title: Joseph Kasheku Musukuma

text: Joseph Kasheku Musukuma ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Geita kwa miaka 2015 – 2020.


title: Hawa Subira Mwaifunga

text: Hawa Subira Mwaifunga ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.


title: Joel Makanyaga Mwaka

text: Joel Makanyaga Mwaka ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Chilonwa kwa miaka 2015 – 2020.


title: Sophia Hebron Mwakagenda

text: Sophia Hebron Mwakagenda ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Rungwe kwa miaka 2015 – 2020.


title: Frank George Mwakajoka

text: Frank George Mwakajoka ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Tunduma kwa miaka 2015 – 2020.


title: Bupe Nelson Mwakang'ata

text: Bupe Nelson Mwakang'ata ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.


title: Emmanuel Adamson Mwakasaka

text:
Emmanuel Adamson Mwakasaka ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Tabora Mjini kwa miaka 2015 – 2020.
Pia ni mwenyekiti wa kamati ya kudumu ya Bunge ya Haki, Maadili na Madaraka ya Bunge


title: Atupele Fredy Mwakibete

text: Atupele Fredy Mwakibete ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Busokelo kwa miaka 2015 – 2020.


title: Cecil David Mwambe

text: Cecil David Mwambe ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Ndanda kwa miaka 2015 – 2020.


title: Venance Methusalah Mwamoto

text: Venance Methusalah Mwamoto ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kilolo kwa miaka 2015 – 2020.


title: Zainabu Nuhu Mwamwindi

text: Zainabu Nuhu Mwamwindi ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.


title: Salma Mohamed Mwassa

text: Salma Mohamed Mwassa ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CUF. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.


title: Charles John Mwijage

text: Charles John Mwijage ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Muleba Kaskazini kwa miaka 2015 – 2020.


title: Savelina Slivanus Mwijage

text: Savelina Slivanus Mwijage ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CUF. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.


title: Sudi Katunda Mwilima

text: Sudi Katunda Mwilima ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kigoma Kusini kwa miaka 2015 – 2020.


title: Abbas Ali Mwinyi

text: Abbas Ali Mwinyi ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Fuoni kwa miaka 2015 – 2020.


title: Vedasto Edgar Ngombale Mwiru

text: Vedasto Edgar Ngombale Mwiru ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CUF. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kilwa Kaskazini kwa miaka 2015 – 2020.


title: Mariamu Ditopile Mzuzuri

text: Mariamu Ditopile Mzuzuri ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Ilala kwa miaka 2015 – 2020.


title: Maftaha Abdallah Nachuma

text: Maftaha Abdallah Nachuma ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CUF. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mtwara Mjini kwa miaka 2015 – 2020.


title: Onesmo Koimerek Nangole

text: Onesmo Koimerek Nangole ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Longido kwa miaka 2015 – 2020.


title: Suleiman Masoud Nchambi

text: Suleiman Masoud Nchambi ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kishapu kwa miaka 2015 – 2020.


title: Mashimba Mashauri Ndaki

text: Mashimba Mashauri Ndaki ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Maswa Magharibi kwa miaka 2015 – 2020.


title: Atashasta Justus Nditiye

text: Atashasta Justus Nditiye ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Muhambwe kwa mwaka 2015 – 2020.


title: Deogratias Francis Ngalawa

text: Deogratias Francis Ngalawa ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Ludewa kwa miaka 2015 – 2020.


title: Stephen Hillary Ngonyani

text: Stephen Hillary Ngonyani ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Korogwe Vijijini kwa miaka 2015 – 2020.


title: Edwin Amandus Ngonyani

text: Edwin Amandus Ngonyani ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Namtumbo kwa miaka 2015 – 2020.


title: Jacqueline Kandidus Ngonyani

text: Jacqueline Kandidus Ngonyani ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.


title: Ahmed Juma Ngwali

text: Ahmed Juma Ngwali ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CUF. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Wawi kwa miaka 2015 – 2020.


title: Oran Manase Njeza

text: Oran Manase Njeza ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mbeya Vijijini kwa miaka 2015 – 2020.


title: Juma Selemani Nkamia

text: Juma Selemani Nkamia ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Chemba kwa miaka 2015 – 2020.


title: Dua William Nkurua

text: Dua William Nkurua ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Nanyumbu kwa miaka 2015 – 2020.


title: Nape Moses Nnauye

text: Nape Moses Nnauye ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mtama kwa miaka 2015 – 2020.


title: Adamson Sigalla Norman

text: Adamson Sigalla Norman ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Makete kwa miaka 2015 – 2020.


title: Musa Rashid Ntimizi

text: Musa Rashid Ntimizi ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Igalula kwa miaka 2015 – 2020.


title: Tauhida Cassian Galoss Nyimbo

text: Tauhida Cassian Galoss Nyimbo ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.


title: Stanslaus Haroon Nyongo

text: Stanslaus Haroon Nyongo ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Maswa Mashariki kwa miaka 2015 – 2020.


title: Albert Ntabaliba Obama

text: Albert Ntabaliba Obama ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Buhigwe kwa miaka 2015 – 2020.


title: William Tate Olenasha

text: William Tate Olenasha ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Ngorongoro kwa miaka 2015 – 2020.


title: Ali Hassan Omar

text: Ali Hassan Omar ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Jang'ombe kwa miaka 2015 – 2020.


title: Haroon Mulla Pirmohamed

text: Haroon Mulla Pirmohamed ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mbarali kwa miaka 2015 – 2020.


title: Ussi Salum Pondeza

text: Ussi Salum Pondeza ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Chumbuni kwa miaka 2015 – 2020.


title: Abdallah Saleh Possi

text: Abdallah Saleh Possi ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge kwa Uteuzi wa rais kwa miaka 2015 – 2020.


title: Willy Qulwi Qambalo

text: Willy Qulwi Qambalo ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Karatu kwa miaka 2015 – 2020.


title: Adadi Mohamed Rajabu

text: Adadi Mohamed Rajabu ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Muheza kwa miaka 2015 – 2020.


title: Shally Josepha Raymond

text: Shally Josepha Raymond ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.


title: Salum Mwinyi Rehani

text: Salum Mwinyi Rehani ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Uzini kwa miaka 2015 – 2020.


title: Conchesta Leonce Rwamlaza

text: Conchesta Leonce Rwamlaza ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.


title: Jasson Samson Rweikiza

text: Jasson Samson Rweikiza ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Bukoba Vijijini kwa miaka 2015 – 2020.


title: Mussa Ramadhani Sima

text: Mussa Ramadhani Sima (amezaliwa tar. 6 Julai 1976) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Singida Mjini kwa mwaka 2015 – 2020. Ameteuliwa mwaka 2018 kuwa Naibu Waziri katika serikali ya awamu ya Tano.


title: David Ernest Silinde

text: David Ernest Silinde (amezaliwa tar. 28 Julai 1984) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Momba kwa miaka 2015 – 2020.


title: Njalu Daudi Silanga

text: Njalu Daudi Silanga (amezaliwa tar. 3 Mei 1978) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Itilima kwa mwaka 2015 – 2020.


title: Juliana Daniel Shonza

text: Juliana Daniel Shonza (alizaliwa 23 Aprili 1987) ni MTanzania mwanasiasa na mwanachama wa Chama Cha Mapinduzi(CCM). Kwa sasa yeye ni Naibu Waziri wa Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo pia ni Mbunge wa kuteuliwa kupitia nafasi ya Viti maalumu ndani ya Bunge la Tanzania.


title: Juliana Daniel Shonza

text:
Juliana Shonza alizaliwa tarehe 23 Aprili 1987 katika mkoa wa Mbeya. Mwaka 1995 alianza elimu ya msingi katika Shule ya Msingi Sinde. Alihitimu elimu yake ya sekondari katika shule ya Kibasila mwaka 2005 na baadaye kuhitimu kidato cha sita shule ya sekondari Dakawa mwaka 2008.
Mwaka 2008 alifanya Shahada yake ya kwanza ya Sayansi ya Jamii katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na baadaye aliendelea na masomo ya Shahada ya pili katika fani hiyo mwaka 2013 kutoka Chuo Kikuu cha Dodoma.


title: Juliana Daniel Shonza

text: Juliana Daniel Shonza alianza kushiriki katika siasa wakati akiwa katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, mwaka 2010 akiwa chuoni hapo alianzisha umoja wa wanafunzi wa Chama Chama Demokrasia na Maendeleo Chadema CHASO na baadae kuchaguliwa kuwa makamu mwenyekiti taifa wa Baraza la Vijana la Chadema BAVICHA.


title: Juliana Daniel Shonza

text: Mwaka 2013 aliamua kuhamia Chama Cha Mapinduzi ambapo baaaae akateuliwa na Mwenekiti wa CCM wa kipindi hicho Mh. Jakaya Mrisho Kikwete kuwa Katibu msaidizi wa wa motisha katika makao makuu ya CCM. Wakati wa uchaguzi mkuu wa 2015, Juliana Shonza aliteuliwa kuwa Mbunge wa bunge la Tanzania kupitia nafasi ya viti maalum vya wanawake bungeni.


title: Juliana Daniel Shonza

text: Baadaye, Juliana Shonza mnamo mwaka 2017 aliteuliwa kuwa Naibu Waziri wa Wizara ya Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo na Rais John Magufuli katika mabadiliko aliyoyafanya tarehe 9 Oktoba 2017. Ni Mtumishi katika baraza la mawaziri chini ya Waziri Dk Harrison Mwakyembe.


title: Shabani Omari Shekilindi

text: Shabani Omari Shekilindi (amezaliwa 12 Novemba 1970) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Lushoto kwa mwaka 2015 – 2020.


title: Rashid Abdallah Shangazi

text:
Rashid Abdallah Shangazi (amezaliwa tar. 5 Septemba 1976) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha Mapinduzi
CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mlalo kwa mwaka 2015 – 2020.


title: Mattar Ali Salum

text: Mattar Ali Salum ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Shaurimoyo kwa miaka 2015 – 2020.


title: Ally Abdulla Ally Saleh

text: Ally Abdulla Ally Saleh ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CUF. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Malindi kwa miaka 2015 – 2020.


title: Zubeda Hassan Sakuru

text: Zubeda Hassan Sakuru ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.


title: Magdalena Hamis Sakaya

text: Magdalena Hamis Sakaya ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CUF. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kaliua kwa miaka 2015 – 2020.


title: Saumu Heri Sakala

text: Saumu Heri Sakala ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CUF. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.


title: Machano Othman Said

text: Machano Othman Said ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Baraza la Wawakilishi wa Zanzibar kwa miaka 2015 – 2020.


title: Kibunganditj

text: Kibunganditj ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wabunganditj mpakani katikati za majimbo za South Australia na Victoria. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kibunganditj ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibunganditj kiko katika kundi la Kikulin.


title: Kiburarra

text: Kiburarra ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Waburarra katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kiburarra ilihesabiwa kuwa watu 1070. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiburarra kiko katika kundi la Kiburarran pamoja na Kidjeebbana, Kiguragone na Kinakara.


title: Lugha za Kigunwinyguan

text: Lugha za Kigunwinyguan (au Kigunwingguan) ni familia ndogo ya lugha nchini Australia. Katika familia hiyo kuna lugha zaidi ya kumi ambazo huzungumzwa upande wa kaskazini ya jimbo la Northern Territory.


title: Kidjeebbana

text: Kidjeebbana ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wagunavidji katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kidjeebbana ilihesabiwa kuwa watu 240. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjeebbana kiko katika kundi la Kiburarran pamoja na Kiburarra, Kiguragone na Kinakara.


title: Kiguragone

text: Kiguragone ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Waguragone katika jimbo la Northern Territory. Mwaka wa 2011, idadi ya wasemaji wa Kiguragone ilihesabiwa kuwa watu sitini tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiguragone kiko katika kundi la Kiburarran pamoja na Kiburarra, Kidjeebbana na Kinakara.


title: Kinakara

text: Kinakara (au Kinakkara) ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wanakara katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kinakara ilihesabiwa kuwa watu hamsini tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinakara kiko katika kundi la Kiburarran pamoja na Kiburarra, Kidjeebbana na Kiguragone.


title: Ususi

text: Ususi (kutokana na kitenzi "kusuka") ni kitendo cha kupitisha chane za ukindu wakati wa kutengeneza kili au nywele zenyewe kwa zenyewe kwa madhumuni ya kupata mfumo fulani ulioshikana.


title: Ukindu

text: Ukindu ni jani au kitembwe cha mkindu ("Phoenix reclinata"). Jani hutumika kusukia kili za kushonea vikapu, mikeka au vitanga. Kitembwe hutumika kwa kusokota kamba.


title: Charles I wa Uingereza

text: Charles I (19 Novemba 1600 – 30 Januari 1649) alikuwa mfalme wa Uingereza, Uskoti na Ireland kuanzia tarehe 27 Machi 1625 hadi alipouawa.


title: Charles I wa Uingereza

text: Alishindana na bunge lililotaka kupunguza mamlaka yake, ambayo mwenyewe alifikiri alipewa na Mungu na anaweza kuitumia kadiri ya dhamiri yake.


title: Charles I wa Uingereza

text: Alizidi kuchukiwa kwa kuongeza kodi bila kibali cha bunge, kwa kuoa mwanamke Mkatoliki na kwa kuunga mkono wakleri wenye mwelekeo wa Kikatoliki kama vile Richard Montagu na William Laud, pamoja na kujaribu kulazimisha Kanisa la Uskoti kufuata taratibu za lile la Anglikana.


title: Charles I wa Uingereza

text: Hatimaye vita vilizuka dhidi yake, kwanza vita vya Maaskofu, halafu tangu mwaka 1642 Charles alipigana na mabunge ya Uingereza na Uskoti katika vita vya wenyewe kwa wenyewe. Aliposhindwa na kusalimu amri mwaka 1645, alikataa sharti la kukubali ufalme wa kikatiba. Kisha kutoroka mnamo Novemba 1647 alifungwa tena katika kisiwa cha Wight.


title: Charles I wa Uingereza

text: Hatimaye, chini ya utawala wa Oliver Cromwell, mnamo Januari 1649 alihukumiwa kuwa msaliti na kupewa adhabu ya kifo.


title: Charles I wa Uingereza

text: Ufalme ulifutwa ikatangazwa jamhuri (Commonwealth of England). Baadaye (1660) ufalme ulirudishwa chini ya mwanae, Charles II wa Uingereza .


title: Charles I wa Uingereza

text: Baadhi ya Waanglikana walimuona kama mfiadini na mwaka 1660 walimuingiza katika kalenda ya watakatifu kwa jina la "Mfalme Charles Mfiadini".


title: Ukili

text: Ukili ni mshipi uliosukwa kwa majani ya mkindu au myaa.


title: Mshipa

text: Mshipa ni mrija mdogo wenye kupitisha damu au mawasiliano katika mwili wa kiumbehai k.v. mnyama au binadamu.


title: Mshipa

text:
Mishipa ya damu ni kama vile aorta, ateri, vena, venacava.
Kwa jinsi ilivyotajwa kwa kujipanga ndivyo hivyohivyo jinsi ukubwa wa mishipa hiyo ilivyo.
Pia kuna mishipa inayopeleka damu chafu katika moyo na kuna mishipa inayopeleka damu safi
kwenda sehemu zote za mwili.


title: Mshipa

text: Moyo pamoja na mishipa ya damu mwenye mwili huitwa mfumo wa mzunguko wa damu. Damu husukumwa kwa mapigo ya moyo na hupeleka oksijeni kwenye tishu.


title: Mshipa

text: Kuna maili 100,000 za mishipa ya damu ndani ya mwili wa mtu mzima.


title: Mjenzi

text: Mjenzi (kutoka kitenzi "kujenga", ambacho kwa asili kinahusu nyumba za miti, lakini sasa aina zote za majengo) ni mtu ambaye amebobea katika mambo ya ujengaji wa majengo ya aina mbalimbali kama nyumba, hata za maghorofa, shule, hospitali, maabadi, madaraja na mengineyo.


title: Mjenzi

text: Mjenzi hutumia zana mbalimbali kujengea. Zana hizo ni kama vile tindo, nyundo, sepeto na vifaa vya kujengea kama miti, udongo, sementi, chokaa, mchanga na vinginevyo.


title: Mjenzi

text: Siku hizi mjenzi kwa kawaida anafuata ramani ambayo imechorwa na mhandisi halafu imepitishwa na mamlaka ya serikali, ili kujenga vitu kwa vipimo na mahesabu.


title: Pweza

text: Pweza ni wanyama wa bahari wenye minyiri (mikono) minane inayobeba vikombe vya kumung'unyia na inayotumika kwa kukamata wanyama wadogo. Wana domo linalofanana na lile la kasuku ili kuseta gegereka na kome. Spishi nyingi huingiza sumu inayopooza mawino.


title: Pweza

text: Pweza hunaogelea kwa kuondoa maji kwa nguvu kupitia mrija (siphon) wake. Wanaweza kubadilisha rangi yao na pengine umbo wao ili kufanana na kinyume na kujificha kwa mawindo na maadui. Wakivumbuliwa huruka wakitoa ghubari la kiwi (maada kama wino) ili kukanganya adui.


title: Pweza

text: Pweza wanaweza kushambulia watu lakini hii ni adimu. Wakichochewa wanauma kwa domo lao na wanatoa sumu, lakini spishi moja tu, pweza mizingo-buluu, ana sumu inayoweza kuua watu


title: Pweza

text: Kiumbe huyu huliwa sana na watu waishio pembezoni mwa bahari kwa sababu ana nyama nzuri tu, ila huwa na chumvi nyingi.


title: Pweza

text: Minyiri Pweza mizingo-buluu Chakula ambacho pengine hujawahi kula: ugali na pweza


title: Kidjauan

text: Kidjauan (au Kijawoyn) ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wadjauan katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kidjauan ilihesabiwa kuwa watu arobaini na wawili tu, yaani lugha iko hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjauan kiko katika kundi lale lenyewe la Kidjauan.


title: Kingandi

text: Kingandi ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wangandi katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kingandi ilihesabiwa kuwa watu tisa tu, yaani lugha iko hatarini mwa kutoweka. Mwaka wa 2017, msemaji mzee wa mwisho wa kuweza kutumia Kingandi kihodari akaanza kuwafundisha Wangandi wa vizazi vya kisasa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingandi kiko katika kundi la Kiarnhem cha Mashariki pamoja na Kinunggubuyu na Kianindilyakwa.


title: Kinunggubuyu

text: Kinunggubuyu ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wanunggubuyu katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kinunggubuyu ilihesabiwa kuwa watu 110 tu, yaani lugha iko hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinunggubuyu kiko katika kundi la Kiarnhem cha Mashariki pamoja na Kingandi na Kianindilyakwa.


title: Kigagadu

text: Kigagadu (pia Kikakadu au Kigaagudju) ilikuwa lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia iliyozungumzwa na Wagagadu katika jimbo la Northern Territory. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kigagadu ilitoweka. Msemaji wa mwisho akafariki mwaka wa 2002. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigagadu kiko katika kundi lake lenyewe la Kigagadu.


title: Kikungarakany

text: Kikungarakany ilikuwa lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia iliyozungumzwa na Wakungarakany katika jimbo la Northern Territory. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kikungarakany ilitoweka. Msemaji wa mwisho akafariki mwaka wa 1989. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikungarakany kiko katika kundi lake lenyewe la Kikungarakany.


title: Kigunwinggu

text: Kigunwinggu (au Kikunwinjku) ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wagunwinggu katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kigunwinggu ilihesabiwa kuwa watu 1200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigunwinggu kiko katika kundi la Kigunwinggiki pamoja na Kikunbarlang.


title: Kikunbarlang

text: Kigunbarlang (pia Kikunbarlang au Kiwarlang) ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wagunbarlang katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kigunbarlang ilihesabiwa kuwa watu kumi na tisa tu, yaani lugha iko hatarini mwa kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigunbarlang kiko katika kundi la Kigunwinggiki pamoja na Kigunwinggu.


title: Kimangarayi

text: Kimangarayi ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wamangarayi katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kimangarayi ilihesabiwa kuwa watu kumi na watano tu, yaani lugha iko hatarini mwa kutoweka. Uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi haujulikani kwa uhakika.


title: Kiyugul

text: Kiyugul ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wayugul katika jimbo la Northern Territory. Hakuna habari kuhusu idadi ya wasemaji wa Kiyugul, na inawezekana kuwa lugha imeshatoweka. Angalau iko hatarini mwa kutoweka. Uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi haujulikani kwa uhakika.


title: Wilaya ya Kibiti

text: Wilaya ya Kibiti ni wilaya mpya katika Mkoa wa Pwani iliyoanzishwa mnamo mwaka 2015 yenye postikodi namba 61800. Maeneo yake yalitengwa na Wilaya ya Rufiji. Kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilikadiriwa kuwa 133,727 kwa mwaka 2016.


title: Wilaya ya Kibiti

text: Misimbo ya Posta katika wilaya hii huanza kwa namba 616.. .


title: Wilaya ya Kibiti

text: Wilaya ya Kibiti inajumlisha ndani yake kata za delta ya mto Rufiji ambazo hazikufikiwa bado na maendeleo ya miundombinu hadi mwaka 2017.


title: Wilaya ya Kibiti

text: Wilaya ya Kibiti ilikadiriwa kuwa na wakazi 133,727 mnamo mwaka 2016.


title: Wilaya ya Kibiti

text: Kata zake zilikuwa na wakazi wafuatao:


title: Kimara (Australia)

text: Kimara (pia Kimarra) ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wamara katika jimbo la Northern Territory. Isichanganywe na lugha ya Kimara inayozungumzwa nchini Uhindi.


title: Kimara (Australia)

text: Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kimara ilihesabiwa kuwa watu 58 tu, yaani lugha iko hatarini mwa kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimara kiko katika kundi la Kimarran, yaani inahusiana na Kialawa na Kiwandarang.


title: Msala

text: Msala ni kata ya Wilaya ya Kibiti katika Mkoa wa Pwani, Tanzania iliyopo kwenye delta ya mto Rufiji yenye postikodi namba 61805. Ilianzishwa mnamo mwaka 2015 kutokana na maeneo ya kata ya Maparoni. Mnamo mwaka 2016 idadi ya wakazi ilikadiriwa kuwa watu 3,899.


title: Msala

text: Msimbo wa Posta ni 61622.


title: ISO 216

text: ISO 216 ni orodha ya vipimo sanifu iliyotolewa na Shirika la Kimataifa la Usanifishaji (ISO) kwa ajili ya fomati za karatasi. Orodha hii inafafanua fomati za karatasi za aina "A" na "B" pamoja na A4 ambayo ni ukubwa unaotumiwa zaidi duniani. Zinatumiwa kote duniani isipokuwa Marekani bado wanatumia fomati tofauti.


title: ISO 216

text: Fomati zote za ISO 216 (na vipimo vya kuambatana nayo ISO 217 na ISO 269) vinafuata uhusiano wa 1: kati ya upande mrefu na upande mfupi. Faida yake ni ukikunja karatasi hizi kwa nusu yake, hata sehemu hizi zitakuwa tena na uhusiano huohuo baina ya upande ndefu na fupi. Pia eneo la kila fomati ni nusu ya eneo la fomati kubwa zaidi.


title: ISO 216

text: Fomati ya kimataifa ya ISO 216 inafuata utaratibu uliofafanuliwa nchini Ujerumani tangu mwaka 1922 kwa jina la DIN 476.


title: Sweta

text: Sweta (kutoka neno la Kiingereza cha Kimarekani "sweater") ni vazi au nguo inayovaliwa hasa kipindi cha baridi kwa ajili ya kutunza joto la mwili katika kifua na mikono.


title: Sweta

text:
Huvaliwa katika sehemu zenye baridi kidogo, kwa sababu katika sehemu zenye baridi kali
watu hupendelea kuvaa makoti kwa kuwa yanatunza joto zaidi: makoti huwezi kuyafananisha na masweta kwani ni mazito kutegemea jinsi lilivyo tengenezwa
Hata hivyo wanaokaa sehemu za baridi, wengine huvaa masweta na makoti pamoja ili kulinda afya.


title: Sweta

text: Kama kawaida masweta pia sasa yamekuwa kama mtindo mpya barani Afrika, kwa kuwa idadi ya wavaaji imeongezeka zaidi, tofauti na mwanzo.


title: Ateri

text: Ateri (pia arteri, kutoka neno la Kigiriki "ἀρτηρία", "artēria", kupitia Kiingereza "artery") ni mshipa wa damu unaopeleka damu nje ya moyo wa binadamu na wanyama kadhaa. Hivyo ateri ni sehemu ya mfumo wa mzunguko wa damu.


title: Ateri

text: Mshipa huu hubeba damu yenye oksijeni kutoka kwenye moyo kwenda sehemu zote za mwili. Mwili unatumia oksijeni kutengeneza nguvu. Ateri nyingi hubeba oksijeni, ila ateri pekee isiyobeba oksijeni ni Ateri ya mapafu.


title: Ateri

text: Ateri zina safu tatu. Safu ya nje ni nene na inaundwa na tishu. Safu ya kati inaundwa na misuli, kwa hiyo ateri inaweza kupanuka au kusinyaa, wakati safu ya ndani inaundwa na seli ambazo zipo pia kwenye moyo.


title: Ateri

text: Mshipa wa arteri hauwezi kuuona kwa macho tu, ila unaweza kuuona kwa kutumia kifaa kiitwacho hadubini.


title: Ateri

text: Kuna aina mbili za arteri:


title: Ateri

text: Aorta (au "aota") ni ateri kuu kwenye mwili: inaanza kwenye ventriko ya kushoto ya moyo ambayo ina damu iliyobeba oksijeni kutoka kwenye mapafu.


title: Ateri

text: Aorta ni mshipa mkubwa kuliko mishipa yote katika mwili wa binadamu.Mshipa huu hushukua damu yenye oksijeni kwenye moyo kwenda sehemu zote za mwili.


title: Ateri

text: Mshipa huu hugawanyika katika mishipa midogomidogo iitwayo mishipa ya kapilari.


title: Ateri

text: Arteri mapafu ni aina ya arteri inayosafirisha damu isiyo na oksijeni kutoka kwenye moyo kwenda kwenye mapafu.


title: Ateri

text: Ateri ya mapafu ni ateri pekee


title: Maktaba

text:
Maktaba ni sehemu au jengo lililo maalum kwa ajili ya kujisomea na kujifunza
juu ya vitu mbalimbali. Kuna aina kadhaa za maktaba ila zote hazina tofauti kwani zina lengo moja: kutoa elimu.


title: Maktaba

text:
Asilimia kubwa ya maktaba huwa na vitabu vya aina mbalimbali, kwa mfano: vya kiada na ziada.
Pia unaweza kuwa na maktaba yako binafsi na licha ya kuwa na maktaba yako unaweza kwenda shuleni ukaingia maktaba kwani kuna maktaba ya shule.
Pia kuna maktaba ya kijiji, ya wilaya, ya mkoa na hata ya taifa, zote hizi kwa ajili ya elimu.


title: Fuvu

text: Fuvu (pia "fuu") ni neno linalotumiwa hasa kuhusu mifupa ya kichwa cha binadamu na wanyama wengi ambayo ni maalumu kwa ajili ya kulinda ubongo.


title: Fuvu

text: Kila mwanadamu ana fuvu la kichwa; usingekuwa na fuvu usingeweza kuishi na kichwa kisingekuwa na umbo maalum.


title: Fuvu

text: Fuvu ni muhimu sana ili ubongo ufanye kazi yake vizuri.


title: Fuvu

text: Fuvu la nazi linaitwa zaidi kifuu.


title: Mba

text: Mba ni tatizo la ngozi ya kichwa kutokana na seli zilizokufa, pale ambapo zinabaki kwa wingi.


title: Mba

text: Sababu ziko mbalimbali, na hakuna tiba ya hakika.


title: Mba

text: Kwa kuwa ni tatizo linaloonekana wazi, mara nyingine linamuathiri mtu hata upande wa saikolojia.


title: Wavuvi

text: Wavuvi (kutoka kitenzi "kuvua"; kwa Kiingereza "fishermen") ni watu wanaofanya kazi ya kuvua samaki na wanyama wengine kutoka kwenye maji ya baharini, mitoni, ziwani au bwawani na hujipatia kipato kupitia kazi hii.


title: Wavuvi

text: Kutokana na takwimu za FAO Ulimwenguni kote kuna watu milioni 38 duniani wanaofanya kazi ya kuvua au kufuga samaki na hivyo husaidia kukuza uchumi wa nchi. Mara nyingi wavuvi hutumia chombo cha kusafiria majini kama boti au mtumbwi lakini wengine wanakaa ufukoni na kuvua kutoka nchi kavu.


title: Wavuvi

text: Vyombo vya uvuvi ni aina za nyavu zinazoweza kushika samaki na kuwavuta nje ya maji, ndoano au pia aina za mikuki inayolenga samaki walio karibu na uso wa maji.


title: Wavuvi

text: Watu wengi hupata protini kwa kula windo la samaki.


title: Wavuvi

text: Wavuvi wanaweza kuwa wataalamu wa kazi hiyo au kuifanya kama burudani tu; wanaweza kuwa wanaume au wanawake vilevile.


title: Wavuvi

text: Uvuvi umekuwepo kama njia ya kupata chakula tangu kipindi cha enzi za mawe ya kati.


title: Kipato

text: Kipato (kutoka kitenzi "kupata") ni kitu chochote au malipo anayopata mtu baada ya kufanya kazi fulani.


title: Kipato

text: Kila mmoja lazima awe na kipato chake, haijalishi ni kiasi gani, tena kipato cha mtu ni siri yake mwenyewe.


title: Kipato

text: Hata hivyo watafiti wanajitahidi kujua kipato cha taifa zima na cha wastani wa wananchi wake ili kuratibu uchumi n.k.


title: Siri

text: Siri (kutoka neno la Kiarabu) ni jambo lolote ambalo mtu analiona haifai kumshirikisha mtu yeyote yule, haijalishi ni nani.


title: Siri

text: Kila mmoja ana haki ya kuwa na siri zake.


title: Siri

text: Katika maisha ya jamii, siri ni muhimu, kiasi kwamba ni wajibu kwa baadhi ya kazi, kama vile ushauri, uganga, huduma za benki n.k.


title: Siri

text: Siri kali zaidi, katika Kanisa Katoliki, ni ile ya padri kuhusu maungamo aliyopokea katika sakramenti ya kitubio.


title: Bahasha

text: Bahasha ni mfuko unaopokea na kuhifadhi barua ndani yake. Kwa kawaida hutengenezwa kwa karatasi iliyokunjwa na kushikwa kwa gundi.


title: Bahasha

text: Bahasha inaweza kutumiwa bila maandishi kama barua inafikishwa na mwandishi moja kwa moja kwa mpokeaji.


title: Bahasha

text: Lakini kwa kawaida kwenye huduma za posta bahasha inatakiwa kuwa na


title: Bahasha

text: Kuna aina nyingi za bahasha zinazouzwa. Ukubwa hufuata kwa kawaida fomati za karatasi; katika nchi nyingi ni fomati za ISO 216 na barua nyingi kutumia karatasi za A4 na bahasha zinazoendana na ukubwa huu mara nyingi fomati za C6 kama karatasi inakunjwa hadi C4 kama haikunjwi.


title: Bahasha

text: Kwa kurahisisha kazi kuna bahasha yenye dirisha ambamo anwani inaonekana kama inaandikwa mahali sahihi kwenye barua; dirisha inaruhusu kuonekana kwa anwani pekee.


title: Bahasha

text: Kwa yaliyomo yenye thamani kuna pia bahasha ambazo zimeimarishwa.


title: Bahasha

text: Bahasha inaweza kufungwa, na katika sheria za nchi nyingi bahasha iliyofungwa inatakiwa kufunguliwa tu na mpokeaji wa barua; wengine wanaobeba barua au kuipata kwa niaba ya wengine tu hawaruhusiwi kuifungua. Hata polisi au vyombo vingine vya serikali haviruhusiwi, isipokuwa kwa amri ya mahakama kufuatana na sheria za nchi.


title: Bahasha

text: Kiasili neno "bahasha" lilimaanisha mfuniko, gunia, sanduku au namna nyingine ya kufunika kitu ndani yake.


title: Bahasha

text: Bahasha za barua zimekuwa kawaida tangu karne ya 19 pamoja na kuboreshwa kwa huduma za posta na upatikanaji wake kwa watu wengi. Mwaka 1845 mashine ya kwanza ya kutengezea bahasha ilirekodiwa nchini Uingereza chini ya sheria ya hataza.


title: Bahasha

text: Bahasha zilipatikana pia zamani lakini hazikuwa kawaida jinsi ilivyokuwa baadaye. Kuna mifano ya bahasha za udongo wa mfinayanzi kwa ajili ya barua zilizoandikwa kwenye vigae vya mwandiko wa kikabari zamani za Babeli. Wachina, waliokuwa watu wa kwanza kugundua karatasi, walitengeneza pia mifuko au bahasha za karatasi. Lakini mara nyingi karatasi au ngozi ambamo barua iliandikwa iliviringishwa tu na labda kufunikwa katika kitambaa kwa kuilinda.


title: Posta

text: Posta ni mfumo wa kusafirisha barua na vifurushi kwa wapokeaji. Kuna mapatano ya kimataifa ya Umoja wa Posta Duniani ("") yanayounda kanuni za ukubwa na uzito wa barua na vifurushi vinavyopokelewa.


title: Posta

text: Katika nchi nyingi huduma ya posta ni taasisi ya kiserikali; katika miaka ya nyuma shirika za binafsi ziliruhusiwa kushiriki lakini mara nyingi kwa masharti yaliyowekwa na serikali.


title: Posta

text: Katika mfumo wa posta kila huduma ina bei yake inayotangazwa kutegemeana na ukubwa au uzito wa barua au kifurushi, pia kutegemeana na kasi ya kufikisha ujumbe au mzigo.


title: Posta

text: Kama huduma ya posta inaendeshwa na serikali inakuja na ahadi ya kufikisha barua kila mahali katika nchi. Huduma za binafsi mara nyingi zinafikisha tu mahali ambako zina ofisi zao.


title: Posta

text: Katika nchi nyingi barua na vifurushi vinapelekwa hadi nyumba ya mpokeaji au anwani inayotajwa. Katika nchi nyingine barua zinapelekwa tu hadi ofisi ya posta na kuwekwa pale katika sanduku la posta yenye namba fulani.


title: Posta

text: Ofisi za posta huwa mara nyingi na sanduku la kutupia barua zilizotiwa stempu tayari ili watumiaji waweze kutuma barua kila wakati. Masanduku hayo hufunguliwa kwa utaratibu maalumu kwenye saa zilizotajwa na barua zinapelekwa njia. Masanduku ya aina hii yapo pia mahali pengine pa nchi nyingi.


title: Posta

text: Katika historia zilikuwa nchi chache tu zilizoweza kuunda huduma ya posta; pasipo huduma ya aina hii watu walihitaji kutafuta wasafiri walioweza kubeba barua au kama walikuwa matajiri kumtuma mtumishi wa kubeba barua yao. Milki kubwa kama Uajemi ya Kale, China ya Kale na Roma ya Kale zilianzisha huduma za posta ambazo watumishi wa mtawala walikaa katika vituo vyenye umbali wa safari ya siku moja, kupokea barua na kuzipeleka kwa kupanda farasi hadi kituo kilichofuata. Wakati wa mvurugo au kudhoofika kwa serikali huduma hizo zilipotea tena.


title: Posta

text: Katika karne ya 19 mawasiliano kati ya nchi za Ulaya yaliongezeka kiasi cha kuonyesha haja ya kuboresha mawasiliano hayo. Tangu kipindi kile taratibu kama matumizi ya stempu kama ushahidi wa kuwa barua imeshalipiwa gharama zake na bahasha sanifu pamoja na maumbo ya anwani zilikubaliwa na kusambaa kote duniani.


title: Kiburduna

text: Kiburduna ilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Waburduna katika jimbo la Australia ya Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiburduna ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiburduna kiko katika kundi la Kikanyara.


title: Sukuma

text: Sukuma inaweza kumaanisha


title: ACT

text: ACT ni kifupi cha


title: Ulyankulu

text:
Ulyankuru ni jimbo la uchaguzi la bunge lililopo katika Wilaya ya Kaliua, Mkoa wa Tabora, Tanzania. Mwaka 2016 ilikuwa na wakazi 217,798 katika kata za
Ichemba, Igombe Mkulu, Itege, Kanindo, Kanoge, Kashishi, Konanne, Makingi, Milambo, Mwongozo, Nwande, Sasu, Seleli, Silambo, Uyowa.


title: Ulyankulu

text: Mbunge aliyechaguliwa mwaka 2015 alikuwa John Peter Kadutu wa chama cha CCM.


title: Pepo

text: Pepo ni roho wachafu au wabaya wenye nguvu za Kishetani wanaoweza kumshawishi mtu atende mabaya na hata kumwingilia kwa lengo la kumharibia maisha yake kiroho na kimwili.


title: Pepo

text: Roho hizo huweza kufikia hatua ya kumpagaa mtu ili kumwendesha afanye mambo mbalimbali kwa kutojielewa kuliko kwa kulewa sana, kama vile kuropoka, kupiga, kurukaruka, kufanya uasherati n.k.


title: Andrea wa Krete

text: Andrea wa Krete (kwa Kigiriki Ἀνδρέας Κρήτης; lakini pia Andrea wa Yerusalemu; Damasko, Siria, 650 hivi – Mytilene, 4 Julai 712 au 726 au 740), alikuwa askofu, mwanateolojia na mhubiri maarufu na mtunzi wa tenzi


title: Andrea wa Krete

text: Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu na Waorthodoksi na Wakatoliki.


title: Maria wa Misri

text: Maria wa Misri (Misri, 344 hivi – Palestina, 421 hivi) alikuwa mwanamke aliyeishi peke yake jangwani baada ya kutubu maisha yake ya dhambi (miaka 17 ya ukahaba mjini Aleksandria).


title: Maria wa Misri

text: Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki.


title: Maria wa Misri

text: Sikukuu yake inaadhimishwa hasa tarehe 1 Aprili.


title: Kamusi ya Tiba

text: Kamusi ya Tiba (KyT) ni kamusi iliyotolewa na TUKI inayokusanya istilahi za tiba. Inapanga istilahi kwa lugha ya Kiingereza na kuonyesha visawe vyake vya Kiswahili.


title: Kamusi ya Tiba

text: Kamusi hii iliandaliwa na wanaistilahi wawili wa Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambao ni A.M.A. Mwita pamoja na H.J.M. Mwansoko na kuchapishwa mara ya kwanza mwaka 2003 kwa kutumia ISBN 9976-911-65-3.


title: Kamusi ya Tiba

text: Kamusi hii haipatikani kwa urahisi kwenye maduka ya vitabu nje ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na hivyo istilahi zake hazikutumiwa katika makala za kwanza za tiba zilizotungwa katika wikipedia hii.


title: Namba sanifu ya kimataifa ya vitabu

text:
Namba sanifu ya kimataifa ya vitabu ("") inayojulikana kwa kifupi chake cha ISBN ni namba ya kipekee ya utambulisho wa vitabu viuzwavyo kibiashara.
Inasaidia kujua kwa uhakika ni kitabu kipi kinachoagizwa na mteja na kutumwa kutoka wachapishaji kwenda dukani.


title: Namba sanifu ya kimataifa ya vitabu

text: ISBN inapangwa kwa kila toleo na tofautisho (isipokuwa marekebisho) la kitabu. Kwa mfano, Kitabu cha kielektroniki, paperback na toleo gumu (hardcover) la kitabu kilekile kila moja itakuwa na ISBN tofauti. ISBN ina urefu wa tarakimu 13 kama iliwekwa kuanzia tarehe 1 Januari 2007, na urefu wa tarakimu 10 kama iliwekwa kabla ya mwaka 2007.


title: Namba sanifu ya kimataifa ya vitabu

text: Namna ya kuweka ya ISBN inategemea taifa lenyewe na hutofautiana kutoka nchi hadi nchi, mara nyingi inategemea na ukubwa wa sekta ya uchapishaji ndani ya nchi. Kila namba inaweza kuonyeshwa kwa tarakimu au msimbo pau.


title: Kondoo (kundinyota)

text: Kondoo (pia: Hamali, ) ni kundinyota ya zodiaki linalojulikana pia kwa jina lake la kimagharibi la . Hamali pia ni jina la kimataifa kwa nyota angavu zaidi kati kundinyota hii.


title: Kondoo (kundinyota)

text:
Nyota za Kondoo huwa haziko pamoja kihalisi lakini zinaonekana tu vile kutoka duniani. Kwa uhalisi kuna umbali mkubwa kati yao, kama ziko mbali au jirani nasi.
Kwa hiyo kundinyota "Kondoo" inaonyesha eneo la angani jinsi tunavyoiona kutoka Duniani.


title: Kondoo (kundinyota)

text: Kondoo ni tafsiri ya Hamali. Mabaharia Waswahili walijua nyota hizi tangu muda mrefu kwa jina la "Hamali".


title: Kondoo (kundinyota)

text: Hamali linatokana na Kiarabu حمل "hamal" ambalo linamaanisha "kondoo". Jina hili lilipokelewa na Waarabu kutoka kwa Wagiriki wa Kale waliosema Κριός "kri-os" "dume wa kondoo" na hao walipokea tayari (kundinyota)| hii kutoka Babeli.


title: Kondoo (kundinyota)

text: Katika unajimu wa kisasa katika Afrika ya Mashariki jina "Hamali" limesahauliwa ikiwa kundinyota inatafsiriwa tu "Kondoo".


title: Kondoo (kundinyota)

text: Kondoo iko angani kwenye mstari wa Zodiaki kati ya Samaki, pia Hutu ("") na Thauri ("") .


title: Kondoo (kundinyota)

text: Kondoo huwa na nyota angavu 3 hasa zilizotumiwa kwa ubaharia tangu zamani. Hizi mara nyingi zinatajwa kama Alpha, Beta na Gamma Arietis .


title: Kondoo (kundinyota)

text: Alpha Arietis inajulikana kimataifa pia kwa jina la "Hamali" kwa sababu majina mengine ya Kiarabu yaliyopokelewa na wanaastronomia wa Ulaya. Ni nyota jitu yenye rangi ya kichungwa na mwangaza unaoonekana wa mag 2.0. Umbali wake na dunia ni mwakanuru 66 na uangavu haĺisi ni −0.1.


title: Kondoo (kundinyota)

text: Beta Arietis inayoitwa pia Sheratan ina rangi ya buluu-nyeupe na mwangaza unaoonekana wa 2.64 ikiwa na umbali wa mwakanuru 59 kutoka dunia.


title: Woga

text: Woga ni tabia ya kupatwa na hofu kupita kiasi inayokuwa ndani ya binadamu juu ya kitu au vitu fulanifulani.


title: Woga

text: Kila mtu ana woga wake, huenda ikawa juu ya Mungu, malaika, shetani, lakini pia juu ya mnyama, mahali, giza n.k.


title: Woga

text: Kila mmoja anatakiwa kujitawala asije akashindwa na tabia hiyo hata kuacha majukumu yake.


title: Jarida

text: Jarida ni ripoti iliyochapishwa yenye habari (taarifa) za matukio ya kibiashara ya shirika (taasisi, jumuia, chama) fulani (kwa mfano, jina la kisheria; namna ya kupata huduma, n.k.).


title: Jarida

text: Jarida ya namna hiyo hutumwa mara kwa mara kwa barua pepe kwa wanachama, wateja, waajiriwa au watu ambao wana nia nayo. Hivyo linaweza kutazamwa kama fasihi kijivu.


title: Jarida

text: Jarida mara nyingi huwa na mada kuu kwa ajili ya wapokeaji wake.


title: Shati

text: Shati (kutoka neno la Kiingereza "shirt") ni nguo inayovaliwa na binadamu eneo la juu la mwili wenye ukosi na mikono kwa ajili ya kusitiri mwili wenyewe.


title: Kutangaza

text: Kutangaza (kutoka kitenzi hicho hupatikana nomino "tangazo") ni namna chama au kampuni inavyohamasisha watu wanunue bidhaa au huduma zao, lakini pia mawazo. Matangazo hujaribu kuvutia watu kwa kuonesha uzuri badala ya ubaya wa bidhaa zao.


title: Kutangaza

text: Kwa kawaida huundwa na wakala wa matangazo kwa mdhamini, na kufanywa kwa vyombo vya habari. Matangazo hutangazwa kwenye runinga pia redio, magazeti, majarida na mabango mitaani na mijini.


title: Kutangaza

text:
Watangazaji hushawishi hisia kwa mbinu za kulenga watazamaji au wasikilizaji.
Kwa mfano, kufanya mkate kuwa mtamu, unaweza kupakwa rangi za kumvutia mtazamaji.


title: Adelaide wa Vilich

text:
Adelaide wa Vilich, O.S.B. (kwa Kijerumani Adelheid; 970 hivi – 5 Februari 1015), binti Megingoz des Brunharingen, mtawala wa Guelders , na Gerberga wa Metzgau, wa ukoo wa kaisari Karolo Mkuu
, alikuwa abesi wa monasteri mbili nchini Ujerumani.


title: Adelaide wa Vilich

text: Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. Tarehe 27 Januari 1966 Papa Paulo VI alithibitisha heshima hiyo.


title: Adelaide wa Vilich

text: Kwanza alijiunga na monasteri ya Mt. Ursula, ambayo ilianzishwa na wazazi wake huko Cologne kufuatana na kanuni ya Mt. Jeromu.


title: Adelaide wa Vilich

text: Mwaka 980 hivi, walianzisha nyingine huko Vilich, mkabala wa Bonn.


title: Adelaide wa Vilich

text: Baada ya kifo cha Gerberga, Adelaide aliingiza kanuni kali zaidi, ile ya Mt. Benedikto wa Nursia, akadai masista wajifunze Kilatini ili waelewe Misa.


title: Adelaide wa Vilich

text: Sifa za utakatifu na karama yake ya uponyaji zilimvutia Mt. Heribert wa Cologne, Askofu mkuu wa Cologne, aliyemfanya abesi wa St. Maria im Kapitol, Cologne.


title: Adelaide wa Vilich

text: Ndipo alipofariki, lakini kuzikwa alizikwa Vilich, ambapo tangu hapo sikukuu yake iliadhimishwa kwa fahari tarehe 5 Februari ikivuta wengi kuhiji.


title: Hoteli

text:
Hoteli (kutoka neno la Kiingereza "hotel" linalotokana na lile la Kifaransa "hôtel" ambalo, sawa na neno "hospitali", lina asili katika Kilatini "hospes", yaani "mgeni") ni jengo kubwa lenye vyumba vingi, ambapo watu wanaweza kulala wakati hawapo nyumbani.
Wenye sehemu hizo wanakodisha chumba kwa siku yoyote. Wanatoa vyumba vya kulala, na kwa kawaida hata chakula, hatimaye kwa ajili ya huduma hizo hutaka pesa, ambazo kiasi chake hutegemea ubora wa jengo.


title: Hoteli

text: Pia kuna hoteli ambapo mikutano hufanyika.


title: Hoteli

text: Moteli ni hoteli hasa kwa madereva, waendesha pikipiki n.k.


title: Ukame

text: Ukame (kwa Kiingereza "Drought") ni hali ya hewa ya sehemu au mahali fulani inayofanya pakose maji ya kutosha kwa muda mrefu. Kwa kawaida hii inamaanisha kipindi ambako kuna mvua kidogo, au kupungukiwa kwa usimbishaji mwingine kama theluji.


title: Ukame

text: Ukame unatokea pia pale ambako watu na kilimo wanategemea maji kwa umwagiliaji na vyanzo vingine vya maji vinakauka.


title: Ukame

text: Ukame unaweza kuhatarisha uhai wa mimea, wanyama na watu, ambao wote wanahitaji maji.


title: Steroidi anaboliki

text: Steroidi anaboliki ni miambatanisho inayohusisha androjeni asili, kama vile tesistosteroni, pamoja na chachu bandia nyingine zinazotengenezwa katika maabara kama ilivyo kwa homoni ya tesistosteroni. Mfano wa steroidi anaboliki ni kama testogeni.


title: Steroidi anaboliki

text: Steroidi huongeza madini ya protini kwa mwili, hasa kwa kutitimua misuli na hutumiwa sanasana na wanamichezo wanaotaka kufanya vizuri katika nyanja za michezo.


title: Steroidi anaboliki

text: Pia hutumiwa na wauguzi kwa kutibu wagonjwa waliokondeana kutokana na magonjwa kama vile Ukimwi na Saratani.


title: Steroidi anaboliki

text: Homoni za tesitosteroni hutengenezwa kwa njia asili katika pumbu na pia kwa ubongo wa mtu. Kwa sababu hiyo, waume kwa wake wana tesistosteroni. Hata hivyo wanaume wanapofikisha umri wa miaka arobaini na kwenda juu, kiwango cha homoni kinachotengenezewa mwilini hupungua. Hali hii hufanya mwanamume awe amezembea kwa wakati wote, asiye na raha hata kidogo na pia humpunguzia uchu wa kuonana kimwili na mpenziwe. Mwanamume aliye na homoni hii kwa wingi huwa na nguvu nyingi kazini mwake, raha nyingi na pia ni mwingi wa bashasha kwa wenzake.


title: Steroidi anaboliki

text: Steroidi anaboliki ni za aina tatu kulingana na vile watu wanavyoziingiza mwilini:


title: Steroidi anaboliki

text: Utafiti waonyesha kwamba steroidi anaboliki hazitafanya kazi kama mtu atazitumia bila kupata lishe bora au kufanya mazoezi.


title: Steroidi anaboliki

text: Pia huchukua muda kabla matokeo ya steroidi anaboliki kupatikana kwa wale wanaozitumia.


title: Steroidi anaboliki

text: Steroidi anaboliki zilianza kutengenezwa miaka ya 1930 na zimekuwa zikitumiwa na wanaume wanaotaka kukuza miili haraka.


title: Steroidi anaboliki

text: Wanaotumia steroidi anaboliki huwa wanataka:


title: Steroidi anaboliki

text: Utumiaji wa steroidi anaboliki kwa muda mrefu bila idhini ya muuguzi unaweza kusababisha maafa kama vile:


title: Steroidi anaboliki

text: Shirika la Kukagua Madawa la Marekani (FDA) limepiga marufuku steroidi anaboliki zozote ambazo hazijafikia viwango ambavyo shirika hilo limeidhinisha. Pia, dawa zozote ambazo zinawaletea madhara wagonjwa zimepigwa marufuku.


title: Steroidi anaboliki

text: Matumizi yake yamepigwa marufuku katika michezo mbalimbali. Vyama vya michezo vinavyokataza wanamichezo wake kutumia steroidi anaboliki ni kama vile World Wrestling Entertainment, National Basketball Association, na National Hockey League.


title: Steroidi anaboliki

text: Dawa za anaboliki steroidi hutengenezwa kwenye maabara za kemikali na dawa. Hata hivyo, katika nchi ambazo zimekataza matumizi yake, inabidi watengenezaji wazitengenezee nyumbani mwao na baadaye kuziuza kinyume cha sheria.


title: Kifuu

text: Kifuu ni umbo la nje la nazi. Pale unaponunua au kutungua nazi huwa na eneo gumu la nje pia, ambalo ndani huwa na nazi yenyewe na maji yake. Pale unapovunja na kukuna ya ndani, kile kinachobakia huitwa kifuu cha nazi ambacho ndio fuvu la nazi.


title: Bidhaa

text: Bidhaa ni kitu chochote kinachotoka kwenye soko na kinachoweza kuridhisha watu.


title: Bidhaa

text:
Kwenye utengenezaji kwa kawaida hununuliwa kama malighafi (kama vile vyuma) na kuuzwa kama bidhaa.
Bidhaa hatarishi ni zile zinazoweza kusababisha madhara kwa jamii.


title: Bidhaa

text: Mazao ya kilimo na huduma ni aina nyingine ya bidhaa kuu.


title: Soko

text: Soko ni sehemu ambapo watu huuza na kununua bidhaa. Wakati watu wana bidhaa za kuuza, huanzisha mahali pa kuuzia, inaweza kuwa sehemu maalum.


title: Soko

text: Neno "soko" linaweza likajumuisha maana kwenye uchumi. Linaweza kumaanisha njia ambayo bidhaa zinauzwa na kununuliwa. "Kuna masoko makubwa kwa ajili ya maosheo ya vyombo" ina maana watu wengi wananunua maosheo ya vyombo. Kwa hiyo biashara ya maosheo ya vyombo inaweza kuingiza pesa nyingi. Na hii huchochea uchumi.


title: Soko

text: Kama muuzaji wa bidhaa hawezi kusambaza kile ambacho mteja anaulizia au anataka kwa bei ndogo, wauzaji wengine wanaweza wakasambaza kwa bei ndogo. Wauzaji huwa hawapendi ushindani na wanaweza kujaribu kuua ushindani. Muuzaji anayeua ushindani kwa ajili ya yeye kupata faida hambazo hakutakiwa kupata, anatakiwa kusimamishwa kisheria.


title: Wallah bin Wallah

text: Wallah bin Wallah (amezaliwa 1952) ni mwandishi wa Kiswahili kutoka Kenya anayetambulika kwa jina la Ustadh (profesa) kwa hatua zake katika kuimarisha lugha ya Kiswahili katika jamii ya Afrika Mashariki.


title: Wallah bin Wallah

text: Mwalimu Wallah bin Wallah ameandika vitabu vya Kiswahili Mufti na Insha Mufti vinavyotumika katika shule za msingi. Vile vile ameyaandika mashairi katika kitabu chake ‘Malenga wa Ziwa Kuu’ pamoja na vitabu vya hadithi fupi kama vile Zawadi ya Sanda, Sitaki Simu, Tumgidie Bwege na vinginevyo.


title: Wallah bin Wallah

text: Wallah alianzisha wakfu ya tuzo za Wasta mwaka 2010 ambako anawatuza wanaojitahidi kukitumia Kiswahili kwa umakini.


title: Wallah bin Wallah

text: Wallah bin Wallah alizaliwa mwaka 1952 kule Nyakach, wilaya ya Nyando. Jina alilopewa na wazazi wake lilikuwa Ndedah lakini alilibadilisha baadaye maana aliliona kana kwamba lilikuwa likimsaliti kama mkabila. Alilichukua jina la babake Wallah na baadaye akaona ni vyema kujiita Wallah mwanawe Wallah. Hivyo, jina Wallah bin Wallah likakita mizizi.


title: Wallah bin Wallah

text: Wallah alisomea nchini Tanzania maana alifuatana na baba yake aliyekuwa akifanya kazi na kampuni ya reli ya Afrika Mashariki huko Tanzania. Alijiunga na shule ya msingi ya Lukungu alikosomea kutoka darasa la kwanza hadi la nne. Baadaye alijiunga na shule ya Bukumbu alikosomea hadi darasa la saba na kuhitimu katika mtihani wa G.E.E.


title: Wallah bin Wallah

text: Maisha ya Wallah shuleni hayakuwa mepesi maana babake hakuwa akimpa msaada na mara kwa mara, Wallah alijilipia karo. Alifanya hivi kwa kuchuuza samaki pamoja na kuwanyoa wenzake ili apate pesa. Baada ya shule ya msingi, alijiunga na shule ya seminari ya Nyegezi ambako alikuwa akisomea somo la dini ya Kikristo.


title: Wallah bin Wallah

text: Hakumaliza hayo masomo maana aling'amua kwamba kama angetaka kuendeleza ujuzi wa Kiswahili, alifaa awe Mwislamu. Aliiacha shule na kurudi Kenya alikojiunga na shule ya upili ya Ravals, Latema. Aliweza kupata diploma ya ualimu katika chuo cha Morogoro Teachers' College mwaka 1976.


title: Wallah bin Wallah

text: Baada ya shule, Wallah alianza kazi ya ualimu wa Kiswahili. Akiendelea kufunza katika shule mbalimbali Kenya kama vile Misiani Girls, Moi Girls Isinya, aliweza kufanya shahada ya Kiswahili na Kiarabu. Baadaye, aliendeleza uchu wake wa kukikujua Kiswahili kwa kufanya Shahada ya Uzamili katika chuo kikuu cha Dar es Salaam.


title: Wallah bin Wallah

text: Wallah bin Wallah ameandika vitabu vya Kiswahili Mufti vinavyotumiwa katika shule za Msingi. Pia ameandika kitabu cha Insha Mufti ambacho kinawezesha wanafunzi kuandika insha nzuri. Chemsha Bongo ni kitabu kingine ambacho Wallah alikiandika kwa madhumuni ya kutayarisha wanafunzi wanapojiandaa kuufanya mtihani wa Mwisho shuleni za msingi Kenya.


title: Wallah bin Wallah

text: Wallah ameandika vitabu vya hadithi fupi kama vile:


title: Wallah bin Wallah

text: Wallah bin Wallah alibatilisha ngeli za Kiswahili 'ji-ma' na kuzifanya 'li-ya'. Kwa sababu hii alikashifiwa sana na wasomi huku wakinung'una kwamba alikuwa akiharibu lugha ya Kiswahili. Licha ya hayo, Taasisi ya Elimu Kenya (Kenya Institute of Education) iliitikia mapendekezo yake ya kubatilisha ngeli hiyo kuwa ya 'li-ya'.


title: Wallah bin Wallah

text: Wallah bin Wallah amekashifiwa pia kwa kubuni maneno ya Kiswahili kwa vitu ambavyo vililetwa na Wazungu na kwa hivyo havikujulikana na Waswahili hapo nyuma. Maneno kama runinga (TV), rununu (mobile phone), tarakilishi (computer) bado hayajaitikiwa na Waswahili wasomi wengi maana wanaona kwamba ni heri kuyatohoa kwa sababu kiini chao ni Kizungu.


title: Wallah bin Wallah

text: Mwalimu Wallah ameteteswa pia kwa kubuni mtindo mpya wa kusoma saa. Waswahili wengi huisoma saa kama isomavyo na Wazungu huku wakisema kwamba saa ni teknologia ya Mzungu. Asingekuwepo Mzungu, hamngekuwa na saa Uswahilini.


title: Dafu

text: Dafu ni nazi ambayo haijakomaa hadi hali ya koroma, hivyo majimaji yake ni mazito zaidi na yanatumika kama kinywaji.


title: Dafu

text: Katika mazingira mbalimbali maji ya dafu hutumika pia kama dawa, kwa mfano kwa mtu mwenye kisukari, tumbo la kuhara au upungufu wa homoni, hususan zile zinazotengenezwa na kongosho kwa ajili ya kuuongezea mwili nguvu. Hata hivyo hakuna uthibitisho wa kisayansi.


title: Dafu

text: Hivyo dafu lina umuhimu, ila kama tunavyojua kilichozidi kina madhara, ndivyo ilivyo hadi kwenye dafu kuna madhara ukinywa kwa wingi mno: kwa mfano huko India wananywesha wazee wagonjwa lita kadhaa za maji hayo hadi wakafa.


title: Biko

text: Biko ni mchezo wa kubahatisha nchini Tanzania.


title: Biko

text: Mchezo huo hunachezwa kwa kutumia simu ya mikononi na mshindi anapata zaidi ya milioni mbili.


title: Chama

text: Chama ni kikundi cha watu wanaoungana kwa lengo la kushirikiana ili kufikia lengo fulani, ambalo linaweza kuwa la aina nyingi tofauti, kwa mfano: dini, elimu, siasa, sanaa, michezo n.k.


title: Chama

text: Idadi ya wanachama inaweza kuwa tofauti sana, kuanzia wachache hadi milioni kadhaa.


title: Dura ya maji

text: Dura ya maji ("") ni jinsi gani maji huzunguka duniani kuanzia uso wa ardhi, angani hadi uso wa ardhi tena na chini ya ardhi. Maji huzunguka kwa kutumia michakato wa uvukizaji na usimbishaji.


title: Tarakilishi mpakato

text: Tarakilishi mpakato (en:laptop computer) ni tarakilishi ambayo ni rahisi kubeba. Watumiaji wanaweza kuifunika kwa sababu ya bawaba zake ili kubeba kwa urahisi.


title: Tarakilishi mpakato

text: Tarakilishi mpakato ya kwanza ilivumbuliwa na Mwingereza mbunifu Bill Moggridge mwaka 1979. Shirika la mifumo ya GRiD lilimsaidia kuongeza ubunifu wake kwa kuweka bawaba. Mnamo mwaka 1982 tarakilishi mpakato ziliuzwa sana kwa jeshi la Marekani.


title: Tarakilishi mpakato

text: Kando ya tarakilishi mpakato, kuna tarakilishi nyingine ndogo kama vile tablet, .


title: Wembe

text: Wembe (wingi: nyembe) ni kifaa kidogo, kwa kawaida cha chuma, chenye bapa kali.


title: Wembe

text: Wembe hutumiwa, kwa mfano, kwa ajili ya kunyoa nywele au kukata karatasi nyepesi.


title: Unyevu

text: Unyevu ni hali ya sehemu au kitu fulani kuwa na majimaji kutokana na hali ya hewa ya mahali hapo, hasa kama ni pa baridi na mvua nyingi.


title: Unyevu

text: Katika Tanzania kuna baadhi ya mikoa huwa asubuhi kuna unyevu; mikoa hiyo ni kama Arusha, Kilimanjaro na mingineyo. Pia unyevu unaweza kuwa katika nguo zilizokuwa karibu kukauka.


title: Wilaya ya Mpanda Vijijini

text: Wilaya ya Mpanda Vijijini ilikuwa eneo la kiutawala kwenye Mkoa wa Rukwa ambalo tangu mwaka 2012 ni eneo la mkoa wa Katavi ikabadilishwa jina kuwa Wilaya ya Tanganyika.


title: Anthony John Valentine Obinna

text: Anthony John Valentine Obinna (amezaliwa Emekukwu nchini Nigeria, tarehe 26 Juni 1946) ni askofu wa Kanisa Katoliki nchini Nigeria.


title: Anthony John Valentine Obinna

text: Alipata upadrisho tarehe 9 Aprili 1972.


title: Anthony John Valentine Obinna

text: Tarehe 1 Julai 1993 ametangazwa kuwa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Owerri.


title: Shirika

text: Shirika ni kitengo kinachojumuishwa na kikundi cha watu wengi, kama vile taasisi ambayo ina lengo lililounganishwa kwa mazingira ya nje.


title: Wadruzi

text: Wadruzi (kwa Kiarabu: درزي, derzī au durzī, wingi دروز, durūz; kwa Kiebrania דרוזי, drūzī, wingi דרוזים, druzim) ni watu wenye asili ya Mashariki ya Kati wanaofuata dini yao maalumu inayohusiana na Uislamu, Uyahudi na Ukristo lakini inategemea zaidi falsafa, ikiheshimu Plato, Aristotle, Sokrates na Akhenaten.


title: Wadruzi

text:
Al-Hakim, mtawala wa Misri katika karne ya 11 BK, aliunga mkono dini hiyo ambayo ilianzishwa na Hamza bin Ali lakini inamheshimu kuhani Yetro, babamkwe wa Musa, kama nabii mkuu na mwanzilishi wao.
Nyaraka za Hekima ndiyo maandishi ya msingi wa dini hiyo..


title: Wadruzi

text: Idadi yao si chini ya 1,000,000, ambao nusu yao wanaishi katika mkoa wa Hauran nchini Syria. Waliobaki wanaishi hasa Lebanoni, Israeli, lakini pia Venezuela, Marekani n.k.


title: Wadruzi

text: Pamoja na uchache wao kati ya dini za Mashariki ya Kati, walikuwa na athari kubwa katika siasa, hasa nchini Lebanoni walipotawala hadi miaka ya 1860, walipogawana madaraka na Wamaroni. Baada ya uhuru wa nchi hiyo walihesabiwa kuwa madhehebu ya 4 kwa ukubwa. Mwanzoni mwa miaka ya 1980 hadi mwishoni mwa 1990 walishika nafasi kubwa katika vita vya kupunguza haki za Wakristo nchini ili kushika nafasi zaidi serikalini.


title: Kaunti za Kenya

text: Kaunti za Kenya (en: Counties of Kenya) ni maeneo ya kiutawala ya Kenya tangu kuadhimishwa kwa katiba ya mwaka 2010[1].


title: Kaunti za Kenya

text: Katiba hiyo inaeleza kuwepo kwa kaunti 47 nchini katika mafungu 191 na 192, pamoja na ‘County Governments Act of 2012”. Kaunti hizi zilichukua nafasi za Mikoa ya Kenya. Mipaka ya kaunti iliwekwa kulingana na mipaka ya wilaya za kenya zilizokuwa zimeanzishwa kisheria mwaka wa 1992.


title: Kaunti za Kenya

text: Mipaka ya kaunti hizo ni pia msingi wa maeneo ya uchaguzi wa mwakilishi mwanamke wa kaunti, seneta na gavana. [2][3]


title: Kaunti za Kenya

text: Utendaji wa kaunti una wajibu wa kutekeleza madaraka ya serikali ya kaunti. Gavana ndiye mtendaji mkuu na husaidiwa na naibu wa gavana. Kila kaunti ina kamati ya utendaji iliyoundwa na[4]:


title: Kaunti za Kenya

text: Gavana Naibu wa gavana Kamati ya watu wasiozidi thuluthi ya wabunge wa kaunti au watu kumi, ambapo bunge la kaunti lina watu zaidi ya 30 Katibu wa kaunti


title: Kaunti za Kenya

text: Kazi ya utendaji ni:


title: Kaunti za Kenya

text: Kutekeleza sheria za bunge la kaunti Kutekeleza sheria za kitaifa ndani ya mipaka ya kaunti Kuendesha na kuratibu shughuli za utawala wa kaunti na idara zake Kutayarisha miswada ya sheria na kuzipeleka katika bunge la kaunti Kuwajibika kwa bunge la kaunti na wananchi wa kaunti


title: Kaunti za Kenya

text: Kila kaunti ina bunge. Wajumbe huchaguliwa kutoka wadi za kaunti katika uchaguzi mkuu. Pia, kuna wajumbe wa kuteuliwa ambao huwakilisha vikundi vilivyotengwa, vijana na kwa ajili ya kusawazisha uwakilishi wa jinsia. Wajumbe hutumikia kwa muhula wa miaka mitano. Bunge huongozwa na spika ambaye hafai kuwa mjumbe.


title: Kaunti za Kenya

text: kuchuja na kuthibitisha waliopendekezwa kuteuliwa katika ofisi za umma katika kaunti Kutengeneza sheria za kaunti kuthibitisha bajeti na matumizi ya serikali ya kaunti kuthibitisha mikopo ya kaunti kuthibitisha mipango ya maendeleo ya kaunti kuwajibisha utendaji wa kaunti


title: Kaunti za Kenya

text: Serikali za kaunti zina wajibu wa kutunga sheria katika mabunge ya kaunti na utendaji katika kaunti. Kazi ya kaunti kulingana na kiambatisho cha nne cha katiba ni:


title: Kaunti za Kenya

text: Ukulima, ikiwa ni pamoja na: mimea na ufugaji wa wanyama maeneo ya uuzaji wa mifugo vichinjio vya kaunti udhibiti wa magonjwa ya wanyama na mimea uvuvi Huduma za afya vifaa vya afya vya kaunti na maduka ya dawa huduma za ambulensi ukuzaji wa huduma msingi za afya utoaji leseni na udhibiti wa shughuli zinazohusu uuzaji wa vyakula kwa umma huduma za afya ya mifugo makaburi, mochari na vifaa vya uchomaji maiti kuondoa taka na maeneo ya kutupia taka Udhibiti wa uchafuzi wa hewa, kelele, kero zinginezo kwa umma na matangazo ya nje Shughuli za kitamaduni, burudani za umma na maeneo ya umma, ikiwa ni pamoja na: kamari, kasino na aina nyingineyo ya kamari mbio utoaji leseni za pombe sinema maonyesho ya video na ukodishaji wake maktaba makumbusho shughuli za michezo na utamaduni na maeneo yake bustani, fuko na maeneo ya starehe Usafiri katika kaunti, ikiwa ni pamoja na: barabara za kaunti mataa ya barabarani trafiki na maegesho usafiri wa umma barabarani feri na bandari, isipokuwa udhibiti wa mambo yanayohusiana na usafiri wa meli wa kitaifa na kimataifa . Udhibiti wa wanyama na ustawi wao, ikiwa ni pamoja na: kutoa leseni za mbwa maeneo ya malazi, utunzaji na uzikaji wa wanyama Uendelezaji wa biashara na udhibiti wake, ikiwa ni pamoja na: masoko kutoa leseni za biashara (isipokuwa udhibiti wa wataalamu) shughuli za biashara zilizo haki utalii wa ndani kwa ndani vyama vya ushirika Upangaji wa kaunti na uendelezaji, ikiwa ni pamoja na: takwimu usoroveya wa ardhi na uchoraji ramani mipaka na nyua makazi maelekezo ya usambazaji wa umeme na gesi na udhibiti wa nishati Elimu ya chekechea, vyuo vya ufundi vijijini, vituo vya ufundi na maeneo ya malezi ya watoto Utekelezaji wa sera maalum za serikali ya kitaifa kuhusu raslimali za kiasili na uhifadhi wa mazingira, ikiwa ni pamoja na: uhifadhi wa udongo na maji misitu Huduma za kaunti kwa umma, ikiwa ni pamoja na: mifumo ya kudhibiti maji kutokana na kibunga huduma za maji na usafi Huduma za zimamoto na udhibiti wa majanga Udhibiti wa dawa za kulevya na ponografia Kuhakikisha na kuratibu ushiriki wa jamii na kata katika utawala katika ngazi za mashinani na kusaidia jamii na kata zipate uwezo wa kitawala kwa sababu ya utekelezaji wenye ufanisi wa nguvu na kazi na ushiriki katika utawala katika ngazi za mashinani.


title: Kaunti za Kenya

text: Jamii:Kenya Jamii:Orodha Jamii:Kaunti za Kenya


title: Mkiwano

text: Mkiwano au mgakachika ("Cucumis metulifer") ni mmea mtambaa wa familia Cucurbitaceae. Matunda yake, yaitwayo kiwano au gakachika, yamekuwa yanapendwa tangu miaka 1980 kwa ajili ya athari nzuri kwa afya. Asili yake ni Jangwa la Kalahari lakini siki hizi hukuzwa nchini Nyuzilandi, Australia, Chili, Italia, Marekani, Ujerumani na Ureno.


title: Adriano wa Nikomedia

text: Adriano wa Nikomedia (aliuawa tarehe 4 Machi 306) alikuwa mkuu wa walinzi wa kaisari Galerius Maximian.


title: Adriano wa Nikomedia

text: Alipokuwa na umri wa miaka 28, aliongokea Ukristo pamoja na mke wake Natalia, ilimbidi Adriano afie dini hiyo katika mji Nikomedia, leo nchini Uturuki.


title: Adriano wa Nikomedia

text:
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini. Sikukuu yake huadhimishwa
na Waorthodoksi katika tarehe tofauti; kwa Wakatoliki ni tarehe 8 Septemba.


title: Agathius

text: Agathius au Akasio au Agathonas (kwa Kigiriki: Ακακιος; alifariki mwaka 303), alikuwa akida wa jeshi la Dola la Roma aliyeuawa mjini Bizanti (leo Istanbul, nchini Uturuki) kwa sababu ya imani yake ya Kikristo.


title: Agathius

text: Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.


title: Agathius

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Mei.


title: Alberiko

text: Alberiko wa Cîteaux, O.Cist. (pia Aubrey; alifariki Citeaux, 26 Januari 1109) alikuwa mkaapweke, mmonaki, halafu (1100) abati nchini Ufaransa.


title: Alberiko

text:
Ni kati ya waanzilishi wa urekebisho wa Citeaux wa shirika la Benedikto wa Nursia. Ndiye aliyepata kutoka kwa Papa Paskali II hati "Desiderium quod" iliyoupatia urekebisho huo uhalali wake.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.


title: Alberiko

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Januari pamoja na wenzake Roberto wa Molesme na Stefano Harding.


title: Yethro

text: Yethro au Reueli (kwa Kiebrania יִתְרוֹ, "Yitro", "Yiṯrô"; kwa Kiarabu شعيب, Shuayb) alikuwa mfugaji na kuhani katika rasi ya Sinai.


title: Yethro

text: Ni maarufu kwa kumuoza binti yake Zipora kwa Musa, mkombozi wa Israeli kutoka Misri, na kumpa mkwe wake shauri zuri kuhusu uongozi.


title: Yethro

text: Waislamu wanamheshimu kama nabii; anatajwa mara 11 katika Kurani.


title: Yethro

text: Wadruzi wanamheshimu kama mwanzilishi wa dini yao.


title: Kidadi-Dadi

text: Kidadi-Dadi ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadadi-Dadi mpakani katikati ya majimbo ya Victoria na New South Wales. Mwaka wa 2005, kulikuwa na wasemaji wa Kidadi-Dadi kumi tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidadi-Dadi kiko katika kundi la Kimurray cha Chini. Wengine hukiangalia kama lahaja ya Kiyitha-Yitha.


title: Kidagoman

text: Kidagoman ilikuwa lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadagoman katika jimbo la Northern Territory. Hakuna Wadagoman waliobaki kuzungumza lugha ya Kidagoman, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidagoman kiko katika kundi la Kiyangwaniki.


title: Alda

text: Alda wa Siena (kwa Kiitalia Aldobrandesca pia; 1249 hivi – 1309 hivi) alikuwa mwanamke Mkristo wa Italia.


title: Alda

text: Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.


title: Alda

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Aprili.


title: Alda

text: Alda alizaliwa Siena (leo mkoani Toscana); baada ya kuishi miaka saba katika ndoa bila kupata mtoto, alifiwa mumewe.


title: Alda

text: Hapo alitawa upwekeni nje ya mji na kujitosa katika kujinyima na kutoa sadaka.


title: Alda

text: Baada ya kupata njozi kuhusu Yesu kutenda kama inavyoelezwa na Injili, aligawa mali zake zote akaenda kuishi hospitalini ili kuhudumia wagonjwa. Katika kazi hiyo ilitokea miujiza kadhaa.


title: Alda

text: Siku moja wahudumu wenzake wasioamini njozi zake, alipokuwa nje ya nafsi yake, walimchoma mwilini kwa sindano na moto, lakini hakuwa na itikio lolote mpaka baada ya kujirudia. Hapo alisema tu kwa unyenyekevu, "Mungu awasamehe", jambo lililomvutia wote.


title: Anastasi wa Sinai

text: Anastasi wa Sinai (alifariki baada ya mwaka 700), alikuwa mmonaki, padri, abati na mwandishi maarufu wa monasteri ya Mt. Katerina katika Mlima Sinai (Misri).


title: Anastasi wa Sinai

text: Habari chache tulizonazo za maisha yake zinapatikana katika maandishi yake mengi. Zamani alichanganywa na Anastasi I wa Antiokia (559 – 598), hivi kwamba badhi ya maandishi hayaeleweki ni ya nani kati yao.


title: Anastasi wa Sinai

text: Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.


title: Anastasi wa Sinai

text: Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Aprili.


title: Anastasia wa Urusi

text: Anastasia wa Urusi (kwa Kirusi: Анастасия Николаевна Романова, Anastasia Nikolaevna Romanova; St. Petersburg, – Yekaterinburg 17 Julai 1918) alikuwa wa mwisho kati ya mabinti wa kaisari Nikola II wa Urusi na wa Alexandra Fyodorovna of Hesse.


title: Anastasia wa Urusi

text: Familia yao nzima iliuawa na Wakomunisti. Kwa sababu hiyo wote wanaheshimiwa na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.


title: Aleksandra wa Hesse

text: Aleksandra wa Hesse (kwa Kirusi: Александра Фёдоровна; Darmstadt, Ujerumani, 6 Juni 1872 – Yekaterinburg, Urusi 17 Julai 1918) alikuwa mke wa kaisari Nikola II wa Urusi.


title: Aleksandra wa Hesse


title: Mkomamanga

text: Mkomamanga au mkudhumani ("Punica granatum") ni mti mdogo wa familia Lythraceae katika oda Myrtales. Matunda yake huitwa makomamanga au makudhumani. Asili yake ni eneo la Uajemi ya kisasa, lakini siku hizi hukuzwa katika Mashariki ya Kati, Kaukasi, Ulaya ya Kusini, Afrika ya Kaskazini ni chini ya Sahara, Asia ya Kati, ya Kusini na ya Kusini-Mashariki, Arizona na Kalifornia.


title: Nikola II wa Urusi

text: Nikola wa II wa Urusi (kwa Kirusi: Николай II Алекса́ндрович, Nikolai II Aleksandrovich; St. Petersburg, Urusi, 18 Mei 1868 – Yekaterinburg, Urusi, 17 Julai 1918) alikuwa tsar (mtawala wa kifalme au kaisari) wa mwisho wa Urusi (kuanzia tarehe 1 Novemba 1894 hadi alipozalimishwa kujiuzulu tarehe 15 Machi 1917).


title: Nikola II wa Urusi

text: Familia yake nzima iliuawa na Wakomunisti. Kwa sababu hiyo wote wanaheshimiwa na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.


title: Aleksi wa Urusi

text: Aleksi wa Urusi (kwa Kirusi: Алексе́й Никола́евич, Aleksei Nikolaevich; St. Petersburg, 12 Agosti 1904 – Yekaterinburg 17 Julai 1918) alikuwa mtoto wa mwisho wa kaisari Nikola II wa Urusi na wa Alexandra Fyodorovna of Hesse.


title: Aleksi wa Urusi


title: Tasyana wa Urusi

text: Tasyana wa Urusi (kwa Kirusi: Татьяна Николаевна Романова, Tatiana Nikolaevna Romanova; St. Petersburg, 10 Juni 1897 – Yekaterinburg 17 Julai 1918) alikuwa mtoto wa pili wa kaisari Nikola II wa Urusi na wa Alexandra Fyodorovna of Hesse.


title: Tasyana wa Urusi


title: Olga wa Urusi

text: Olga wa Urusi (kwa Kirusi: Ольга Николаевна Романова, Olga Nikolaevna Romanova; St. Petersburg, 15 Novemba 1895 – Yekaterinburg 17 Julai 1918) alikuwa mtoto wa kwanza wa kaisari Nikola II wa Urusi na wa Alexandra Fyodorovna of Hesse.


title: Olga wa Urusi


title: Maria wa Urusi

text: Maria wa Urusi (kwa Kirusi: Мария Николаевна Романова, Maria Nikolaevna Romanova; St. Petersburg, 26 Juni 1899 – Yekaterinburg 17 Julai 1918) alikuwa mtoto wa tatu wa kaisari Nikola II wa Urusi na wa Alexandra Fyodorovna of Hesse.


title: Maria wa Urusi


title: Aleksi Toth

text: Aleksi Toth (18 Machi 1854 - 7 Mei 1909) alikuwa padri wa Kanisa la Kiorthodoksi nchini Marekani.


title: Aleksi Toth

text: Tangu mwaka 1994 anaheshimiwa na Waorthodoksi kama mtakatifu.


title: Aleksi Toth

text: Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.


title: Aleksi Toth

text: Alizaliwa huko Kobylnice, leo nchini Slovakia, katika familia fukara ya Wakatoliki wa Mashariki katika Dola la Austria-Hungaria. Baba yake alikuwa padri, kama baadhi ya ndugu zao. Alipata malezi mazuri na kujifunza lugha mbalimbali. Baada ya kumuoa Rosalie Mihalich, alipata upadrisho tarehe 18 Aprili 1878, lakini mke na mtoto wao pekee walifariki mapema.


title: Aleksi Toth

text: Miaka 1879-1889 alifanya kazi za karani wa askofu wa Presov, mwalimu seminarini n.k.


title: Aleksi Toth

text: Mnamo Oktoba 1889 aliteuliwa kuwa paroko wa Wakatoliki wa Mashariki huko Minneapolis, Minnesota, Marekani. Huko aliripoti kwa askofu mkuu John Ireland, ambaye alikuwa kati ya waliotaka kufanya Wakatoliki wote wafuate mapokeo ya Roma na lugha ya Kiingereza. Hivyo askofu alimkataa, lakini padri Toth kama mtaalamu wa sheria za Kanisa alijua haki za Wakatoliki wa Mashariki.


title: Aleksi Toth

text: Isitoshe, maaskofu wa Marekani walimuomba Papas awarudishe Ulaya mapadri wote wa Kanisa la Mashariki. Hapo mnamo Oktoba 1890, mapadri 8 kati ya 10 wa Kanisa hilo waliokuwepo Marekani walikutana huko Wilkes-Barre, Pennsylvania, padri Toth akiwa mwenyekiti wa kikao.


title: Aleksi Toth

text: Askofu mkuu Ireland aliwaandikia waumini wake wasishiriki ibada za padri Toth, naye aliona afadhali kurudi Ulaya. Kumbe waumini walimuomba awasiliane na askofu wa Warusi Waorthodoksi, Vladimir. Baada ya mawasiliano kukamilika, askofu huyo alifika Minneapolis ambapo tarehe 25 Machi 1891 aliwapokea padri Toth na waumini wengine 361 katika Kanisa la Kiorthodoksi. Mfano huo ulifuatwa na wengine wengi, zikiwemo parokia 17 na waumini 20,000 kwa juhudi za padri Aleksi.


title: Aleksi Toth

text: Alifariki huko Wilkes-Barre.


title: Kidalabon

text: Kidalabon (pia Kingalkbun) ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wadalabon katika ya jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kidalabon kumi na mmoja tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidalabon kiko katika kundi lake lenyewe la Kingalkbun.


title: Kidarkinyung

text: Kidarkinyung (au Kidarkinjung) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadarkinyung katika jimbo la New South Wales. Mwaka wa 2008, kulikuwa na wasemaji wa Kidarkinyung wachache tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidarkinyung kiko katika kundi la Kiyuin.


title: Kidaungwurrung

text: Kidaungwurrung (au Kitaungurong) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadaungwurrung katika jimbo la Victoria. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidaungwurrung ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidaungwurrung kiko katika kundi la Kikulin.


title: Kidjadjawurrung

text: Kidjadjawurrung kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadjadjawurrung katika jimbo la Victoria. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidjadjawurrung ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjadjawurrung kiko katika kundi la Kikulin.


title: Kiwoiwurrung

text: Kiwoiwurrung kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wawurundjeri katika jimbo la Victoria. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiwoiwurrung ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwoiwurrung kiko katika kundi la Kikulin.


title: Kiwathawurrung

text: Kiwathawurrung (au Kiwathaurong) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wawathawurrung katika jimbo la Victoria. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiwathawurrung ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwathawurrung kiko katika kundi la Kikulin.


title: Trikomonasi

text: Trikomonasi ni mojawapo kati ya maradhi ya zinaa na husababishwa na maambukizi ya protozoa anayefahamika kwa jina la kisayansi "Trichomonas vaginalis".


title: Trikomonasi

text: Ugonjwa huu husababisha mwasho na karaha katika uke (kwa wanawake) na katika mfereji wa mkojo kwa wanaume. Lakini wanawake 70% na wanaume 50% hawaoni dalili wanapopatwa.


title: Trikomonasi

text: Imekadiriwa kuwa Wamarekani milioni tano huambukizwa trikomonasi kila mwaka. Kimataifa mwaka 2015 waliopatwa na ugonjwa huo walikuwa 122 milioni.


title: Trikomonasi

text: Trikomonasi huweza kutibiwa kwa urahisi na antibaotiki.


title: Mikrobiolojia

text: Mikrobiolojia (kutoka maneno ya Kigirikiμῑκρος, mīkros, "ndogo"; βίος, bios, "uhai"; na λογία, logia, "elimu") ni fani inayochunguza vidubini vyenye seli moja, nyingi au visivyo nayo kabisa.[1] Mikrobiolojia ina matawi yake, yakiwemo virolojia, mukolojia, parasitolojia na bakteriolojia.


title: Mikrobiolojia

text: Bakteria ziligunduliwa mara ya kwanza na Antonie van Leeuwenhoek mwaka wa 1676, kwa kutumia darubini ya lensi moja ya muundo wake mwenyewe.[2] Aliziita "animalcules" na alichapisha habari za utafiti wake kwenye msururu wa barua kwa Shirika la Muungano wa Mfalme.[3][4][5] Jina bacteriam lililetwa miaka mingi baadaye, na Christian Gottfried Ehrenberg katika mwaka wa 1838.[6]


title: Mikrobiolojia

text: Mwaka 1859 Louis Pasteur alionyesha kuwa mchakato wa kuchachusha unasababishwa na ukuaji wa vijiumbe, na kwamba ukuaji huu si wa kizazi cha kujianzia. (Hamira na kuvu, ambazo kwa kawaida zinahusishwa na uchachushaji, si bakteria, ila ukungu.) Pamoja na mwenzake, Robert Koch, Pasteur alikuwa wa kwanza kuitetea nadharia ya kijidudu ya ugonjwa.[7]


title: Mikrobiolojia

text: Robert Koch alikuwa mwanzilishi wa taaluma ya uuguzi wa mikrobiolojia na alishughulikia kipindupindu, kimeta na kifua kikuu. Katika utafiti wake wa kifua kikuu, Koch hatimaye alithibitisha nadharia ya kijidudu, ambayo ilimfanya atunukiwe Tuzo la Nobel mwaka wa 1905.[8] Katika madai yake, Koch aliweka vigezo vya kutathmini kama kiumbe ndicho husababisha ugonjwa, na madai haya yanatumika mpaka leo hii.[9]


title: Mikrobiolojia

text: Ingawa katika karne ya 19 ilijulikana kwamba bakteria ndizo chanzo cha magonjwa mengi, hakuna matibabu yoyote ya viua-bakteria yaliyopatikana.[10] Katika mwaka wa 1910, Paul Ehrlich alitengeneza kiua vijasumu cha kwanza, kwa kubadilisha rangi ambazo kwa kuchagua zilitia mawaa Treponema pallidum, spirokaeti ambayo husababisha kaswende katika mchanganyiko wa ambao uliua kisababishi magonjwa.[11] Ehrlich alikuwa ametuzwa Tuzo la Nobel mwaka 1908 kwa kazi yake kuhusu elimu ya kingamaradhi, na alianzisha matumizi ya madoa ili kuchunguza na kubaini bakteria, na kazi yake ilijikita kwenye misingi ya doa la Gram na doa la Ziehl-Neelsen.[12]


title: Mikrobiolojia

text: Mafanikio makubwa katika utafiti wa bakteria yalikuwa kutambuliwa kwa Carl Woese mwaka 1977 kwamba akea zilishuka kutokana na mabadiliko tofauti kutoka yale ya bakteria.[13] Uanishaji huu mpya wa jamii ya filojenetiki ulikitwa kwenye misingi ya kufululizwa kwa ribosomu RNA 16S, na ukagawa prokaryota katika makundi mawili yenye mageuko tofauti, kama mojawapo ya sehemu ya mifumo ya vikoa vitatu.[14]


title: Mikrobiolojia

text: nature.com is a microbiology information portal containing a vast collection of resources including articles, news, frequently asked questions, and links pertaining to the field of microbiology.


title: Mikrobiolojia

text: Jamii:Mikrobiolojia Jamii:Biolojia


title: Barbara

text: Barbara (kwa Kigiriki: Βαρβάρα) alikuwa mwanamke Mkristo wa Ugiriki wa Kale anayesemekana kuwa alikatwa kichwa na baba yake kwa sababu ya imani yake.


title: Barbara

text: Anaheshimiwa na madhehebu mengi ya Ukristo kama mtakatifu bikira mfiadini.


title: Barbara

text: Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 4 Desemba.


title: Blasi

text: Blasi (kwa Kiarmenia: Վլասի, Vlasi; kwa Kigiriki Βλάσιος, Vlasios) alikuwa mganga na askofu wa Sebastea katika Armenia Ndogo (leo Sivas, Uturuki).


title: Blasi

text: Aliuawa kwa ajili ya imani yake ya Kikristo mwaka 316. Ndiyo sababu anaheshimiwa na madhehebu mengi kama mtakatifu mfiadini.


title: Blasi

text: Sikukuu yake huadhimishwa na Ukristo wa magharibi tarehe 3 Februari, kumbe mashariki tarehe 11 Februari.


title: Kaunti ya Kwale

text: Kaunti ya Kwale ni Kaunti nchini Kenya iliyoko kwenye eneo la Mkoa wa Pwani la awali. Mki mkuu uko Kwale lakini mji wake mkubwa ni Ukunda.


title: Kaunti ya Kwale

text: Wakati wa sensa ya mwaka 2009 eneo la kaunti lilikuwa na wakazi 649,931.[1]


title: Kaunti ya Kwale

text: Kwale ina sehemu ya pwani kwenye mwambao wa Bahari Hindi kati ya Mombasa na Tanzania. Sehemu zinazotembelea sana na watalii ni Diani Beach katika tarafa ya Msambweni division. Shimba Hills National Reserve na hifadhi ya tembo ya Mwaluganje.


title: Kaunti ya Kwale

text: Kaunti ya Kwale ina maeneo bunge yafuatayo[2]:


title: Kaunti ya Kwale

text: Orodha ya mito ya kaunti ya Kwale


title: Kaunti ya Kilifi

text: Kaunti ya Kilifi ni kaunti nchini Kenya katika eneo la Mkoa wa Pwani wa awali.


title: Kaunti ya Kilifi

text: Ilianzishwa mwaka 2010 kwa kuunganisha wilaya za Kilifi na Malindi.


title: Kaunti ya Kilifi

text: Mji mkuu uko Kilifi lakini mji mkubwa zaidi ni Malindi.


title: Kaunti ya Kilifi

text: Eneo la kaunti lilikuwa na wakazi 1,109,735 wakati wa sensa ya mwaka 2009. Eneo lake ni km² 12,245.90.


title: Kaunti ya Kilifi

text: Kiongozi wa serikali yake ni gavana anayechaguliwa na wananchi.


title: Kaunti ya Kilifi

text: Eneo la kaunti liko upande wa kaskazini na kaskazini-mashariki ya Mombasa. Sehemu zinazotembelewa na watalii ni hasa Kikambala, Watamu, Malindi na Kilifi.


title: Kaunti ya Kilifi

text: Kilifi huwa na majimbo ya uchaguzi wa bunge 7 pamoja na kumchagua seneta mmoja na mbunge mmoja kwenye viti maalum vya wanawake. Kaunti ya Kilifi ina maeneo bunge yafuatayo:


title: Kidayi

text: Kidayi ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadayi katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kidayi 170, na lugha imo hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidayi kiko katika kundi la Kidhuwal.


title: Kidhalandji

text: Kidhalandji ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadhalandji katika jimbo la Australia ya Magharibi. Mwaka wa 2008, kulikuwa na wasemaji wa Kidhalandji sita tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhalandji kiko katika kundi la Kikanyara.


title: Kidhangu-Djangu

text: Kidhangu-Djangu ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadhangu katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kidhangu-Djangu 270. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhangu-Djangu kiko katika kundi la Kiyolngu.


title: Kidhargari

text: Kidhargari ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadhargari katika jimbo la Australia ya Magharibi. Mwaka wa 2007, kulikuwa na msemaji wa Kidhargari mmoja tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhargari kiko katika kundi la Kipama cha Kusini-Magharibi.


title: Kidharuk

text: Kidharuk (au Kidharug) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadharuk katika jimbo la New South Wales karibu na mji wa Sydney. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidharuk ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidharuk kiko katika kundi la Kiyora.


title: Kidharumbal

text: Kidharumbal (au Kidarumbal) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadharumbal katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidharumbal ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidharumbal kiko katika kundi la Kimariki.


title: Kidhungaloo

text: Kidhungaloo (au Kidungaloo) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadhungaloo katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidhungaloo ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhungaloo kiko katika kundi la Kimariki.


title: Kidhurga

text: Kidhurga kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadhurga katika jimbo la New South Wales. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidhurga ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhurga kiko katika kundi la Kiyuin.


title: Nronga

text: Nronga ni kijiji cha kata ya Machame Magharibi katika Wilaya ya Hai ambako mwandishi Elieshi Lema alizaliwa mwaka 1949.


title: Kidhuwal

text: Kidhuwal ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadhuwal katika jimbo la Northern Territory. Mwaka wa 2015, kulikuwa na wasemaji wa Kidhuwal 300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhuwal kiko katika kundi la Kiyolngu.


title: Kidhuwaya

text: Kidhuwaya ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadhuwaya katika jimbo la Northern Territory. Mwaka wa 2015, kulikuwa na wasemaji wa Kidhuwaya 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidhuwaya kiko katika kundi la Kiyolngu.


title: Kidieri

text: Kidieri ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadieri katika jimbo la Australia ya Kusini. Mwaka wa 2013, kulikuwa na wasemaji wa Kidieri kumi tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidieri kiko katika kundi la Kikarniki.


title: Kidirari

text: Kidirari kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadirari katika jimbo la Australia ya Kusini. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidirari ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidirari kiko katika kundi la Kikarniki.


title: Kidjabwurrung

text: Kidjabwurrung ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadjabwurrung katika jimbo la Victoria. Mwaka wa 2005, kulikuwa na wasemaji wa Kidjabwurrung saba tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjabwurrung kiko katika kundi la Kikulin.


title: Kidjambarrpuyngu

text: Kidjambarrpuyngu ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadjambarrpuyngu katika jimbo la Northern Territory kisiwani kwa Elcho. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kidjambarrpuyngu 2760. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjambarrpuyngu kiko katika kundi la Kiyolngu.


title: Kidjamindjung

text: Kidjamindjung (au Kijaminjung) ni lugha ya Kimirndi nchini Australia inayozungumzwa na Wadjamindjung katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kidjamindjung 130. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjamindjung kiko katika kundi la Kiyirram.


title: Lugha za Kimirndi

text: Lugha za Kimirndi ni familia ndogo ya lugha nchini Australia. Katika familia hiyo kuna vikundi viwili ambavyo lugha zake huzungumzwa katika jimbo la Northern Territory: lugha za Kiyirram na lugha za Kibarkly.


title: Kidjingili

text: Kidjingili (au Kijingulu) ni lugha ya Kimirndi nchini Australia inayozungumzwa na Wadjingili katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kidjingili 52, wote wazee, na lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjingili kiko katika kundi la Kibarkly.


title: Kigudanji

text: Kigudanji (au Kingarnga) kilikuwa lugha ya Kimirndi nchini Australia iliyozungumzwa na Wagudanji katika jimbo la Northern Territory. Hakuna Wagudanji waliobaki kuzungumza lugha ya Kigudanji, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigudanji kiko katika kundi la Kibarkly. Wengine hukiangalia kuwa lahaja ya Kiwambaya.


title: Kiwambaya

text: Kiwambaya ni lugha ya Kimirndi nchini Australia inayozungumzwa na Wawambaya katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kiwambaya 89. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwambaya kiko katika kundi la Kibarkly.


title: Kinungali

text: Kinungali kilikuwa lugha ya Kimirndi nchini Australia iliyozungumzwa na Wanungali katika jimbo la Northern Territory. Hakuna Wanungali waliobaki kuzungumza lugha ya Kinungali, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinungali kiko katika kundi la Kiyirram.


title: Lugha za Kiyirram

text: Lugha za Kiyirram ni kundi la lugha za Kimirndi nchini Australia. Katika kundi hilo kuna lugha mbili: Kijaminjung na Kinungali.


title: Lugha za Kibarkly

text: Lugha za Kibarkly ni kundi la lugha za Kimirndi nchini Australia. Katika kundi hilo kuna lugha tatu: Kijingulu, Kigudanji na Kiwambaya.


title: Kidjangun

text: Kidjangun kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadjangun katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidjangun ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjangun kiko katika kundi la Kiyalandyiki.


title: Kidjinang

text: Kidjinang ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadjinang katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kidjinang 210. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjinang kiko katika kundi la Kiyolngu.


title: Kidjinba

text: Kidjinba ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadjinba katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kidjinba 53. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjinba kiko katika kundi la Kiyolngu.


title: Kidjiwarli

text: Kidjiwarli kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wadjiwarli katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kidjiwarli ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidjiwarli kiko katika kundi la Kimantharta.


title: Kidyaabugay

text: Kidyaabugay (au Kidjabugay) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadyaabugay katika jimbo la Queensland. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kidyaabugay 28 tu, yaani lugha imo hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidyaabugay kiko katika kundi la Kiyidiny.


title: Kidyangadi

text: Kidyangadi (au Kidhanggati) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wadyangadi katika jimbo la New South Wales. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kidyangadi watano tu, lakini hao ni matokeo ya mradi wa kufufua lugha ya Kidyangadi. Maana yake, lugha iliachwa kuzungumzwa wakati wa miaka ya 1960; halafu mwaka 2000 shule ikaanzishwa kwa ajili ya kufundisha lugha ya Kidyangadi tena. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidyangadi kiko katika kundi la Kiyidiny.


title: Kierre

text: Kierre kilikuwa lugha ya Kigiimbiyu nchini Australia iliyozungumzwa na Waerre katika jimbo la Northern Territory. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kierre ilitoweka. Hakuna uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, kwa vile kuna lugha tatu za Kigiimbiyu tu, na zote zilitoweka.


title: Lugha za Kigiimbiyu

text: Lugha za Kigiimbiyu ni familia ndogo ya lugha nchini Australia. Katika familia hiyo kuna lugha tatu tu ambazo zilikuwa huzungumzwa katika jimbo la Northern Territory: Kierre, Kimangerr na Kiurningangg. Lugha hizo zote zimetoweka.


title: Kimangerr

text: Kimangerr kilikuwa lugha ya Kigiimbiyu nchini Australia iliyozungumzwa na Wamangerr katika jimbo la Northern Territory. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kimangerr ilitoweka. Hakuna uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, kwa vile kuna lugha tatu za Kigiimbiyu tu, na zote zilitoweka.


title: Kiurningangg

text: Kiurningangg kilikuwa lugha ya Kigiimbiyu nchini Australia iliyozungumzwa na Waurningangg katika jimbo la Northern Territory. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiurningangg ilitoweka. Hakuna uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, kwa vile kuna lugha tatu za Kigiimbiyu tu, na zote zilitoweka.


title: Keki

text: Keki ni chakula kinachotengenezwa kwa kuoka unga wa nafaka, maji au zaidi maziwa, sukari, soda ya kuokea pamoja na shahamu (k.m. siagi), na nyongeza nyingine kama vile mayai.


title: Keki

text: Jina latokana na neno la Kiingereza ""cake"" .


title: Keki

text: Keki zilianza kama mkate wa pekee ulioongezwa sukari au asali, baadaye pia shahamu au mafuta.


title: Keki

text: Ilhali mwanzoni keki na mkate hazikutofautishwa sana baadaye mbinu za kuoka keki tamu ziliongezeka sana. Tangu karne ya 18 mafundi wa Ualya waliacha kutumia hamira kama mbinu wa kupata keki laini badala yake walitumia yai lililopigwa hadi kuwa pofu; katika karne ya 19 elimu ya kemia iliunda matumizi ya soda ya kuokea ambayo ni kabonati natiri (magadi) inayotoa gesi wakati wa kuoka na hivyo kuunda nafasi ndani ya kinyunga.


title: Keki

text: Siku hizi kuna aina maelfu za keki.


title: Kigambera

text: Kigambera kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Wagambera katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kigambera ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigambera kiko katika kundi la Kiwunambal.


title: Lugha za Kiworrorran

text: Lugha za Kiworrorran ni familia ndogo ya lugha nchini Australia. Katika familia hiyo kuna lugha kumi na mbili ambazo huzungumzwa upande wa kaskazini ya jimbo la Australia Magharibi.


title: Kikwini

text: Kikwini kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Wakwini katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kikwini ilitoweka (mwaka wa 2005, kulikuwa na msemaji mmoja). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikwini kiko katika kundi la Kiwunambal.


title: Kimiwa

text: Kimiwa kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Wamiwa katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kimiwa ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimiwa kiko katika kundi la Kiwunambal.


title: Kingarinyin

text: Kingarinyin ni lugha ya Kiworrorran nchini Australia inayozungumzwa na Wangarinyin katika jimbo la Australia ya Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kingarinyin 57 tu, na lugha imo hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingarinyin kiko katika kundi la Kiwunambal.


title: Kiwilawila

text: Kiwilawila kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Wawilawila katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiwilawila ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwilawila kiko katika kundi la Kiwunambal. Wengine hukiangalia kuwa lahaja ya Kingarinyin.


title: Kiwunambal

text: Kiwunambal ni lugha ya Kiworrorran nchini Australia inayozwubumzwa na Wawunambal katika jimbo la Australia ya Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kiwunambal 30 tu, na lugha imo hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwunambal kiko katika kundi la Kiwunambal ambalo limepata jina lake kutoka lugha hiyo.


title: Kiumiida

text: Kiumiida kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Waumiida katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiumiida ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiumiida kiko katika kundi la Kiworrorran cha Magharibi.


title: Kiunggaranggu

text: Kiunggaranggu kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Waunggaranggu katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiunggaranggu ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiunggaranggu kiko katika kundi la Kiworrorran cha Magharibi.


title: Kiunggumi

text: Kiunggumi kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Waunggumi katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiunggumi ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiunggumi kiko katika kundi la Kiworrorran cha Magharibi.


title: Kiworrorra

text: Kiworrorra (pia Kiworora) ni lugha ya Kiworrorran nchini Australia inayozungumzwa na Waworrorra katika jimbo la Australia ya Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kiworrorra ishirini tu, na lugha imo hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiworrorra kiko katika kundi la Kiworrorran cha Magharibi.


title: Kiyawijibaya

text: Kiyawijibaya kilikuwa lugha ya Kiworrorran nchini Australia iliyozungumzwa na Wayawijibaya katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiyawijibaya ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyawijibaya kiko katika kundi la Kiworrorran cha Magharibi. Wengine hukiangalia kuwa lahaja ya Kiworrorra.


title: Kiyalgawarra

text: Kiyalgawarra (pia Kiflinders-Island) kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wayalgawarra katika jimbo la Queensland kwenye kisiwa cha Flinders Island. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiyalgawarra ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiyalgawarra kiko katika kundi lake lenyewe la Flinders Island.


title: Siagi

text: Siagi (kutoka Kiarabu صيغ, siyagh) ni shahamu (mafuta) kutoka katika maziwa inayotumiwa kama chakula, hasa kwa kupakwa juu ya mkate au katika upishi.


title: Siagi

text: Maziwa ya ng'ombe, lakini pia ya wanyama wengine, huwa na kiasi cha shahamu ndani yake. Kama maziwa yanakaa baada ya kukamuliwa, shahamu inapanda juu na kuonekana kwenye uso wake. Hapo inaweza kukusanywa.


title: Siagi

text: Siagi ni thabiti kama inatunzwa katika jokofu, lakini nje yake inalainika na kuyeyuka kabisa, kuwa kama mafuta mnamo sentigredi 30-35.[1]


title: Siagi

text: Siagi inaharibika haraka katika tabianchi ya joto pasipo jokofu, hivyo matumizi yake kama chakula cha pekee, tofauti na maziwa, yalianza katika nchi zenye tabianchi baridi.[2] Mataifa ya kale walitumia siagi mara nyingi kama dawa la kupakaa.


title: Siagi

text: Siagi inatengenezwa kwa kutisikisha maziwa na kazi hii inarahisishia kutengana kwa shahamu na sehemu nyingine. Krimu inayokusanyika kwenye uso wake bado ni emalshani ya shahamu na maji inayoendelea kukandamizwa kwa shabaha ya kupunguza maji ndani yake. Wakati siagi imekuwa tayari ina asilimia 15-20 za maji ndani yake.


title: Siagi

text: Zamani siagi ilitengenezwa kwa mikono. Tangu karne ya 19 mbinu mbalimbali ziligunduliwa kwa kutengeneza siagi kiwandani. Siagi hii inafika sokoni mara nyingi ikitiliwa tayari kiasi cha chumvi.


title: Siagi

text: Mwaka 2015 tani milioni 2.4 za siagi zilitengenezwa duniani. [3]


title: Siagi

text: Tangu karne ya 19 majarini ilibuniwa katika Ulaya kama chakula mbadala kwa sababu wakazi maskini kwenye miji iliyokua haraka walikosa uwezo wa kununua siagi. Majarini hutengenezwa kutoka mafuta ya mimea (k.v. alizeti, karanga, mawese) pamoja na maji na gharama zake ni nafuu kuliko siagi.


title: Siagi

text: Kule Uhindi katika mazingira ya joto watu walibuni njia ya kutunza siagi kwa muda mrefu kwa njia ya kuichemsha hadi maji yote ndani yake yatoke nje. Tokeo lake huitwa ghee (tamka: gii): namna hiyo ya siagi inaweza kutunzwa siku nyingi bila jokofu. Hadi leo ghee ni sehemu muhimu ya upishi wa Kihindi.


title: Kiwanda

text: Kiwanda ni mahali ambapo bidhaa mbalimbali hutengenezwa, yaani penye majengo na mashine. Bidhaa hizo zinaweza kuwa ndoo, sahani, mabakuli, vijiko, masufuria, magari, kompyuta, bati, vyakula mbalimbali, nyundo, pasi, baiskeli, pikipiki na vitu mbalimbali kwa ujumla. Hivyo kuna aina mbalimbali za viwanda: vipo viwanda vya vyakula, vya magari, vya vifaa vya ujenzi, vya vyombo mbalimbali, na vya vitu vizito, vya vyuma n.k.


title: Kiwanda

text: Viwanda vilisambaa hasa kuanzia karne ya 19 wakati wa Mapinduzi ya viwandani ambako uzalishaji wa bidhaa ulihamishwa kutoka karakana za mafundi kwenda taasisi kubwa zaidi ambako mashine pamoja na mpangilio wa kazi viliongeza tija ya uzalishaji.


title: Kiwanda

text: Ugunduzi wa injini ya mvuke uliunda msingi wa matumizi ya mashine katika shughuli nyingi za uzalishaji. Pamoja na hayo, mashine hizi zilikuwa na gharama kubwa, hivyo ulimbikizaji wa rasilmali uliunda tabaka mpya ya mabepari.