title: Opus Dei

text: Wapo wanaopinga mwelekeo wake wokisema Opus Dei inajaribu kutawala Kanisa na kufundisha aina ya Ukatoliki jinsi ilivyokuwa kabla ya Mtaguso wa pili wa Vatikano.


title: Opus Dei

text: Kati ya wanaoiunga mkono, Papa Yohane Paulo II na mwandamizi wake Benedikto XVI walisifu kazi yake mara nyingi.


title: Frankfurt am Main

text: Frankfurt am Main ni kati ya miji mikubwa ya Ujerumani. Ina wakazi 747,000. Rundiko la mji wa Frankfurt pamoja na miji mingine kama Mainz na Wiesbaden inaitwa eneo la Rhein-Main lenye wakazi milioni nne.


title: Frankfurt am Main

text: Frankfurt ni kitovu cha uchumi ch Ujerumani hasa makao makuu ya benki kubwa. Uwanja wa Ndege wa Rhein-Main ni mkubwa katika Ujerumani. Barabara kuu na njia kuu za reli za Ujerumani hukutana hapa.


title: Frankfurt am Main

text: Frankfurt ni makao makuu ya Benki Kuu ya Ulaya na Benki Kuu ya Ujerumani.


title: Frankfurt am Main

text: Mji umekuwa na tabia ya kimataifa. Takriban kila mkazi wa tatu ana asili yake nje ya Ujerumani.


title: Frankfurt am Main

text: Frankfurt iko kando la mto Main.


title: Frankfurt am Main

text: Jina lamaanisha "kivuko cha Wafranki" maana yake mji ulianzishwa kama kijiji cha watu wa kabila la Wafranki pale ambako mto Main ulipitika kwa miguu kwa sababu maji hapakuwa na kina kikubwa. Mpito huu ulisababisha mahali kustawi na kukua.


title: Frankfurt am Main

text: Frankfurt ikawa mji muhimu wa Dola takatifu la Roma. Makaisari walipokea taji na cheo hapa mjini hadi 1806. Katika karne ya 19 Frankfurt ilikuwa makao makuu ya Shirikisho la Ujerumani. Ilikuwa pia makao ya bunge la kwanza lililochaguliwa kwa uchaguzi huru katika Ujerumani mwaka 1848. Ikakua kuwa kitovu muhimu cha biashara na mawasiliano.


title: Frankfurt am Main

text: Mji uliharibiwa kabisa wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia na kujengwa upya tangu 1945. Katika Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani tangu 1949 Frankfurt ikawa mji mkuu wa kiuchumi wakati Bonn ilikuwa mji mkuu kisiasa.


title: Frankfurt am Main

text: Jamii:Miji ya Hesse Jamii:Dola-Mji


title: Pieter Zeeman

text: Pieter Zeeman (25 Mei 1865 – 9 Oktoba 1943) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa anajulikana kwa utafiti wake wa usumaku na wa nuru. Mwaka wa 1902, pamoja na Hendrik Lorentz alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


Shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu (kifupi: Msalaba Mwekundu) ni harakati ya kimataifa ya kulinda maisha ya kibinadamu hasa wakati wa vita.


title: Shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu

text: Taasisi zake ni


text: Shirika hizi zinalenga kulinda maisha ya kibinadamu na kusaidia watu wenye matatizo ya kiafya kote duniani bila kujali utaifa, rangi au dini.


text: Msalaba Mwekundu ulianzishwa na mfanyabiashara Mswisi Henry Dunant baada ya mapigano ya Solferino wakati wa vita ya Austria dhidi Italia na Ufaransa 1859. Siku ile wanajeshi 6000 walikufa na 25,000 walijeruhiwa. Dunant alishangaa na kusikitika mateso ya wanajeshi walioachwa mara nyingi mahali pa mapigano akaacha biashara zake kwa siku kadhaa akawasaidia wajeruhiwa. Baadaye alianzisha kempeni ya kuunda na kukubali shirika litakalotunza wajeruhiwa wakati wa vita lisilosimama upande wote na litakalokubaliwa na nchi zote.


text: 1863 aliunda Kamati ya Kimataifa ya shirika za kutunza wajeruhi na kufanya mkutano wa kwanza wa kimataifa. Watu binafsi lakini pia wawakilishi wa serikali kadhaa zilihudhuria. Kamati hili limekuwa chanzo cha Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu ya Geneva ya leo hii.


text: Kwenye mkutano uliofuata tar. 22 Agosti 1864, nchi 12 zilikubali Mapatano ya Geneva ya kwanza kuhusu usaidizi kwa wanajeshi wanaojeruhiwa wakati wa vita. Makubaliano yalihusu ya kwamba wajeruhiwa hawatashiriki tena katika mapigano, hawatashambuliwa au kuuawa tena, ya kwamba wasaidizi watavaa alama ya msalaba mwekundu na hawatashambuliwa vilevile. Shirika za kitaifa za msalaba mwekundu zitakubaliwa kama serikali ya nchi ilitia sahihi kwenye mapatano ya Geneva.


text: Mapatano ya Geneva yaliendelezwa katika miaka iliyofuata yakaingiza pia mabaharia na watu raia wasio wanajeshi na haki zao.


title: Sri Lanka

text: Sri Lanka (kwa Kisinhala Śrī Laṃkāva, kwa Kitamil Ilaṅkai; hadi mwaka 1972: Ceylon) ni nchi ya kisiwani katika Asia ya Kusini.


title: Sri Lanka

text: Iko karibu na ncha ya kusini ya rasi ya Uhindi katika Bahari Hindi.


title: Sri Lanka

text: Mji mkuu ni Sri Jayawardenapura.


title: Sri Lanka

text: Sri Lanka ina mikoa 9:


title: Sri Lanka

text: Idadi ya wakazi ni takriban milioni 20.


title: Sri Lanka

text: Walio wengi (74.9%) ni Wasinhala ambao kwa kawaida ni wafuasi wa Ubuddha wa madhehebu ya Theravada (70%). Takriban 11.2% ni Watamili ambao wengi wao ni Wahindu (13%) na wanaishi hasa kaskazini mwa kisiwa.


title: Sri Lanka

text: Lugha zao, Kisnhala na Kitamil ni lugha rasmi. Pia Kiingereza kinatambulika.


title: Sri Lanka

text: Kuna Wamori Waislamu (10%, hasa Wasuni) ambao wengi wao wanajiona machotara wa Kiarabu.


title: Sri Lanka

text: Pia kuna Wakristo (7%, hasa Wakatoliki 5.6%, halafu Waanglikana na Waprotestanti wengine) ambao vilevile baadhi yao ni machotara wa Kizungu (hasa wa Kireno na wa Kiholanzi).


title: Sri Lanka

text: Karibu wananchi wote wanajali sana dini katika maisha yao.


title: Kihindi

text: Kihindi (Devanagari: हिन्दी au हिंदी) ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi, Nepal, Afrika Kusini na Singapuri inayozungumzwa na Wahindi. Ni lugha ya kitaifa nchini Uhindi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kihindi nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu milioni 258; tena kuna watu milioni 120 ambao huitumia lugha ya Kihindi kama lugha ya pili au ya mawasiliano. Wengine husema kwamba kinaeleweka kati ya theluthi mbili ya Wahindi wote yaani takriban watu milioni 650, na wasemaji wa Kihindi kama lugha ya kwanza ni zaidi ya milioni 180. Pia kuna wasemaji 361,000 nchini Afrika Kusini (2003), wasemaji 77,600 nchini Nepal (2011) na wasemahi 13,100 nchini Singapuri (2010). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihindi iko katika kundi la Kiaryan au la lugha za Kihindi-Kiajemi. Lugha za karibu ni pamoja na Kipunjabi, Kisindhi, Kigujarati, Kimarathi na Kibengali.


title: Kihindi

text: Lugha imetoka katika Sanskrit ya kale iliyokuwa lugha ya chanzo cha utamaduni wa Uhindi.


title: Kihindi

text: Kihindi ni umbo la lugha ya Kihindustani nchini India. Kihindustani ilikuwa jina la pamoja katika Uhindi wa kaskazini kabla ya ugawaji wa mwaka 1947 mwisho wa ukoloni na kuanzishwa kwa nchi huru za Pakistan na India. Baada ya uhuru lugha ya pamoja ya awali iliitwa "Kihindi" upande wa India na "Kiurdu" upande wa Pakistan. Hali halisi lugha hizi mbili ni kama lugha 1 hata kama Urdu huandikwa kwa herufi za Kiarabu na Kihindi kwa herufi za Devanagari.


title: Shamu

text: Shamu (kwa Kiarabu شام "sham" - kifupi cha بلاد الشام, "bilad ash-sham") ni jina la eneo la kihistoria katika Mashariki ya Kati inayokaliwa leo hii na nchi za Syria, Lebanon, Palestina, Israel na Jordan.


title: Shamu

text: Mipaka ya kijiografia ilikuwa mto Frati na milima ya Anatolia upande wa kaskazini, Bahari ya Mediteranea upande wa magharibi, Misri upande wa kusini na jangwa la Uarabuni upande wa mashariki.


title: Shamu

text: Ni pia jina la kienyeji la mji wa Dameski linalotumiwa mara nyingi nchini Syria.


title: Syria

text: Syria au Siria (kwa Kiarabu: سوريا au سورية ) ni nchi ya Mashariki ya Kati au Asia ya Magharibi.


title: Syria

text: Imepakana na Lebanon, Israel, Yordani, Iraq na Uturuki.


title: Syria

text: Kuna pwani kwenye bahari ya Mediteranea.


title: Syria

text: Nchi inatajwa pia kwa jina la "Shamu" katika maandiko ya Kiswahili, ingawa neno hili lamaanisha zaidi eneo la kihistoria ambalo lilikuwa kubwa kuliko Syria ya leo.


title: Syria

text: Nchi ilikaliwa na watu tangu milenia nyingi. Ilipata kuwa chini ya utawala wa Misri hadi mnamo mwaka 1100 KK.


title: Syria

text: Tangu mwaka 1000 KK hivyo kulikuwa na ufalme wa Aramu unaotajwa mara nyingi katika Biblia pia, ukiwa na makao makuu mjini Dameski. Baada ya kushindana mara nyingi na Israeli ulikwisha katika vita dhidi ya Assyria mwaka 732 KK.


title: Syria

text: Assyria ilishindwa na Nebukadreza II wa Babeli na Syria ikawa sehemu ya milki ya pili ya Babeli tangu 572 KK.


title: Syria

text: Mwaka 538 KK, Uajemi ilipochukua nafasi ya Babeli, Dameski ikawa mji mkuu wa jimbo la Syria.


title: Syria

text: Kufika kwa Aleksanda Mkuu tangu 333 KK kulibadilisha siasa ya Mashariki ya Kati na Syria ikawa sehemu ya ustaarabu wa Kigiriki.


title: Syria

text: Tangu mwaka 64 KK Dola la Roma likaingia Shamu. Dameski ikawa mji mkuu wa jimbo la Kiroma likakua na kustawi. Barabara na majengo ya nyakati zile za Waroma yanaonekana hadi leo, kwa mfano barabara ya decumanus, ambayo imetajwa katika Biblia ya Kikristo kama "barabara iliyonyoka" au "barabara iitwayo Nyofu" (Mdo 9:11).


title: Syria

text: Syria ilivamiwa na jeshi la Waarabu Waislamu chini ya khalifa Umar I mwaka 636 B.K..


title: Syria

text: Baada ya ushindi wa Muawiyya mwaka 661 juu ya Hussain ibn Ali alichukua cheo cha khalifa akikaa Dameski. Hivyo mji ukawa mji mkuu wa milki ya Wamuawiya iliyotawala kutoka Hispania hadi milango ya China.


title: Syria

text: Khalifa wa mwisho wa Wamuawiya Marwan II alihamisha makao yake kwenda Haran katika Mesopotamia ya kaskazini. Marwan alishindwa baadaye na Abu al-`Abbās `Abdu'llāh as-Saffāh aliyeanzisha utawala wa makhalifa Waabbasi na kupeleka mji mkuu Baghdad.


title: Syria

text: Salah-ad-Din aliweka tena nchi chini ya utawala wa Misri hadi 1516, ambapo Milki ya Waturuki Waosmani ulianza kutawala ukaendelea hadi 1918, ila baina ya miaka 1832 na 1840 walipotawala Wamisri.


title: Syria

text: Wakati wa utawala wa Waosmani, Wayahudi na Wakristo wa Dameski waliweza kuendelea na dini zao wakiwa dhimmi (watu wasio Waislamu na waliolazimisha kulipa kodi kubwa kuliko ya Waislamu).


title: Syria

text: Mwanzo wa karne ya 20, wazo la utaifa wa Kiarabu lilianza Dameski kwa sababu ya sheria kutoka Istanbul ambazo zilitumiwa zibadilishe Dameski iwe “mji wa Kituruki” zaidi. Utekelezaji wa watu wenye elimu mwaka 1915 na mwaka 1916 ulikuza hilo wazo la utaifa wa Kiarabu. Lakini Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia ilivunja milki ya Waosmani ikaleta utawala wa Ufaransa katika Syria.


title: Syria

text: Mwaka 1918, mapinduzi ya Waarabu yalianza nchini Syria na baada ya muda mfupi, Waosmani waliondoka Syria na Waingereza walichukua nchi. Faisal ibn Hussein alikuwa mfalme mpya wa Syria. Mwaka 1920, serikali iliandika katiba mpya ya kidemokrasia. Lakini, mwaka huohuo Mkutano wa Versailles aliutolea Ufaransa nchi ya Syria. Hivyo kati ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia na uhuru ilikuwa nchi lindwa chini ya Ufaransa kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa[3].


title: Syria

text: Mwaka 1925, mapinduzi mapya ambayo yalianzishwa na Hauran (eneo la mashamba kusini mwa nchi) yalifika Dameski. Wasyria walitaka uhuru wao. Lakini, Ufaransa ulitupa mabomu Dameski na waliacha mapinduzi.


title: Syria

text: Syria ya kisasa imepata kuwa nchi ya kujitawala kwa hatua mbalimbali tangu mwaka 1936 hadi kukamilisha uhuru wake baada ya Vita vikuu vya pili vya dunia mwaka 1946.[3]


title: Syria

text: Syria imetawaliwa na chama cha Baath tangu mwaka 1963; tangu mwaka 2000 rais ni Bashar al-Assad, aliyemrithi baba yake Hafez al-Assad aliyetawala kuanzia mwaka 1970.


title: Syria

text: Syria ilishiriki katika vita vya Waarabu dhidi ya Israel. Hivyo sehemu ya Mkoa wa Qunaytrah imekaliwa na Israel tangu mwaka 1967.


title: Syria

text: Tangu Machi 2011 nchi imeingia vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyoua watu zaidi ya 100,000 kufikia Septemba 2013 na kufanya wananchi milioni 9.5 kukimbia nyumba zao. Kati yao milioni 4 wako nje ya nchi. Wakati fulani nusu ya nchi ilitawaliwa na DAESH.


title: Syria

text: Syria kiutawala imegawiwa katikaa mikoa (muhafazat) 14:


title: Syria

text: Al Hasakah Al Ladhiqiyah Al Qunaytrah Ar Raqqah As Suwayda Dara'a Deir ez Zor Dimashq (Dameski) Halab (Aleppo) Hama (mji) Homs Idlib Rif Dimashq Tartus


title: Syria

text: Lugha ya kitaifa ni Kiarabu. Waarabu ni 74% za wakazi.


title: Syria

text: Kuna pia maeneo yenye Wakurdi (9%), Waturuki (3-5%), Waaramu (2%), Waarmenia na wengineo ambao wanaendelea kutumia lugha zao.


title: Syria

text: Wasyria walio wengi ni Waislamu (74%), hasa Wasunni lakini kuna pia wafuasi wengi kidogo wa aina ya Washia wanaoitwa "Waalawi" n.k. (13%).


title: Syria

text: 10% za wakazi ni Wakristo, wakiwemo kwanza Waorthodoksi wa Mashariki, halafu Waorthodoksi (35.7% za Wakristo wote) na Wakatoliki (26.2%).


title: Syria

text: 3% ni Wadruzi.


title: Syria

text: Wayahudi wamekuwa wachache sana kutokana na ugomvi kati ya Waarabu na Israel.


title: Syria

text: Orodha ya nchi kufuatana na wakazi


title: Syria

text: Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. at Curlie from the BBC News Wikimedia Atlas of Syria


title: Syria

text: Jamii:Syria Jamii:Nchi za Kiarabu Jamii:Nchi za Asia Jamii:Maeneo ya Biblia Jamii:Mashariki ya Kati


title: 604 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 604 KK (kabla ya Kristo).


title: Karne ya 7 KK

text: Karne ya 7 KK (= kabla ya Kristo) ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe 1 Januari 700 KK na kuishia tarehe 31 Desemba 601 KK.


title: Karne ya 8 KK

text: Karne ya 8 KK (= kabla ya Kristo) ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe 1 Januari 800 KK na kuishia tarehe 31 Desemba 701 KK.


title: Yordani

text: Yordani (pia: Jordan, Jordani; kwa Kiarabu; الأردنّ "al-urdun") ni ufalme wa Kiarabu katika Mashariki ya Kati.


title: Yordani

text: Jina la nchi limetokana na mto Yordani ambao ni mpaka wake upande wa magharibi na Israel na eneo la Palestina ya leo.


title: Yordani

text: Jina rasmi ni Ufalme wa Kihashemi wa Yordani (kwa Kiarabu: المملكة الأردنية الهاشمية ) kutokana na familia ya kifalme.


title: Yordani

text: Imepakana na Syria, Iraq, Saudi Arabia, Palestina na Israeli.


title: Yordani

text: Ina pwani fupi kwenye Ghuba ya Aqaba ya Bahari ya Shamu.


title: Yordani

text: Mji mkuu ni Amman.


title: Yordani

text: Sehemu kubwa ya nchi ni jangwa.


title: Yordani

text: Nchi ya sasa ilianzishwa kwa jina la "Transjordan" (ng'ambo ya mto Yordani) kama sehemu ya eneo la Palestina lililotawaliwa na Uingereza kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa baada ya mwaka 1918.


title: Yordani

text: Waingereza waliamua kutenganisha eneo na Palestina upande wa magharibi ya mto Yordani na kuiweka tangu mwaka 1921 chini ya mamlaka ya Abdullah bin al-Husayn wa familia ya Wahashemi aliyekuwa mtoto wa Sharif wa Makka wa mwisho kabla ya mji huu kutwaliwa na Wasaudi.


title: Yordani

text: Kwa hatua hii Uingereza ililenga kuimarisha uhusiano wake na makabila ya Waarabu wa jangwa. Abdullahi alitawala awali kwa cheo cha emir baadaye kama mfalme wa "Transjordan".


title: Yordani

text: Jeshi lake lilishiriki katika vita ya mgawanyo wa Palestina na Israel miaka 1948/1949 na kushika sehemu ya Palestina isiyotawaliwa na Israel.


title: Yordani

text: Baada ya vita ya siku sita ya mwaka 1967 maeneo yote upande wa magharibi ya mto Yordani yalipotelewa na mfalme Hussein mwandamizi wa Abdallah tangu mwaka 1952.


title: Yordani

text: Mwishowe aliacha madai yote ya utawala juu ya sehemu hizo.


title: Yordani

text: Wakazi walio wengi (95-97%) ni Waarabu wenye undugu mkubwa kijenetikia na Waashuru Wakristo ambao ni 0.8%. Kuna umati wa wakimbizi kutoka Palestina (ingawa wengi wamepata uraia) na miaka ya mwisho kutoka Iraki na Siria.


title: Yordani

text: Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiarabu.


title: Yordani

text: Upande wa dini, 92% ni Waislamu (karibu wote Wasuni), 6% ni Wakristo (hasa Waorthodoksi na Wakatoliki), 2% ni Wadruzi na wachache ni Bahai.


title: Yordani

text: Orodha ya nchi kufuatana na wakazi


title: Yordani

text: Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. from the Business Anti-Corruption Portal at Curlie from the BBC News Wikimedia Atlas of Jordan from International Futures.


title: Yordani

text: Yordani Jamii:Nchi za Kiarabu Jamii:Nchi za Asia Jamii:Maeneo ya Biblia


title: Yordani (mto)

text: Yordani (kwa Kiebrania: נהר הירדן "nehar hayarden"; kwa Kiarabu: نهر الأردن "nahr al-urdun") ni mto mdogo katika Mashariki ya Kati lakini ni kati ya mito inayojulikana sana duniani kwa sababu imetajwa mara nyingi katika Biblia.


title: Yordani (mto)

text: Hivyo katika dini za Uyahudi na Ukristo Yordani ina maana ya pekee: kwa Wayahudi unakumbusha tukio la Yoshua kuwaongoza babu zao kuuvusha pakavu wakati wa kuvamia nchi ya Kanaani. Kwa Wakristo unakumbusha pia ubatizo wa Yesu kwa mikono ya Yohane Mbatizaji.


title: Yordani (mto)

text: Kwa sehemu kubwa ya njia yake uko chini ya usawa wa bahari na ni mpaka kati ya ufalme wa Yordani upande wa mashariki na maeneo ya Palestina na Israel upande wa magharibi.


title: Yordani (mto)

text: Chanzo cha Yordani ni mito minne inayobubujika karibu na mlima Hermoni mpakani kwa Israel, Lebanon na Syria.


title: Yordani (mto)

text: Mito ya chanzo inaungana katika Israel ya kaskazini.


title: Yordani (mto)

text: Yordani hupita eneo la Galilaya inapounda ziwa Genesareti na baada ya kutoka hapo inatelemka kwa kupindapinda mara nyingi hadi Bahari ya Chumvi.


title: Yordani (mto)

text: Mdomo wake uko m 400 chini ya usawa wa bahari, hivyo Yordani ni mto wa pekee kabisa duniani.


title: Yordani (mto)

text: Kiasi cha maji kwenye sehemu ya kusini ya mto kimepungua sana kwa sababu Israel inavuta sehemu kubwa ya maji kwa ajili ya matumizi ya binadamu katika miji yake.


title: Yordani (mto)

text: Bonde la Yordani ni sehemu ya kaskazini ya Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki linaloendelea katika bonde la Araba na kupita Bahari ya Shamu hadi kuonekana tena Eritrea.


title: Lebanoni

text: Lebanoni (kwa Kiarabu: لبنان ) ni nchi ndogo ya Mashariki ya Kati katika Asia ya Magharibi kando ya Bahari ya Mediteranea.


title: Lebanoni

text: Imepakana na Syria na Israel.


title: Lebanoni

text: Kuna kanda nne za kijiografia:


title: Lebanoni

text: Mto mrefu ni Litani wenye mwendo wa km 140 unaoishia baharini karibu na mji Tyros (Sur).


title: Lebanoni

text: Miji mikubwa ni (kadirio ya idadi ya wakazi kwa mabano):


title: Lebanoni

text: Baada ya kusambaratika kwa milki ya Waturuki Waosmani kutokana Vita Vikuu vya Kwanza vya Dunia, Lebanoni iliwekwa na Shirikisho la Mataifa iwe chini ya usimamizi wa Ufaransa.


title: Lebanoni

text: Nchi hiyo ilipokuwa chini ya Ujerumani wakati wa Vita Vikuu vya Pili vya Dunia. Lebanoni ilijitangazia uhuru wake mwaka 1943.


title: Lebanoni

text: Zaidi ya nusu ya wakazi hukaa katika rundiko la jiji la Beirut.


title: Lebanoni

text: Wenyeji wana damu mchanganyiko sana, lakini lugha ya kawaida na lugha rasmi ni Kiarabu.


title: Lebanoni

text: Kati ya nchi za Waarabu Lebanoni ni nchi pekee yenye wakazi wengi ambao ni Wakristo wa madhehebu mengiː walau ilikuwa hivyo hadi miaka ya karibuni, kabla ya vita vya wenyewe kwa wenyewe kuzuka.


title: Lebanoni

text: Ni kwamba zaidi ya nusu ya Walibanoni wote wamehamia nje ya nchi, wakiwemo hasa Wakristo.


title: Lebanoni

text: Kinyume chake, nchi imewapokea wakimbizi zaidi ya milioni 1.


title: Lebanoni

text: Makadirio ya mwaka 2014 yanadai kwa sasa 54% ni Waislamu (27% Wasuni na 27% Washia), 40.5% ni Wakristo (21% Wakatoliki Wamaroni, 8% Waorthodoksi Wamelkiti, 5% Wakatoliki Wamelkiti, 1% Waprotestanti), 5.6% ni Wadruzi n.k.


title: 1598

text: Makala hii inahusu mwaka 1598 BK (Baada ya Kristo).bila tarehe


title: Ciudad Bolívar

text: Ciudad Bolívar ni mji mkuu wa jimbo la Bolivar katika Venezuela. Mji ulianzishwa 1764 kwa jina "Angostura" ukabadilishwa jina mwaka 1846 kwa heshima ya Simon Bolivar. Idadi ya wakazi ni 312,691 (mwaka 2000).


title: Ciudad Bolívar

text: Mji ulianzishwa mahali ambako mto pana Orinoco ni nyembamba kiasi mwenye upana wa 1.6 km pekee. Hali hii iliwezesha kuvuka mto na kuanzisha mji ulioitwa awali kwa jina kamili 'Santo Tomé de Guayana de Angostura del Orinoco' ("Mt. Tomasi wa Guayana kwenye sehemu nyembamba wa Orinoco") yaani jina fupi "Angostura" lilimaanisha "sehemu nyembamba". Daraja la kwanza la mto Orinoco likajengwa hapohapo.


title: Ciudad Bolívar

text: Leo hii mji ni kati ya vitovu vya kiuchumi vya beseni ya Orinoco.


title: Ufilipino

text: Ufilipino (kwa Kitagalog: Pilipinas), ni nchi ya kisiwani kwenye Funguvisiwa la Malay katika Asia ya Kusini-Mashariki.


title: Ufilipino

text: Ina visiwa 7,107 vyenye eneo la km² 300,000.


title: Ufilipino

text: Mji mkuu ni Manila.


title: Ufilipino

text: Ufilipino ina visiwa 7,107 vinavyohesabiwa katika makundi matatu yanayoitwa kufuatana na ujirani na visiwa vikubwa vya:


title: Ufilipino

text: Luzon ni kisiwa kikubwa na Mindanao ni kisiwa cha pili. Visaya ni kundi la visiwa katikati ya funguvisiwa.


title: Ufilipino

text: Mji mkuu wa Manila uko Luzon. Quezon City ni mji mkubwa. Cebu City ni mji mkubwa upande wa Visaya. Davao City ni mji mkuu wa Mindanao.


title: Ufilipino

text: Mwaka 1543 nchi iliitwa na Ruy López de Villalobos kwa jina la Kihispania "Las Islas Filipinas" (Visiwa vya Filipo) kwa heshima ya mfalme Filipo II wa Hispania.


title: Ufilipino

text: Wanegritos ni kati ya wakazi asilia ya visiwa hivyo, wakifuatwa na Waaustronesia.


title: Ufilipino

text: Baadaye kukawa na athira ya Wachina, Wamalay, Wahindi na Wamori.


title: Ufilipino

text: Hispania ilitwala eneo hilo tangu mwaka 1565 hadi Mapinduzi ya Ufilipino wa 1896.


title: Ufilipino

text: Marekani ilitwaa visiwa hivyo mwaka 1898 katika Vita ya Marekani dhidi Hispania na kuvitawala kama koloni hadi Vita Kuu ya Pili ya Dunia wakati Japani ilipotwaa nchi kwa miaka minne.


title: Ufilipino

text: Baada ya vita Ufilipino ikapewa uhuru wake.


title: Ufilipino

text: Ufilipino ina serikali ya urais, tena ya umoja (na tofauti kiasi, sababu baadhi ya maeneo yana uhuru mkubwa kutoka serikali ya kitaifa) ambapo Rais ni mkuu wa nchi na kiongozi wa serikali, pia ni kamanda mkuu wa majeshi. Rais huchaguliwa kwa kura ya umma kwa kipindi kimoja cha miaka sita, wakati ambapo yeye huteua na kusimamia baraza la mawaziri.


title: Ufilipino

text: Kongamano la bunge limeundwa na Seneti, inayohudumu kama jumba kuu linalo wajumbe waliochaguliwa kwa muda wa miaka sita, na Baraza la Wawakilishi, linalohudumu kama jumba dogo, inayo wajumbe waliochaguliwa kwa muda wa miaka mitatu kutoka kwa wilaya za bunge na kupitia sekta za uwakilishi.


title: Ufilipino

text: Nguvu za kimahakama zimewekwa katika Mahakama Tukufu iliyoundwa na Jaji Mkuu kama afisa msimamizi, na majaji washirikishi kumi na wanne, wote walioteuliwa na Rais kutoka mapendekezo ya Baraza la Mahakama na Korti.


title: Ufilipino

text: Kumekuwa na majaribio ya kubadilisha serikali iwe shirikisho, ya bunge kuwa moja au serikali ubunge mwanzo katika muda wa Ramos hadi sasa.


title: Ufilipino

text: Northwestern Luzon Region (Region I) Cagayan Valley (Region II) Central Luzon (Region III) CALABARZON (Region IV-A) ¹ MIMARO (Region IV-B) ¹ Bicol (Region V) Visaya Magharibi (Region VI) Visaya Kati (Region VII) Visaya Mashariki (Region VIII) Rasi ya Zamboanga (Region IX) Mindanao Kaskazini (Region X) Davao Region (Region XI) SOCCSKSARGEN (Region XII) ¹ Caraga (Region XIII) Mkoa wa Kujitawala wa Kiislamu wa Mindanao (ARMM) Cordillera (CAR) Mkoa wa Mji Mkuu Manila (Metro Manila)


title: Ufilipino

text: Wananchi wana asili tofauti sana, kutokana na jiografia na historia ya visiwa hivyo. Mbali na makabila ya wenyeji, kuna Wachina wengi (milioni 2) na machotara wengi sana wenye damu ya Kichina (milioni 18).


title: Ufilipino

text: Wafilipino milioni 12 wanaishi nje ya nchi.


title: Ufilipino

text: Wakazi wengi wa Ufilipino hufuata Ukristo wa Kikatoliki (79%) ambao ni urithi wa athira ya Wahispania. Hata hivyo Ufilipino ni nchi isiyo na dini rasmi. Wakristo wengine wanakaribia 10%.


title: Ufilipino

text: Lugha ya Kiingereza iliachwa na Marekani kama lugha rasmi pamoja na Kifilipino; pia kuna lugha 182 za asili (angalia orodha ya lugha za Ufilipino).


title: Ufilipino

text: Athira ya Uislamu huonekana hasa kusini mwa kisiwa cha Mindanaoː kwa jumla 5-10% za Wafilipino ni Waislamu wa madhehebu ya Sunni. 2% wanafuata dini za jadi na 1% Ubuddha.


title: Ufilipino

text: Orodha ya nchi kufuatana na wakazi


title: Ufilipino

text: - Government portal - Office of the President - Senate - House of Representatives - Supreme Court - Commission on Elections


title: Ufilipino

text: from the BBC News at UCB Libraries GovPubs at Curlie at Encyclopædia Britannica from International Futures


title: Ufilipino

text: in many volumes, from Project Gutenberg (indexed under Emma Helen Blair, the general editor)


title: Ufilipino

text: Wikimedia Philippines Wikimedia Atlas of Philippines


title: Ufilipino

text: Jamii:Nchi za visiwa U Jamii:Visiwa vya Pasifiki


title: Bangladesh

text: Bangladesh (pia: Bangla Desh; kwa Kibengali: বাংলাদেশ, bāṃlādeś) ni nchi ya Asia ya Kusini.


title: Bangladesh

text: Imepakana na Uhindi pande zote barani isipokuwa mpaka mfupi wa km 193 na Myanmar upande wa kusini-mashariki na pwani ya Ghuba ya Bengali.


title: Bangladesh

text: Sehemu kubwa ya nchi ni delta ya mito Ganga na Brahmaputra.


title: Bangladesh

text: Uso wa nchi ni tambarare na mita chache tu juu ya uwiano wa bahari. Hivyo wananchi huteswa mara nyingi na mafuriko makali.


title: Bangladesh

text: Bangladesh ni sehemu ya mashariki ya Bengali ya kihistoria ambayo ilikuwa ndani ya Uhindi wa Kiingereza hadi 1947.


title: Bangladesh

text: Mwaka 1857 Wahindi walipinga utawala wa Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi wa Mashariki. Matokeo yake utawala ulishikwa na serikali yenyewe ya Uingereza kama koloni (1858).


title: Bangladesh

text: Mwisho wa karne ya 19 harakati za Wahindi kutafuta uhuru zilianza upya. Mwaka 1885 chama cha INC (Indian National Congress) kiliundwa na Wahindu na Waislamu pamoja waliodai uhuru.


title: Bangladesh

text: Mwaka 1906 viongozi Waislamu walitoka katika INC na kuunda "Shirikisho la Waislamu".


title: Bangladesh

text: Mwaka 1917 Uingereza ulitamka ya kwamba ulitaka kuelekea polepole hali ya kujitawala kwa Wahindi. Viongozi wa wenyeji hawakuridhika na mkasi wa mabadiliko. Chini ya uongozi wa Mahatma Ghandi mwendo wa kupigania uhuru bila mabavu ulipata nguvu. Ghandi alipigania hasa umoja wa Wahindu na Waislamu lakini alipingwa na viongozi wenye itikadi kali wa pande zote mbili.


title: Bangladesh

text: Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Waingereza walikubali kujiondoa katika Uhindi. Swali kubwa lilikuwa kama nchi itabaki kama nchi moja au kama maeneo ya Waislamu yatajitenga.


title: Bangladesh

text: Tarehe 14/15 Agosti 1947 utawala wa Uingereza ulikwisha. Bara Hindi iligawanywa katika nchi mbili za Uhindi na Pakistan. Mgawanyo wa Uhindi ulikuja na vita na kumwaga kwa damu nyingi. Bengali yenyewe iligawanyika kwa sababu wakazi wengi wa mashariki walikuwa Waislamu, tofauti na Wabengali wengine waliokuwa Wahindu.


title: Bangladesh

text: Tarehe 30 Januari 1948 Ghandi mwenyewe aliuawa na Hindu mkali aliyemchukia kwa sababu alitaka usawa wa Waislamu na Wahindu.


title: Bangladesh

text: Wakati ule Bengali ya mashariki ilikuwa nchi moja pamoja na Pakistan ya leo, bila kujali umbali mkubwa kati ya pande hizo mbili zilizounganishwa na dini.


title: Bangladesh

text: Iliitwa "Pakistan ya Mashariki" mpaka mwaka 1971 ilipojitenga na Pakistan kwa msaada wa India katika Vita vya Uhuru vya Bangla Desh.


title: Bangladesh

text: Kati ya nchi kubwa, Bangladesh inaongoza kwa msongamano wa watu. Uzazi umepunguzwa sana na kampeni za udhibiti wake zilizofanywa miaka ya mwisho.


title: Bangladesh

text: Wabengali ni asilimia 98 za wakazi, lakini kuna pia makabila madogo 11.


title: Bangladesh

text: Asilimia hizohizo wanaongea Kibengali, ambacho ndicho lugha rasmi. Kiingereza pia kinatumika sana.


title: Bangladesh

text: Upande wa dini, Waislamu ni asilimia 86-90 (wengi wakiwa Wasuni), Wahindu ni asilimia 8-12, Wabuddha ni asilimia 0.6 na Wakristo (hasa Wakatoliki, halafu Waprotestanti) asilimia 0.4.


title: Bangladesh

text: Orodha ya nchi kufuatana na wakazi


title: Bangladesh

text: Iftekhar Iqbal (2010) The Bengal Delta: Ecology, State and Social Change, 1840–1943, Cambridge Imperial and Post-Colonial Studies, Palgrave Macmillan, Pages: 288, ISBN 0230231837 M. Mufakharul Islam (edited) (2004) Socio-Economic History of Bangladesh: essays in memory of Professor Shafiqur Rahman, 1st Edition, Asiatic Society of Bangladesh, OCLC M. Mufakharul Islam (2007), Bengal Agriculture 1920–1946: A Quantitative Study, Cambridge South Asian Studies, Cambridge University Press, Pages: 300, ISBN 0521049857 Meghna Guhathakurta & Willem van Schendel (Edited) (2013) The Bangladesh Reader: History, Culture, Politics (The World Readers), Duke University Press Books, Pages: 568, ISBN 0822353040 Sirajul Islam (edited) (1997) History of Bangladesh 1704–1971(Three Volumes: Vol 1: Political History, Vol 2: Economic History Vol 3: Social and Cultural History), 2nd Edition (Revised New Edition), The Asiatic Society of Bangladesh, Pages: 1846, ISBN 9845123376 Sirajul Islam (Chief Editor) (2003) Banglapedia: A National Encyclopedia of Bangladesh.(10 Vols. Set), (written by 1300 scholars & 22 editors) The Asiatic Society of Bangladesh, Pages: 4840, ISBN 9843205855 Srinath Raghavan (2013) ‘1971: A Global History of the Creation of Bangladesh’, Harvard University Press, Pages: 368, ISBN 0674728645


title: Bangladesh

text: (Kibengali) na Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead. at Curlie Wikimedia Atlas of Bangladesh , 2007


title: Bangladesh

text: Jamii:Nchi za Asia Jamii:Bangladesh Jamii:Jumuiya ya Madola


title: Myanmar

text: Myanmar "(pia: Myama; Myamari)" ni nchi ya Asia ya Kusini-Mashariki inayojulikana pia kwa jina la Burma au Bama.


title: Myanmar

text: Imepakana na China upande wa kaskazini, Laos upande wa mashariki, Uthai kusini-mashariki, Bangladesh na Uhindi magharibi.


title: Myanmar

text: Kuna pwani kwenye Bahari Hindi yenye urefu wa km 2,000.


title: Myanmar

text: Kaskazini mwa nchi kuna milima mingi. Safu tatu za Rakhine Yoma, Bago Yoma na Nyanda za Juu za Shan zimeanza katika Himalaya na kuelekea kusini. Milima ya Hengduan Shan iko mpakani kwa China. Mlima mkubwa ni Hkakabo Razi kwenye jimbo la Kachin wenye kimo cha mita 5,881.


title: Myanmar

text: Mito mitatu mikubwa ya Myanmar inavuka kati ya safu za milima; niː


title: Myanmar

text: Mto Ayeyarwady ni mto mkubwa wa Myanmar wenye urefu wa km 2,170. Bonde lake ni la rutuba na lina wakazi wengi.


title: Myanmar

text: Karibu nusu ya nchi imefunikwa na misitu.


title: Myanmar

text: Tangu karne ya 9 BK nchi iliona falme mbalimbali zilizotawala kutoka mji mkuu wa Pagan.


title: Myanmar

text: Katika karne ya 19 Uingereza ulianza kujishughulisha na habari za Burma (Myanmar) baada ya kutawala maeneo jirani ya Uhindi. Kwa vita tatu kati ya miaka 1826 na 1885 Uingereza ulieneza utawala wake.


title: Myanmar

text: Burma ilikuwa sehemu ya Uhindi wa Kiingereza tangu 1885.


title: Myanmar

text: Mwaka 1937 Waingereza walianza kutawala Burma kama koloni la pekee.


title: Myanmar

text: Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia Japan ilitwaa karibu nchi yote.


title: Myanmar

text: Baada ya vita Burma ikapata uhuru wake tarehe 4 Januari 1948.


title: Myanmar

text: Serikali iliyochaguliwa kidemokrasia ilipinduliwa na jeshi mwaka 1962.


title: Myanmar

text: Mtawala mpya hadi mwaka 1988 alikuwa jenerali Ne Win aliyetangaza siasa ya "Ujamaa wa Kiburma". Upinzani ulikandamizwa vikali mara kadhaa.


title: Myanmar

text: Nchi iliona harakati kwa ajili ya demokrasia na dhidi ya udikteta mwaka 1988; hapo Ne Win alijiuzulu.


title: Myanmar

text: Baada ya maandamano yaliyokandamizwa mara kadhaa, Jenerali Saw Maung alichukua utawala kwa nguvu ya kijeshi.


title: Myanmar

text: Uchaguzi huru wa mwaka 1989 ulileta ushindi wa chama cha NLD, chini ya Aung San Suu Kyi, lakini kamati ya kijeshi ilikataa kukabidhi madaraka.


title: Myanmar

text: Burma ilibadilishiwa jina kuitwa "Myanmar" ikaendelea kutawaliwa na serikali ya kijeshi hadi mwaka 2011. Upinzani haukuruhusiwa.


title: Myanmar

text: Myanmar imegawiwa kwa kusudi la utawala katika madola 7 na mikoa 7. "Madola" ni maeneo yanayokaliwa na jumuiya na makabila ambayo ni tofauti na kundi kubwa la taifa linaloitwa "Bamar". Maeneo ya Bamar huitwa mikoa.


title: Myanmar

text: Madola ya jumuiya ndogo yapo zaidi karibu na mipaka ya nchi. Kuanzia kusini-magharibi ni haya yafuatayo:


title: Myanmar

text: Halafu kuna mikoa 7:


title: Myanmar

text: Mazingira ya mji mkuu Naypyidaw ni eneo la kitaifa la Naypyidaw.


title: Myanmar

text: Madola na mikoa imegawiwa katika wilaya, tarafa, kata na vijiji.


title: Myanmar

text: Myanmar ni nchi ya makabila mengi (135 yametambulika rasmi) na lugha nyingi (angalia orodha ya lugha za Myanmar). Kundi kubwa (68%) ni Waburma wenye asili katika milima ya Tibet walikotokea mababu wao miaka 1000 hivi iliyopita.


title: Myanmar

text: Lugha kubwa ni Kiburma, ambacho ndicho lugha rasmi.


title: Myanmar

text: Wakazi walio wengi (80%) hufuata dini ya Ubuddha, hasa ya madhehebu ya Theravada. Wakristo ni 7%, wafuasi wa dini za jadi ni 6%, Waislamu ni 4%, Wahindu ni 2%.


title: Pyinmana

text: Pyinmana ni mji mdogo katika Myanmar karibu na Mandalay. Pia huitwa "Naypyidaw", maana yake "Makao ya Wafalme". Mwaka 2005 serikali ya kijeshi iliamua kuhamisha mji mkuu kutoka Yangon kuja Pyinmana.


title: Pyinmana

text: Pyinmana ilikuwa makao makuu ya "Jeshi la Uhuru wa Burma" wakati wa ukoloni na vita kuu ya pili ya dunia. Kwa wanajeshi wengi wa nchi ni kama mahali patakatifu.


title: Pyinmana

text:
Ilitajwa kama faida ya kuwa Pyinmana iko karibu zaidi na kitovu cha nchi kuliko Yangon (Rangun) ambayo iko kando.
Sababu nyingine inayotajwa na wapinzani wa serikali ni ya kwamba ofisi za serikali ziko sasa mbali na watu wa Yangon walioandamana mara kwa mara na kudai demokrasia.


title: Yangon

text: Yangon (pia:Rangun) ni mji mkubwa wa Myanmar. Ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi 2005.


title: Yangon

text: Kuna wakazi zaidi ya milioni 4. Mji uko kando la mto Hlaing karibu na bahari.


title: Jenerali

text: Jenerali ni cheo kikuu cha kijeshi katika nchi nyingi za dunia. Jenerali huwa kiongozi wa ngazi ya juu katika jeshi.


title: Jenerali

text: Idadi ya majenerali si kubwa. Kazi yao ni kuongoza na kupanga kazi ya jeshi. Kwa kawaida hawashiriki wenyewe katika mapigano.


title: Jenerali

text: Neno limeingia katika Kiswahili kutoka lugha ya Kiingereza. Asili yake ni Kilatini ""generalis"" yenye maana ya "kwa ujumla".


title: Cheo

text: Cheo ni rejeo linaloongezwa kwa jina la mtu kuonyesha heshima au kazi ya huyo mtu.


title: Lord Rayleigh

text: Lord Rayleigh (12 Novemba 1842 – 30 Juni 1919) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa John William Strutt. Baadhi ya utafiti mwingine aligundua elementi ya agoni. Mwaka wa 1904 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Wilhelm Conrad Röntgen

text: Wilhelm Conrad Röntgen (27 Machi 1845 – 10 Februari 1923) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa anajulikana kwa ugunduaji wa mionzi ya eksirei. Mwaka wa 1901 alikuwa mshindi wa kwanza wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


title: Wilhelm Conrad Röntgen

text: Elementi sintetiki ya Roentgeni ilipewa jina kwa heshima yake Roentgen.


title: Mwanaume

text: Mwanaume (vizuri zaidi: mwanamume) ni binadamu wa jinsia ya kiume, kwa maana anafaa kuwa mume. Ndiyo sababu kwa kawaida anaitwa hivyo aliyefikia utu uzima au walau amebalehe.


title: Mwanaume

text: Kabla ya hapo huwa anaitwa mtoto wa kiume tu au mvulana.


title: Mwanaume

text: Baada ya kuzaa anaitwa kwa kawaida baba, jina lenye heshima kubwa katika utamaduni wa aina nyingi.


title: Mwanaume

text: Akianza kupata wajukuu, anajulikana pia kama babu.


title: Mwanaume

text: Wanaume ni takriban nusu ya binadamu, wengine huwa wanawake. Wanaume na wanawake ni jinsia mbili ambazo zinahesabiwa kwa kawaida kati ya binadamu.


title: Mwanaume

text: Mwanamume ana tabia zake za pekee upande wa mwili, nafsi na roho, na tofauti kati yao na wanawake hujitokeza kwa namna mbalimbali katika utendaji.


title: Mwanaume

text: Katika maumbile ya mwili wanaume huwa na viungo vya uzazi vya kiume ambavyo ni pekee kama vile mboo (uume, dhahakari) na mapumbu (korodani).


title: Mwanaume

text: Wakati wa kubalehe homoni ya testosteroni inaongezeka mwilini mwa mwanaume na kusababisha tabia kama sauti ya chini, kongezeka ya nywele mwilini (kwa mfano ndevu), kuongezeka kwa upana wa mabega na kiwango cha musuli mwilini kulingana na wanawake.


title: Mwanaume

text: Msingi wa tofauti hizo ni hasa chembeuzi kinachoitwa "Y" yaani wanaume wana jozi la chembeuzi "X" na "Y" ndani ya seli zao zote, lakini wanawake wana jozi la "X" mbili. Chembeuzi Y inabeba habari zote zinazomfanya mwanadamu kukua kama mwanaume badala ya mwanamke.


title: Mwanaume

text: Lakini si tofauti za mwilini pekee zinazosababisha wanaume kuwa tofauti na wanawake. Kuna pia tabia za kiakili na za kiroho za pekee zinazoonekana kati ya wanaume wengi.


title: Mwanaume

text: Hata hivyo tofauti nyingi zinategemea pia utamaduni kwa sababu mara nyingi watu wamepanga shughuli na pia namna ya maisha tofauti kwa wanaume na wanawake, hivyo watu wamezoea kuchukua matokeo ya mapatano haya kama jambo la kimaumbile hata kama ni la kiutamaduni tu.


title: Mwanaume

text: Pamoja na hayo, kuna wanaume wasio wachache sana wenye tabia zinazotazamiwa kuwa za kike kwa sababu miili yao huwa na viwango vya homoni vilivyo tofauti na kawaida. Kuna watu kadhaa wenye mwili wa kiume wanaojisikia kuwa wanawake, pengine kutokana na matukio ya utotoni au athari nyingine za kisaikolojia..


title: Mwanaume

text: Watu wanaonyesha dimorphism ya kijinsia katika sifa nyingi, nyingi ambazo hazina uhusiano wa moja kwa moja na uwezo wa uzazi, ingawa wengi wa sifa hizi zina jukumu katika mvuto wa ngono. Maneno mengi ya dimorphism ya kijinsia katika wanadamu hupatikana kwa urefu, uzito, na muundo wa mwili, ingawa daima kuna mifano ambayo hufuatia muundo wa jumla. Kwa mfano, wanaume huwa na urefu zaidi kuliko wanawake, lakini kuna watu wengi wa jinsia zote ambao wako katikati ya urefu sawa.


title: Mwanaume

text: Baadhi ya mifano ya tabia za kimwili za kiume za kimwili kwa wanadamu, wale waliopatikana kama wavulana wanawa wanaume au hata baadaye katika maisha, ni:


title: Mwanamke

text: Mwanamke ni mwanadamu wa jinsia ya kike, kwa maana anafaa kuwa mke. Ndiyo sababu kwa kawaida anaitwa hivyo aliyefikia utu uzima au walau amebalehe.


title: Mwanamke

text: Kabla ya hapo huwa anaitwa mtoto wa kike, binti, mwanamwali au msichana.


title: Mwanamke

text: Baada ya kuzaa anaitwa kwa kawaida mama, jina lenye heshima kubwa katika utamaduni wa aina nyingi.


title: Mwanamke

text: Akianza kupata wajukuu, anajulikana pia kama bibi.


title: Mwanamke

text: Wanawake ni takriban nusu ya binadamu wote, wengine huwa wanaume. Ndizo jinsia mbili ambazo zinahesabiwa kwa kawaida kati ya binadamu.


title: Mwanamke

text: Mwanamke ana tabia zake za pekee upande wa mwili, nafsi na roho, na tofauti kati yao na wanaume hujitokeza kwa namna mbalimbali katika utendaji.


title: Mwanamke

text: Katika maumbile ya mwili wanawake huwa na viungo vya uzazi vya kike ambavyo ni vya pekee na kulindwa kwa jumla ndani ya mwili.


title: Mwanamke

text: Msingi wa tofauti hizo ni hasa chembeuzi cha jinsia, yaani wanaume wana jozi la chembeuzi "X" na "Y" ndani ya seli zao zote, lakini wanawake wana jozi la "X" mbili. Chembeuzi Y inabeba habari zote zinazomfanya mwanadamu kukua kama mwanaume badala ya mwanamke.


title: Mwanamke

text: Lakini si tofauti za mwilini pekee zinazosababisha wanawake kuwa tofauti na wanaume. Kuna pia tabia za kiakili na za kiroho za pekee zinazoonekana wazi kati ya wanawake wengi.


title: Mwanamke

text: Hata hivyo tofauti nyingi zinategemea pia utamaduni kwa sababu mara nyingi watu wamepanga shughuli na pia namna ya maisha tofauti kwa wanaume na wanawake, hivyo watu wamezoea kuchukua matokeo ya mapatano hayo kama jambo la kimaumbile hata kama ni la kiutamaduni tu.


title: Mwanamke

text: Pamoja na hayo, kuna wanawake wenye tabia zinazotazamiwa kuwa za kiume. Sababu kuu ni kwamba miili yao huwa na viwango vya homoni tofauti na kawaida. Kuna watu kadhaa wenye mwili wa kike wanaojisikia kuwa wanaume, pengine kutokana na matukio ya utotoni au athari nyingine za kisaikolojia.


title: Bhutan

text:
Bhutan ni nchi ndogo ya Bara Hindi katika milima ya Himalaya.
Nchi imepakana na Uhindi na jimbo la Tibet la China.


title: Bhutan

text: Imetawaliwa na mfalme Jigme Singye Wanchuck tangu 1972.


title: Bhutan

text: Kuna wakazi takriban lakhi saba unusu.


title: Bhutan

text: Mji mkuu unaitwa Thimphu.


title: Bhutan

text: Bhutan ni nchi ya milima, na zaidi ya 80% za eneo la Bhutan ziko juu ya kimo cha mita 2,000. Kusini tu kuna kanda nyembamba ya tambarare ya Duar.


title: Bhutan

text: Watu walio wengi hukalia eneo la milimani kati ya mita 2,000 hadi 3,000 juu ya UB.


title: Bhutan

text: Mpakani kwa China kuna milima ya juu ya Lunana. Kula Kangri ni mlima mkubwa wenye kimo cha mita 7,553.


title: Bhutan

text: Zaidi ya theluthi mbili za nchi zimefunikwa na misitu.


title: Bhutan

text: Bhutan ilianzishwa mwaka 1644 na mmonaki Mbuddha Shabdrung Ngawang Namgyel.


title: Bhutan

text: Nchi iliweza kutunza uhuru wake hadi leo, lakini ililazimishwa kukubali maeneo ya kusini yatwaliwe na Waingereza na kuunganishwa na Uhindi wa Kiingereza. Uingereza ilishughulika pia mawasiliano ya nje ya Bhutan.


title: Bhutan

text: Uhusiano huu umeendelea na India kulingana na mkataba wa urafiki wa tarehe 8 Agosti 1949.


title: Bhutan

text: Tarehe 12 Februari 1971 Bhutan ikapokelewa kama nchi mwanachama wa UM.


title: Bhutan

text: Wabhutan walio wengi huishio mlimani wako karibu kiutamaduni na kilugha na watu wa Tibet na Burma. Hao hufuata dini ya Ubuddha (67-75%) ambayo ndiyo dini rasmi. Lugha za jamii hiyo zinazotumika nchini humo ni 23. Mojawapo, Kidzongkha, ndiyo lugha rasmi.


title: Bhutan

text: Watu wa kusini wanafanana zaidi na watu wa Nepal na hutumia Kinepali, mojawapo ya lugha za Kihindi-Kiulaya. Wanafuata dini ya Uhindu (22-33%).


title: Bhutan

text: Bhutan inajitahidi kutunza utamaduni wake. Hadi mwaka 1974 watalii hawakuruhusiwa kutembelea nchi. Baadaye imewezekana lakini si rahisi kupata kibali.


title: Mfalme

text: Mfalme ni mtawala wa kiume juu ya nchi katika utaratibu wa ufalme. Kwa kawaida amerithi cheo chake kutoka mzazi wake aliyekuwa mfalme pia. Lakini kuna pia wafalme waliochaguliwa au kuteuliwa kwa namna nyingine hasa kama mfalme aliyetangulia alikufa bila mrithi.


title: Mfalme

text: Utawala wa kifalme ilikuwa hali ya kawaida katika nchi nyingi za dunia kwa muda mrefu.


title: Mfalme

text: Mwanamke anayeshika nafasi ya mfalme huitwa "malkia".


title: Mfalme

text: Kama cheo kinaendelea katika ukoo mmoja kutoka mababa kwa watoto wao familia hii huitwa nasaba.


title: Mfalme

text: Madaraka ya wafalme walitofautiana kati ya nchi na nchi na kati ya kipindi na kipindi cha historia. Mifano ni:


title: Mfalme

text:
Wafalme wa nchi kama Moroko na Yordani wana athira kubwa zaidi.
Hakuna utaratibu sanifu mtawala gani anastahili kuitwa "mfalme". Kwa kawaida anasimamia eneo au nchi ya kujitegemea lakini wengine huweka pia mashariti kuhusu ukubwa wa eneo lake.


title: Mfalme

text:
Kwa maeneo fulani kuna vipindi katika historia ambako si rahisi kutofautisha kati ya wafalme na watawala wadogo wengine kama watemi, machifu n.k..
Mara nyingi watawala wa Waswahili ambao hawakuwa na mamalaka nje ya eneo dogo la mji wao walijiita Sultani na Wareno waliwaita "reyes" (wafalme).
Hali hii ililingana na mifano mingine kama kati ya Wagiriki wa Kale ambako vilevile watawala wadogo juu ya miji walitumia cheo cha "mfalme".


title: Mfalme

text: Tazama pia: Kaisari, Mtemi


title: Ufalme

text: Ufalme ni mfumo wa utawala ambako mfalme, malkia au mtu mwingine aliyerithi cheo chake ni mkuu wa dola. Vyeo vingine vya mkuu katika ufalme ni pamoja na kaisari, shah, tenno, sultani, amiri au mtemi. Kwa kawaida mfalme amerithi cheo chake kutoka kwa babake au mamake kwa hiyo alizaliwa kama mfalme mteule na ataendelea kuwa na cheo hiki hadi kifo chake. Lakini kama mfalme aliyetangulia hakuwa na mrithi inawezekana ya kwamba mfalme mpya amechaguliwa. Mfano wa dola lenye mfumo wa ufalme ambako mkuu anachaguliwa mara kwa mara ni Vatikani ambao Papa ni mkuu wa dola.


title: Ufalme

text: Neno ufalme hutumiwa pia kwa kutaja nchi inayotawaliwa na mfalme au malkia, kwa mfano Ufalme wa Maungano, Ufalme wa Uswazi na kadhalika.


title: Ufalme

text: Kiwango cha madaraka cha mfalme huwa na tofauti kubwa. Leo hii karibu wafalme wengi wako chini ya katiba ya nchi na mara nyingi wana madaraka machache; nafasi yao ni ya heshima na desturi. Lakini kuna falme kadhaa ambako mfalme bado ana madaraka makubwa habanwi na katiba wala bunge wala serikali kama vile Omani au Saudia.


title: Ufalme

text: Kinyume cha ufalme ni jamhuri inayoongozwa na mkuu, mara nyingi kwa cheo rais au katika nchi kadhaa na kamati ya watu wanaochaguliwa na kwa kawaida kwa kipindi fulani. Mara nyingi rais wa nchi huchaguliwa kwa kipindi cha miaka 4-6 na katika nchi nyingi kuna uwezekano ya kwamba anarudi tena kwa kipindi cha ziada. Kuna jamhuri ambako vongozi wanalenga kuhakikisha ya kwamba mtoto wao anaendelea na cheo cha mkuu wakiacha kutawala lakini hii kwa kawaida si utaratibu wa kisheria katika jamhuri; mfano wa kisasa ni Korea Kaskazini ambayo ni jamhuri inayotawaliwa na familia Kim katika kizazi cha pili ilhali mtoto wa kiongozi Kim Jong Il anateuliwa kumfuata baba.


title: Ufalme

text: Ufalme ni muundo wa kale sana lakini haikuwa mfumo wa kwanza wa serikali. Wataalamu huona ya kwamba chanzo chake ni azimio la kabila au kundi dogo la watu kumruhusu mtoto wa kiongozi mwenye nguvu na uwezo kuendelea na shughuli za baba. Kuna mifano ya kwamba watu walioishi na viongozi wa muda tu waliamua kuwa na mfalme wakati wa vita wakiona uongozi mwenye nguvu ni lazima. Kulitokea pia ya kwamba kiongozi aliyeteuliwa kwa kipindi cha matatizo au vita alionekana kuwa na uwezo akaendelea hadi kifo na kumpatia mtoto wake nafasi ya mrithi wakati bado alikuwa na nguvu.


title: Ufalme

text: Biblia inasimulia mfano jinsi gani watu wa Israeli ya Kale walioongozwa kila mahali na wazee lakini kama walipata matatizo makubwa viongozi walijitokeza walioitwa "maamuzi" na kuwa na jukumu za kijeshi pamoja na kisheria. Kitabu cha Maamuzi 8#22 kinaonyesha pia jinsi gani swali la ufalme lilikua na ugumu; mwamuzi Gideon alipoombwa na watu kuwa mfalme alikataa na kudokeza ya kwamba Mungu pekee anastahili kuwa na cheo hiki. Baadaye Sauli alijitokeza kama kiongozi dhidi ya tishio la Waamoni alipowashinda vitani watu walimfanya Sauli mfalme wao wa kwanza. Mataifa mengi walipata ufalme kwa njia zilizofanana na Israeli ya Kale yaani wakati wa vita ambako wengi walikubali haja la kiongozi mwenye nguvu.


title: Ufalme

text: Mfano mashuhuri wa kinyume ni historia ya Athens au Roma ya Kale ambao zilitawaliwa zamani na wafalme lakini viongozi wa miji hii walifukuza wafalme baada ya kuona tabia za kidikteta na upuuzi wa haki za watu na kuanzisha jamhuri zilizoteuliwa na viongozi waliochaguliwa kwa muda tu. Lakini Roma ya Kale ilirudi kwa mfumo wa ufalme tangu Kaisari Augusto ingawa kwa jina iliendelea kama jamhuri hadi mwisho.


title: Ufalme

text: Mara nyingi wafalme waliunganisha nafasi za mkuu wa serikali na kiongozi wa jeshi na jaji mkuu. Mataifa mbalimbali walimjua mfalme pia katika nafasi ya kidini kama kuhani mkuu au kama mkuu anayeshika nafasi ya Mungu duniani.


title: Ufalme

text:
Mamlaka makubwa ya wafalme yalisababisha mara nyingi jitihada za kubana madaraka yao. Mfano mashuhuri ni Uingereza ambako wafalme walipaswa kushauriana na bunge ya wakubwa na wawakilishi wa miji kabla ya kukusanya kodi kwa ajili ya vita au kwa shughuli maalumu. Jmabo kama hili halikutokea katika Uingereza pekee lakini katika nchi hii bunge lilikuwa taasisi ya kudumu isiyofutwa tena na hivyo kuwa chanzo kwa muundo wa ufalme wa kikatiba ambako mamlaka ya mfalme yako chini ya sheria fulani.
Tangu uhuru wa Uholanzi, Marekani na baadaye mapinduzi ya Kifaransa nafasi ya ufalme ilianza kupungua katika Ulaya na kutoka hapa pia katika sehemu nyingine za dunia. Hasa baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia falme muhimu kama Ujerumani, Austria-Hungaria, Urusi na Milki ya Osmani zilibadilisha mfumo wa utawala zikawa jamhuri.


title: Ufalme

text:
Ukoloni wa karne ya 19 ulisababisha kupotea kwafalme nyingi dunani. Mwanzoni wakoloni walitumia mara nyingi wafalme na watemi waliokuwepo kama makala wa utawala wao ndani za koloni. Lakini kadri walivyounganisha falme mbalimali za kale ndani ya maeneo mapya makubwa yaliyoendelea kuwa mataifa mapya walidhoofisha pia nafasi ya ufalme wa kieneo. Nchi za Afrika zilipopata uhuru mara nyingi zilijitangaza kuwa jamhuri na kwa njia hii falme za kale za Afrika ama zilifutwa au kupoteza madaraka za kiutawala na kubaki kwa jina tu kama taasisi za kiutamaduni.
Kuna nchi 44 dunaini zilizoendela na mfumo wa ufalme hadi karne ya 21. (lnganisha jedwali). Ufalme wa kale ni Japani ambako kuna wafalme tangu zaidi ya miaka 2000. ni United Kingdom,where the present line of Kings and Queens has been around for nearly 1,000 years, Denmark where the royal line has remained unbroken for almost 1,200 years, and Japan, which has records showing a line of Emperors dating back even farther.


title: Rais

text: Rais (kutoka Kiarabu: رئیس) ni cheo cha mkuu wa nchi katika serikali ya jamhuri, na pengine mkuu wa taasisi fulani ("mwenyekiti").


title: Rais

text: Rais wa nchi huwa anachaguliwa ama na wananchi wote au na bunge. Katika nchi kadhaa kuna pia mkutano maalumu unaoitishwa kwa uchaguzi wa rais pekee, kama vile Marekani au Ujerumani .


title: Rais

text: Kuna aina mbili za rais kufuatana na katiba za nchi mbalimbali:Katika muundo wa serikali ya kibunge shughuli za serikali zinasimamiwa na waziri mkuu. Madaraka ya rais katika muundo huo hufanana na madaraka ya mfalme wa kikatiba isipokuwa hayupo kama rais kwa muda wa maisha yake kama mfalme.


title: Rais

text: Katika nchi chache, yaani Uswisi, San Marino na Uruguay, kazi za rais hazitekelezwi na mtu mmoja bali na kamati ya viongozi kwa ujumla, kama Halmashauri ya Shirikisho ya Uswisi.


title: Shirikisho la Jamhuri

text: Shirikisho la Jamhuri ni muundo wa kisiasa ambako jamhuri hutazamiwa kama maungano wa maeneo ndani yake -kwa kawaida huitwa "majimbo"- yenye haki zao zisizopewa wala zisizonyanganywa na serikali kuu ya kitaifa.


title: Shirikisho la Jamhuri

text: Katika muundo huu taifa hatawaliwi na serikali moja katika mambo yote lakini madaraka hugawiwa kati ya madaraka ya serikali ya kitaifa na madaraka ya majimbo.


title: Shirikisho la Jamhuri

text: Mara nyingi maazimio kuhusu mambo ya utamaduni hubaki kwenye ngazi ya jimbo lakini pia sehemu za kodi na sisasa ya kiuchumi. Siasa ya nje na mambo ya jeshi hushikwa na serikali kuu. Mambo mengine hutegemea na utaratibu wa kikatiba katika kila nchi.


title: Shirikisho la Jamhuri

text: Mifano ya mashirikisho ya jamhuri:Si lazima ya kwamba kila shirikisho ni jamhuri. Mifano ya shirikisho la kifalme ni Falme za Kiarabu na Malaysia; kihistoria pia Dola la Ujerumani hadi 1918.


title: Malkia

text: Malkia ni mtawala wa kike juu ya nchi katika utaratibu wa ufalme. Kwa kawaida amerithi cheo chake kutoka mzazi wake aliyekuwa mfalme au malkia pia.


title: Malkia

text: Lakini kuna pia malkia waliochaguliwa au kuteuliwa kwa namna nyingine hasa kama mtawala aliyetangulia alikufa bila mrithi.


title: Malkia

text: Mara nyingi malkia alipatikana kwa njia ya ndoa halafu alishika utawala kama mumewe mfalme mwenyewe alikufa au kugonjeka.


title: Malkia

text: Katika historia kuna tofauti kubwa kama nchi iliweza kukubali kutawaliwa na mwanamke. Nchi mbalimbali zilibadilisha sheria zao walipoona ya kwamba mfalme alikosa watoto wa kiume ilhali viongozi waliogopa matatizo ya uchaguzi wa mfalme kutoka familia nyingine.


title: Malkia

text: Mfano wa tofauti hizi ni maungano ya kifalme ya Uingereza na Hannover kati ya 1714 na 1837. Mtemi Georg Ludwig wa Hannover alirithi cheo cha mfalme wa Uingereza na watoto wa kiume wa familia waliendelea kuwa wakuu wa nchi zote mbili. Baada ya kifo cha mfalme William IV Uingereza ulimteua mpwa wake Victoria kuwa malkia mpya. Lakini sheria za Hannover hazikukubali mwanamke kama mtawala hivyo maungano ya kifalme kati ya nchi hizi mbili yalikwisha.


title: Malkia

text: Katika jamii mbalimbali za Afrika mtawala wa kike alikubaliwa tu. Mifano mashuhuri wa malkia za kiafrika ni "Negiste Negest" Zauditu wa Uhabeshi (alitawala 1916-1930) au Farao wa kike katika historia ya Misri.


title: Malkia

text: Kuna pia matumizi ya kiheshima ya neno malkia kwa kumtaja mke wa mfalme hata asiposhika madaraka ya kiutawala.


title: Waziri mkuu

text: Waziri Mkuu ni cheo cha kiongozi wa serikali. Neno lasema ya kwamba yeye ni mkubwa kati ya mawaziri wa serikali. Madaraka yake hutegemea na katiba ya nchi. Kwa kawaida cheo hiki kipo katika nchi ambako mkuu wa dola ambaye mara nyingi huitwa rais au pia mfalme (malkia) hashughuliki mwenyewe mambo ya serikali.


title: Waziri mkuu

text: Lugha inaweza kuwa tofauti kati ya nchi na nchi. Anaweza kuitwa pia "Rais wa Mawaziri", "Mwenyekiti wa Halmashauri ya Mawaziri" au "Chansella".


title: Waziri mkuu

text:
Kuna hasa aina mbili za mawaziri wakuu kufuatana na katiba za nchi mbalimbali:
Katiba inaweza kusema ya kwamba rais ni huru kumchagua waziri mkuu hata bila kujali idadi ya wabunge wake bungeni.
Katika mfumo huu waziri mkuu ni zaidi kama meneja wa kazi ya serikali.


title: Waziri mkuu

text: Lakini kuna mifano ambako katiba inampa rais na pia waziri mkuu kila mmoja madaraka yake. Kwa mfano rais kusimamia mambo ya jeshi na usalama pamoja na siasa ya nje na waziri mkuu kusimamia siasa ya ndani na ya kiuchumi. Hapo waziri mkuu atakuwa na uhuru zaidi mbele mkubwa wake.


title: Singapuri

text: Singapuri ni nchi ndogo katika Asia ya Kusini-Mashariki.


title: Singapuri

text: Eneo lake ni kisiwa kwenye ncha ya kusini kabisa ya Rasi ya Malay pamoja na visiwa vidogo vya kando. Kisiwa kimetenganishwa na bara kwa mfereji mwembamba wa Johor.


title: Singapuri

text: Kuna mji mmoja pekee: ni jiji la Singapuri lilipopo kisiwani, hivyo huhesabiwa pia kati ya dola-miji.


title: Singapuri

text: Kisiwa kiliwahi kuwa na makazi mbalimbali katika historia. Mji wa kisasa ulianzishwa mwaka 1819 na Waingereza kama kituo cha biashara ikawa bandari muhimu ya eneo.


title: Singapuri

text: Uingereza uliipa uhuru kama sehemu ya shirikisho la Malaysia. Lakini matatizo ya kuelewana yalionekana haraka kati ya wanasiasa Wamalay wa bara na wenzao Wachina wa kisiwani.


title: Singapuri

text: Mwishowe Singapuri ikafukuzwa katika shirikisho ikawa nchi ya kujitegemea tarehe 9 Agosti 1965. Mwanasiasa Lee Kuan Yew alikuwa waziri mkuu wa kwanza akaendelea na cheo hiki hadi mwaka 1990 akaongoza Singapuri kuwa kati ya mataifa matajiri ya Asia.


title: Singapuri

text: Kati ya wakazi milioni tano na nusu walio wengi (kama robo tatu) ni wa asili ya China. Mababu wao walihamia huko wakitafuta kazi bandarini.


title: Singapuri

text: Wengine ni wakazi asilia Wamalay (13.4%) na Watamil na wengineo waliotokea Uhindi (9.2%).


title: Singapuri

text: Kuna lugha 24 ambazo huzungumzwa nchini Singapuri. Lugha rasmi ni Kiingereza (32%), Kimalay (12%), Kichina (50%) na Kitamil (3%).


title: Singapuri

text: Upande wa dini, 33% ni Wabuddha, 18% ni Wakristo, 15% ni Waislamu, 11% ni Watao, 5% ni Wahindu.


title: Singapuri

text: Uchumi wa Singapuri unategemea zaidi biashara, hasa benki pamoja na viwanda.


title: Singapuri

text: Imekuwa kitovu cha uchumi na biashara kwa Asia ya Kusini.


title: Koloni

text: Koloni ni neno linalotumiwa kwa kutaja:


title: Koloni

text: Asili ya neno koloni ni Kilatini "colonia" kutokana na kitenzi "colere" (kulima, pia kuabudu). Colonia ilikuwa makazi ya Waroma wa Kale nje ya eneo lao la awali. Chanzo chake kilikuwa mji mpya uliokaliwa na wanajeshi wastaafu waliopewa ardhi kwa ajili ya mashamba kama pensheni yao.


title: Koloni

text: Makoloni ya aina hiyo yalianzishwa hasa mpakani mwa maeneo mapya yaliyotwaliwa karibuni na kungizwa katika Dola la Roma. Walowezi walipewa mashamba yao kwa masharti ya kuwa tayari kutetea mipaka kama vita inatokea.


title: Koloni

text: Makoloni yalienea hasa tangu upanuzi wa nchi za Ulaya kuanzia karne ya 15 kwa maana ya maeneo yaliyo chini ya nchi nyingine ambayo iko mbali. Makoloni hayo yalianzishwa kwa njia mbalimbali:Hasa mwisho wa karne ya 19 nchi za Ulaya zilitwaa maeneo na kuyafanya makoloni kwa hofu ya kwamba nchi nyingine itayachukua. Kuwa na koloni kulikuwa kama dalili ya kuwa nchi yenye maana inayoheshimiwa. Mwisho wa karne hiyo takriban 80% za maeneo yote duniani yalitawaliwa kama koloni la namna moja au nyingine.


title: Koloni

text:
Kipindi hiki cha ukoloni kiliporomoka baada ya vita kuu ya pili ya dunia, ila kukawa na mwendelezo wake katika ukoloni mamboleo.
Hali za nchi chini ya utawala wa kikoloni zilitofautiana.


title: Koloni

text: Kuna mifano ambapo hali ya kuwa nchi lindwa ilidumu muda mfupi tu kabla ya kumezwa kabisa na kuwa sehemu ya koloni kamili. Mfano wake mmojawapo ni usultani wa Witu ulioingizwa katika koloni la Kenya bila kujali mawazo ya mtawala mwenyeji au ya watu wake.


title: Koloni

text: Lakini kuna pia mifano ambapo mikataba asilia na wenyeji iliheshimiwa na mwisho wa ukoloni maeneo haya yamekuwa nchi huru. Kati ya mifano yake ni Falme za Kiarabu na Botswana iliyokaa nchi ya pekee nje ya Afrika Kusini ingawa serikali ya Afrika Kusini ilitaka iwe chini yake.


title: Koloni

text: Kwa jumla Uingereza ulipendelea mara nyingi kutawala kupitia wenyeji kuliko kuwatawala moja kwa moja. Utawala wa moja kwa moja ulipendelewa kwa mfano na Ufaransa katika makoloni yake.


title: Popocatepetl

text: Popocatrpetl ni volkeno hai pia mlima mkubwa wa pili nchini Meksiko.


title: Popocatepetl

text: Kwa lugha ya Kiazteki "Popocatepetl" inamaanisha "mlima unaotoa moshi".


title: Popocatepetl

text: Ina kimo cha mita 5,462 juu ya UB, hivyo ni volkeno kubwa ya pili katika Amerika ya Kaskazini.


title: Popocatepetl

text: Safari iliyopita ililipuka tarehe 21 Desemba 1994 baada ya kukaa kimya kwa miaka 50.


title: Iztaccihuatl

text:
Iztaccíhuatl ni mlima mkubwa wa tatu nchini Meksiko. Jina lake kwa Kinahuatl lamaanisha "mwanamke mweupe" kutokana na umbo la mlima na theluji juu yake. Ina pemne mme na pembe kubwa inafikia 5,230 m juu ya UB.
Upo karibu na mji wa Meksiko.


title: Baghdad

text: Baghdad (Kar.: بغداد ) ni mji mkuu pia mji mkubwa nchini Iraq. Iko kando la mto Tigris.


title: Baghdad

text: Baghdad iliundwa na Waarabu badala ya mji mkuu wa kale Ktesiphon katika karne ya 8. Ilikuwa mji mkuu wa dunia ya Uislamu wakati wa ukhalifa wa Abbasiyya. Mwaka 1258 mji uliharibiwa na jeshi la Mongolia.


title: Baghdad

text: Baadaye ilikuwa makao makuu ya utawala wa Mesopotamia katika Dola la Uturuki. Tangu 1921 ilitawaliwa na Uingereza pamoja na Iraq yote. Tangu 1936 ilikua mji mkuu wa Iraq kama nchi ya kujitegemea.


title: Baghdad

text: Mji uliharibiwa na Vita ya Ghuba na vita ya wenyewe kwa wenywe nchini Iraq.


title: Mesopotamia

text: Mesopotamia ni jina la kihistoria kwa mabonde ya mito Frati na Hidekeli yanayogawiwa leo kati ya nchi za Uturuki, Syria na Irak.


title: Mesopotamia

text: Neno limetoka katika lugha ya Kigiriki "Μεσοποταμία" kutokana na maneno asilia ya μεσο "meso" (kati ya) na ποταμός "potamos" (mto), hivyo ni "nchi kati ya mito". Mito hii ni Frati "(Euphrates)" na Hidekeli "(Tigris)".


title: Mesopotamia

text: Mesopotamia ilikuwa ya kwanza kati ya nchi zilizokuwa kitovu cha ustaarabu wa binadamu kwa kuanza uzalishaji, kujenga miji ya kwanza kabisa duniani, kama vile Sumeri na Babeli, kuwa na serikali na sheria, na kubuni mwandiko.


title: Iraq

text: Iraq (kwa Kiarabu العراق, al-ʿIrāq) ni nchi ya Asia ya Magharibi inayokaliwa hasa na Waarabu (75-80%) lakini pia na wengine, hasa Wakurdi 15%).


title: Iraq

text: Inajumlisha eneo la Mesopotamia pamoja na sehemu ya jangwa la Shamu na ya milima ya Zagros.


title: Iraq

text: Imepakana na Kuwait, Saudia, Yordani, Syria, Uturuki na Uajemi. Kuna pwani fupi kwenye Ghuba ya Uajemi.


title: Iraq

text: Sehemu kubwa ya Iraq ni jangwa lakini kuna eneo lenye rutuba kati ya mito ya Frati na Hidekeli.


title: Iraq

text: Kaskazini ni hasa nchi ya milima inayopanda hadi ya kimo cha m 3,611 juu ya UB.


title: Iraq

text: Hali ya hewa inalingana na mazingira. Kipindi cha kiangazi kuna joto kali. Majira ya Desemba-Februari kuna halijoto ya kupoa kusini na baridi kali mlimani.


title: Iraq

text: Iraq ni nchi yenye historia ndefuː ilikuwa kitovu cha ustaarabu wa binadamu, mahali pa miji ya kwanza duniani katika Sumeri na Babeli.


title: Iraq

text: Baada ya kusambaratika kwa milki ya Waturuki Waosmani walioitawala muda mrefu, Iraq ilikubaliwa kuwa mwanachama wa Shirikisho la Mataifa mwaka 1932 ingawa hali halisi ilikuwa nchi lindwa chini ya athira ya Uingereza hadi mwaka 1958.


title: Iraq

text: Miaka ya hivi karibuni imejulikana hasa kutokana na vita mbalimbaliː kwanza vita dhidi ya Uajemi chini ya serikali ya Saddam Hussein tangu 1981, baadaye vita dhidi ya Kuwait na Marekani.


title: Iraq

text: Vita vya pili vya ghuba ya 2003 iliyoleta uvamizi wa Marekani ilizidi kuleta vifo na uharibifu.


title: Iraq

text: Hatimaye vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyoingiliwa na DAESH iliyoteka sehemu kubwa ya nchi, hasa kaskazini na magharibi.


title: Iraq

text: Lugha rasmi na ya kwanza ni Kiarabu, ikifuatwa na Kikurdi ambayo pia imekuwa lugha rasmi, halafu lugha nyingine za jamii mbalimbali ambazo pengine zinatambulika kieneo.


title: Iraq

text: Wakazi wengi (95%), hasa baada ya vita vya hivi karibuni, ni Waislamu, wakiwemo kwanza Washia halafu na Wasuni. Wakristo waliobaki ni 5%, wakiwemo hasa waamini wa Kanisa Katoliki la Wakaldayo na Waashuru wa Kanisa la Mashariki.


title: Iraq

text: Iraq ina akiba kubwa za mafuta ya petroli ardhini. Mapato kutokana na mafuta yalileta maendeleo makubwa nchini hadi mwanzo wa kipindi cha vita vilivyoharibu sana nchi pamoja na uchumi wake.


title: Hidekeli

text: Mto Hidekeli (Kiajemi: "tigr", kar.: دجلة, "dijla", kituruki/Kikurdi: "dicle", Kiaramu: "deqlath", Kiebrania: חידקל "hidekel") ni mto wa Asia ya magharibi. Pamoja na Frati ni mto mkubwa wa Mesopotamia.


title: Hidekeli

text: Jina la Kiswahili lina asili yake katika Kiebrania cha Biblia kinachohifadhi jina la kale kabisa cha Kiakkadi linaloendelea pia katika maumbo la jina hili kwa Kiarabu, Kituruki, Kikurdi na Kiaramu.


title: Hidekeli

text: Hidekel ina chanzo chake katika milima ya Uturuki ya Mashariki. Kwa kilomita chache inapita eneo la Syria halafu inaingia katika Iraq. Baada ya kuvuka milima ya Kurdistan inapita mji wa Mossul na kuingia katika tambarare ya Mesopotamia. Inafika Baghdad na kuendelea katika Iraq ya kusini hadi kuungana na mto Frati katika Shatt al Arab ambayo ni mpaka kati ya Iraq na Uajemi. Mdomo uko katika pembe la Ghuba ya Uajemi.


title: Hidekeli

text: Mito ya kando muhimu ni:


title: Hidekeli

text: Uturuki na pia Iraq zimejenga malambo mbalimbali hasa kwa kusudi la maji ya kumwagilia maeneo makavu. Wataalamu wanaona hatari ya kuhatarisha ekolojia ya mto kwa njia hii. Lakini mazingira ya sehemu kubwa ya mwendo wa mto ni kavu sana na mahitaji ya maji ni makubwa. Faida ya malambo imekuwa mwisho wa mafuriko yaliyotokea zamani hasa katika mwezi wa Aprili wakati wa kuyeyuka kwa theluji milimani.Syria inapanga kujenga vituo vya kuvuta maji kutoka Hidekeli


title: Frati

text: Mto Frati (Kigiriki: Ευφράτης "euphrátēs"; Kiakkadi: Pu-rat-tu; Kiebrania: פְּרָת "Pĕrāth"; Kiaramu: ܦܪܬ "Prâth"; Kar.: الفرات "al-furāt"; Kituruki: Fırat; Kikurdi: فرهات, Firhat) ni mto mkubwa uliopo Asia ya magharibi.


title: Frati

text: Frati ina urefu wa takriban 2,781 km.


title: Frati

text: Baada ya kutoka katika nyanda za juu za Uturuki unaingia katika tambarare ya jangwa la Shamu na kuendelea katika Iraq unapopita kwenye maghofu ya Babeli.


title: Frati

text: Pamoja na Hidekeli (Tigri), ambao pia unatoka katika milima ya Uturuki ya Mashariki, unaunda eneo la Mesopotamia (yaani "kati ya mito"; leo kwa kiasi kikubwa inalingana na Iraq).


title: Frati

text:
Karibu na mji wa Basra mito hiyo inaungana na kuitwa Shatt al Arab hadi mdomo wake katika Ghuba ya Uajemi.
Mto Frati unapita katika maeneo yasiyo na mvua, hivyo nchi zote unapopita zinajaribu kutumia maji yake kwa vituo vya kuvuta maji na malambo mbalimbali yaliyounda maziwa makubwa.


title: Frati

text: Katika Biblia umetajwa kama mto mmojawapo wa bustani walipoumbwa Adamu na Eva.


title: Ur

text: Ur ilikuwa mji katika Mesopotamia ya kale. Mahali pake ni katika Iraq ya leo kusini ya Baghdad. Inaaminiwa ilikuwa kati ya miji ya kwanza kabisa duniani.


title: Ur

text: Iliwanzishwa na watu wa Sumeri katika milenia ya tatu KK.


title: Sumeri

text: Sumeri ilikuwa kati ya tamaduni za juu za kwanza katika Asia ya Magharibi na hasa Mesopotamia (Iraq ya leo). Labda ilikuwa utamaduni wa kwanza wa kujenga miji.


title: Sumeri

text: Sumeri ilianzishwa na kuendelea kwenye nchi yenye rutuba kati ya mito Frati na Hidekeli tangu mwaka 3500 KK. Elimu ya akiolojia imeweza kuthibitisha ya kwamba Wasumeri walijenga miji na kuendeleza maandishi.


title: Sumeri

text: Maandishi yao yamehifadhiwa kwa sababu waliandika mengi kwa kutumia mwandiko wa kikabari kwenye vigae vya mwandiko wa kikabari, yaani vipande vya udongo mbichi wa ufinyanzi na kuvichoma.


title: Sumeri

text: Imetambuliwa pia ya kwamba waliweka misingi muhimu ya kalenda za leo kwa kugawa siku katika saa 24 na saa katika dakika 60. Pia waliweka kumbukumbu ya mifugo na mazao katika maandishi.


title: Sumeri

text: Wasumeri waliishi katika dola-miji iliyotawaliwa na wafalme au makuhani.


title: Saa

text: Kwa chombo cha kupimia wakati tazama saa (ala)


title: Saa

text: Saa ni kipimo cha wakati. Si kipimo cha SI kamili kama ilivyo sekunde lakini ni kawaida kote duniani pia katika matumizi ya kisayansi.


title: Saa

text: Saa inagawiwa kwa dakika 60 na sekundi 3,600. Siku ina takriban masaa 24.


title: Saa

text: Asili ya hesabu hiyo ni katika utamaduni wa Sumeri na Misri ya Kale uliogawa mchana na pia usiku katika vipindi vya masaa 12.


title: Dakika

text: Dakika ni kipimo cha wakati. Si kipimo cha SI kamili kama ilivyo sekundi. Dakika ni sehemu ya 60 ya saa moja. Dakika yenyewe hugawiwa kwa sekundi 60.


title: Sekunde

text: Sekunde (alama: s; pia: nukta, sekundi, sekondi) ni kipimo cha wakati na kati ya vipimo vya kimsingi wa SI.


title: Sekunde

text: Kiasili ilihesabiwa kama sehemu ya 60 ya dakika moja lakini kisayansi inapimwa sasa kulingana na mwendo wa mnurulisho wa atomi za sizi -133.


title: Sekunde

text: Sekunde sitini (60) ni dakika moja, na sekunde elfu tatu na mia sita (3,600) ni saa moja.


title: Sekunde

text: Kisasili siku iligawiwa kwa masaa, masaa kwa dakika na dakika kwa sekundi. Imeonekana ya kwamba hesabu hii haitoshi kwa matumizi ya kisayansi kwa sababu muda wa siku si sawa kamili kutokana na mwendo wa dunia yetu. Hivyo kipimo kamili cha sekunde ilitafutwa kinachopimika katika fizikia na sasa muda wa vipimo vingine vya wakati inahesabiwa kwenye msingi wa sekunde siyo kinyume. Tokeo mojawapo ni ya kwamba siku hailingani tena kamili na masaa 24.


title: Sekunde

text: Kwa vipimo vya kisayansi ni muhimu kutaja sehemu za sekunde na hapa viambishi awali vya vipimo sanifu hutumiwa: milisekunde, nanosekunde, femtosekunde. Viambish awali kwa uwingi wa sekunde si kawaida.


title: Epsilon

text: Epsilon (ἒ ψιλόν - "e ya kawaida") ni herufi ya tano katika alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa Ε (herufi kubwa mwanzoni) au ε (herufi ndogo ya kawaida).


title: Epsilon

text: Jina la "e ya kawaida" limetokea kwa kuitofautisha na herufi "αι" zilizokuwa na matamshi yaleyale.


title: Epsilon

text: Jinsi ilivyo kawaida kwa herufi mbalimbali za Kigiriki inatumiwa kama kifupisho kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hesabu na fizikia.


title: Epsilon

text: Pesa ya Euro inatumia epsilon yenye mistari miwili kama alama yake.


title: Alfa

text: Alfa "(kwa Kiingereza: alpha)" ni herufi ya kwanza ya Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa Α (herufi kubwa ya mwanzo) au α (herufi ndogo ya kawaida).


title: Alfa

text: Katika Ugiriki ya Kale ilihesabiwa pia kama namba "1".


title: Alfa

text: Jinsi ilivyo kawaida na herufi mbalimbali za Kigiriki inatumiwa kama kifupi kwa ajili ya dhana mbalimbali katika hesabu na fisikia. Imejulikana hasa kama jina la pembe ya kwanza katika pembetatu.


title: Alfa

text: Katika astronomia inatumiwa kuanza hesabu ya nyota katika kundinyota. Kwa mfano nyota yetu jirani katika ulimwengu inaitwa "Alfa Centauri". Imeitwa hivyo kwa sababu inang'aa kushinda nyota zote za kundinyota ya Centaurus. Inayofuata ni "beta Centauri" na kadhalika.


title: Alfa

text: Alfa ikiwa herufi ya kwanza ya alfabeti ya Kigiriki hutumiwa pia kwa kutaja mwanzo. Hivyo ni kinyume cha mwisho au omega. Usemi wa Biblia ya Kikristo hujulikana kuhusu Mungu kuwa ni "Alfa na Omega, mwanzo na mwisho" (Ufunuo wa Yohane 21:6).


title: Pi

text: Pi ni herufi ya kumi na sita katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama Π (herufi kubwa cha mwanzo) au π (herufi ndogo ya kawaida). Pi ni asili ya herufi ya P katika alfabeti ya Kilatini.


title: Pi

text: Katika Ugiriki ya Kale ilihesabiwa pia kama tarakimu kwa namba "80".


title: Pi

text: Katika elimu ya hisabati herufi Pi inatumiwa kutaja namba pi ambayo ni namba ya duara.


title: Malindi (maana)

text: Malindi inaweza kumaanisha:


title: Galana (mto)

text: Galana ni jina la mto Athi nchini Kenya kati ya maporomoko ya Lugards Falls unapoungana na mto Tsavo hadi kuishia katika Bahari Hindi karibu na mji wa Malindi.


title: Galana (mto)

text: Sehemu ya mwisho ya Galana inaitwa pia mto Sabaki.


title: Ugiriki ya Kale

text: Ugiriki ya Kale ni kipindi katika historia ambapo Ugiriki ulipanuka katika eneo kubwa la Mediteranea na Bahari Nyeusi, na kudumu kwa karibu milenia moja, hadi Ukristo ulipoanza.


title: Ugiriki ya Kale

text: Unadhaniwa na wanahistoria wengi kuwa ni utamaduni anzilishi wa ustaarabu wa Magharibi. Utamaduni wa Kigiriki ulikuwa na nguvu kubwa ya ushawishi katika Dola la Roma, ambalo lilibeba sehemu ya utamaduni huo katika sehemu nyingi za Ulaya.


title: Ugiriki ya Kale

text: Ustaarabu wa Ugiriki ya kale umeathiri pia lugha, siasa, mifumo ya elimu, falsafa, sayansi, sanaa, ufundi sanifu wa dunia ya kisasa, na kuchochea Mwamko Mpya katika Ulaya Magharibi; na kuchipuka tena katika vipindi mbalimbali vya uamsho wa tamaduni za kisasa za Kigiriki, ndani ya karne ya 18 na ya 19 katika Ulaya na Amerika.


title: Bamba la Amerika ya Kaskazini

text: Bamba la Amerika ya Kaskazini ni kati ya mabamba makubwa ya gandunia ya dunia yetu. Lipo chini ya bara la Amerika ya Kaskazini pamoja na Greenland ikielekea upanda wa mashariki hadi mgongo kati wa Atlantiki na upande wa magharibi hadi Japani na milima ya safu ya Cherskiy katika Siberia.


title: Bamba la Amerika ya Kaskazini

text: Chini ya Atlantiki linaachana na bamba la Afrika na bamba la Ulaya-Asia na mstari huu ni mahali pa sehemu ya kaskazini ya mgongo kati wa Atlantiki.


title: Bamba la Amerika ya Kaskazini

text: Upande wa kusini linakutana na mabamba madogo ya Karibi na Cocos.


title: Bamba la Amerika ya Kaskazini

text: Mpaka wa magharibi hufuata mstari wa pwani la Amerika ya Kaskazini kwa kupakana na bamba la Pasifiki hadi pinde la visiwa vya Aleuti. Mpaka huu umesababisha katika kaskazini-magharibi kutokea kwa visiwa vya Aleuti na pia visiwa vya Kurili kati ya Siberia na Japani.


title: Greenland

text:
Greenland (kwa Kiswahili Grinilandi pia; kwa Kikalaallisut: = Nchi ya Wagreenland) ni nchi ya kujitawala chini ya ufalme wa Denmark lakini haihesabiwi kuwa sehemu ya Denmark yenyewe.
Eneo la Greenland ni kubwa, lakini idadi ya wakazi ni ndogo sana kwa sababu sehemu kubwa ya nchi (85%) imefunikwa na ganda nene la barafu.


title: Greenland

text: Jina la Kiswahili limetokana na lile la Kiingereza "Greenland", ambalo ni tafsiri ya jina la Kidenmark "Grønland", linalomaanisha "nchi yenye rangi ya majani mabichi".


title: Greenland

text: Jina hilo Greenland lilitungwa miaka 1000 iliyopita, kwa sababu wakati ule hali ya hewa duniani ilikuwa na joto zaidi, na hapakuwa na barafu nyingi kama leo.


title: Greenland

text: Kijiografia Greenland, kisiwa kikubwa kuliko vyote duniani, ni sehemu ya bamba la Amerika ya Kaskazini lakini kihistoria na kisiasa kwa karne kadhaa imekuwa na uhusiano wa karibu na Skandinavia (Ulaya ya Kaskazini).


title: Greenland

text:
Mlima wa juu wa Greenland ni Mlima Gunnbjørn (m 3,694 juu ya UB) katika Watkins Range.
Mji mkuu ni Godthaab inayoitwa Nuuk (17,000) na wakazi asilia (88%) waliotokea Asia, ingawa wengi wana pia damu ya Kizungu. Lugha yao ndiyo lugha rasmi pekee tangu mwaka 2009. 11% ni Wazungu asilia na wanaongea Kidenmark ambacho kinaendelea kutumiwa na wote katika nafasi kadhaa. Wakazi wengi wanaweza kuongea lugha zote mbili.


title: Greenland

text: Upande wa dini, walio wengi ni Wakristo, hasa Walutheri (85%).


title: Greenland

text: Greenland inaongoza duniani kwa asilimia ya watu wanaojiua.


title: Tokyo

text: Jiji la Tokyo (東京都) ni mji mkuu wa Japani. Takriban watu milioni 12 huishi katika jiji hilo ambao ni 10% ya Wajapani wote. Rundiko la mji lina wakazi milioni 35 na ni rundiko kubwa duniani.


title: Tokyo

text: Tokyo ni kitovu cha Japani upande wa biashara, uchumi na siasa.


title: Tokyo

text: Mahali pa jiji ni tambarare la Kanto kando ya hori la Tokyo.


title: Tokyo

text: Awali Tokyo iliitwa "Edo". Wakati ule Kyoto ilikuwa mji mkuu rasmi na mahali pa Tenno au Kaisari wa Japani. Edo ilikuwa mwanzoni bandari ndogo tu. Ilianza kukua baada ya kuwa makao makuu ya Mashogun waliokuwa viongozi wa kijeshi katika Japani.


title: Tokyo

text: Katika karne ya 19 Tenno Meiji alihamisha mji mkuu kwenda Edo iliyoitwa "Tokyo" yaani "mji mkuu wa mashariki". Mji ulikuwa na tayari mwisho wa karne ya 19 ilikuwa mji mkubwa wa pili duniani baada ya London.


title: Tokyo

text: Tokyo iliharibiwa na moto katika historia yake pia na matetemekjo ya ardhi na mabomu wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Ilijengwa upya na kukua kuwa jiji kubwa duniani.


title: Tokyo

text: Ilikuwa mahali pa michezo ya Olimpiki ya 1964.


title: Kijapani

text: Kijapani (日本語 ""nihon-go" au "nippon-go"" ) ni lugha rasmi nchini Japani. Kinatumiwa na Wajapani karibu wote isipokuwa kundi dogo la Waainu wana lugha yao.


title: Kijapani

text: Kwa jumla kuna wasemaji milioni 124, karibu wote wakiishi nchini Japan. Kutokana na uhamiaji kuna takriban wasemaji 420,000 katika Marekani (zaidi ya nusu wako Hawaii) na 380,000 huko Brazil.


title: Kijapani

text: Wataalamu hawakubaliani kuhusu historia ya lugha. Lugha ya karibu ya pekee ni lugha za visiwa vya Ryukyu.


title: Kijapani

text: Kijapani kinafanana kiasi na Kikorea na kwa kawaida nyingi kimepangwa katika jamii ya lugha za Kialtai. Lakini kuna tabia kadhaa katika Japani ya kale zisizolingana na Kialtai, hivyo majadiliano ya kitaalamu yaendelea.


title: Kijapani

text: Lugha imepokea maneno mengi kutoka Kichina.


title: Kijapani

text: Kuna namna tatu ya kuandika:Inawezekana kuandika Kijapani kwa njia mbili:


title: Kijapani

text: a) kama Kiswahili cha kisasa kuanzia upande wa kushoto kwenda kulia


title: Kijapani

text: b) Kuanzia juu kwenda chini kwa kutumia nhuzo.


title: Kijapani

text: Inayofuata ni mifano ya maneno ya Kijapani:


title: Moscow

text: Moscow (Kirusi: Москва - Moskva) ni mji mkuu wa Urusi. Ina wakazi milioni 10.5 na hivyo ni mji mkubwa wa Ulaya.


title: Moscow

text: Iko katika sehemu ya kiulaya ya Urusi kwa 55°75'N na 37°62'E. Eneo lake ni kwa kimo cha 156 m juu ya UB. Mazingira ni ya vilima vidogo kando la mto Moskva unaobeba maji yake kwa mto Okra unaoishia katika Volga.


title: Moscow

text: Mji ulianzishwa mwaka mnamo 1147. Kuanzia 1326 ilikuwa kitovu cha utemi wa kujitegemea. Watemi wa Moscow waliendelea kuwa watawala wa maeneo makubwa zaidi hadi kusimamia Urusi wote. Iwan III. alimwoa binti kutoka familia ya makaisari wa Bizanti na baada ya Bizanti kutwaliwa na Waturuki Moscow ilijaribu kuchukua nafasi yake kama mji mkuu wa Ukristo wa Kiorthodoksi ("Roma ya Tatu").


title: Moscow

text: Mwaka 1703 mji mkuu wa Urusi ulihamishwa kwenda Sankt Petersburg. Baada ya mapinduzi ya kikomunisti mwaka 1918 serikali ikarudi Moscow iliyokuwa tena mji mkuu na kubaki hivyo.


title: Moscow

text:
Jengo kuu la Moscow ni boma la Kremlin (Кремль) lenye makanisa na majengo mengine mazuri pamoja na makumbusho muhimu. Nje ya
Kremlin uko uwanja mwekundu ambao ni uwanja mkubwa mjini unaotumiwa kwa ajili ya maandamano na paredi.


title: Moscow

text: Makumbusho ya Moscow yanasifiwa kote duniani. Pia nyumba zake za maigizo na taasisi za sanaa zinajulikana kimataifa.


title: Ibn Battuta

text: Abu Abdullah Muhammad Ibn Battuta (kwa Kiarabu: أبو عبد الله محمد بن بطوطة) alikuwa mpelelezi na mtaalamu Mwarabu wa karne ya 14. Kwa usafiri mgumu wa siku zile alitembelea nchi mbalimbali na kuvuka umbali mkubwa kushinda mtu yeyote wa siku zile anayejulikana. Kutoka kwake tunayo taarifa ya kwanza kuhusu mji wa Kilwa Kisiwani.


title: Ibn Battuta

text: Alizaliwa tarehe 24 Februari 1304 mjini Tanger (Moroko).


title: Ibn Battuta

text: Mwaka 1325 alihiji kwenda Makka na baada ya hajj hakurudi bali aliendelea kusafiri. Alitembelea karibu nchi zote zilizokaliwa na Waislamu. Kwa jumla alisafiri kwa miaka 30 akivuka umbali wa karibu km 120,000 (hii ni kama kuzunguka dunia yote mara tatu).


title: Ibn Battuta

text: Habari zake zimepatikana katika taarifa yake aliyoiandika mwenyewe.


title: Ibn Battuta

text: Katika safari yake ya kwanza alikwenda Makka kupitia Misri, Yerusalemu na Dameski. Baada ya kumaliza hajj akajiunga na msafara kwenda Baghdad akaona ufalme wa Khan wa Il na kutembelea Uajemi kabla ya kurudi Moroko.


title: Ibn Battuta

text: Safari yake ya pili ilianza tena kama hajj na safari hii akaendelea kuangalia maeneo ya Bahari ya Shamu na pwani ya Afrika ya Mashariki. Akafika hadi Kilwa, kisha akarudi Makka kupitia Omani.


title: Ibn Battuta

text: Baada ya kupumzika Makka alikata shauri kuona himaya ya Sultani wa Delhi (Uhindi).


title: Ibn Battuta

text: Aliamua kujaribu njia kupita Uturuki kwa sababu alisikia ya kwamba palikuwa na misafara kati ya Waturuki Waseldjuki na Uhindi. Baada ya kuvuka Bahari Nyeusi alifika katika milki ya Kundi la Dhahabu akaendelea katika msafara wa Khan wa nchi. Alipofikia mji mkuu Astrakhan aliombwa na Khan wa Kundi la Dhahabu mwenyewe kumsindikiza mke wake aliyetaka kutembelea ndugu nyumbani kwake Konstantinopoli. Hivyo Ibn Battuta alifika kwa mara ya kwanza katika nchi nje ya zile za Kiislamu.


title: Ibn Battuta

text: Mwishowe alifika Uhindi ambapo alipewa kazi ya qadi au hakimu.


title: Ibn Battuta

text: Baada ya miaka kadhaa akatumwa kama balozi wa sultani kwenda China. Akisafiri kwa jahazi alipita nchi na visiwa vya Asia ya Kusini-Mashariki hadi China.


title: Ibn Battuta

text: Kutoka hapa alirudi Moroko kupitia Makka.


title: Ibn Battuta

text: Safari za baadaye zikampeleka hadi Afrika ya Magharibi alipotembelea ufalme wa Mali.


title: Ibn Battuta

text: Ibn Battuta aliaga dunia mnamo 1377 huko Moroko.


title: Ubuddha

text: Ubuddha ni mfumo wa kidini uliotokana na mafundisho ya Siddharta Gautama aliyejulikana kama Buddha.


title: Ubuddha

text: Kuna wafuasi wengi, hasa katika Asia ya Kusini, Kusini-Mashariki na Mashariki. Makadirio ya idadi yao ni kati ya milioni 488-535 (7-8% ya watu wote duniani). Hivyo ni dini kubwa ya nne baada ya Ukristo, Uislamu na Uhindu.


title: Ubuddha

text: Mafundisho yao yalianzishwa na Siddhartha Gautama aliyezaliwa mnamo mwaka 563 KK kufuatana na mapokeo; wataalamu wengine huona ya kwamba alizaliwa karne moja baadaye.


title: Ubuddha

text:
Wanahistoria wengi wa mwanzo wa karne ya 20 walitaja miaka 563 KK hadi 483 KK hivi,
lakini maoni ya siku hizi yanataja mwaka wa kufariki kati ya 486 KK na 483 KK au, hata kati ya 411 KK na 400 KK.


title: Ubuddha

text: Kadiri ya akiolojia, Buddha aliweza kuzaliwa huko Lumbini, (leo nchini Nepal) au huko Kapilavastu, Piprahwa, Uttar Pradesh, India au tena Kapileswara, Orissa, India.


title: Ubuddha

text: Anaitwa pia "Buddha wa kihistoria" au "Buddha Shakyamuni" kwa sababu katika imani yao kuna mabuddha mbalimbali.


title: Ubuddha

text: Neno "Buddha" si jina bali cheo cha heshima chenye maana ya "aliyeamka". Humo mna kiini cha imani ya Ubuddha kuwa binadamu huishi kwa kawaida bila ya kutambua hali yake mwenyewe, lakini akielewa mafundisho anakuja kuamka na kuona hali yake pamoja na njia inayopaswa kufuatwa.


title: Ubuddha

text: Katika haya yote Wabuddha hufuata mfano wa Buddha Shakyamuni wakitegemea kufika kwenye hali ya kuamka.


title: Ubuddha

text: Kati ya Wabuddha kuna mielekeo mbalimbali kama madhehebu. Yale yenye wafuasi wengi ni:


title: Ubuddha

text: Yeye alizaliwa na kupewa jina la Siddharta kutoka kwenye familia ya kifalme ya ukoo wa Shakyamuni yapata miaka 2500 iliyopita huko India ya kaskazini.


title: Ubuddha

text: Mama wa Buddha alifariki angali yeye ni mtoto na tena alikuwa na shauku la kuwa mtoto atayemzaa si wa kawaida. Akiwa mjamzito, aliota ndoto ya tembo mweupe aliyehusunika na mtoto atakayejifungua.


title: Ubuddha

text: Jambo hilo lilikuwa dalili ya kwamba mtoto atakayezaliwa atakuwa mtu mwenye bahati, tena maalum.


title: Ubuddha

text: Mwona aliyetembelea jumba la kifalme ili kutoa utabiri wake kuhusu maajaliwa ya mtoto, kwa mujibu wa desturi na mila za siku zile, alitabiri kwamba mtoto huyo atakuja kuwa mkubwa na mtawala mahiri; ama ataiacha kasri ya baba yake na kuishi maisha ya upwekeni kutafuta shauri kuu kuhusu Maisha na Uhai.


title: Ubuddha

text: Baba yake Siddharta aliyekuwa mtawala, alishtushwa mno na kauli juu ya mtoto wake kuja kuwa Mmistiya. Hivyo alijitahidi kila aliloweza kumficha mtoto kuhusu upande wa maisha wenye sura ya tabu na mahangaiko. Akijaribu kumsogezea na kumpa kila fahari ya maisha ili asahau sehemu ya nafsi yake yenye uwezekano wa kumfanya aghairi maisha ya anasa ili kwenda kuishi kimaskini kama wamistiya wengi wa zama zile walivyokuwa wakifanya, kutoka mijini na kwenda porini kuishi maisha duni na hali ya asili.


title: Ubuddha

text: Alipofikia umri wa kuoa, baba yake alimpa mke ambaye alimzalia mjukuu mmoja. Hapo Siddharta alikuwa anatimiza miaka takribani ishirini na tisa.


title: Ubuddha

text: Wakati ule Siddharta alitoka nje ya jumba la kifalme la baba yake kwa mara ya kwanza akiongozana na mtumishi wake mmoja mwadilifu.


title: Ubuddha

text: Alishangaa sana alipomwona mtu aliyetembea kwa shida tu na uso ulikuwa na mafinyo. Akamwuliza mtumishi wake, "Kwa nini mtu huyu anatembea kwa shida na uso wake unaonyesha mafinyo?" Mtumishi akamjibu, "Huyu ni mzee. Watu wote watakuwa wazee siku mmoja. Ni hali ya kawaida". Siddharta, asiyewahi kumwona mzee kwa sababu baba yake hakuruhusu wazee katika mazingira ya mtoto wake, akashtuka akauliza: "Je, na mimi nitakuwa mzee na nitaonekana hivyo?". Mtumishi akamjibu, "Ndiyo, na wewe utazeeka kama kila mtu." Wakarudi kwao kimya.


title: Ubuddha

text: Wakatoka nje tena. Safari ya pili wakamwona mgonjwa, na safari ya tatu wakaona maiti. Kila safari Siddharta alisikia ya kwamba hata yeye ataona mambo hayo maishani mwake. Yote yalimgusa sana akawa na wasiwasi kwa sababu pande hizo za maisha ziliwahi kufichwa mbele yake.


title: Ubuddha

text: Katika safari ya nne walimwona mtawa wa Kihindu aliyeketi kando ya barabara. Siddharta alivutwa sana na fikra ya kwamba mtu huyO aliachana na mali na mambo yote kwa hiari yake na kufikia uhuru wa roho na hakuogopa tena kifo.


title: Ubuddha

text: Hapo alikata shauri moyoni mwake kuondoka katika maisha ya kifalme na kutafuta maisha ya utawa.


title: Ubuddha

text: Siddharta aliondoka nje ya jumba la kifalme usiku mmoja bila ya kumwaga mtu yeyote, akajiunga na kundi la watawa na kufuata maisha yao.


title: Ubuddha

text: Hatimaye, akiwa na wenzake alikutana nao katika harakati zake kutafuta kilele cha ufahamu, walikwenda kuishi kwenye misitu ya mbali na kudumu katika kutafakari na Milaya.


title: Ubuddha

text: Miaka sita ilipita, iliyojaa maisha ya kujima na kila namna ya kuusonga mwili ili kutafuta taamuli. Hatimaye Siddharta mtawa alidhoofu na mwili wake kukonda kutokana na kufunga kwa siku mfululizo.


title: Ubuddha

text: Siku moja akiwa mwenye kukata tamaa, akiwa kando ya mto, alipita mwanamke aliyebeba maziwa. Siddharta alimwomba yule mwanamke ampatie maziwa anywe, maana alikuwa mwenye kuhitaji. Basi yule mwanamke akampatia. Baada ya kunywa na kushukuru alijisikia ni mwenye utulivu akajisemea moyoni kwamba baada ya hapo ataketi chini ya mti na hatainuka tena mpaka atapotokewa na Taamuli.


title: Ubuddha

text: Huo ukawa mwanzo mpya uliofuatiwa na baraka na neema. Kwani ni usiku uliofuatia alitokewa na Taamuli na Ufunuo. Katika imani ya Wabuddha akabadilika kuwa "Buddha" katika usiku huo yaani mtu aliyepokea ufunuo na ujuzi.


title: Ubuddha

text: Baada ya hapo alikaa na kutafakari mambo yote aliyoyaona na kuangalia jinsi atakavyoweza kufundisha njia yenye kuleta wongofu. Kwani Taamuli yake ilifuatia kutambua Kweli Nne kuhusu maisha.


title: Ubuddha

text: Baadaye alifundisha huko na huko India mashariki, kama vile Magadha na Kośala.


title: Ubuddha

text: Kweli ya Kwanza ni kuwa Maisha ya duniani ni mateso kutoka kuzaliwa hadi kufa, hata kifo si mwisho kwani maisha ni mzunguko wa majira ya kufa na kuzaliwa tena na tena.


title: Ubuddha

text: Kweli ya Pili ni kuwa asili ya masumbuko yote ni Ujinga, yaani kutokujua namna asilia na kanuni ya mambo na hali za maisha na jinsi yanavyosonga.


title: Ubuddha

text: Kweli ya Tatu ni kwamba shida na masumbuko hutokana na kujishikiza kwa mwanadamu na mambo ya dunia hii pasipo uelewa wa lolote linalozidi milango ya fahamu na budi (Sehemu ya Akili yenye kuendesha fikra kutokana na milango ya fahamu).


title: Ubuddha

text: Kweli ya Nne ni kwamba njia ya wongofu yaani namna ya kutoka katika matatizo hayo aliyoiita (Njia ya Nguzo Nane).


title: Ubuddha

text: Ni gurudumu la nguzo nane ambazo humuongoza mwanadamu kuelekea kwenye Taamuli na hasa kufikia wongofu. Kufikia wongofu ni kuachana na mzunguko wa kufa na kuzaliwa unaosababishwa na matakwa yenye msingi wa Budi inayojengeka na kurudisha hali za kimaisha zenye kufanya mzunguko usiokoma wa masumbuko. Hivyo, njia hii iliyoitwa Dhammapada (Dhamma ni uadilifu na Pada ni njia) ndiyo pekee yenye kumkomboa mwanadamu kutoka kwenye taabu na masumbuko ya ulimwengu. Nayo ina nguzo nane zifuatazo.


title: Ubuddha

text:
Moja ni Ono sahihi.
Pili ni Dhamira sahihi.
Tatu ni Kauli sahihi
Nne ni Jitihada sahihi.
Tano ni Tendo sahihi.
Sita ni Isho sahihi.
Saba ni Umakini sahihi.
Nane ni Mkazo nia sahihi.


title: Ubuddha

text: Mkazo nia ni dhana ya kudumu katika kitendo cha akili yenye kuona pasipo kusogea ama kutangatanga juu ya jambo moja hadi lingine. Na hii ndio kigezo kikuu cha Siddhaharta Buddha katika kufundisha Milaya yenye kuongoza kwenye Taamuli.


title: Ubuddha

text: Vipassana.


title: Swali

text: Swali ni usemi wa lugha unaoomba habari. Kwa kawaida, habari inayoombwa na suali hutolewa na jibu.


title: Beijing

text: Beijing "(pia: Peking)" ni mji mkuu wa China. Iko kaskazini-mashariki mwa nchi. Rundiko la jiji lina wakazi wapitao milioni 15.


title: Beijing

text: Tangu karne sita imekuwa kitovu cha utawala wa China. Jina lenyewe lamaanisha "Mji Mkuu wa Kaskazini" kwa sababu China iliwahi kuwa na vitovu mbalimbali hasa Nanjing (mji mkuu wa kusini).


title: Beijing

text: Kiutawala jiji la Beijing pamoja na maeneo ya jirani hutawaliwa kama mkoa wa nchi wenye eneo la km² 16,800.


title: Beijing

text: Kutokana na historia ndefu kuna majengo mengi mazuri yanayohifadhiwa hata kama mitaa mingine inabadilika haraka. Sehemu inayohifadhiwa ni pamoja na Uwanja wa Tianamen, Mji Haramu pamoja na nyumba za makaisari wa China na mahekalu mbalimbali.


title: Beijing

text:
Leo hii Beijing ni mji mkubwa wa pili katika China baada ya Shanghai. Katika historia iliwahi kuwa mji mkubwa duniani katika karne ya 13 hadi ya 18.
Mwaka 2008 Beijing ilikuwa mwenyeji wa michezo ya Olimpiki.


title: Mji Haramu

text: Mji Haramu ni mtaa ndani ya mji wa Beijing (China) ni eneo la nyumba za makaisari wa China. Familia za kifalme za Ming na Qing ziliishi humo hadi mapinduzi ya 1911.


title: Mji Haramu

text: Watu raia walikataliwa kuingia kabla ya mapinduzi ya China hivyo jina la "mji haramu" lilipatikana. Nje ya ukuta wa mji haramu uko uwanja wa Tiananmen.


title: Mji Haramu

text: Eneo lake ni 720,000 m² kuna majengo 800 yenye vyumba 8,886.


title: Mji Haramu

text: Mji Haramu umeandikishwa katika orodha la UNESCO la Urithi wa Dunia.


title: Nepal

text: Nepal ni nchi ya Asia ya Kusini kwenye milima ya Himalaya inayopakana na Uhindi na China.


title: Nepal

text: Mlima Everest ambao ni mlima mkubwa kuliko yote duniani uko Nepal.


title: Nepal

text: Mji mkuu ni Kathmandu.


title: Nepal

text: Nepal ina umbo la mstatili ulioambatanishwa na umbo la pembetatu. Ina urefu wa kilomita takribani 800 na upana wa kilomita 200.


title: Nepal

text: Maeneo ya kijiografia ya Nepal yanayojulikana sana ni Himal, Pahad na Terai: Himal ni eneo lenye milima. Terai ni pahala palipo chini na Pahad ni milima isiyo na theluji.


title: Nepal

text: Kwa kawaida nchi ya Nepal huwa na mvua ya kutosha japo kuna baridi nyingi za kipupwe.


title: Nepal

text: Misitu ya nchi hii imekuwa ikififia kutokana na ukataji holela wa miti.


title: Nepal

text: Vyombo vya watu waliokuwa wakiishi katika zama za mawe zilipatikana katika bonde la Kathmandu kuonyesha kwamba kumekuwa na watu waliokuwa wakiishi katika eneo hili la Himalaya kwa muda wa zaidi ya miaka elfu kumi na moja. Maandishi makongwe yaonyesha kwamba Nepal ilikuwepo hata miaka 30 kabla ya ujio wa Yesu Kristo.


title: Nepal

text: Viongozi wa kwanza nchini Nepal walikuwa wanaKirati. Historia ya Nepal yaonyesha kwamba kulikuwa na kadri ya himaya 30 za wanaKirati walioongoza nchi hii.


title: Nepal

text: Kisiasa Nepal iko katika kipindi cha mageuzi. Hadi mwaka 2006 mfalme alitawala peke yake baada ya kuvunja bunge. Mwaka huo alilazimishwa kurudisha bunge, nalo lilitangaza ya kwamba mfalme hana mamlaka tena likamteua Mkuu wa nchi kwa muda. Tena kwamba bunge jipya litakalochaguliwa mnamo Juni 2007 litaamua juu ya katiba mpya.


title: Nepal

text: Tarehe 28 Mei 2008 wananchi waliamua kumaliza ufalme Nepal ikatangazwa kuwa jamhuri inayofuata demokrasia na kuwa na muundo wa shirikisho.


title: Nepal

text: Wenyeji wametokana na wahamiaji waliotokea India, Tibet, China na Myanmar.


title: Nepal

text: Hata lugha zinazotumika ni za jamii 4 tofauti. 44.6% wanaongea Kinepali ambacho ndicho lugha rasmi. Hicho ni mojawapo ya lugha za Kihindi-Kiulaya.


title: Nepal

text: Wakazi wengi (81.3%) hufuata dini ya Uhindu. Ubuddha una 9% wa wakazi, ukifuatwa na Uislamu (4.4%), Ukirati (3.1%), Ukristo (1.4%) na dini za jadi (0.4%).


title: Nepal

text: Utalii ndio uti wa mgongo wa uchumi wa Nepal. Nchi hii hupendwa na watalii wanaopenda kuzuru na kuikwea milima yake kama mlima Everest, milima ya Himal na Pahad.


title: Nepal

text: Mengine yanayowapendeza watalii ni kuwatazama ndege wa nchi hii na kupaa juu angani kwa kutumia baluni zilizo na hewa iliyopashwa moto.


title: Nepal

text: Watalii pia hupenda kuzuru nchi hii kwa sababu ya dini ya Kibudha ambayo imejikita mizizi.


title: Nepal

text: Chakula cha Wanepali ni "dal bhat". "Dal" ni mchuzi uliowekwa maharage, nayo "bhat" ni mchele. Wanepali pia hupenda kula mboga zinazoitwa "tarkari" zilizowekwa viungo kwa jina "chutni."


title: Everest (mlima)

text: Mlima Everest ni mlima mkubwa kabisa duniani, wenye kimo cha m 8,848 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.


title: Everest (mlima)

text: Kilele chake kipo katika mpaka wa Nepal na China (Tibet).


title: Everest (mlima)

text: Watu wa kwanza wa kufika kwenye kilele walikuwa Edmund Hillary wa New Zealand na sherpa Tenzing Norgay wa Nepal tarehe 29 Mei 1953.


title: Everest (mlima)

text: Wenyeji upande wa Nepal huuita mlima "Sagarmatha" (सगरमाथा, Mungu mama wa anga) na majirani upande wa Tibet huuita "Qomolangma" ("Mama wa dunia").


title: Everest (mlima)

text: Wazungu waliokuwa wa kwanza wa kuchora ramani ya sehemu zile wakauita mwaka 1852 "Mlima XV“. Jina la Everest lilianza kutumiwa na Waingereza tangu mwaka 1865 kwa heshima ya Sir George Everest aliyekuwa mpimaji mkuu wa ramani wa Uingereza kwa sababu alikuwa ameonyesha bidii kubwa katika upimaji wa Uhindi wa Kiingereza.


title: Sokotra

text: Sokotra (Kar: سقطرى suquṭra) (iliyojulikana zamani kama Mahara) ni funguvisiwa ndogo ya Yemen katika Bahari Hindi kati ya Somalia na Bara Arabu. Sokotra ni hasa jina la kisiwa kikubwa cha funguvisiwa hii.


title: Sokotra

text: Kijiolojia funguvisiwa ni sehemu ya Afrika lakini kiutamaduni na kihistoria ni sehemu ya kusini ya Bara Arabu. Kiutawala ni sehemu ya wilaya ya 'Adan ya jamhuri ya Yemeni.Umbali kati ya Adb al-Kuri hadi Somalia ni takriban 100 km.


title: Sokotra

text: Hali ya hewa ni kama jangwa.


title: Sokotra

text: Karibu miji na vijiji vyote viko kwenye pwani la kaskazini. Katikati kuna milima makavu inayofikia kimo cha 1,500 m juu ya UB. Makao makuu ni mji wa Al Hadibu (au: Tamrida) wanapokaa zaidi ya nusu ya wakazi ya kisiwa chote (takriban watu 45,000 - 50,000). Uwanja wa ndege mpya umejengwa karibu na Qadub.


title: Sokotra

text: Mabonde ya pwani yana nafasi ya mimea inayowezesha ufugaji wa ng'ombe na mbuzi. Kuna pia maeneo madogo kwa mashamba. Menginevyo wenyeji tangu zamani huvuna uvumba kutoka miti ya kieneyeji na kuuuza nje. Wengi hupata maisha kama wavuvi.


title: Sokotra

text: Sokotra imejulikana tangu zamani za Wagiriki wa Kale kama kituo cha biashara kati ya nchi za Bahari ya Shamu na Uhindi. Katika Periplus ya Bahari ya Eritrea inaitwa "Dioskouridou". Mtaalamu G.W.B. Huntingford amedai ya kwamba asili ya jina ni lugha ya Kihindi Sanskrit "dvipa sukhadhara" (kisiwa cha heri).


title: Sokotra

text: Sokotra ilijulikana kwa karne nyingi kama kisiwa cha Wakristo wa dhehebu la Kisiryan cha Mashariki (Kinestorio). Msafiri Mwarabu Abu Mohammed Al-Hassan Al-Hamdani aliandika wakati wa karne ya kumi BK ya kwamba idadi kubwa bado walikuwa Wakristo. Mnamo 1507 Wareno walitwaa mji mkuu wa Suk ikaonekana Wakristo kahdaa bado walikuwepo. Taarifa za karne ya 19 zaonyesha ya kwamba wakazi wote walikuwa Waislamu.


title: Sokotra

text: Baada ya kuondoka kwa Wareno funguvisiwa ikatawaliwa na masultani wa Mahra katika kusini ya Bara Arabu tangu 1511. Pamoja na usultani huu kisiwa kilifika chini ya utawala wa Kiingereza baada ya 1866. Wakati wa uhuru wa Yemen ya Kusini mwaka 1966 usultani ulifutwa ukawa sehemu ya Yemen Kusini pamoja na Sokotra. Leo hii imekuwa sehemu ya Yemen iliyounganishwa.


title: Sokotra

text: Hadi leo wenyeji wanatumia luha ya pekee ya Kisokotra ambayo ni lugha ya Kisemiti inayofanana na lugha nyingine za Bara Arabu Kusini katika Yemen na Dhofar.


title: Mashariki ya Kati

text: Mashariki ya Kati (kwa Kiingereza "Middle East") ni namna ya kutaja sehemu kubwa ya Asia ya Magharibi pamoja na Afrika ya kaskazini-mashariki, hasa Misri.


title: Mashariki ya Kati

text: Kwa kawaida nchi zifuatazo huhesabiwa humo:


title: Mashariki ya Kati

text: Nchi hizo zinatajwa pamoja kwa sababu zina historia ya pamoja na utamaduni wa karibu.


title: Mashariki ya Kati

text: Jina "Mashariki ya Kati" limesambazwa kutokana na kawaida ya Kiingereza na kutafsiriwa katika lugha mbalimbali. Lina matatizo kadhaa yanayotakiwa kujulikana hata tukiendelea kulitumia:


title: Mashariki ya Kati

text: kikimaanisha


title: Mashariki ya Kati

text: Lugha mbalimbali za Ulaya Bara kama Kijerumani zinaendelea kutumia majina hayo matatu vile. Pia wataalamu wa historia kwa Kiingereza hupendelea kutofautisha kati ya "Mashariki ya Karibu" na "Mashariki ya Kati".


title: Mashariki ya Kati

text: Nchi zinazoitwa kwa Kiingereza "Mashariki ya Kati" ziko kwenye eneo la dunia ambako watu na tamaduni za Asia, Afrika na Ulaya hukutana.


title: Mashariki ya Kati

text: Ni pia mahali ambako Bahari Hindi na Mediteranea zinakaribiana ambazo zote mbili zilikuwa njia za usafiri wa mbali tangu kale.


title: Mashariki ya Kati

text: Pamoja na mahali pa kubadilishana bidhaa na teknolojia, eneo hili lilikutanisha pia mawazo, falsafa na dini. Hadi leo Mashariki ya Kati ni kitovu cha kiroho cha dini za Uzoroasta, Uyahudi, Ukristo na Uislamu.


title: Mashariki ya Kati

text: Idadi kubwa ya aina za kwanza za ustaarabu duniani zilianza hapa kama vile Mesopotamia (Sumeri, Akkad, Assyria, Babeli) na Misri ya Kale, zikifuatwa na zile za Uajemi, Ugiriki wa Kale, Israeli ya Kale, Finisia na nyingine.


title: Mashariki ya Kati

text: Eneo lote liliunganishwa mara ya kwanza chini ya Milki ya Ashuru, halafu na milki ya pili ya Babeli iliyofuatwa na milki ya Uajemi na utawala wa Aleksander Mkuu.


title: Mashariki ya Kati

text: Baadaye eneo liligawiwa hasa kati ya milki mbalimbali za Uajemi na Dola la Roma hadi uenezi wa Waarabu Waislamu na kuundwa kwa milki ya khalifa.


title: Mashariki ya Kati

text: Tangu mwaka 1512 Mashariki ya Kati karibu yote ilikuwa chini ya utawala wa Milki ya Osmani hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia.


title: Mashariki ya Kati

text: Mashariki ya Kati ya kisasa ilianza kutokea baada ya vita hiyo. Ufaransa na Ufalme wa Maungano zilishinda Milki ya Osmani zikagawana maeneo yake ya nje ya Uturuki. Ugawaji huu ulithibitishwa na Shirikisho la Mataifa, hivyo maeneo ya Syria, Lebanoni, Palestina (baadaye Israeli na Yordani) na Iraki yalikabidhiwa kwa nchi hizo mbili za Ulaya kama maeneo ya kudhaminiwa kwa masharti ya kuyaandaa maeneo haya kuwa nchi huru baadaye.


title: Mashariki ya Kati

text: Maeneo kadhaa kwenye rasi ya Uarabuni yalibaki huru baada ya kuondoka kwa jeshi la Osmani hadi mwaka 1918:


title: Mashariki ya Kati

text: Uhuru ulifika kwa ngazi mbalimbali na tofauti kwa kila nchi.


title: Mashariki ya Kati

text: Maeneo ya kudhaminiwa kwa Uingereza:


title: Mashariki ya Kati

text: Maeneo ya kudhaminiwa kwa Ufaransa:


title: Mashariki ya Kati

text: Katika nchi kadhaa zilizokuwa nje ya Milki ya Osmani Uingereza ilikuwa na athira kubwa na hali halisi nchi hizo zilikuwa nchi lindwa kabla na baada ya Vita Kuu ya Kwanza


title: Mashariki ya Kati

text: Hadi Vita Kuu ya Kwanza mataifa yote katika eneo la Ghuba ya Uajemi yalikuwa dhaifu, bila uchumi imara na bila uwezo wa kijeshi. Hasa upande wa Uarabuni watawala wadogo walisimamia miji michache kwenye pwani tu na sehemu kubwa ya watu waliishi katika utaratibu wa kikabila bila kujali serikali.


title: Mashariki ya Kati

text: Kugunduliwa mafuta kulibadilisha hali hii katika miaka baada ya vita. Mafuta ya petroli yaligunduliwa mwaka 1908 katika Iran kusini na serikali ya Uingereza ilinunua mara moja hisa nyingi za kampuni ya Anglo-Persian Oil iliyokuwa na mkataba wa kuzalisha mafuta huko.


title: Mashariki ya Kati

text: Vita kuu ya kwanza ya dunia ilionyesha kwa mara ya kwanza umuhimu wa kijeshi ya mafuta..