title: Raimond Aumann

text: Raimond Aumann (amezaliwa 12 Oktoba 1963) alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Ujerumani. Alikuwa golikipa wa Bundesliga kati ya mwaka 1982 na 1994. Kwa miaka miwili ya mwanzo alikuwa golikipa msaidizi wa FC Bayern Munich (wa kwanza kuchaguliwa alikuwa Bw. Jean-Marie Pfaff).


title: Raimond Aumann

text:
Mnamo mwaka wa 1984 akaja kuwa namba moja kwa mara ya kwanza mpaka alipokuja kuumia mnamo mwezi Novemba katika mwaka wa 1985. Pale Bw. Jean-Marie Pfaff alipoondoka katika kikosi cha Bayern Munich mnamo mwaka 1988, Raimond Aumann akawa ndiyo golikipa wa kwanza. Raimond pia
alifirika kuwa ndiyo golikipa bora wa Ujerumani kwa kipindi hicho.


title: Elluz Peraza

text: Elluz Peraza (amezaliwa tar. 26 Januari 1958) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Venezuela. Huenda akawa anafahamika zaidi kama Emperatriz Azcarraga kutoka katika tamthilia ya La Revancha, vilevile Teresa kutoka tamthilia ya Secreto de Amor.Elluz Peraza Katika Serials.RU


title: Mlinzi (ndege)

text: Walinzi ni ndege wa bahari wa familia Procellariidae. Spishi za jenasi "Macronectes" huitwa Kwazi-bahari pia. Walinzi wanafanana na albatrosi. Kwa hivyo rangi zao zinatofautiana kutoka nyeupe kabisa kupitia nyeupe na kijivu au kahawia mpaka mwili wote mweusi. Wana domo kubwa lenye ncha kwa umbo la kulabu, lakini mirija miwili ya pua iungana juu ya domo; ile ya albatrosi haiungani.


title: Mlinzi (ndege)

text: Kama albatrosi, walinzi huenda mbali sana wakiruka angani na spishi nyingi zinaweza kuzunguka dunia. Hawapigi mabawa sana baada ya kuruka, lakini wananyiririka kwa mabawa yaliyonyooshwa. Huwakamata ngisi, samaki na gegereka na hula takataka ya uvuvi na mizoga pia. Spishi za "Puffinus" na "Calonectris" huzamia ili kuyakamata mawindo na wanaweza kufika zaidi ya mita 50 chini ya maji. Spishi nyingine huyakamata mawindo kijuujuu. Spishi kadhaa za "Pachyptila" huchuja maji kwa domo pana lao ili kupata zooplanktoni.


title: Mlinzi (ndege)

text: Kwa kawaida malinzi huyatengeneza matago yao kwa visiwa vya mbali visipokaa watu wala mamalia wengine. Spishi nyingi huyatembelea makoloni yao usiku kuzuia shakwe-waporaji. Jike hulitaga yai moja tu kwa kawaida ndani ya kishimo.


title: Bundesliga

text: Bundesliga ni jina la michezo ya hali ya juu katika nyanja za michezo mbalimbali katika Ujerumani na Austria. Bundesliga ina maana ya kutaja ligi kuu ya nchi nzima. Mpira wa miguu ni mchezo mashuhuri sana katika nchi hizo mbili. Na ndiyo maana mchezo wa mpira wa miguu unajulikana sana katika nchi hizo kwa jina la Bundesliga.


title: Bundesliga

text: Timu za mpira zinaingia katika Bundesliga kwa kuwa washindi katika moja kati ya ligi ndogo za nchini humo. Timu itakayoongoza katika msimu wa mashindano hayo inaitwa Meister. Meister ni neno la Kijerumani lenye maana ya bingwa au mshindi. Kisheria, msimu wa michezo ya mpira huwa na kawaida ya kuanza Juni katika mwaka uliopo hadi Juni mwaka unaofuatia.


title: Bundesliga

text: Timu itakayoongoza itategemea na ushindi au pointi walizozipata wakati wa msimu huo. Msimu huo umegawanyika katika sehemu mbili. Katika kila sehemu, kila timu zitashindana dhidi ya mwenzake. Katika mambo ya mpira wa miguu, timu itakayoshinda itapata pointi tatu. Kama mchezo utaisha bila kupattikana mshindi, basi timu zote mbili zitapata pointi mojamoja.


title: Bundesliga

text: Idadi ya timu ni 20


title: Ninga-bahari

text: Ninga-bahari ni ndege wa familia Hydrobatidae na Oceanitidae. Wana mnasaba na walinzi lakini ni wadogo kuliko hawa. Spishi za Hydrobatidae ni weusi au kijivucheusi na weupe kwa kiasi mbalimbali. Spishi za Oceanitidae ni weusi juu na weupe chini. Huruka kwa kupapatika. Hula gegereka wa planktoni na samaki wadogo wakiangama hewani na kukanyaga maji.


title: Ninga-bahari

text: Kwa kawaida ninga-bahari huzaa kwa visiwa vya mbali visipokaa watu wala mamalia wengine. Huyatembelea makoloni yao usiku kuzuia ndege au wanyama mbua. Jike hulitaga yai moja tu kwa kawaida ndani ya kishimo au mwanya wa mwamba.


title: Johnny Tri Nguyen

text: Johnny Tri Nguyen (Kivietnamese: Nguyễn Chánh Minh Trí, amezaliwa tar. 16 Februari 1974 katika mkoa wa Binh Duong, Vietnam ya Kusini) ni mwigizaji wa filamu, tamthilia, "stunt" na vilevile ni "martial artist" wa Kivietnam-Kimarekani.


title: Johnny Tri Nguyen

text: Johnny aliondoka nchini Vietnam akiwa na umri wa miaka 8 akiwa pamoja na familia yake, mama, baba, kaka yake, na dada yake wote wakaelekea zao mjini Los Angeles. Johnny ni nusu Mchina na nusu Mvietnam, mama yake ni Mchina.


title: Johnny Tri Nguyen

text: Johnny Nguyen ametoka katika familia yenye asili ya uigizaji. Mjomba wake ni Bw. Nguyen Chanh Tin, mwigizaji filamu wa zamani wa Kivietnam, wakati kaka yake Bw. Charlie Nguyen, ambaye amewahi kuongoza filamu nyingi maarufu za kampuni ya Van Son Entertainment videos.


title: Johnny Tri Nguyen

text: Filamu alizocheza Johnny ni kama vile Tom-Yum-Goong (ya Tony Jaa) na Cradle 2 the Grave. Kazi za ustant kacheza katika filamu ya Spider-Man sehemu ya pili na alicheza kama Green Goblin katika sehemu za mwanzo-mwanzo. Johnny ni mtaalmu wa kupambana kwa kung fu, wushu, tai chi, aikido, na vovinam.


title: Safari Tripers

text: Safari Tripers ni moja ya bendi za muziki wa dansi kutoka nchini Tanzania. Kwa sasa bendi hii haipo tena katika ulimwengu wa muziki. Bendi hii ilikuwa na maskani yake jijini Dar es salaam.


title: Safari Tripers

text: Mwanamuziki mahili ambaye kwa sasa ni marehemu Rajab Marijani aliwahi kuwa kiongozi wa benndi hii.


title: Ndovu

text: Ndovu au tembo ni aina za wanyama wenye umbo kubwa kupita wanyamapori wote. Watoto wake wakizaliwa hufikia kg 100 na ndovu mzima huwa na uzito wa tani 2 hadi 5; kimo ni hadi m 4.


title: Ndovu

text: Kibiolojia ni mamalia. Sehemu ya pekee mwilini ni mwiro ambao hali halisi ni pua la tembo lililorefuka na kufanya kazi pia kama mkono, yaani kwa kutumia mwiro ndovu hushika vitu na kufanya utafiti kwa kugusagusa.


title: Ndovu

text: Pembe-jino zake zinatafutwa sana kama mapambo na biashara ya pembe za ndovu imeshakuwa hatari kabisa kwa ndovu wote kwa sababu wanawindwa mno. Hivyo kwa mapatano ya kimataifa biashara ya pembe hizi imepigwa marufuku.


title: Ndovu

text: Tembo ni mamalia wakubwa wa jenasi Elephas na ‘Loxodonta’ za familia ya ‘Elephantidae’. Kuna spishi tatu tu za tembo zinazoishi mapaka leo: Ndovu-nyika au tembo wa vichakani wa Afrika (African Bush Elephant), ambao ni mkubwa kuliko wengine; tembo wa misituni wa Afrika (African Forest Elephant) na tembo wa Asia (Asian Elephant). Wanafanana lakini hawazaliani. Ndovu-misitu alitazamwa muda mrefu kama nususpishi ya Ndovu wa Afrika lakini wataalamu wamethibitisha ni spishi tofauti. Hufikia kimo cha mita 2 tu; anaishi hasa katika misitu ya Kongo. Spishi nyingine zote za tembo zimekoma.


title: Ndovu

text: Tembo ndiyo mamalia wa nchi kavu wakubwa kuliko wote sasa. Tembo hubeba mimba kwa miezi 22, muda mrefu kuliko wanyama wote wa ardhini. Ndama wa tembo akizaliwa huwa na uzito wa kilogramu 120. Tembo huishi kwa miaka 50-70, lakini tembo aliyevunja rekodi aliishi miaka 82.


title: Ndovu

text: Tembo mkubwa kupata kuishi alikuwa huko Angola na kupigwa risasi mnamo mwaka 1956. Tembo dume huyu alikuwa na uzito wa kg. 12,000, akiwa na kimo mpaka mabegani cha mita 4.2, mita moja zaidi kuliko tembo wa sasa wa Africa. Tembo wadogo, kama saizi ya ndama, au nguruwe mkubwa, waliishi zamani sana, huko visiwa vya Crete.


title: Ndovu

text: Tembo wametokea sana kwenye tamaduni za dunia. Ni ishara/alama ya hekima huko Asia na ni maarufu kwa uwezo wao wa kumbukumbu na akili, ambapo hufanikiwa kukaribiana na jamii ya binadamu wa kale. Mwanafalsafa Aristotle aliwahi kusema ndiye “mnyama pori anayewapiku wengine wote kwa hekima na akili”. Jina la tembo kwa Kiingereza lina asili ya neno la Kigiriki lenye maana ya meno/pembe za ndovu.


title: Ndovu

text: Tembo wakubwa hawana wanyama wanaowawinda ingawa samba huweza kuwashambulia ndama wa tembo na tembo wadhaifu. Japokuwa hutuishiwa sana na kuwa hatarini kutokana na mwingiliano na binadamu na ujangili. Kadiri ya sensa ya mwaka 2007, tembo wa Afrika walikuwa kati ya 470,000 au 690,000. Tembo hulindwa duniani kote. Hii ni sambamba na maeneo maalumu ya kuwakamata, matumizi ya nyumbani na biashara kwenye mazao yake kama viel vipusa. Mataifa kadhaa yameripoti kupungua kwa tembo wao mpaka kufikia theluthi mbili, na hata wale walio kwenye maeneo tegefu nao wako hatarini kutoweka kutokana na kuongezeka kwa ujangili kwa zaidi ya asilimia 45% kupelekea hata takwimu za sasa kutokuwepo.


title: Ndovu

text: Loxodonta africana, Ndovu-nyika (African Bush Elephant) Loxodonta cyclotis, Ndovu-misitu (African Forest Elephant)


title: Ndovu

text: Elephas maximus, Ndovu wa Asia (Asian Elephant)


title: Ndovu

text: Tembo wa jenasi ya ‘Loxodonta’, kwa ujumla hujulikana kama tembo wa Afrika. Kwa sasa wanapatikana katika nchi 37. Tembo wa Afrika hutofautishwa na tembo wa Asia kwa namna mbali mbali. Kwanza masikio yao ni makubwa sana na mwili wao ni mkubwa wenye mgongo uliopinda. Wote, dume na jike wa tembo wa Afrika huwa na pembe za ndovu/vipusa kwa nje na miili yao huwa na nywele kidogo kuliko tembo wa Asia.


title: Ndovu

text: Ndovu wa Afrika hugawanywa kwenye makundi mawili kulingana na spishi zao, ndovu-nyika (Loxodonta africana africana) na ndovu-misitu (Loxodonta cyclotis).


title: Ndovu

text: Tembo wa savanna wa Afrika, ndiyo tembo mkubwa kuliko wote. Ndiyo mnyama wa ardhini aliye mkubwa kuliko wote, huku tembo dume akiwa na urefu wa mita 3.2 mpaka 4 mabegani na uzito wa kg. 3,500 mpaka 12,000. Tembo jike huwa mdogo kiasi huku wengi wakiishia urefu wa mita 3 tu.


title: Ndovu

text: Wengi wa tembo wa savanna wa Afrika hupatikana katika nyika, mabwawani, na kwenye fukwe za ziwa. Hukaa sana kwenye kanda za savanna kusini mwa jangwa la Sahara.


title: Ndovu

text: Spishi nyingine ya ndovu wa Afrika ni ndovu-misitu (Loxodonta cyclotis), ambao ni wadogo na wa mviringo kiasi, pembe zao zikiwa fupi kiasi na zilizonyooka kuliko tembo wa savanna. Tembo wa misituni hufikia mpaka uzito wa kg. 4500 na husikia urefu wa mita 3. Mambo mengi hayafahamiki kuhusu tembo hawa ukivilinganisha na tembo wa savanna, kutokana na mazingira wanamoishi. Mara nyingi huishi katika misitu ya Afrika, ile mizito nay a mvua, ya kati na magharibi mwa Afrika. Japo mara chache husogea mipakanai mwa misitu yao, na kuzaliana na tembo wa savanna.


title: Ndovu

text: Tembo wa Asia ni mdogo kuliko tembo wa Afrika, ana masikio madogo, na kwa kawaida ni tembo dume tu ambao ndio huwa na pembe tu.


title: Ndovu

text: Ndovu wa Asia anazoea wanadamu, kwa hiyo katika nchi kama Uhindi au Uthai hutumiwa kama mnyama wa kazi akibeba mizigo au watu. Zamani spishi hii ilitumiwa hata vitani. Kwa mfano jemadari Hanibal wa Karthago alishambulia Dola la Roma kwa msaada wa ndovu wa kijeshi waliovuka milima ya Alpi.


title: Ndovu

text: Tembo wa Asia duniani, pia hufahamika kama tembo wa India, hukaribia 60,000 walau mara moja ya kumi ya tembo wa Afrika. Kwa ukaribu zaidi inakadiriwa kuwa tembo 38,000 mpaka 53,000 wapo misituni na 14,500-15,300 wanafungwa kwenye makazi ya watu nap engine 1000 hivi wametawanyika kwenye sehemu za kuonyeshea wanyama. Kupungua kwa tembo wa Asia, pengine ni kwa hali ya juu zaidi kuliko kwa tembo wa Afrika kutokana na ujangili na uvamizi wa makazi ya tembo unaofanywa na binadamu.


title: Ndovu

text: Hawa tembo wa Savanna (Elephas maximus sumatramus), wanapatikana tu hasa Sumatra, na ni wadogo kuliko wale wa India. Tembo hawa wana idadi takribani 2100 mpaka 3000. Wana rangi nyepesi ya kijivu kuliko tembo wengine wa Asia, na madoa ya pinki kwenye masikio yao. Tembo wa Sumatra huwa na urefu wa mita 1.7-2.6 mabegani mwao na uzito wao ni takribani kg. 3000


title: Ndovu

text: Tembo wana ngozi pana sana kwenye asilimia kubwa ya msuli wao na hukaribia sentimeta 2.5 kwa upana. Japo ngozi kwenye mdogo na sikioni ina upana wa karatasi tu. Ngozi ya tembo wa Asia huwa na nywele kiasi, hasa wakati wa utoto na kupungua wakati wanapoendelea kukua; huku tembo wa Afrika wakiwa hawana nywele kabisa.


title: Ndovu

text: Tembo hutuma mkonga kwa kazi mbali mbali mojawapo kupukuta jicho lake. Mkonga ni muunganiko wa pua na mdomo wa juu, umenyooka na kuwa ogani muhimu kwa tembo. Tembo wa Afrika wana vitu kama vidole viwili hivi mwishoni mwa mikongo yao, huku tembo wa Asia wakiwa na kimoja tu. Kulingana na wanabiolojia, mkonga wa tembo unatakribani ya misuli 40,000 ndani yake, inayoifanya uwe na uwezo wa hata kuinua kipande kidogo cha kioo, vile vile kuwa na nguvu za hata kung’oa matawi ya misuli ndani ya mkonga wa tembo ni karibu ya 100,000 wanyama wengi wala majani hutumia meno yao chonge kurarua na kuchana majani. Hata hivyo, isipokuwa kwa wakiwa bado wadogo, tembo hutumia mikonga yao kuchuma chakula na kuweka kinywani mwao. Hula majani, matunda na matawi yake huangusha mti wote kabisa. Mkonga wa tembo hutumika pia kunywea maji. Tembo huvuta maji kupitia tundu za mkonga wake, mapaka lita kumi na nne kwa wakati mmoja, na kuyamimina kinywani mwake. Wakati mwingine hujimwagia maji mwilini kwa maana ya kuoga. Pia huweza kujipaka vumbi na tope, ambapo pindi hukauka huwa kama namna ya kujikinga na mwanga mkali wa jua. Wakati wa kuogelea, mkonga huwa kama neli yam zamia huwa nzuri kweli kweli. Mkonga pia hufanya kazi kubwa katika mahusiano ya jamii yake na wanyama wengine. Tembo husalimiana kwa kukutanisha na kuishikisha mkonga yao, sawia na binadamu anayosaliamana kwa kushikana mikono. Huitumia mikonga yao wakti wa kupishana, kupapasana na wenzi na pia mama anapoluwa anambembeleza mtoto. Pia pindi anapoinua mkonga wake humaanisha kusalimu amri. Tembo hujilinda wenyewe kutoka kwa wavamizi kwa kuwadaka na kuwabana.


title: Ndovu

text: Tembo pia hutegemea mkonga kwa ajili ya kunusa. Kwa kuinua mkonga hewani na kuyumbisha pande zote, na kama peviskopu, mkonga hutumika kutambua marafiki, maaduai na vyanzo vya chakula.


title: Ndovu

text: Pembe za tembo ni kama meno ya pili ya chonge ya tembo hawa. Pembe hukua mfululizo, na kwa mwaka mmoja, huongezeka kwa sm 18 kwa tembo dume. Pembe hizi hutumika kuchimba kwa ajili ya maji, chumvi, mizizi, kula magome ya miti, na kutaboa miti ya mibuyu kupata majimaji ya ndani. Pia hutumika kusafisha njia kwa kusogeza na kukata miti na matawi ya miti mikubwa. Pia hutumika kuweka alama kwenye miti kuonyesha mipaka ya hiamaya zao na mara kadhaa hutumika kama silaha.


title: Ndovu

text: Kama ilivyo kwa binadamu, wanapokuwa wanazoea kutumia sana mkono wa kulia ama kwa wengine wa kushoto, vivyo hivyo tembo nao huwa na ubobezi katika kutumia aidha pembe ya kushoto au kulia. Pembe inayotumika sana, huitwa penge kuu, kuwa fupi kidogo, na iliyolika kidogo kwenye ncha yake kutokana na matumizi. Tembo wote wa Afrika, dume na jike, huwa na pembe kubwa zinazoweza kufikia mita 3 kwa urefu na uzito wa kilo tisini. Tembo wa Asia huwa na pembe kwa dume pekee, lakini pembe zao huwa nyembamba na nyepesi, huku nzito kuliko zote kwao ilikuwa na uzito wa kg 39 Pembe kwa spishi zote huundwa kwa kalsiamu fosfeti, huku sehemu ya tishu hai ikiwa ni ndogo mno. Watu hutaka kupata pembe za tembo kwa wingi nao kumepelekea sana kuadimika kwa tembo hao kutokana na uwindaji wa tembo.


title: Ndovu

text: Kwa sababu ya ujangili wa ndovu ili kupata pembe zao aina za ndovu bila pembe zimetokea kwa mahali mbalibali, kaskazini kwa Msumbiji hasa. Ndovu hawa huitwa buda.


title: Ndovu

text: Meno ya tembo ni tofauti sana na yale ya mamalia wengine. Wakati wa maisha yao yote, huwa na jumla ya meno 28. Haya hujumuisha meno change ba pili (hizi ndizo pembe), meno ya maziwa kabla ya pembe, magego madogo 12:3 kila upande wa taya, magego 12:3 kila upande wa taya.


title: Ndovu

text: Tofauti na mamalia wengine ambao meno ya kitoto huanza na kupisha meno ya ukubwani ya moja kwa moja, tembo huwa na mzunguko wa meno kwa maisha yao yote. Pembe zao hutanguliwa na meno change mawili ambayo huondoka baada ya mwaka mmoja na pembe kuchomoza. Magego hubadilishwa walau mara tano katika maisha ya tembo. Meno hayatoki kutaka kwenye fidhi wima kama kwa binadamu isipokuwa, kutoka kwa ulalo, kama mkanda wa kusukumia mashine. Meno mapya hukua nyuma ya kinywa na kuyasukuma meno ya zamani nje. Tembo wanapozeeka sana, ile seti ya mwisho ya meno huisha na kuwa laini hata kushindwa tena kula na kutafuana na kutegemea tu chakula laini tu. Tembo hao wazee hutumia muda wao wa siku za mwisho kwenye maeneo wazi ambako wanaweza kula nyasi laini. Kwa bahati mbaya, meno yao ya mwisho yanapodondoka, tembo hao hushindwa kula na hufa kwa njaa. Isingekuwa kuisha kwa meno, tembo wangekuwa na uwezo wa kuishi kwa muda mrefu sana. Kwa sababu sasa makazi ya tembo yanazidi kuvamiwa na kuwa madogo mno, tembo wazee hukosa sehemu nzuri za kujipatia nyasi laini na hivyo hufa mapema kwa njaa.


title: Ndovu

text: Ndovu hula manyasi na majani mengi. Kwa chakula hiki ambacho ni kigumu hutegemea meno yao. Meno hayo polepole yanachakaa kutokana na ugumu wa manyasi na baada ya kuharibu meno yote ndovu hufa.


title: Ndovu

text: Penye ndovu wengi mno wanaharibu miti. Wanapenda majani ya miti na hivyo wanavunja matawi ili wapate majani. Wakiweza wanaangusha pia mti wote kwa chakula hiki. Uharibifu huu ni tatizo katika mbuga za wanyama kadhaa ambako ndovu hawawezi kutoka nje kwa sababu nje wanawindwa.


title: Ndovu

text: Ndovu-nyika Ndovu-misitu Ndovu wa Asia


title: Ndovu

text: Jamii:Majina ya mamalia kwa Kiswahili Jamii:Wanyama wa Afrika Jamii:Wanyama wa Asia Jamii:Wanyama wa Biblia


title: Farasi

text: Farasi ni mnyama mkubwa katika ngeli ya mamalia. Wamefugwa na binadamu tangu maelfu ya miaka. Matumizi yao ni kubeba watu au mizigo au kufanya kazi ya kuvuta magari na plau. Wamefugwa pia kwa ajili ya nyama na maziwa yao.


title: Farasi

text: Farasi afugwaye au Farasi-kaya ni nususpishi moja ya tatu za spishi Equus ferus. Nususpishi moja nyingine inabaki sasa na hii ni farasi pekee wa porini wa kweli inayobaki (Farasi wa Pzrewalski). Farasi wa Ulaya au Tarpani amekwisha sasa. Kuna farasi wengine porini mahali pengi duniani, lakini hawa ni farasi waliofugwa zamani na walitoroka kwenye pori. Familia ya Equidae ina spishi saba nyingine, kujumuisha punda na punda milia.


title: Farasi

text: Ufugaji umeleta aina nyingi za farasi; aina kubwa sana huwa na kilogramu 1,000 wakitumiwa kwa kazi nzitonzito za mashambani au msituni.


title: Farasi

text: Aina nyingi zatumiwa kwa usafiri kama farasi za kupanda. Aina za pekee zimefugwa kwa michezo, kwa mfano mashindano ya mbio au kuruka juu ya vizuizi.


title: Farasi

text: Farasi wadogo wasiofikia urefu wa 1.48 m mbegani huitwa "poni"; asili yao ni mazingira baridi na ya mlimani penye uhaba wa chakula. Hao poni walifugwa kiasili kwa kazi za kubeba watu au mizigo na siku hizi wanafugwa mara nyingi kama farasi wa burudani kwa watoto hata nje ya maeneo yao ya asili. Maarufu ni kwa mfano poni wa Shetland.


title: Farasi

text: Asili ya farasi wote ni aina za farasi mwitu wa porini. Wataalamu huamini ya kwamba ufugaji ulianza wakati wa milenia ya tatu KK katika Asia. Utafiti wa genetiki unadokeza kuwa chanzo cha ufugaji wa farasi mwitu kilitokea mahali mbalimbali, si mahali pamoja tu.


title: Farasi

text: Mnamo mwaka 2000 KK matumizi ya farasi yameshasambaa kwenye sehemu kubwa ya mabara ya Asia na Ulaya.


title: Farasi

text: Makabila na mataifa waliotumia farasi walikuwa na faida katika shughuli za usafiri na vita. Baadaye iligunduliwa pia kwamba farasi anaweza kusaidia kwenye shughuli za kilimo kama kuvuta plau.


title: Farasi

text: Farasi waliwezesha watu kuvuka haraka maeneo makubwa ya savana za Asia. Makabila ya wahamiaji walitumia farasi.


title: Farasi

text: Wanyama hawa walibadilisha pia uso wa vita. Picha kwenye majengo ya Babeli, Mesopotamia na Misri ya Kale zinaonyesha jinsi gani magari yaliyovutwa na farasi yalivyobeba wanajeshi wawili au watatu. Magari haya yalihofiwa sana. Baadaye maendeleo ya teknolojia ya viti ya farasi yalisababisha kutokea kwa wanajeshi wa kupanda walioweza kushambulia kwa vikosi vikubwa.


title: Farasi

text: Mahitaji ya vita yalisababisha pia ufugaji wa aina nzito sana za farasi walioweza kumbeba askari aliyevaa kinga ya feleji mwilini pamoja na silaha zake.


title: Farasi

text: Farasi walikuwa usafiri mkuu wa wanajeshi hadi karne ya 19. Kutokea kwa reli kuliwezesha usafiri wa haraka wa askari wengi katika nchi za Ulaya na Amerika ya Kaskazini. Hata hivyo katika maeneo mengi ya dunia ni farasi waliobeba watu na mizigo ya jeshi.


title: Farasi

text: Kilimo cha Ulaya kilitegemea hasa farasi tangu zama za kati na kugunduliwa kwa mbinu za kufunga plau kwenye mabega ya mnyama bila ya kukaza shingo lake. Kugunduliwa kwa teknolojia hii kulisababisha kupanda kwa mazao Ulaya na kuongezeka kwa watu.


title: Farasi

text: Jamii:Farasi na jamaa Jamii:Wanyama wa Biblia


title: Paka

text:
Paka ni wanyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae. Spishi nyingine zinaitwa duma, simbamangu na mondo. Nyingi ni ndogo kama paka-kaya lakini spishi kama duma, linksi na puma ni kubwa zaidi sana. Isipokuwa simbamangu, Asian golden cat, puma na pengine paka-msitu, paka wote wana milia na/au madoa. Paka hukamata mawindo aina yo yote lakini ukubwa wa mawindo unafuatana na ukubwa wa spishi ya paka. Spishi nyingine zinatokea msitu na nyingine zinatokea maeneo wazi.
https://en.wikipedia.org/wiki/Cat


Paka


title: Ndegejinga

text: Ndegejinga ni ndege wakubwa wa bahari wa familia Sulidae. Wana domo refu na mabawa marefu yaliyochongoka. Takriban spishi zote wana mwili mweupe na viasi mbalimbali vya nyeusi kwa mabawa na mkia. Spishi kadhaa zina namna kahawia na ndegejinga tumbo-jeupe ana rangi ya kahawa nzito na tumbo jeupe. Ndege hawa hupiga mbizi kutoka urefu mkubwa ili kukamata samaki au ngisi. Huzaa ndani ya makoloni makubwa. Jike hutaga yai moja au mayai mawili, lakini kinda atokaye kwanza katika yai lake amsukuma ndugu wake mdogo nje ya tundu. Huyu afa kwa njaa au aliwa na ndege wa aina nyingine.


title: Mtaguso

text: Mtaguso ni mkutano wa viongozi wa Kanisa hasa maaskofu pamoja na Wakristo wengine kadhaa.


title: Mtaguso

text: Wa kwanza ulikuwa ule wa Mitume uliofanyika Yerusalemu ili kujadili suala la waongofu wa mataifa, kama walazimishwe kutahiriwa na kufuata Torati yote au sivyo.


title: Mtaguso

text: Waliohudhuria ni pamoja na Petro, Yakobo Mdogo, Paulo n.k. (Mdo 15:1-29).


title: Mtaguso

text: Mtaguso unaweza kufanyika katika ngazi mbalimbali, kuanzia kanda, taifa hadi Mtaguso mkuu wa kimataifa.


title: Mtaguso

text: Mitaguso saba ya kwanza ya kanisa lisilogawiwa bado inakubaliwa na Wakristo wengi kama Wakatoliki, Waorthodoksi na Waprotestanti kama mitaguso ya kiekumene.


title: Mtaguso

text: Tangu kutokea kwa mafarakano urithi wa mitaguso umedumu hasa ndani ya Kanisa Katoliki lililoendelea kuendesha mitaguso mbalimbali.


title: Mtaguso

text: Kati yake, mtaguso muhimu wa siku za karibuni ulikuwa Mtaguso wa pili wa Vatikano uliofanyika Roma kati ya 1962 na 1965 na kuleta hali mpya hata katika uhusiano wa Wakatoliki na Wakristo wenzao wa madhehebu tofauti, tena kati yao na ulimwengu wote.


title: Mtaguso Mkuu

text: Mtaguso mkuu ni mkutano mkuu wa maaskofu kutoka pande zote za dunia na waamini wengine kadhaa ambao unafanyika kwa nadra sana katika Ukristo.


title: Mtaguso Mkuu

text: Mitaguso ya kiekumene (kutoka Kigiriki oικουμένη oikumene yaani dunia inayokaliwa na watu) ni jina linalotumika hasa kwa mikutano saba ya namna hiyo iliyofanyika kati ya mwaka 325 hadi 787 upande wa mashariki wa Dola la Roma (ulioendelea baadaye kama Milki ya Bizanti).


title: Mtaguso Mkuu

text: Orodha yake ni kama ifuatavyo:


title: Mtaguso Mkuu

text: 1. Mtaguso wa kwanza wa Nisea (mwaka 325)


title: Mtaguso Mkuu

text: 2. Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli (381)


title: Mtaguso Mkuu

text: 3. Mtaguso wa Efeso (431)


title: Mtaguso Mkuu

text: 4. Mtaguso wa Kalsedonia (451)


title: Mtaguso Mkuu

text: 5. Mtaguso wa pili wa Konstantinopoli (553)


title: Mtaguso Mkuu

text: 6. Mtaguso wa tatu wa Konstantinopoli (680-681)


title: Mtaguso Mkuu

text: 7. Mtaguso wa pili wa Nisea (787)


title: Mtaguso Mkuu

text: Mitaguso hiyo, iliyofanyika wakati wa Mababu wa Kanisa, ilitoa maamuzi ya msingi juu ya mafundisho ya imani na sheria za Kanisa yaliyokuwa muhimu kwa maendeleo ya Ukristo ya baadaye.


title: Mtaguso Mkuu

text: Mitaguso hiyo saba inakubaliwa hasa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi, kutokana na msisitizo wao wa mapokeo na wa mamlaka ya kufundisha ya waandamizi wa Mitume.


title: Mtaguso Mkuu

text: Makanisa ya kale ya mashariki hukubali mitaguso mitatu ya kwanza tu, na Kanisa la Asiria ile miwili ya kwanza. Kukataa maamuzi ya mitaguso iliyofuata ndiyo sababu ya mafarakano yao.


title: Mtaguso Mkuu

text: Madhehebu kadhaa ya Kiprotestanti (hasa Walutheri, Waanglikana, Wamethodisti, Wamoraviani) yanakubali mitaguso hiyo kadiri inavyolingana na uelewa wao wa Biblia.


title: Mtaguso Mkuu

text: Hivyo Waprotestanti wengi wanashikilia imani juu ya Yesu Kristo, juu ya Roho Mtakatifu na juu ya Utatu mtakatifu kama ilivyofundishwa rasmi katika mitaguso ya kwanza.


title: Mtaguso Mkuu

text: Kutokana na umuhimu wa mitaguso mikuu kwa Kanisa Katoliki na kwa Waorthodoksi, mikutano mikuu ya maaskofu iliendelea kufanyika ikatazamwa pengine kama mitaguso ya kiekumene.


title: Mtaguso Mkuu

text: Yafuatayo ni mitaguso mikuu inayohesabiwa katika kanisa katoliki. Karibu yote ilifanyika katika milenia ya pili magharibi (Italia, Ufaransa na Ujerumani wa leo):


title: Mtaguso Mkuu

text: 8. Mtaguso wa nne wa Konstantinopoli (869-870)


title: Mtaguso Mkuu

text: 9. Mtaguso wa kwanza wa Laterano (1123)


title: Mtaguso Mkuu

text: 10. Mtaguso wa pili wa Laterano (1139)


title: Mtaguso Mkuu

text: 11. Mtaguso wa tatu wa Laterano (1179)


title: Mtaguso Mkuu

text: 12. Mtaguso wa nne wa Laterano (1215)


title: Mtaguso Mkuu

text: 13. Mtaguso wa kwanza wa Lyon (1245)


title: Mtaguso Mkuu

text: 14. Mtaguso wa pili wa Lyon (1274)


title: Mtaguso Mkuu

text: 15. Mtaguso wa Vienne (1311-1312)


title: Mtaguso Mkuu

text: 16. Mtaguso wa Kostansa (1414-1418)


title: Mtaguso Mkuu

text: 17. Mtaguso wa Firenze (1439-1445)


title: Mtaguso Mkuu

text: 18. Mtaguso wa tano wa Laterano (1512-1517)


title: Mtaguso Mkuu

text: 19. Mtaguso wa Trento (1545-1563)


title: Mtaguso Mkuu

text: 20. Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870)


title: Mtaguso Mkuu

text: 21. Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965)


title: Mtaguso Mkuu

text: Mitaguso mikuu ya kwanza ilifanyika hasa ili kubainisha katika mafundisho yaliyogongana yapi yanalingana na imani sahihi. Mwisho wake ulikuwa kutangaza dogma fulani na kutenga na Kanisa watakaokataa kuiamini na watakaofundisha tofauti.


title: Mtaguso Mkuu

text: Kumbe mitaguso iliyofanyika baada ya farakano la mwaka 1054 kati ya Kanisa la Mashariki na Kanisa la Magharibi, pamoja na kulenga umoja uliovunjika na kufundisha dogma mpya, ilishughulikia zaidi urekebisho wa Kanisa katika ngazi na nyanja zote.


title: Mtaguso Mkuu

text: Kwa namna ya pekee mtaguso wa pili wa Vatikano tangu uitishwe ulijulikana kuwa wa kichungaji, yaani usio na lengo la kufundisha dogma mpya wala kulaani mafundisho mengine.


title: Mtaguso Mkuu

text: Kadiri ya imani ya Kanisa Katoliki, Yesu aliwakabidhi Mitume kumi na wawili uongozi wa Kanisa wakiwa kundi moja lenye mkuu wake, yaani Mtume Petro.


title: Mtaguso Mkuu

text: Vilevile waandamizi wao, yaani maaskofu wote, ni kundi moja na Papa wa Roma ndiye mkuu wao. Huyo peke yake, na kundi la maaskofu likiwa pamoja naye na chini yake, ndio wenye mamlaka ya juu katika Kanisa lote.


title: Mtaguso Mkuu

text: Mamlaka hiyo inatumika kwa namna ya pekee unapofanyika mtaguso mkuu, yaani mkutano maalumu wa maaskofu uliokubaliwa na Papa kuwa unawakilisha kundi hilo lote.


title: Mtaguso Mkuu

text: Kwa kiasi fulani ndiyo imani ya Waorthodoksi pia, ingawa hao wanapunguza umuhimu wa mchango wa mamlaka ya Papa.


title: Mtaguso Mkuu

text: in the 1911 Encyclopædia Britannica


title: Mtaguso Mkuu

text: Jamii:Ukristo Jamii:Kanisa Katoliki Jamii:Historia ya Kanisa


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Mtaguso wa pili wa Vatikani ni mtaguso mkuu wa pili wa Kanisa Katoliki kufanyika Vatikani (11 Oktoba 1962 - 8 Desemba 1965).


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Muda mfupi baada ya kuchaguliwa, Papa Yohane XXIII alitangaza uamuzi wake wa kuitisha Mtaguso Mkuu akiamini kwamba utaweza kuandaa na kusababisha ustawi mpya wa maisha ya Kanisa.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Lengo kuu la mtaguso lilikuwa kuliamsha Kanisa Katoliki likumbuke wito wake na kwa kujifanya upya kwa ndani lipate msukumo mpya wa kimisionari ili kuwatangazia watu wote ujumbe wa milele wa wokovu, amani na umoja.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Tangazo hilo lilitolewa tarehe 25 Januari 1959. Baada ya maandalizi marefu, mtaguso wa pili wa Vatikano ulifunguliwa tarehe 11 Oktoba 1962. Vikao vinne vikafanyika mpaka ulipofungwa tarehe 8 Desemba 1965. Kila kikao kilianza Oktoba na kumalizika Desemba ya miaka hiyo.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Jina la mtaguso mkuu huo, ambao ni wa 21 kwa Kanisa Katoliki, linatokana na kwamba ni wa pili kufanyika katika mtaa wa Vatikani, ambao ni nchi huru ndani ya mji wa Roma.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Kwa kuwa Yohane XXIII alifariki tarehe 2 Juni 1963, vikao vitatu vya mwisho viliongozwa na mwandamizi wake, Papa Paulo VI, na hati zote kumi na sita zikatolewa chini yake pia kwa kupigiwa kura ya ndiyo karibu kwa kauli moja.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Maaskofu na wakuu wa mashirika kadhaa wenye haki ya kupiga kura walikuwa kama elfu tatu, wakiwakilisha karibu Kanisa lote duniani, isipokuwa nchi zile zenye kuwadhulumu Wakristo.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Zinaorodheshwa kwa kutaja kwanza hadhi ya hati, halafu jina rasmi la Kilatini, kifupisho chake, mada na tarehe ya kutolewa.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 1. Sacrosanctum Concilium (SC) Liturujia takatifu 4-12-1963


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 2. Lumen Gentium (LG) Kanisa 21-11-1964


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 3. Dei Verbum (DV) Ufunuo wa Kimungu 18-11-1965


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 4. Gaudium et Spes (GS) Kanisa katika ulimwengu wa kisasa 7-12-1965


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 1. Inter Mirifica (IM) Vyombo vya upashanaji habari 4-12-1963


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 2. Orientalium Ecclesiarum (OE) Makanisa katoliki ya Mashariki 21-11-1964


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 3. Unitatis Redintegratio (UR) Ekumeni 21-11-1964


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 4. Christus Dominus (CD) Huduma ya kichungaji ya maaskofu 28-10-1965


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 5. Perfectae Caritatis (PC) Kurekebisha upya maisha ya kitawa 28-10-1965


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 6. Optatam Totius (OT) Malezi ya kipadri 28-10-1965


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 7. Apostolicam Actuositatem (AA) Utume wa walei 18-11-1965


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 8. Ad Gentes (AG) Utendaji wa kimisheni wa Kanisa 7-12-1965


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 9. Presbyterorum Ordinis (PO) Huduma na maisha ya kipadri 7-12-1965


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 1. Gravissimum Educationis (GE) Malezi ya Kikristo 28-10-1965


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 2. Nostra Aetate (NA) Uhusiano wa Kanisa na dini zisizo za Kikristo 28-10-1965


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: 3. Dignitatis Humanae (DH) Uhuru wa dini 7-12-1965


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Wakristo walio wengi walipokea kazi ya mtaguso kwa mikono miwili, na wengi nje ya Kanisa pia waliridhika sana. Kutokana nao yamepatikana matunda mengi, lakini zimejitokeza hata kasoro na shida kwa sababu mbalimbali, hasa kwa kutoelewa wala kutotekeleza sawasawa maagizo yake. Kwa vyovyote hatuwezi kusema yote yaliyotokea baada ya mtaguso yamesababishwa nao, k.mf. maovu yaliyofanywa na baadhi ya mapadri hayamo kabisa.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Pamoja na upinzani wa wazi wa mifumo kadhaa ya kisiasa (ukomunisti na ubepari) na matapo mengine (Wamasoni n.k.) dhidi ya Kanisa, hali ya jumla ya ulimwengu inazidi kuelekea anasa na kuabudu utajiri hata kuzima maisha ya kiroho. Hivyo ni vigumu kufanikisha mtaguso.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Hata ndani ya Kanisa wengi wamesoma hati zake kijuujuu, wakishikilia upande mmoja na kutojali wa pili. Wengine wamevunjika moyo kuona utekelezaji wa mtaguso unavyokwenda polepole. Wengine wameshughulikia miundo tu ya Kanisa, bila ya kujali fumbo la Kimungu lililomo ndani yake. Pengine umekosekana upambanuzi, k.mf. wengi walipofuata mitazamo ya ulimwengu uliomuasi Mungu badala ya kujadiliana nao ili kuuokoa.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text:
Matatizo yaliyojitokeza baada ya mtaguso yamewaonyesha Wakatoliki haja ya kuupokea vizuri zaidi, kwa kupiga hatua nne zifuatazo:
1. Hati za mtaguso zijulikane na watu wengi zaidi na kwa dhati zaidi.
2. Zipokewe kwa moyo.
3. Zizingatiwe kwa upendo.
4. Zitekelezwe maishani.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Tukitaka kuelewa vizuri hati za mtaguso, ni lazima tuzizingatie zote 16 zilivyo na zinavyofungamana.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Ni lazima pia tutie maanani hasa katiba zake 4, kwa kuwa ndizo hati kuu zinazotuwezesha kuelewa maagizo 9 na matamko 3.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Tena hatutakiwi kutenganisha mtazamo wa kichungaji na msingi wa imani wa hati hizo, wala kutenganisha roho ya mtaguso na hati zenyewe.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Mwishowe mtaguso ueleweke katika mapokeo ya Kanisa kwa kuwa katika mitaguso yote Kanisa ni lilelile.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Tahadhari hizo zote zinahitajika kwa sababu katika kutekeleza mtaguso yamejitokeza maelekeo mawili ambayo yanapingana na kuvuruga hali ya Kanisa.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: La kwanza linadai mabadiliko yasiyolingana na mtaguso, ingawa wenyewe wanasema ni maendeleo yanayotakiwa na roho ya mtaguso. Maendeleo ya namna hiyo hayakubaliki kwa sababu hayajali mapokeo ya mitume yanayodai imani idumu kuwa ileile.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: La pili linaambatana na mambo ya zamani, bila ya kujali ishara za nyakati zetu zinazodai mambo mapya pia kwa wokovu wa watu wa leo na wa kesho.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Ni wajibu wa maaskofu chini ya Papa kutambua yapi yanajenga na yapi yanazuia ujenzi au pengine yanabomoa Kanisa. Ndiyo kazi inayofanyika hasa katika sinodi (= pamoja-njia, yaani kusafiri pamoja).


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Kati ya sinodi za ngazi mbalimbali kuanzia ile ya jimbo, muhimu zaidi ni zile za kimataifa zinazofanyika mara kwa mara huko Roma (mtaa wa Vatikano), zikikusanya maaskofu wawakilishi wa nchi zote na baadhi ya wakuu wa mashirika ya kitawa.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Kama vile mitaguso mikuu iliyotangulia kupanga urekebisho wa hali ya Kanisa, mtaguso wa pili wa Vatikano pia ujumbe wake hautaweza kuzaa matunda isipokuwa kwa juhudi za muda mrefu.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Miaka ishirini baada ya mtaguso kumalizika, sinodi maalumu ya maaskofu iliyoitishwa ili kutathmini matokeo yake ilisema wazi kuwa kazi bado sana, kwa namna ya pekee kuhusu kulenga utakatifu kwa waamini wote.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: Ndiyo maana ilihamasisha juhudi zifanyike ili ujumbe wa mtaguso usikilizwe upya katika kila jimbo.


title: Mtaguso wa pili wa Vatikani

text: HATI ZA MTAGUSO MKUU WA VATIKANO II – tafsiri ya Familia za Maamkio – ed. TEC – Baraza la Maaskofu Tanzania – Ndanda 2001 – ISBN 9976-63-649-0


title: Precious Blood Secondary School Riruta

text: Precious Blood Secondary School Riruta, ni jina la shule ya upili ya wasichana. Shule hii iko katika eneo la Nairobi, upande wa Kawangware.


title: Precious Blood Secondary School Riruta

text: Mkuu wa shule ni Bi. Akatsa, na kabla yake, kulikuwa Bi. Mungai.


title: Precious Blood Secondary School Riruta

text: Shule ya Precious Blood ni shule ya serikali, na inapata usaidizi wa kanisa ya Katoliki. Kuna wasichana mia tatu na sitini, tisini kwa kila darasa. Mavazi yao ni ya rangi ya kijani kibichi na nyeupe, na wanavaa viatu nyeusi.


title: Precious Blood Secondary School Riruta

text: Kwa miaka mengi, shule ya upili ya Precious Blood imepata matokeo bora kwenye mtihani wa KCSE. Mara nyingi shule hii huwa kati ya shule kumi ambazo zinaongoza nchi katika mtihani huu. Wasichana wa Precious Blood wameendelea kujiunganisha na Vyuo Kikuu bora, Kenya na pia ng'ambo.


title: Mzee Small

text:
Said Ngamba au Mzee Small (amezaliwa mw. 1955 - 2014) alikuwa msanii wa maigizo na vichekesho kutoka nchini Tanzania. Huenda akawa anaaminika zaidi kuwa mmoja wa wasanii wakongwe kwa nchi ya Tanzania, hasa katika fani ya uchekeshaji ambayo sasa inachezwa zaidi na vijana.
Kwa historia fupi ya maisha yake, Mzee Small alizaliwa mwaka 1955 na kupata elimu yake ya msingi katika shule ya Mingumbi huko Kilwa mkoani Pwani.
Mbali na kuwa mkongwe, pia Mzee Small kila unapozungumza naye huwa na kawaida ya kujitamba kuwa yeye ndiye msanii wa kwanza kabisa Tanzania Bara kuchekesha katika luninga.


title: Mzee Small

text: Pamoja na kuwa yeye ndiyo mwanzilishi wa kuonyesha vichekesho kupitia luninga, lakini bado amesimama kufanya maigizo ingawaje alianza sanaa hiyo miaka 30 iliyopita na alipata kufundishwa na Bw. Said Seif ‘Unono’ (ambaye kwa sasa ni marehemu).


title: Mzee Small

text:
Mbali na kushiriki sanaa katika vikundi mbalimbali, pia Mzee Small amecheza sanaa katika vikundi vya mashirika kama vile Reli, NASACO na mengine mengi, ambayo kwa sasa hayajihusishi tena na shughuli hizo.
Mzee Small alianza kujulikana sana katika fani ya uchekeshaji hasa pale alipoibuka na mchezo unaojulikana kama 50, 50, 100, na ule wa Mjini Shule unaomwelezea mwanamke mmoja wa kijijini aliyeolewa mjini.


title: Mzee Small

text: Mbali na kutamba na michezo hiyo, Mzee Small pia ni mcheshi na mwenye kupenda utani wakati wote, aliibuka na kichekesho kisemacho Nani Mwenye Haki, ambacho sasa ameamua kukiboresha zaidi.


title: Mzee Small

text:
Pia ameibuka na kitu kingine kiitwacho “Nani Kama Shule" huku akiwa amewashirikisha wakina Majuto, Kingwendu nawachekeshaji wengine wanaotamba sasa nchini Tanzania.
Mzee Small anamiliki kundi lake la sanaa linalojulikana kama Afro Dance ambalo alilisajili mwaka 1994 kwenye Baraza la Sanaa la Taifa, BASATA, na kupata usajili rasmi mwaka huohuo wa 1994.


title: Mzee Small

text: Pamoja na kuwa na uzoefu wa kisanaa, lakini bado hana mpango wowote ule wa kujiunga na kundi jingine, ila anachoweza kufanya ni kurekodi na wasanii wengine atakapoitwa kwa makubaliano maalum. Mzee Small alisema:


title: Mzee Small

text:
Alisema kuwa kwa sasa anajitahidi kuboresha kazi yake na kuzisimamia katika mauzo, na wakati hana shughuli nyingi hujishikiza katika duka moja Kariakoo la Home Shopping Centre.
Akizungumzia mafanikio aliyopata kutokana na vichekesho, Mzee Small alisema kwa utani “nimempata mke wandoa katika televisheni ambaye ni Bi. Chau.” Small akaeleza:


title: Mzee Small

text: Alisema kuwa mkewe, Bi. Fatuma hana tatizo lolote na Bi. Chau kwani anajua nini ninachofanya, hii ni kazi kama nyingine hivyo analielewa hilo.”


title: Mzee Small

text: Akizungumzia kikweli kweli mafanikio yake yaliyotokana na uchekeshaji, Mzee Small alisema kuwa kwa sasa anaishi kwake na hana ugomvi na baba wala mama mwenye nyumba, “hilo kwangu halipo kwa sasa.”


title: Mzee Small

text:
Mzee Small kwa sasa ana watoto watano, watatu wakiume na wawili wakike, ambapo anawasisitizia watoto wake kusoma na kama wanataka kujiingiza katika sanaa, “huo utakuwa ni uamuzi wao baada ya kumaliza masomo.”
Mzee Small anatoa ushauri wake kwa wasanii chipukizi wanaoibuka, Mzee Small aliwataka kutobweteka na kubuni vitu vipya kila wakati ili vichekesho au maigizo yao yapendwe kila kukicha, sio kuridhika na walipofikia.


title: Mzee Small

text: Pia aliwasifu akina Bambo, Kingwendu na wachekeshaji wengi ambao alisema wameonyesha vipaji vikubwa, “lakini sasa kinachotakiwa ni kwa mara kwa mara kubuni mbinu mpya ya uchekeshaji au uigizaji.


title: Kitu Gani

text: Kitu Gani ni nyimbo ya Dknob akimshirikisha Q Jay. Inatoka katika albamu ya "Bomoa Mipango". Nyimbo ilirekodiwa katika studio ya Mwamba Production ya Dar es Salaam, Tanzania. Nyimbo hii imekuwa kama utambulisho wa albamu hiyo ya Bomoa Mipango, ingawaje si wengi waliotegemea albamu itakwenda kwa jina hilo. Albamu imetolewa mnamo tarehe 1 Julai ya mwaka wa 2008.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo ni aina mojawapo ya sala isiyohitaji kutoa sauti na pengine hata kupanga mawazo namna inayofanyika katika tafakuri.


title: Sala ya moyo

text: Makala hii inategemea hasa mang'amuzi ya Wakristo, hususan Wakatoliki.


title: Sala ya moyo

text: Kwanza tuondoe au kusahihisha baadhi ya mawazo yaliyoenea sana kuhusu kazi hiyo bora.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo si kupanga mawazo tu, hata kama ni mawazo mazuri ya dini.


title: Sala ya moyo

text: Katika sala ni lazima akili itumike, lakini haitoshi mpaka niseme na Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Hasa mawazo yanatakiwa kuwasha moto wa upendo ndani mwangu.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo si kujisomea tu, hata kama ni vitabu vizuri vya dini.


title: Sala ya moyo

text: Kitabu, na hasa Biblia, kinaweza kikasaidia kufukuza mawazo mengine na kuingiza katika mafumbo, lakini hakitoshi mpaka nianze kusema na Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo si kusema tu, karibu mfululizo, hata kumnyima Mungu nafasi yake.


title: Sala ya moyo

text: Sitakiwi kukusudia ninyamaze kabisa mbele yake, lakini pia nisiseme peke yangu.


title: Sala ya moyo

text: Kama vile ninavyomuambia kimoyomoyo maneno yangu, niwe tayari kusikiliza moyoni maneno yake pia.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo si kufuata ratiba tu, ingawa hiyo inanisaidia nisije nikasahau wala kulegea katika kuongea na Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Tunaweza kupanga kijumuia saa ya sala ya moyo, lakini kila mmoja atasali peke yake na kwa namna yake, tofauti na liturujia ambayo ni sala ya Kanisa zima.


title: Sala ya moyo

text: Nisiende kusali kwa kuwafuata wenzangu, bali kwa kumfuata mpenzi wangu.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo si kufanya zoezi tu, hata kama ni la kutulia na kujikusanya, mpaka nianze kusema na Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Kwa kuwa lengo la zoezi la namna hiyo ni kwamba nizame ndani yake na kuungana naye kwa upendo.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo si kujikaza tu, hata kama ni kwa lengo la kutawala mawazo yangu.


title: Sala ya moyo

text: Nikitaka kuongea na Mungu ni lazima nifanye bidii, lakini si mpaka niumwe kichwa au kujichosha kabisa.


title: Sala ya moyo

text: Niwe na utulivu wa roho kwa kuwa namkaribia mpenzi wangu.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo si kazi yangu binadamu tu, ingawa natakiwa kuichangia kwa juhudi.


title: Sala ya moyo

text: Zaidi napaswa kumtegemea Roho Mtakatifu ambaye yumo ndani mwangu na anataka kusali kwa njia yangu.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo si kufarijika tu, ingawa Mungu kwa wema wake anaweza akatufariji kwa utamu wake.


title: Sala ya moyo

text: Lakini nikubali afanye hivyo anapotaka yeye akiona ni vizuri kwangu.


title: Sala ya moyo

text: Nikipata faraja nimshukuru; nisipopata niendelee kusali, la sivyo nitaonyesha kuwa napenda faraja zake kuliko ninavyompenda mwenyewe.


title: Sala ya moyo

text: “Nzi anayetaka kuonja utamu wa asali akizamisha mabawa yake ndani ya asali hawezi kuruka tena. Vivyo hivyo mtu anayetaka kufurahia matamu ya roho hawezi kuinukia sala hasa” (Yohane wa Msalaba).


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo si kusahau maisha na wajibu, ili kusema na Mungu juu ya mambo ya dini tu.


title: Sala ya moyo

text: Nikitaka kuongea naye ni lazima nizuie mawazo yangu yasitawanyike ovyo hata nikamsahau, lakini naweza kumuendea pamoja na maisha yangu yote, hasa wito, wajibu, matatizo, furaha niliyo nayo n.k.


title: Sala ya moyo

text: Muhimu ni kwamba niongee naye kuhusu mambo hayo ili niyaone upya kwa mwanga wake.


title: Sala ya moyo

text: “Sala ya moyo ni uhusiano wa dhati wa kirafiki ambao mtu anawasiliana na Mungu moja kwa moja, akijua kwamba anapendwa naye, na akiwa na lengo la kuishi vizuri zaidi ndani mwake” (Teresa wa Yesu).


title: Sala ya moyo

text: Ninapokwenda kusali kwa moyo naacha shughuli na kusimama kidogo ili niongee na Mungu na kumtolea maisha yangu yote yazidi kumpendeza kama yale ya Mwanae Yesu.


title: Sala ya moyo

text: Nimshirikishe yote ya kwangu kwa kuwa mwenyewe anataka kuhusika nayo na kunitengeneza upya kwa upendo.


title: Sala ya moyo

text: Naweza kuhusiana naye kazini au njiani pia, lakini hasa kama nimezoea kufanya hivyo katika sala, nikizingatia kwamba yumo kweli ndani mwangu hata niweze kumjua na kumpenda kwa furaha.


title: Sala ya moyo

text: “Si lazima tuinuke mpaka mbinguni ili kuongea na Mungu, wala hatuhitaji kupiga kelele ili atusikilize. Mungu yupo karibu nasi hata asikie minong’ono ya midomo yetu, hata maneno ya moyoni. Hatuhitaji mabawa tukamtafute. Tufunge kidogo mlango wa nje, tukae peke yetu na kujitazama ndani: yeye yumo humohumo” (Teresa wa Yesu).


title: Sala ya moyo

text: Lengo la sala hiyo ni “kuongea moyo kwa moyo” (Teresa wa Yesu).


title: Sala ya moyo

text: Yesu alimuambia Angela wa Foligno: “Kama mtu akitaka kunipata rohoni mwake sitamkatalia. Kama mtu akitaka kuniona nitamjalia kwa moyo aone uso wangu. Kama mtu akitaka kusema nami tutaongea pamoja kwa furaha kubwa ajabu”.


title: Sala ya moyo

text: Tusisahau jibu la mkulima wa Ars alipoulizwa anasali vipi: “Sisemi kitu ili namtazama, naye ananitazama”.


title: Sala ya moyo

text: Charles de Foucald alifafanua kuwa sala ya moyo ni hali ambayo mtu anamtazama Mungu bila ya maneno, naye kwa macho tu anamuambia kuwa anampenda, ingawa midomo, na pengine hata akili imenyamaza.


title: Sala ya moyo

text: Si kwamba anatumia macho ya mwili, bali ya roho. Sala bora ni ile ambayo macho hayo yamejaa upendo mkubwa zaidi.


title: Sala ya moyo

text: Teresa wa Mtoto Yesu aliulizwa anamuambia nini Mungu akajibu, “Simuambii kitu chochote, ila nampenda tu”.


title: Sala ya moyo

text: Basi, nikitaka kuwaka moto wa upendo kwake, nizingatie alivyonipenda upeo katika kuniumba, kujifanya mtu, kuteseka na kuniita mbinguni ili nipendane naye milele.


title: Sala ya moyo

text: Hata leo ananipenda jinsi nilivyo, pamoja na kasoro zangu, na kwa upendo huo anataka kunifanya mtakatifu.


title: Sala ya moyo

text: Kazi yangu ni kukubali nipendwe hivyo na kumrudishia upendo hata bila ya maneno.


title: Sala ya moyo

text: Kwa kuwa upendo wake unanidai upendo, tena upendo wake ndio unaozaa upendo wangu.


title: Sala ya moyo

text: Anayependa anataka kumpendeza mpenzi wake katika yote.


title: Sala ya moyo

text: Basi, nimuulize Bwana anataka nifanye nini, halafu nimueleze nataka anifanyie nini, nikijiombea, pamoja na neema nyingine, ile ya kusali vizuri.


title: Sala ya moyo

text: Hali ya sala iliyojaa imani, tumaini na hasa upendo inafanya niweze kubadilishana na Mungu kiburi changu na unyenyekevu wake, ubinafsi wangu na upendo wake, unyonge wangu na ukuu wake, udhaifu wangu na uwezo wake.


title: Sala ya moyo

text: Ni muhimu nijue sababu za kusali kwa moyo niweze kuwa imara katika bidii hiyo ya lazima.


title: Sala ya moyo

text: Ninapokwenda kusali niwe na hakika ya kuwa Mungu atanipokea, tena ananingojea kwa hamu kubwa.


title: Sala ya moyo

text: Hamu yake ndiyo iliyosababisha niamue kumuendea.


title: Sala ya moyo

text: Tangu zamani Mungu aliwadai Waisraeli wamtolee siku moja kwa wiki na sehemu moja ya kumi ya mali alizowajalia.


title: Sala ya moyo

text: Ndiyo alama ya shukrani na ya imani kuwa ndiye Bwana na asili ya mema yote, hasa ya uzima wetu.


title: Sala ya moyo

text: Pamoja na hayo Mungu ni mkarimu kuliko wote na anatuzidishia baraka kwa yale yote tunayomrudishia.


title: Sala ya moyo

text: Mungu ni mkarimu kwa sababu ni upendo: hivyo anapenda kujitolea hata kujitoa na kushirikisha umungu wake.


title: Sala ya moyo

text: Katika sala ya moyo najiweka mbele yake katika ukweli nikiwa tayari kupokea neema zake.


title: Sala ya moyo

text: Mungu ananipatia neema kadiri ya hamu yangu ya kuzipata.


title: Sala ya moyo

text: Katika sala ya moyo ni wazi kwamba nataka kumfahamu na kumpenda, kumtii na kujaliwa kwa wingi.


title: Sala ya moyo

text: Basi, Mungu anakuja kunijaza neema hizo hata zinaonekana katika maisha yangu na kazi zangu.


title: Sala ya moyo

text: Nikijitahidi kushirikiana na Roho Mtakatifu katika sala mwanga wake utaenea katika mawazo na maneno yangu.


title: Sala ya moyo

text: Hivyo, bila ya kutegemea, nitaelewa neno fulani la Biblia au tukio fulani la maisha yangu; pia nikisema neno katika utume litakuwa na nguvu ya kuigusa mioyo ya watu.


title: Sala ya moyo

text: Maadili hayo makuu siwezi kujipatia, bali najaliwa na Mungu hasa kwa njia ya sala.


title: Sala ya moyo

text: Lakini kwa kuwa maadili ni mazoea ya kutenda mema, natakiwa kurudiarudia matendo yake.


title: Sala ya moyo

text: Basi, katika sala ya moyo natumia sana imani, tumaini na upendo nikizingatia mambo makuu kuliko maisha ya kila siku, pamoja na kutazama yote kwa mwanga wake.


title: Sala ya moyo

text: Mwanga huo hauishii juujuu, bali unanionyesha ukweli wa mambo mpaka ndani, hata ubora wa mateso na misalaba ya maisha yangu.


title: Sala ya moyo

text: Hivyo imani inakua ikichanua tumaini na kuzaa upendo.


title: Sala ya moyo

text: Tumaini linakua hasa katika mambo matatu: kutamani ufalme wa Mungu, kutegemea ulinzi wake, kumkabidhi aongoze maisha yangu.


title: Sala ya moyo

text: Hivyo upendo pia unakua kwa kutaka zaidi nilingane na matakwa yake.


title: Sala ya moyo

text: Tofauti na wanyama, mimi kama binadamu natakiwa kuishi sio kimwili tu, bali hasa kiroho: yaani sio tu kwa ajili ya kula na kunywa, kuzaa na kustarehe, bali hasa kwa kushirikiana na Mungu na pia na watu, kwa njia ya upendo.


title: Sala ya moyo

text: Hivyo sitakiwi kuzingatia tu vitu vinavyoonekana, bali hasa mambo yasiyoonekana.


title: Sala ya moyo

text: Naweza kuyazingatia hata wakati ninapotimiza haja za mwili, lakini si rahisi kufanya hivyo kama sijazoea sala ya moyo.


title: Sala ya moyo

text: Bidii katika sala hiyo itafanya niishi kiroho saa zote kwa kuwa naja kuzoea kufikiri na kuelewa ukweli wa mambo, nikiongozwa na Roho Mtakatifu.


title: Sala ya moyo

text: Nitafanya hivyo katika matendo yangu pia, badala ya kufuata tu maelekeo yangu na tamaa mbalimbali.


title: Sala ya moyo

text: Nimeathiriwa na vilema mbalimbali, kiasi kwamba matendo mema pia yamejaa umimi, kiburi, majivuno n.k.


title: Sala ya moyo

text: Katika sala naja kuvitambua hivyo vyote.


title: Sala ya moyo

text: Nikiona matukio madogomadogo yananiathiri au kunikasirisha au kunikatisha tamaa, nijue kwamba nahitaji kutulia zaidi katika sala ya moyo.


title: Sala ya moyo

text: Kwa kumtazama Mungu, Yesu na Bikira Maria, kwa kufikiria maneno yao, kwa kutamani nilingane nao, na kwa kutafakari ubaya wa dhambi, nitajielewa na kuimarishwa.


title: Sala ya moyo

text: Hivyo nitazidi kuelewa udogo wangu na kukubali kwa unyenyekevu nishike nafasi yangu katika mpango wa Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Shetani anajua fika faida ninayopata kwa sala yangu, hasa ile ya moyo.


title: Sala ya moyo

text: Basi, anajaribu kwa kila namna kunikatisha tamaa nisisali.


title: Sala ya moyo

text: Ndiyo sababu Yesu kwa maneno na mifano ya maisha yake alisisitiza lazima ya kukesha na kusali.


title: Sala ya moyo

text: Kwa kushindwa sala ya moyo bustanini, mitume wake wakaja kumkimbia na hata kumkana.


title: Sala ya moyo

text: Nikiyajua hayo, nikazanie sala ya moyo: hapo matendo yangu yote yatakuwa na uhai, kwa kuwa Mungu atakuwa nami.


title: Sala ya moyo

text: Nimeitwa na kutumwa hasa kwa kipaimara nimshuhudie Yesu mwema kwa maneno na matendo yangu ya kila siku.


title: Sala ya moyo

text: Watu ambao hawamjui wala hawamtafuti wanaweza kukutana naye kwa njia yangu, mradi niwe kweli mtu wa Mungu na si msemaji tu.


title: Sala ya moyo

text: Natakiwa kufanya sala ya moyo kwa bidii pia kusudi niwe mtu wa namna hiyo na kuwasaidia wenzangu.


title: Sala ya moyo

text: Nisipojifunza mwenyewe, nitawezaje kuwafundisha wengine? Siwezi kutoa kile nisichonacho.


title: Sala ya moyo

text: Ninapokwenda kusali kwa moyo kitu cha lazima zaidi ni kutaka kumkaribia Mungu: hiyo iwe ndiyo hamu au kiu ya roho yangu.


title: Sala ya moyo

text: Itakuwa rahisi zaidi kumkaribia hivyo nikizidisha sala na sadaka ndogondogo za saa zote.


title: Sala ya moyo

text: Hasa nimkaribie kwa unyenyekevu, nikikumbuka unyonge wangu na ukuu wake.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo inaweza kufanyika saa yoyote, asubuhi, mchana, jioni au usiku.


title: Sala ya moyo

text: Lakini kila mtu ana muda fulani unaomfaa zaidi kwa kukusanya mawazo na kusali.


title: Sala ya moyo

text: Basi, nikiwa peke yangu nijichagulie muda huo. Katika jumuia inafaa kupanga nafasi mbalimbali ili wote wafaidike.


title: Sala ya moyo

text: Kila mtu anaweza kujipangia au kupangiwa na kiongozi wa kiroho urefu wa sala ya moyo kulingana na hali yake, shughuli zake na maendeleo yake.


title: Sala ya moyo

text: Lakini muhimu zaidi ni kutekeleza mpango huo bila ya kupunguza muda wa sala wala kulegeza bidii muda huo wote, la sivyo anayesali dakika tano tu anaweza akafaidika kuliko anayesali saa nzima.


title: Sala ya moyo

text: Pamoja na hayo, nijue kwamba mara nyingi dakika za mwisho zina neema za pekee, na kwamba nikijiongezea kwa hiari dakika moja au mbili Mungu atanilipa kwa ukarimu.


title: Sala ya moyo

text: Sala inafanyika moyoni: ndimo ninapokutana na Mungu wangu.


title: Sala ya moyo

text: Hata hivyo mahali pana umuhimu wake katika kusaidia au kuzuia sala yangu.


title: Sala ya moyo

text: Kila mtu ana mahali ambapo anafaulu zaidi, k.mf. msituni au mlimani au chumbani.


title: Sala ya moyo

text: Kwa walio wengi sala inakuwa rahisi kanisani, hasa penye tabenakulo.


title: Sala ya moyo

text: Baadhi wana kipaji cha kusali vizuri hata penye kelele.


title: Sala ya moyo

text: Basi, ninapoweza kujipangia mahali nichague panaponifaa zaidi, bila ya kujidanganya.


title: Sala ya moyo

text: Ingawa sala ni ya moyo, namna ya kukaa kwa mwili inaweza kusaidia.


title: Sala ya moyo

text: Kila mtu ana namna yake, lakini kwa kawaida zile za kujitesa au kujipumzisha mno zinazuia sala.


title: Sala ya moyo

text: Naweza kuongea na Mungu kuhusu lo lote lakini ni vizuri niandae la kuwaza na kusema, nisije nikapoteza muda.


title: Sala ya moyo

text: Nikitaka kutumia kitabu nisisahau kwamba kusoma ni kama kuongea na mwandishi, kumbe lengo langu ni kuongea na Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Kitabu ni msaada tu, ni kama kiberiti cha kuwashia moto wa sala.


title: Sala ya moyo

text: Kwa hiyo niwahi kukiacha nikiona niko karibu naye kwa imani, tumaini na upendo.


title: Sala ya moyo

text: Huenda nikapata ghafla wazo tofauti ambalo linanivutia: basi, nipokee neema hiyo kwa mikono miwili, kwa kuwa ni Mungu anayenipangia maongezi naye.


title: Sala ya moyo

text: Niendelee na wazo hilo nikijua kwamba ameniandalia neema zake kwa njia hiyo.


title: Sala ya moyo

text: Vivyo hivyo, nikiwa na maombi, niyatoe, mradi niweke mbele mapenzi yake.


title: Sala ya moyo

text: Baada ya kuzingatia hayo yote tunayoweza kuyaita maandalizi ya mara moja, nikumbuke kuwa ni muhimu zaidi maandalizi ya kudumu, yaani bidii ya kila saa ya kukwepa dhambi yoyote na kutenda mema mengi.


title: Sala ya moyo

text: Nikilegea katika maadili, sala itaathirika mara, kwa sababu kuna ulinganifu mkubwa wa sala na maisha yangu.


title: Sala ya moyo

text: Sala inanipatia nguvu ya kuishi vema, na maisha mema yananiandaa nisali vema.


title: Sala ya moyo

text: “Sala yake mnyenyekevu hupenya mawingu” (Yoshua bin Sira 35:17).


title: Sala ya moyo

text: Nijitahidi kila siku kupata unyenyekevu na kuwa na moyo kama wa mtoto mdogo au wa mtu fukara au wa mkosefu aliyetubu.


title: Sala ya moyo

text: Hivyo kila nitakapokwenda kusali nitafanikiwa.


title: Sala ya moyo

text: “Mungu anapotaka kuifadhili roho ya mtu, hatazami ukuu wake bali ukweli wa ndani wa unyenyekevu wake na jinsi anavyojidharau” (Yohane wa Msalaba).


title: Sala ya moyo

text: Katika sala nataka kukutana na yule aliyejishusha na kuteseka kwa upendo wangu.


title: Sala ya moyo

text: Basi ni lazima nifuate njia hiyohiyo kwa kumtolea Mungu sadaka ya vitu mbalimbali.


title: Sala ya moyo

text: Kila ninapojikatalia kwa ajili yake imani inakua. Katika anasa siwezi kusali kweli.


title: Sala ya moyo

text: Mungu ni upendo, na sala ya moyo ni sala ya upendo.


title: Sala ya moyo

text: Lakini nikumbuke daima kuwa upendo kwa Mungu na kwa jirani ni mmoja tu.


title: Sala ya moyo

text: Kwa hiyo sala inanidai nizidishe matendo ya upendo kwa wenzangu, na hasa niondoe chuki, kinyongo, dharau n.k.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo inatakiwa kuwa kilele cha kazi ya saa zote, yaani kumfikiria Mungu hata katika shughuli za kawaida.


title: Sala ya moyo

text: Nikimsahau wakati huo na kutawanya mawazo ovyo, hata katika sala ya moyo itakuwa vigumu kumkumbuka.


title: Sala ya moyo

text: Upande mwingine, sala ya moyo inanizoesha kumkumbuka Mungu na hivyo inakuwa rahisi kuwa naye hata katika kazi.


title: Sala ya moyo

text: Shauri la mwisho ni kuwapenda na kuwaheshimu Roho Mtakatifu na Bikira Maria.


title: Sala ya moyo

text: Roho Mtakatifu ndiye msaidizi mkuu katika sala.


title: Sala ya moyo

text: Bikira Maria ni kielelezo cha kupokea neema za Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Hivyo kadiri nitakavyowaheshimu, sala itakuwa rahisi.


title: Sala ya moyo

text: Inafaa niongee nao hasa mwanzoni mwa sala ya moyo ili waniongoze.


title: Sala ya moyo

text: Baada ya kujitayarisha, nifanye nini?


title: Sala ya moyo

text: Mambo muhimu zaidi ninaposali kwa moyo ni kumtazama Mungu kwa upendo ili kumsikiliza nikiwa tayari kutii.


title: Sala ya moyo

text: Nimtazame kwanza kwa macho ya imani, kama anavyofanya mtu anayemtazama mpenzi wake macho wazi kwa upendo mwingi.


title: Sala ya moyo

text: Nisianze kusema lolote nisipotambua kwa imani kwamba namuelekea kweli Mungu hata niweze kumuambia kwa unyofu: wewe hapa.


title: Sala ya moyo

text: Baada ya kumpata mwenzangu huyo niongee naye kwa kusema lakini hasa kwa kusikiliza.


title: Sala ya moyo

text: Kama kawaida ya maongezi yoyote, yanaweza kuanza na kuendelea vizuri ikiwa pande zote mbili zinachangia; lakini yanafanyika kwa shida ikiwa mmoja au wote wawili hawashiriki vizuri katika kusema na kusikiliza.


title: Sala ya moyo

text: Upande wangu niwe tayari kumsikiliza na kumuitikia Mungu akipenda kuanza mwenyewe; vilevile niwe tayari kuanza mimi na neno fulani (k.mf. kutoka Biblia au liturujia au matukio) nikiona amenyamaza.


title: Sala ya moyo

text: Kusema niseme kwa moyo hata nikitumia sala za mwingine: kama maneno yake hayalingani na moyo wangu itakuwa kazi bure.


title: Sala ya moyo

text: Kadiri ya hali yangu, sala inaweza kuingia upande wa shukrani au sifa au tumaini au majuto au ombolezo au mengineyo, mradi nimuelekee kweli Mungu na kusema naye.


title: Sala ya moyo

text: Kusikiliza nimsikilize Mungu hasa katika Biblia: ni mawazo yake, ni maneno yake, ni maandishi yake kwa ajili yangu pia.


title: Sala ya moyo

text: Alipoiandikisha alijua ataitumia vipi hapo baadaye katika kuongea na watu, alijua kwamba mimi pia nitakuja kuisoma akapanga ataniangaza kwa maneno gani leo na kesho.


title: Sala ya moyo

text: “Kabla ya yote katika kutafakari kwangu natumia Injili: ndani yake naona yale yote ambayo roho yangu maskini ndogo inayahitaji. Ndani yake naona daima mwanga mpya na maana zilizofichika na za kifumbo… Naelewa, tena najua mwenyewe ya kuwa ufalme wa Mungu umo ndani mwetu. Yesu katika kuzifundisha roho zetu hahitaji vitabu wala walimu: yeye ni dokta anayefundisha bila ya kelele ya maneno… Sijawahi kumsikiliza akisema, lakini nasikia kuwa yumo ndani mwangu. Kila dakika ananiongoza, naye ananitia moyoni niseme nini kwa Baba. Palepale ninapohitaji naona mianga ile ambayo nina shida nayo na ambayo sijaiona” (Teresa wa Mtoto Yesu).


title: Sala ya moyo

text: Nikiona kiberiti kimewasha nisiendelee kusoma, bali nizingatie maneno yaliyoniangaza kwa kuyarudiarudia moyoni mwangu au hata kwa sauti ndogo.


title: Sala ya moyo

text: Muhimu ni kuamini kwamba ninaambiwa hayo na Mungu, au kumuambia hayohayo pengine kwa kubadilisha sentensi imuelekee yeye.


title: Sala ya moyo

text: Kazi hiyo ni kama kuonja na kufurahia utamu wa kinywaji au kukamua majamaji yote ya chungwa.


title: Sala ya moyo

text: Ikiwa punde baadaye maneno hayo hayanivutii tena, naweza kushika tena kitabu na kurudia kusoma palepale au kwenda mbele kidogo.


title: Sala ya moyo

text: Naweza pia kumshirikisha Bikira Maria anisaidie kutafakari maneno hayo kama alivyokuwa akifanya mwenyewe kuhusu maneno ya Yesu.


title: Sala ya moyo

text: Kusudi nisikate tamaa nikiona mawazo yanaendelea kutawanyika, niwe na hakika ya kuwa Mungu ananisikiliza na kunielewa kuliko mama yeyote kwa mtoto mchanga aliyemzaa na kumpenda.


title: Sala ya moyo

text: Kwa hiyo atanijibu na kunijalia ninayomuomba walau baadaye kama si mara moja.


title: Sala ya moyo

text: Hata hivyo nijitahidi kutumia kumbukumbu yangu na ubunifu wangu katika sala, vifanye kazi kwa kunisaidia, la sivyo vitafanya kazi kwa kunizuia nisisali.


title: Sala ya moyo

text: Nimtegemee hasa Roho Mtakatifu, ambaye yumo ndani mwangu akigusa kumbukumbu ili nikumbuke mambo ya kufaa, na akigusa ubunifu ili nijichoree matukio nisiyoyashuhudia n.k.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo haitumii akili tu, bali inashirikisha sana utashi, yaani uwezo wa kutaka na kupenda.


title: Sala ya moyo

text: Roho Mtakatifu akiwa upendo wa Mungu hasa anatuelekeza kwenye upendo: ndiyo sababu kilele cha sala ya moyo ni hatua ya mapenzi.


title: Sala ya moyo

text: Chini ya imani, kazi ya akili, kumbukumbu na ubunifu ielekee kazi ya utashi ambayo iko chini ya upendo.


title: Sala ya moyo

text: Nikiona nashindwa kukusanya mawazo na kumuambia lolote, na kitabu hakinisaidii, maana yake Mungu anataka kitu kingine kutoka kwangu: nisikubali hata mara moja kishawishi cha kujiona eti, napoteza muda tu, afadhali nifanye kazi nyingine. Siyo kweli hata kidogo.


title: Sala ya moyo

text: Kukaa na Mungu si kupoteza muda hata kama tunaonekana tumenyamaza wote wawili.


title: Sala ya moyo

text: Nikiri mbele yake unyonge wangu, nimnyenyekee kwa maneno au kwa kumnyoshea mikono yangu mitupu kama maskini anayeomba msaada nikiamini Mungu hawezi kunikatalia.


title: Sala ya moyo

text: Naweza pia kukariri maneno machache, k.mf. Bwana unihurumie.


title: Sala ya moyo

text: Muhimu hasa ni kudumu kwa imani na tumaini hata katika hali ya ukavu.


title: Sala ya moyo

text: Kabla sijafunga sala ni vema niandike chochote: muhtasari wake au neno nililolitafakari au sala iliyochipuka moyoni mwangu au azimio nililolifikia au wazo fulani ambalo linaweza kunisaidia hapo baadaye.


title: Sala ya moyo

text: Kama vile kazi yoyote ile, sala ya moyo pia ina matatizo yake.


title: Sala ya moyo

text: Hasa naweza kupatwa na mawili: mtawanyiko wa mawazo na matakaso ya Kimungu.


title: Sala ya moyo

text: Nisichanganye hayo mawili kwa kuwa asili yake ni tofauti, hivyo itikio langu pia linatakiwa kuwa tofauti. La kwanza linadai niongeze bidii, la pili nijiachilie kwa Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Hakuna anayeweza kukwepa kabisa tatizo hilo. Kwa wote ni vigumu kukusanya mawazo yamuelekee mfululizo Mungu asiyeonekana wala kusikilikana.


title: Sala ya moyo

text: Kinyume chake ni rahisi kuacha mawazo yaende huko na huko kama vipepeo.


title: Sala ya moyo

text: Nahitaji mazoezi mengi, sio wakati wa sala tu, bali saa yoyote; hata hivyo tawanyiko la mawazo litaendelea kunisumbua kwa kiasi fulani.


title: Sala ya moyo

text: Hilo si dhambi, mradi nisikubali kumsahau Mungu wangu.


title: Sala ya moyo

text: Pengine ni vizuri nitumie mawazo yanayojitokeza yenyewe na kuyaongelea na Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Nikiona sala inataka kushindikana naweza pia kutumia mbinu mbalimbali.


title: Sala ya moyo

text: Mojawapo ni kufuata saa kwa kujipangia dakika kadhaa kwa kila hatua ya sala ya moyo: k.mf. dakika moja kwa kuabudu Utatu Mtakatifu, nyingine kwa kujiombea imani, nyingine kwa kumtolea Mungu matendo ya siku nzima, nyingine kwa kumuambia jinsi ninavyompenda n.k.


title: Sala ya moyo

text: Mbinu nyingine ni kufuata pumzi katika kuomba neema mbalimbali: k.mf. kuandika maadili kumi na kuyaomba mojamoja wakati wa kuingiza hewa mapafuni.


title: Sala ya moyo

text: Kila mmojawetu ana kiasi fulani cha umimi ambao unamfanya ajijali mno.


title: Sala ya moyo

text: Ndicho kizuio kikubwa kwa sala halisi na maisha maadilifu, kwa kuwa kinasababisha nijifanye lengo la yote badala ya Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Ni lazima nijikane siku kwa siku ili yeye atawale kweli moyo wangu.


title: Sala ya moyo

text: Sio katika sala tu, bali katika matendo yangu yote nimweke Mungu mbele kuliko mimi na yeyote yule. Litukuzwe jina lake kuliko jina langu, ufike utawala wake kuliko utawala wangu, yatimizwe matakwa yake kuliko matakwa yangu.


title: Sala ya moyo

text: Nikifaulu kufanya hivyo, sala itakuwa rahisi sana.


title: Sala ya moyo

text: Kadiri nitakavyoendelea katika njia ya utakatifu nitatambua kuwa umimi huo ni mkubwa mno, nisiweze kuufuta kwa nguvu zangu wala kwa neema za kawaida.


title: Sala ya moyo

text: Ndiyo sababu natakiwa kutegemea kazi ya Mungu ndani mwangu: yeye anakuja kunitakasa ingawa kwa kunitia uchungu.


title: Sala ya moyo

text: Daktari wangu huyo ananifanyia operesheni ninayohitaji sana, lakini nisipoelewa chanzo chake na lengo lake nitakata tamaa.


title: Sala ya moyo

text: Basi, nijue kwamba pengine Mungu mwenyewe anapangua mipango yangu ya sala.


title: Sala ya moyo

text: Katika matakaso hayo nahitaji uongozi wa kiroho, niambiwe mara nyingi kuwa natakiwa kuendelea kusali hata nikiona eti, ni kazi bure.


title: Sala ya moyo

text: Nivumilie uchungu wa kibinadamu unaotokana na kazi hiyo ya Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Niamini kuwa faida yake ni kubwa na kuwa baada ya giza kutapambazuka, na baada ya kiangazi mvua itanyesha tena.


title: Sala ya moyo

text: Nidumu kwa utulivu mbele ya Mungu nikimtolea muda wangu, unyonge wangu na utashi wangu.


title: Sala ya moyo

text: “Ee Mungu, moyo wangu u thabiti, moyo wangu u thabiti” (Zaburi 57:7).


title: Sala ya moyo

text: Tangu zamani shetani anawashawishi watu wasifanye sala ya moyo, akiwatia hoja zilezile kama kwamba zinatoka akilini mwao.


title: Sala ya moyo

text: Afadhali nizijue pamoja na majibu ya kufaa nisije nikashindwa na ujanja wake pamoja na udhaifu wangu.


title: Sala ya moyo

text: Mtu yeyote, hata akitingwa na shughuli, anaweza na kuhitaji kujipatia nafasi muhimu za kuongea na Mungu, ambaye daima ni wa kwanza katika mafungamano ya maisha.


title: Sala ya moyo

text: Ni afadhali aache shughuli mbalimbali kuliko sala hiyo. Hapo tunaweza kupima imani yetu: kama tunamzingatia zaidi Mungu au maisha ya hapa duniani.


title: Sala ya moyo

text: Shida nyingine ni kushindwa kupanga ratiba ya siku.


title: Sala ya moyo

text: Shughuli zenyewe hazina mwisho, lakini nisiongozwe nazo, bali maisha yangu yote yafuate mapenzi ya Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Hivyo katika mambo yote nitakuwa na mpangilio mzuri, nikifanya kila kitu kwa wakati wake.


title: Sala ya moyo

text: Tena shughuli zenyewe zinafanyika vizuri zaidi na kwa urahisi zaidi nisipoacha sala ya moyo, kwa sababu inasafisha na kunyosha nia yangu isiwe na mchanganyiko wowote, kama ilivyo kawaida.


title: Sala ya moyo

text: Kwa mfano, napenda kuokoa watu, lakini pia najisifu nikipata mafanikio; kumbe nitawaokoa kweli ikiwa tu nitaongozwa na upendo.


title: Sala ya moyo

text: Nisipojipatia muda wa kufanyia sala ya moyo, mwisho nitakuwa kama mtu anayetaka kufanya kazi bila ya kula.


title: Sala ya moyo

text: Katika sala ya moyo pengine naonja utamu wa kuwa na Mungu, lakini si lazima wala si muhimu.


title: Sala ya moyo

text: Lengo si kupendezwa bali kumpendeza. Naye anapendezwa hasa akiniona namuomba kama maskini, ninaposhindwa kusali vizuri na kukusanya mawazo hata nikataka kukata tamaa.


title: Sala ya moyo

text: Hivyo nikidumu kusali atanijalia neema ingawa kwa siri au baada ya muda.


title: Sala ya moyo

text: Niwe na imani kuwa Mungu anaona na kujali sio tu mawazo yanayotawanyika, bali hasa hamu na nia yangu ya kukaa naye.


title: Sala ya moyo

text: Nikiona imani yangu haimpati Mungu, nizidi kumuomba aniongezee imani, badala ya kuacha sala.


title: Sala ya moyo

text: Kila mmoja anatakiwa kufanya juhudi alivyotuonya Yesu, katika sala na kazi yoyote, katika kujikana na kubeba msalaba nyuma yake.


title: Sala ya moyo

text: Kama sina moyo huo, dawa ni kuzidi kumuomba Mungu aimarishe utashi wangu, si kuacha sala.


title: Sala ya moyo

text: Ingawa zipo njia mbalimbali za kujifunza sala ya moyo, watu wengi wanyofu wanafundishwa na Roho Mtakatifu mwenyewe.


title: Sala ya moyo

text: Kila mmojawetu anaweza akajisikia kumfikiria Mungu na matendo yake kwa upendo.


title: Sala ya moyo

text: Hata hivyo ni vizuri nijifunze njia hizo kutokana na mang’amuzi ya wengine walionitangulia, kwa sababu vilema vinanitawala na pengine nimeanza vibaya.


title: Sala ya moyo

text: Njia za kufanya sala ya moyo ni tofauti kwa sababu watu ni tofauti, na kila mmojawetu ana namna yake ya kutenda, kusema, kuwaza na kusali pia.


title: Sala ya moyo

text: Watakatifu walifundisha kusali walivyozoea na kupenda wenyewe.


title: Sala ya moyo

text: Pamoja na hayo, kueleza sala ya moyo ni vigumu kama kueleza kazi ya kupumua: inaonekana kuwa na hatua mbalimbali za kufuata, kumbe ni kitu cha kawaida kwa mtu aliyezoea, asihitaji kuhangaika afikirie hatua hizo.


title: Sala ya moyo

text: Mitindo ya sala ya moyo ilifundishwa hasa kuanzia karne ya XVI. Kati yake tunayo hii ifuatayo:


title: Sala ya moyo

text: a. kujiandaa


title: Sala ya moyo

text: b. kusoma


title: Sala ya moyo

text: c. kutafakari


title: Sala ya moyo

text: d. kushukuru


title: Sala ya moyo

text: e. kumtolea Mungu kitu


title: Sala ya moyo

text: f. kuomba.


title: Sala ya moyo

text:
a. Mwanzo
kujiandaa: kumfikiria Mungu kwa upendo, unyenyekevu na tumaini
kujikumbusha lengo: kuwa rafiki wa Mungu
kusoma kidogo


title: Sala ya moyo

text:
b. Sala yenyewe
kuamini kwamba Mungu yupo
kutafakari somo
kuongea na Mungu kwa upendo au kunyamaza tu mbele yake


title: Sala ya moyo

text:
c. Mwisho
shukrani kwa neema zote
kumtolea Mungu nguvu zetu katika kumtumikia
azimio na ombi la nguvu za kulitekeleza


title: Sala ya moyo

text:
a. Mwanzo
kumuamini Mungu na kumuabudu
kumnyenyekea na kutubu
kuomba mwanga wake
Salamu Maria


title: Sala ya moyo

text:
b. Sala yenyewe
mawazo mafupi ya imani kwa kutumia pengine kitabu
mapenzi, yaani unyenyekevu, tumaini, upendo, sikitiko n.k.
maombi: ya mwanga, ya kudumu mpaka mwisho na hasa ya kujaa upendo


title: Sala ya moyo

text:
c. Mwisho
kumshukuru Mungu
kuweka azimio
kuomba neema ya kulitekeleza


title: Sala ya moyo

text: Inafaa tusisitize mambo kadhaa yanavyoweza yakazuia sala ya moyo.


title: Sala ya moyo

text: Sala inadai bidii kwa sababu ni kazi ya kumtafuta Mungu. Lakini nisijikaze mno kiasi cha kujichosha kwa muda mrefu. Utulivu wa roho unasaidia zaidi.


title: Sala ya moyo

text: “Mara nyingi shetani anatushawishi upande huu; asipoweza kufanya tutende mabaya, anatuvuta kutaka tutende mambo makuu kupita uwezo wetu, na kututwisha zaidi na zaidi mpaka tulemewe chini ya mzigo mzito mno” (Vinsenti wa Paulo).


title: Sala ya moyo

text: Nikisema mfululizo sitamuachia Mungu nafasi. Basi niwe tayari kunyamaza akilini na kusikiliza atakayoniambia yeye.


title: Sala ya moyo

text: “Tunapotaka kumuambia Mungu maneno mengi bila ya kumsikiliza, tunapoteza faida kubwa mno na kuwa viziwi” (Teresa wa Yesu). Maneno ya Mungu yanahitaji nafasi kubwa yaweze kujitokeza.


title: Sala ya moyo

text: Nikiri kuwa inaweza ikanitokea kusinzia wakati wa sala. Kama ni hivyo nimnyenyekee Mungu nikikumbuka lawama ya Yesu kwa Petro usiku wa Alhamisi Kuu.


title: Sala ya moyo

text: Lakini nikiona inanitokea mara nyingi ni lazima nijitahidi zaidi kwa kubadili mtindo wa sala au namna ya kukaa au muda wake. Pengine nahitaji kutibiwa tu.


title: Sala ya moyo

text: Nijihadhari sana na kishawishi hicho ambacho Shetani anataka niache sala au niifupishe.


title: Sala ya moyo

text: Kumbe nikistahimili Mungu ameniandalia neema na anaweza kunimulika kwa mwanga wake.


title: Sala ya moyo

text: Nikiwa na nia ya kumpenda na kumpendeza kuliko nafsi yangu, itakuwa rahisi kudumu katika sala.


title: Sala ya moyo

text: Mungu anachukia kabisa kilema hicho cha Kishetani. Kujisifia neema zake ni sawa na kukufuru. Kujipongeza ni sawa na kusema uongo.


title: Sala ya moyo

text: Nipokee neema za Mungu kwa unyenyekevu na kwa mikono miwili. Nikizitumia kwa faida yangu, nisishangae akininyang’anya.


title: Sala ya moyo

text: Sala ya moyo inatakiwa kuwa kilele cha bidii zangu zote za kumtafuta Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Vilevile nikitoka kwenye sala nisimuache bali niende naye kwenye shughuli.


title: Sala ya moyo

text: Hivyo sala ya moyo itapenya maisha yote kwa kuniangazia namna ya kumtumikia Mungu.


title: Sala ya moyo

text: Naweza nikafikiri kuwa sala ya moyo iliyofanikiwa ni ile yenye mawazo mazuri, kumbe sivyo.


title: Sala ya moyo

text: Naweza nikaona nimeshindwa kwa sababu ilinibidi nijitahidi mno kukusanya mawazo, kumbe baadaye, wakati wa shughuli, huwa namkumbuka Mungu na kuelewa kwa urahisi ninavyoweza kumtumikia.


title: Sala ya moyo

text: Hapo nitambue kwamba nimesali vizuri.


title: Sala ya moyo

text:
Vipimo vitatu vya sala ya moyo ni hivi vifuatavyo:
1. Urahisi wa kumkumbuka Mungu saa zote.
2. Utekelezaji wa wajibu kwa upendo mkubwa.
3. Utayari wa kutumia nafasi za kujikatalia na kumsaidia jirani.


title: Sala ya moyo

text: Nikipima sala yangu na kuona sijaendelea vya kutosha, nisikate tamaa, bali nijitahidi zaidi kwa kuwa ndiyo njia ya kujipatia neema nyingi zaidi.


title: Sala ya moyo

text: Mungu hamuachi mtu anayefanya bidii katika kusali na kutenda mema. Malipo yake yanapita tumaini lolote.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Sacrosanctum Concilium (Kilat. "Mtaguguso (au: mkutano) mtakatifu") ni jina fupi la hati ya Mtaguso wa pili wa Vatikano inayohusu liturujia au utaratibu wa ibada katika kanisa katoliki.


title: Sacrosanctum Concilium

text: "Sacrosanctum Concilium" ni maneno mawili ya kwanza ya hati hiyo iliyotolewa kwa lugha ya Kilatini.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Azimio hili lilipitishwa kwenye kikao cha pili cha mtaguso na maaskofu na makasisi 2147 kati ya waliohudhuria wakati 4 tu waliipinga, halafu Papa Paulo VI aliitangaza kama mafundisho ya kanisa tarehe 4 Desemba 1963. Hutazamwa kuwa kati ya hati muhimu zaidi za mtaguso.


title: Sacrosanctum Concilium

text:
Ilileta mabadiliko makuu katika ibada za kanisa katoliki, hasa matumizi ya lugha za kawaida za watu katika ibada badala ya Kilatini kama lugha kwa nchi zote.
Lengo la hati hiyo ni kufanya kwanza mapadri, halafu Wakristo wengine pia waelewe na kutimiza liturujia ili kwa njia yake wamtukuze kweli Mungu na kufaidika Kiroho.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Mabadiliko haya yaliandaliwa kwa muda mrefu na mapapa mbalimbali wakati wa karne ya 20 hasa na kamati iliyopewa wajibu huu na Papa Pius XII kuanzia 1959.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Kikwazo kikuu kilionekana katika matumizi ya lugha ya Kilatini iliyokuwa tayari lugha ya kihistoria bila wasemaji kama lugha ya kwanza. Kwa hiyo walikuwa hasa wasomi pekee walioweza kuelewa masomo na mengineyo ya liturujia. Watu wa kawaida mara nyingi walikuwa watazamaji tu wa matendo ya ibada. Bila ya kupata mafundisho ya kutosha wala sakramenti ya ekaristi, Wakristo wa Magharibi walijitungia ibada zao badala ya kutegemea liturujia ya Kanisa.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Huko Mashariki hali ilikuwa tofauti kabisa: ndiyo sababu hati hiyo inahusu liturujia ya Roma tu, isipokuwa misingi ya liturujia yoyote na mengineyo yanayofaa kokote.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Sura hii inahusu kanuni za jumla kwa urekebisho na ustawishaji wa liturujia.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Kwanza inaeleza undani na umuhimu wake, halafu inasisitiza haja ya malezi ya kiliturujia kuanzia seminari na nyumba za kitawa ambapo maisha yote yafuate roho ya liturujia na masomo yote yafundishwe kwa kuonyesha uhusiano wake na liturujia ambayo ihesabiwe kati ya masomo muhimu zaidi na kufundishwa na wataalamu. Hivyo waamini wote watasaidiwa kuchota roho halisi ya Kikristo katika chemchemi hiyo ya kwanza na ya lazima; pia wataweza kushiriki ibada kwa jinsi iliyo haki na wajibu wao.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Baadaye tu yanaagizwa marekebisho ya jumla ya liturujia na vitabu vyake vyote; msingi wake ni kwamba liturujia, mbali ya mambo yaliyoagizwa na Bwana Yesu, ina mengi yaliyopangwa na Kanisa lenyewe katika historia yake kulingana na mahali na nyakati mbalimbali. Kwa hiyo mara kwa mara linaweza na kupaswa kuyapanga upya kwa manufaa ya waamini.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Kwa kuwa liturujia ni kazi ya Kanisa lote, inaratibiwa na uongozi wake tu: wengine wasithubutu kubadilisha lolote wanapofanya ibada zake.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Hata uongozi wa Kanisa usirekebishe vitabu harakaharaka na pasipo lazima, bali uhakikishe kwamba mapya yanalingana na ya zamani.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Kwa namna ya pekee ni lazima neno la Mungu katika liturujia liheshimiwe linavyostahili, tena lionjwe kama ilivyokuwa mwanzoni mwa Kanisa.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Maagizo mengine yanatokana na hali ya kijumuia ya liturujia, yaani kwamba ibada zake si za binafsi, bali ni za Kanisa lote, na kila mmoja anahusika namna yake kama mwamini wa kawaida au kama mwenye daraja au huduma fulani. Hivyo ipendelewe ibada ya pamoja ambapo kila mmoja ashike nafasi yake na kulingana vizuri na wengine wanaoshika nafasi zao.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Maagizo mengine yanazingatia faida ya waamini upande wa imani ikiwa ni pamoja na kujifunza undani wake.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Kwa ajili hiyo mtaguso huo umeamua ibada zieleweke kwa urahisi, mapadri watoe hotuba na mawaidha mbalimbali wakati wa ibada, pia ziruhusiwe lugha hai za watu ingawa Kilatini kinabaki lugha rasmi ya madhehebu ya Kanisa la Magharibi na waamini wake wote wanatarajiwa kujua kuitikia na kuimba kwa Kilatini wakati wa Misa.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Mbali ya lugha, mtaguso umekubali yafanyike marekebisho mengine ili kupokea katika liturujia ya Roma utamaduni wa makabila yoyote mradi usipingane na imani. Utamadunisho huo ufanyike chini ya Baraza la Maaskofu na kukubaliwa na Roma.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Mwisho wa sura hiyo unasisitiza umuhimu wa watu kushiriki liturujia ya askofu katika Kanisa kuu na ile ya parokia ili waamini wajisikie kweli Kanisa moja.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Ili kustawisha liturujia mtaguso umeagiza ziwepo kamati maalumu kitaifa na kijimbo.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Ili kutekeleza yaliyosemwa hapo juu, sura ya pili inaagiza namna ya kurekebisha madhehebu ya Misa, sura ya tatu inafanya vilevile kuhusu sakramenti nyingine na visakramenti, na sura ya nne kuhusu Sala ya Kanisa.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Kufikia miaka ya 90 vitabu hivyo vyote vilikuwa tayari vimerekebishwa: katika kuvitumia ni muhimu kujisomea utangulizi wake.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Sura ya tano inarekebisha mwaka wa Kanisa kusudi mpango wake ueleweke zaidi bila ya kujaa mno sikukuu za watakatifu: hasa siku ya Bwana na vipindi maalumu vya mwaka vipate nafasi vinavyostahili.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Sura mbili za mwisho zinahusu muziki na sanaa takatifu ili liturujia ipendeze kwa uzuri wake, iinue roho kwa Mungu na kuwa kielelezo cha ile ya mbinguni. Hivyo vipawa mbalimbali vya binadamu vitumike kumtukuza Mungu.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Hayo yameelezwa baada ya vitabu kwa sababu hivyo vina neno la Mungu na maitikio ya watu kwa neno hilo lenye kuwatakasa.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Vilevile muziki unaelezwa kabla ya sanaa nyingine kwa sababu unaambatana na maneno matakatifu.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Mtaguso umesisitiza umuhimu wa kuimba katika liturujia, ukiagiza malezi kwa ajili hiyo, uundaji wa kwaya, utungaji wa nyimbo ambazo zichote hasa katika vitabu vya Biblia na liturujia.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Kuhusu aina za muziki mtaguso umekubali aina yoyote inayoweza kulingana na utakatifu wa ibada; vilevile umeruhusu ala mbalimbali za kufaa.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Hata hivyo liturujia ya Roma inapendelea muziki wa Kigregori na kinanda cha mabomba.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Sanaa nyingine pia zinaheshimiwa na kutumiwa na Kanisa kwa ujenzi, mapambo, vifaa na picha takatifu. Kadiri ya mahali na nyakati limekubali mitindo mbalimbali mradi ilingane na imani, maadili na ibada ya Kikristo.


title: Sacrosanctum Concilium

text: Mtaguso umeagiza maaskofu hasa wajitahidi kudumisha msimamo huo na uzuri wa yote yanayohusu liturujia, kwa kuelimisha wanasanaa na makleri.


title: Lumen Gentium

text: Lumen Gentium (katika Kilatini maana yake ni "Mwanga wa Mataifa") ni jina fupi la hati ya kidogma ya Mtaguso wa pili wa Vatikano inayohusu fumbo la Kanisa katika imani ya Kikatoliki.


title: Lumen Gentium

text: "Lumen Gentium" ni maneno mawili ya kwanza ya hati hiyo iliyotolewa kwa lugha ya Kilatini.


title: Lumen Gentium

text: Maaskofu na mapadri 2151 kati ya waliohudhuria mtaguso huo walikubali hati hiyo wakati 5 tu waliipinga, halafu Papa Paulo VI aliitangaza kwa Kanisa Katoliki tarehe 21 Novemba 1964.


title: Lumen Gentium

text: Hutazamwa kuwa hati muhimu kuliko zote za mtaguso huo, ikijumlisha mafundisho ya kikatoliki ya miaka 2,000.


title: Lumen Gentium

text: Mkazo wa hati hiyo ni mafundisho juu ya kanisa kuwa fumbo la "mwili wa Kristo" duniani na pia kuwa "taifa la Mungu safarini".


title: Lumen Gentium

text: Inakazia tabia ya kiroho ya Kanisa kuliko umbo lake kama taasisi yenye mfumo wa kiutawala.


title: Lumen Gentium

text: Kwa maneno ya Papa Paulo VI imejibu swali: “Kanisa, unasemaje juu yako?”.


title: Lumen Gentium

text: Sura ya kwanza inafafanua fumbo la Kanisa ambalo, kama sakramenti, lina mawili yasiyotenganika: kwa nje linaonekana kwa namna fulani, na kwa ndani mna neema isiyoonekana inayoletwa na yale yanayoonekana. Basi, ndani ya Kanisa la watu Mungu anaishi na kufanya kazi.


title: Lumen Gentium

text: Kwa hiyo hati inaanza kwa kueleza jinsi Baba, Mwana na Roho Mtakatifu wanavyohusika na Kanisa.


title: Lumen Gentium

text: Halafu unaonyesha kuwa Kanisa ni mwanzo wa ufalme wa Mungu, nalo linafananishwa na kundi la kondoo, shamba, jengo na hekalu la Mungu au bibiarusi anayeungana na Bwanaarusi wake kuwa mwili mmoja, yaani mwili wa Kristo: ndio ukweli wenyewe wa Kanisa.


title: Lumen Gentium

text: Baada ya kuona ukweli huo wa ndani, sura ya pili inaelekea kutazama watu wanavyohusika na fumbo la Kanisa.


title: Lumen Gentium

text: Kuanzia Agano la Kale Mungu hakupenda kuokoa watu mmojammoja bali aliwaunganisha wawe taifa lake lenye kujua ukweli na kumtumikia kitakatifu.


title: Lumen Gentium

text: Katika taifa hilo wote wamejaliwa ukuhani unaotumika katika adhimisho la sakramenti, na unabii wenye karama mbalimbali.


title: Lumen Gentium

text: Katika taifa hilo watu wote wanapaswa kuingia bila ya ubaguzi ili wawe kitu kimoja.


title: Lumen Gentium

text: Ndiyo maana ya jina “Katoliki”: la mahali pote na nyakati zote.


title: Lumen Gentium

text: Watu wote wanahusiana na Kanisa, ila kwa namna mbalimbali.


title: Lumen Gentium

text: Kwanza wapo Wakatoliki, yaani waliojiunga nalo kikamilifu kwa kumkubali Roho Mtakatifu na miundo yote ya Kanisa.


title: Lumen Gentium

text: Halafu wapo Wakristo wa madhehebu mengine waliokwishabatizwa na hivyo wameungana nalo ingawa si kikamilifu, kwa sababu hawakubali baadhi ya mafundisho na miundo yake.


title: Lumen Gentium

text: Hatimaye wapo watu wengine pia, wenye dini mbalimbali au wasio na dini, ambao wote wanaitwa na Mungu wajiunge na Kanisa kwa kuwa linahitajika kwa wokovu, ingawa Mungu anaweza kuwaokoa wenye nia njema wasiopata habari njema.


title: Lumen Gentium

text: Bila ya shaka kwa mtazamo wa mtaguso hali ya Wakatoliki ni bora zaidi, lakini hao wanapaswa kuwajibika zaidi na kuwashirikisha wengine wote ili kuwaokoa kutoka udanganyifu wa shetani na ulimwengu.


title: Lumen Gentium

text: Ndiyo maana ya kazi ya kimisionari ambayo imeagizwa na Yesu na ni wajibu wa kila Mkristo.


title: Lumen Gentium

text: Sura ya tatu inatoa mafundisho muhimu, tena mapya, kuhusu muundo wa uongozi wa Kanisa, hasa uaskofu.


title: Lumen Gentium

text: Ni kwamba mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) ulifundisha sana kuhusu papa lakini haukupata nafasi ya kutoa hati juu ya maaskofu iliyopangwa itafuata: hiyo ni kwa sababu mtaguso ulisambaratika jeshi la Italia lilipoteka Roma tarehe 20 Septemba 1870.


title: Lumen Gentium

text: Hivyo mtaguso wa pili wa Vatikano ulikusudia kukamilisha kazi hiyo.


title: Lumen Gentium

text: Hasa umefundisha kwamba kama vile mitume walivyokuwa kundi moja na Petro na chini yake, maaskofu wote ni kundi moja na papa wa Roma na chini yake.


title: Lumen Gentium

text: Kwa mpango wa Mungu kundi hilo ni la kudumu, maaskofu wakiwa waandamizi halisi wa mitume, na papa mwandamizi halisi wa Petro, mkuu wao.


title: Lumen Gentium

text: Kwa namna ya pekee mtaguso umefundisha kuwa ibada ya kumweka wakfu askofu ni ngazi ya juu kabisa ya sakramenti ya daraja inayompa uwezo mpya, si baraka fulani tu ambayo padri anapewa afanye kazi ya juu (kama wengine walivyodhani awali).


title: Lumen Gentium

text: Hivyo uaskofu unatia alama isiyofutika milele.


title: Lumen Gentium

text: Kutokana na fundisho hilo, mtaguso umesisitiza kila mara umuhimu wa maaskofu katika maisha yote ya Kanisa.


title: Lumen Gentium

text: Lakini mtaguso umesisitiza pia umoja wa maaskofu, ukidai kila mmojawao afanye kazi yake akishirikiana na kundi lote na achangie ustawi wa Kanisa zima, si jimbo lake tu.


title: Lumen Gentium

text: Katika hilo askofu ndiye nguzo ya umoja wa waamini wake wao kwa wao tena kati yao na waamini wote duniani: hivyo linafanya jumuia ya kijimbo istahili kuitwa Kanisa, kwa kuwa ndani yake Kanisa lote limo kweli.


title: Lumen Gentium

text: Kwa msingi huo askofu anawakilisha Kanisa lake maalumu katika Kanisa Katoliki, na kulifundisha, kulitakasa na kuliongoza kwa msaada wa mapadri wake na wa mashemasi, ambao wote wanashiriki ukuhani wake mkuu.


title: Lumen Gentium

text: Mwishoni mwa sura hiyo Kanisa la Magharibi linaruhusu urudishwe ushemasi wa kudumu ambao uweze kutolewa kwa wanaume wenye ndoa pia.


title: Lumen Gentium

text: Mara baada ya sura inayohusu wale wachache waliopata daraja takatifu (wanaoitwa makleri), inafuata sura juu ya Wakristo wa kawaida (wanaoitwa walei).


title: Lumen Gentium

text: Kwa karne nyingi hao walibaki kama wasikilizaji na watazamaji tu katika ibada na katika maisha yote ya Kanisa, lakini kuanzia karne XIX utume wao ulianza kuamka upya.


title: Lumen Gentium

text: Mtaguso umesisitiza kwa nguvu wajibu na haki yao ya kutumia neema na vipaji walivyojaliwa na Mungu kwa ujenzi wa taifa lake na kwa wokovu wa ulimwengu.


title: Lumen Gentium

text: Msingi wake ni ubatizo uliowafanya manabii, makuhani na wafalme; hivyo wamejaliwa huduma na karama mbalimbali ambazo wachungaji wanapaswa kuziheshimu wakiwaachia uhuru na nafasi katika utendaji.


title: Lumen Gentium

text: Kwa namna ya pekee ni juu yao kulenga utawala wa Mungu kwa kushughulikia malimwengu.


title: Lumen Gentium

text: Baada ya kuona hayo makundi mawili ya waamini, wanaotofautiana kwa alama walizotiwa rohoni na ubatizo na kipaimara tu, au na daraja takatifu pia, sura ya tano inahusu wito unaowaunganisha wote, yaani kupata utakatifu.


title: Lumen Gentium

text: Karne za nyuma wengi walidhani hiyo ni kazi ya watawa tu, waliojichagulia “hali ya ukamilifu”, au sanasana mapadri, kutokana na ukuu wa huduma zao.


title: Lumen Gentium

text: Kumbe sivyo: Wakristo wote wanapaswa kulenga utakatifu, kila mmoja kadiri ya wito wake maalumu na hali yake maishani.


title: Lumen Gentium

text: Hati inaorodhesha aina mbalimbali za waamini na jinsi kila moja ilivyo na njia yake; halafu inakumbusha njia mbili bora za kufikia utakatifu, yaani kifodini na mashauri ya Kiinjili: kwa maisha na kifo chao wafiadini na watawa wanahimiza Wakristo wote kutafuta ukamilifu wa upendo.


title: Lumen Gentium

text: Kufuatana na yaliyotangulia, ni rahisi kuelewa kwa nini sura hii inazungumzia watawa.


title: Lumen Gentium

text: Hao hawahusiki na uongozi wa Kanisa (isipokuwa kama wamepata pia daraja takatifu), ila wanahusika moja kwa moja na utakatifu na uhai wake.


title: Lumen Gentium

text: Si kundi la tatu kati ya makleri na walei, bali ni walei au makleri waliojifunga kulenga utakatifu kwa kushika mashauri ya Kiinjili, yaani useja mtakatifu, ufukara na utiifu.


title: Lumen Gentium

text: Mtaguso umesisitiza umuhimu wa mtindo huo wa maisha, na kwamba asili yake ni katika maneno na mifano ya Yesu Kristo: utawa hautokani na historia ya Kanisa tu, bali upo na ni lazima uwepo kwa mpango wa Mungu.


title: Lumen Gentium

text: Hivyo uongozi wa Kanisa unapaswa kuuratibu na kuudumisha katika mitindo yake mingi.


title: Lumen Gentium

text: Mtawa amewekwa wakfu kwa ubatizo, halafu anaimarisha hali hiyo kwa nadhiri ili achume kwa wingi zaidi matunda ya neema akiondoa mapingamizi yoyote yanayoweza kumzuia maishani.


title: Lumen Gentium

text: Baada ya kuwaongelea watawa, wanaoshuhudia kwa namna ya pekee ulimwengu mpya ambapo hapana ndoa, sura ya saba inakuja kufundisha kuwa Kanisa lote hapa duniani liko safarini kuelekea mbinguni, huku likiwa na umoja na watakatifu.


title: Lumen Gentium

text: Sura hiyo inasisitiza tena imani ya Kikatoliki kuhusu mambo ya mwisho ikiwahimiza waamini watazame juu na kuzingatia mifano bora ya wale waliokwishafikia heri ya milele.


title: Lumen Gentium

text: Hao wanastahili kuheshimiwa na kuombwa waombee wenzao wa duniani, mradi yaepwe makosa mbalimbali yaliyowahi kujitokeza huku na huku.


title: Lumen Gentium

text: Daima ionekane wazi kuwa Wakristo wanamuabudu Mungu tu na kwamba wakiheshimu watakatifu ni kwa sababu ni marafiki wa Mungu na wafuasi hodari wa Mwanae.


title: Lumen Gentium

text: Waheshimiwe sio tu ili kupata msaada fulani, bali hasa kwa kufuata mifano yao ili kuwafikia katika liturujia ya mbinguni na kuwaabudu Mungu na Mwanakondoo.


title: Lumen Gentium

text: Mwishoni mwa hati hii yanapatikana mafundisho kuhusu Bikira Maria, akiwa ni mkuu wa watakatifu na mfano wa Kanisa lote.


title: Lumen Gentium

text: Baada ya mabishano makali kati ya washiriki wa mtaguso, wingi wa kura ulikataa kutoa hati maalumu juu ya Maria peke yake, kwa kuwa hawezi kueleweka nje ya fumbo la Kristo na la Kanisa.


title: Lumen Gentium

text: Hivyo mafundisho hayo yamepangwa katika sura ya nane ya hati hii.


title: Lumen Gentium

text: Hayana nia ya kuamua mabishano kati ya wanateolojia, wala ya kufundisha mapya, bali kupanga upya mafundisho ya Maandiko matakatifu na ya Mapokeo.


title: Lumen Gentium

text: Baada ya kumsifu sana bikira huyo, mtaguso umesisitiza juu yake pia kuwa Kristo ndiye mshenga pekee kati ya Mungu na watu, hivyo haiwezekani kumlinganisha Maria na yeye kama walivyowahi kufanya baadhi ya waamini.


title: Lumen Gentium

text: Mchango wake kwa ukombozi wetu ulitokana na ukombozi ulioletwa na Yesu, tena ni kushiriki kazi yake tu.


title: Lumen Gentium

text: Hivyo Maria azidi kuigwa na kuheshimiwa kwa namna ya pekee, hasa kwa njia ya liturujia, lakini kwa kukwepa neno lolote ambalo linapita kiasi au kumweka pembeni Kristo.


title: Lumen Gentium

text: Wazo kuu la hati hii kuhusu Kanisa ni kwamba lenyewe hasa ni ushirika wa Mungu nafsi tatu na watu, ni ushirika wa watakatifu wa duniani, toharani na mbinguni, ni ushirika wa waamini wa aina mbalimbali, kama vile wenye daraja na walei, au watawa na wenzao wote.


title: Lumen Gentium

text: Ushirika huo unatakiwa kuonekana wazi katika maisha ya Kanisa katika ngazi zote; hivyo litaonekana lilivyo kweli, yaani ishara na chombo cha kuwaunganisha watu wote katika umoja wa Utatu mtakatifu.


title: Dei Verbum

text: Dei Verbum (katika Kilatini maana yake ni "Neno la Mungu") ni jina fupi la hati ya kidogma ya Mtaguso wa pili wa Vatikano kuhusu ufunuo wa Mungu katika imani ya Kanisa Katoliki.


title: Dei Verbum

text: "Dei Verbum" ni maneno mawili ya kwanza ya hati hiyo iliyotolewa kwa lugha ya Kilatini.


title: Dei Verbum

text: Maaskofu na makasisi 2344 kati ya waliohudhuria mtaguso huo walikubali hati hiyo wakati 6 tu waliipinga, halafu Papa Paulo VI aliitangaza kama mafundisho ya kanisa tarehe 18 Novemba 1965. Hutazamwa kuwa kati ya hati muhimu zaidi za mtaguso.


title: Dei Verbum

text: Mkazo wa hati hiyo ni mafundisho juu ya ufunuo wa Mungu katika Historia ya Wokovu ya Agano la Kale na Agano Jipya, ambao ulikamilishwa na Yesu Kristo na kukabidhiwa kwa Kanisa ili liutunze katika mapokeo yake, liufafanue kwa mamlaka ya maaskofu (Ualimu wa kanisa) kwa kutegemea hasa Maandiko matakatifu ambayo yanatakiwa kushika tena nafasi inayostahili katika maisha ya Wakristo wote.


title: Dei Verbum

text: Katika Kanisa Katoliki tangu zamani sana zilisisitizwa liturujia na sakramenti.


title: Dei Verbum

text: Ibada hizi ziliendeshwa hasa kwa Kilatini hata baada ya lugha hiyo kufa katika karne za kati.


title: Dei Verbum

text: Hivyo waamini walikuwa hawaelewi masomo ya Biblia kwa kukosa tafsiri yake katika lugha zao.


title: Dei Verbum

text: Kuanzia karne XII tafsiri za Biblia zilianza kupatikana kwa juhudi za watu ambao kwa kawaida hawakukubaliwa na maaskofu wa kanisa kwa jinsi walivyojaribu kuifafanua kinyume cha mapokeo.


title: Dei Verbum

text: Baadaye ulipobuniwa uchapishaji huko Ulaya walikuwa hasa wataalamu wa Kiprotestanti kama Martin Luther waliotunga tafsiri zilizosambazwa kote, wakati uongozi wa Kanisa Katoliki haukukubali usahihi wa kazi hiyo, hivyo Biblia ikazidi kubaki pembeni mwa maisha ya Wakatoliki wengi.


title: Dei Verbum

text: Hivyo kabla ya Mtaguso wa pili wa Vatikano Wakatoliki kwa jumla badala ya kuipenda Biblia walikuwa wakiogopa kupotoshwa nayo kadiri ya onyo la 2Pet 3:16.


title: Dei Verbum

text: Kumbe hati hiyo ilipotolewa baada ya majadiliano na marekebisho mengi imelirudishia Kanisa lote Maandiko Matakatifu.


title: Dei Verbum

text: Baada ya hapo Wakatoliki wataalamu wa Biblia wamefanya kazi kubwa sawa na wenzao Waprotestanti.


title: Dei Verbum

text: Waseminari na watawa wengi wamefundishwa sana Neno la Mungu, na hata walei wameanza kulifurahia.


title: Dei Verbum

text: Matunda yake yamepatikana tayari katika uzima mpya unaoonekana katika mifumo ya Kiroho, vyama na jumuia mbalimbali.


title: Dei Verbum

text: Baada ya dibaji, inayotamka nia ya kufuata nyayo za mitaguso iliyotangulia, sura ya kwanza inahusu ufunuo wa Mungu.


title: Dei Verbum

text: Ni kwamba haiwezekani kuelewa Biblia mbali na Historia ya Wokovu, kwa sababu si kitabu kilichoandikwa leo kwa ajili ya msomaji binafsi, bali kilipatikana zamani Mungu alipojifunua hatua kwa hatua kwa taifa zima la Israeli.


title: Dei Verbum

text: Sura ya pili inafundisha jinsi ufunuo huo, uliokamilika zamani za Yesu, unavyowafikia watu wa leo, yaani kwa njia ya Mapokeo ya Mitume yakiwa na Maandiko Matakatifu ambayo kwa pamoja ni hazina takatifu ya Neno la Mungu, si chemchemi mbili tofauti.


title: Dei Verbum

text: Hazina hiyo imekabidhiwa kwa Kanisa ambalo linaweza kuifafanua rasmi kwa njia ya Ualimu wake.


title: Dei Verbum

text: Basi, Mapokeo Matakatifu, Maandiko Matakatifu na Ualimu wa Kanisa yameshikamana na kuunganika kiasi kwamba moja haliwezi kusimama bila ya mengine.


title: Dei Verbum

text: Baada tu ya kuelewa hayo inawezekana kukabili Biblia yenyewe kwa kuzingatia jinsi Roho Mtakatifu alivyovuviwa juu ya watunzi wake.


title: Dei Verbum

text: Hao walifanya kazi kama waandishi wowote, lakini vitabu vilivyopatikana vinafundisha tu kwa hakika na bila ya kosa ule ukweli ambao Mungu alitaka uandikwe kwa wokovu wetu.


title: Dei Verbum

text: Mtaguso ulisistiza kuwa lengo la Biblia si kufundisha ukweli wowote (k.mf. wa sayansi) bali ule unaohusu wokovu: katika hilo haiwezi kukosea.


title: Dei Verbum

text: Ni kwamba Biblia mwandishi wake hasa ni Mungu, lakini yeye alijieleza kwa njia ya watu, tena kwa namna ya kibinadamu.


title: Dei Verbum

text: Basi, mtu akitaka kumuelewa anapaswa kuelewa kwanza watunzi wa Maandiko matakatifu walitaka kusema nini, akizingatia pia mitindo ya uandishi waliyoitumia.


title: Dei Verbum

text: Utaalamu huo ni muhimu ingawa hautoshi, kwa sababu ni lazima bado kuzingatia umoja wa Biblia nzima, Mapokeo ya Kanisa na kweli za imani.


title: Dei Verbum

text: Baada ya kuona habari za Biblia kwa jumla, sura ya nne inaeleza umuhimu wa Agano la Kale kwa Wakristo pia, kwa kuwa linashikamana na Agano Jipya kama kitabu kimoja ambacho pande zake mbili zinahitajiana.


title: Dei Verbum

text: Sura ya tano inaeleza juu ya Agano Jipya: kwanza ubora wake unaozidi vitabu vya Agano la Kale; halafu asili ya Kitume ya Injili nne ambazo tena zinapita hata Maandiko mengine ya Agano Jipya; mwishowe hakika ya kihistoria ya Injili hizo.


title: Dei Verbum

text: Hati hii imepokea pia mtazamo mpya uliosema Wainjili waliandika historia ya Yesu kwa kuchagua baadhi ya habari walizokuwanazo juu yake, kufupisha nyingine na kueleza upya nyingine kadiri ya mazingira, wakidumisha namna ya kuhubiri kwa lengo la kufanya wasomaji waweze kuamini, lakini bila ya kupotosha ukweli.


title: Dei Verbum

text: Habari zenyewe ziliwaelea kwa mwanga wa Roho Mtakatifu aliyelifikia Kanisa baada ya Kristo kufufuka ili kuliongoza kwenye ukweli wote.


title: Dei Verbum

text: Hatimaye sura ya sita inatoa maagizo kuhusu Maandiko Matakatifu katika maisha ya Kanisa.


title: Dei Verbum

text: Kwanza ziwepo juhudi mpya ili wote wapate lishe katika meza ya Neno la Mungu ambalo ni hai na lina nguvu.


title: Dei Verbum

text: Pia juhudi zifanyike ili waamini wapate Maandiko hayo katika lugha zao.


title: Dei Verbum

text: Wataalamu pamoja na kuyatafsiri wayafafanue na kuelimisha wengine.


title: Dei Verbum

text: Wale wote wanaotoa mafundisho ya imani katika ngazi zozote washikamane na Maandiko kwa kuyasoma pamoja na kusali ili Biblia iwe kiini cha mafundisho yao.


title: Dei Verbum

text: Waamini wote, hasa watawa, wanahimizwa kuisoma sana kwa sababu kutoijua ni sawa na kutomfahamu Kristo.


title: Gaudium et Spes

text: Hati hiyo, ndefu kuliko zote za Mtaguso wa pili wa Vatikano, inaitwa ya kichungaji kwa sababu inataka kutazama mambo kwa lengo la kuongoza maisha ya watu.


title: Gaudium et Spes

text: Ilitolewa siku ya mwisho ya mtaguso huo (8 Desemba 1965) kwa kura 2307 dhidi ya 75 za maaskofu na makasisi waliokuwepo.


title: Gaudium et Spes

text: Kama kawaida ya hati za Kanisa Katoliki, jina lake rasmi Gaudium et Spes linatokana na maneno ya kwanza katika lugha asili (Kilatini); tafsiri yake ni "Furaha na Matumaini".


title: Gaudium et Spes

text: Sehemu yake ya kwanza inaweka misingi ya imani, na sehemu ya pili inaonyesha msimamo wa Kanisa Katoliki kuhusu ulimwengu wa leo.