzisha hukohuko monasteri nyingine ikifuata Kanuni ya Mt. Benedikto, ambayo ilistawi na kumwezesha kuanzisha au kurekebisha monasteri kadhaa, na hatimaye kuwa kama abati wa monasteri zote wa dola la Karolo Mkuu.


title: Benedikto wa Aniane

text: Alikuwa mwenyekiti wa halmashauri ya maabati ambayo mwaka 817 huko Aachen ilitunga "Codex regularum", yaani mkusanyo wa taratibu za kufuatwa katika jumuia zao zote.


title: Benedikto wa Aniane

text: Baadaye kidogo, aliandika "Concordia regularum", yaani ulinganifu wa kanuni 27 tofauti.


title: Benedikto wa Aniane

text: Vitabu hivyo viwili viliathiri moja kwa moja umonaki wa magharibi.


title: Benedikto wa Aniane

text: Benedikto alifariki huko Kornelimünster Abbey, monasteri ambayo mfalme Luis Mtawa alikuwa amemjengea aweze kusimamia urekebisho wake wote. Maandishi mengine (yaliyomo PL103:1381ff) hayaaminika kuwa ya kwake kweli.


title: Black Panties

text: Black Panties ni albamu mbili za R. Kelly, zilizotolewa mnamo tar. 6 December 2013.


title: Black Panties

text: 1. "Legs Shakin" (featuring Ludacris)


title: Black Panties

text: 2. "Cookie"


title: Black Panties

text: 3. "Throw Money On You"


title: Black Panties

text: 4. "Prelude"


title: Black Panties

text: 5. "Marry the Pussy"


title: Black Panties

text: 6. "You Deserve Better"


title: Black Panties

text: 7. "Genius"


title: Black Panties

text: 8. "All the Way" (featuring Kelly Rowland)


title: Black Panties

text: 9. "My Story" (featuring 2 Chainz)


title: Black Panties

text: 10. "Right Back"


title: Black Panties

text: 11. "Spend That" (featuring Young Jeezy)


title: Black Panties

text: 12. "Crazy Sex"


title: Black Panties

text: 13. "Shut Up"


title: 540 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 540 KK (kabla ya Kristo).


title: 549 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 549 KK (kabla ya Kristo).


title: 548 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 548 KK (kabla ya Kristo).


title: 547 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 547 KK (kabla ya Kristo).


title: 546 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 546 KK (kabla ya Kristo).


title: 545 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 545 KK (kabla ya Kristo).


title: 544 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 544 KK (kabla ya Kristo).


title: 543 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 543 KK (kabla ya Kristo).


title: 542 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 542 KK (kabla ya Kristo).


title: 541 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 541 KK (kabla ya Kristo).


title: 559 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 559 KK (kabla ya Kristo).


title: 558 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 558 KK (kabla ya Kristo).


title: 557 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 557 KK (kabla ya Kristo).


title: 556 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 556 KK (kabla ya Kristo).


title: 555 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 555 KK (kabla ya Kristo).


title: 554 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 554 KK (kabla ya Kristo).


title: 553 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 553 KK (kabla ya Kristo).


title: 552 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 552 KK (kabla ya Kristo).