title: Kipimbwe

text:
Kipimbwe ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wapimbwe. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kipimbwe imehesabiwa kuwa watu 29,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kipimbwe iko katika kundi la M10.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kipogolo

text: Kipogoro (au "Kipogolo") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wapogoro wa mkoa wa Morogoro.


title: Kipogolo

text: Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kipogolo ilihesabiwa kuwa watu 185,000.


title: Kipogolo

text:
Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kipogolo kiko katika kundi la G50, kikifanana na Kimbunga na Kindamba kwa asilimia 57-56%.Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Pia kuna kitabu hiki:


title: Kirufiji

text:
Kirufiji (au "Kiruihi") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Warufiji. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kirufiji imehesabiwa kuwa watu 200,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kirufiji iko katika kundi la P10.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kirungwa

text: Kirungwa ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Warungwa. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kirungwa imehesabiwa kuwa watu 18,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kirungwa iko katika kundi la M10.


title: Kisafwa

text: Kisafwa ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasafwa. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kisafwa imehesabiwa kuwa watu 158,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisafwa iko katika kundi la M20.


title: Kisafwa

text:
Lugha ya Kisafwa ina irabu 7 na konsonanti 36. Pia, tofauti kati ya irabu fupi na irabu ndefu huleta tofauti za maana.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kisagara

text: Kisagala (au "Kisagara") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasagala. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kisagara imehesabiwa kuwa watu 79,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisagara iko katika kundi la G30.


title: Wasagala

text: Wasagala ni jinsi ya kuandika jina la makabila mawili tofauti:


title: Kisangu (lugha ya Tanzania)

text: Kisangu (au "Kisango"; pia huitwa "Kirori") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasangu.


title: Kisangu (lugha ya Tanzania)

text: Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisangu iko katika kundi la G60.


title: Kisangu (lugha ya Tanzania)

text: Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kisangu ilihesabiwa kuwa watu 75,000.


title: Kisangu (lugha ya Tanzania)

text: Lugha ya Kisangu tangu miaka ya 1980 imeanza kufifia kutokana na kuwepo kwa mwingiliano wa makabila mengine, hasa ya Wahehe na Wabena, ambao walihamia katika miji ya Rujewa, Ubaruku na baadhi ya maeneo ya kaskazini magharibi mwa wilaya ya Mbarali kwa ajili ya shughuli za kilimo cha mpunga ambacho kimekuwa tegemeo kubwa la wakazi wa wilaya hiyo: hivyo wengi wao wanazungumza lugha ya Kijewa ambayo ni mchanganiko wa lugha za Kihehe, Kibena na Kisangu chenyewe.


title: Kisangu (lugha ya Tanzania)

text: Lugha ya Kisangu inazungumzwa ipasavyo katika kata za Utengule Usangu, Msangaji na baadhi ya maeneo ya Kata ya Mapogoro.


title: Kisangu (lugha ya Tanzania)

text: Baadhi ya tamaduni zinazoendeshwa katika maeneo ya Rujewa na Ubaruku si tamaduni asilia za kisangu mfano neno la kiswahili, Unasemaje? Kwa Kisangu ni, wijashi? na rugha yakijewa witigira ndauli? Pia lugha ya Kisangu mara nyingi maneno yake huanza na kh. mfano khakhija shi? khakhayinsile, khakhene n.k.


title: Kisangu (lugha ya Tanzania)

text: Mbali na kuwepo kwa makabila tajwa hapo juu,pia makabila ya wanyakyusa toka Wilaya ya Rungwe, wandali toka wilaya ya Ileje na Wawanji toka wilaya ya Makete yameendelea kuongezeka kusini magharibi mwa wilaya hiyo ya mbarali hususani katika miji ya Chimala, Igurusi, Mswiswi na maeneo ya kata ya Ilongo ambapo kabila hilo la wasangu limekuwa likiathiliwa sana na makabila hayo kutokana na wengi wa wasangu kutumia lugha hizo katika mazungumzo yao ya kila siku.


title: Kisangu (lugha ya Tanzania)

text: Pia idadi ya Wasangu wanaozungumza lugha hiyo katika wilaya ya mbarali imekuwa ikipungua kila mwaka kutokana na sababu kuu mbili,kwanza ni udogo wa idadi ya wasangu katika wilaya hiyo ya Mbarali na idadi ya wasangu waliowengi si wapenzi wa kuzungumza lugha hiyo kama ilivyo kwa makabila mengine mfano ya wasukuma,wanyanyusa na wamasai.


title: Kisangu (lugha ya Tanzania)

text: Asilimia 90 ya wakazi wa wilaya ya Mbarali wanajishughurisha na kilimo cha Mpunga hali ambayo imepelekea wilaya hiyo kuwa ya Kwanza nchini Tanzania kwa uzalishaji wa zao la Mpunga,pia wilaya hiyo imekaa kwa mfano wa bwawa kutokana na kuzungukwa na safu za milima ya kipengele na safu za milima ya Chunya ambayo kwa kiasi kikubwa hutililisha maji ya kutosha katika eneo hilo,huku idadi kubwa ya wakazi hao wakilima kilimo bila ya kutumia mbolea.


title: Kisangu (lugha ya Tanzania)

text: Hata hivyo lugha hiyo ya kisangu ina mvuto mkubwa wakati wa kuzungumza kutokana na matamshi yake wkati wa kuzungumza, na baadhi ya wageni ambao wameweza kuimudu lugha hiyo wamekuwa wapenzi wakubwa wa kuizunguza.Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Trinidad na Tobago

text: Jamhuri ya Trinidad na Tobago ni nchi ya visiwani katika Karibi ya kusini, karibu na pwani ya Venezuela, kusini kwa kisiwa cha Grenada cha Antili Ndogo. Nchi jirani nyingine kuvukia bahari ni Barbados na Guyana.


title: Trinidad na Tobago

text: Nchi ina eneo la km² 5,128 ambalo karibu lote ni kisiwa kikuu cha Trinidad. Kile cha Tobago kina asilimia 6 tu za eneo pamoja na 4% ya wakazi. Kuna visiwa vidogo vingine 21.


title: Trinidad na Tobago

text: Ni jamhuri mwanachama wa Jumuiya ya Madola.


title: Trinidad na Tobago

text: Wakazi wengi wana asili ya India (37.6%), lakini pia ya Afrika (36.3%) na sehemu nyingine. Hivyo kuna machotara wa aina mbalimbali (24.2%).


title: Trinidad na Tobago

text: Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini wananchi wengi wanaongea kwa kawaida aina mbili za Krioli. Asilimia 5 wanaongea Kihispania.


title: Trinidad na Tobago

text: Upande wa dini wengi (63%) ni Wakristo wa madhehebu mbalimbali, kuanzia Kanisa Katoliki (21.5%), Wapentekoste (12%) na Anglikana (5.7%). Wahindu ni 18% na Waislamu ni 5%.


title: Grenada

text: Grenada ni nchi ya kisiwani kusini mwa Bahari ya Karibi. Iko kaskazini kwa Trinidad na Tobago na kusini kwa Saint Vincent.


title: Grenada

text: Ni nchi mwanachama wa jumuiya ya madola na mkuu wa Dola ni malkia Elisabeth II wa Uingereza anayewakilishwa kisiwani na Gavana Mkuu.


title: Grenada

text: Eneo la nchi ni kisiwa kikuu cha Grenada pamoja na visiwa kadhaa za funguvisiwa ya Grenadini kama vile Carriacou, Petit Martinique, Rhonde Island na vingine vidogo.


title: Grenada

text: Idadi kubwa ya wakazi iko Grenada penyewe pamoja na miji ya St. George's (mji mkuu), Grenville na Gouyave.


title: Grenada

text: Visiwa vyote ni vya asili ya kivolkeno vyenye ardhi yenye rutuba. Grenada ina milima, na mkubwa zaidi ni mlima St. Catherine wenye kimo cha mita 840.


title: Grenada

text: Wakazi ni 110,000: walio wengi (82%) ni wa asili ya Afrika wametokana na watumwa waliopelekwa huko kulima mashamba ya miwa au ni machotara (13%) waliotokana na watumwa wale na mabwana wao Wafaransa. Waliobaki (5%) ni Wazungu na Wahindi. Wananchi walio wengi wanaishi nje: ni kama mara mbili kuliko waliobaki nchini.


title: Grenada

text: Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini walio wengi kwa kawaida wanaongea Krioli.


title: Grenada

text: Upande wa dini, karibu wote ni Wakristo, hasa wa Kanisa Katoliki (53%). Kati ya madhehebu ya Uprotestanti, wanaongoza Waanglikana.


title: Barbados

text: Barbados ni nchi ya kisiwani katika Bahari ya Karibi takriban 430 km kaskazini - mashariki kwa Venezuela (Amerika Kusini).


title: Barbados

text: Nchi jirani za karibu kuvukia bahari ni Saint Lucia na Saint Vincent upande wa magharibi, Trinidad na Tobago upande wa kusini na Grenada upande wa kusini-magharibi.


title: Barbados

text: Barbados ni kisiwa cha Antili Ndogo. Kwa urefu kinafikia km 34 na kwa upana 23.


title: Barbados

text: Wakazi ni 277,821, na kwa asilimia 93 wana asili ya Afrika.


title: Barbados

text: Upande wa dini, 74.6% ni Wakristo, hasa Waanglikana.


title: Dominica

text: Dominica ni nchi ya kisiwani katika Bahari ya Karibi. Haitakiwi kuchanganywa na Jamhuri ya Dominika ambayo ni nchi nyingine katika Karibi.


title: Dominica

text: Nchi ni mwanachama wa Jumuiya ya Madola, lakini ni jamhuri.


title: Dominica

text: Jina limetokana na lugha ya Kilatini na linamaanisha „Jumapili“ kwa sababu Kristoforo Kolumbus alifika huko mara ya kwanza siku ya Jumapili tarehe 3 Novemba 1493.


title: Dominica

text: Kisiwa kina urefu wa km 46.4 na upana wa km 25.6; eneo lake ni km² 746.


title: Dominica

text: Mlima mkubwa ni volkeno ya Morne Diablotins yenye kima cha m 1,447 juu ya UB.


title: Dominica

text: Kuna misitu mingi na maeneo ya kuhifadhiwa.


title: Dominica

text: Dominica ilikuwa kati ya visiwa vya mwisho katika Karibi vilivyotekwa na Wazungu kutokana na utetezi mkali wa wenyeji Waindio. Ni pia mahali pa mwisho ambako bado wako Wakaribi (3,000) waliopotea penginepo kwenye visiwa vya Karibi.


title: Dominica

text: Tabia ya kisiwa kuwa na milima mingi ilifanya isionekane ni mahali pazuri pa kilimo ya mashamba makubwa. Hivyo mataifa yaliyounda makoloni kwa muda mrefu hayakuvutwa kulipa gharama za kupeleka wanajeshi wengi kisiwani waliohitajika kukandamiza Waindio.


title: Dominica

text: Hispania iliacha majaribio ya kuteka kisiwa katika karne ya 16.


title: Dominica

text: Uingereza ilijaribu kuunda utawala wake juu ya kisiwa mwaka 1627 ikaacha.


title: Dominica

text: Mwaka 1635 Ufaransa ilipeleka bendera yake Dominica lakini ikaacha pia.


title: Dominica

text: Tangu mwaka 1748 Uingereza na Ufaransa walipatana ya kwamba kisiwa kitakuwa eneo lisilotawaliwa na upande mmoja.


title: Dominica

text: Katika miaka iliyofuata walowezi wachache Wafaransa walianzisha mashamba na mji wa Roseau.


title: Dominica

text: Baada ya vita ya miaka saba Uingereza ulichukua utawala wa kisiwa na kupeleka huko walowezi pamoja na watumwa kutoka Afrika. Waindio walirudishwa polepole katika maeneo ya milimani.


title: Dominica

text: Uhuru ulipatikana tarehe 3 Novemba 1978.


title: Dominica

text: Miji mikubwa zaidi kisiwani ni:Kwa sasa wakazi 75% wana asili ya Afrika na 19.2% ni machotara.


title: Dominica

text: Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini wengine wanazungumza Krioli zinazotegemea Kifaransa au Kiiingereza.


title: Dominica

text: Upande wa dini, 80% ni Wakatoliki, 10-12% ni madhehebu ya Kisabato, 3% wanafuata dini za jadi.


title: Puerto Rico

text: Iko upande wa mashariki wa Jamhuri ya Dominika na upande wa magharibi ya Visiwa vya Virgin.


title: Puerto Rico

text: Jina la Puerto Rico kwa Kihispania humaanisha "bandari tajiri".


title: Puerto Rico

text: Ilikuwa koloni la Hispania mpaka ilipovamiwa na Marekani tarehe 25 Julai 1898, wakati wa Vita ya Marekani dhidi Hispania na kutawaliwa kama koloni hadi mwaka 1917 ambako watu wa Puerto Rico walipewa uraia wa Marekani na kiwango cha utawala katika mambo ya ndani.


title: Puerto Rico

text: Tangu mwaka 1948 gavana amechaguliwa na wananchi, si kuteuliwa tena na rais wa Marekani.


title: Puerto Rico

text: Funguvisiwa ya Puerto Rico inajumuisha kisiwa kikuu cha Puerto Rico pamoja na visiwa na funguvisiwa vidogo kama vile Mona, Vieques, Monito, Desecheo, Caja de Muertos, Pajaros, Icacos, Palominos, Palominitos, Culebrita, na Culebra.


title: Puerto Rico

text: Puerto Rico si jimbo kamili la Marekani bali nchi inayojitawala katika mambo ya ndani ilhali siasa ya nje na mambo ya uchumi hutawaliwa na Marekani.


title: Puerto Rico

text: Wakazi ni raia wa Marekani lakini hawashiriki katika uchaguzi wa rais. Kuna mwakilishi wa Puerto Rico katika bunge la Washington lakini hapigi kura.


title: Puerto Rico

text: Watu wa Puerto Rico humchagua Gavana na wabunge wao.


title: Puerto Rico

text: Katika kura za miaka 1967 na 1993 walikataa kulenga uhuru lakini walikataa pia kuwa jimbo kamili la Marekani, wakapendelea hali ya eneo la kushirikishwa. Kumbe mwaka 2012, kura zilionyesha kuwa 54% wanapenda badiliko, hasa kujiunga na Marekani kama jimbo la 51.


title: Puerto Rico

text: Idadi ya wakazi imeanza kupungua na kuzeeka.


title: Puerto Rico

text: Wakazi wanajitambulisha hasa kama Wazungu (75.8%), halafu Waafrika (12.4%) kwa asili, lakini vipimo vinaonyesha kuwa Wazungu wamechangia 64% na Waafrika 25%, wakati Waindio wamechangia 11% ya DNA ya wakazi wa sasa.


title: Puerto Rico

text: Lugha rasmi ni kwanza Kihispania (inayozungumzwa kawaida na 95% za wananchi), halafu Kiingereza.


title: Puerto Rico

text: Upande wa dini, walio wengi ni Wakristo, hasa Wakatoliki (56%) na Waprotestanti (33%).


title: Kuba

text: Kuba (pia: Kyuba; kwa Kihispania: Cuba) ni nchi ya kisiwani katika Bahari ya Karibi kusini kwa Marekani.


title: Kuba

text: Nchi inajumuisha kisiwa kikuu cha Kuba ambacho ni pia kisiwa kikubwa cha Antili Kubwa) pamoja na kisiwa cha Isla de la Juventud na visiwa vidogo vingine vingi.


title: Kuba

text: Kuba ni nchi kubwa kati ya nchi za Karibi yenye wakazi wengi.


title: Kuba

text: Utamaduni wake unaonyesha athari za historia yake kama koloni la Hispania kwa miaka mingi, pia ya wakazi wenye asili katika watumwa kutoka Afrika na ya kuwa jirani na Marekani.


title: Kuba

text: Kuba iko katika eneo ambako Bahari Karibi, Ghuba ya Meksiko na Atlantiki zinakutana.


title: Kuba

text: Kisiwa kikuu kina urefu wa kilomita 1,250 na eneo la km² 104,556. Sehemu kubwa ni tambarare isipokuwa milima ya Sierra Maestra katika kusini magharibi inayofikia kimo cha mita 1,974.


title: Kuba

text: Kisiwa cha pili ni Isla de la Juventud (Kisiwa cha Vijana) kilichoitwa Isla de Pinos (Kisiwa cha Misunobari) hadi mwaka 1978. Kisiwa hiki kina eneo la km² 2,200.


title: Kuba

text: Kuba yote ina eneo la kilomita za mraba 110,860 pamoja na sehemu za bahari, nchi kavu peke yake ni km² 109,884.


title: Kuba

text: Tabianchi ni ya kitropiki. Kuba inaguswa na mkondo wa bahari ya Karibi unaobeba maji fufutende kutoka ikweta. Majira makavu kiasi hutokea kati ya Novemba hadi Aprili, majira ya mvua zaidi kuanzia Mei hadi Oktoba.


title: Kuba

text: Halijoto ya hewa ya wastani ni sentigredi 21°C katika Januari na 27°C wakati wa Julai. Halijoto ya juu ya maji ya Bahari Karibi na kwenye Ghuba ya Meksiko husababisha kutokea kwa dhoruba kali aina za tufani mara kadhaa kila mwaka.


title: Kuba

text: Kuba ilikuwa koloni la Hispania kuanzia kufika kwa Kristoforo Kolumbus mwaka 1492 hadi mwaka 1898. Wenyeji asilia walikuwa Waindio lakini wengi wao walikufa haraka kutokana na magonjwa kutoka Ulaya na ukali wa ukoloni wa Wahispania.


title: Kuba

text: Baadaye uchumi wa mashamba makubwa ya sukari ulijengwa kwa nguvu ya watumwa kutoka Afrika.


title: Kuba

text: Kuanzia miaka ya 1860 watu wa Kuba walianza kupinga utawala wa Hispania na pia kudai mwisho wa utumwa. Mnamo 1898 manowari ya Kimarekani SS Maine ililipuka katika bandari ya Havana na tukio hili lilikuwa msingi kwa Marekani kutangaza hali ya vita dhidi ya Hispania. Marekani ilishinda katika Vita ya Marekani dhidi Hispania na kutawala kisiwa katika miaka iliyofuata.


title: Kuba

text: Baada ya majadiliano marefu Kuba ilipata uhuru wake kuanzia mwaka 1902 lakini ilipaswa kukubali mkataba uliotunza haki ya Marekani kungilia kati mambo ya ndani na kuipa Marekani eneo kwa kituo cha kijeshi.


title: Kuba

text: Hadi mwaka 1934 Marekani iliingilia mara mbili na kupindua marais wawili wa Kuba, ama kwa kutuma jeshi lake au kwa kutumia wanajeshi wa Kuba. Eneo la Guantanamo Bay kusini mwa Kuba limebaki hadi leo kama kituo cha kijeshi cha Marekani.


title: Kuba

text: Mkataba mpya kati ya Marekani na Kuba wa mwaka 1934 uliongeza haki za Kuba. Wakati huohuo uasi wa kijeshi ulimwingiza sajenti Fulgencio Batista kwenye uwanja wa siasa. Batista alijipandisha cheo hadi kanali akashika mamlaka yote ya kijeshi na kuteua marais waliotekeleza matakwa yake.


title: Kuba

text: Mwaka 1940 alichaguliwa mwenyewe kuwa rais, akarudi 1952 kwa kugombea tena urais lakini, baada ya kuona angeshindwa, alipindua serikali kwa njia ya uasi wa kijeshi akasimamisha katiba na kuwa dikteta wa Kuba hadi mwaka 1959. Chini ya serikali ya Batista ulaji rushwa na athira ya kiuchumi ya makampuni ya Kimarekani viliongezwa. Ukali wa utawala na mauaji ya wapinzani wengi vilisababisha kutokea kwa vikundi vilivyokuwa tayari kupinga serikali ya dikteta kwa silaha.


title: Kuba

text: Tangu mwaka 1953 mwanasheria Fidel Castro alijaribu kukusanya wafuasi kwa mapinduzi akishambulia kituo cha kijeshi cha Moncada akakamatwa na kutupwa jela.


title: Kuba

text: Mwaka 1955 wafungwa walisamehewa na Batista. Castro alianza tena kukusanya wafuasi waliobaki katika "Harakati ya 26 Julai" (MR-26-7). Maandamano ya upinzani yalifuatwa na polisi kukamata wanaharakati. Fidel Castor pamoja na nduguye Raul walikimbia Meksiko. Hapo alikutana na tabibu Mwargentina Che Guevara.


title: Kuba

text: Mwaka 1956 Castro pamoja na Guevara na wafuasi 80 walivuka bahari kwa jahazi "Granma" wakajificha katika milima ya Sierra Madre. Kutoka huko walianza kushambulia vikosi vya jeshi la Batista.


title: Kuba

text: Polepole idadi ya wapiganaji waliojiunga nao iliongezeka na wanajeshi wa serikali mara nyingi walihamia upande wa Castro. Tarehe 1 Januari 1959 dikteta Batista alikimbia na kuondoka Kuba, vikosi wa wanamapinduzi waliingia Havana.


title: Kuba

text: Mwanzoni Castro alionekana kama msemaji mkuu wa mapinduzi akimtangaza mwanasheria Manuel Urrutia kama rais mpya. Fidel alichukua cheo cha waziri mkuu katika Februari 1959.


title: Kuba

text: Hapo mwanzoni serikali mpya ilikuwa muungano wa wapinzani wa udikteta na wanamgambo kutoka milimani. Uchaguzi wa vyama vingi ulitangazwa kama shabaha mojawapo ya kurudisha demokrasia. Katika miezi iliyofuata wanasiasa wenye mwelekeo wa kati waliondolewa polepole na Castro aliongeza idadi ya Wamarxisti katika vyeo vya juu.


title: Kuba

text: Kuanzia 1960 na baada ya jaribio la Marekani kumpindua Castro huyu aliongeza mwelekeo wake wa kisoshalisti. Baada ya kupingwa na Marekani, Castro alitafuta ushirikiano na usaidizi kutoka Urusi wa kikomunisti.


title: Kuba

text: Castro alitangaza siasa ya kikomunisti akaendelea kutawala bila uchaguzi huru hadi alipojiuzulu mnamo Februari 2008 kwa sababu za afya. Baada yake aliongoza mdogo wake, Raul Castro, hadi mwaka 2018 Miguel Díaz-Canel alipochaguliwa kuwa rais wa nchi.


title: Kuba

text: Wakazi wengi ni machotara. Vipimo vya DNA vimeonyesha kwamba Wazungu wameichangia 72%, Waafrika 20% na Waindio 8%.


title: Kuba

text: Lugha rasmi na ya kawaida ni Kihispania. Inafuata Krioli ya Haiti.


title: Kuba

text: Upande wa dini, baada ya serikali kuipinga vikali kwa miaka mingi, bado 59% ni Wakristo, hasa wa Kanisa Katoliki.


title: Kuba

text: Orodha ya nchi kufuatana na wakazi


title: Kuba

text: (in Spanish) from University of Colorado Boulder Libraries from International Futures Wikimedia Atlas of Cuba


title: Kuba

text: Jamii:Karibi Jamii:Ghuba ya Meksiko Jamii:Nchi za Amerika ya Kati Jamii:Nchi za visiwa Jamii:Amerika ya Kaskazini Jamii:Nchi zinazotumia Kihispania


title: Waalagwa

text: Wasi (au "Waalagwa") ni kabila la watu wa Tanzania wanaoishi katika Mkoa wa Dodoma, Wilaya ya Kondoa, hasa tarafa ya Kolo katika vijiji kama Kwa Dinu, Mneniya, Hurui n.k. Kati ya makabila yaliyopo Kondoa linaweza kuwa kabila la pili kwa ukubwa na wingi baada ya Warangi.


title: Waalagwa

text: Lugha yao ni Algwaisa si Chasi. Lugha hii si ya Kibantu, kwani huendana na Kifyomi, Kiiraqw na Kiburunge. Kabila hili sehemu zote wanazokaa wenyewe huongea lugha hii na ndiyo asili yao ya wazazi wao waliowakuta.


title: Waalagwa

text: Katika taarafa ya Kolo kulikuwa na mmiliki aliyeitwa sultani Salim Kimolo (toka enzi za ukoloni). Sultani huyo alikuwa anaongea sana lugha hiyo, ukizingatia yeye alikuwa mtu kama jamii ya Wamang'ati au Wairaqw. Alipofika Kondoa - Kolo na lugha hiyo ilipochukua nafasi akapaita Kolo kama Kolowasi. Alikuwa na watoto 43, na watu wote walimuheshimu na kutumia lugha hiyo hata katika kutoa maamuzi wakati wa kesi mbalimbali. Watu wengi wa jamii hii ni Waislamu na ni kutokana na mahusiano kati ya sultani Salim Kimolo na Waarabu hapo zamani.


title: Waalagwa

text: Watu wamestaarabika, ni wakulima na wafugaji.


title: Chasi

text: Chasi (au Kialagwa au Algwaisa) ni mojawapo ya lugha za Kikushi zinazotumika nchini Tanzania. Inazungumzwa na Wasi: kabila hili sehemu zote wanazokaa wenyewe huongea lugha hii na ndiyo asili yao ya wazazi wao waliowakuta. Lugha hii si ya Kibantu, kwani huendana na Kifiomi, Kiiraqw na Kiburunge.


title: Chasi

text:
Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kialagwa imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi Kialagwa iko katika kundi la Kikushi.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Waburunge

text: Waburunge ni kabila la watu wa Tanzania wanaoishi katika Mkoa wa Dodoma, Wilaya ya Kondoa. Lugha yao ni Kiburunge.


title: Waburunge

text: Waburunge kwa idadi ni wachache sana na wanapatikana katika tarafa za Goima na Mondo, pia wachache wapo katika kata za Gwandi na Kondoa Mjini.


title: Waburunge

text:
Waburunge wana tamaduni zifuatazo
1. wanakeketa wanawake hadi leo
2. wanarithi wajane hadi leo
3. wanaume wanatahiriwa porini na anakaa porini kwa zaidi ya miezi sita
4. katika suala la ndoa mwanamke hana sauti kwani anaweza kuozeshwa hata mtu asiyemjua wala kumuona hata siku moja kwani anasikiliza anachoambiwa na wazazi wake
5. kwa Waburunge mwanamke ni kiumbe duni ambaye hana kauli yoyote ile mbele ya wanaume
6. suala la dini kwao ni geni sana kwani dini zimeingia hivi karibuni na hadi sasa robo ya waburunge ni Wapagani bali wachache wamejiunga na Ukristo na wachache sana wapo katika Uislamu
7. suala la elimu kwao ni sumu kwani huona kumpeleka mtoto shule ni sawa na kupoteza muda kwani huwadharau wale wachache ambao wanasomesha na hii imeanza kufutika baada ya serikali kuanzisha shule za kata na kufanya ulazima wa mtoto yeyote yule anayefaulu kwenda shule kwani wazazi hawapendi.
8. lugha yao si ya Kibantu ila ina uhusiano kidogo na lugha za Wairaq na Wagorowa kwani Mburunge anaweza kuelewa Mwiraq anachokiongea kutokana na maneno yao kuwa na mizizi ileile bali viambishi tofauti
9. wana ngoma zao za asili na wanaziheshimu sana kwani kila mtu anachezeshwa kutokana na jinsia yake na kanuni za ukoo lakini kila mtu lazima acheze kwa mwaka; ngoma yao kuu hufanyika mwezi wa saba kuanzia tarehe saba hadi kumi katika kijiji cha Chambalo.
10. wao wanaamini pombe ni kitu muhimu kwani katika shughuli zozote za mkusanyiko lazima pombe iwepo.
11. wanafuga na kuwinda pia
12. wanapenda kukaa milimani sana
13. wana njia zao za asili za kutambua majira ya mwaka na jinsi mwaka utakavyokuwa kama utakuwa na mvua nyingi au kidogo.
14. wana njia za asili za kuhifadhi vyakula.
15. wana vyumba zao za asili ambazo zinajengwa kwa miti na udongo tu.


title: Kiburunge

text: Kiburunge ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Tanzania inayozungumzwa na Waburunge. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiburunge ilihesabiwa kuwa watu 13,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi Kiburunge iko katika kundi la lugha za Kikushi.Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Wadatoga

text: Wadatooga (pia huitwa "Wataturu" au "Wamang'ati") ni kabila la watu wa Kiniloti nchini Tanzania wanaoishi hasa katika mikoa ya Manyara, Mara, Arusha na Singida.


title: Wadatoga

text: Mwaka 2000 walikadiriwa kuwa 87,978.


title: Wadatoga

text: Lugha yao ni Kidatooga, ingawa lahaja zake zinatofautiana kiasi kwa kufanya maelewano kuwa magumu.


title: Wadatoga

text: Kuna walau makundi saba:


title: Kidatooga

text: Kidatooga (pia huitwa "Kitaturu", "Kimang'ati" au "Kibarabaig") ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Tanzania inayozungumzwa na Wadatooga. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidatooga ilihesabiwa kuwa watu 87,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha wa ndani zaidi Kidatooga kiko katika kundi la lugha za Kiniloti.Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Wagorowa

text: Wagorowa (Pia huitwa "Wafiome") ni kabila la Tanzania ambao wanaishi katika Mkoa wa Dodoma, Wilaya ya Kondoa, na Mkoa wa Manyara karibu na mji wa Babati. Lugha yao ni Kigorowa.


title: Kigorowa

text:
Kigorowa ni lugha ya Kiafrika-Asia nchini Tanzania inayozungumzwa na Wagorowa. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kigorowa imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi Kigorowa iko katika kundi la Kikushi.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Wairaqw

text: Wairaqw (pia huitwa "Wambulu" kutokana na jina la mji wa Mbulu) ni kabila la watu wa Tanzania wanaoishi katika mkoa wa Manyara na mkoa wa Arusha kusini kwa Ngorongoro.


title: Wairaqw

text: Kihistoria, ni kati ya Wakushi wa kwanza kuhamia eneo la Tanzania ya sasa, ambapo walichanganyikana na Wadatoga na Wabantu, inavyoonekana katika utafiti juu ya DNA. Walitokea Ethiopia katika milenia ya 3 KK na kuelekea kusini kupitia bonde la ufa.


title: Wairaqw

text: Lugha yao ni Kiiraqw, jamii ya lugha za Kikushi za kusini.


title: Wairaqw

text: Hakuna uhusiano na nchi ya Irak (au Iraq) iliyopo katika Asia ya Magharibi.


title: Wairaqw

text: Mwaka 2001 walikuwa 462,000 hivi.


title: Kiiraqw

text: Kiiraqw ni mojawapo kati ya lugha za Kiafrika-Kiasia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiiraqw iko katika kundi la lugha za Kikushi.


title: Kiiraqw

text: Inatumika nchini Tanzania na kuzungumzwa hasa na kabila la Wairaqw kaskazini mwa Tanzania kutokana na kuwepo kwao katika mkoa wa Manyara na mkoa wa Arusha kama wenyeji wa karne nyingi.


title: Kiiraqw

text: Baadhi ya watu husema Kiiraqw ni sawa na "Kimbulu", kumbe siyo. Hakuna lugha inayoitwa Kimbulu. Mbulu ni jina la wilaya ambayo ina idadi kubwa ya Wairaqw kuliko eneo lingine lolote nchini Tanzania. Lakini ikumbukwe kuwa Mbulu si eneo pekee wanakopatikana Wairaqw, kitu ambacho kingesababisha watu wengine kuita lugha ya Kiiraqw kuwa Kimbulu.


title: Kiiraqw

text: Mwaka 2001 idadi ya wasemaji wa Kiiraqw imehesabiwa kuwa watu 462,000.Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Waluo

text: Waluo (pia Wajaluo) ni kabila hasa la Sudan Kusini. Wako pia Kenya, Uganda na mashariki mwa Tanzania katika Mikoa ya Mara na Mwanza. Lugha yao ni Kiluo. Wenyewe hujiita Jaluo na lugha yao Dhulou.


title: Waluo

text: Waluo ni mkusanyiko wa kabila la Kiniloti ambalo lilisafiri kutoka Afrika ya Kaskazini kufuata mto Nile kuja Kusini. Waluo wengi wameenea kandokando ya Ziwa Viktoria kutokana na utamaduni wao wa uvuvi.


title: Waluo

text: Philemon Sarungi - Mtaalam wa udaktari na kiongozi nchini Tanzania Gidi Gidi Maji Maji - Wasanii wa muziki aina ya hip hop Tom Mboya - mwanasiasa aliyeuawa 1969 Barack Obama - mwanasiasa na Rais wa Marekani ni mwana wa baba Mjaluo Jaramogi Oginga Odinga - mwongozi wa Wajaluo kutoka wakati wa kupigania uhuru, mwanzilishaji wa vyama vya KANU, KPU, FORD-Kenya na makamu wa rais wa kwanza Raila Amolo Odinga - mwana wa Jaramogi na mwanasiasa muhimu wa kitaifa Robert Ouko - hayati waziri wa mambo ya kigeni aliyeuawa 1990.(Hayati Daniel owino missiani mwanamuziki mtanzania aliyewahi kuwania tuzo la muziki aina ya rhumba huko nchini kenya alifariki mwaka 2006 nakuzikwa huko shirati rorya.wajaluo wengine maarufu ni Riaga ogalo.ni mwenyekiti wa wajaluo afrika mashariki,baadhi ya wazee maarufu wilayani rorya ni kama,mtemi odemba kagose wa buturi.mtemi ochuodho awino wa kamageta. pia mzee mirimbo oreck ragare huyu ndiye mzee wa kwanza kamageta kununua baiskeli, alikufa mwaka 1999 huko kamageta ktk kijiji cha osiri.daniel opanga oole wa kamageta(babake balozi joshua watson opanga) alifariki mwaka 1992 ndiye mwanzilishi wa kanisa la menonite huko kamageta kata ya roche rorya,wengine ni timothy apiyo waziri mkuu mstaafu wa watanzania.


title: Waluo

text: Jamii:Makabila ya Kenya Jamii:Makabila ya Tanzania


title: Kiluo (lugha ya Tanzania)

text: Kiluo (au "Kijaluo") ni lugha mojawapo ya Kiniloti inayozungumzwa na Waluo nchini Kenya na pia Tanzania. Jumla ya wasemaji ni zaidi ya milioni 4.4. Hivyo inaongoza kati ya lugha za Kinilo-Sahara.Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kisandawe

text:
Kisandawe ni lugha ya Kikhoisan nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasandawe.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kisegeju

text:
Kisegeju ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasegeju. Idadi ya Wasegeju imehesabiwa kuwa watu 15,000 lakini ni watu 7000 tu ambao bado wanajua kuongea Kisegeju, Wasegeju wengi wakitumia lugha za Kiswahili na Kidigo badala ya lugha yao. Kwa hiyo lugha imeanza kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisegeju iko katika kundi la E70. Wengine wanasema kuwa ni sawa na Kidhaiso.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kishambala

text:
Kishambala (au Kisambaa) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Washambala. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kishambala imehesabiwa kuwa watu 664,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kishambala iko katika kundi la G20.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kishubi

text:
Kishubi (au "Kisubi") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Washubi. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kishubi imehesabiwa kuwa watu 153,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kishubi iko katika kundi la D60.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kisukuma

text:
Kisukuma ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasukuma. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kisukuma imehesabiwa kuwa watu 5,430,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisukuma iko katika kundi la F20. Inafanana na lugha ya Kinyamwezi.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kisumbwa

text: Kisumbwa ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasumbwa. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kisumbwa imehesabiwa kuwa watu 191,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisumbwa iko katika kundi la F20.


title: Kisumbwa

text: Katika uainishaji wa lugha za Kibantu, Kisumbwa kiliwekwa kwenye kundi la F la lugha za Kibantu, na kupewa na F.23 na Guthrie (1948). Kinahusiana na Kinyamwezi, Kisukuma, Kinilamba, Kirimi na lugha nyingine za kundi F (Guthrie 1948; 1967-71, Nurse na Philippson 1980 na Masele 2001). Kwa mujibu wa ushahidi wa kimsamiati, Kisumbwa kinaelekea kuwa karibu zaidi kwa Kinyamwezi kuliko lugha nyingine katika kundi hilo (Nurse na Philippson 1980). Licha ya hilo, wasemaji wa Kisumbwa kwa kipindi kirefu wamekuwa na uhusiano na wasemaji wa Kisubi (Biharamulo), Kirongo na Kizinza (Biharamulo, Geita na Sengerema), Kiha (Biharamulo), licha ya uhusiano uliopo na wasemaji wa Kinyamwezi na Kisukuma.


title: Kisumbwa

text: Lugha yenyewe inasemwa katika wilaya za Bukombe na Kahama (Mkoa wa Shinyanga), Geita na Sengerema (Mkoa wa Mwanza), Biharamulo (Mkoa wa Kagera) na Urambo (Uyowa) – Mkoa wa Tabora. Kwa kuzingatia takwimu za hesabu ya watu iliyofanyika mwaka 2002, idadi ya wasemaji wa Kisumbwa wanaweza kukadiriwa kama ifuatavyo: Bukombe: 137,115; Kahama: 100,377; Geita: 79,490; Biharamulo: 4,306; Ilemela: 85; Kishapu: 110; Kwimba: 152; Misungwi: 103; Nzega: 358; Shinyanga (R): 2,260; Urambo: 36,755. Makadirio haya yanatupatia idadi ya wasemaji wa Kisumbwa kuwa ni 361,111.


title: Kisumbwa

text: Haya ni makadirio yanatokana na utafiti wa Mradi wa Lugha za Tanzania uliofanyika katika miaka 2004-6.


title: Kisumbwa

text: Makadirio haya kwa hakika hayajumuishi wasemaji wa Kisumbwa wanaokaa Jamhuri ya Kidemokrasi ya Kongo, wanaoitwa Wayeke, taz. Munongo and Grevisse (hakuna tarehe), wala sehemu nyingine ambazo hazikuzingatiwa na utafiti wa Mradi wa Lugha za Tanzania (LOT).


title: Kitemi

text:
Kitemi (pia huitwa "Kisonjo") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Watemi. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kitemi imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitemi iko katika kundi la E40.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kitongwe

text:
Kitongwe ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Watongwe. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kitongwe imehesabiwa kuwa watu 31,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitongwe iko katika kundi la F10.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kividunda

text: Kividunda ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na kabila dogo la Wavidunda, wanaoishi katika wilaya ya Kilosa, mkoa wa Morogoro. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kividunda imehesabiwa kuwa watu 32,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kividunda iko katika kundi la G30. Kinafanana hasa na Kiluguru, lakini pia na Kihehe na lugha nyingine za kandokando.Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kivinza

text: Kivinza ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wavinza. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kivinza imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kivinza iko katika kundi la D60.


title: Kiwanda (lugha)

text: Kiwanda ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wawanda. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kiwanda imehesabiwa kuwa watu 24,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiwanda iko katika kundi la M20.


title: Kiwanji

text: Kiwanji (au "Kivwanji") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wawanji. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kivwanji imehesabiwa kuwa watu 28,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kivwanji iko katika kundi la G60.


title: Kiwanji

text: Lugha ya Kiwanji ina irabu 7 na konsonanti 27. Pia, tofauti kati ya irabu fupi na irabu ndefu huleta tofauti za maana.


title: Kiyao

text:
Kiyao (au "Ciyao") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania, Malawi na Msumbiji inayozungumzwa na Wayao. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kiyao nchini Malawi imehesabiwa kuwa watu milioni moja. Mwaka wa 2006, idadi ya wasemaji wa Kiyao nchini Tanzania imehesabiwa kuwa watu 420,000 na nchini Msumbiji kuwa 496,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiyao iko katika kundi la P20.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kizanaki

text:
Kizanaki ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wazanaki. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kizanaki imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kizanaki iko katika kundi la E40.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kizaramo

text:
Kizaramo ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wazaramo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kizaramo imehesabiwa kuwa watu 657,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kizaramo iko katika kundi la G30.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kizigula

text:
Kizigula (pia Kizigua) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wazigula. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kizigula imehesabiwa kuwa watu 355,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kizigula iko katika kundi la G30.Maneno ya Kizigua na maana zake kwa Kiswahili:
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Kizinza

text:
Kizinza ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wazinza. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kizinza imehesabiwa kuwa watu 138,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kizinza iko katika kundi la E20.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:


title: Albert Camus

text: Albert Camus (7 Novemba 1913 – 4 Januari 1960) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ufaransa. Alizaliwa katika nchi ya Algeria. Hasa anajulikana kwa riwaya zake, k.m. "Mgeni" (kwa Kifaransa "L'Étranger", mwaka wa 1942) au "Tauni" ("La Peste", mwaka wa 1947). Mwaka wa 1957 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi. Aliuawa katika ajali ya motokaa.


title: Giorgos Seferis

text: George Seferis (13 Machi 1900 – 20 Septemba 1971) alikuwa mwanasiasa na mshairi kutoka nchi ya Ugiriki. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Giorgios Stylianou Seferiades". Miaka ya 1957-1962 alikuwa balozi Mgiriki kwa Uingereza. Mwaka wa 1963 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Ivo Andric

text: Ivo Andric (10 Oktoba 1892 – 13 Machi 1975) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Yugoslavia. Hasa aliandika riwaya; lugha yake ni KiSerbia. Mwaka wa 1961 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Saint-John Perse

text: Saint-John Perse (31 Mei 1887 – 20 Septemba 1975) alikuwa mwandishi na mwanasiasa kutoka nchi ya Ufaransa. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Marie-René-Auguste-Aléxis Saint-Léger Léger". Hasa aliandika mashairi. Mwaka wa 1960 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Salvatore Quasimodo

text: Salvatore Quasimodo (Modica, 20 Agosti 1901 – Napoli, 14 Juni 1968) alikuwa mwandishi maarufu kutoka nchi ya Italia. Hasa aliandika mashairi. Pia alitafsiri kwa Kiitalia tamthiliya na mashairi kutoka lugha nyingine.


title: Salvatore Quasimodo

text: Mwaka 1959 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Hermann Hesse

text: Hermann Hesse (2 Julai 1877 – 9 Agosti 1962) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ujerumani. Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia alihamia Uswisi. Hasa aliandika riwaya. Mwaka wa 1946 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Bjørnstjerne Bjørnson

text: Bjørnstjerne Martinius Bjørnson (8 Desemba 1832 – 26 Aprili 1910) alikuwa mwandishi, mshairi na mhariri kutoka nchi ya Norwei. Katika Norwei ya karne ya 19, Bjørnson alikuwa mwandishi mkuu wa pili baada ya Henrik Ibsen. Mwaka wa 1903 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Dario Fo

text: Dario Fo (24 Machi 1926 - 13 Oktoba 2016) alikuwa mwandishi wa michezo ya kuigiza kutoka nchi ya Italia. Mwaka wa 1997 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Derek Walcott

text: Derek Walcott (amezaliwa 23 Januari 1930) ni mwandishi na mshairi kutoka kisiwa cha Saint Lucia. Mwaka wa 1992 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Erik Axel Karlfeldt

text: Erik Axel Karlfeldt (20 Julai 1864 – 8 Aprili 1931) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Sweden. Hasa aliandika mashairi juu ya maisha ya nchi yake. Mwaka wa 1931 aliteuliwa kuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi. Aliteuliwa baada ya kufa tu; alikuwa ameikataa mwaka wa 1918.


title: Gao Xingjian

text: Gao Xingjian (amezaliwa 4 Januari 1940) ni mwandishi kutoka nchi ya Uchina. Hasa ameandika tamthiliya. Kwa vile alionewa na serikali ya Kichina, alihamia Ufaransa mwaka wa 1987. Mwaka wa 2000 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Harold Pinter

text: Harold Pinter (amezaliwa 10 Oktoba 1930 - 24 Desemba 2008) ni mwandishi wa michezo ya kuigiza kutoka nchi ya Uingereza. Mwaka wa 2005 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Henrik Pontoppidan

text: Henrik Pontoppidan (24 Julai 1857 – 21 Agosti 1943) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Denmark. Hasa aliandika riwaya juu ya maisha katika nchi yake. Mwaka wa 1917, pamoja na Karl Adolph Gjellerup alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: J. M. Coetzee

text: John Maxwell Coetzee (amezaliwa 9 Februari 1940) ni mwandishi kutoka nchi ya Afrika Kusini. Hasa ameandika riwaya kuhusu athari za "apartheid". Mwaka wa 2003 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Karl Adolph Gjellerup

text: Karl Adolph Gjellerup (2 Juni 1857 – 11 Oktoba 1919) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Denmark. Aliandika hasa kuhusu mambo ya dini. Mwaka wa 1917, pamoja na Henrik Pontoppidan alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Kenzaburo Oe

text: Kenzaburo Oe (amezaliwa 31 Januari 1935) ni mwandishi kutoka nchi ya Japani. Hasa ameandika riwaya. Mwaka wa 1994 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Nadine Gordimer

text: Nadine Gordimer (amezaliwa 20 Novemba 1923) ni mwandishi kutoka nchi ya Afrika Kusini. Hasa aliandika riwaya dhidi ya siasa ya ubaguzi ya rangi (yaani "apartheid"), na kuonyesha uharibifu katika maisha ya Waafrika. Mwaka wa 1991 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Seamus Heaney

text: Seamus Justin Heaney (13 Aprili, 1939 - 30 Agosti, 2013) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ireland. Hasa aliandika mashairi yanayohusu historia na utamaduni wa nchi yake. Mwaka wa 1995 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Vidiadhar Surajprasad Naipaul

text: Vidiadhar Surajprasad Naipaul (V.S. Naipaul) (amezaliwa 17 Agosti 1932) ni mwandishi kutoka kisiwa cha Trinidad. Ameandika riwaya zake bila rajua, na zinaonyesha maisha magumu katika nchi zinazoendelea. Mwaka wa 2001 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Verner von Heidenstam

text: Verner von Heidenstam (6 Julai 1859 – 20 Mei 1940) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Sweden. Hasa aliandika mashairi na riwaya. Mwaka wa 1916 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: William Butler Yeats

text: William Butler Yeats (13 Juni 1865 – 28 Januari 1939) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Ireland; kaka yake mdogo ni Jack Butler Yeats. Hasa aliandika juu ya mizizi ya utamaduni wa nchi yake. Mwaka wa 1923 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Jack Butler Yeats

text: Jack Butler Yeats (23 Agosti 1871 – 28 Machi 1957) alikuwa mchoraji kutoka nchi ya Ireland; kaka yake ni mshairi William Butler Yeats. Alichora michoro hasa kuhusu maisha, utamaduni na visasili vya nchi yake.


title: William Faulkner

text: William Faulkner (25 Septemba 1897 – 6 Julai 1962) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Hasa aliandika riwaya. Mwaka wa 1949 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi. Miaka ya 1955 na 1963 alituzwa Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi, mara ya pili baada ya kifo chake tu.


title: Władysław Reymont

text: Władysław Reymont (7 Mei 1867 – 5 Desemba 1925) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Poland (jina lake pia liliandikika "Rejment"). Hasa aliandika riwaya. Mwaka wa 1924 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: José Echegaray y Eizaguirre

text: José Echegaray y Eizaguirre (19 Aprili 1832 – 4 Septemba 1916) alikuwa mwanahisabati, mwanasiasa na mwandishi wa tamthiliya kutoka nchi ya Hispania. Alianza kuandika tu alipofikisha umri wa miaka 42. Kabla ya kuwa mashuhuri kama mwandishi, alikuwa profesa wa hisabati na mwanasiasa (kwa mfano, aliteuliwa kuwa Waziri wa Fedha mwaka wa 1874). Mwaka wa 1904, pamoja na Frederic Mistral alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Anatole France

text: Anatole France (16 Aprili 1844 – 12 Oktoba 1924) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa aliandika riwaya. Mwaka wa 1921 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: André Gide

text: André Gide (22 Novemba 1869 – 19 Februari 1951) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ufaransa. Mada za maandiko yake ni pamoja na kumtafuta Mungu, shajara za maisha yake, na ushoga. Tawasifu yake "Punje ya Ngano Isipokufa ..." (kwa Kifaransa "Si le grain ne meurt ...") ilitolewa mwaka wa 1926. Mwaka wa 1947 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Bertrand Russell

text: Bertrand Russell (18 Mei 1872 – 2 Februari 1970) alikuwa mwanafalsafa kutoka nchi ya Uingereza. Hasa aliandika kuhusu mantiki ya hisabati. Pia alifanya makampeni kwa ajili ya amani ya mataifa. Mwaka wa 1950 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Boris Leonidovich Pasternak

text: Boris Leonidovich Pasternak (10 Februari 1890 – 30 Mei 1960) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Urusi. Ingawa aliandika mashairi kwa ujumla, anajulikana hasa kwa riwaya yake "Daktari Zhivago" iliyotolewa mwaka wa 1956. Mwaka wa 1958 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi lakini aliikataa kwa sababu ya upinzani katika nchi yake.


title: Ernest Hemingway

text: Ernest Miller Hemingway (21 Julai 1899 – 2 Julai 1961) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Hasa aliandika riwaya, k.m. "Mzee na Bahari" (kwa Kiingereza "The Old Man and the Sea") iliyotolewa mwaka wa 1952; akatuzwa Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya hiyo mwaka wa 1953. Mwaka wa 1954 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi. Alikufa aliposafisha bunduki yake. Watu wanaendelea kujadili kama alijiua au kufa kwa ajali.


title: François Mauriac

text: François Mauriac (11 Oktoba 1885 – 1 Septemba 1970) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ufaransa. Maandiko yake mara nyingi yanahusu nafsi ya mtu anayejaribu kuelewa mambo ya dhambi, ya neema na ya wokovu. Mwaka wa 1952 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Frans Eemil Sillanpää

text: Frans Eemil Sillanpää (16 Septemba 1888 – 3 Juni 1964) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Finland. Anajulikana hasa kwa riwaya zake, k.m. "Urithi Duni" (kwa Kifinland "Hurskas kurjuus", iliyotolewa mwaka wa 1919) au "Usingizi wa Ujanani" ("Nuorena nukkunut", 1931). Mwaka wa 1939 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: George Bernard Shaw

text: George Bernard Shaw (26 Julai 1856 – 2 Novemba 1950) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ireland. Hasa aliandika tamthiliya na insha. Mwaka wa 1925 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Gerhart Hauptmann

text: Gerhart Hauptmann (15 Novemba 1862 – 6 Juni 1946) alikuwa mwandishi wa michezo ya kuigiza na mshairi kutoka nchi ya Ujerumani. Anajulikana hasa kwa tamthiliya yake "Wafumaji" (kwa Kijerumani "Die Weber") iliyotolewa mwaka wa 1892. Mwaka wa 1912 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Halldór Laxness

text: Halldór Laxness (23 Aprili 1902 – 8 Februari 1998) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Iceland. Hasa aliandika riwaya. Mwaka wa 1955 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Ivan Alekseyevich Bunin

text: Ivan Alekseyevich Bunin (22 Oktoba 1870 – 8 Novemba 1953) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Urusi. Mwaka wa 1920 alihamia Ufaransa. Hasa aliandika riwaya na mashairi. Mwaka wa 1933 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Jean-Paul Sartre

text: Jean-Paul Sartre (21 Juni 1905 – 15 Aprili 1980) alikuwa mwandishi na mwanafalsafa kutoka nchi ya Ufaransa. Alikuwa mtetezi mkuu wa falsafa ya "Existentialism". Falsafa hiyo inakiri kwamba hakuna mantiki ambayo mtu angeweza kuitumia kwa ajili ya maamuzi yake, lakini lazima kila mtu afanye uchaguzi yeye mwenyewe na atawajibika kwa matendo yake. Mwaka wa 1964 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi lakini aliikataa.


title: Johannes Vilhelm Jensen

text: Johannes Vilhelm Jensen (20 Januari 1873 – 25 Novemba 1950) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Denmark. Anajulikana hasa kwa riwaya yake "Safari Ndefu" (kwa Kidenmark "Den lange rejse") iliyotolewa katika majuzuu sita miaka ya 1908-22. Mwaka wa 1944 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Juan Ramón Jiménez

text: Juan Ramón Jiménez (24 Desemba 1881 – 29 Mei 1958) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Hispania. Mwaka wa 1956 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Pär Lagerkvist

text: Pär Lagerkvist (23 Mei 1891 – 11 Julai 1974) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Sweden. Mwaka wa 1951 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Pearl S. Buck

text: Pearl Buck (26 Juni 1892 – 6 Machi 1973) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa ni "Pearl Comfort Sydenstricker"; Buck ni jina la mume wake. Lakini aliandika chini ya jina la "John Sedges". Anajulikana hasa kwa riwaya zake juu ya maisha katika nchi ya Uchina ambapo alilelewa akiwa mtoto wa wamisionari. Mwaka wa 1932 alituzwa Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Good Earth". Mwaka wa 1938 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Roger Martin du Gard

text: Roger Martin du Gard (23 Machi 1881 – 22 Agosti 1958) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ufaransa. Anajulikana hasa kwa riwaya zake "Akina Thibault" (kwa Kifaransa "Les Thibaults" zilizotolewa miaka ya 1922-40). Mwaka wa 1937 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: T. S. Eliot

text: Thomas Stearns Eliot (26 Septemba 1888 – 4 Januari 1965) alikuwa mwandishi kutoka nchi za Marekani na Uingereza. Alizaliwa Marekani lakini alikata uraia wa Uingereza mwaka wa 1927. Hasa aliandika mashairi. Shairi lake "Nchi Kame" (kwa Kiingereza "The Waste Land") lilitolewa mwaka wa 1922. Mwaka wa 1948 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Thomas Mann

text: Thomas Mann (6 Juni 1875 – 12 Agosti 1955) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa anajulikana kwa riwaya zake, k.m. "Akina Buddenbrook" (kwa Kijerumani "Buddenbrooks", iliyotolewa mwaka wa 1900), "Kifo katika mji wa Venice" ("Tod in Venedig", 1912), "Mlima wa Ajabu" ("Der Zauberberg", 1924) au "Maungamo ya Felix Krull, Tapeli" ("Bekenntnisse des Hochstaplers Felix Krull", 1954). Pia aliandika insha nyingi. Mwaka wa 1929 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Winston Churchill

text: Winston Leonard Spencer Churchill (30 Novemba 1874 – 24 Januari 1965) alikuwa mwanasiasa, mwanajeshi na mwandishi kutoka nchi ya Uingereza. Mara mbili alikuwa Waziri Mkuu wa Uingereza, miaka ya 1940-45, na 1951-55. Mwaka wa 1953 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi. Pia, mwaka wa 1953 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza.


title: Michail Aleksandrovich Sholokhov

text: Mikhail Aleksandrovich Sholokhov (24 Mei 1905 – 21 Februari 1984) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Urusi. Hasa aliandika riwaya, k.m. "Don, Mto wa Kimya" (kwa Kirusi "Tikhy Don") iliyotolewa katika majuzuu manne miaka ya 1928-40. Mwaka wa 1965 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Eyvind Johnson

text: Eyvind Johnson (29 Julai 1900 – 25 Agosti 1976) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Sweden. Hasa aliandika riwaya. Mwaka wa 1974, pamoja na Harry Martinson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Harry Martinson

text: Harry Edmund Martinson (6 Mei 1904 – 11 Februari 1978) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Sweden. Hasa aliandika riwaya na mashairi. Mwaka wa 1974, pamoja na Eyvind Johnson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Shmuel Yosef Agnon

text: Shmuel Yosef Agnon (17 Julai 1888 – 17 Februari 1970), au שמואל יוסף עגנון kwa Kiebrania, alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Israel. Alizaliwa nchini Poland na jina la "Shmuel Yosef Halevi Czaczkes". Akiwa bado kijana alihamia Israel. Hasa aliandika riwaya, na lugha zake zilikuwa Kiebrania na KiYiddish. Mwaka wa 1966, pamoja na Nelly Sachs alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Nelly Sachs

text: Nelly Leonie Sachs (10 Desemba 1891 – 12 Mei 1970) alikuwa mwandishi na mshairi Myahudi kutoka nchi ya Ujerumani. Mwaka wa 1940 alisaidiwa na rafiki yake Selma Lagerlof kukimbia ukatili wa WaNazi na kuhamia Sweden. Katika mashairi na tamthiliya zake alieleza mateso ya Wayahudi, k.m. katika tamthiliya "Eli: Juu ya Mateso ya Israel" (kwa Kijerumani "Eli: Ein Mysterienspiel vom Leiden Israels") iliyotolewa mwaka wa 1951. Mwaka wa 1966, pamoja na Shmuel Yosef Agnon alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Miguel Ángel Asturias

text: Miguel Ángel Asturias (19 Oktoba 1899 – 9 Juni 1974) alikuwa mwandishi na mwanasiasa kutoka nchi ya Guatemala. Hasa aliandika mashairi na riwaya. Mwaka wa 1967 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Yasunari Kawabata

text: Yasunari Kawabata (11 Juni 1899 – 16 Aprili 1972) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ujapani. Hasa aliandika riwaya. Mwaka wa 1968 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Samuel Beckett

text: Samuel Barclay Beckett (13 Aprili 1906 – 22 Desemba 1989) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ireland. Aliandika kwa Kiingereza na Kifaransa. Anajulikana hasa kwa tamthiliya yake "Kumngojea Godot" (kwa Kifaransa "En attendant Godot") iliyotolewa mwaka wa 1952. Mwaka wa 1969 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Aleksandr Solzhenitsyn

text: Aleksandr Isayevich Solzhenitsyn (11 Desemba 1918 – 3 Agosti 2008) alikuwa mwandishi na mwanahistoria kutoka nchi ya Urusi. Mwaka wa 1970 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi. Anajulikana hasa kwa kitabu chake "Funguvisiwa Gulag" (kwa Kirusi "Arkhipelag Gulag") kilichotolewa katika majuzuu matatu miaka ya 1973-75. Alikamatwa na serikali na kufukuzwa nje ya nchi kwa sababu ya kitabu hicho. Mwaka wa 1994 alirudi Urusi. Aliaga dunia Moscow mjini mwaka wa 2008.


title: Pablo Neruda

text: Pablo Neruda (12 Julai 1904 – 23 Septemba 1973) alikuwa mwanasiasa na mshairi kutoka nchi ya Chile. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Neftalí Ricardo Reyes Basoalto". Alikuwa balozi wa nchi yake katika nchi mbalimbali za Asia, Ulaya na Amerika ya Kusini. Mwaka wa 1971 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Heinrich Böll

text: Heinrich Theodor Böll (21 Desemba 1917 – 16 Julai 1985) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa aliandika riwaya. Mwaka wa 1972 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Patrick White

text: Patrick Victor Martindale White (28 Mei 1912 – 30 Septemba 1990) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Australia. Hasa aliandika riwaya. Mwaka wa 1973 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Eugenio Montale

text: Eugenio Montale (Genova, 12 Oktoba 1896 – Milano, 12 Septemba 1981) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Italia. Hasa aliandika mashairi na insha. Kwa ajili hiyo mwaka 1975 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi. Pia aliteuliwa kuwa seneta wa kudumu wa bunge la Italia.


title: Saul Bellow

text: Saul Bellow (10 Juni 1915 – 5 Aprili 2005) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Alizaliwa nchini Kanada lakini. Hasa aliandika riwaya. Mwaka wa 1976 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa ajili ya riwaya yake "Kipaji cha Humboldt" (kwa Kiingereza "Humboldt's Gift") iliyotolewa mwaka wa 1975. Mwaka uleule wa 1976 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Vicente Aleixandre

text: Vicente Aleixandre (26 Aprili 1898 – 14 Desemba 1984) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Hispania. Mwaka wa 1977 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Isaac Bashevis Singer

text: Isaac Bashevis Singer (14 Julai 1904 – 24 Julai 1991) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Poland ambapo alizaliwa na jina "Yitskhek Bashyevis Zinger ". Mwaka wa 1935 alihamia Marekani. Hasa aliandika riwaya na insha kuhusu maisha ya Wayahudi katika karne ya 20. Aliziandika katika lugha ya Kiyiddish. Mwaka wa 1978 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Odysseas Elytis

text: Odysseas Elytis (2 Novemba 1911 – 18 Machi 1996) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Ugiriki. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Odysseas Alepoudhelis". Mwaka wa 1979 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Czesław Miłosz

text: Czeslaw Milosz (30 Julai 1911 – 14 Agosti 2004) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Poland. Tangu mwaka wa 1951 aliishi katika nchi ya Ufaransa, na 1960 alihamia Marekani. Nje ya kutunga mashairi mengi, aliandika pia insha na kutafsiri. Mwaka wa 1969 alitolea kitabu kuhusu historia ya fasihi ya Poland. Mwaka wa 1980 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Elias Canetti

text: Elias Canetti (25 Julai 1905 – 14 Agosti 1994) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Bulgaria. Baadaye aliishi nchini Uingereza. Aliandika riwaya na pia tamthiliya; aliandika maandishi yake yote katika lugha ya Kijerumani. Mwaka wa 1981 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Gabriel García Márquez

text: Gabriel García Márquez (6 Machi 1928 - 17 Aprili 2014) ni mwandishi kutoka nchi ya Kolombia na kufanya kazi kama mwandishi wa habari katika nchi mbalimbali za Amerika na Ulaya. Anajulikana hasa kwa riwaya zake, kwa mfano "Upendo wakati wa Kipindupindu" (kwa Kihispania "El amor en los tiempos del cólera") iliyotolewa mwaka wa 1985. Mwaka wa 1982 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: William Golding

text: William Gerald Golding (19 Septemba 1911 – 19 Juni 1993) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Uingereza. Hasa aliandika riwaya, kwa mfano "Bwana wa Nzi" (kwa Kiingereza "Lord of the Flies") iliyotolewa mwaka wa 1954. Mwaka wa 1983 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi. Mwaka wa 1988 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza.


title: Jaroslav Seifert

text: Jaroslav Seifert (23 Septemba 1901 – 10 Januari 1986) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Ucheki. Mwaka wa 1984 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Claude Simon

text: Claude-Eugène-Henri Simon (10 Oktoba 1913 – 6 Julai 2005) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa aliandika riwaya ambazo zinahusu wakati wa vita. Mwaka wa 1985 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Joseph Brodsky

text: Joseph Aleksandrovich Brodsky (24 Mei 1940 – 28 Januari 1996) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Urusi. Kuanzia mwaka wa 1972 aliishi nchini Marekani. Mwaka wa 1987 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Camilo José Cela

text: Camilo Jose Cela Trulock (11 Mei 1916 – 17 Januari 2002) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Hispania. Aliandika riwaya, insha na vitabu vya safari. Mwaka wa 1989 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Octavio Paz

text: Octavio Paz (31 Machi 1914 – 19 Aprili 1998) alikuwa mshairi na mwanasiasa kutoka nchi ya Mexiko. Tangu mwaka wa 1945 alifanya kazi kama balozi kwa ajili ya nchi yake. Mwaka wa 1990 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Wisława Szymborska

text: Wislawa Szymborska (2 Julai 1923 - 1 Februari 2012) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Poland. Mwaka wa 1996 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: José Saramago

text: José Saramago (16 Novemba 1922 - 18 Juni 2010) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ureno. Baadhi ya maandiko mengine aliandika hasa riwaya. Mwaka wa 1998 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Günter Grass

text: Günter Wilhelm Grass (alizaliwa 16 Oktoba 1927 Danzig, alifariki 13 Aprili 2015 mjini Lübeck) alikuwa mchoraji, mchongaji na mwandishi kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa ameandika riwaya na insha, na pia tamthiliya na mashairi. Mwaka wa 1999 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Günter Grass

text: Grass alizaliwa katika dola-mji Danzig (leo Gdansk, Poland) akiwa mwana wa mfanyabiashara Mjerumani na mke wa asili ya Kashubi. Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia alijitolea kuwa mwanajeshi Mjerumani akiwa na umri wa miaka 15 na kwa umri wa miaka 17 alikuwa mwanajeshi wa kiosi cha SS.


title: Günter Grass

text: Baada ya vita alijifunza uchongaji na kuongeza masomo ya fani hii pamoja na nakshi kwenye vyuo vya Düsseldorf na Berlin.


title: Günter Grass

text: 1954 alifunga ndoa na Mswisi Anna Schwarz akaishi naye Paris, Ufaransa kati ya 1956 hadi 1960. Alizaa naye watoto wanne wakaachana 1972 na kuwa na talaka ya mwaka 1978. Baada ya kuaachana na Anna akawa na uhusiano wa kimapenzi na Veronika Schröter halafu Ingrid Kruger akazaa watoto nao pia. 1979 alimwoa Ute Grunert akakaa naye hadi mwisho. Wakati wa kifo chake alikuwa na wajukuu 18. [1]


title: Günter Grass

text: Grass alikuwa mshabiki wa klabu ya soka ya Bundesliga SC Freiburg. [2]


title: Günter Grass

text: Alikuwa mwanachama wa chama cha SPD (chama cha kijamii cha Ujerumani,Social Democratic Party).


title: Günter Grass

text: Wakati wa kukaa Paris alitunga muswada wa riwaya yake ya kwanza "Die Blechtrommel" (ngoma ya bati) iliyompatia umaarufu mara ya kwanza katika Ujerumani. Katika riwaya hii sawa na vitabu vyake vilivyofuata alisimulia habari za Wajerumani wakati wa vita na chini ya utawala wa chama cha Nazi cha Adolf Hitler. Alijadili hapa swali la hatia ya Wajerumani kwa jinai zilizotendewa chini ya mfumo wa siasa ya miaka ya Hitler.


title: Günter Grass

text: Riwaya za "Katz und Maus" (Paka na panya) na "Hundejahre" (miaka ya mbwa) zilifuata 1961 na 1963. Zote tatu zinasimulia maisha ya watu kutoka mji wake Danzig ambayo tangu 1945 imekuwa mji wa Poland ilhali wakazi wote Wajerumani walifukuzwa. Maandiko ya Grass yalisababisha majadiliano makali katika jamii ya Ujerumani juu ya historia ya taifa na swali la hatia ya kuvumilia na kushiriki katika mfumo wa kisiasa ya miaka ya Hitler.


title: Günter Grass

text: Alipokabidhiwa Tuzo ya Nobel ya Fasihi mwaka 1999 taasisi ya taaluma ya Sweden ilieleza: "Katika 'Ngoma ya Bati' Grass alichunguza historia ya kisasa kwa kukumbuka wale waliosahauliwa, wahanga na ule uwongo ambao watu wanataka kusahau kwa sababu waliwahi kuuamini".


title: Günter Grass

text: Jamii:Waliozaliwa 1927 Jamii:Waandishi wa Ujerumani Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fasihi


title: Eugene O'Neill

text: Eugene Gladstone O'Neill (16 Oktoba 1888 – 27 Novemba 1953) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Hasa aliandika tamthiliya. Mwaka wa 1936 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi. Pia, kati ya 1920 na 1957, alituzwa Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya mara nne.


title: Elfriede Jelinek

text: Elfriede Jelinek (amezaliwa 20 Oktoba 1946) ni mwandishi kutoka nchi ya Austria. Hasa ameandika riwaya na pia tamthiliya. Mwaka wa 2004 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Imre Kertész

text: Imre Kertesz (amezaliwa 9 Novemba 1929) ni mwandishi kutoka nchi ya Hungaria. Hasa ameandika riwaya kuhusu maisha ya Wayahudi wakati wa ukatili wa WaNazi. Mwaka wa 2002 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Kijerumani

text: Kijerumani (pia: Kidachi, kwa Kijerumani: "Deutsch" au "(die) deutsche Sprache") ni lugha ya Kigermanik ya magharibi katika jamii ya lugha za Kihindi-Kiulaya.


title: Kijerumani

text: Huzungumzwa hasa katika nchi za Ujerumani, Austria, Uswisi, Liechtenstein na Luxemburg.


title: Kijerumani

text: Kuna pia wasemaji asilia katika nchi jirani za Ujerumani / Austria kama Ubelgiji, Uholanzi, Ufaransa, Denmark, Poland na Italia ya kaskazini. Nchi nyingi za Ulaya ya Mashariki zilikuwa na wasemaji wa Kijerumani lakini wengi walifukuzwa au kuondoka wakati wa vita kuu ya pili ya dunia; vikundi vimebaki hasa katika Hungaria, Romania, Uceki, Urusi na Kazakhstan.


title: Kijerumani

text: Vikundi vidogo vya watu waliohamia katika karne za 19 na 20 wanaoendelea kutumia Kijerumani wako katika Amerika ya Kaskazini (Marekani, Kanada), Amerika Kusini (Brazil, Chile) na Afrika (hasa Namibia na Afrika Kusini).


title: Kijerumani

text: Kijerumani huzungumzwa na watu milioni 100 katika Ulaya. Ni lugha ya pili katika Ulaya baada ya Kirusi kushinda Kifaransa na Kiingereza.


title: Kijerumani

text: Kijerumani kinatumiwa kama lugha rasmi kitaifa katika nchi zifuatazo:


title: Kijerumani

text: Kijerumani kinatumiwa kama lugha rasmi ya utawala kieneo (ama kimkoa au kwenye ngazi ya miji / tarafa tu) katika nchi zifuatazo:


title: Kijerumani

text: Kijerumani ni kati ya lugha rasmi za Umoja wa Ulaya pamoja na Kiingereza na Kifaransa. Kati ya lugha ndani ya Umoja ni lugha yenye wasemaji wengi kushinda nyingine zote.


title: Kijerumani

text: Kijerumani kama lugha ya kigeni kinafundishwa shuleni au kwenye taasisi za elimu ya watu wazima katika nchi nyingi. Mwaka 2004 idadi ya wanafunzi wa Kijerumani ilikuwa kama ifuatayo:


title: Kijerumani

text: Kijerumani ni lugha ya pili katika mtandao (intaneti) baada ya Kiingereza. Takriban nusu ya kurasa zote mtandaoni ni za Kiingereza, lakini Kijerumani kinafuata kikiwa na 8% za kurasa zote.


title: Cayenne

text: Cayenne (tamka: kayen) ni mji mkuu wa wilaya na eneo la ng'ambo la Ufaransa la Guyana ya Kifaransa. Kuna wakazi 50,594 (sensa 1999) katika eneo la 23.60 km².


title: Cayenne

text: Mji uko kwenye rasi ya nchi kando la mdomo wa mto Río Cayenne unapoishia katika Atlantiki.


title: Cayenne

text: Baharini mbele ya pwani kipo Kisiwa cha Sheitani kilichokuwa kisiwa cha gereza cha Ufaransa kati ya 1852 na 1946.


title: Kiholanzi

text: Kiholanzi ni lugha inayozungumzwa nchini Uholanzi, Ubelgiji na Surinam na watu milioni 23. Katika Uholanzi inaitwa "Nederlands" na katika Ubelgiji inaitwa "Vlaams".


title: Kiholanzi

text: Kiholanzi ni lugha ya Kigermanik ya magharibi katika jamii ya lugha za Kihindi-Kiulaya.


title: Kiholanzi

text: Kiafrikaans cha Afrika Kusini ni lugha iliyotoka katika Kiholanzi. Kijerumani ya Kaskazini ni karibu sana na Kiholanzi.


title: Kitajiki

text: Kitajiki (тоҷикӣ / تاجیکی / "tamka "tojiki"" au забони тоҷикӣ / زبان تاجکی / "tamka "zabone tojiki"") ni lugha rasmi nchini Tajikistan katika Asia ya Kati. Kuna pia wasemaji wa Kitajiki katika Urusi na katika Uzbekistan.


title: Kitajiki

text: Kitajiki kinatajwa mara nyingi kama lahaja ya Kiajemi. Wasemaji wa Kitajiki wanaelewana bila matatizo na wasemaji wa Kiajemi nchini Uajemi au wasemaji wa Kidari nchini Afghanistan.


title: Kitajiki

text: Kama Kiajemi ni mojawapo ya lugha za Kiirani kati ya lugha za Kihindi-Kiulaya.


title: Kitajiki

text: Lugha huandikwa katika Tajikistan kwa herufi za Kikyrili kama Kirusi. Hadi miaka ya 1920 iliandikwa kwa herufi za Kiarabu.


title: Jumatatu

text: Jumatatu ni siku ya pili katika juma (wiki) ya siku saba yenye asili ya kiyahudi-kikristo. Iko kati ya siku za Jumapili na Jumanne.


title: Jumatatu

text: Kuna nchi zilizobadilisha hesabu kufuatana na kawaida ya "wikendi" kwenye siku za Jumamosi/Jumapili ambako Jumatatu ni siku ya kwanza katika juma ya kazi hivyo inahesabiwa kama siku namba "1" ya wiki katika kalenda rasmi za serikali hata kama jumuiya za kidini zinasisitiza hesabu ya kibiblia.


title: Jumatatu

text: Katika lugha ya Kiswahili jina la siku lina namba "3" ndani yake. Hii ni dokezo la asili ya Kiswahili katika utamaduni ya Kiislamu pasipo na athira ya Uyahudi unaoanza hesabu baada ya sikukuu ya Kiislamu ya Ijumaa siku ya sala ya pamoja: Jumamosi kama siku ya kwanza baada ya Ijumaa, Jumapili kama siku ya pili, Jumatatu kama siku ya tatu n.k.. Tabia hii katika Kiswahili ni ya pekee hasa kwa sababu Kiarabu ambacho ni lugha ya Korani takatifu na lugha ya kimataifa ya Waislamu kinafuata hesabu ya Kiyahudi na kuiita siku "ya pili".


title: Jumatatu

text: Katika lugha mbalimbali za Ulaya siku hii ina jina la "mwezi". Lugha hizi kama Kiingereza, Kifaransa au Kijerumani zinaendeleza urithi wa Roma ya Kale na zaidi wa Babiloni ambako kila siku ya wiki ilikuwa chini ya mungu fulani aliyeonekana kama nyota.


title: Bertha von Suttner

text: Bertha Félicie Sophie von Suttner (9 Juni 1843 – 21 Juni 1914) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Austria. Hasa aliandika riwaya kwa ajili ya kuhamasisha amani ya kimataifa. Mwaka wa 1905 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


title: Charles-Albert Gobat

text: Charles-Albert Gobat (21 Mei 1834 – 16 Machi 1914) alikuwa mwanasheria na mwanasiasa kutoka nchi ya Uswisi. Pia alikuwa mkurugenzi wa Ofisi ya Amani ya Kimataifa. Mwaka wa 1902, pamoja na Elie Ducommun alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


title: Ernesto Teodoro Moneta

text: Ernesto Teodoro Moneta (20 Septemba 1833 – 10 Februari 1918) alikuwa mwandishi wa habari kutoka nchi ya Italia. Mwaka wa 1907, pamoja na Louis Renault alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


title: Klas Pontus Arnoldson

text: Klas Pontus Arnoldson (27 Oktoba 1844 – 20 Februari 1916) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Sweden. Mwaka wa 1908, pamoja na Fredrik Bajer alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


title: Fredrik Bajer

text: Fredrik Bajer (21 Aprili 1837 – 22 Januari 1922) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Denmark. Mwaka wa 1908, pamoja na Klas Pontus Arnoldson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


title: Woodrow Wilson

text: Thomas Woodrow Wilson (28 Desemba 1856 – 3 Februari 1924) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani.


title: Woodrow Wilson

text: Miaka ya 1913 hadi 1921 alikuwa Rais wa Marekani.


title: Woodrow Wilson

text: Mwaka wa 1919 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


title: Theodore Roosevelt

text: Theodore Roosevelt (27 Oktoba 1858 – 6 Januari 1919) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani. Miaka ya 1901 hadi 1909 alikuwa Rais wa ishirini na sita wa Marekani. Mwaka wa 1906 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani. Alikuwa Kiongozi wa chama cha kisiasa cha kijamhuri na mwanzilishi wa chama cha kisiasa cha Progressive cha 1912 ambacho hakikudumu.


title: Kikyrili

text: Kikyrili ni aina ya mwandiko au alfabeti inayotumiwa kuandika lugha mbalimbali za Ulaya ya Mashariki na Asia ya Kati, kwa mfano Kirusi, Kiserbia, Kitajiki.


title: Kikyrili

text: Jina limetokana na mmonaki na mtalaamu Mgiriki Mt. Kyrilo (827 - 14 Februari 869) aliyesemekana aliunda namna hiyo ya mwandiko kwa ajili ya lugha za Kislavoni pamoja na mdogo wake Mt. Methodio.


title: Kikyrili

text: Hali halisi hawakuanzisha aina hii ya alfabeti lakini waliendeleza namna ya kuiandika iliyosaidia kusambaza mwandiko kati ya mataifa wasemaji wa lugha za Kislavoni. Lugha hizo zina sauti kadhaa ambazo hazina herufi katika alfabeti ya Kilatini. (Mwandiko wa Kilatini hutumiwa siku hizi kwa lugha nyingi duniani, zikiwa pamoja na Kiswahili na wikipedia hii.)


title: Kikyrili

text: Kuna lugha za Kislavoni, kama vile Kipoland, Kicheki na Kikroatia, zinazoandikwa kwa alfabeti ya Kilatini, lakini kuna alama za nyongeza kwa ajili ya sauti za pekee za lugha za Kislavoni kwa mfano: "Č" kwa sauti ya "tsh" au "Ž" kwa aina ya "sh laini".


title: Kikyrili

text: Alfabeti za Kikyrili zinatofautiana kiasi kati ya lugha na lugha; kuna namna tofauti za kuandika sauti ileile au pia herufi za pekee kwa ajili ya sauti za pekee katika lugha fulani. Alfabeti inayotumiwa na watu wengi ni ya Kirusi inayoonyeshwa hapa.


title: Kikyrili

text: Lugha za Kislavoni zinazoandikwa kwa alfabeti ya Kikyrili ni:


title: Kikyrili

text: Kibelarusi Kibulgaria Kimakedonia Kirusi Kiserbia Kiukraine


title: Kikyrili

text: Kutokana na athira ya Urusi katika Asia ya Kati kuna pia lugha mbalimbali za Kiasia ambazo zinaandikwa kwa mwandiko wa Kikyrili tangu karne ya 19 au mwanzo wa karne ya 20. Nchi zinazohusika zilikuwa ama sehemu za Umoja wa Kisovyet au nchi jirani kama Mongolia.


title: Kikyrili

text: Lugha kadhaa za Kiasia zinazoandikwa siku hizi kwa alfabeti za Kikyrili ni:


title: Kikyrili

text: Kikazakhi Kikirgizi Kimari Kimongol Kitajiki Kichecheni Kiturkmeni Kiuzbeki


title: Kikyrili

text: Herufi za Kikirili (kubwa / ndogo)Herufi za Kilatini zinazolinganaMatamshiА аA aaБ бB bbВ вV vvГ гG gg (w)Д дD ddЕ еE ee / yeЁ ёË ëyoЖ жŽ žsh lainiЗ зZ zzИ иI iiЙ йJ ji fupiК кK kkЛ лL llМ мM mmН нN nnО оO ooП пP ppР рR rrС сS ssТ тT ttУ уU uuФ фF ffХ хKh khkama matamshi ya Kiarabu "Alkhamisi" (Alhamisi)Ц цC ctsЧ чČ čtshШ шŠ šshЩ щŜ ŝshtshЪ ъ" (alama gumu)alama hii hunonyesha matamshi „magumu“ ya herufi inayotanguuliaЫ ыY yY yЬ ь(alama laini)alama hii huonyesha sauti ya "y" baada ya herufiЭ эÈ èe fupiЮ юÛ ûyuЯ яÂ âya


title: Kikyrili

text: Jamii:Alfabeti Jamii:Mwandiko Jamii:Lugha Jamii:Lugha za Kislavonia


title: Kyrilo wa Saloniki

text:
Mtakatifu Kyrilo (kwa Kigiriki: Κύριλλος, Kyurillos; kwa Kikyrili: Кирилъ;Thesalonike, 815; Roma, 14 Februari 869) alikuwa mmisionari, mmonaki na mtaalamu wa Kigiriki aliyeweka msingi wa utamaduni wa Kikristo kati ya mataifa ya Waslavoni.
Alipozaliwa na askari wa Kibizanti na mama Mslavoni mjini Thesaloniki (kifupi Saloniki) katika Ugiriki ya kaskazini wakati wa enzi za Dola la Bizanti alipewa jina la "Konstantino"


title: Kyrilo wa Saloniki

text: Jina la "Kyrilo" alilipokea baada ya kujiunga na monasteri.


title: Kyrilo wa Saloniki

text: Alipokea mafunzo yake ya ngazi ya juu kwenye chuo kikuu cha mji wa Konstantinopoli katika masomo ya falsafa, sarufi, mahubiri, muziki, hesabu, jiografia na astronomia. Alijifunza pia lugha za Kigiriki, Kilatini, Kiaramu na Kiebrania. Baadaye aliongeza Kiarabu. Lahaja za Kislavoni alizijua tangu utotoni.


title: Kyrilo wa Saloniki

text: Mwaka 848 alijiunga na utumishi wa Kanisa akapokea ushemasi. Katika mapokeo ya Waorthodoksi angeruhusiwa kufunga ndoa kwanza lakini aliamua kufuata mtindo wa wamonaki. Mwaka 850 alipewa kazi ya kufundisha falsafa kwenye chuo kikuu cha Konstantinopoli.


title: Kyrilo wa Saloniki

text: Mwaka 851 alitumwa kama balozi wa Kaisari kwenda Samarra akiwa na ujumbe kwa Khalifa Al-Mutawakkil alipoingia katika majadiliano na wataalamu Waislamu kuhusu Mungu na Utatu.


title: Kyrilo wa Saloniki

text: Alifanya safari nyingine kubwa kwenda kwa Wakhazari waliokuwa Waturuki waliofuata imani ya Uyahudi katika maeneo kaskazini kwa Bahari Nyeusi.


title: Kyrilo wa Saloniki

text: Mwaka 862 Rastislav mtawala wa Waslavoni katika Moravia alimwomba Kaisari Mikaeli III Konstantino wa Konstantinopoli kumtuma "askofu na mwalimu" atakayefundisha watu wa kawaida katika Ukristo kwa lugha ya watu. Inaaminiwa ya kwamba Ratislav alitaka kujenga Ukristo na kanisa nchini mwake bila ya kutegemea majirani Wajerumani waliowahi kujenga misingi ya Ukristo katika Moravia. Hivyo alitafuta uhusiano na Bizanti iliyofuata mtindo tofauti wa Ukristo ambayo haikuwa chini ya Papa wa Roma.


title: Kyrilo wa Saloniki

text: Kaisari alimtuma Kyrilo pamoja na mdogo wake Methodio kwa sababu wote wawili walikuwa watu wa kanisa wenye elimu nzuri wakijua lugha ya Kislavoni toka kwa mama yao.


title: Kyrilo wa Saloniki

text: Tangu mwaka 863 Kyrilo na Methodio waliisha na kufanya kazi kati ya makabila ya Waslavoni. Walitafsiri sehemu za Biblia hasa Agano Jipya na liturgia katika lugha ya watu. Walifaulu hata kupata kibali cha Papa kwa matumizi ya Kislavoni kanisani. Waliunda aina ya lugha inayojulikana kama "Kislavoni cha kanisa" inayoendelea kutumiwa hadi leo katika liturujia ya Wakristo Waorthodoksi Urusi, Serbia na Bulgaria.


title: Kyrilo wa Saloniki

text: Kwa kazi yao walianzisha aina ya mwandiko wa pekee iliyokuwa chanzo cha alfabeti inayoitwa hadi leo "Kikyrili" kwa heshima ya Kyrilo.


title: Kyrilo wa Saloniki

text: Kwa shughuli zao Kyrilo na Methodio walieneza Ukristo na kuweka msingi kwa utamaduni wa Kikristo kati ya mataifa ya Kislavoni ya leo.


title: Kyrilo wa Saloniki

text:
Utakase, ulinganishe taifa lako katika imani ya kweli na ungamo sahihi,
na kuangaza mioyoni neno la mafundisho yako.


title: Kyrilo wa Saloniki

text:
Kwa kuwa ni zawadi yako kutuchagua tuihubiri Injili ya Kristo wako,
kuchochea ndugu watende mema na kutimiza yanayokupendeza.


title: Kyrilo wa Saloniki

text:
Wale ulionipa nakurudishia kama wako;
uwaongoze sasa kwa mkono wako wa kuume wenye nguvu,
uwalinde kivulini mwa mabawa yako,
ili wote wasifu na kutukuza jina lako la Baba, Mwana na Roho Mtakatifu.
Amina.


title: 869

text: Makala hii inahusu mwaka 869 BK (Baada ya Kristo).


title: 862

text: Makala hii inahusu mwaka 862 BK (Baada ya Kristo).


title: Moravia

text: Moravia (Kicheki na Kislovakia: "Morava"; Kijerumani: Mähren; Kihungaria: Morvaország; Kipoland:Morawy) ni mkoa wa kihistoria katika mashariki ya Ucheki. Jina limetokana na mto Morava.


title: Moravia

text: Pamoja na Bohemia eneo la Moravia ni sehemu muhimu ya Ucheki ambayo ni nchi iliyoanzishwa mwaka 1993 baada ya Slovakia kutoka katika Chekoslovakia.


title: Moravia

text: Mji mkuu wa Moravia ni mji wa Brno (Kijer.: Brünn).


title: Moravia

text: Moravia ilikaliwa na makabila ya Waslavoni tangu karne ya 6. Katika karne ya tisa milki ya Moravia ilikuwa nchi muhimu zaidi kati ya Waslavoni wa Ulaya. Mwanzo wa karne ya 10 milki hii iliporomoka kutokana na uenezaji wa Ujerumani upande wa magharibi na wa Hungaria upande wa mashariki-kusini. Baadaye watawala wa Bohemia na Moravia waliwaalika Wajerumani kuhamia kwa na kuunda miji na kijiji. Hivyo takriban 1/3 ya wakazi wa Moravia waliongea Kijerumani hadi 1945 wakati wajerumani walifukuzwa katika Chekoslovakia.


title: Moravia

text: Katika karne zilizofuata Moravia ilikuwa chini ya athira ya Poland au Ujerumani ikaendelea kuwa sehemu ya Dola Takatifu la Kiroma na tangu 1526 chini ya utawala wa familia ya Habsburg na baadaye ilitawaliwa kama sehemu ya milki ya Austria.


title: Moravia

text: Wakati wa kupasuliwa kwa Austria-Hungaria mwaka 1918 Moravia ilikuwa sehemu la nchi ya Chekoslovakia na tangu 1993 ya Ucheki.


title: Moravia

text: Jina la Moravia linatumiwa na kanisa la kiprotestanti linalojulikana katika nchi nyingi kama "Kanisa la Moravian".


title: Orodha ya nchi za Afrika

text: Orodha ya nchi huru na maeneo barani Afrika inafuata kanda za Afrika jinsi zilivyopangwa na Umoja wa Mataifa. Majina ya nchi hutajwa pamoja na maeneo yanayotawaliwa na nchi nje ya Afrika au ambayo yamekuwa sehemu kamili ya nchi nje ya Afrika.


title: Orodha ya nchi za Afrika

text: Jina la nchi au eneo, benderaEneo (km²)Wakazi (mnamo Julai 2015)Wakazi kwa km²Mji Mkuu Burundi27,8309,824,000Bujumbura Komoro2,170783,000Moroni Jibuti23,000961,000Jibuti Eritrea121,3206,895,000Asmara Ethiopia1,127,12790,076,000Addis Ababa Kenya582,65044,234,000Nairobi Madagaska587,04023,043,000Antananarivo Malawi118,48016,307,000Lilongwe Mauritius2,0401,263,000Port Louis Mayotte (Ufaransa)374229,000Mamoudzou Msumbiji801,59025,728,000Maputo Réunion (Ufaransa)2,512853,000Saint-Denis Rwanda26,33811,324,000Kigali Shelisheli45597,000Victoria Somalia637,65710,972,000Mogadishu Sudan Kusini619,74512,340,00013Juba Tanzania945,08748,829,000Dodoma Uganda236,04035,760,000Kampala Zambia752,61415,474,000Lusaka Zimbabwe390,58013,503,000Harare


title: Orodha ya nchi za Afrika

text: Jina la nchi au eneo, benderaEneo (km²)Wakazi (mnamo Julai 2015)Wakazi kwa km²Mji Mkuu Angola1,246,70025,326,000Luanda Kamerun475,44021,918,000Yaoundé Jamhuri ya Afrika ya Kati622,9844,900,000Bangui Chadi1,284,00013,675,000N'Djamena Kongo, Jamhuri ya342,0004,706,000Brazzaville Kongo, Jamhuri ya Kidemokrasia2,345,41077,267,000Kinshasa Guinea ya Ikweta28,0511,996,000Malabo Gabon267,6671,873,000Libreville São Tomé na Príncipe1,001194,000São Tomé


title: Orodha ya nchi za Afrika

text: Jina la nchi au eneo, benderaEneo (km²)Wakazi (mnamo Julai 2015)Wakazi kwa km²Mji Mkuu Algeria2,381,74039,903,000Algiers Misri (2)1,001,45088,523,000Cairo Libya1,759,5406,278,000Tripoli Moroko446,55033,680,000Rabat Sudan1,861,48430,894,00017Khartoum Tunisia163,61011,118,000TunisMaeneo ya Hispania na Ureno katika Afrika ya Kaskazini: Visiwa vya Kanari(Hispania) (3)7,4921,694,477226.2Las Palmas de Gran Canaria, Santa Cruz de Tenerife Ceuta (Hispania) (4)2071,5053,575.2— Visiwa vya Madeira (Ureno)(5)797245,000307.4Funchal Melilla (Hispania) (6)1266,4115,534.2


title: Orodha ya nchi za Afrika

text: Jina la nchi au eneo, benderaEneo (km²)Wakazi (mnamo Julai 2015)Wakazi kwa km²Mji Mkuu Botswana600,3702,176,000Gaborone Lesotho30,3551,908,000Maseru Namibia825,4182,281,000Windhoek Afrika Kusini (7)1,219,91254,957,000Bloemfontein, Cape Town, Pretoria Uswazi17,3631,119,000Mbabane


title: Orodha ya nchi za Afrika

text: Jina la nchi au eneo, benderaEneo (km²)Wakazi (mnamo Julai 2015)Wakazi kwa km²Mji Mkuu Benin112,62010,782,000Porto-Novo Burkina Faso274,20018,450,000Ouagadougou Cabo Verde4,033525,000Praia Côte d'Ivoire (8)322,46023,326,000Abidjan, Yamoussoukro Gambia11,3002,022,000Banjul Ghana239,46027,714,000Accra Guinea245,85710,935,000Conakry Guinea-Bissau36,1201,788,000Bissau Liberia111,3704,046,000Monrovia Mali1,240,00017,796,000Bamako Mauritania1,030,7003,632,000Nouakchott Niger1,267,00018,880,000Niamey Nigeria923,768184,000,000Abuja Saint Helena (Uingereza)4104,000Jamestown Senegal196,19014,150,000Dakar Sierra Leone71,7406,513,000Freetown Togo56,7857,065,000Lomé Sahara ya Magharibi (Moroko) (9)266,000509,000El AaiúnTotal30,368,6091,153,308,000


title: Orodha ya nchi za Afrika

text: Kanda zinazotajwa (Afrika ya Kusini – Magharibi n.k.) zinafuata utaratibu wa Umoja wa Mataifa . Misri imo Afrika lakini sehemu ya eneo lake iko Asia ya Magharibi. Wengine huiita nchi ya kimabara. Visiwa vya Kanari ni sehemu ya Hispania ikiwa Las Palmas de Gran Canaria pamoja na Santa Cruz de Tenerife ndiyo miji mikuu pamoja mara nyingi huhesabiwa kuwa sehemu ya Afrika ya Kaskazini; viko karibu na Moroko and Sahara ya Magharibi; wakazi na eneo vya 2001. Mji wa Ceuta ni eneo la Hispania ufukoni wa Bahari ya Mediteraneo ikizungukwa na nchi ya Moroko; wakazi na eneo ni ya 2001. Visiwa vya Madeira ni sehemu ya Ureno, mara nyingi huhesabiwa kuwa sehemu ya Afrika ya Kaskazini viko karibu na Moroko; wakazi na eneo vya 2001. Mji wa Melilla ni eneo la Hispania ufukoni wa Bahari ya Mediteraneo ikizungukwa na nchi ya Moroko; wakazi na eneo ni ya 2001. Bloemfontein ndiyo makao ya Mahakama Kuu ya Afrika Kusini, Cape Town ni makao ya Bunge, Pretoria ni makao makuu ya serikali. Yamoussoukro ndiyo rasmi Mji Mkuu wa Côte d'Ivoire lakini Abidjan ni makao ya serikali hali halisi. Sahara ya Magharibi imetekwa na kutawaliwa kwa sehemu kubwa na Moroko hali isiyokubalika na jumuiya ya kimataifa


title: Orodha ya nchi za Afrika

text: * Afrika Jamii:Orodha za Afrika Afrika


title: Amerika ya Kilatini

text: Amerika ya Kilatini ni jina la kutaja sehemu kubwa ya Amerika.


title: Amerika ya Kilatini

text: Amerika ya Kilatini humaanisha kwa kawaida nchi za Amerika ambako lugha za Kihispania na Kireno pamoja na Kifaransa hutumiwa kama lugha rasmi au lugha ya watu wengi. Lugha hizi zote zimetokana na Kilatini na hujumlishwa kama "Lugha za Kirumi".


title: Amerika ya Kilatini

text: Kuna tofauti kuhusu ya namna ya kutaja nchi za Amerika ya Kilatini. Mara nyingi Amerika ya Kusini, Amerika ya Kati na Meksiko hutajwa hivyo kwa jumla. Lakini kuna nchi ndogo kama Guyana, Surinam na nchi za visiwani vya Karibi zinazotumia zaidi Kiingereza au Kiholanzi zisizo lugha za Kirumi. Nchi hizi wakati mwingini hujumlishwa pamoja ndani ya Amerika ya Kilatini lakini mara nyingi zinatazamiwa kuwa pekee kiutamaduni.


title: Amerika ya Kilatini

text: Kiutamaduni hata sehemu ya Marekani ya Kusini yenye wasemaji wengi wa Kihispania ni karibu sana na Amerika ya Kilatini. Majimbo haya ya Marekani kama Texas na Kalifornia yalikuwa sehemu za Meksiko hadi karne ya 19.


title: Amerika ya Kilatini

text: Kipaumbele cha lugha za Kirumi kimetokana na historia. Baada ya Kristoforo Kolumbus nchi hizi zilikuwa koloni ama za Hispania au za Ureno hadi karne ya 19. Wakazi wengi ni watoto wa wahamiaji kutoka Ulaya au chotara kati ya wahamiaji wale na wakazi asilia.


title: Amerika ya Kilatini

text: Katika nchi kadhaa hasa Meksiko na nchi za Andes ambako wakazi Waindio wengi kidogo walibaki wanaoendelea kutumia lugha zao pamoja na Kihispania.


title: Amerika ya Kilatini

text: Dini kubwa katika Amerika ya Kilatini ni Kanisa Katoliki lililokuwa kanisa rasmi ya Hispania na Ureno.


title: Hispaniola

text: Hispaniola (kutoka matamshi ya Kilatini ya jina la Kihispania "La Española" = "cha Kihispania") ni kisiwa kikubwa cha pili katika Karibi kikiwa na eneo la km² 74,700.


title: Hispaniola

text: Iko kati ya Kuba upande wa magharibi na Puerto Rico upande wa mashariki.


title: Hispaniola

text: Hispaniola huhesabiwa kati ya visiwa vya Antili Kubwa. Ni kile chenye watu wengi zaidi katika Amerika, na cha kumi duniani.


title: Hispaniola

text: Kisiwani kuna nchi huru mbili: Haiti upande wa magharibi na Jamhuri ya Dominika upande wa mashariki.


title: Havana

text: Havana (kihisp. La Habana) ni mji mkuu na mji mubwa wa Kuba kwenye 23°8′N 82°23′W. Kuna wakazi milioni 2.2. Tangu 1982 mji wa kale umepokelewa katika orodha ya urithi wa dunia.


title: Havana

text: Mji kwa jina la Havana ulianzishwa 1515 na Mhispania Diego Velázquez de Cuéllar lakini ulihamishwa mwaka 1519 kuja mahali pa kudumu uliopo hadi leo. Mji ukakua kuwa bandari muhimu wa kijeshi na kibiashara. Tangu 1607 Havana ilikuwa mji mkuu wa koloni ya Kihispania ya Kuba.


title: Havana

text: Havana ilikuwa hasa tangu azimio la Hispania la kukusanya "la flota" yaani jahazi za kubebea fedha na bidhaa za Amerika kama kundi kabla ya kuvuka Atlantiki kwa kusudi la kuzuia maharamia Waingereza waliovinda meli za Hispania. Azimio hili lilisababisha mamia ya jahazi kukusanyika katika hori ya bahari mbele ya Havana katika miezi ya Mei hadi Agosti mpaka kuanza safari ya pamoja.


title: Havana

text: Katika karne za 17 na 18 mji uliendelea kukua kuwa mji mkubwa wa tatu wa Amerika baada ya Mji wa Mexiko na Lima kushinda Boston na New York.


title: Havana

text: Mwisho wa karne ya 19 Havana iliona mlipuko wa manowari SS Maine katika bandari yake tarehe 15 Februari 1898 ulioanzisha vita ya Marekani dhidi Hispania. Havana ilivamiwa na Waamerika na kutangazwa kuwa mji mkuu wa Jamhuri ya Kuba mwaka 1902.


title: Havana

text: Athira ya Amerika iliendelea kuwa kubwa hadi mapinduzi ya Kuba na kuingia kwa jeshi la mapinduzi chini ya Fidel Castro tarehe 1 Januari 1959.


title: Havana

text: Jamii:Kuba Jamii:Ghuba ya Meksiko Jamii:Miji Mikuu Amerika


title: Georgetown

text: Georgetown ni mji mkuu wa Guyana na mji mkubwa wa nchi hii ya Amerika Kusini. Ina wakazi 32,563 mjini penyewe na 134,599 pamoja na rundiko la mji.


title: Georgetown

text:
Mji ulianzishwa na Wafaransa mnmao mwaka 1782 kwa jina la Longchamps ("shamba ndefu") na baadaye "La Nouvelle Ville" ("mji mpya").
Mji ulikabishiwa kwa Uholanzi mwaka 1784 kama sehemu ya Guyana ya Kiholanzi na kuitwa "Stabroek".


title: Georgetown

text:
Wakati wa vita za Napoleoni Uholanzi ilivamiwa na Ufaransa na Uingereza kama adui wa Napoleon ilikamata koloni za Uholanzi. Hivyi mji ulikuwa chini ya utawala wa muda wa Uingereza na kupokea jina la Georgetown kwa heshima ya mfalme George III wa Uingereza na Hanover tangu 1812.
Mji pamoja na sehemu za karibu za Guyana ya Kiholanzi zilihamishwa kikamilifu chini ya utawala wa Uingereza tangu 1814 na kuwa Guyana ya Kiingereza.


title: Georgetown

text: Leo hii Georgetown ni kitovu cha utawala na uchumi wa nchi ya Guyana. Kuna ofisi za serikali, bunge, mahakama, chuo kikuu na bandari.


title: Belize (mto)

text: Mto Belize (pia:Mto Mzee) ni mto muhimu zaidi nchini Belize mwenye urefu wa 290 km.


title: Belize (mto)

text: Una chanzo chake ambako mito ya Mopan na Macal inapokutana ndani ya Guatemala. Mashua huwezu kuvuka mto kutoka mdomo kwenye bahari ya Karibi hadi mpaka wa Beliza na Guatemala.


title: Belize (mto)

text: Bonde la mto linajaa misitu minene.


title: Saint Lucia

text: Saint Lucia ni nchi ya kisiwani katika bahari ya Karibi na sehemu ya visiwa vya Antili Ndogo. Iko katikati ya visiwa vya Saint Vincent na Grenadini, Barbados na Martinique.


title: Saint Lucia

text: Kisiwa kina milima mingi.


title: Saint Lucia

text: Wakazi walio wengi ni wa asili ya Afrika (70.3%) au machotara Waafrika-Wazungu (10.8%) na Waafrika-Wahindi (10%).


title: Saint Lucia

text: Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini wananchi wengi (95%) wanaongea kwa kawaida Patwah, Krioli inayotokana na Kifaransa.


title: Saint Lucia

text: Upande wa dini, wengi ni Wakristo: 70% ni Wakatoliki, 7% Waadventista Wasabato, 6% Wapentekoste, n.k.


title: Dame

text: Dame kwa Kiingereza ni cheo cha chini kwa mkabaila wa kike. Inalingana na cheo cha "Sir". Kwa maana hii hupatikana nchini Uingereza na katika nchi za Jumuiya ya Madola zinazomkubali malkia wa Uingereza kama mkuu wa dola.


title: Dame

text: Siku hizi cheo hiki ama kinarithiwa katika familia zilizokuwa zamani watawala wa makabaila au kinatolewa kwa heshima na kama kitambulisho cha kazi nzuri ya kujitolea katika utumishi wa umma.


title: Dame

text: Kwa Kijerumani neno linapatikana kama namna ya kumsemesha mama kiheshima.


title: Roseau

text: Roseau ni mji mkuu wa nchi ya kisiwani ya Dominica katika Karibi. Ni mji mdogo mwenye wakazi 14,000.


title: Roseau

text: Iko upande wa magharibi wa kisiwa (kwenye 15°18'N - 61°23'W). Mji ulianzishwa na Ufaransa wakati wa karne ya 18 una majengo ya zamani za Wafaransa na pia za kisasa.


title: 1493

text: Makala hii inahusu mwaka 1493 BK (Baada ya Kristo).


title: Eneo la ng'ambo la Ufaransa

text: Maeneo ya ng'ambo ya Ufaransa ni maeneo nje ya Ulaya zilizokuwa koloni lakini zimeendelea kuwa sehemu za Ufaransa.


title: Eneo la ng'ambo la Ufaransa

text:
Maeneo haya hutofautiana katika hali ya kisheria lakini wakazi wao wote ni raia wa Ufaransa na kila eneo linachagua wabunge wake kwa bunge la Paris. Isipokuwa maeneo yasiyokaliwa na watu hawana mbunge.
Jumuiya hizi zilianzishwa kwa mabadiliko ya katiba ya Ufaransa mwaka 2003. Kila jumuiya imeundwa kwa sheria ya pekee. Ufaransa hutawala au kudai utawala juu ya visiwa vidogovidogo bila wakazi:Visiwa hivi hudaiwa pia na Madagaska na Tromelin inadaiwa na Shelisheli.


title: 1512

text: Makala hii inahusu mwaka 1512 BK (Baada ya Kristo).


title: Patagonia

text: Patagonia ni sehemu ya kusini kabisa ya bara la Amerika ya Kusini yenye umbo la pembetatu ndefu. Inajumlisha sehemu za kusini za Argentina na Chile. Iko kusini ya mto Río Colorado ya Argentina na mto Río Bío Bío ya Chile. Upande wa magharibi iko Pasifiki na upande wa mashariki Atlantiki zinazokutana kusini kabisa katika mlango bahari wa Magellan. Kusini ya mlango bahari iko funguvisiwa ya Tierra de Fuego (nchi ya moto).


title: Patagonia

text: Mikoa ya Chile ya Los Lagos, Aysen na Magallanes pamoja na mikoa ya Argentina ya Neuquén, Río Negro, Chubut, Santa Cruz na Tierra del Fuego katika Mkoa wa Tierra del Fuego, Antaktiki na Visiwa vya Atlantiki Kusini ni yote katika Patagonia.Sehemu kubwa ya Patagonia ya Argentina ni tambarare kavu kwa sababu mvua haipiti milima ya Andes. Hali ya hewa ni baridi kiasi hadi baridi.


title: Patagonia

text: Patagonia ya Chile inapokea mvua nyingi mlimani. Kusini penye baridi kuna barafuto kubwa.


title: Patagonia

text: Migodi na uvuvi baharini ni muhimu. Katika nchi kavu ya kusini kuna ufugaji wa kondoo. Kaskazini kuna kilimo.


title: Bahamas

text: Bahamas ni nchi ya visiwani katika bahari ya Atlantiki, kaskazini kwa Kuba na mashariki kwa Florida (Marekani).


title: Bahamas

text: Visiwa hivyo 700 na zaidi viko nje ya Bahari ya Karibi lakini mara nyingi huhesabiwa kati ya Visiwa vya Karibi. Visiwa vingine vya funguvisiwa hilo viko chini ya Uingereza hata leo (Turks na Caicos).


title: Bahamas

text: Mji mkuu wa Nassau uko kwenye kisiwa cha New Providence.


title: Bahamas

text: Inaaminiwa ya kwamba mahali pa kwanza pa Amerika alipofika Kristoforo Kolumbus kilikuwa kisiwa kimoja cha Bahamas, labda San Salvador.


title: Bahamas

text: Wakazi walio wengi (83%) wana asili ya Afrika lakini wanatumia lugha ya Kiingereza. Wazungu ni 12%.


title: Bahamas

text: Upande wa dini, unaongoza Ukristo wa madhehebu mbalimbali, kuanzia Wabaptisti (35.4%), Waanglikana (15.1%), Wakatoliki (13.5%), Wapentekoste (8.1%) n.k.


title: Sinai

text: Sinai ni neno la kutajaKuna pia watu wanoitwa Sinai.


title: Rasi ya Sinai

text: Rasi ya Sinai (kwa Kiarabu: سيناء, sina') ni rasi yenye umbo la pembetatu nchini Misri upande wa kaskazini wa Bahari ya Shamu inayounganisha mabara ya Afrika na Asia. Inahesabiwa kuwa sehemu ya mwisho wa Asia ya Magharibi.


title: Rasi ya Sinai

text: Eneo la Sinai ni takriban km² 60,000, hasa jangwa. Imepakana na Ghuba ya Suez upande wa magharibi na Ghuba ya Aqaba upande wa mashariki. Upande wa magharibi Mfereji wa Suez unaunganisha Bahari ya Shamu na Mediteranea. Kaskazini ya mwisho wa Ghuba ya Aqaba ni mpaka kati ya Misri na Israel.


title: Rasi ya Sinai

text: Mahali panapojulikana zaidi ndani ya eneo al rasi ni mlima Sinai (pia: mlima Horeb, Jabal Musa) unaoaminiwa ni mahali ambako Musa alipokea amri kumi za Mungu.


title: Rasi ya Sinai

text: Kati ya Raffa (Kaskazini) na Tabba (Kusini) kuna mfereji wa Taabah - Raffah Straight (Bar Lev Line kwa Kihebrania).


title: Rasi ya Sinai

text: Kwenye pwani ya rasi utalii ni sehemu muhimu ya uchumi.


title: Sinai (mlima)

text: Mlima Sinai (kwa "Kiarabu:" جبل موسى jabal Musa = mlima wa Musa) ni mlima wenye kimo cha mita 2,283 juu ya UB katika eneo la kusini la Rasi ya Sinai nchini Misri. Unajulikana pia kwa jina la Mlima Horeb au kwa jina lake la Kiarabu kama Gebel Musa (matamshi ya Kimisri) au Jabal Musa (matamshi ya Kiarabu sanifu).


title: Sinai (mlima)

text: Mlima Sinai unaaminiwa tangu kale kuwa ndio mahali ambako Musa alipokea amri kumi kutoka kwa Mungu wakati wa Wanaisraeli kuacha utumwa wa Misri.


title: Sinai (mlima)

text: Kilele cha mlima kina kanisa la Waorthodoksi lenye asili ya jengo la Kaisari Justiniano I la mwaka 532 na pia msikiti wa karne ya 12.


title: Sinai (mlima)

text: Monasteri ya Mt. Katarina iko kwenye mwanzo wa mlima.


title: 1501

text: Makala hii inahusu mwaka 1501 BK (Baada ya Kristo).bila tarehe:


title: Frederick Sumaye

text: Frederick Tluway Sumaye (amezaliwa 29 Mei 1950) alikuwa Waziri Mkuu wa Tanzania kuanzia tarehe 27 Novemba 1995 mpaka 28 Desemba 2005.


title: Saint Vincent na Grenadini

text: Saint Vincent na Grenadini ni nchi ya visiwani ya Antili Ndogo katika bahari ya Karibi. Iko kaskazini kwa Grenada na Trinidad na Tobago na kusini kwa Saint Lucia.


title: Saint Vincent na Grenadini

text: Saint Vincent ndiyo kisiwa kikubwa na Grenadini ni kundi la visiwa vidogo. Kwa jumla eneo la nchi kavu ni kilometa mraba 389.


title: Saint Vincent na Grenadini

text: Mji mkuu wa Kingstown iko St. Vincent.


title: Saint Vincent na Grenadini

text: Wakazi wengi wana asili ya Afrika (66%) au ni machotara (19%). 6% ni Wahindi, 4% Wazungu (hasa wenye asili ya Ureno) na 2% Waindio ambao ndio wenyeji wa Karibi.


title: Saint Vincent na Grenadini

text: Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini wananchi wengi wanaongea kwa kawaida Krioli


title: Saint Vincent na Grenadini

text: Upande wa dini, walio wengi (81.5%) ni Wakristo wa madhehebu mbalimbali, kuanzia Waanglikana na Wapentekoste, halafu Wamethodisti, Waadventista Wasabato, Wabaptisti na Wakatoliki.


title: 1557

text: Makala hii inahusu mwaka 1557 BK (Baada ya Kristo).


title: 1588

text: Makala hii inahusu mwaka 1588 BK (Baada ya Kristo).


title: Saint Kitts na Nevis

text: Saint Kitts na Nevis ni nchi ya visiwani kwenye visiwa viwili vya Bahari ya Karibi na nchi ndogo kabisa ya Amerika yote.


title: Saint Kitts na Nevis

text: Mji mkuu wa Basseterre uko kwenye kisiwa cha Saint Kitts. Kisiwa kidogo cha Nevis (kutoka jina la zamani la Kihispania: Nuestra Señora de las Nieves) kipo km 3 kusini-mashariki kwa Saint Kitts.


title: Saint Kitts na Nevis

text: Zamani pia kisiwa cha Anguilla kiliunganishwa na visiwa hivi kuwa koloni moja la Uingereza.


title: Saint Kitts na Nevis

text: Wakazi ni 54,961: wengi wana asili ya Afrika (75.1%) au ni machotara Wafrika-Wazungu (12.3%).


title: Saint Kitts na Nevis

text: Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini ile ya kawaida ni Krioli.


title: Saint Kitts na Nevis

text: Upande wa dini, 82.4% ni Wakristo wa madhehebu mbalimbali, kuanzia Waanglikana na Wamethodisti.


title: Prussia

text: Prussia ni jina muhimu katika historia ya Ujerumani pia ya Poland na Ulaya wote. Katika karne ya 19 hadi 1933 sehemu kubwa ya Ujerumani ilikuwa chini ya dola la Prussia lililokuwa awali nchi ya pekee na baadaye jimbo kubwa la Ujerumani.


title: Prussia

text: Kisasili lamaanisha nchi ya Waprussia waliokuwa kabila ya Kibalti kaskazini-mashariki ya Poland kwenye pwani za bahari ya Baltiki. Mnamo mwaka 1200 BK Waprussia walikuwa katika hali ya vita na Poland. Mwaka 1226 mtawala wa Poland aliomba usaidizi wa jeshi wa wamisalaba Wajerumani akiwaahidi mali katika maeneo watakaoteka baada ya kushinda Waprussia.


title: Prussia

text: Wamisalaba walifaulu kutekea eneo lilioitwa baadaya "Prussia ya mashariki" na kujenga himaya yao. Wamisalaba hawakuwa watemi wa kawaida bali wamonaki na wanajeshi. Dola la wamisalaba lilikuwa wakati mwingine chini ya mfalme wa Polandf, wakati mwingine dola la kujitegemea. Waliita walowezi na wakulima kutoka pande zote za Ujerumani na kuanzisha miji mingi.


title: Prussia

text: Baada ya farakano kati ya Wakatoliki na Waprotestant himaya ya wamisalaba ilipokea uprotestanti na wamisalaba waliondoka katika maisha ya umonaki. Mkuu alikuwa mtemi mtawala akaoa.


title: Prussia

text:
Mkuu wa mwisho wa wamisalaba alikuwa mwana wa familia ya watemi wa Brandenburg katika Ujerumani hivyo Prussia imekuwa sehemu ya urithi wa familia hii iliyoendelea kutawala Prussia pamoja na maeneo yake ndani ya Ujerumani.
1701 mtemi Friedrich wa Brandenburg alijiwekea taji ya Mfalme wa Prussia.


title: Prussia

text: Ufalme wa Prussia uliendelea kuwa muhimu kati ya madola ya Ujerumani. Watemi wa Brandenburg walirithi au kupata maeneo kwa njia ya vita hata katika magharibi ya Ujerumani. Mfalme Friedrich II wa Prussia alishindana na mataifa makubwa ya Ulaya katika vita ya miaka saba (1756-1763). Alikamata maeneo makubwa katika ugawaji wa Poland.


title: Prussia

text: Prussia ilitokea kama dola la pili katika Dola Takatifu la Kiroma baada ya Austria.


title: Prussia

text: Baada ya vita za Napoleoni mwanzo wa karne ya 19 umuhimu wa Prussia uliendelea kukua.


title: Prussia

text:
Katika ya vita ya wenyewe kwa wenyewe katika Ujerumani 1866 Prussia ilishinda Austria na kuwa dola kiongozi kati ya madola ya Ujerumani. Mwanasiasa mkuu wa nyakati zile alikuwa Otto von Bismarck kama waziri mkuu wa Prussia na baadaye kama chansella wa Ujerumani.
Baada ya kushinda Ufaransa katika vita ya 1871 sehemu zote za Ujerumani isipokuwa Austria ziliunganika chini ya uongozi wa Prussia na kuanzisha Dola la Ujerumani. Mfalme Wilhelm I wa Prussia alichaguliwa kuwa Kaisari wa Ujerumani. Alifuatwa na mtoto wake Friedrich III aliyekufa mapema halafu na Wilhelm II. Wakuu wale walitawala kwa cheo cha "Kaisari ya Ujerumani na mfalme wa Prussia".


title: Prussia

text: Mwisho wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia ufalme wa Prussia kama vile katika sehemu zote za Ujerumani ilifutwa katika mapinduzi ya Ujerumani ya 1918. Wilhelm II akajiuzulu na kukimbilia Uholanzi. Prussia ilikuwa jimbo jamhuri ndani ya jamhuri la shirikisho la Dola ya Ujerumani.


title: Prussia

text: Baada ya Adolf Hitler kuchukua utawala wa Ujerumani na kujenga udikteta madaraka ya majimbo yote pia ya Prussia yalifutwa.


title: Prussia

text: Mwaka 1945 mataifa washindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia waliamua kutangaza mwisho wa Prussia wakiishtaki kuwa sababu ya tabia ya kivita ya Ujerumani. Maeneo ya Prussia yalifanywa kuwa majimbo katika Ujerumani kwa jumla. Prussia asilia yenyewe iligawiwa kati ya Poland na Urusi, wakazi wake Wajerumani walifukuzwa.


title: 1453

text: Makala hii inahusu mwaka 1453 BK (Baada ya Kristo).


title: Albania

text: Jamhuri ya Albania ni nchi ya Ulaya Kusini Mashariki. Imepakana na Montenegro, Kosovo, Jamhuri ya Masedonia na Ugiriki. Upande wa magharibi kuna pwani ya ghuba ya Adria ya bahari ya Mediteranea.


title: Albania

text: Albania ni kati ya nchi zinazoendelea na imeomba kujiunga na Umoja wa Ulaya.


title: Albania

text: Mji mkuu ni Tirana (wakazi 418,495).


title: Albania

text: Albania ilikaliwa na makabila mbalimbali ya Wailiriko, Wathraki na ya Wagiriki.


title: Albania

text: Katika karne ya 3 KK eneo lilitekwa na Dola la Roma na kufanywa sehemu ya majimbo ya Dalmatia, Masedonia na Iliriko.


title: Albania

text: Mwaka 1190 ndani ya Dola la Roma Mashariki ulitokea ufalme mdogo wa Arbër kwa juhudi za archon Progon huko Krujë.


title: Albania

text: Mwishoni mwa karne ya 13 Charles wa Anjou aliwanyang'anya Wabizanti eneo hilo na kuanzisha Ufalme wa Albania kutoka Durrës hadi Butrint.


title: Albania

text: Katikati ya karne ya 15 nchi ilitekwa na Waosmani.


title: Albania

text: Albania ya sasa ilitokea mwaka 1912, baada ya Waosmani kushindwa katika vita vya Balkani.


title: Albania

text: Ufalme wa Albania ulitekwa na Italia ya Benito Mussolini mwaka 1939 hadi 1943, ulipowekwa na Ujerumani wa Adolf Hitler chini yake.


title: Albania

text: Baada ya nchi hizo mbili kushindwa vitani, nchi ikaongozwa na Enver Hoxha ikijitenga zaidi na zaidi na dunia nzima.


title: Albania

text: Kati ya miaka 1945 na 1990 ilipotawaliwa na chama cha Kikomunisti Albania ilitangaza kuwa nchi ya kwanza ya kiatheisti na kupiga marufuku kila aina ya dini.


title: Albania

text: Kutokana na mapinduzi ya mwaka 1991 Jamhuri ya Kisoshalisti iliiachia nafasi jamhuri ya nne.


title: Albania

text: Kwa sasa Albania ni kati ya nchi maskini zaidi za Ulaya na wananchi wengi (walau 900,000) wamehamia Ugiriki, Italia, Marekani n.k.