title: Beata Poźniak

text:
Beata Pozniak (amezaliwa 30 Aprili, 1960 mjini Gdansk, Poland) ni mwigizaji, mtengenezaji wa filamu na mwanaharakati wa haki za binadamu. Alipokuwa mtoto mchanga, Beata alilelewa kule Poland katika enzi za Kikomunisti, kisha akahamia Marekani na akaanza kufanya kazi katika eneo la filamu na televisheni. Alicheza kama Marina Oswald katika filamu ya Oliver Stone iitwayo "JFK". Baada ya hiyo filamu, Beata akaenda kufanya kazi na George Lucas katika filamu iitwayo "Young Indiana Jones Chronicles" na pia alikuwa mwanachama katika vipindi vya televisheni vya Melrose Place, "Mad About You" (pamoja na Helen Hunt) na Babeli 5 akicheza kama rais wa kike wa kwanza wa dunia. Jukumu hili kilimwezesha kusimulia kitabu mashuhuri sana cha "The Winter Palace: A Novel of Catherine the Great" kwa mchapishaji kuu duniani — Random House.
Kupitia sanaa yake yeye huzingatia majukumu ya wanawake katika jamii kwa kuchanganya mila na desturi za michezo ya kuigiza na baadhi ya uelezo kutumia ishara na jinsi ya kubuni yanayo husika na uhakika. Kazi zake Pozniak mara nyingi huibua mahitaji za mwanamke katika dunia ya leo na mandhari ya haki za wanawake, haki ya kijamii na historia ya wanawake. Mwaka 1994 Beata aliongoza kuanzishwa kwa muswada wa kwanza katika historia ya bunge Marekani (HJ Res. 316) kutambua Siku ya Kimataifa ya Wanawake nchini Marekani.
Beata mara nyingi huketi kwa chama cha Academy Television, Primetime Emmy Awards na amekuwa mtangazaji maarufu was IFP (Independent Featured Project West), "Independent Spirit Awards" na Jodie Foster, Brad Pitt, Johnny Depp na Anthony Hopkins. Yeye pia aliwasilisha tuzo kwa Audrey Hepburn baada ya kifo chake, katika Human Rights Film Festival iliyoungwa mkono na Umoja wa Mataifa.
http://www.booksontape.com/narrator/?id=156649


title: Vivumishi vya kumiliki

text:
Vivumishi vya kumiliki ni maneno yanayotoa taarifa ya kujulisha umiliki wa nomino. Maneno hayo hujulisha kuwa nomino hiyo iliyotajwa ni mali ya nani.
Mashina ya vivumishi vya kumiliki yanajikita katika nafsi:


title: Vivumishi vya kumiliki

text: Nafsi ya kwanza:


title: Vivumishi vya kumiliki

text: Nafsi ya pili:


title: Vivumishi vya kumiliki

text: Nafsi ya tatu:


title: Uganga wa meno

text: thumbnail|right|Kazi ya daktari wa meno wa kisasa Uganga wa meno ni fani ya pekee katika elimu ya tiba. Hutekelezwa na daktari wa meno anayeelewa matatizo ya meno. Kazi yake ni kutambua magonjwa ya meno, kuyatibu na kuwashauri watu kuhusu namna za kutunza meno.


title: Uganga wa meno

text: Daktari wa meno huwa na wasaidizi wenye elimu maalumu namna gani kusafisha meno na uwazi wa mdomo, wanaotengeneza misaada ya kurekebisha meno ya watoto wakati wa kukua au wanaojua kutengezea meno bandia. Kuna madaktari wa meno walioendelea kuwa wabingwa wa upasuaji wa meno na utaya.


title: Uganga wa meno

text: Afya ya meno ni sehemu muhimu ya afya ya mwili kwa jumla. Magonjwa ya meno yanaweza kusababisha maumivu makali, kupunguza uwezo wa kula vyakula na kusababisha vidonda mdomoni ambavyo ni viingilio kwa magonwa mbalimbali. Kinyume chake kuna magonwa kadhaa yanayooyesha dalili yao hasa mdomoni ambako yanaweza kutambuliwa na daktari bingwa.


title: Uganga wa meno

text: Madaktari wa meno walio wengi hufanya kazi katika kliniki ya binafsi kuna wengine waliopo hospitalini au katika taasisi za umma kama vile jeshini au gerezani.


title: Uganga wa meno

text: Kutokana na utafiti wa akiolojia -hasa kwa kutazama mifupa kutoka makaburi ya kale- inajulikana ya kwamba huko katika utamaduni wa mto Indus kulikuwa na tiba ya meno katika karne ya 28 KK.[1]


title: Uganga wa meno

text: Kutoka Misri ya Kale kuna papiri ya karne ya 16 KK yenye maelezo kuhusu tiba ya meno.[2]


title: Uganga wa meno

text: Hata kama tiba ya meno ilijulikana tayari tangu kale wataalamu wa siku zile hawakuelewa bado ni nini inayosababisha magonwa mengi. Tangu siku za Sumer (miaka 5000 KK) "mnyoo" aliaminiwa kusababisha karisi (kuoza kwa meno)[3] na imani iliendelea kwa miaka mielfu.


title: Uganga wa meno

text: Mbinu za kuwasaidia wenye matatizo ya meno zilijulikana pia tangu kale. Wataalamu wa Ugiriki ya Kale kama Hippokrates waliandika kuhusu namna ya kutoa meno magonjwa na kushika maneno katika utaya kwa msaada wa nyaya.[4].


title: Uganga wa meno

text: Matumizi ya [maligamu]] (aloi za zebaki) kwa kujaza mashimo katika ina yalielezwa katik China ya Kale mnamo karne ya 7 BK [5].


title: Uganga wa meno

text: Sayansi ya kisasa ilitokea katika kazi na maandiko ya daktari Mfaransa Pierre Fauchard (1678-1761) aliyetambua sukari kuwa sababu ya kuoza kwa meno, alibadilisha vifaa vya wafundi mbalimbali kwa matumizi katika tiba ya meno, [6], alieleza mbinu mbalimbali za kuingiza meno bandia mdomoni akatambua ya kwamba inawezekana kusahihisha hali ya meno yaliyokaa nje ya safu ya menu kwa kuyavuta kwa nyaya.


title: Uganga wa meno

text: Matatizo ya afya ya meno yamekuwa muhimu katika afya ya umma ya kimataifa. Yanatokea mara nyingi na kuwa tatizo hasa kwa ajili ya watu maskini kote duniani wanaokosa pesa ya tiba. [7]


title: Uganga wa meno

text: Daktari ataanza tiba wa mteja mpya kwa utafiti wa hali ya meno na uwazi wa mdomo hasa ya ufizi. Hapa msaidizi wake anaandika habari za hali ya kila jino kwenye kadi ya mteja itakayotunzwa katika ofisi ya daktari.


title: Uganga wa meno

text: Ni hasa magonjwa mawili yanayohitaji kuangaliwa na madaktari wa meno


title: Uganga wa meno

text: Karisi (kuoza kwa meno) na Magonjwa ya ufizi wa meno


title: Uganga wa meno

text: kutengeneza meno magonjwa (kwa kusafisha karisi na kujaza shimo) kutoa jino tiba ya kanali ya neva ya jino


title: Uganga wa meno

text: Wajibu muhimu wa daktari ya meno ni kuwashauri wateja kuhusu afya ya meno na sehemu hii huitwa "prophylaxis" yaani tiba ya kuzuia maradhi ya meno. Inahusu hasa usafi wa meno na mdomo, maana sehemu kubwa ya kuoza kwa meno husababishwa na uchafu unaobaki mdomoni na kati ya meno na kulisha bakteria zinazotengeneza asidi zinazoshambulia meno.


title: Uganga wa meno

text: Ushauri mwingine utahusu chaguo la chakula maana


title: Uganga wa meno

text: uhaba wa vitamini unadhoofisha meno na kuhatarisha fizi; kutafuna vigumu kama kufungua jozi au chupa kwa meno inaweza kupasua jino


title: Fofota

text: Fofota "(kwa Kiingereza pulp)" ni sehemu ya ndani ya jino.


title: Fofota

text:
Inafanywa na tishu laini na seli hai, hasa neva na mishipa ya damu. Inaenea katika uwazi uliopo katika dentini ya jino.
Kama enameli ya jino na dentini ina kitundu basi fofota inaathiriwa moja kwa moja na baridi, joto na bakteria ya kinywani na kuleta maumivu makali.


title: Enameli ya jino

text: Enameli ya jino ni sehemu ya jino inayoonekana tukifungua kinywa. Ni dutu ya ufupa mgumu sana inayofunika na kulinda kichwa cha jino au tajino.


title: Enameli ya jino

text: Enameli hii inapatikana kwa meno ya binadamu na wanyama wengi pamoja na samaki kadhaa.


title: Enameli ya jino

text: Enameli inaweza kuharibika kwa ajali, kutafuna vitu vigumu (kama kung'ata jiwe ndani ya chakula) au kutokana na vyakula na vinywaji vyenye sukari nyingi vinavyosababisha karisi (kuoza kwa meno).


title: Tajino

text: Tajino ni jina la kichwa cha jino katika elimu ya uganga wa meno. Neno limebuniwa kwa kuunganisha maneno "taji" na "jino" .


title: Tajino

text: Sehemu ya tajino inafunikwa kwa enameli ya jino ambayo inafanya uso mgumu wa jino wenye kazi ya kutafuna vyakula.


title: Tajino

text: Kama tajino imeharibika daktari wa meno anaweza kuitengeza kwa kuongeza tajino bandia akitumia aina za saruji ya meno kama maligamu au metali.


title: Kizizi cha jino

text: Kizizi cha jino ni sehemu ya jino iliyopo chini ya kichwa cha jino au tajino. Kizizi kinashika jino katika taya.


title: Kizizi cha jino

text: Kizizi hufunikwa kwa sementi ya jino na kinajengwa kwa dentini ambayo ni aina ya mfupa.


title: Kizizi cha jino

text: Kwa kawaida vizizi vya jino vinaishia kwenye ncha kali na kuwa na urefu mara mbili kama tajino.


title: Kizizi cha jino

text: Kwenye ncha ya kizizi "(kwa Kilatini apex dentis)" kuna tundu (kwa Kilatini Foramen apicale dentis) ambako fofota yaani neva na mishipa ya damu zinaingia ndani ya uwazi wa jino. Kiingilio hiki cha mishipa huitwa pia kanali ya jino.


title: Taya

text: Taya (pia utaya; kwa Kiingereza: jaw) ni sehemu ya muundo wa kinywa cha wanyama wengi. Kazi yake ni kushika na kuhamisha chakula mara nyingi pamoja na kukikatakata.


title: Taya

text: Kwenye vertebrata (au wanyama wenye uti wa mgongo) mataya yanajengwa kwa mfupa au gegedu na kupatikana kwa jozi, yaani taya la chini na taya la juu. Kwa spishi nyingi huwa na meno.


title: Taya

text: Kwenye wanyama wenye miguu minne mifupa ya taya la juu imeunganishwa na mifupa ya fuvu ya ubongo. Taya la chini linaunganishwa kwa njia mbalimbali na taya la juu. Nyoka zinaweza kuachana mataya yote mawili kabisa na hivyo kumeza hata windo kubwa sana.


title: Taya

text: Kwenye mamalia taya la chini hushikwa kwa kiungo imara na taya la juu na mfumo huu unaweka mipaka kwa uwezo wa kufungua kinywa.


title: Taya

text: Kwenye arithropodi kama wadudu mataya yako kando ya kinywa na yamejengwa kwa chitini. Yanashika chakula, pia wanyama wadogo wengine wanaowindwa na kukipasua.


title: Taya

text: Shida zinazokumba taya ni kama jaw pain ambapo unapatwa na maumivu kwa mataya. Hili laweza kuwa limesababishwa na: ajali uliyopata na taya zako zikaumizwa, sinuses au mshtuko wa moyo (heart attack). Pia misuli inayoshikilia taya yaweza kuwa imeumia.


title: Taya

text: Kuna watu pia huzaliwa na taya zisizo laini. Endapo unapatwa na shida za taya kama vile kutokuwa laini basi waweza kumuuliza daktari wa meno akuwekee vifaa vya chuma vinavyofungamishwa na kushikisha meno ili mtu aweze kuuma vitu au hata taya zake zinyooke (kwa Kiingereza: ).


title: Vitundu vya mataya

text: Vitundu vya mataya (kwa Kilatini alveolus dentalis, kwa Kiingereza dental alveolus) ni nafasi katika mataya zinazoshika vizizi vya meno.


title: Vitundu vya mataya

text: Pamoja na sementi ya meno na ufizi wa meno vitundu hivi ni sehemu ya mfumo unaoshika jino mahali pake tayani.


title: Dentini

text: Dentini "(kwa Kiingereza dentine)" ni jina la aina ya mfupa wa pekee unaojenga sehemu kubwa ya jino.


title: Dentini

text: Kwa kawaida hufunikwa kwa enameli ya jino upande wa kichwa cha jino (au tajino) na simiti kwenye sehemu ya kizizi cha jino.


title: Sementi ya meno

text: Sementi ya jino "(kutoka Kilatini cementum)" ni dutu inayofanana na aina ya mfupa na kufunika uso wa dentini ya kizizi cha jino. Ni ganda jembamba linalotunza dentini na kuishika katika ufizi wa meno na kitundu cha taya.


title: Sementi ya meno

text: Sementi hii inafanywa hasa kwa kampaundi ya kalisi inayoitwa apatiti hidroksili (Ca[OH|(PO)]). Kama kampaundi zote za kalisi inaweza kuyeyushwa kwa asidi na hivi uchafu mdomoni unaoruhusu kustawi kwa bakteria zinazotengeneza asidi ni hatari kwa afya ya meno.


title: Sementi ya meno

text: Ndiyo sababu ya umuhimu wa kupiga mswaki na kusafisha meno mara kwa mara, hasa kwa watu wanaotumia sukari katika chakula na vinywaji.


title: Sementi ya meno

text: Sementi hii inaendelea kujengwa upya na seli za pekee.


title: Ufizi wa meno

text: Ufizi wa meno "(kwa Kilatini gingiva; kwa Kiingereza gum)" ni tishu laini inayofunika mataya ndani ya kinywa.


title: Ufizi wa meno

text: Inaziba hasa nafasi kati ya kizizi cha jino na kitundu cha taya.


title: Ufizi wa meno

text: Tofauti na tishu laini ya midomo na mashavu, ufizi unashikana na mfupa wa mataya chini yake.


title: Ufizi wa meno

text: Ufizi ulio mzima unaonyesha kwa kawaida rangi ya waridi lakini kwa watu wenye ngozi nyeusinyeusi inaweza kuwa pia na kiwango cha melanini.


title: Ufizi wa meno

text: Kutokea kwa madoa nyekundu, nyeupe na buluu ni alama ya magonjwa yanayohitaji kuangaliwa na daktari wa meno.


title: Rangi ya waridi

text: Rangi ya waridi au pinki (kutoka ing. pink) ni nyekundu isiyoiva yenye nyeupe ndani yake.


title: Rangi ya waridi

text: Katika tamaduni kadhaa hutazamiwa kama rangi ya kike.


title: Rangi ya waridi

text: Maua ya waridi huwa na rangi hii kiasili lakini kuna pia waridi yenye rangi tofauti.


title: Daktari wa meno

text: Daktari wa meno ni tabibu aliyesoma uganga wa meno hasa. Anahusika na utambuzi, kinga na tiba ya magonjwa kinywani, si meno pekee.


title: Daktari wa meno

text: Katika nchi nyingi za dunia daktari huyu anapaswa kusoma kwenye chuo kikuu angalau hadi kiwango wa bachelor. Nchi nyingine zinatambua pia masomo kwenye vyuo vya pekee visivyofikia kiwango hiki.


title: Daktari wa meno

text: Masomo yako pamoja na tiba kwa jumla maana misingi ya elimu ya mwili, magonjwa na madawa ni sawa kwa matabibu wa kila aina.


title: Daktari wa meno

text: Daktari wa meno anatakiwa kujua hasa kazi ya mkononi ya kushughulika vifaa vya kiganga kwa ajili ya kutoboa na kujaza meno.


title: Daktari wa meno

text: Baada ya masomo ya kimsingi daktari wa meno anaweza kuendelea kusoma na kuwa bingwa katika fani kama mpasuaji wa meno, mpasuaji wa taya, redioloji ya meno, ushauri wa afya ya meno ya umma na mengine.


title: Sodoma

text: Sodoma ulikuwa mji wa Bonde la Ufa kati ya Palestina na Yordani za leo.


title: Sodoma

text: Ni maarufu kutokana na jinsi ulivyoangamia kadiri ya Biblia na Kurani ambazo zinamzungumzia sana kama kielelezo cha dhambi, hasa ya ushoga.


title: Sodoma

text: Hata hivyo Yesu alisema miji isiyotubu kwa mahubiri na ishara zake itapatwa na adhabu kubwa zaidi.


title: Meriba

text: Meriba (kwa Kiebrania מְרִיבָה, Meribah, "masutano") ni kituo kimojawapo cha safari ya Waisraeli kutoka Misri hadi Kanaani chini ya Musa ambayo inasimuliwa kirefu na Torati (Kut 17:7; Hes 20:13).


title: Meriba

text: Katika Kutoka (Biblia), Meriba inatajwa pia kama "Masa", ingawa madondoo mengine yanadokeza kwamba ni mahali tofauti (k.mf. Kumb 33:8)


title: Meriba

text: Inaonekana huko Waisraeli walimlalamikia kiongozi wao na hivyo Mungu pia kuhusu maji waliyoyakosa kwa ajili yao na ya mifugo yao. Kwa sababu hiyo, imechukuliwa kama kielelezo cha kumjaribu Mungu kwa utovu wa imani, hasa kwa kuwa kweli maji yalipatikana kimuujiza kutoka mwambani.


title: Meriba

text: Kadiri ya Hesabu (Biblia) 20:12, hata Musa na kaka yake Haruni walikosa imani huko hata wakaadhibiwa kwa kunyimwa fadhili ya kuingia Nchi ya ahadi.


title: Meriba

text: Kwa sababu hiyo pia, kwanza Zaburi (Biblia) 95, halafu Waraka kwa Waebrania 3-4, vinaonya wote kuwa na imani kila siku, si kumjaribu Mungu.


title: Meriba

text: Kadiri ya Kutoka, mahali ni karibu na Refidim, kituo cha mwisho kabla ya Mlima Sinai, lakini kadiri ya Hesabu ni kaskazini zaidi, karibu na Kadeshi.


title: Mfalme Hezekia

text: Mfalme Hezekia (kwa Kiebrania: יְחִזְקִיָּ֫הוּ, H̱izkiyyahu, H̱izkiyya, Yeẖizkiyyahu, Ḥizqiyyā́hû, Ḥizqiyyā, Yəḥizqiyyā́hû, Hizqiyyahu ben Ahaz; kwa Kigiriki: Ἐζεκίας, "Ezekias") alitawala ufalme wa Yuda kati ya miaka 729 KK na 716 KK pamoja na baba yake mfalme Ahazi, halafu peke yake hadi mwaka 697 KK, tena pamoja na mwanae Manase hadi kifo chake mwaka 687 KK.


title: Mfalme Hezekia

text: Ni mmojawapo kati ya wafalme wachache wanaosifiwa na Biblia kuwa alifanana na mfalme Daudi, babu yake, kwa kuwa alijitahidi kufanya urekebisho wa kidini ili raia zake wamuabudu YHWH tu.


title: Mfalme Hezekia

text: Habari zake zinapatikana hasa katika Kitabu cha Pili cha Wafalme 18-20, Isaya 36-39 na Kitabu cha Pili cha Mambo ya Nyakati 29-32, mbali ya kitabu cha Methali 25:1.


title: Mfalme Hezekia

text: Pia anatajwa katika vitabu vya manabii Yeremia, Amosi na Hosea.


title: Mfalme Hezekia

text: Hatimaye anatajwa na Injili ya Mathayo kati ya mababu wa Yesu Kristo.


title: Mfalme Hezekia

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu. Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Agosti.


title: 729 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 729 KK (kabla ya Kristo).


title: 716 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 716 KK (kabla ya Kristo).


title: 687 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 687 KK (kabla ya Kristo).


title: 686 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 686 KK (kabla ya Kristo).


title: 685 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 685 KK (kabla ya Kristo).


title: 684 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 684 KK (kabla ya Kristo).


title: 683 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 683 KK (kabla ya Kristo).


title: 682 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 682 KK (kabla ya Kristo).


title: 681 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 681 KK (kabla ya Kristo).


title: 680 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 680 KK (kabla ya Kristo).


title: 688 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 688 KK (kabla ya Kristo).


title: 689 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 689 KK (kabla ya Kristo).


title: Umeme

text: Umeme au stima hutokea wakati chaji ya umeme inatiririka. Ni chanzo cha nishati tunayotumia kwa kuendesha mashine na vifaa vingi.


title: Umeme

text: Kiasili neno la Kiswahili "umeme" lilimaanisha mwangaza wa ghafla unaofuatana na radi angani, lakini katika Kiswahili cha kisasa hutumiwa zaidi kwa habari ya kisayansi na ya kitekinolojia inayoelezwa hapa.


title: Umeme

text: Kwa maana ya kisayansi umeme ni neno pana sana linalojumlisha mambo mbalimbali ambayo yote yanahusiana na kuwepo kwa chaji ya umeme.


title: Umeme

text: Kati ya mambo yanayohusiana na umeme ni haya yafuatayo:


title: Umeme

text: Maumbo ya umeme yalijulikana tangu kale hasa radi. Wamisri wa Kale walijua mshtuko wa umeme kutoka aina za samaki.


title: Umeme

text: Wagiriki wa kale walitambua ya kwamba kaharabu baada ya kusuguliwa inaweza kuvuta vipande vidogo vya kitambaa. Inaingia katika hali tunayoita leo hii umeme tuli. Wagiriki wakaita kaharabu kwa jina "elektron" na neno hili limekuwa jina la "electr -icity" (umeme) katika lugha za Ulaya.


title: Umeme

text: Katika mazingira ya mji wa Baghdad ya baadaye kuna vyombo vilivyogunduliwa na wanaakiolojia kufaa kama aina ya beteri. Vilitengenezwa kwa udongo wa mfinyanzi mnamo karne ya 1 KK katika milki ya Parthia na ndani yake mlikuwa na nondo ya chuma katika silinda ya shaba. Majaribio katika makumbusho yalionyesha ya kuwa inawezekana kupata volteji ya 0.5 volti katika vyombo hivi kwa kuvijaza na maji ya zabibu. Lakini haijulikani kwa uhakika vyombo hivyo vilikuwa na kazi gani hali halisi.


title: Umeme

text: Utafiti wa kisayansi wa umeme unajulikana kuanza katika karne ya 17 katika bara la Ulaya. Tangu mwaka 1601 Mwingereza William Gilbert alifanya majaribio mbalimbali ya umeme tuli akatambua tofauti kati ya umeme tuli na usumaku.


title: Umeme

text: Mjerumani Otto von Guericke na baadaye Mwingereza Francis Hauksbee walijenga mashine za kwanza za kujenga chaji umeme kwa msuguano.


title: Umeme

text: Mwaka 1745 Mholanzi Pieter van Musschenbroek mjini Leiden na mwaka uliofuata Mjerumani Ewald Jürgen Georg von Kleist walibuni chupa cha kuhifadhi volteji. Vyombo hivyo ambavyo vilikuwa kondesa za kwanza vilijulikana kwa majina "Chupa cha Leiden" na "Chupa cha Kleist".


title: Umeme

text: Mwaka 1733 Mfaransa Charles du Fay alitambua kuna aina mbili za chaji umeme na utambuzi huo ulikuwa msingi wa kutofautisha chaji chanya na chaji hasi.[3]


title: Umeme

text: Mwamerika Benjamin Franklin alitambua mwaka 1752 uhusiano kati ya umeme kutokana na msuguano na umeme wa radi. Akabuni ufito wa kuzuia radi akiueleza kama kipitishi kati ya upande hasi na upande chanya.


title: Umeme

text: Mnamo 1770 tabibu Mwitalia Luigi Galvani alifanya majaribio ya kusababisha mitukutiko ya miguu ya chura aliyechinjwa kwa msaada wa mashine ya umeme. Hivyo ilitambuliwa ya kwamba umeme una kazi hata katika mwendo wa mwili na musuli.


title: Umeme

text: Mwaka 1780 Mwitalia Alessandro Volta alibuni kifaa cha kwanza cha kutengeneza umeme kwa njia ya kimemia, bila msuguano. Katika "nguzo ya Volta" aliunganisha metali za shaba na zinki na maji ya chumvi kama elektroliti. Kwa miaka mingi iliyofuata nguzo ya Volta ilikuwa msingi wa uzalishaji umeme hadi kupatikana kwa jenereta.


title: Umeme

text: Mwanzoni mwa karne ya 19 wanafizikia mbalimbali waligundua mfumo wa kani baina ya chaji mbili. Unajulikana kama sheria ya Coulomb.


title: Umeme

text: Mjerumani Georg Simon Ohm alieleza uhusiano kati ya mkondo wa umeme na volteji kwenye resista kimstari. Uhusiano huo uliitwa baadaye sheria ya Ohm.


title: Umeme

text: Mnamo 1820 Mdenmark Hans Christian Ørsted alitazama jinsi gani sindano ya sumaku iliathiriwa na mkondo wa umeme. Kutokana na kazi ya Ørstedt, Mfaransa Andre-Marie Ampere alitengeneza "ampeamita" ambayo ni chombo cha kupimia kani ya umeme yaani kiwango cha chaji ya umeme kinachopita kwenye kipitishi chenye unene fulani katika muda fulani. Alitambua usumaku na umeme kuwa nyuso mbili za jambo lilelile. Kwa kazi yake Ampere alijenga msingi wa nadharia ya sumakuumeme.


title: Umeme

text: Michael Faraday wa Uingereza alitamka sheria ya mdukizo umeme akaendelea kuelewa sheria za elektrolisisi. Kwa njia hiyo aliweka misingi kwa mitambo ya telegrafi.


title: Umeme

text: Mwaka 1864 James Clerk Maxwell wa Uskoti alieleza misingi ya nadharia ya uga wa sumakuumeme katika hesabu inayoitwa milinganyo ya Maxwell. Alifaulu kuunganisha maelezo kwa ajili ya umeme, usumaku na elimumaonzi kuwa pande mbalimbali za kitu kilekile, yaani uga wa sumakuumeme. Alitabiri kuwepo kwa mawimbi ya sumakuumeme na nuru kuwa umbo mojawapo la mawimbi haya.


title: Umeme

text: Baada ya kazi hizo za msingi matumizi ya elimu ya umeme yaliendelea haraka sana katika nusu ya pili ya karne ya 19 jinsi ilivyoonekana katika upanuzi wa uhandisi wa umeme.


title: Umeme

text: Mifano yake ni:


title: Yeroboamu II

text: Yeroboamu II (kwa Kiebrania ירבעם השני au יָרָבְעָם; kwa Kigiriki Ιεροβοάμ; kwa Kilatini Jeroboam) alikuwa mwana na mwandamizi wa Yehoashi wa Israeli kama mtawala wa 14 wa Ufalme wa Israeli, ambao aliuongoza kwa mafanikio makubwa miaka 41.


title: Yeroboamu II

text: Hata hivyo Biblia haisisitizi mafanikio hayo, bali inamhukumu kwa kufuata sera ya kidini ya Yeroboamu I iliyowataka Waisraeli wamuabudu YHWH kwa sura ya fahali ya dhahabu katika mahekalu ya Dani na Beteli ili wasiende Yerusalemu, mji mkuu wa ufalme wa ukoo wa Daudi


title: Yeroboamu II

text: William F. Albright alikadiria ufalme wake kudumu tangu mwaka 786 KK – hadi 746 KK, wakati E. R. Thiele alisema kuwa alitawala pamoja na baba yake tangu 793 KK hadi 782 KK, halafu peke yake hadi mwaka 753 KK.[1]


title: Yeroboamu II

text: Alishinda Syria (2Fal 14:26, 27), aliteka Damasko (14:28), na kurudisha mipaka ya Israel ilivyokuwa wakati wa mfalme Daudi.[2]


title: Yeroboamu II

text: Agano la Kale linamtaja tu katika Kitabu cha Pili cha Wafalme 13:13; 14:16, 23, 27, 28, 29; 15:1, 8; Kitabu cha Kwanza cha Mambo ya Nyakati 5:17; Hosea 1:1; na Amosi 1:1; 7:9, 10, 11.


title: Yeroboamu II

text: The Tell es-Safi/Gath Excavations Weblog - July 2010


title: 786 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 786 KK (kabla ya Kristo).


title: 746 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 746 KK (kabla ya Kristo).


title: 793 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 793 KK (kabla ya Kristo).


title: 782 KK

text: Makala hii inahusu mwaka 782 KK (kabla ya Kristo).


title: Tungo kishazi

text: Tungo kishazi ni tungo inayotawaliwa na kitenzi. Kitenzi hicho kinaweza kuwa kinajitosheleza kimaana au kisijitoesheleze kimaana vilevile.


title: Tungo kishazi

text:
Kile kinachojitosheleza kimaana - basi hutoa taarifa kamili wakati kile ambacho hakijitoshelezi kimaana hakitoi taarifa kamili. Hivyo basi ni lazima kiambatane na kisha (kitenzi) kingine ndipo taarifa yake ikamilike.
(i) Mtoto anacheza mpira
(ii) Mtoto anayecheza mpira


title: Tungo kishazi

text:
Tungo zote mbili, yaani, (i) na (ii) zinatawaliwa na kitenzi.
Inatawaliwa na kitenzi ambacho kimejitosheleza kimaana - hivyo basi kimetoa taarifa kamili.
Ijapokuwa tungo hii imetawaliwa na kitenzi, lakini kitenzi hicho hakijitoshelezi kimaana hivyo basi hakitoi taarifa kamili.


title: Tungo kishazi

text:
Kuna aina kuu mbili za vishazi nazo ni:
Kwa mfano:
Ukuta uliobomoka ulisababisha hasara kubwa


title: Kishazi tegemezi

text: Kishazi tegemezi (alama yake ni: K/Teg) ni tungo ambayo inayotawaliwa na kitenzi kisichojitosheleza kimaana. Yaani, ni tungo ambayo hutawaliwa na kitenzi ambao hakitoi taarifa kamili. Kishazi tegemezi hutegemea msaada/lazima kiambatane na kishazi huru ndipo taarifa yake iweze kukamilika.


title: Kishazi tegemezi

text:
Mfano:
i/ Hakitoi taarifa kamili. Ili taarifa yake ikamilike ni lazima kiambatane na kishazi huru.


title: Kishazi tegemezi

text: ii/Huundwa na urejeshi. Urejeshi huo hufanya kazi ya kutoa taarifa ya ziada kuhusu nomino.


title: Kishazi tegemezi

text: iii/Si cha lazima sana katika tungo kwani kinaweza kuondolewa katika tungo na bado tungo hiyo ikabaki na maana kamili.


title: Kishazi tegemezi

text: iv/Kinaweza ama kutanguliwa au kufuatiwa na kishazi huru.


title: Tungo kirai

text:
Tungo kirai ni kipashio kidogo cha kimuundo chenye neno moja au zaidi ambacho hakina muundo wa kiima (K) na kiarifu (A). Kirai huwa na neno kuu moja kinalotawala. Neno hilo linalotawala ndilo huwa/hukupa dhana (aina) ya kirai.
mfano.
Mtoto yule ni mjinga


title: Tungo kirai

text: Uanishaji wa virai umejikita katika aina za maneno, yaani, aina za virai zinatokana na aina za maneno. Kwa kutumia kigezo hicho tunapata aina za virai zifuatazo:


title: Tungo kirai

text: Muundo wa kirai nomino umejikita katika nomino au mahusiano ya nomino. Neno kuu linalotawala muundo huu ni nomino. Kirai nomino kinaweza kuundwa na:


title: Tungo kirai

text: Mfano:


title: Tungo kirai

text:
Mfano: Hapa unatumia aina zote za viwakilishi
Mfano: Wewe, ninyi, mimi, sisi, yeye, wao, n.k.


title: Tungo kirai

text: (Mollel loserian kutoka udsm-2014/2017)anasema:Kirai kivumishi muundo wake umejikita katika vivumishi. Kirai kivumishi hutawaliwa na aina zote za vivumishi.


title: Tungo kirai

text: Kwa kuangalia muundo wa Kirai hiki huundwa kwa vitenzi vya aina zote.(Mollel Loserian,kutoka udsm)anasema:


title: Tungo kirai

text:
Kirai hiki huundwa kwa aina mbalimbali za vielezi:
Mfano:


title: Tungo kirai

text:
Kirai hiki huundwa kwa kutumia viunganishi mbalimbali.
Mfano: Kirai hiki huundwa kwa kutumia aina zote za vihisishi.
Mfano:


title: Tungo sentensi

text:
Tungo sentensi ni kipashio cha juu kabisa katika tungo chenye muundo wa kiima (K) na kiarifu (A) ambacho hutoa taarifa kamili.
Kuna aina kuu nne za sentensi nazo ni:


title: Tungo sentensi

text: Hizi ni sentensi ambazo huundwa kwa kishazi huru kimoja ambacho hutoa taarifa kamili. Kishazi huru hicho kinaweza kuundwa na kitenzi kikuu peke yake.


title: Tungo sentensi

text: Mfano:


title: Tungo sentensi

text:
Hizi ni sentensi ambazo huundwa kwa kishazi tegemezi kimoja au zaidi - pamoja na kishazi huru.
Hizi ni aina za sentensi ambazo huundwa kwa vishazi viwili au zaidi pamoja na kiunganishi. Kiunganisho hicho ndicho hufanya kazi ya kuunganisha vishazi hivyo ili kuunda sentensi ambatano. Sentensi mbili huunganishwa pamoja kwa kutumia kiunganishi. Muungano huo unaweza kuwa kati ya:
Mifano:


title: Tungo sentensi

text: Mifano:


title: Tungo sentensi

text:
Mifano:
Wakati mwingine alama ya mkato (,) hutumika kama kiunganishi katika sentensi ambatano.
Hizi ni aina ya sentensi ambazo huundwa kwa vishazi tegemezi. Vishazi tegemezi hivyo huwa na virejeshi ambavyo huwa na dhamira za masharti ambayo yamejikita katika mofimu za -"ye", -"nge", -"ngeli", -"ngali", na -ki- ya masharti. Mofimu hizi hazichanganywi. Kama utatumia mofimu ya -nge- upande wa kwanza, sharti (ni lazima) utumie mofimu -nge- upande wa pili.


title: Telegrafu

text: Telegrafu (kutoka neno la Kiingereza telegraph lililotokana na mawili ya Kigiriki: τῆλε, tele, "mbali", na γράφειν, graphein, "kuandika") ni njia ya kupeleka habari andishi kwa mpokeaji wa mbali bila kubeba barua kwake.


title: Telegrafu

text: Telegrafu zilizotumiwa wakati wa karne ya 19 na ya 20 zilipitisha ujumbe kwa mkondo wa umeme uliopitia kwenye waya.


title: Telegrafu

text: Telegrafu za zamani zaidi zilitumia alama za nuru au alama nyingine zilizoonekana kwa mbali.


title: Telegrafu

text: Kwa njia hii herufi za alfabeti zilitafsiriwa kwa alama zilizoweza kupitishwa kirahisi.


title: Telegrafu

text: Baada ya majaribio mbalimbali, mbinu ya Samuel Morse ilifaulu mwaka 1844 na kusababisha uenezaji wa teknolojia hii kote duniani. Morse alitafsiri kila herufi katika mfumo wa alama fupi au ndefu zinazoweza kuandikwa kama mfuatano wa nukta na kistari au kutumwa kama alama fupi au ndefu ya nuru, sauti au umeme na kadhalika.


title: Telegrafu

text: Mashine ndogo ilitafsiri alama hizo katika mishtuko ya umeme iliyoweza kuchora tena alama katika mashine upande mwingine wa waya ambako sumakuumeme uliweza kusukuma kalamu juu ya karatasi. [1]


title: Telegrafu

text: Mawasiliano kwa telegrafu yaliwezesha kwa mara ya kwanza kutuma habari kote duniani katika muda mfupi. Magazeti na makampuni makubwa ya kiuchumi yalitangulia kutumia teknolojia hii, na serikali na jeshi zilifuata. Nyaya kubwa zilipitishwa kutoka nchi hadi nchi na pia kwenye tako la bahari kwa mawasiliano baina ya mabara.


title: Telegrafu

text: Katika karne ya 20 yalianza pia matumizi ya simu za upepo kwa habari za telegrafu.


title: Telegrafu

text: Makampuni ya telegrafu zilipokea ujumbe ulioitwa "telegramu" kutoka wateja na kuzituma kwa mji au nchi nyingine; pale ziliandikwa tena kwenye karatasi na kupelekwa kwa mtu aliyeandikiwa. Makampuni yale yalipokea pesa kwa kila herufi iliyowasilishwa hivyo ujumbe ulikuwa mfupi.


title: Telegrafu

text: Tangu kupatikana kwa simu matumizi ya telegrafu yalipungua lakini bado zilitumwa hadi kupatikana kwa simu za mikononi na barua pepe.


title: Telegrafu

text: Katika nchi mbalimbali huduma hiyo ilifungwa kuanzia mwaka 2000 hivi, katika nchi nyingine huduma bado iko. [2]


title: Chaji ya umeme

text: Chaji ya umeme ni tabia ya mata na kila kitu huwa na chaji aina mbili ndani yake. Chaji hizi mbili ni kinyume zinaitwa chaji hasi na chaji chanya. Mara nyingi chaji haionekani kwa sababu hizi aina mbili za chaji zinajibatilishana. Lakini kama idadi ya elektroni ndani ya kitu ina upungufu au ziada kulingana na hali ya kawaida tunaona kitu hiki kina chaji, ama chanya au hasi.


title: Chaji ya umeme

text: Kila kitu hujengwa kwa atomi na kila atomi ina chembe ndogo zaidi ndani yake. Kati ya chembe ndogo ndani ya atomi kuna elektroni na protoni zilizo na chaji mbili za kinyume ilhali elektroni huitwa "hasi" na protoni huitwa "chanya". Kila chembe huwa na kizio kimoja cha chaji, ama hasi au chanya. Kwa kawaida kila atomi huwa na idadi ileile ya protoni na elektroni hivi chaji zao zinajibatilishana katika atomi na atomi kwa jumla haionyeshi chaji.


title: Chaji ya umeme

text: Protoni (pamoja na neutroni zisizo na chaji) zinafanya kiini cha atomi na zinabaki mahali pao. Lakini elektroni zinazunguka kiini katika mzingo elektroni na hapa inatokea ya kwamba elektroni inahamia atomi nyingine. Kama elektroni inatoka katika atomi yake ya asili na kuhamia nyingine uwiano sawa baina ya elektroni na protoni katika atomi husika haipo tena.


title: Chaji ya umeme

text: Pale ambako elektroni imetoka kuna protoni zaidi kuliko elektroni na hapa tunasema atomi hii ina chaji chanya. Kinyume katika atomi iliyopokea elektroni kutoka nje kuna ziada ya elektroni juu ya idadi ya protoni na hapa tunasema atomi imekuwa na chaji hasi.


title: Chaji ya umeme

text:
Kutokea kwa chaji hasi au chanya katika gimba fulani ni kwa sababu chaji zilizokaa pamoja kabla zimetenganishwa.
Njia inayotokea kila siku ni kwa msuguano. Kwa kusugua kipande cha plastiki (au: kioo) na sufi kunatokea chaji. Kwa mfano kusugua mipira miwili kwenye sufi ya sweta kunaweka chaji kwa yote miwili. Tukiishika kwa kamba na kupeleka karibu haitaki kugusana. Maana chaji hasi pande zote mbili zinapigana. Lakini tukishika mpira uliosuguliwa juu ya vipande vidogo vya karatasi hizi zitavutwa na mpira jinsi msumali anavutwa na sumaku.
Radi wakati wa ngurumo ni tokeo la chaji zinazotokea hewani kutokana na msuguano wa hewa.


title: Chaji ya umeme

text: Njia nyingine ya kujenga chaji inayotumiwa kwa teknolojia ni kwa kemia yaani kwa kuchangaya dutu na viowevu zinazoanzisha mchakato wa kikemia unaosababisha kutokea kwa ioni na hivyo chaji.


title: Femtomita

text: Femtomita (ing. femtometer, alama fm) ni kipimo cha SI cha kutaja urefo mdogo wa 10 mita.


title: Femtomita

text: Kipimo hiki hutumiwa kwa kutaja vipimo katika fizikia ya atomi na chembe zake.


title: Femtomita

text:
Kipenyo cha protoni ni takiban femtomita 1.7
. Kipenyo cha kiini cha atomi cha dhahabu ni takriban femtomita 8.45.


title: Femtomita

text: Neno latokana na lugha ya (Kidenmark: "femten" (kumi na tano). Umbali huu unaweza pia kuitwa fermi kwa heshima ya mwanafizikia Enrico Fermi.


title: Femtomita

text: femtomita 1 = 1.0 x 10 mita = 1 fermi = 0.001 pikomita = 1000 attomita


title: Femtomita

text: 1,000,000 femtomita = 1 nanomita = 10 Ångström.


title: Kiini cha atomu

text: Kiini cha atomu (pia nyukliasi ya atomu; kwa Kiingereza:atomic nucleus) ni sehemu ya ndani ya atomu inayozungukwa na mzingo elektroni.


title: Kiini cha atomu

text: Atomu ni chembe ndogondogo zinazounda na kutofautisha elementi mbalimbali kama vile oksijeni, chuma au kaboni. Kila kitu, kama ni gimba mango, gesi au kiowevu, kinaundwa na chembechembe ndogo. Kama kina elementi moja tu, kuna atomu za aina moja tu ndani yake. Vitu vingi vinaundwa na muungano wa elementi tofauti kwa mfano maji kwa oksijeni na hidrojeni. Hapo atomu tofauti zinaunganishwa kuwa molekyuli. Hizi molekyuli ni muungano wa elementi za aina tofauti ("kampaundi": kutoka Kiingereza "compounds"). Chembe ndogo ya kila elementi huitwa atomu. Kila elementi ina atomu za aina yake kulingana na asili yake.


title: Kiini cha atomu

text: Ndani ya kila atomu kuna tena chembechembe ndogo zaidi za aina tofauti, ambazo zinatajwa kama nyutroni, protoni na elektroni. Muundo wa atomu ni kiini cha atomu, ambamo sehemu kubwa ya masi yake inapatikana, kikizungukwa na elektroni kadhaa zinazotembea kwa njia zake nje ya kiini.


title: Kiini cha atomu

text: Kiini kinaundwa na protoni na nyutroni[1] na hizi kwa pamoja huitwa "nyukleoni" [2].


title: Kiini cha atomu

text: Kiini chenyewe kina masi karibu yote ya atomu ndani yake (mnamo 99.9%, elektroni kwenye mzingo huwa na masi ndogo mno).


title: Kiini cha atomu

text: Kipenyo cha kiini kipo kati ya femtomita 1.75 kwa hidrojeni (sawa na kipenyo cha nyutroni moja)[3] hadi fentomita 15 kwa atomu nzito kama vile urani. atomu yenyewe, yaani kiini pamoja na mizingo elektroni, ni kubwa zaidi mara 23,000 (urani) hadi 145,000 (hidrojeni).


title: Kiini cha atomu

text: Ugunduzi wa nadharia ya atomu na wa kuwa ndani yake kuna elektroni ulileta maswali mengi ambayo awali hayakupatiwa majibu. Atomu ilijulikana kiumeme kuwa haikuwa na chaji ya aina yoyote, lakini chembe cha elektroni zilizomo ndani ya atomu zilijulikana kuwa na chaji hasi za umeme. Hivyo lazima ndani ya atomu (ambayo haina chaji) kutakuwa na chaji aina nyingine (ambayo ni lazima iwe chaji chanya) ambayo inaletwa uwiano sawa wa kuifanya atomu kwa jumla kutokuwa na chaji. Fumbo gumu zaidi lilikuwa ni kwa namna gani hizo aina mbili za chaji zinaweza kuwa zimejipanga ndani ya atomu.


title: Kiini cha atomu

text: Mawazo ya kwanza kabisa kuhusu muundo wa atomu yalitoka kwa J.J. Thomson. Mwanasayansi huyu alipendekeza kuwa atomu ni kama mpira ambao katika kuta zake una chaji chanya zenye ukubwa sawa na zile za hasi ambazo zinaelea ndani ya mpira. Hii ina maana kama utaweza kufikiria kuweza kuingiza mkono katika atomu na kama una bahati unaweza kutoa elektroni ndani ya atomu.


title: Kiini cha atomu

text: Muundo huu uliweza kuelezea kwa nini atomu hazina chaji, lakini ulishindwa kujibu maswali mengi yaliyotokana na nadharia nyingine nyingi ambazo zilikuwa zimethibitishwa, hasa zile za umeme na usumaku.


title: Kiini cha atomu

text: Muundo wa atomu wa J. J. Thomson haukuwa na nyukliasi. Mwaka 1909 H. Geiger na E. Marsden walichapisha matokeo ya mlolongo wa majaribio waliyofanya katika chuo kikuu cha Manchester chini ya uongozi wa Ernest Rutherford. Rutherford alikuwa na mvuto mkubwa juu ya sayansi ya mionzi ya radioaktiviti ambayo ilianzishwa na Becquerel na Curies.


title: Kiini cha atomu

text: Mojawapo ya mafumbuzi ya kwanza yalikuwa kwamba elementi zilitoa chembe za alfa (α-particles). Chembe za alfa ziligundulika kuwa na vitu viwili vilivyokuwa na chaji chanya, na vilibainika kuwa ni atomu za Helium zilizopoteza elektroni mbili. Hivyo chembe alfa zilikuwa ni ayoni za Helium, He2+.


title: Kiini cha atomu

text: Geiger na Marsden walielekeza mkondo wa chembe alpha katika foili nyembamba ya metali. Waligundua kuwa chembe zilibadilishiwa njia kwa ukubwa wa nyuzi mbalimbali kutoka ile njia ya awali. Suala la kubadilishwa njia walikuwa wanalitegemea lakini kilichowashangaza ni kiwango cha badiliko la njia. Baadhi zilibadilishwa hadi kufikia nyuzi 150⁰ (nyuzi 180⁰ ni sawa na kuzuiliwa kabisa kupita).


title: Kiini cha atomu

text: Kutokana na matokeo iliochenya kuwa ni sehemu ndogo sana ya chembe alfa ndizo zilizobadilishwa njia kwa nyuzi nyingi. Lakini la msingi hapa si uchache wake, bali ni nini kilisababisha hii tabia isiyotarajiwa.


title: Kiini cha atomu

text: Kuwepo kwa kiini ndani ya atomu kulitambuliwa mwaka 1911 na Ernest Rutherford aliyefanya majaribio ya kufyatulia mnururisho wa alfa dhidi ya bati nyembamba ya dhahabu. Yeye alionyesha kuwa atomu zenye chaji chanya zilizotawanya katika kuta zake kama vile alivyofikiri J. J.Thompson zisingeweza kubadili njia kwa nyuzi ndogo. Mabadiliko makubwa ya uelekeo ya chembe chanya yangeweza kutokea kama kungekuwa na mkusanyiko mdogo ndani ya atomu. Rutherford alionyesha kwa kutumia dhahabu kuwa ndani ya atomu kulikuwa na mkusanyiko wa chaji uliosababisha yote hayo. Alisema ungekuwa ndani ya tufe au mpira wenye nusu kipenyo kisichozidi mita 3.2 × 10-14. Kwa atomu nyingine zilizokuwa nyepesi zaidi ya dhahabu, nusu kipenyo ilipungua hadi kufikia mita 3 × 10-15.


title: Kiini cha atomu

text: Wakati huo, nusu kipenyo cha atomu kilikuwa kimekadiriwa kwenye mita 2 × 10-10, hivyo haikuchukua muda kuona kuwa chaji chanya ndani ya atomu zitakuwa ndani ya tufe ambalo nusu kipenyo chake ni kama mara 10000 hadi 100000 ya nusu kipenyo cha atomu yote.


title: Kiini cha atomu

text: Kwa maneno mengine, Rutherford, Geiger na Marsden walikuwa wameanzisha nadharia kuwa atomu zina nyukliasi ndani yake.


title: Kiini cha atomu

text: Ugunduzi wa nadharia ya atomu na wa kuwa ndani yake kuna elektroni ulileta maswali mengi ambayo hayakupatiwa majibu. Atomu ilijulikana kiumeme kuwa haikuwa na chaji ya aina yoyote, lakini chembe cha elektroni zilizomo ndani ya atomu zilijulikana kuwa na chaji hasi za umeme. Hivyo lazima ndani ya atomu (ambayo haina chaji) kutakuwa na chaji aina nyingine (ambayo ni lazima iwe chaji chanya) ambayo inaletwa uwiano sawa wa kuifanya atomu kutokuwa na chaji. Fumbo gumu zaidi lilikuwa ni kwa namna gani hizo aina mbili za chaji zinaweza kuwa zimejipanga ndani ya atomu.


title: Kiini cha atomu

text: Ilikuwa imejulika kuwa chaji chanya, zinazoifanya atomu kutokuwa na chaji hata kama kuna chaji za elektroni, zilikuwa zinapatikana ndani ya nyukliasi. Hivyo hizi chaji ndani ya nyukliasi ziliaminika kutoka ndani ya chembechembe zilizokuja kufahamika kama protoni. Kwa kuwa atomu haina chaji, basi chaji ya protoni ni sawa kabisa na ile ya elektroni isipokuwa yenyewe ni chanya na ile ya elektroni ni hasi.


title: Kiini cha atomu

text: Njia iliyotumika katika kuthibitisha uwepo wa protoni ni kifaa kilichoitwa mass spectrograph. Muundaji wa kifaa hiki alikuwa F. W. Aston. Katika kifaa chake, atomu zilizochajiwa chanya zilipitishwa katika eneo la usumaku. Eneo hili liliundwa ili kuleta atomu zenye tungamo tofautitofauti kwenye filamu. Wakati filamu ilipoboreshwa, mistari ingeweza kuonekana kulingana na ayoni zilivyoifikia. Kwa jinsi Aston alivyounda kifaa chake ilimaanisha mistari ingekuwa katika umbo la parabola.


title: Kiini cha atomu

text: Suala msingi kuhusu kifaa hicho (mass spectrograph) ni kuwa njia inayopitiwa na ayoni inapinda wakati ikisafiri katika eneo la usumaku. Kupinda huku kunategemea vitu wiwili: chaji ya ayoni, q, na tungamo lake, m. Ayoni iliyokuwa na uwiano sawa wa chaji kwa tungamo, q/m zitawasili katika sehemu kwenye filamu. Kwa kufanya jaribio hili kwa uangalifu na hisabati, Aston aliweza kupima uwiano wa chaji kwa tungamo wa idadi kubwa ya ayoni.


title: Kiini cha atomu

text: Kutokana na matokeo aliunda “kanuni ya namba ya jumla“. Kutokana na kanuni hii uwiano wa chaji na tungamo wa kila ayoni ulikuwa mara kadhaa ya ule wa ayoni za Hydrojeni. Ilionyesha Hydrojeni kuwa ni ayoni iliyojenga ayoni (na atomu) nyingine. Hivyo jina protoni, kutoka neno la Kigiriki ‘protos’ ikimaanisha ‘ya kwanza’, ilipewa ayoni ya hydrojeni.


title: Kiini cha atomu

text: Uthibitisho kuwa chaji chanya katika kiini zilikuwa chembe za msingi na muhimu ulitolewa na H. G. J. Moseley. Katika majaribio yake ya mwaka 1913 katika chuo kikuu cha Manchester, Moselay aligongesha elementi kadhaa na mionzi ya cathode (elektroni). Nishati iliyotolewa na mionzi ilisababisha elementi kutoa mionzi X. Moselay alichunguza uhusiano kati ya mizunguko (frequency) ya mionzi X na asili ya elementi iliyokuwa inaitoa. Kwa njia hiyo Moselay aliweza kuonyesha kuwa namba ya atomu, ambayo ilikuwa inafahamika kama idadi ya protoni katika nyukliasi, ilipelekea mpangilio wa elementi katika Jedwali la Elementi (Mfumo radidia).


title: Kiini cha atomu

text: Miongoni mwa matokeo ya majaribio ya Aston kuna kwamba tungamo la atomu ya oksijeni ilikuwa mara 16 zaidi ya lile la protoni. Kufuatia ugunduzi wa Rutherford wa nyukliasi, na uchunguzi wa Moseley wa namba ya atomu, ilikuwa wazi kuwa nyukliasi ya oksijeni ina chaji chanya nane tu. Hii ilimaanisha ina protoni nane, lakini tungamo la oksijeni lilionyesha kuwa kubwa (karibia mara mbili zaidi) kuliko protoni nane.


title: Kiini cha atomu

text: Utata huo uliondolewa na James Chadwick mwaka 1932 kwa ugunduzi wa neutroni. Ilichukua muda mrefu tangu majaribio ya Aston (1919) hadi ugunduzi wa neutron (1932). Sababu iliyopelekea kuwa hivi ni kutokuwepo kwa chaji katika neutroni, hivyo kufanya kuwa vigumu kugundulika kwa kutumia usumaku au umeme.


title: Kiini cha atomu

text: Msingi wa ugunduzi wa Chadwick ulikuwa kama ifuatavyo. Aliweka chanzo cha chembe za alpha kwenye upande mmoja wa foili ya beryllium. Upande mwingine wa beryllium kulikuwa na kinasa chembe (detector) cha alpha ambacho kiligundua uwepo wa ayoni. Katika mpangilio huu, ayoni hazikuweza kugundulika katika kinasa chembe. Kisha mche wa paraffin uliwekwa katikati ya beryllium na kinasa chembe, hali iliyopelekea kinasa chembe kugundua uwepo wake. Hivyo lazima kutakuwa na chembechembe zilizotoka katika beryllium na kusababisha pambano ambalo lilipelekea ayoni kugundulika katika kinasa chembe za ayoni. Hizi chembechembe zilikuja kugundulika kuwa ni neutroni.


title: Kiini cha atomu

text: Baada ya kugundua uwepo wa nyutroni, Dmitri Ivanenko alitunga maelezo ya kiini cha atomu kuwa nyutroni na protoni.[4][5][6][7][8][9]


title: Kiini cha atomu

text: Idadi ya protoni katika kiini inafanya namba atomua. Namba ya nyukleoni (protoni na nyutroni kwa pamoja) hufanya namba ya masi. Masi ya atomu thabiti zinazotokea kiasili ziko kati ya 1 (hidrojeni) na 238 (urani). atomu zenye masi kubwa zaidi hazitokei duniani kiasili maana si thabiti.


title: Kiini cha atomu

text: Ukubwa wa kiini cha atomu ni takriban femtomita 1.6 (10-15 m) (hidrojeni) hadi femtomita 15 (urani).


title: Kiini cha atomu

text: Ilhali karibu masi yote imo ndani ya kiini, nafasi yake ni ndogo na sehemu kubwa ya nafasi ya atomu huchukuliwa na mzingo elektroni.


title: Kiini cha atomu

text: Kwa hali ya kawaida atomu haionyeshi chaji ya umeme. Ina chaji ndani yake kulingana na idadi ya protoni ambazo ni chanya na elektroni ambazo ni hasi. Katika hali ya kawaida idadi yake ni sawa, kwa hiyo chaji zinabatilishana. Lakini kama elektroni zinaondoka katika mzingo elektroni hali inabadilika na atomu huonyesha chaji. Kiini cha atomu peke yake daima kina chaji chanya maana hakina elektroni zilizomo katika mzingo.


title: Kiini cha atomu

text: Tungamo la protoni lilikuwa kwa kiasi fulani rahisi kupima kwa kutumia mass spectrograph. Hata hivyo njia hiyo haiwezi kutumika kupima tungamo la neutroni. Badala yake, neutroni ziligongeshwa na chembe nyingine za atomu. Mwendokasi na tungamo za chembe zilizotolewa (emitted) zilipimwa. Kwa kutumia kanuni ya utunzaji wa momentamu (The Law of Conservation Momentum), iliwezekana kukokotoa tungamo la neutroni. Tungamo la neutroni lilibainika kuwa karibu sawa na lile la protoni. Angalia jedwali hapa chini.


title: Kiini cha atomu

text: Ni muhimu kufahamu kuwa ingawa atomu imeundwa na chembechembe tofauti, yenyewe kwa jumla haina chaji ya aina yoyote. Hii ni kwa sababu atomu zina idadi sawa ya protoni (chaji chanya) na elektroni (chaji hasi). Idadi ya neutroni (haina chaji) katika nyukliasi ya atomu si lazima iwe sawa na idadi ya protoni au elektroni. Tofauti hiyo ya neutroni katika nyukliasi za atomu ya elementi moja hupeleka kuwa na isotopes za elementi. Elektroni hutembea kuzunguka nyukliasi ya atomu. Ikiwa atomu ina chaji, hii ni kwa sababu imepata (na kuwa na chaji hasi) au imepoteza (na kuwa chaji chanya) elekroni; lakini si kwa sababu idadi yake ya protoni imebadilika.


title: Kiini cha atomu

text: atomu elektroni muundo wa atomu


title: Kiini cha atomu

text: Atkins, P. W. (1990). Physical Chemistry, Oxford University Press, Oxford. Matthews, P. S.C. (1986). Quantum Chemistry of Atoms and Molecules, Cambridge Unversity Press, Cambridge. Matthews, P. (2003). Advanced Chemistry, Cambridge Unversity Press, Cambridge.


title: Mkondo wa umeme

text: Mkondo wa umeme ni mwendo wa chaji ya umeme ndani ya kipitishi. Kipimo sanifu chake ni ampea.


title: Mkondo wa umeme

text: Mkondo ya umeme hutumiwa kwa athari na shughuli nyingi. Unaweza kusababisha


title: Mkondo wa umeme

text: uga wa sumaku unaoendesha injini au jenereta joto unaotumiwa katika jiko au kikanza michakato ya kikemia inayotumiwa kwa mfano katika elektrolisisi kung'aa kwa gesi kunakotumiwa katika taa za taa memetevu


title: Mkondo wa umeme

text: Mwendo huu unaweza kutokea kwa njia mbalimbali. Njia au media ambako mkondo unapita huitwa kipitishi.


title: Mkondo wa umeme

text: Vipitishi mara nyingi ni metali kama waya. Katika mitambo ya kila siku, mkondo wa umeme unafanywa na harakati ya elektroni ndani ya waya. Metali zinafaa kama vipitishi hasa kutokana na kuwepo kwa elektroni huru zenye nafasi za kupitapita kati ya atomi au ioni za metali. [1] Kadiri jinsi metali ina idadi kubwa zaidi ya elektroni huru ubora kama kipitishi cha umeme unaongezeka.


title: Mkondo wa umeme

text: Mwanafizikia George Gamow alieleza mchakato huu hivi: "Dutu metalia zinatofautiana na dutu nyingine kwa hali ya mizingo elektroni ya nje katika atomi zao. Mizingo hii ya nje hazifungwi imara na zinaruhusu mara nyingi elektroni kutoka nje ya mzingo. Kwa hiyo undani wa gomba la metali linajaa idadi kubwa ya elektroni zisizofungwa na atomi yoyote na kuzunguka bla shabaha ndani ya metali. Kama waya ya metali inaathiriwa na kani ya umeme kwenye vyanzo vyake hizi elektoni huru zinakimbia kuelekea chanzo cha kani na hivyo zinafanya kile tunachoita mkondo wa umeme." [2]


title: Mkondo wa umeme

text: Katika kiowevu cha elektroliti mkondo wa umeme unatokea kwa njia ya mwendo wa ioni yaani atomi yenye chaji. [3]


title: Mkondo wa umeme

text: Gesi katika hali ya utegili huwa pia na tabia ya kipitishi.


title: Mkondo wa umeme

text: Kila kipitishi cha mkondo wa umeme kina ukinzani fulani. Maanake kuna dutu ambako mkondo wa umeme unapita kirahisi, katika nyingine vigumu na nyingine haipiti kabisa. Mfano ni dutu ambako umeme haupiti kabisa kama raba. Kwa kawaida vipitishi ni nyaya za shaba. Fedha ni kipitishi kizuri zaidi chenye ukinzani mdogo lakini ni haba na ghali mno.


title: Mkondo wa umeme

text: Ukinzani unasababisha kupungukiwa kwa volteji kati ya pande mbili ya kipitishi. Tofauti ya volteji kati ya pande hizi mbili huitwa tofauti wezo.


title: Mkondo wa umeme

text: Sheria ya Ohm inaeleza uhusiano huu: mkondo katika kipitishi baina sehemu mbili inalingana moja kwa moja kwa tofauti wezo kati ya sehemu hizi mbili. Ukinzani hapo ni dumifu wa wezo.[4]


title: Mkondo wa umeme

text: I = V R {\displaystyle I={\frac {V}{R}}}


title: Mkondo wa umeme

text: [5] Katika fomula hii I ni mkondo wa umeme kwenye kipitishi kwa vizio vya ampea; V ni tofauti wezo katika kipitishi kwa vizio vya volti na R ni ukinzani wa kipitishi kwa vizio vya ohm.


title: Mkondo wa umeme

text: Sheria ya Ohm inasema ya kwamba R katika hali hii ni dumifu, bila kutegema mkondo.[6]


title: Mkondo wa umeme

text: Kuna aina mbili za mkondo wa umeme ambazo ni


title: Mkondo wa umeme

text: mkondo mfulizo , kwa kifupi DC (ing. direct current) na mkondo geu , kwa kifupi AC (ing. alternating current)


title: Mkondo wa umeme

text: Mkondo mfulizo (DC) hutirikia kutoka upande moja wa kipitishi kwenda upande mwingine. Unapatikana kutoka beteri, seli jua au mashine za aina ya dainamo.


title: Mkondo wa umeme

text: Mkondo geu (AC) huwa na mwendo unaobadilika mwelekeo mara kwa mara katika kipitishi.


title: Mkondo wa umeme

text: Hii ni aina ya mkondo wa umeme unaopelekwa kwa nyumba za watu na viwanda.


title: André-Marie Ampère

text: André-Marie Ampère (20 Januari 1775 – 10 Juni 1836) alikuwa mtaalamu wa fizikia na hisabati kutoka Ufaransa.


title: André-Marie Ampère

text: Ana umaarufu kama mtu aliyeweka misingi muhimu kwa sayansi ya usumakuumeme. Katika mfumo wa vipimo sanifu vya kimataifa kipimo cha mkondo wa umeme kimepewa jina lake na kwa Kiswahili kinaandikwa ampea.


title: André-Marie Ampère

text: Alizaliwa nchini Ufaransa wakati wa Zama za Mwangaza. Baba yake aliyekuwa mfanyabiashara tajiri hakumtuma shule bali alimpa nafasi ya kujisomea nyumbani.


title: André-Marie Ampère

text: Mwaka 1799 alipata ajira ya kwanza kama mwalimu wa hisabati na mwaka 1802 aliitwa kuwa mwalimu wa fizikia na kemia mjini Bourg-en-Bresse.


title: André-Marie Ampère

text: Baada ya kifo cha mke wake mwaka 1803 alihamia kufundisha kwenye chuo cha École Polytechnique mjini Paris. Huko alipewa nafasi ya profesa mwaka 1809 ingawa hakuwahi kusoma shuleni wala chuoni wala kuwa na digrii yoyote.


title: André-Marie Ampère

text: Mwaka 1820 Ampere alijifunza kuhusu kazi ya Mdenmark Hans Christian Ørsted aliyegundua ya kwamba sindano ya dira inaathiriwa na mkondo wa umeme unaopita karibu nayo. Hapo Ampère alianza uchunguzi kwa lengo la kuelewa uhusiano baina ya usumaku na umeme.


title: André-Marie Ampère

text: Alijumlisha matokeo yake mwaka 1827 katika kitabu "Mémoire sur la théorie mathématique des phénomènes électrodynamiques uniquement déduite de l’experience" (Kumbukumbu ya nadharia ya kihisabati kuhusu matukio ya dainamia umeme, iliyofikiwa hitimisho kwa njia ya maarifa na majaribio). Kitabu hiki kiliweka msingi kwa jina la sayansi mpya kuwa "dainamia umeme" ("electrodynamics").


title: André-Marie Ampère

text: Mwaka 1827 Ampère aliheshimiwa kwa kuchaguliwa mwanachama mgeni wa Royal Society wa Uingereza na mwaka 1828 kama mwanachama wa Akademia ya Sayansi ya Uswidi.


title: André-Marie Ampère

text: Kwa heshima ya kazi yake kipimo cha mkondo wa umeme kiliitwa "ampea", pamoja na coulomb, volti, ohm na watt. Vipimo hivi viliitwa kwa heshima ya wataalamu waliofanya kazi pamoja na Ampère na hao walikuwa Charles-Augustin de Coulomb wa Ufaransa, Alessandro Volta wa Italia, Georg Ohm wa Ujerumani na James Watt wa Uskoti.


title: André-Marie Ampère

text: Jina la Ampere liko kati ya majina 72 yaliyoandikwa kwenye Mnara wa Eiffel mjini Paris.


title: André-Marie Ampère

text: Katika miaka yake kwenye vyuo mbalimbali alifundisha hisabati, fizikia, falsafa na astronomia.


title: André-Marie Ampère

text: Alikuwa Mkristo Mkatoliki tena Mfransisko aliyechukua muda kujisomea katika Biblia hasa wakati wa matatizo maishani.


title: André-Marie Ampère

text: Kabla ya kufa mwaka 1836, Ampère aliagiza kauli ifuatayo iandikwe kwenye jiwe la kaburi lake: "Tandem Felix" (kwa Kilatini: "Hatimaye mwenye heri").


title: Wafiadini wa Gorkum

text: Wafiadini wa Gorkum ni watu 19 wanaoheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu wafiadini.


title: Wafiadini wa Gorkum

text:
Kwanza walitangazwa na Papa Klement X kuwa wenye heri tarehe 24 Novemba 1675, halafu
watakatifu na Papa Pius IX tarehe 29 Juni 1867.


title: Wafiadini wa Gorkum

text: Baadhi yao ni:


title: Mtagusano sumakuumeme

text: Mtagusano sumakuumeme "(ing. electromagnetic force "au" electromagnetic interaction)" ni moja kati ya kani msingi wa ulimwengu.


title: Mtagusano sumakuumeme

text: Mtagusano huu unasababisha mambo mengi tunayoyaona kila siku kama vile nuru, umeme na usumaku. Ni kani ya kimsingi pia kwa kuamulia tabia za molekuli na atomi.


title: Mtagusano sumakuumeme

text: Jina la "sumakuumeme" ni tafsiri ya gir. / ing. "electromagnetic" inayotokana na maneno ya Kigiriki ἢλεκτρον, "ēlektron" (kaharabu) na μαγνήτης, "magnetis" (sumaku).


title: Mtagusano sumakuumeme

text: Umeme na usumaku ni nyuso mbili za jambo lilelile.


title: Mtagusano sumakuumeme

text: Kwa karne nyingi wataalamu waliona umeme na usumaku ni kani mbili tofauti. Tangu mwanzo wa karne ya 19 wanasayansi walitambua uhusiano wa karibu kati ya hizi mbili.


title: Mtagusano sumakuumeme

text: Hans Christian Ørsted aliona mwaka 1820 ya kwamba kutirikika kwa chaji ya umeme katika waya kunavuta sindano ya sumaku na hivyo kunaunda uga wa sumaku.


title: Mtagusano sumakuumeme

text: Wengine waliendelea kujenga juu ya matokeo yake na Mskoti James Clerk Maxwell alieleza misingi ya nadharia ya uga wa sumakuumeme katika hesabu inayoitwa milinganyo ya Maxwell. Alifaulu kuunganisha maelezo kwa ajili ya umeme, usumaku na elimumaonzi kuwa pande mbalimbali za kitu kilekile, yaani uga wa sumakuumeme. Alitabiri kuwepo kwa mawimbi ya sumakuumeme na nuru kuwa umbo mojawapo la mawimbi haya.


title: Mtagusano sumakuumeme

text: 1873 alitoa kitabu chake "Treatise on Electricity and Magnetism" (tasinifu kuhusu umeme na usumaku) alipojumlisha maelezo yake. Alionyesha kuwa kuathiriana kwa chaji hasi na chaji chanya kunasababishwa na kani 1 tu akaonyesha matokeo manne makuu kutokana na hii:


title: Mtagusano sumakuumeme

text: Hasa tokeo la mwisho lilikuwa msingi kwa kuanzisha mitambo ya kutengeneza umeme kwa mashine kama jenereta.


title: Mtagusano sumakuumeme

text: amii:Fizikia]]


title: Pinokyo (mhusika)

text: Pinokyo (kwa Kiitalia jina linalotamkwa hivyo linaandikwa Pinocchio) ni mhusika katika vitabu vya "Mambo yalioyompata Pinokyo" vilivyoandikwa na Carlo Collodi.


title: Pinokyo (mhusika)

text: Siku moja seremala Maestro Ciliegia anakuta kipande cha ubao kinachoanza kusema akitaka kukikata. Kwa kuogopa anampa rafiki yake Geppetto (jina linasomeka Jepeto) aliye mchongaji. Geppetto anatumia ubao huo kuchonga karagosi anayeendelea kusema na mara baada ya kukamilika anatoroka. Akirudi nyumbani kwa njaa anaahidi kuwa mtoto mzuri na mtiifu lakini baada ya muda anatoroka tena. Anapatwa na shani nyingi hadi kukutana na baba yake Geppetto ndani ya tumbo la nyangumi. Pamoja wanajiokoa na Pinokyo anaahidi tena kuwa mtoto mzuri na safari hii anaacha utundu wake. Baada ya kutenda mema, anaamka siku moja anajikuta amebadilika umbo lake na sasa yu mvulana mwenye mwili wa kibinadamu.


title: Kaharabu

text: Kaharabu "(kutoka Kiajemi کهربا kahroba; kwa Kiingereza amber)" ni rezini (si utomvu) ya kisukuku cha miti iliyokua miaka milioni iliyopita. Inaweza kufanana na aina za sandarusi lakini kwa jumla umri wake ni mkubwa na ni mgumu zaidi kuliko sandarusi. Aina bora za kaharabu zinajulikana pia kwa jina la kitaalamu la "succinit".


title: Kaharabu

text: Matumizi yake ni hasa kwa mapambo, kama kito, lakini pia kama sehemu ya dawa la mitishamba.


title: Kaharabu

text: Kaharabu inatokea katika sehemu nyingi za dunia; kiwango kikubwa kabisa duniani (hadi sasa 90%) kimepatikana kutoka pwani za Bahari Baltiki, hasa eneo la Samland


title: Kaharabu

text: Kaharabu ilitokea katika mazingira ya misitu ya miti yenye rezini husika iliyoendelea kuwa kisukuku katika mchakato wa kufunikwa na maganda manene ya udongo yaliyosababisha shinikizo la tani nyingi na joto kwa miaka elfu na zaidi.


title: Kaharabu

text:
Matumizi na biashara ya kaharabi inajulikana kutokana na utafiti wa kiakiolojia tangu miaka 12,000 hivi. Wagiriki wa Kale waliita kaharaba kwa jina "elektron" wakatambua ya kwamba kipande cha kaharaba baada ya kusuguliwa kinavuta sehemu ndogo za kitambaa au nyuzi kwake. Hapa ni asili ya neno "electric" (umeme) katika lugha za Ulaya.
Katika elimu ya historia ya viumbehai kaharabu ni muhimu kwa sababu mara nyingi vipande vyake vinatunza wadudu na viumbe wengine wadogo waliokaa kwenye miti na kufunikwa ndani ya kitone cha rezini bichi. Wadudu hao wamehifadhiwa hivyo kwa miaka milioni kadhaa na leo wanapatikana kwa uchunguzi wa kitaalamu.


title: Carla Campbell

text: Carla Campbell (amezaliwa tar. 22 Novemba 1980, Kingston, Jamaika) ni mwanamitindo kutoka Jamaika. Carla Campbell ni mtindo mfano kuwakilishwa na IMG katika New York. Yeye alipata yatokanayo yake mkubwa zaidi kuonekana mwaka 2006.


title: April Jackson

text: April Jackson (amezaliwa tar. 1990, Uingereza) ni mwanamitindo kutoka Jamaika. Aprili Jackson alikuwa Miss Jamaica Universe mwaka 2008. Yeye kuwakilishwa Jamaica katika Miss Universe 2008 urembo kumsaka katika Nhã Trang, Vietnam. Yeye ni wa zamani wa Miss Jamaika - Uingereza.


title: Nge-bila-mkia

text: Nge-bila-mkia ni arithropodi wa oda Pseudoscorpiones katika ngeli Arachnida. Kinyume na nge wa kawaida wadudu hawa hawana mkia, kwa hivyo jina lao. Ukubwa wao ni mdogo sana: mm 2-8; spishi kubwa kabisa ("Garypus titanius") ina mm 12 tu. Wanatokea mahali popote ambapo wanaweza kukamata wadudu wadogo: chini ya gamba la miti, katika takataka za majani, katika ardhi, chini ya mawe, katika nyufa za miamba, katika mapango na katika pwaji ya ufuko. Kama arakinida wote wana miguu minane. Pedipalpi zao zinafanana na zile za nge zenye magando ambayo yana kidole kinachoweza kusogea. Kidole hiki kina tezi ya sumu inayoingizwa katika mawindo. Maji ya umeng'enyaji yakamuliwa kwa windo na baada ya kumeng'enya chakula myeyuko ufyondwa. Nge-bila-mkia wanaweza kusokota hariri kama buibui lakini matezi hayapo katika mwisho wa fumbatio lakini katika kelisera (chelicerae). Kwa hariri hii hutengeneza kifukofuko kwa umbo wa sahani kinachotumika kwa kupandana, kuambua au kungoja mwisho wa hali ya hewa baridi.


title: Abbasizo

text: Abbas Ally Mlyuka (pia Abbasizo; amezaliwa 1981 katika mji wa Iringa nchini Tanzania) ni mtangazaji katika redio, pia ni mwandishi wa habari.


title: Abbasizo

text: Amesoma katika shule ya msingi Gangilonga, amesoma sekondari za Mwembetogwa na Highland , zote za mjini Iringa.


title: Abbasizo

text: Amesoma uhandisi wa sauti na utayarishaji wa muziki katika chuo cha emende.


title: Abbasizo

text: Abbas ni mtoto wa mkulima Ally Mlyuka ambae ni maarufu katika kilimo cha mahindi katika jimbo la Ismani (wilaya ya Iringa vijijini). Ni mtoto wa mwisho kwa mama yake kati ya watoto saba.


title: Abbasizo

text: Abbas akiwa rafiki yake Frank Ugumba ndio wasanii wa kwanza kurekodi katika cd muziki wa kizazi kipya mkoani Ruvuma.


title: Abbasizo

text:
Abbasizo ni jina lake la kazi alilolipata alipokuwa mtangazaji wa radio songea ambapo pia ni kati wa waanzilishi wa kituo hicho cha radio mkoani ruvuma kinachomilikiwa na halmashauri ya songea.
Abbas na rafiki yake Kilian Francis ndunguru ndio wanzilishi wa kwanza wa studio ya muziki mkoani ruvuma sosizo record na mmiliki wa studio ya sosizo record ya mkoani iringa 2003.


title: Abbasizo

text: Akiwa mdogo wa umri wa miaka sita alipenda muziki ambapo huko nyumbani kwao iringa mjini kata ya makorongoni mtaa wa mahiwa wakati yupo shule ya msingi aliwaunganisha watoto wenzie na kuunda kundi la burudani lililotumia vifaa vya kutengeneza wao wenyewe kama malimba, tumba na vimbalama ambavyo walivicheza kama sehemu ya kujifurahisha!


title: Abbasizo

text: 1990 kaka yake mmoja alimnunulia kitolino cha kupuliza(kinanda) hapo alizidi kuupenda muziki.


title: Abbasizo

text: 1995 yeye na wenzie, Mike T, Crazy Doggy, Zay B, Emergency Poison, n.k. ndio wasanii wa kwanza wa muziki wa bongo fleva kufanya onyesho la wazi jukwaani katika mkoa wa iringa ambapo onyesho hilo liliandaliwa na st luis musik center .lilifanyika katika ukumbi wa makosa ulikuwa ukijulikana kama cats hotels kwa sasa ni ukumbi wa IDYDC.


title: Buibui-kofia

text: Buibui-kofia ni arithropodi wa familia Ricinoididae, familia ya pekee ya oda Ricinulei katika ngeli Arachnida. Jina lao linatoka kwa aina ya “kofia” ambayo wanaweza kutumia ili kufunika kichwa, mdomo na kelisera (chelicerae). Kwa kawaida buibui-kofia wana urefu wa mm 5-10 na wanafanana na utitiri. Wataalamu wengine wanafikiri kwamba wadudu hawa wana mnasaba na utitiri, lakini wengine wanafikiri kwamba wana mnasaba na oda ya zamani ya Trigonotarbida iliyokwisha sasa. Kefalotoraksi (cephalothorax) na fumbatio zimeungwa kwa pediseli (pedicel) nyembamba kwa umbo wa mrija kama kwa buibui. Lakini ukingo wa fumbatio unaingia katika kunjo la gamba (carapace). Wana miguu minane kama arakinida wengine lakini jozi ya pili ni mirefu kuliko mingine na hutumika kama vipapasio. Hawana macho lakini spishi za zamani zilikuwa nayo na spishi za kisasa bado zina sehemu za kuhisi nuru. Mwenendo wa buibui-kofia haujulikani sana lakini inaonekana kwamba hula arithropodi wadogo kuliko hawa wenyewe.


title: Dola la Papa

text: Dola la Papa lilikuwa nchi huru chini ya himaya ya Papa kuanzia miaka ya 700 hadi 1870.


title: Dola la Papa

text: Chanzo chake ni uvamizi wa makabila ya Wagermanik uliobomoa Dola la Roma upande wa magharibi wa Bahari ya Kati. Wenyeji, wengi wao wakiwa Wakristo Wakatoliki, walimkimbilia Papa kama kiongozi wao atakayeweza kuwasaidia katika matatizo.


title: Dola la Papa

text: Baadaye Wafaranki walikubali kumuachia Papa mamlaka ya kisiasa juu ya maeneo mbalimbali nje ya Roma. Polepole maeneo yaliongezwa hata kufikia mikoa 3 na nusu ya Italia ya leo: Lazio, Umbria, Marche na sehemu ya Emilia-Romagna.


title: Dola la Papa

text: Dola lilikoma tarehe 20 Septemba 1870, jeshi la Italia lilipoteka mkoa na mji wa Roma, isipokuwa mtaa wa Vatikano.


title: Dola la Papa

text: Kwa mapatano ya tarehe 11 Februari 1929, badala yake ilianzishwa Mji wa Vatikani, nchi ndogo kuliko zote duniani (kilometa mraba 0.44, wakazi 600 hivi), lakini huru ili mamlaka ya kiroho ya Papa isiingiliwe na watawala wa dunia kama ilivyotokea zamani.


title: Wafaranki

text: Wafaranki walikuwa Wagermanik waliovamia Dola la Roma na hatimaye kujitokeza kama kabila lenye nguvu kuliko yote ya aina hiyo.


title: Wafaranki

text: Nchi ya Ufaransa imepata jina lake kutoka kwao, ambao waliitawala na kutoka huko wakaeneza himaya yao juu ya sehemu kubwa ya Ulaya Magharibi, wakizuia Waislamu wasiweze kutoka Hispania.


title: Wafaranki

text: Ushirikiano wao na Mapapa, kama kabila la kwanza la Kijerumani kuingia Kanisa Katoliki bila kupitia kwanza Uario, ni kati ya mambo yaliyoathiri zaidi historia ya Ulaya.


title: Wafaranki

text: Kilele cha ustawi wao kilifikiwa chini ya mfalme Karolo Mkuu aliyetiwa na Papa Leo III taji la Kaizari wa Roma tarehe 25 Desemba 800. Ndio mwanzo wa Dola Takatifu la Roma.


title: Nahau

text:
Nahau ni semi fupifupi ambazo hutumia lugha/maneno ya kawaida lakini maneno hayo hutoa maana tofauti na ile iliyo kwenye maneno ya awali. Japokuwa nahau hutumia maneno ya kawaida lakini kauli yake ina undani kiasi kwamba kwa wageni wasiofahamu lugha hiyo hawawezi kuelewa maana. Baadhi ya nahau ni kamav vile:
Hana mbele wala nyuma


title: SHIWATA

text:
SHIWATA ni Mtandao wa Wasasnii Tanzania. SHIWATA awali ilijulikana kama "SHIRIKISHO LA WASANII TANZANIA", bali kutokana na mgongano wa usajili na Msajili ambae ni Baraza la Sanaa la Taifa baadae ilikubalika kwamba iitwe Mtandao wa Wasanii kutokana na Kusajiliwa kwa mashirikisho manne "Shirikisho la Wasanii Tanzania " pamoja na kubadilishwa kuwa Mtandao wa Wasanii limeendela kuitwa "SHIWATA".
SHIWATA ni mtandao wa wasanii Tanzania ambao ulianzishwa mwaka 2002 kwa lengo la kuwaweka pamoja Wasanii, wanamichezo na wanahabari. Mkusanyiko huu wa wasanii mbalimbal;I ndio uliopelekea kuanzisha umoja ambao kwa sasa umeandaliwa kama chombo cha kuwaweka pamoja wadau wote walio katika tasnia za Sanaa, Michezo na Habari kwa kupewa eneo la kujenga nyumba zao za kuishi na tayari mradi huo umeshaanza kutekelezeka kwa baadhi ya wasanii kujenga nyumba ambapo wenginee wameshahamia tayari katika kijiji cha Wasanii kilichopo Mwanzega wilaya ya Mkuranga mkoa wa Pwani
Hii ni orodha ya baadhi ya wasanii maarufu kutoka katika makundi mbalimbali kama yalivyo ainishwa hapa chini kuzingatia makundi ya kitasnia kwa ushahidi zaidi unaweza kuona katika blog ya SHIWATA.
(English)


title: Farakano la mwaka 1054

text: Farakano la mwaka 1054 lilitokea hasa kati ya Papa Leo IX wa Roma na Patriarki Mikaeli Serulari wa Konstantinopoli likasababisha ushirika kati ya Ukristo wa Magharibi na sehemu kubwa ya Ukristo wa Mashariki usiendelee kuwa kamili hadi leo.


title: Farakano la mwaka 1054

text: Mahusiano yalikuwa yamezidi kuharibika tangu karne ya 4 ambapo ulianza ushindani kati ya miji hiyo miwili iliyokuwa kwa pamoja makao makuu ya Dola la Roma.


title: Farakano la mwaka 1054

text: Maelekeo tofauti katika teolojia, maisha ya kiroho n.k. yalitumika kama visingizio katika kulaumiana, na hata kufarakana kwa muda.


title: Farakano la mwaka 1054

text: Hatimaye mabalozi waliotumwa na Papa, ingawa hawakuwa na mamlaka hiyo, waliacha juu ya altare ya kanisa kuu la Konstantinopoli hati ya kumtenga Patriarki na Kanisa Katoliki, naye akaitikia kwa kumtenga Papa na Kanisa la Orthodoksi.


title: Farakano la mwaka 1054

text: Juhudi mbalimbali za kurudisha umoja zilifanyika katika nafasi mbalimbali, lakini pengine haraka haikusaidia kuzifanikisha, kwa mfano katika Mtaguso wa pili wa Lyon (1274) na katika Mtaguso wa Firenze (1431-1449).


title: Farakano la mwaka 1054

text: Njia ya taratibu iliyoshikwa pamoja katika karne ya 20 inatia tumaini zaidi. Inakumbukwa hasa tamko la upendo la tarehe 7 Desemba 1965 ambalo Papa Paulo VI na Patriarki Atenagora I kwa pamoja walifuta kutoka kumbukumbu ya Kanisa hati za mwaka 1054 ambazo pande hizo mbili zilitengana.


title: Holly Marie Combs

text: Holly Marie Combs (amezaliwa tar. 13 Desemba, 1973) ni mwigizaji na matayarishaji wa vipindi vya televisheni kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza uhusika wa Piper Halliwell kwenye mfululizo wa TV uliokuwa unarushwa na The WB, "Charmed" (1998–2006). Katikati mwa miaka ya 1990, Combs amecheza kama Kimberly Brock katika mfululizo wa TV uliokuwa unarushwa hewani na TV ya CBS, "Picket Fences" (1992–1996), ambayo ilimpatia tuzo ya Young Artist Award. Pia amepata kucheza katika filamu kama vile "Sweet Hearts Dance" (1988), "Born on the Fourth of July" (1989), "Dr. Giggles" (1992), "Sins of Silence" (1996), "Daughters" (1997) na "Love's Deadly Triangle: The Texas Cadet Murder" (1997). Combs kwa sasa anacheza kama nyota kwenye mfululizo wa TV unaorushwa hewani na TV ya "ABC Family", "Pretty Little Liars" - kama Ella Montgomery.


title: Utoto wa Yesu

text: Utoto wa Yesu unamaanisha maisha ya Yesu tangu azaliwe hadi alipokuwa na umri wa miaka 12, kwa sababu Wayahudi walihesabu miaka 13 kuwa mwanzo wa wajibu wa kushika Torati yote.


title: Utoto wa Yesu

text: Injili nne zilizomo katika Agano Jipya zina habari chache juu yake katika miaka hiyo. Sanasana ni zile za Mathayo na Luka ambazo kila mojawapo ina sura mbili za kwanza kuhusu Yesu kuzaliwa na kuanza kukua:


title: Utoto wa Yesu

text: Ni katika tukio hilo la mwisho kwamba alijitokeza kama mwenye hekima ya pekee akijiona Mwana wa Mungu, si wa Yosefu hasa.


title: Utoto wa Yesu

text: 1:18 Kuzaliwa kwake Yesu Kristo kulikuwa hivi. Mariamu mama yake alipokuwa ameposwa na Yusufu, kabla hawajakaribiana, alionekana ana mimba kwa uweza wa Roho Mtakatifu. 19 Naye Yusufu, mumewe, kwa vile alivyokuwa mtu wa haki, asitake kumwaibisha, aliazimu kumwacha kwa siri. 20 Basi alipokuwa akifikiri hayo, tazama, malaika wa Bwana alimtokea katika ndoto, akisema, Yusufu, mwana wa Daudi, usihofu kumchukua Mariamu mkeo, maana mimba yake ni kwa uweza wa Roho Mtakatifu. 21 Naye atazaa mwana, nawe utamwita jina lake Yesu, maana, yeye ndiye atakayewaokoa watu wake na dhambi zao. 22 Hayo yote yamekuwa, ili litimie neno lililonenwa na Bwana kwa ujumbe wa nabii akisema,


title: Utoto wa Yesu

text: 23 Tazama, bikira atachukua mimba,


title: Utoto wa Yesu

text: Naye atazaa mwana;


title: Utoto wa Yesu

text: Nao watamwita jina lake Imanueli;


title: Utoto wa Yesu

text: Yaani, Mungu pamoja nasi.


title: Utoto wa Yesu

text: 24 Naye Yusufu alipoamka katika usingizi, alifanya kama malaika wa Bwana alivyomwagiza; akamchukua mkewe; 25 asimjue kamwe hata alipomzaa mwanawe; akamwita jina lake YESU.


title: Utoto wa Yesu

text: 2:1 Yesu alipozaliwa katika Bethlehemu ya Uyahudi zamani za mfalme Herode, tazama, mamajusi wa mashariki walifika Yerusalemu, wakisema, 2 Yuko wapi yeye aliyezaliwa mfalme wa Wayahudi? Kwa maana tuliiona nyota yake mashariki, nasi tumekuja kumsujudia. 3 Basi mfalme Herode aliposikia hayo, alifadhaika, na Yerusalemu pia pamoja naye. 4 Akakusanya wakuu wa makuhani wote na waandishi wa watu, akatafuta habari kwao, Kristo azaliwa wapi? 5 Nao wakamwambia, Katika Bethlehemu ya Uyahudi; kwa maana ndivyo ilivyoandikwa na nabii,


title: Utoto wa Yesu

text: 6 Nawe Bethlehemu, katika nchi ya Yuda,


title: Utoto wa Yesu

text: Hu mdogo kamwe katika majumbe wa Yuda;


title: Utoto wa Yesu

text: Kwa kuwa kwako atatoka mtawala


title: Utoto wa Yesu

text: Atakayewachunga watu wangu Israeli.


title: Utoto wa Yesu

text: 7 Kisha Herode akawaita wale mamajusi faraghani, akapata kwao hakika ya muda tangu ilipoonekana ile nyota. 8 Akawapeleka Bethlehemu, akasema, Shikeni njia, mkaulize sana mambo ya mtoto; na mkiisha kumwona, nileteeni habari, ili mimi nami niende nimsujudie. 9 Nao waliposikia maneno ya mfalme, walishika njia; na tazama, ile nyota waliyoiona mashariki ikawatangulia, hata ikaenda ikasimama juu ya mahali alipokuwapo mtoto. 10 Nao walipoiona ile nyota, walifurahi furaha kubwa mno. 11 Wakaingia nyumbani, wakamwona mtoto pamoja na Mariamu mamaye, wakaanguka wakamsujudia; nao walipokwisha kufungua hazina zao, wakamtolea tunu; dhahabu na uvumba na manemane. 12 Nao wakiisha kuonywa na Mungu katika ndoto wasimrudie Herode, wakaenda zao kwao kwa njia nyingine.


title: Utoto wa Yesu

text: 13 Na hao walipokwisha kwenda zao, tazama, malaika wa Bwana alimtokea Yusufu katika ndoto, akasema, Ondoka, umchukue mtoto na mama yake, ukimbilie Misri, ukae huko hata nikuambie; kwa maana Herode anataka kumtafuta mtoto amwangamize. 14 Akaondoka akamchukua mtoto na mama yake usiku, akaenda zake Misri; 15 akakaa huko hata alipokufa Herode; ili litimie neno lililonenwa na Bwana kwa ujumbe wa nabii, akisema,


title: Utoto wa Yesu

text: Kutoka Misri nalimwita mwanangu.


title: Utoto wa Yesu

text: 16 Ndipo Herode, alipoona ya kuwa amedhihakiwa na wale mamajusi, alighadhabika sana, akatuma watu akawaua watoto wote wanaume waliokuwako huko Bethlehemu na viungani mwake mwote, tangu wenye miaka miwili na waliopungua, kwa muda ule aliouhakikisha kwa wale mamajusi. 17 Ndipo lilipotimia neno lililonenwa na nabii Yeremia, akisema,


title: Utoto wa Yesu

text: 18 Sauti ilisikiwa Rama,


title: Utoto wa Yesu

text: Kilio, na maombolezo mengi,


title: Utoto wa Yesu

text: Raheli akiwalilia watoto wake,


title: Utoto wa Yesu

text: Asikubali kufarijiwa, kwa kuwa hawako.


title: Utoto wa Yesu

text: 19 Hata alipofariki Herode, tazama, malaika wa Bwana alimtokea Yusufu katika ndoto huko Misri, 20 akasema, Ondoka, umchukue mtoto na mamaye, ushike njia kwenda nchi ya Israeli; kwa maana wamekufa walioitafuta roho ya mtoto. 21 Akaondoka akamchukua mtoto na mamaye, akafika nchi ya Israeli. 22 Lakini aliposikia ya kwamba Arkelao anamiliki huko Uyahudi mahali pa Herode babaye, aliogopa kwenda huko; naye akiisha kuonywa katika ndoto, akasafiri pande za Galilaya, 23 akaenda, akakaa katika mji ulioitwa Nazareti; ili litimie neno lililonenwa na manabii, Ataitwa Mnazorayo.


title: Utoto wa Yesu

text: 2:1 Siku zile amri ilitoka kwa Kaisari Augusto ya kwamba iandikwe orodha ya majina ya watu wote wa ulimwengu. 2 Orodha hii ndiyo ya kwanza iliyoandikwa hapo Kirenio alipokuwa liwali wa Shamu. 3 Watu wote wakaenda kuandikwa, kila mtu mjini kwao. 4 Yusufu naye aliondoka Galilaya, toka mji wa Nazareti, akapanda kwenda Uyahudi mpaka mji wa Daudi, uitwao Bethlehemu, kwa kuwa yeye ni wa mbari na jamaa ya Daudi; 5 ili aandikwe pamoja na Mariamu mkewe, ambaye amemposa, naye ana mimba. 6 Ikawa, katika kukaa huko, siku zake za kuzaa zikatimia, 7 akamzaa mwanawe, kifungua mimba, akamvika nguo za kitoto, akamlaza katika hori ya kulia ng’ombe, kwa sababu hawakupata nafasi katika nyumba ya wageni.


title: Utoto wa Yesu

text: 8 Na katika nchi ile ile walikuwako wachungaji wakikaa makondeni na kulinda kundi lao kwa zamu usiku. 9 Malaika wa Bwana akawatokea ghafula, utukufu wa Bwana ukawang’aria pande zote, wakaingiwa na hofu kuu. 10 Malaika akawaambia, Msiogope; kwa kuwa mimi ninawaletea habari njema ya furaha kuu itakayokuwa kwa watu wote; 11 maana leo katika mji wa Daudi amezaliwa, kwa ajili yenu, Mwokozi, ndiye Kristo Bwana. 12 Na hii ndiyo ishara kwenu; mtamkuta mtoto mchanga amevikwa nguo za kitoto, amelala katika hori ya kulia ng’ombe. 13 Mara walikuwapo pamoja na huyo malaika, wingi wa jeshi la mbinguni, wakimsifu Mungu, na kusema,


title: Utoto wa Yesu

text: 14 Atukuzwe Mungu juu mbinguni,


title: Utoto wa Yesu

text: Na duniani iwe amani kwa watu aliowaridhia.


title: Utoto wa Yesu

text: 15 Ikawa, malaika hao walipoondoka kwenda zao mbinguni, wale wachungaji waliambiana, Haya, na twendeni mpaka Bethlehemu, tukalione hilo lililofanyika, alilotujulisha Bwana. 16 Wakaenda kwa haraka wakamkuta Mariamu na Yusufu, na yule mtoto mchanga amelala horini. 17 Walipomwona wakatoa habari waliyoambiwa juu ya huyo mtoto. 18 Wote waliosikia wakastaajabu kwa hayo waliyoambiwa na wachungaji. 19 Lakini Mariamu akayaweka maneno hayo yote, akiyafikiri moyoni mwake. 20 Wale wachungaji wakarudi, huku wanamtukuza Mungu na kumsifu kwa mambo yote waliyosikia na kuyaona, kama walivyoambiwa.


title: Utoto wa Yesu

text: 21 Hata zilipotumia siku nane za kumtahiri, aliitwa jina lake Yesu; kama alivyoitwa na malaika kabla hajachukuliwa mimba.


title: Utoto wa Yesu

text: 22 Kisha, zilipotimia siku za kutakasika kwao, kama ilivyo torati ya Musa walikwenda naye hata Yerusalemu, wamweke kwa Bwana, 23 (kama ilivyoandikwa katika sheria ya Bwana, Kila mtoto mwanamume aliye kifungua mimba ya mamaye na aitwe mtakatifu kwa Bwana), 24 wakatoe na sadaka, kama ilivyonenwa katika sheria ya Bwana, Hua wawili au makinda ya njiwa wawili. 25 Na tazama, pale Yerusalemu palikuwa na mtu, jina lake Simeoni, naye ni mtu mwenye haki, mcha Mungu, akiitarajia faraja ya Israeli; na Roho Mtakatifu alikuwa juu yake. 26 Naye alikuwa ameonywa na Roho Mtakatifu ya kwamba hataona mauti kabla ya kumwona Kristo wa Bwana. 27 Basi akaja hekaluni ameongozwa na Roho; na wale wazazi walipomleta mtoto Yesu ndani, ili wamfanyie kama ilivyokuwa desturi ya sheria, 28 yeye mwenyewe alimpokea mikononi mwake, akamshukuru Mungu, akisema,


title: Utoto wa Yesu

text: 29 Sasa, Bwana, wamruhusu mtumishi wako,


title: Utoto wa Yesu

text: Kwa amani, kama ulivyosema;


title: Utoto wa Yesu

text: 30 Kwa kuwa macho yangu yameuona wokovu wako,


title: Utoto wa Yesu

text: 31 Uliouweka tayari machoni pa watu wote;


title: Utoto wa Yesu

text: 32 Nuru ya kuwa mwangaza wa Mataifa,


title: Utoto wa Yesu

text: Na kuwa utukufu wa watu wako Israeli.


title: Utoto wa Yesu

text: 33 Na babaye na mamaye walikuwa wakiyastaajabia hayo yaliyonenwa juu yake. 34 Simeoni akawabariki, akamwambia Mariamu mama yake, Tazama, huyu amewekwa kwa kuanguka na kuinuka wengi walio katika Israeli, na kuwa ishara itakayonenewa. 35 Nawe mwenyewe, upanga utaingia moyoni mwako, ili yafunuliwe mawazo ya mioyo mingi.


title: Utoto wa Yesu

text: 36 Palikuwa na nabii mke, jina lake Ana, binti Fanueli, wa kabila ya Asheri, na umri wake ulikuwa miaka mingi, alikuwa amekaa na mume miaka saba baada ya uanawali wake. 37 Naye ni mjane wa miaka themanini na minne; haondoki katika hekalu, ila huabudu usiku na mchana kwa kufunga na kuomba. 38 Huyu alitokea saa ile ile akamshukuru Mungu, na wote waliokuwa wakiutarajia ukombozi katika Yerusalemu akawatolea habari zake.


title: Utoto wa Yesu

text: 39 Basi, walipokwisha kuyatimiza yote kama yalivyoagizwa katika sheria ya Bwana, walirejea Galilaya mpaka mjini kwao, Nazareti. 40 Yule mtoto akakua, akaongezeka nguvu, amejaa hekima, na neema ya Mungu ilikuwa juu yake.


title: Utoto wa Yesu

text: 41 Basi, wazee wake huenda Yerusalemu kila mwaka, wakati wa sikukuu ya Pasaka. 42 Na alipopata umri wake miaka kumi na miwili, walipanda kama ilivyokuwa desturi ya sikukuu; 43 na walipokwisha kuzitimiza siku, wakati wa kurudi kwao, yule mtoto Yesu alibaki nyuma huko Yerusalemu, na wazee wake walikuwa hawana habari. 44 Nao wakadhani ya kuwa yumo katika msafara; wakaenenda mwendo wa kutwa, wakawa wakimtafuta katika jamaa zao na wenzao; 45 na walipomkosa, wakarejea Yerusalemu, huku wakimtafuta. 46 Ikawa baada ya siku tatu wakamwona hekaluni, ameketi katikati ya waalimu, akiwasikiliza na kuwauliza maswali. 47 Nao wote waliomsikia walistaajabia fahamu zake na majibu yake. 48 Na walipomwona walishangaa, na mama yake akamwambia, Mwanangu, mbona umetutenda hivi? Tazama, baba yako na mimi tulikuwa tukikutafuta kwa huzuni. 49 Akawaambia, Kwani kunitafuta? Hamkujua ya kuwa imenipasa kuwamo katika nyumba ya Baba yangu? 50 Nao hawakuelewa na neno hilo alilowaambia. 51 Akashuka pamoja nao mpaka Nazareti, naye alikuwa akiwatii; na mamaye aliyaweka hayo yote moyoni mwake.


title: Utoto wa Yesu

text: 52 Naye Yesu akazidi kuendelea katika hekima na kimo, akimpendeza Mungu na wanadamu.


title: Utoto wa Yesu

text: Kumbe vitabu vingine vilivyoandikwa baadaye, kuanzia karne ya 2, kama vile Injili ya Yakobo, vinasimulia mengi, ila hayana hakika au hayaaminiki kabisa. Inaonekana lengo la habari hizi mpya lilikuwa kumuonyesha mtoto Yesu akifanya miujiza kuanzia umri mdogo.


title: Utoto wa Yesu

text: Kati yake labda maarufu zaidi ni ile ya kwamba alifinyanga vindege kwa udongo na hatimaye kufanya viruke alipoulizwa kwa nini anafanya kazi ya namna hiyo siku ya Sabato.


title: Pumeza Matshikiza

text: Pumeza Matshikiza (* 1979) ni mwimbaji mwenye sauti ya soprano kutoka nchini Afrika Kusini.


title: Pumeza Matshikiza

text: Alizaliwa mnamo mwaka 1979 katika jimbo la Rasi ya Mashariki na wazazi Waxhosa. Waliachana alipokuwa mdogo na mama yake alihamia Jimbo la Rasi pamoja naye. Hapo waliishi katika mitaa ya vibanda mbalimbali karibu na mji wa Cape Town.


title: Pumeza Matshikiza

text: Pumeza aliimba katika kwaya kanisani akapenda muziki. Alipokuwa na umri wa miaka 15 alisikia mara ya kwanza uimbaji wa opera kwenye redio akavutwa na aina hii ya muziki. Alipokuwa na umri wa miaka 20 aliweza kuhudhuria maonyesho ya opera mara ya kwanza.


title: Pumeza Matshikiza

text: Wakati wa kumaliza shule alishauriwa kusoma upimaji wa ramani akaanza somo hili lakini baada ya muda alihamia chuo kikuu cha muziki cha Capetown kwa somo la uimbaji. Baada ya kumaliza mwaka 2004 alipata nafasi ya kuendelea kwenye Royal College of Music mjini London na kwenye chuo cha wasanii vijana kwenye Royal Opera House, Covent Garden.


title: Pumeza Matshikiza

text: Mwaka 2011 alipata ajira kweye nyumba ya opera ya Stuttgart nchini Ujerumani.


title: Pumeza Matshikiza

text: Mwaka 2014 alitoa albamu yake ya kwanza alipounganisha uimbaji wa opera na nyimbo za Kixhosa na Kiswahili.


title: Pumeza Matshikiza

text: Mwaka 2014 Pumeza aliimba mbele ya umati mkubwa wakati wa ufunguzi wa michezo ya Jumuiya ya Madola mjini Edinburgh nchini Uskoti.


title: Pumeza Matshikiza

text: Albamu yake ya kwanza ilitolewa na kampuni ya Decca kwa jina "Pumeza - Voice of Hope"


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Msikiti wa Sultan Ahmed ni msikiti mashuhuri mjini Istanbul katika nchi ya Uturuki. Inajulikana pia kwa jina la "msikiti buluu" kutokana na rangi ya vigae vinavyopamba undani wake.


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Msikiti huu ulijengwa kuanzia mwaka 1609 - 1616 kwa maagizo ya Sultani Ahmed I aliyetawala milki ya Osmani.


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Ni msikiti mkuu wa Istanbul ukihesabiwa kati ya majengo mazuri na muhimu ya usanifu wa Kiosmani.


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Msanifu wake Mehmet Agha alikuwa mwanafunzi wa Mimar Sinan. Aliiga mfumo wake wa kimsingi akifunika ukumbi mkuu wa kati kwa kuba kubwa, na kando yake akaongeza kuba ndogo 6.


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Ukumbi mkuu una umbo ambalo unakaribia mraba akiwa na mita 53 x 51. Kuba kubwa una kipenyo cha mita 23.5 na kufikia kina cha mita 43. Kuba kubwa linashikwa kwa tao nne zinazolala juu ya nguzo nene nne zenye kipenyo cha mita 5.


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Ukumbi unapokea mwanga kwa madirisha 260 yenye vioo vya rangi.


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Msikiti huo, yaani jengo la ibada, ulijengwa pamoja na majengo ya kando kama vile madrasa, hospitali na kaburi la sultani Ahmed I.


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Geti kuu upande wa magharibi lina nyororo nzito juu ya nafasi ya kuingia. Kusudi lake lilikuwa kumlazimisha sultani kuinama kichwa chini akiingia msikitini juu ya farasi yake. Nyororo hii ilikuwa na kazi ya kuonyesha ya kwamba Mungu ni mkubwa kuliko mtawala.


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Msikiti huu una minara sita. Wakati wa ujenzi hii ilileta matatizo maana wakati ule msikiti wa Kaaba mjini Makka pekee ulikuwa na minara sita. Kwa hiyo sultani alishtakiwa kuonyesha majivuno makubwa mno akiupa msikiti wake minara sawa na Makka. Kwa hiyo sultani Ahmed I aliagiza mnara wa saba uongezwe huko Makk.[1]


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Sultan Ahmed I aliamua kujenga msikiti huu kama jengo la toba baada ya kushindwa katika vita dhidi ya Dola Takatifu la Roma (Ujerumani-Austria). Mwaka 1606 Milki ya Osmani ilipaswa kukubali amani iliyomaliza malipo ya kila mwaka yaliyowahi kutolewa na kaisari wa Vienna.


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Vita dhidi ya Uajemi iliyoanza baadaye ilienda pia vibaya na mwaka 1612 Waosmani walipaswa kurudishwa maeneo ya Kaukazi kwa Waajemi.


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Ahmed aliamua kujenga msikiti wake karibu na Hagia Sofia (maabadi yaliyowahi kuwa kanisa kuu la Konstantinopoli na kubadilishwa kuwa msikiti baada ya uvamizi wa Waturuki) na juu ya mabaki ya ikulu ya makaisari wa Bizanti na pia juu ya sehemu ya uwanja wa shindano la farasi wa Bizanti.[2]


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Filamu fupi ionyeshayo msikiti buluu. The Blue Mosque. Msikiti wa Sultan Ahmed jinsi inavyoonekana kutoka upande wa Hagia Sofia Uwanja mbele ya geti Sala ndani ya msikiti Vigae vya buluu GEti kwenda uwanja wa ndani Uwanja wa ndani sehemu pa kusali Kuba kuu lenye vigae vya buluu Tao za uwanja wa ndani Watalii wakitazama msikiti Undani wa jengo Msikiti


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: Goodwin G., "A History of Ottoman Architecture"; Thames & Hudson Ltd., London, reprinted 2003; ISBN 0-500-27429-0 Turner, J. (ed.) - Grove Dictionary of Art - Oxford University Press, USA; New edition (January 2, 1996); ISBN 0-19-517068-7 Sheila S. Blair, Jonathan M. Bloom - "The Art and Architecture of Islam, 1250-1800", Yale University Press, 1994; ISBN 0-300-05888-8


title: Msikiti wa Sultan Ahmed

text: / Website About Blue Mosque - Istanbul


title: Mifano ya Yesu

text: Mifano ya Yesu inaweza kusomwa katika Injili zote nne za Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo, lakini pia katika Injili nyingine zilizoandikwa baadaye. Injili ya Luka ndiyo inayoongoza kwa wingi wa mifano (50 hivi).


title: Mifano ya Yesu

text: Ni sehemu muhimu ya utume wa Yesu, ikiwa sawa na thuluthi moja ya mafundisho yake yote yaliyotufikia kwa maandishi.


title: Mifano ya Yesu

text: Wakristo wanatia maanani sana mifano hiyo kama maneno ya Yesu yanayohitaji kufikiriwa zaidi ili kuelewa yanataka kusema nini kweli.


title: Mifano ya Yesu

text: Ni kwamba mifano ya Yesu inaonekana kwanza hadithi za kuvutia zinazochora vizuri maisha ya watu yalivyokuwa katika mazingira yake. Hata hivyo wataalamu wanaonyesha kwamba ujumbe wa dhati umefichika hasa katika sehemu ya mwisho ya habari, ambapo kuna jambo lisilo la kawaida, yaani lisilotokea kweli.


title: Mifano ya Yesu

text: Ingawa mifano inaonekana kusimulia habari za kawaida, lengo ni kufikisha ujumbe wa kidini kwa wasikilizaji wenye nia njema, ambao wanapokea changamoto ya Yesu, "Mwenye masikio, na asikie!".


title: Mifano ya Yesu

text: Mifano ya Yesu inabaki kati ya masimulizi maarufu zaidi duniani kote.


title: Mifano ya Yesu

text: Kwa Kiebrania neno husika ni מָשָׁל "mashal" linalodokeza pia "fumbo" au "kitendawili". Agano la Kale lilikuwa tayari na mifano ya namna hiyo, hivyo Wayahudi wa wakati wa Yesu waliweza kuelewa ya kwake kwa urahisi fulani.


title: Ukoo wa Yesu

text: Ukoo wa Yesu unapatikana katika vitabu viwili vya Agano Jipya: Injili ya Mathayo ambayo inaorodhesha vizazi kuanzia Abrahamu hadi kwa Yosefu (mume wa Maria), na Injili ya Luka inayorudi nyuma kuanzia Yosefu hadi kwa Adamu, aliyeumbwa na Mungu mwenyewe.


title: Ukoo wa Yesu

text: Injili hizo zote mbili zinasisitiza kwamba Yosefu si mzazi wa Yesu, kwa kuwa Bikira Maria alipata mimba kwa uwezo wa Roho Mtakatifu.


title: Ukoo wa Yesu

text: Pia zinasisitiza kwamba Yesu ni Mwana wa Daudi, yaani kwa njia ya Yosefu, ambaye kinasaba anatokana na mfalme huyo maarufu wa Agano la Kale, ana haki ya kurithi cheo chake.


title: Ukoo wa Yesu

text: Hata hivyo majina mengi ni tofauti katika orodha hizo mbili, kiasi kwamba wataalamu wanatoa maelezo mbalimbali kuhusiana na desturi za Israeli wakati ule, kwa mfano katika kutumia orodha ya vizazi, na kutokana na malengo ya Wainjili hao, ambao wote wawili walitaka kusisitiza kihisabati kwamba Yesu amefika kwa wakati mwafaka uliopangwa na Mungu kwa makini (vizazi 14x3 kadiri ya Mathayo; 7x11 kadiri ya Luka).


title: Ukoo wa Yesu

text: Akiwaandikia Wayahudi, mwinjili Mathayo alitaka kusisitiza kwamba Yesu ni Daudi mpya, lakini pia mrithi wa Abrahamu katika kuwa baraka kwa mataifa yote.


title: Ukoo wa Yesu

text: Akiwaandikia watu wa mataifa, mwinjili Luka alitaka kuonyesha kwamba Yesu ni mwana wa Adamu, hivyo anahusiana na binadamu wote.


title: Shahnameh

text: Shahnameh au Shah-nama (far. شاهنامه "Kitabu cha Wafalme") ni shairi refu lililotungwa na mshairi Mwajemi Ferdowsi.


title: Shahnameh

text: Linatazamwa kuwa shairi la kitaifa la Iran, Afghanistan na Tajikistan. Pia kuhesabiwa kati ya matini muhimu zaidi ya fasihi ya Iran pamoja na nchi jirani kama vile Uturuki, Georgia na Armenia.


title: Shahnameh

text: Ferdowsi alitunga shairi hili mnamo mwaka 977 na 1010 BK katika muda wa miaka 35 hivi.


title: Shahnameh

text: Shairi hili lina beti 50,000 zinazosimulia historia ya Uajemi hasa kabla ya uvamizi wa Waarabu na Uislamu uliotokea katika karne ya 7 BK.


title: Shahnameh

text: Chanzo cha habari ni uumbaji wa dunia halafu yanafuata masimulizi kuhusu jinsi gani mfalme wa Iran wa kwanza aliwafundisha watu wake kutumia moto, upishi, uhunzi, sheria na kuwapa sikukuu.


title: Shahnameh

text: Mlango wa 4 unafuata na habari za mfalme mshujaa Jamshid anayeleta mema mengi kwa watu lakini anajisikia kuwa kama Mungu na kupinduliwa na mhunzi Kaveh pamoja na Fereydun. Wana watatu wa Fereydun ni Iraj, Tur na Selm wanaogawanya ardhi ya Iran kati yao. Ugawaji huu unasababisha uuaji wa kwanza kati ya ndugu hao, Iraj akiuawa na kaka zake. Hapa masimulizi yanaeleza uadui kati ya Iran yenyewe na Turan, nchi za Asia ya Kati.


title: Shahnameh

text: Manucheri mwana wa Iraj analipiza kisasi kwa uaji wa babake na kutawala nchi. Katika kipindi hiki kuna pia masimulizi ya Sama, mwanawe Zal, upendo wa Zal kwa binti mrembo Rudabeh na kuzaliwa kwa mwanawe mshujaa Rostam.


title: Shahnameh

text: Mfalme Nowzar aliyemfuata Manucheri anashindwa vitani, kushikwa na maadui wa Turani na kuuawa. Mshujaa Rostam anaongoza jeshi la Iran vitani dhidi ya mfalme Afrasiab wa Turan. Katika mapigano ya kwanza Rostam anafaulu kumshika Afrasiab kwenye ukanda wake lakinu ukanda unakatika na mfalme anaweza kutoroka. Hivyo vita inapaswa kuendelea kwa miaka mingi.


title: Shahnameh

text: Masimulizi yanaendelea hadi uvamizi wa Waarabu.


title: Jamhuri ya Venice

text: Jamhuri ya Venice () ilikuwa dola lenye asili katika mji wa Venezia huko Italia kaskazini. Ilidumu zaidi ya miaka 1000, kuanzia mwisho wa karne ya 7 hadi 1797, ikienea sehemu mbalimbali za Bahari ya Kati.


title: Memo

text: Memo ni aina ya maandishi inayotumika kupitishia ujumbe katika taasisi fulani.


title: Memo

text: Lengo kuu la memo ni kupitisha ujumbe rasmi miongoni mwa wafanyakazi wa kitengo kimoja.


title: Quest for Camelot

text: Quest for Camelot (ilitolewa Uingereza kama The Magic Sword: Quest for Camelot) ni filamu ya katuni yenye maudhui ya kifantasia ambayo ilitoka mwaka wa 1998 huko nchini Marekani. Ndani yake zinakuja sauti za waigizaji kama vile Jessalyn Gilsig, Cary Elwes, Jane Seymour, Gary Oldman, Eric Idle, Don Rickles, Pierce Brosnan, Bronson Pinchot, Jaleel White, Gabriel Byrne, John Gielgud, na Frank Welker, kukiwa na sauti za kuimba kutoka kwa Céline Dion, Bryan White, Steve Perry, na Andrea Corr. Filamu hii inatoka na riwaya ya "The King's Damosel" ya Vera Chapman.


title: The Pebble and the Penguin

text: The Pebble and the Penguin (Kiswahili: The Pebble and the Penguin) ni filamu ya mwaka 1995 kutoka Marekani.


title: Thumbelina (1994 film)

text: Thumbelina (Kiswahili: Thumbelina) ni filamu ya mwaka 1994 kutoka Marekani.


title: Kinembe (anatomia)

text: Kinembe ni kinyama kinachotokeza katika uchi wa mwanamke kinachomsaidia apate msisimko wakati wa kujamiana.


title: Kinembe (anatomia)

text: Ndiyo sehemu ya kwanza kulengwa na ukeketaji, ambao unaendelea kufanyika hasa barani Afrika, ingawa unapingwa na wengi kwa misingi ya afya na haki za wanawake. Nchi kama Tanzania na Kenya zimefanikiwa kwa kiwango kikubwa kupinga suala hilo la ukeketaji sababu linakiuka haki za msingi za binadamu


title: Vivumishi vya pekee

text: Vivumishi vya pekee ni aina ya vivumishi ambavyo vimekuwa vikileta hali ya kutokuwa bayana kwa wanasarufi wengi.


title: Vivumishi vya pekee

text: Vitabu vingi vielezavyo dhana ya vivumishi hasa katika daraja la vivumishi vya pekee, waandishi wake yamkini hawajafanya uchunguzi wa kutosha.


title: Vivumishi vya pekee

text: Neno pekee katika aina hii ya vivumishi linatokana na aina ya nomino za pekee, hasa zile ambazo ni majina ya pekee ya mahali kama vile Afrika, Tanzania, Dar es Salaam, New York, London n.k. Kivumishi cha pekee kinachotokana na nomino ya pekee ya Afrika ni Muafrika kama tunazungumzia mtu au Kiafrika kama tunazungumzia kitu kisicho mtu. Tanzania inatupatia kivumishi cha pekee Mtanzania / Kitanzania. Uingereza inatupatia kivumishi cha pekee cha Mwingereza / Kiingereza n.k.


title: Vivumishi vya pekee

text: Hii ndiyo maana halisi ya aina ya vivumishi viitwavyo vya pekee.


title: Vivumishi vya pekee

text: Mifano katika sentensi: "Tafadhali nipimie mchele wa Kijapani kilo saba". "Utamaduni wa Kiafrika ni tofauti kabisa na utamaduni wa Kiulaya". "Nyimbo za Kinaijeria huimbwa katika lugha ya wazawa". Humo maneno: Kijapani (Japani), Kiafrika (Afrika) na Kiulaya (Ulaya) yametumika kama vivumishi vya pekee.


title: Vivumishi vya pekee

text: Ndiyo maana neno "pekee" katika "vivumishi vya pekee" limetumika kuonesha kuwa vivumishi hivi vimechimbuka kutoka "aina za nomino za pekee za mahali".


title: Vivumishi vya pekee

text: S. Mghulu anakosa kutambua vivumishi vya pekee ingawa anataja kategoria nyingine za vivumishi kama vya idadi, sifa, viulizi, vionyeshi, vimilikishi na visisitizi.


title: Vivumishi vya pekee

text: Sababu ya kuitwa vivumishi "vya pekee" bado si bayana kwa mwandishi; hata hivyo, pengine jina hilo linatokana na lile la viwakilishi vya pekee , kwani vivumishi na viwakilishi vinakaribiana sana katika isimu (kwa sababu nomino ikiondolewa katika kishazi kilicho na kivumishi, kivumishi hubadilika na kuwa kiwakilishi).


title: Vivumishi vya pekee

text: Kwa mfano:


title: Vivumishi vya pekee

text: -Mama mwenye ameondoka (sentensi ina nomino na kwa hivyo "mwenye" ni kivumishi)


title: Vivumishi vya pekee

text: -Mwenye ameondoka (hapa neno "mwenye" ni kiwakilishi na si kivumishi tena)


title: Vivumishi vya pekee

text: Kwa hivo zifuatazo ni aina za vivumishi vya pekee:


title: Vivumishi vya pekee

text: -enye (Kiti chenye mbao kimetenyenezwa)


title: Vivumishi vya pekee

text: -ote (Mavazi yote ni yangu)


title: Vivumishi vya pekee

text: -o-ote (Nipe kamba lolote)


title: Vivumishi vya pekee

text: -enyewe (Mtu mwenyewe simjui)


title: Vivumishi vya pekee

text: -ingine (Siku nyingine utakuja)


title: Vivumishi vya pekee

text:
iwapo unatumia kivumishi cha pekee -enye, ni hatia kufuatwa na kitenzi.
kwa mfano; mtoto mwenye amekuja ataadhibiwa.
neno mtoto ni nomino ya kawaida
njia sahihi ya kuandika sentensi hiyo ni; mtoto mwenye hatia ataadhibiwa.
yani, -enye lazima ifuatwe na nomino


title: Kondomu

text: Kondomu ni kifuko kinachotumiwa na wanaume tangu zamani kuzuia mimba na maambukizi ya maradhi ya zinaa kama vile UKIMWI. Siku hizi kuna kondomu ya kike pia.


title: Kondomu

text: Kondomu zinatengenezwa kwa ngozi ya mnyama au siku hizi zaidi kwa kutumia mpira.


title: Kondomu

text: Utengenezaji hufanyika katika mazingira ya baridi ili kuhifadhi uimara wa mpira.


title: Kondomu

text: Zinaunganishwa ngozi nyembamba mbili ili matundu ya ngozi ya kwanza yazibwe na ile ya pili na matundu ya ngozi ya pili yazibwe na ile ya kwanza.


title: Kondomu

text: Kisha kupimwa, kondomu huwekewa dawa ya kuzuia isiharibike: dawa hiyo ina madhara kwa afya.


title: Kondomu

text: Kondomu zinapofungwa katika visanduku, hivyo hubandikwa karatasi zinazomueleza mtumiaji kuwa asitegemee sana kondomu kama kinga dhidi ya Ukimwi. Lakini iwapo vitauzwa katika nchi maskini angalisho hilo halibandikwi; pengine badala yake vitaandikwa kwamba kondomu ni kinga kamili, imara au madhubuti.


title: Kondomu

text: Visanduku vikitolewa kiwandani kwenye baridi hupakiwa hadi melini na kuanza safari ya miezi baharini vikikumbana na joto kali (hata 70°C) ndani ya kontena.


title: Kondomu

text: Pengine vinabaki humohumo muda mrefu hata katika bandari (kwa mfano: Tanga au Dar es Salaam nchini Tanzania) mpaka viruhusiwe kutolewa.


title: Kondomu

text: Joto la huko linazidi kuathiri uimara wa mpira, hata pengine linafanya uanze kuyeyuka.


title: Kondomu

text: Mara nyingi kondomu inashindwa kazi na kuruhusu maambukizi kwa sababu:


title: Kondomu

text: 1. Ina vitundu vidogovidogo kama aina zote za mpira. Ukubwa wa vitundu hivyo ukipimwa: ni mikron 5, wakati ukubwa wa virusi ya Ukimwi (HIV) ni mikron 0.1 tu, yaani kila kitundu ni kikubwa mara 50 kuliko virusi.


title: Kondomu

text: 2. Wakati wa kuitumia kuna nguvu ya msukumo au mkandamizo, mpishano wa ngozi zake mbili, msuguano wa mpira kati ya watu wawili. Matokeo ni kondomu kuchunika na hatimaye kulika kwa sababu dawa ya kuihifadhi inachanganyikana na tindikali za uke.


title: Kondomu

text: 3. Pengine kondomu wakati wa ngono hutoka au kupasuka.


title: Kondomu

text: Pamoja na hayo:


title: Kondomu

text: 4. Ingebidi kufuata kanuni kumi za namna sahihi ya kutumia kondomu. Hii inamhangaisha mwanamume kuifikiria sana wakati wa ngono, ikizuia umoja wake na mwenzake na kupunguza raha ya wote wawili. Kutofikia msisimko kunamtesa sana mwanamke moyoni.


title: Kondomu

text: 5. Wanawake wengine badala ya furaha wanapatwa na maumivu kwa sababu ya msuguano kati ya kondomu na ukuta laini wa uke. Matokeo yake ni ukuta huo kutokwa daima na aina ya majimaji.


title: Kondomu

text: Pamoja na kutumika kwa ajili ya kuzuia mimba kwa mafanikio makubwa (ingawa si 100%), mpira huo unatangazwa sana kama kinga imara dhidi ya virusi vya ukimwi.


title: Kondomu

text: Lakini katika utafiti uliofanywa na shirika la Sexuality Information and Education Council la Marekani kwa majozi 122 ambapo mmojawao alikuwa mwathirika, wenzao 12 waliambukizwa (10%) ingawa walifanya ngono kwa kutumia kondomu kila mara na kwa usahihi.


title: Kondomu

text: Shirika la Human Life International lilifanya utafiti kwa aina mbalimbali za ngono. Kati ya waliotumia vizuri kondomu, mwaka wa kwanza waliambukizwa: 11% za waliofanya ngono ya kawaida, 30% za waliofanya ulawiti. Mwaka wa pili wakafikia 21% na 51%. Mwaka wa tatu wakawa 30% na 66%.


title: Kondomu

text: Kwa maneno mengine ni kwamba kondomu haizuii moja kwa moja, bali inaahirisha maambukizi: kama si leo, inaweza kuwa kesho.


title: Kondomu

text: Katika mapambano dhidi ya UKimwi, shida kubwa ni kwamba matangazo mengi yanapotosha kwa kumtumainisha mteja kwamba kondomu ni salama kabisa, hivyo anaweza akaendelea na ngono bila wasiwasi.


title: Kondomu

text: Matokeo ni kwamba anaweza akaambukizwa, halafu akaambukiza wengine akidhani ni salama.


title: Kondomu

text: Angejua ukweli huo pengine angekwepa ngono ili kulinda uhai wake na wa wengine.


title: Kondomu

text: Wapo wanaopinga matumizi ya kondomu hata kwa hoja za maadili kama ifuatavyo.


title: Kondomu

text: Lengo la kuzuia vijidudu visilete maradhi na hatimaye kifo ni zuri; vilevile pengine familia inahitaji kupanga uzazi.


title: Kondomu

text: Hata hivyo lengo jema halihalalishi njia mbaya mbele ya Mungu.


title: Kondomu

text: Ni muhimu kuchagua njia ya kufaa pande zote, na kuchunguza ukweli wa maneno ya wanaohimiza kutumia kondomu.


title: Kondomu

text: Kondomu inavuruga utaratibu, maana, thamani na heshima ya ndoa ikiingilia kiini chake kwa kuzuia umoja wa miili ya mume na mke: badala ya tendo la ndoa kuna watu wawili wanaosugua mpira kwa viungo vya uzazi; uwezekano wa kuzaa mtoto unapungua sana.


title: Kondomu

text: Dhambi hiyo ni kubwa zaidi ikifanywa nje ya ndoa: kwa vyovyote inawatenganisha wote wawili na Mungu badala ya kuwaunganisha naye katika kuendeleza uumbaji.


title: Kondomu

text: Uhamasishaji wa matumizi ya kondomu unaua dhamiri za watu waone ubaya katika maradhi na mimba wasione uovu wa dhambi wala matokeo yake ya kiroho, hasa ikitumika nje ya ndoa au kabla ya ndoa.


title: Kondomu

text:
Kwa mtazamo huo, mtetezi na msambazaji wa kondomu anatenda hasa dhambi za:
1. kudanganya kibiashara (kutapeli kwamba ni kinga imara, wakati si hivyo);
2. kumsaidia jirani kuzini au walau kuzuia vibaya uzazi katika ndoa;
3. kusababisha kifo cha watu wengi watakaoambukizwa hata baada ya miaka kutokana na baadhi ya kondomu kufeli.


title: Kondomu

text: Wengine wanalaumu kondomu, hasa za plastiki, kwa kuchafua mazingira.


title: Uzazi wa mpango kwa njia asilia

text: Uzazi wa mpango kwa njia asilia maana yake ni mbinu zile za kuzuia mimba isipatikane katika tendo la ndoa ambazo zinafuata maumbile tu.


title: Uzazi wa mpango kwa njia asilia

text: Njia asilia za kupanga uzazi ni mbinu ambazo hazihusishi vifaa wala kemikali, bali zinategemea ufahamu wa uwezo wa mwanamke kupata au kutopata mimba wakati wa kufanya tendo la ndoa.


title: Uzazi wa mpango kwa njia asilia

text: Wanawake ambao wananyonyesha na wanapenda kukwepa mimba wanaweza kufanya tendo la ndoa kwa kutegemea kukatizwa kwa hedhi wakati wa kunyonyesha.