title: Escherichia coli

text:
"E. koli" kwa kawaida humiliki njia ya utumbo wa mtoto mchanga ndani ya masaa 40 baada ya kuzaliwa, huwasili kwa chakula au maji au kupitia kwa watu wanaombeba mtoto.
Katika utumbo, hushikamana na kamasi ya utumbo mkubwa. Ni enerobu ya msingi ya kutengeneza ATP katika njia ya utumbo wa binadamu. (Enerobu za kuzalisha ATP ni viumbe ambavyo vinaweza kukua katika uwepo au bila uwepo wa oksijeni.) Bora tu bakteria zisipate vipengele vya kijenetiki vya kusababisha madhara, hizo hazisababishi madhara.


title: Escherichia coli

text: Aina ya "Esicherichia koli" ya Nissle 1917 pia ijulikanayo kama Mutaflor hutumika kama hamira katika dawa, hasa kwa ajili ya kutibu magonjwa mbalimbali ya njia ya utumbo, ikiwa ni pamoja na ugonjwa wa uvimbe wa tumbo.


title: Escherichia coli

text: Aina zenye madhara za "E. koli" zinaweza kusababisha gastroenteritisi, maambukizi ya njia ya mkojo, na ugonjwa wa uvimbe wa tando za uti wa mgongo na ubongo katika mwezi wa kwanza wa utotoni. Katika kesi adimu, aina zenye madhara husababisha ugonjwa wa haemoliti uremiki (HUS), peritonitisi, mastitisi, septikemia na kichomi cha Gramu-hasi.


title: Escherichia coli

text: Baadhi ya aina za "E. koli," kama vile O121 na huzalisha sumu zinazoweza kuwa hatari. Sumu ya chakula inayotokana na "E. koli" husababishwa na kula mboga amabzo hazikuoshwa au nyama ambayo haikupikwa vizuri. O157: H7 pia ina sifa mbaya ya kusababisha athari kubwa na hata kusababisha matatizo yenye kutishia maisha kama vile ugonjwa wa hemoliti-uremiki (HUS). Aina hii inahusishwa na mkurupuko wa 2006 wa "E. coli" huko Marekani kutokana na mchicha mbichi. Ukali wa ugonjwa unatofautiana mno, hivyo unaweza kuwa mbaya, hasa kwa watoto wadogo, wazee au walio na upungufu wa kinga, lakini ni mara nyingi si kali. Awali, njia zisizozingatia usafi katika kuandaa nyama nchini Uskoti kuliwaua watu saba mwaka 1996 kutokana na sumu ya "E. koli" , na kuacha mamia zaidi wakiwa wameambukizwa. "E. koli" inaweza kuhifadhi enterotoksini zisizoathiriwa na joto na zinazoathiriwa na joto. Hiyo ya mwisho, huitwa LT, ina sehemu moja A na tano za B zilizopangwa katika holotoksini moja, na ni sawa sana katika umbo na utendajikazi na sumu ya kipindupindu. Sehemu za B husaidia katika kushikilia na kuingia kwa sumu ndani ya seli za matumbo ya kimelea, wakati sehemu ya A hupasuliwa na kuzuia seli kufonyonza maji, na kusababisha kuhara. LT ni huzalishwa na njia ya uzalisha ya Aina ya 2.


title: Escherichia coli

text: Iwapo bakteria za "E. koli" zitatoka kwenye njia ya utumbo kupitia utoboaji (kwa mfano kutoka kwa kidonda, na kiambatanisho kilichopasuka, au kutokana na makosa ya upasuaji a) na kuingia katika tumbo, kawaida husababisha peritonitisi ambayo inaweza kuwa hatari isipotibiwa haraka. Hata hivyo, "E. koli" ni nyeti sana kwa Antibiotiki kama vile streptomisini au gentamisini. Hii inaweza kubadilika kwani, kama ilivyobainishwa awali, "E. koli" hupata upinzani kwa dawa haraka. Utafiti wa karibuni unaonyesha kwamba matibabu ya antibiotiki hayaboreshi matokeo ya ugonjwa huo, na yanaweza kuongeza pakubwa uwezekano wa kuugua ugonjwa wa haemolitiki uraemiki.


title: Escherichia coli

text: Mukosa ya matumbo inayohusishwa na "E. koli" huonekana kwa idadi iliongezeka katika uvimbe wa tumbo ugonjwa, na ugonjwa wa Crohn na colitis ya vidonda. Aina za kuingilia za "E. koli" huwepo kwa idadi kubwa katika tishu zilizovimba, na idadi ya bakteria katika sehemu zilizofura zinawiana na ukali wa kuvimba tumbo.


title: Escherichia coli

text: "E. koli" za matumbo (EC) huanishwa kwa misingi ya sifa za majimaji ya damu na tabia za uhatari. Virotaipu ni pamoja na:


title: Escherichia coli

text:
Kusambaa kwa "E." "koli" inayosababisha magonjwa mara nyingi hutokea kwa kinyesi kuingia mdomoni. Njia za kawaida za kusambaa ni pamoja na: maandalizi ya chakula yasiyozingatia usafi,Ukolezi wa shamba kutokana na kuwekwa mbolea, umwagiliaji maji wa mazao kwa maji taka kutoka bafu au jikoni yaliyosibikwa
au maji taka yenye kinyesi,
nguruwe mwitu katika nchi za kilimo,
au matumizi ya moja kwa moja ya maji-taka yaliyosibikwa. Ng'ombe wa maziwa na nyama ni hifadhi ya msingi ya "E. koli" O157: H7, na wanaweza kuibeba bila dalili na kuimwaga katika vinyesi vyao. Bidhaa za chakula zinazohusiana na kuzuka kwa "E. koli" ni pamoja na nyama mbichi, mbegu ghafi zinazootesha au mchicha, maziwa ghafi, juisi ambayo haijaondolewa vijidudu, siagi ambayo haijaondolewa vijidudu na vyakula vilivyosibikwa na wafanyakazi wa chakula kupitia njia ya kinyesi na mdomo.


title: Escherichia coli

text: Kwa mujibu wa Tawala za Marekani za Chakula na Dawa ,mzunguko wa njia ya kinyesi na mdomo wa usambazaji unaweza kukatizwa kwa kupika vyakula vizuri, kuzuia kusabikiwa, kuanzisha vikwazo kama vile glavu za mipira kwa wafanyakazi wa vyakula, kuanzisha sera za huduma ya afya ili wafanyakazi wa sekta ya chakula kutafuta matibabu wakati wao ni wagonjwa, kuondoa vijidudu kwa maziwa au juisi na mahitaji halisi ya kuosha mkono.


title: Escherichia coli

text: "E. koli zinazozalisha sumu ya " Shiga (STEC), hasa serotaipu O157: H7, pia husambazwa na nzi, na pia kugusana moja kwa moja na wanyama wa shambani, kuwagusa wanyama wa pori waliofugwa, na chembechembe zinazopeperuka hewani zinazopatikana katika mazingira ya ufugaji wanyama.


title: Escherichia coli

text: "E. koli" ya Uropathojeniki (UPEC) huwa chanzo cha takriban 90% ya maambukizi ya njia ya mkojo (UTI) kuonekanako katika watu wenye maumbile ya kawaida. Katika "maambukizi yanayoongezeka," bakteria ya kinyesi hutawala yurethra na kuenea kwenda juu kwa njia ya mkojo na kibofu cha mkojo na vilevile mafigo (kusababisha athari ya kuvimba kwa mafigo na fupanyonga lake), au tezi kibofu katika wanaume. Kwa sababu wanawake wana yurethra fupi kuliko wanaume, wao wana uwezekano mara 14 zaidi kuugua kutokana na kupanda kwa UTI.


title: Escherichia coli

text: Uropathojeniki za "E. koli" hutumia fimbriae P (kuvimba kwa mafigo na fupanyonga lake inayohusiana na pili) ili kufunga seli za endotheli za njia ya mkojo na kutawala kibofu cha mkojo. Vinata hivi hufunga D-galaktosi-D-galaktosi ya kundi tendakazi la molekuli kwenye kundi P la antijeni ya damu ya erythrosaiti na seli uroepitheli. Takriban 1% ya binadamu hawana hukosa vipokezi hivi, na uwepo au ukosefu wake huamua uwezekano wa mtu kuathiriwa na "E." "koli" ya njia ya mkojo. Uropathojeniki za "E. koli" huzalisha hemolaisini za alpha na beta, hiyo husababisha lisisi ya seli za njia ya mkojo.


title: Escherichia coli

text: UPEC inaweza kuepuka kinga ya ndani ya mwili (kwa mfano mfumo wa kusaidia) kwa kuvamia mwavuli wa juu juu wa seli na kuunda jamii ya bakteria ndani ya seli(IBC s). Hizo pia zina uwezo wa kuunda antijeni K, polisakaraidi zenye umbo la kapsuli ambazo huchangia ukuaji wa viumbe vinavyokuwa vimeshikamana. "E. koli" zinazozalisha viumbe vinavyokuwa vimeshikamana ni kinzani kwa vipengele vya kinga na tiba ya antibiotiki na mara nyingi huwa chanzo cha maambukizi sugu ya njia ya mkojo. Maambukizi ya "E." "koli" yanayozalisha antijeni-K kwa kawaida hupatikana katika sehemu ya juu ya njia ya mkojo.


title: Escherichia coli

text: "Maambukizi yanayoshuka," ingawa kwa kiasi ni nadra, hutokea wakati seli za "E. koli" huingia katika viungo vya juu vya njia ya mkojo (figo, kibofu cha mkojo au ureta) kutoka mkondo wa damu.


title: Escherichia coli

text: Huzalishwa na serotaipu ya "Esicherichia koli" ambayo ina antijeni ya kikapsuli iitwayo K1. Ukoloni wa matumbo ya mtoto mchanga kwa mashina haya, ambayo yako katika uke wa mama, husababisha bakteriemia, ambayo inapelekea kwa ugonjwa uvimbe wa tando za uti wa mgongo na ubongo. Na kwa sababu ya kukosekana kwa kingamwili ya IgM kutoka kwa mama (hizi hazivuki kondo kwa sababu FcRn husimamia uhamisho wa IgG), pamoja na kuwa mwili hutambua antijeni K1 kama yake, kwa kuwa inafanana na serebali ya glikopeptidi, hii husababisha ugonjwa mkali wa uvimbe wa tando za uti wa mgongo na ubongo katika watoto wachanga.


title: Escherichia coli

text: Katika sampuli za kinyesi masomo ya hadumini huonyesha fimbo za Gramu hasi, bila mpango maalum wa seli. Kisha, aidha agari MacConkey au agari EMB (au zote) inachanjwa kwa kinyesi. Katika agari MacConkey, makoloni nyekundu ya kina huzalishwa kwa kiumbe kina laktosi, na kuchachishwa kwa sukari hii husababisha pH ya chombo kushuka, na hivyo kusababisha chombo kuwa giza. Ukuaji katika agari Levini EMB hutoa koloni nyeusi na mngaro wa kimetali wa rangi ya nyeusi-kijani. Huu niutambuzi wa "E. koli." Kiumbe pia kina laisini, na hukua kwa TSI iliyopinda kwa mtazamo wa (A / A / g + / H S-). Pia, IMViC ni + + - kwa "E. koli," kama ni 2}indoli yake chanya (pete nyekundu) na methili nyekundu chanya (nyekundu angavu), lakini VP hasi (hakuna mabadiliko-haina rangi) na sitreti hasi (rangi ya kijani-hakuna mabadiliko). Vipimo vya uzalishaji wa sumu viaweza kutumia seli za mamalia katika tishu, ambazo huuawa haraka kwa sumu shiga. Ingawa inaathirika kwa urahisi sana na ni maalum sana, utaratibu huu ni wa polepole na wa gharama kubwa.


title: Escherichia coli

text: Utambuzi wa kawaida umefanyika kwa kukuza viini kwa chombo cha sobitoli cha MacConkey kisha kutumia antiserumu ya kuandika. Hata hivyo, mipira ya kuchanganua kiasi cha dutu na baadhi antiserumu za kuandika umeonyesha athari za kuvuka na koloni zisizo za E koli O157. Aidha, si aina zote za E. coli O157 zinazohusiana na HUS ni vichachishaji vya sobitoli.


title: Escherichia coli

text: Baraza la Jimbo na Wanaepidemiolojia wa Wamaeneo walipendekeza kwamba maabara ya kliniki angalau yapime vinyesi vyote vyenye damu kwa uwepo wa pathojeni hii. Chama cha Marekani cha Msingi wa Magonjwa ya Njia ya Tumbo(AGAF) kilipendekeza katika Julai 1994 kuwa sampuli zote za kinyesi zipimwe mara kwa mara kwa uwepo wa E. koli O157: H7. Inapendekezwa kwamba Tabibu awasiliane na idara ya hali ya afya zao au na Kituo cha Kudhibiti Ugonjwa na Kuzuia kuamua sampuli ambazo ni lazima zipimwe na kama matokeo yanafaa kuripotiwa.


title: Escherichia coli

text: Njia nyingine za kuchunguza "E." "koli" O157 kwenye kinyesi ni pamoja na vipimo vya ELISA, koloni ya vipimo vya kupima protini, masomo ya moja kwa moja ya hadumini ya imunofloresensi ya vichungi, pamoja na mbinu za kutenga viumbe maalum kwa kutumia shanga za kisumaku. Changanuzi hizi zimekusudiwa kama chombo kuruhusu uchunguzi wa haraka kwa ajili ya kupima uwepo wa "E. koli" O157 bila ya kukuza viini kwanza kwa sampuli hiyo ya kinyesi.


title: Escherichia coli

text: Maambukizi ya bakteria kwa kawaida hutibiwa kwa antibiotiki Hata hivyo kiwango cha kuathiriwa na antibiotiki cha aina mbalimbali za "E. koli" kinatofautiana sana. Kama viumbe vya Gramu-hasi, "E. koli" ni stahimilivu kwa antibiotiki nyingi ambazo hufanyakazi dhidi ya Gramu-chanya. Antibiotiki ambazo zinaweza kutumika kutibu maambukizi ya "E." "koli" ni pamoja na amoksilini pamoja na penisilini nyingine zilizosanisiwa nusu, sefalosporini nyingi, kabapenemi, aztreonami, trimethoprim-sulfamethoksazoli, ciprofloksasini, nitrofurantoini na aminoglaikosidi.


title: Escherichia coli

text: Kustahimili Antibiotiki ni tatizo linalokua. Baadhi ya hii inatokana na kutumika sana kwa antibiotiki na binadamu, lakini baadhi yake pengine ni kutokana na matumizi ya antibiotiki kama viendelezi ukuaji wa chakula cha wanyama. Utafiti uliochapishwa katika jarida la "Sayansi" katika Agosti 2007 ulipata kuwa kiwango cha mabadiliko katika "E. koli" ni "juu ya mara 10 kwa kila jenomu kwa kizazi, ambayo ni mara 1000 zaidi ya makadirio ya awali," matokeo ambayo yanaweza kuwa na maana kwa ajili ya utafiti na uthibiti wa ustahimilivu kwa antibiotiki wa bakteria.


title: Escherichia coli

text: "E. koli" inayostahimili Antibiotiki pia inaweza kupitisha jeni zinazosababisha ustahimilivu kwa antibiotiki kwenda kwa aina nyingine ya bakteria, kama vile "Stafilokokasi aureasi," kupitia mchakato uitwao uhamisho wa upande wa jeni . "E. koli" mara nyingi hubeba plasmidi zinazostahimili madawa mengi na uzihamisha kwa urahisi iwapo ina shinikizo kwenda kwa aina nyingine. Hakika, "E. koli" ni mwanachama wa mara kwa mara wa jamii ya viumbe ambapo aina nyingi za bakteria huishi kwa karibu karibu. Mchanganyiko huu wa aina unaruhusu aina za "E." "koli" ambazo zimefunikwa na pili ili kukubali na kuhamisha plasmidi kutoka na kwenda kwa bakteria zingine. Hivyo "E. koli" na enterobakteria nyingine ni hifadhi muhimu ya ustahimilivu wa antibiotiki unaoweza kuhamishwa.


title: Escherichia coli

text: Ustahimilivu kwa antibiotiki laktamu beta umekuwa tatizo hasa katika miongo ya hivi karibuni, kama aina ya bakteria ambazo huzalisha laktamasi beta zimekuwa za kawaida zaidi. Vimeng'enya hivi vya laktamsi beta hufanya penisilini sefalosporini nyingi, kuwa tiba isiyofanya kazi. Laktamasi beta za wigo uliopanuliwa zinazozalisha "E. koli" ni stahimilivu sana kwa aina nyingi ya antibiotiki na maambukizi ya aina hizi ni magumu kutibu. Katika matukio mengi, mbili tu ya antibiotiki simulizi na kiasi kidogo sana cha antibiotiki za ndani ya mishipa bado zina ufanisi. Katika 2009, jeni iitwayo New Delhi metallo-beta-lactamasi (kwa kifupi NDM-1) ambayo inatoa ustahimilivu kwa antibiotiki kabapenemu ya ndani ya mifupa, ziligunduliwa katika India na Pakistan katika bakteria za "E. koli" .


title: Escherichia coli

text: Kuongezeka kwa wasiwasi kuhusu maambukizi ya aina hii ya "bakteria hatari" nchini Uingereza kumesababisha wito wa ufuatiliaji zaidi na mkakati wa Uingereza nzima wa kukabiliana na maambukizi na vifo. Vipimo vya uwezekano wa kuathiriwa vinafaa kuongoza tiba katika magonjwa yote ambayo viumbe vinaweza kutengwa kwa ajili ya kukuza viini.


title: Escherichia coli

text:
Tiba ya bakteriafeji virusi ambavyo hasa vinalenga baketria ya kipathojeni imekuwa ikiendelezwa kwa zaidi ya miaka 80 iliyopita, hasa katika Urusi ya zamani, ambapo ilitumika kuzuia kuhara kulikosababishwa na "E. koli." Hivi sasa, tiba ya kilabakteria kwa binadamu inapatikana tu katika Kituo cha Tiba ya kilabakteria katika Jamhuri ya Jeojia na Poland. Hata hivyo, tarehe 2 Januari 2007, shirika la Marekani la FDA lilitoa kibali kwa Omnilytics kutumia Tiba yake ya kilabakteria ya kuua"E." "koli" O157: H7 katika ukungu, kinyunyizio au safisha ya wanyama hai watakaochinjwa kwa ajili ya matumizi ya binadamu.
Bakteriafeji T4 ni feji iliyotafitiwa sana kwa malengo ya kuambukiza E. koli.


title: Escherichia coli

text: Watafiti wamefanya juhudi kuendeleza chanjo yenye usalama, na ufanisi wa kupunguza matukio ya maambukizi duniani kote ya "E. koli" . Katika Machi 2006, chanjo iliyosababisha jibu la kinga dhidi ya "E. koli" O157: H7 O-maalum polisakaraidi ilo unganishwa tena kwa eksotoksini "Pseudomonas aeruginosa" (O157-rEPA) iliripotiwa kuwa salama kwa watoto wa umri wa miaka miwili hadi mitano. Kazi ya awali ilikuwa tayari imeonyesha kuwa ni salama kwa watu wazima. Awamu ya III ya majaribio ya kimatibabu ya kuthibitisha ufanisi kwa kiwango kikubwa wa matibabu imepangwa.


title: Escherichia coli

text: Katika 2006 Afya ya Wanyama ya Fort Dodge (Wyeth) ilianzisha chanjo madhubuti ya virusi visoukali ili kudhibiti aisakulitisi na peritonitisi katika kuku. Chanjo hii ni chanjo nasaba isosumu ambayo imethibitisha kinga dhidi ya O78 na aina zisizoweza kupigwa chapa .


title: Escherichia coli

text: Katika Januari 2007 kampuni ya Kanada Madawa, Bioniche ilitangaza kuwa imetengeneza chanjo ya mifugo ambayo inapunguza idadi ya O157: H7 inayomwaga katika mbolea kwa mara 1000, hadi karibu bakteria pathojeni 1000 kwa kila gramu ya mbolea.


title: Escherichia coli

text: Katika Aprili 2009 mtafiti wa Chuo Kikuu cha Jimbo la Michigan alitangaza kwamba ameanzisha chanjo inayofanya kazi kwa aina ya "E. koli." Mahdi Saeed, profesa wa Epidemolojia na maradhi ya kuambukiza katika vyuo vya MSU vya Tiba Wanyama na Dawa za Binadamu, ametuma maombi kwa ajili ya hataza kwa ugunduzi wake na amefanya mawasiliano na makampuni ya dawa kwa ajili ya uzalishaji wa kibiashara.


title: Escherichia coli

text: Kwa sababu ya historia yake ndefu ya utamaduni wa maabara na urahisi wa kushughulikiwa, "E. koli" pia ina jukumu muhimu katika uhandisi wa kibiolojia wa kisasa na mikrobiolojia ya kiviwanda. Kazi ya Stanley Cohen Norman na Herbert Boyer katika "E. koli," kwa kutumia plasmidi na vimeng'enya vya kuzuia kuunda DNA inayoshikana tena, ikawa msingi wa bioteknolojia.


title: Escherichia coli

text: Hufikiriwa kuwa kimelea chenye uwezo mkubwa sana kwa ajili ya uzalishaji wa protini heterologu, watafiti wanaweza kujumuisha jeni katika vijiumbe maradhi kwa kutumia plasmidi, kuruhusu uzalishaji kwa wingi wa protini katika mchakato uchachishaji wa kiviwanda. Mifumo ya maumbile pia imeendelezwa ambayo inaruhusu uzalishaji wa protini inayoweza kuunganishwa tena kwa kutumia "E. koli." Moja ya matumizi muhimu ya kwanza ya teknolojia ya DNA inayoweza kuungana tena ilikuwa kughilibiwa kwa "E. koli" kuzalisha insulini binadamu. "E. koli" zilizobadilishwa zimetumika katika maendelezo ya chanjo, kutumia viumbe kurejesha mazingira ya awali, na uzalishaji wavimeng'enya visivyoweza kusonga. Hata hivyo,"E. koli" haiwezi, kutumika kuzalisha baadhi ya protini tata kubwa zaidi, ambazo zina bondi za disulfidi nyingi na, hasa, thiol zisizopacha, au protini zinazohitaji pia kubadilishwa baada ya kutafsiriwa kimuundo kwa ajili ya utendajikazi.


title: Escherichia coli

text: Tafiti pia zinafanywa katika kuweka programu katika "E. koli" ili labda iweze kutatua matatizo ya hisabati magumu kama vile tatizo la njia la Hamilton.


title: Escherichia coli

text: Bakteria za "E. koli" kwa kawaida zimekuwa zikipatikana katika maji ya burudani na uwepo wao hutumika kuashiria uwepo wa kuhasibika kwa kinyesi kwa hivi karibuni, lakini uwepo wa "E. koli" inaweza kosa kuwa dalili ya kinyesi cha binadamu. "E. koli" ni mkadhania katika wanyama wote wasioathiriwa na joto: ndege na mamalia. Bakteria ya "E. koli" pia zimepatikana katika samaki na kasa. Mchanga na udongo pia huifadhi bakteria ya "E." "koli" na baadhi ya aina za "E. koli" ambazo asilishwa . Baadhi ya maeneo ya kijiografia yanaweza kusaidia aina za kipekee za "E. koli" na kinyume, baadhi aina za "E." "koli" zina asili tofauti.


title: Escherichia coli

text: "E. koli" mara nyingi hutumika kama viumbe mfano katika masomo ya mikrobiolojia. Aina zilizokuzwa (km "E. koli" K12) zinaishi vizuri katika mazingira ya maabara, na, tofauti na aina zisizokuzwa, zimepoteza uwezo wao wa kustawi katika utumbo. Aina nyingi za maabara hupoteza uwezo wao wa kuunda muungano wa seli tofauti. Maumbile haya hulinda aina zisizokuzwa kutokana na kingamwili na mashambulizi mengine ya kemikali, lakini uhitaji matumizi makubwa ya nishati na rasilimali.


title: Escherichia coli

text: Katika 1946, Joshua Lederberg na Edward Tatum kwanza walielezea jambo lililojulikana kama kuunganisha bakteria kwa kutumia bakteria ya "E. koli" kama mfano, na inabakia kuwa mfano wa msingi wa kutafiti muungano. "E. koli" ilikuwa ni sehemu muhimu ya majaribio ya kwanza ya kuelewa jenetiki za kilabakteria, na watafiti mapema, kama vile Seymour Benzer, alitumia "E. koli" na kilabakteria ya T4 kuelewa topografia ya muundo wa jeni. Kabla ya utafiti wa Benzer, haikuwa inayojulikana kama jeni ilikuwa na utaratibu kimstari, au kama ulikuwa na muundo wa kimatawi.


title: Escherichia coli

text: "E. koli" ilikuwa moja ya viumbe vya kwanza kuwa na jenomu iliyotaratibiwa; jenomu kamili ya "E." "koli" K12 ilichapishwa na "Sayansi" katika 1997.


title: Escherichia coli

text: Majaribio ya muda mrefu ya mabadiliko kwa kutumia "E. koli," yalianzishwa na Richard Lenski mwaka 1988, yameruhusu kushuhudiwa moja kwa moja kwa mabadiliko makubwa katika maabara. Katika jaribio hili, moja ya idadi ya "E. koli" bila kutarajia ilitoa uwezo wa kumetaboli siterati kwa kutumia oksijeni. Uwezo huu ni nadra sana katika "E. koli." Kwa kuwa kukosa uwezo na kukua kukiwepo oksijeni kwa kawaida hutumika kama njia ya kutofautisha "E. koli" kutokana nyingine, zinazohusiana kwa karibu sana kibakteria kama vile "Salmonella," uvumbuzi huu unaweza kuashiria tukio la kipekee kuonekana katika maabara.


title: Escherichia coli

text: Kwa kuchanganya nanoteknolojia na ikolojia ya kimazingira Mandhari ya mazingira magumu yanaweza kutolewa na maaelezo katika skeli ya nano. Kwa mazingira sanisi kama haya majaribio ya mabadiliko kwa kutumia "E. koli" yamefanywa ili kutafiti biofizikia ya kukabiliana na hali katika kisiwa cha biojiografia kwenye .


title: Mafuta ya ini

text: Mafuta ya ini, inajulikana pia kama ugonjwa wa ini kuwa na mafuta (FLD), ni tatizo linaloweza kugeuzwa ambapo vipande vikubwa vya aina maalum ya mafuta ya trigliseride hukusanyika katika seli za ini kupitia mchakato wa steatosisi (yaani uwekaji usio wa kawaida wa mafuta ndani ya seli). Licha ya kuwa na visababishi mbalimbali, tatizo la kuwa na mafuta kwenye ini linaweza kuchukuliwa kama ugonjwa mmoja ambao hutokea duniani kote katika wale wana ulaji pombe kupita kiasi na wale ambao ni feta (pamoja na au bila ya athari za insulini upinzani). Tatizo hili pia linahusishwa na magonjwa mengine ambayo huathiri umetaboli wa mafuta. Kimofolojia, ni vigumu kutofautisha kati ya FLD inayohusishwa na pombe na ile isiyohusishwa na pombe na aina zote mbili huonyesha mabadiliko ya vilengelenge vidogo na vikubwa vya mafuta katika hatua mbalimbali.


title: Mafuta ya ini

text: Ukusanyikaji wa mafuta pia unaweza kufuatana na maendeleo ya kuvimba ini (hepataitisi), tatizo liitwalo steatohepataitisi. Kwa kuzingatia mchango na pombe, ukusanyikaji wa mafuta kwenye ini unaweza kuitwa steatosisi ya pombe au ugonjwa wa ini kuwa na mafuta usiohusiana na pombe (NAFLD), na aina kali zaidi kama steatohepataitisi ya pombe (sehemu ya ugonjwa wa ini unaotokana na pombe) steatohepatitisi isiyosababishwa na pombe (NASH).


title: Mafuta ya ini

text: Kwa kawaida, ukusanyikaji wa mafuta kwenye ini uhusishwa na pombe au tatizo la umetaboli (ugonjwa wa kisukari, shinikizo la damu, unene wa kupindukia na dislipidemia) lakini pia unaweza kusababishwa na mojawapo ya sababu zingine nyingi :


title: Mafuta ya ini

text:
Mabadiliko ya kiasi cha mafuta huwakilisha ukusanyikaji wa trigliseridi (mafuta huru) ndani ya sitoplazimu. Mwanzoni, hepatositi huwasilisha vakuli ndogo za mafuta (liposomu) zinazozunguka kiini (mabadiliko ya vilengelenge vidogo vya mafuta). Katika awamu hii chembechembe za ini huwa zimejawa na matone mengi ya mafuta ambayo huwa hayachukui nafasi ya kiini kilicho katikati ya chembechembe. Katika awamu za baadaye, na ukubwa wa vakuli hizi huongezeka na kusukuma kiini kwenye ukingo wa chembe na kuonyesha sifa kama za pete ya muhuri (mabadiliko ya vilengelenge vikubwa vya mafuta). Vilengelenge hivi huwa vimesawiri vizuri na huonekana vikiwa "tupu" kwa sababu mafuta huyeyuka wakati wa usindikaji tishu. Vakuli kubwa zinaweza kuungana na kuzalisha cyst s ambayo ni Malena vidonda. Steatosisi ya vilengelenge vikubwa ni ya kawaida aina nyingi na ni kawaida yanayohusiana na pombe, ugonjwa wa kisukari, fetma na kotikosteroidi. Ukusanyikaji mkali wa mafuta kwenye ini wakati wa mimba na ugonjwa wa Reye ni mifano ya magonjwa makali ya ini yanayosababishwa na mabadiliko ya vilengelenge vidogo vya mafuta. Utambuzi wa steatosisi hufanywa wakati mafuta yaliyo kwenye ini yanazidi asilimia 5-10 kwa uzito.
Kasoro katika umetaboli wa mafuta husababisha mwanzo wa kugonjeka kwa FDL jambo ambalo linawezatokana na kukosekana kwa usawa katika matumizi ya nishati na utengenezaji wake hivyo basi kusababisha uhifadhi wa mafuta au linaweza kuwa matokeo ya upinzani wa pembeni wa insulini, ambapo usafiri wa asidi za mafuta kutoka tishu shahamu hadi kwenye ini ni kuongezeka.
Kuharibika au kuzuiwa kwa kipokezi molekuli (PPAR-α, PPAR-γ na SREBP1) ambacho hudhibiti vimeng'enya vilivyo na wajibu wa kuweka oksijeni na kusanisi
Asidi za mafuta huonekana kuchangia katika ukusanyikaji wa mafuta. Aidha, ulevi unajulikana kuharibu mitokondria na miundo ingine ya seli hivyo basi kuendelea kuharibu utaratibu wa nishati wa seli. Kwa upande mwingine FLD zisizotokana na ulevi zinaweza kuanza kama nishati ya ziada iliyokosa kuvunjavunjwa kwenye seli za ini. Steatosisi ya ini inaweza kugeuzwa na kwa kiasi fulani haiendelei kama kuna kukomeshwa au kuondolewa kwa sababu msingi.
Ukusanyikaji wa mafuta mengi kwenye ini wakati mwingine hufuatana na kuvimba, hali ambayo inajulikana kama "steatohepatitisi." Kuendelea kwa steatohepatitisi inayosababishwa na pombe (ASH) au ile isiyosababishwa na pombe (Nash) hutegemea kuendelea au ukali wa sababu inayosababisha. Vidonda vya kipatholojia hufanana katika hali zote mbili. Hata hivyo, kiasi ya majibu ya uvimbe hutofautiana sana na si lazima yahusiane na kiasi cha ukusanyikaji wa mafuta. Steatosisi (ubakishaji wa mafuta) na mwanzo wa steatohepatitisi zinaweza kuwakilisha hatua za mfululizo katika kuendelea kwa FLD.


title: Mafuta ya ini

text: Ini lililovimba sana na lenye kiwango cha juu cha steatosisi mara nyingi huendelea hadi kwenye aina kali zaidi ya ugonjwa huu. Kuvimba na kuoza kwa hepatosi kwa kiwango tofauti mara nyingi hutokea katika hatua hii. Majibu ya kufa na kuvimba kwa seli za ini husababisha kuchochewa kwa seli zilizo na umbo la nyota ambazo huwa na jukumu msingi katika fibrosisi ya ini. Kiwango cha fibrosisi hutofautiana sana. Fibrosisi perisinusoida hutokea sana, hasa katika watu wazima, na hutawala sana katika eneo 3 kuzunguka mishipa iliyo mwisho wa ini.


title: Mafuta ya ini

text: Ueneaji wa sirosisi unaweza kuathiriwa na kiwango cha mafuta na kiasi cha steatohepatitisi na sababu zingine mbalimbali zinazohamasisha. Katika FLD inayosababisha wa pombe mabadiliko hadi kwenye sirosisi yanayohusiana na maendeleo ya matumizi ya pombe yameandikwa vizuri ni mchakato wa kushiriki katika FLD yasiyo ya pombe ni chini ya wazi.


title: Mafuta ya ini

text: Watu wengi huwa hawaonyeshi dalili za ugonjwa na kwa kawaida hugunduliwa kibahati kwa sababu ya vipimo vinavyofanyiwa ini linalokosa kufanya kazi vizuri au hepatomegalia inayobainika katika hali tofauti ya kimatibabu. Biokemia ya ini iliyoongezeka hupatikana katika asilimia 50 ya wagonjwa walio na steatosisi rahisi . Kiwango cha Alt ya majimaji ya damu huwa juu ya kiwango cha AST katika kibadala kisicho cha vileo na kinyume chake ni FLD ya pombe (AST: ALT zaidi ya 2:1).


title: Mafuta ya ini

text: Tafiti zinazohusisha upigaji picha hupatikana sana sana wakati wa mchakato wa kutathmini. Ultrasonografia huonyesha ini "kali" lenye ekojenisi iliyoongezeka. Upigaji picha za kimatibabu unaweza kusaidia katika utambuzi wa mafuta kwenye ini; maini yenye mafuta huwa na uzito wa chini kuliko wengu kwenye tomografia inayofanyiwa kwenye kompyuta (CT) na mafuta huonekana yakiangaa katika picha za mvumo wa picha za kismaku. T1 (MRIs). Hata hivyo, hakuna picha za kimatibabu, anaweza kutofautisha steatosisi rahisi kutoka Nash advanced Histological. Utambuzi na ini biopsy ni kutafuta wakati tathmini ya ukali unahitajika.


title: Mafuta ya ini

text: Matibabu ya ukusanyikaji wa mafuta kwenye ini yanategemea kinachosababisha athari yake, na kwa ujumla, kutibu na kusababisha msingi itakuwa nyuma mchakato wa steatosisi kama kutekelezwa katika hatua za mwanzo.


title: Mafuta ya ini

text: Kufikia asilimia 10 ya FLD ya ugonjwa wa sirotiki unaosababishwa na pombe itasababisha ksinoma ya sel za ini. Jumla ya matukio ya saratani ya ini katika FLD isiyosababishwa na pombe bado hayajahesabiwa, lakini uhusiano ulioko ni dhahiri .


title: Mafuta ya ini

text: Maambukizi ya FLD katika jumla ya watu ni kati ya asilimia 10 na asili 24% katika nchi mbalimbali. Hata hivyo, hali hii huonekana katika juu ya asilimia 75 ya watu walio na unene wa kupindukia, asilimia 35 ambao wataendelea mpaka FLD isiyosababishwa na pombe, ingawa hakuna ushahidi wa matumizi ya pombe kupita kiasi. FLD ndicho kisababishi kikuu cha jaribio la ini kutofanya kazi vizuri nchini Marekani. "Ukusanyikaji wa mafuta kwenye ini hutokea katika asilimia 33 ya Wamarekani wa Ulaya, asilimia 45 ya Marekani-Wahispania, na asilimia 24 ya Wamarekani-Waafrika."


title: Rodentia

text: Rodentia ni jina la Kisayansi la oda ya panya, vipanya, mabuku, biva, panyabuku, kindi na mafuko. Kwa Kiswahili huitwa wagugunaji.


title: Rodentia

text: ODA RODENTIA


title: Pinnipedia

text: Pinnipedia ni jina la Kisayansi cha familia ya sili, simba-bahari, sili-manyoya na walarasi.


title: Pinnipedia

text: FAMILIA "PINNIPEDIA"


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy (12 Februari 1912 - 9 Novemba 1982) alikuwa mwanachuoni na mwanahistoria mkubwa wa Kiislamu na mmojawapo wa washairi wakubwa kutoka Zanzibar lakini baadaye alihamia Mombasa, Kenya. Alifahamka zaidi kwa kutafsiri Qurani tukufu kwa Kiswahili. Vilevile alipata kuwa Kadhi Mkuu wa Zanzibar.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Alikuwa mtu mwenye kupendwa na watu na alikuwa akizungukwa mara kwa mara na watu wanaotaka kumsalimia au kupata kutoka kwake mafunzo ya Dini.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Umaarufu wake ulikuwa si katika kisiwa cha Zanzibar na nchi za Afrika ya Mashariki peke yake, bali ulienea hadi Somalia ya kusini na ya kaskazini, Cape Town upande wa kusini mpaka kufikia Malawi, mahali alipokuwa akitoa darsa zake kabla ya kuhamia Kenya kwa kuhofia kukamatwa na serikali ya Zanzibar.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Alizaliwa Zanzibar mwezi wa Februari mwaka 1912 katika ukoo maarufu, akajifunza Qur-aan kutoka kwa Fatma Hamid Said (1854-1936), aliyesoma kwa Shaykh Amin bin Ahmed aliyekuwa akifundisha Qur-aan kijiji cha Jongeani mahali alipozaliwa Shaykh Abdullah Farsy na kukulia.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Shaykh Abdullah Saleh Farsy alihifadhi Qur-aan yote pamoja na hadithi nyingi za Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swallah Llahu alayhi wa Sallam) akiwa na umri mdogo sana, na shauku yake kubwa isiyotoshelezeka ya kujifunza masomo ya Kiislamu na ya kiulimwengu ilionekana pale wenzake walipokuwa wakijishughulisha na michezo na anasa za kidunia, wakati yeye alikuwa kila siku akizama katika kusoma kitabu kipya cha mafunzo ya Kiislamu.
Alikuwa akipenda sana kusoma kiasi ambapo maisha yake yote yalifungika ndani ya maktaba yake kubwa ya nyumbani.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Alipofariki dunia, Shaykh Abdullah Saleh al-Farsy alikuwa Aalim mwenye kutambulika na kuheshimika kupita wote katika nchi zinazotumia lugha ya Kiswahili. Mchango wake usiokuwa na mfano katika kuelimisha watu dini ya Kiislamu ulifikia kiwango chake cha juu baada ya kuchapicha tafsiri kamili ya mwanzo ya Qur-aan Takatifu ya Kiswahili iliyokubaliwa rasmi yenye kurasa 807.
Alipokuwa kijana, mwanachuoni huyu mwenye hamasa na uhodari alibahatika wakati ule kuwepo na kuenea kwa vyuo vikongwe vya Kiislamu vilivyojaa wanafunzi chini ya uongozi wa Maulamaa weledi mfano wa Shaykh Abu Bakar bin Abdullah bin Bakathir (1881-1943) aliyekuwa mwanafunzi maarufu wa Sayyid Ahmed bin Abu Bakar al-Sumait (1961-1925)


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Katika mwaka wa 1922 Shaykh Abdullah Saleh Farsy alijiunga na chuo cha Msikiti Barza baada ya Maulamaa wawili kumtaka afanya hivyo:
Wa kwanza alikuwa Sayyid Hamid bin Mansab (1902-1965) aliyemfunza RISALATUL JAMI'A, yenye mafunzo ya taasisi ya Kiislamu. Imamu huyu wa msikiti wa Forodhani aliyefariki dunia wakati akitoa darsi ndani ya msikiti Gofu alikuwa mwanafunzi wa Shaykh Muhammad Abdul Rahman Makhzymy (1877-1946), mmojawapo wa waalimu wa Shaykh Abdullah Saleh Farsy.
Wa pili alikuwa Sayyid Alawy bin Abdul Wahab (1902-1960) aliyemsomesha vitabu 12 vya Fiq'hi katika lugha ya kiarabu pamoja na sharhi ya MATNI YA RABBIYYAH juu ya elimu ya urithi.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Baada ya kuwa mjuzi katika elimu ya taasisi ya Kiislamu katika chuo cha Msikiti Barza, Shaykh Abdullah Saleh Farsy alikuwa mjuzi pia wa elimu ya nahau ya lugha ya Kiarabu. Na alipokuwa na umri wa miaka 20 alikuwa akiandika mashairi ya Kiarabu, dalili ya daraja kubwa ya elimu ambayo Maulamaa wa Zanzibar wakati ule waliweza kuieneza.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Shaykh Abdullah Saleh Farsy alijifunza chini ya Maulamaa wengi wakubwa kama vile Shaykh Ahmed bin Muhammad al-Mlomry (1873-1936) aliyemfundisha vitabu 25 vikiwemo Tafsiri ya Jalalayn kilichoandikwa na Jalal al-Din Mahali (1389-1450) kutoka Misri na Jalal al-Din Suyuti (1445-1505), Syria, na hawa ni Maulamaa wakubwa na maarufu wa madhehebu ya Imam Shafi.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Baada ya kuhitimu darsi zote katika chuo cha Msikiti Barza, Shaykh Abdullah Saleh Farsy aliruhusiwa na Shaykh Ahmed bin Muhammad al-Mlomry kusomesha katika chuo hicho katika mwezi wa Ramadhan chini ya uangalizi wake.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Alijifunza pia kutoka kwa Shaykh Abu Bakar (1881-1943), mtoto wa Shaykh Abdullah bin Abu Bakar Bakathir (1860-1925), mwanafunzi wa Shaykh Ahmed bin Abu Bakar al-Sumait.
Shaykh Abu Bakar bin Abdullah bin Bakathir aliyejifunza kutoka kwake elimu ya Fiq'hi kupita Maulamaa wengi hapo Zanzibar, alikuwa akihudhuria darsi za Shaykh Abdullah Saleh Farsy kwa ajili ya kumpa moyo, kisha akamchagua kuwa Imamu wa Swalah ya Witri kutoka mwaka 1933 mpaka terehe 28 Oktoba 1939, alipomruhusu pia kusoma Qur-aan katika Msikiti Gofu na hatimaye akawa anasalisha Swalah ya Alfajiri mpaka mwaka 1966 alipochukuwa mahali pake mtoto wa dada yake Saleh bin Salim bin Zagar.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Shaykh Abdullah Saleh Farsy alisoma vitabu vingi vya Fiq'hi kutoka kwa Shaykh Muhammad Abdul Rahman al-Makhzymy vikiwemo vitabu vya Fathul Muin na Iqnai, ambavyo mwanzo vilikuwa vikisomeshwa na Shaykh Abdullah bin Abu Bakar bin Bakathir hapo Msikiti Gofu katika mwaka 1917.
Alijifunza kutoka kwake pia elimu ya kupanga nyakati za Swalah na kuujua upande wa Qiblah.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Juu ya kuwa hapo mwanzo Shaykh Abdullah Saleh alisoma Minhaaj At Tabiiyn kitabu cha Shaykh Zakariya Muhyddin Yahya Sharaff ad-Din al-Nawawi (1213-1277) ambaye ni mwanachuoni mkubwa wa madhehebu ya Kishafi, lakini baadaye alisoma tena kitabu hicho kwa Shaykh Muhammad Abdul Rahman al-Makhzymy.
Msimamo wa kisheria wa kitabu hiki hapo Zanzibar umeanzia zama za Imam Abu Hamid bin Muhammad al-Ghazzali (1058-1111), aliyekuwa mwanafunzi wa Imam wa Haramayn Ahmed Malik al-Jawayti (1085) kutoka kwa Ayoub al-Buwati (845), mwanafunzi wa Imam Muhammad Idriys al-Shafi'i (767-820), mwanzilishi wa Madrasa ya Shafi'i, yenye wafuasi wengi Zanzibar na Misri.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Shaykh Muhsin bin Ali bin Issa Barwan aliyekuwa mwalimu wake Msikiti Gofu, alikuwa mwanachuoni wa mwanzo katika mwaka 1944 kumruhusu Shaykh Abdullah Saleh Farsy kusomesha Jalalayn Msikiti Barza katika mwezi wa Ramadhani. Baadaye Shaykh Abdullah Saleh Farsy alijifunza kwa Shaykh al-Amin Ali bin Abdullah bin Nafi al-Mazrui mwaka (1875-1947), aliyeupendezesha kwa watu Uislamu wa kisasa kama ulivyoshereheshwa na Shekh Muhammad Abduh (1845-1905), aliyemsomesha Shaykh Ahmed Muhammad Mlomry katika chuo kikuu cha al Azhar, Misri.
Shaykh Abdullah Saleh Farsy alipewa Ijaza (shahada) na Shaykh ‘Umar bin Ahmad bin Abu Bakar al-Sumait (1896) aliyemsomesha vitabu vya Fiq'hi, Mantiq (Logic) na Hadith, pamoja na vitabu vingine. Bahati mbaya mwanachuoni huyu alirudi Yemen katika mwaka wa 1965 kutokana na udikteta uliokuwepo Zanzibar chini ya serikali iliyoongozwa na mkiristo Julius Kambarage Nyerere.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Umahiri aliouonyesha Shaykh Abdullah Saleh Farsy katika elimu ya mambo ya kidunia ulikuwa mkubwa pia. Alikuwa hodari sana katika elimu hiyo, na alipokuwa Central Primary School aliyojiunga nayo mwaka 1924, mwalimu wa lugha ya Kiingereza alishindwa kuamua darasa lipi ampeleke. Shaykh Abdullah Saleh Farsy aliyemaliza miaka minane inayotakiwa katika shule ya msingi katika muda wa miaka mitano tu.
Miongoni mwa walimu wake maarufu alikuwa Shaykh Abdullah bin Ahmed bin Seif (1900-1940) na Shaykh Abdul Bary kutoka chuo kikuu cha Al-Azhar aliyeajiriwa na Sayyid Ali bin Humoud mwaka (1902-1911).


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Aliandika tafsiri yake ya Qur-aan Takatifu kuanzia mwaka wa 1950 hadi mwaka 1967, wakati fikra za umoja wa Kiislamu na Uislamu wa kisasa ulipokuwa ukifanyiwa kampeni kubwa hapo Zanzibar.
Wakati huo huo Tafsiri hii ilikuwa ni jibu la tafsiri ya Qur-aan Tukufu aliyoiandika Padri Godfrey Dale kwa ajili ya kuwawepesishia wahubiri wa Kiafrika walioajiriwa na University Mission to Central Africa (UMCA), iliyoanzishwa mwaka 1873 na Padri Dr. David Livingston (1813-1873) huko Zanzibar.
Tafsiri ya Padri Dale iliyoandikwa kwa Kiswahili cha Kiunguja ilikuwa na kurasa 542 pamoja na kurasa 142 za sharhi, ilipigwa chapa mwaka 1923 huko London na jumuiya ya kueneza elimu ya Kikristo (Society for Promoting Christian Knowledge).
Kwa vile tafsiri hiyo iliandikwa kwa njia ya kuutetea Ukristo, jambo lisilokubalika kwa Waislamu, Shaykh Mubarak bin Ahmed bin Ahmad, mkuu wa Makadiani Afrika Mashariki (Ahmadiyah Muslim in East Africa) aliamua kuanza kuandika tafsiri yake mwaka 1936 iliyokubaliwa na kutambuliwa na wamisionari hapo Zanzibar.
Katika mwaka 1942 nakala ya tafsiri ya Makadiani iliyopigwa taipu ilipelekwa mbele ya kamati ya lugha ya Kiswahili (Inter-Territorial (Swahili) Language) kwa ajili ya kukubaliwa rasmi kilugha. Na katika mwezi wa Aprili mwaka 1944, kamati ilijibu kwa kuikubali lugha iliyotumika ikitaka baadhi ya marekebisho kufanyika. Juu ya kuwa masahihisho yote hayakufanyika kama ilivyotakiwa, tafsiri hiyo ikapelekwa mbele ya baadhi ya viongozi wa Makadiani wa Afrika ya Mashariki na kukubaliwa kuwa lugha iliyotumika ni nzuri na yenye kukubalika.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Shaykh Amri bin Abeid (1924-1964), aliyejifunza Ukadiani huko Pakistan mwaka (1954-1956) alijaribu kuitetea tafsiri ya Makadiani, lakini tafsiri hiyo iliyopigwa chapa kwa mara ya mwanzo mwaka 1953 ilisababisha mgogoro mkubwa kutoka kwa Masunni waliowatuhumu Makadiani kuwa wamebadilisha na kugeuza baadhi ya maneno kwa kusudi la kuunga mkono fikra zao.
Ili kupambana na tafsiri za Wakristo na Makadiani zilizogeuzwa na kubadilishwa ilionekana kuwepo umuhimu na dharura ya kupatikana tafsiri yenye kutambuliwa rasmi. Jukumu hilo akabebeshwa Shaykh Abdullah Saleh Farsy, aliyekuwa akimuomba Mwenyezi Mungu ampe umri mrefu asife kabla ya kuikamilisha tafsiri hiyo.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Fikra hii adhimu ilianza baada ya Shaykh kupiga chapa kitabu chake cha mwanzo kiitwacho 'Maisha ya Mtume Muhammad' (Swallah Llahu alayhi wa Sallam) kilichofuatiliwa na kitabu cha Sura za Swalah na Tafsiri zake mwaka (1950).
Kabla ya kudhihirisha kutoridhika kwake na tafsiri ya Makadiani katika kijitabu kidogo ‘Upotofu wa Tafsiri ya Makadiani’, Shaykh Abdullah Saleh alikwishawahi kuandika tafsiri na sharhi ya Surah Yaseen, Al-Waqiah na Al- Mulk kilichopigwa chapa na A.A. Vasingstake, Uingereza na kutolewa mwaka 1950 Zanzibar.
Tafsiri yake aliyoiandika kwa kuitegemea zaidi tafsiri ya Jalalayn ilianza kupigwa chapa juzuu baada ya juzuu, na baina ya mwaka 1956 na 1961 juzuu kumi na mbili zilikwishapigwa chapa.
Kutokana na upungufu wa fedha, tafsiri iliyokamilika ilipigwa chapa mwaka 1969 na wadhamini walikuwa The Islamic Foundation.
Msaada mkubwa uliotolewa na Sultani wa Qatar, Shaykh Ahmad bin Ali uliwezesha kugawiwa bure misahafu 4,000 na kuuzwa misahafu mingine 3,000 kwa bei nafuu ya shilingi kumi tu.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Kuanzia mwaka 1950 hadi 1960 kampeni kubwa dhidi ya Makadiani ilifanywa na Jamaat al Islam huko Pakistan chini ya uongozi wa Shaykh Maududi (1903-1979) aliyezikaribisha juhudi kubwa za Shaykh Abdullah Saleh Farsy, juu ya khitilafu iliyokuwepo baina ya misimamo ya Zanzibar na Pakistani, kwani Shaykh Abdullah Saleh Farsy hakuwa akiona tofauti yoyote baina ya Makadiani na Ahmadiya waliojitenga na Makadiyani. (Ahmadiya ni kundi lililojitenga na Makadiani kutokana na baadhi ya khitilafu baina yao)
Islamic Foundation ya Nairobi yenye kuunga mkono Jamaat al Islam ya Pakistan, ndiyo iliyopiga chapa kwa mara ya mwanzo Tafsiri ya Shaykh Abdullah Saleh Farsy, aliyeandika kuwa Maududi ameikubali tafsiri yake ya QURANI TAKATIFU. Na Shaykh Abdullah Saleh Farsy naye alieleza kuikubali kwake tafsiri ya Maududi inayoitwa 'Qur'an Fahmi Ke Bunyadi Usul' (Msingi wa kuifahamu Qur-aan), na akaruhusu uandikwa utangulizi wa Tafhim Al-Qur-aan katika Qurani Takatifu.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Kuanzia tarehe 7 Januari 1960 hadi 19 Februari 1960 Shaykh Farsy alikuwa safarini Nyasaland 'Malawi' na Rhodesia ya Kusini akitoa darsa na kuwahutubia Waislamu na kuwanasihi juu ya umuhimu wa kujifunza masomo ya dini.
Tarehe 11 Aprili 1960 baada ya kurudi kutoka Nyasaland, Shaykh Farsy aliandika ripoti aliyoeleza ndani yake umuhimu wa mafunzo ya dini. Aliwataka wanaohusika kutilia nguvu umuhimu wa kuwapatia Waislamu elimu katika skuli za serikali.
Aliandika: "Kwanza, upeo wa elimu ya watoto wa Kiislamu ni duni ukilinganisha na wasiokuwa Waislamu katika Nyasaland. Kuwepo kwa jamii mbili katika nchi, mojawapo imeelimka na nyengine haijaelimika ni hatari kwa serikali na kwa jamii. Serikali ni baba wa wananchi wote, na kwa ajili hiyo inapaswa kutopendelea upande mmoja."
Aliendelea kueleza: "Serikali inatoa misaada mbali mbali kuipa skuli za wamishionari bila ya kuzilamisha kujiunga na skuli za serikali. Jukumu la serikali ya Nyasaland lazima liwe kuinyanyua daraja ya elimu kwa Waisalmu iwe sawa na ile ya jamii nyingine nchini.”


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Matakwa ya Shaykh Farsy juu ya kuelimishwa Waislamu hayakuwa kutaka wajengewe skuli zao tu, bali yalikuwa makubwa kuliko hivyo. Alitilia mkazo jambo la kuajiriwa waalimu wa dini ya Kiislamu katika skuli za serikali pia. Alisema: "Shule za serikali hazina budi kuwa na walimu watakaosomesha mafunzo ya Kiislamu wenye kulipwa na serikali. Inashangaza kuona kuwa waalimu wa Kikristo katika shule hizo wanalipwa na serikali wakati waalimu wa Kiislamu wanalipwa na jamii. Haya hayafahamiki."


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Kupitia darsi zake za misikitini na kwa njia ya vitabu, Shaykh Farsy alitumia juhudi zake zote katika kuwaelimisha vijana misingi asili ya Kiislamu. Alihimiza na kutilia nguvu umuhimu wa kufufua, kufuata na kuyafahamu mafundisho sahihi ya dini kama yalivyokuwa wakati wa Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swallah Llahu alayhi wa Sallam) na Sahaba zake (Radhiya Llahu anhum) pamoja na mafundisho ya watu wema waliotangulia 'Salafus Swaalih'.
Mafundisho haya yalikuwa yakifundishwa kabla yake na Shaykh Al-Amin na Shaykh Muhammad Kassim hapo Mombasa.
Lengo la Shaykh Farsy lilikuwa kubwa kupita wadhifa wake wa Kadhi mkuu wa Kenya. Lengo lake lilikuwa ni kupata jukwaa litakalomwezesha kuifufua na kuieneza elimu sahihi ya dini kama ilivyokuwa wakati wa Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swallah Llahu alayhi wa Sallam), na kuwakataza watu kufuata uzushi ‘bid’aah’ na itikadi zisizo na misingi ya Kiislamu, na mambo yaliyo batili ambayo hao wanaoyaeneza wanajaribu kuyanasibisha na Uislamu.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Shaykh Farsy alifanikiwa kiasi kikubwa sana, na watu wengi waliokuwa wakihudhuria darsa zake walikuwa wakihisi kuwa mafunzo yake yanaingia moja kwa moja ndani ya nyoyo zao. Kwa juhudi zake, alifanikiwa kuanzisha kizazi kilichoiendeleza kazi yake hiyo ya kupiga vita uzushi na ushirikina, na kufanikiwa kuondoa itikadi nyingi ambazo watu wakati huo walikuwa wakidhani kuwa yamo katika dini.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Baada ya kukamilisha masosmo yake katika Chuo cha Ualimu 'Teachers Training College (TTC)', Shaykh Abdullah alisomesha shule za msingi kuanzia mwaka 1932 hadi 1947, na kutokana na jitihada zake kubwa katika kazi, alipewa cheo cha Mkaguzi mkuu wa shule za msingi za Unguja na Pemba kuanzia mwaka 1949 hadi mwaka 1952. Kisha akapewa cheo cha Principal wa Muslim Academy Secondary School kuanzia mwaka 1952 hadi 1956 kabla ya kuchaguliwa kuwa Mwalimu mkuu 'Headmaster' wa Arabic Medium School kuanzia mwaka 1957 hadi 1960.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Mwezi wa Machi mwaka 1960, Shaykh alikwenda kuhiji na katika mwaka wa 1967 alijiuzulu kazi katika Wizara ya Elimu alipokuwa mwalimu katika Chuo cha Ualimu 'Teachers' Training College.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Katika mwaka 1960, alichaguliwa kuwa Kadhi mkuu wa Zanzibar, na aliendelea na kazi hiyo muda wa miaka saba, mpaka alipoamua kuiacha na kuhamia Kenya baada ya mapinduzi ya 12 Januari 1964 yaliyosababisha umwagaji mwingi wa damu huko Zanzibar pamoja na kukamatwa na kutiwa ndani bila sababu kwa viongozi wengi wa kisiasa na wa kidini.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Mwenyeji wake huko Kenya alikuwa Shaykh Muhammad Kassim al-Mazrui, sahibu yake wa zamani tokea waliposoma pamoja chini ya mwalimu wao Shaykh al-Amin bin Ali al-Mazrui, aliyekuwa akifundisha dini huko Zanzibar.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text:
Shaykh Abdullah Saleh Farsy hakuwa mgeni huko Kenya ambako sifa zake kuwa mwanachuoni mkubwa zilitangulia kufika kabla yake. Shaykh Muhammad Kassim al-Mazrui ndiye aliyempendekeza kwa Rais Jomo Kenyatta kupewa cheo cha Kadhi mkuu wa Kenya, jambo ambalo Rais Kenyatta alilikubali bila kipingamizi.
Kwa muda wa miaka 14 alikuwa Kadhi mkuu wa Kenya, daraja yenye heshima kubwa sana aliyoitumikia kwa muda wote huo kwa ikhlasi, hekima, uwezo wa hali ya juu, na uerevu mkubwa sana mpaka alipoamua kustaafu katika mwaka 1980.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Shaykh Abdullah Saleh Farsy alifariki dunia tarehe 9 Novemba mwaka 1982 karibu miezi minane tokea alipoondoka Kenya kuelekea Muscat - Oman kwa ajili ya kuungana na aila yake.


title: Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy

text: Huzuni kubwa iliyoingia nyoyoni mwa Waislamu wa Afrika Mashariki kutokana na kifo chake itaendelea muda mrefu sana, na pengo lake kamwe si rahisi kuzibika, na watu wataendelea kufaidika na elimu aliyowarithisha daima milele.Alipokuwa Mombasa, Kenya Shaykh Farsy alikuwa akitoa darsa zake katika misikiti ifuatayo:


title: Kondomu ya kike

text:
Kondomu ya kike ni kifaa kinachotumika wakati wa kufanya ngono kama kingamimba (kikifeli kwa asilimia 5-21) na kwa lengo la kupunguza hatari ya kuambukizwa magonjwa ya zinaa (kama vile Kisonono, Kaswende na Ukimwi) lakini hata katika hilo kinafeli kuliko kondomu ya kiume.
Kondomu ya kike ni kifuko chenye duara zinazopindika kila upande. Kabla ya ngono ya uke, duara lililo ndani ya kifuko huingizwa kwenye kina ya uke, ili kuishikilia kondomu katika uke. Uume huingizwa moja kwa moja katika ufuko kupitia upande wa duara ulio wazi, ambao hubaki nje ya uke wakati wa ngono.


title: Kondomu ya kike

text: Kondomu za kike zinaweza kutumika na mwanamke wakati wa kufanya ngono ya tupu ya nyuma.


title: Kondomu ya kike

text: Kondomu hii ilivumbuliwa na daktari wa Kideni Lasse Hessel, na huvaliwa kwa ndani na mwanamke ilo kuzuia manii isiingie katika mwili wake.


title: Kondomu ya kike

text: Mpaka sasa kifaa hicho hakijaanza kutumika kwa wingi, tofauti na mpira wa kiume.


title: Kondomu ya kike

text: Kondomu ya kike ya kwanza ilitengenezwa kwa poliyuretheni. Aina hii inaitwa rasmi "Kondomu ya kike ya FC". Aina mpya zaidi imetengenezwa na mpira wa nitrili na inaitwa "FC2" (mabadiliko haya ya vifaa yalitangazwa mnamo Septemba 2005).


title: Kondomu ya kike

text: Kondomu za nitrili za karibuni zaidi zina uwezekano mdogo zaidi wa kutoa sauti inayotokana na kukunjika kwa kondomu na ambayo huenda ikafadhaisha watumiaji. Kuna matumaini kuwa kondomu hizo za nitrili pia zitaruhusu kupungua kwa bei. Aina hii ya kondomu hutengenezwa na kampuni ya afya ya wanawake ya Female Health nchini Marekani.


title: Kondomu ya kike

text: FC1 na FC2 ndizo kondomu pekee za wanawake zinazopendekezwa na Shirika la Afya Duniani (WHO) kama kifaa cha ziada cha kulinda afya ya uzazi na kujamiiana. UNFPA, shirika la Umoja wa Mataifa, imeshirikisha kondomu ya kike katika mipango yake. Kondomu hizi huuzwa chini ya chapa kadhaa ikiwa ni pamoja na "Reality, Femidom, Dominique, Femy, Myfemy, Protectiv na Care."


title: Kondomu ya kike

text: Toleo la hivi karibuni la kondomu ya kike limetengenezwa kwa ulimbo wa mpira asili, sawa na ule unaotumika kuunda kondomu ya kiume. Kondomu hii haitoi sauti kama ile ya kondomu za plastiki. Aina hii ya kondomu ya kike hutengenezwa na kampuni ya Medtech Products Ltd, nchini India. Inauzwa chini ya chapa mbalimbali, ikiwa ni pamoja na "Reddy, V Amour, L'amour, VA WOW Feminine condom na Sutra." Jaribio zaidi la kiafya linahitajika kabla ya kufikiriwa kupewa kibali cha FDA nchini Marekani.


title: Kondomu ya kike

text: Programu ya Teknolojia Inayofaa kwa Afya (PATH), ambayo ni programu ya kimataifa ya afya isiyo ya faida pia imeunda kondomu ya kike ya kutumika katika nchi zinazoendelea. Kondomu hiyo inatengenezwa na Shanghai Dahua Medical Apparatus nchini Uchina na kwa sasa inapitia majaribio ya kimatibabu.


title: Kondomu ya kike

text: Bei ya kondomu ya kike ni ya juu kuliko ile ya kondomu ya kiume lakini kuna ushahidi unaoonyesha kwamba kondomu za kike za poliyuretheni zinaweza kuoshwa, kuuliwa viini, na kutumiwa upya.


title: Kondomu ya kike

text: Utumiaji upya wa kondomu za kike za poliyuretheni hauchukuliwi kuwa salama ukilinganishwa na kutumia kondomu mpya. Hata hivyo, Shirika la Afya Duniani linasema, "bechi za kondomu mpya za wanawake ambazo zilikuwa bado hazijatumika zilipitishwa kwa duru saba za kuua viini, kuosha, kukausha na ulainishaji upya, kulingana na utaratibu wa rasimu ya protokali, lakini viwango vya juu zaidi vya dawa ya klorini hutumika na kwa muda mrefu zaidi. Bechi zote za kondomu ya kike zilifuata kanuni kamili za kukadiria ubora wa utengenezaji kuhusu ukakika wa miundo baada ya vipindi kadhaa za majaribio. ... Kuua viini, uoshaji, kukausha, ulainishaji upya na utumiaji upya wa kifaa hiki hakuhusishwa na kutoa shahawa, dalili za mwasho kwenye uke au matokeo mabaya ya utafiti wa uke na mlango wa uzazi kati ya waliojitolea kufanyiwa utafiti".


title: Kondomu ya kike

text: Wasilisho katika mkutano wa kimataifa kuhusu UKIMWI mwaka 1998 ulihidhibitisha kuwa "kuosha, kukausha na kutia tena mafuta kwenye kondomu ya kike hadi mara kumi hakubadili pakubwa uhakika wa muundo wa kifaa hicho. Majaribio zaidi ya kimikrobiolojia na kivirolojia vinahitajika kabla ya kupendekeza utumiaji upya wa kondomu hiyo ya kike."


title: Kondomu ya kike

text: Kama ilivyo na kingamimba zote zinazozuia shahawa kuingia kwenye uterasi, maji au mafuta ya kulainisha yaliyotengenezwa kwa silikoni ni salama yakitumiwa katika kondomu ya kike. Mafuta huharibu ulimbo wa mpira na hayapaswi kutumiwa na kondomu ya kike iliyoundwa kwa ulimbo huo. Mafuta hayapaswi kuathiri moja kwa moja kondomu za kike zisizo za ulimbo wa mpira lakini yanaweza kufanya usafishaji na uuaji wa viini katika kondomu hizi bila kuzidhoofisha zaidi uwe mgumu na unaweza kusababisha matatizo ya kiafya ambayo yanaweza kudhoofisha kinga-mwili za mtu kutokana na magonjwa ya zinaa yaliyo mabaya.


title: Kondomu ya kike

text: Faida ya kondomu za kike za plastiki ni kuwa zinapatana na mafuta ya kulainisha tofauti na yaliyofanywa kwa mpira. Sehemu nyeti za nje za aliyevaa kondomu na sehemu ya chini ya uume wa mpenzi anayeingiza zinaweza kulindwa zaidi kuliko pale ambapo kondomu ya kiume inatumika. Hata hivyo, tazama tafiti hapa chini. Kuingiza kondomu ya kike hakuhitaji usimikaji wa uume.


title: Kondomu ya kike

text: Inapotumika vizuri, kondomu ya kike inafeli kwa asilimia 5, la sivyo kwa asilimia 21 katika kuzuia mimba.


title: Kondomu ya kike

text: Sababu zinazweza kuwa: kuwa na matundu, kuchanika, kuvikwa baada ya uume kugusa uke, kumwagika kwa shahawa wakati wa kuivua.


title: Kondomu ya kike

text: Pamoja na kufeli kiasi hicho, watu wengi hawapendi kutumia kondomu hiyo kwa sababu inaweza:


title: Kondomu ya kike

text: Tena, wengine wanaona plastiki kama ukuta unaozuia umoja wa dhati kati ya wawili na kitu cha kigeni katika ulimwengu wa mapenzi, hivyo nafsi zao zinaikataa.


title: Kondomu ya kike

text: Wapo pia wanaopinga matumizi yake kwa misingi ya maadili na dini. Kwa mfano Wakatoliki wanatarajiwa kufanya tendo la ndoa katika ndoa tu, yaani katika muungano wa kudumu kati ya mwanamume na mwanamke, tena walifanye kwa namna isiyokwepa uzazi kwa kutumia teknolojia, ila sayansi (Uzazi wa mpango kwa njia asilia).


title: Kondomu ya kike

text: Mauzo ya kondomu za kike yamekuwa ya kutoridhisha katika nchi zilizoendelea, ingawa nchi hizo zinazidi kuzitumia ili kutimiza taratibu zilizopo za mpango wa uzazi na dhidi ya VVU / UKIMWI.


title: Kondomu ya kike

text: Sababu ambazo huenda zinasababisha mauzo ya chini ni kuwa kuvaa kondomu ya kike ni ujuzi ambao mtu anapaswa kujifunza, na kondomu za kike ni ghali kuliko zile za kiume (bei ni mara 2 au 3 zaidi).


title: Kondomu ya kike

text: Aidha, ripoti za sauti ya "mchakarisho" wakati wa ngono huwafanya baadhi ya watu ambao huenda wangeitumia, kama asiye na kujulikana ya nje pete ambayo bado nje ya uke.


title: Kondomu ya kike

text: Mnamo Novemba 2005, YWCA ulimwenguni ulitoa wito kwa wizara ya afya za kitaifa na wahisani wa kimataifa wakubali kununua kondomu za kike milioni 180 za kusambazwa kote duniani katika mwaka 2006, ikisema kuwa "kondomu za kike bado ndiyo chombo cha pekee cha kuzuia Virusi Vya UKIMWI (VVU) ambayo wanawake wanaweza kuanzisha na kudhibiti wenyewe", lakini bado wanawake katika nchi zinazoendelea hawazipati kwa urahisi kutokana na gharama kubwa ya 72¢ kwa kila moja. Ikiwa kondomu milioni 180 za kike zingeagizwa, bei ya kondomu ingetarajiwa kupungua hadi 22¢.


title: Kondomu ya kike

text:
Katika mwaka 2005, kondomu za kike milioni 12 zilisambazwa kwa wanawake katika nchi zinazoendelea. Kwa kulinganisha, kati ya kondomu bilioni 6 na 9 za kiume zilisambazwa mwaka huo. Ni wazi kwamba biashara ni kubwa, kwa hiyo hata propaganda ni nyingi.Tendo la ndoa
Uzazi wa mpango


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba (kwa Kiingereza "Fertility Awareness", kifupi FA) unahusu mbinu zinazotumika kutambua wakati mwanamke anapoweza kushika mimba na asipoweza kushika mimba katika mzunguko wa hedhi. Mbinu hizo zinaweza kutumika ili kuzuia mimba isiyotamaniwa na vilevile kupata mimba iliyotamaniwa, lakini pia kama njia ya kusimamia afya ya uzazi wa mwanamke.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mbinu kadhaa za kubaini siku ambazo mwanamke hawezi kupata mimba zinajulikana tangu zamani, lakini ujuzi wa kisayansi uliopatikana katika karne ya 20 umeongeza sana idadi na hasa usahihi wa mbinu hizo.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Kutoka mwaka 1930 hadi 1980, utafiti na ukuzaji wa uelewa huo wa masuala ya uzazi ulifanywa hasa na wataalamu wanaohusika na Kanisa Katoliki kwa lengo la kusaidia kupanga uzazi watu wa ndoa wanaokataa mbinu za teknolojia kwa msingi wa maadili au kwa kuzingatia madhara yake.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Kwa kiasi kikubwa mashirika yanayotafuta na kueneza ufahamu wa uwezo wa kushika mimba yanaendelea kuongozwa na Wakatoliki, lakini baadhi ya mashirika ya kawaida sasa yapo.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba hutegemea uchunguzi wa mabadiliko ya ishara za msingi yanayoashiria uwezekano wa kutunga mimba (kama vile joto la mwili, ute wa uke, na mkao wa seviksi) kwa kufuatilia mzunguko wote wa hedhi na hivyo kubaini wakati ambapo inawezekana kushika mimba.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Ishara nyingine pia zinaweza kuzingatiwa: hizo ni pamoja na ulaini wa matiti na uchungu wakati kijiyai kinapoachiliwa, uchunguzi wa mkojo kwa vifaa vya kubashiri udondoshwaji wa vijiyai, na uchunguzi wa kihadubini wa ute au ugiligili wa seviksi (yaani mlango wa kizazi). Isitoshe, ipo njia ya kufuatilia uwezo wa kushika mimba kwa tarakilishi.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mbinu zinazotegemea dalili zinafuatilia moja au zaidi kati ya ishara tatu za msingi za kuweza kutunga mimba - joto la msingi la mwili, ute wa uke na mkao wa seviksi.[1]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mbinu zinazotegemea ute wa uke tu ni pamoja na Mbinu ya Billings ya Kutambua Kijiyai Kuachiliwa, , Mbinu ya Creighton, na Mbinu ya Siku Mbili.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mbinu za dalili ya joto la mwili hujumuisha pia uchunguzi wa joto la msingi la mwili (basal body temperature = BBT), ute wa uke, na wakati mwingine mkao wa seviksi.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mbinu zinazotegemea kalenda hufuatilia mzunguko wa hedhi ya mwanamke na kwa kuzingatia urefu wa mzunguko wake kutambua anapoweza kupata mimba. Mbinu maarufu zaidi kati ya hizo ni Mbinu ya Siku Sanifu. Mbinu ya Urari-Kalenda pia huhesabiwa njia ya kutegemea kalenda, ingawa haijafafanuliwa vizuri na ina maana nyingi tofauti kwa watu tofauti.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mbinu hizo za kupanga uzazi zinaweza kuitwa Mbinu za Uzazi Zinazotegemea Ufahamu (wa uwezo wa kuzaa), [2] Jina "Mbinu ya Uelewa wa Uzazi" (kwa Kiingereza Fertility Awareness Method = FAM) linatumika hasa kwa mfumo uliofundishwa na Toni Weschler. Jina "Mbinu Asili ya Uzazi wa Mpango" (kwa Kiingereza natural family planning = NFP) wakati mwingine hutumiwa kutaja mbinu yoyote inayotegemea Ufahamu wa Uzazi. Hata hivyo, msamiati huo ni mahsusi kuhusu mbinu zile zinazokubaliwa na Kanisa Katoliki: mbali ya uwezekano wa kutopata mimba wakati wa kunyonyesha (kwa Kiingereza Lactational amenorrhea method = LAM), ni kutofanya tendo la ndoa siku ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba. Hapo mbinu za FA zinaweza kutumika ili kutambua nyakati hizo zinazoweza kuleta mimba.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Wanawake ambao wananyonyesha na wanapenda kukwepa mimba wanaweza kutegemea kukatizwa kwa hedhi wakati wa kunyonyesha. Hiyo ni tofauti na ufahamu wa uzazi, lakini kwa sababu haihusishi vifaa wala kemikali, mara nyingi hutajwa pamoja na FA kama njia asili ya uzazi wa mpango.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Haijulikani kwa hakika lini iligunduliwa kwa mara ya kwanza kuwa wanawake wana vipindi vya kutunga mimba na visivyo vya kutunga mimba vinavyoweza kutabirika. Mwaka 388 Agostino wa Hippo aliandika kuhusu kuepuka mara kwa mara tendo la ndoa ili kuzuia mimba akiwalaumu Wamani kwa kutumia njia hiyo ili kubaki bila watoto.[3]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Kitabu fulani kinasema kuacha ngono kwa muda kulipendekezwa na "watu wachache wasio wa dini tangu katikati ya karne ya 19",[4] lakini katika karne ya 20 ushawishi mkuu uliohamasisha mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ulitoka katika Kanisa Katoliki.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mwaka 1905 Theodoor Hendrik van de Velde, mwanajinakolojia wa Uholanzi, alionyesha kuwa wanawake hutoa kijiyai mara moja tu kila mzunguko wa hedhi.[5] Miaka ya 1920 Kyusaku Ogino, mwanajinakolojia wa Ujapani, na Hermann Knaus, kutoka Austria, wakifanya kazi bila ushirikiano waligundua kwamba kijiyai hutokea siku kumi na nne hivi kabla ya kipindi cha hedhi kinachofuata.[6] Ogino alitumia uvumbuzi wake kutengeneza hesabu ya kuwasaidia wanawake wasiopata mimba kwa kufanya tendo la ndoa kwa wakati mwafaka kupata mimba. Mwaka 1930 John Smulders, daktari Mkatoliki kutoka Uholanzi, alitumia uvumbuzi huo kuunda mbinu ya kuepuka mimba. Smulders alichapisha kazi yake chini ya Chama cha Matabibu Wakatoliki wa Uholanzi, na hiyo ilikuwa mbinu sanifu ya kwanza ya kuepuka mimba kwa kuacha kujamiiana kwa kipindi fulani - mbinu ya kalenda.[6]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Katika miaka ya 1930, Wilhelm Hillebrand, padri Mkatoliki nchini Ujerumani, alitunga mbinu ya kuzuia mimba kwa kutegemea joto la msingi la mwili.[7] Mbinu hiyo ya joto ilionekana kuwa na ufanisi mkubwa zaidi katika kuwasaidia wanawake kuzuia mimba kuliko mbinu ya kutegemea kalenda. Katika miongo michache iliyofuata, mbinu hizo mbili zikawa zinatumika sana miongoni mwa wanawake Wakatoliki. Hotuba mbili zilizotolewa na Papa Pius XII mwaka 1951 zilitoa kibali cha hali ya juu kutoka Kanisa Katoliki kwa mbinu hizo kutumiwa na mume na mke waliohitaji kuzuia mimba.[4][8]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mwanzo mwa miaka ya 1950, John Billings aligundua uhusiano kati ya ute wa mlango wa uzazi na uwezekano wa kutunga mimba alipokuwa akifanya kazi katika Shirika Katoliki la Ustawi wa Jamii mjini Melbourne, Australia. Billings na madaktari wengine kadhaa, akiwemo mke wake Evelyn, walifanyia utafiti ishara hiyo kwa miaka kadhaa, na kufikia mwishoni mwa miaka ya 1960 walikuwa wamefanya majaribio ya kitabibu na kuanzisha vituo vya kufundishia mbinu yao duniani kote.[9]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Japo awali akina Billings walifundisha pamoja mbinu za dalili ya joto na ya ute wa uke, walipata shida katika kufundisha ishara ya joto kwa idadi kubwa ya watu wasiojua kusoma na kuandika katika nchi zinazoendelea. Hivyo katika miaka ya 1970 walibadilisha mbinu ili kutegemea ute tu.[7] Taasisi ya kimataifa iliyoanzishwa na Billings sasa inajulikana kama "Shirika la Kimataifa la Mbinu ya Kudondosha Kijiyai ya Billings" (kwa Kiingereza World Organization Ovulation Method Billings = WOOMB).


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Shirika la kwanza kufundisha mbinu ya dalili za joto lilianzishwa mwaka 1971. John na Sheila Kippley, walei Wakatoliki, walijiunga na Konald Prem katika kufundisha mbinu iliyotegemea dalili zote tatu: joto, ute na mkao wa mlango wa uzazi. Taasisi yao sasa inaitwa "Shirika la Kimataifa la Wanandoa kwa Wanandoa" (kwa Kiingereza "Couple to Couple League International").[7]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Muongo uliofuata ulishuhudia kuanzishwa kwa mashirika mengine ya Kikatoliki ambayo sasa ni makubwa - "Familia ya Amerika" (kwa Kiingereza "Family of the Americas") iliyoundwa mwaka 1977 na kufundisha mbinu ya Billings,[10] halafu "Taasisi ya Papa Paulo VI" (1985), inayofundisha mbinu mpya ya ute pekee iitwayo Creighton Model.[11]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Hadi miaka ya 1980, habari kuhusu ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ulipatikana tu kutoka vyanzo vya Kikatoliki.[12] Shirika la kwanza lisilo la kidini la kutolea mafundisho hayo ya uzazi lilikuwa Kituo cha Uelewa wa Uzazi cha New York, lililoanzishwa mwaka 1981.[13] Toni Weschler alianza kufundisha mwaka 1982 na kuchapisha kitabu kilichouzwa sana cha Taking Charge of Your Fertility mwaka 1995.[14] "Justisse" ilianzishwa mwaka 1987 huko Edmonton, Kanada.[15] Mashirika hayo yote yasiyo ya kidini yanafundisha mbinu ya dalili za joto. Ingawa mashirika ya Kikatoliki yanayoeneza uelewa wa uzazi ni makubwa sana kuliko hayo ya wanaharakati yasiyo ya kidini, walimu wasiotegemea dini wamezidi kuongezeka katika miaka ya 1990 na milenia mpya.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Ustawi wa mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaendelea. Mwishoni mwa miaka ya 1990, "Taasisi ya Afya ya Uzazi" katika Chuo Kikuu cha Georgetown ilianzisha mbinu mbili mpya.[16][17] Mbinu ya Siku Mbili, inayotegemea ute tu, na CycleBeads, ambayo inafuata mbinu ya Siku Sanifu na ina pia toleo la kieletroniki, iCycleBeads), zimeundwa ili kuwa na ufanisi na urahisi mkubwa zaidi katika kufundisha, kujifunza, na kutumia.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mizunguko mingi ya hedhi huwa na siku kadhaa za mwanzo ambapo mimba haiwezi kupatikana (muda wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai), halafu siku ambazo mimba inaweza kutungika, na kisha siku kadhaa tu kabla ya hedhi ambazo mimba haiwezi kutungika ( muda wa kutoshika mimba baada ya kijiyai kudondoshwa). Siku ya kwanza ya kuvuja damu inahesabiwa kuwa siku ya kwanza ya mzunguko wa hedhi. Mbinu mbalimbali za kufahamu uwezo wa kushika mimba huhesabu kwa njia tofauti kidogo kipindi ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba, yaani hutumia ishara za msingi za uwezekano huo, historia ya mzunguko, au zote mbili.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Ishara tatu za msingi za uwezekano wa kushika mimba ni joto msingi la mwili, ute wa uke na mkao wa seviksi. Mwanamke anayetumia dalili hizo ili kujua uwezo wake wa kupata mimba anachagua kutumia ishara moja, mbili, au zote tatu pamoja. Wanawake wengi hung'amua pia ishara nyingine za ziada kulingana na mzunguko wa hedhi, kama vile maumivu na uzito tumboni, maumivu mgongoni, ulaini wa matiti na maumivu ya kudondosha kijiyai.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Joto la msingi la mwili ni joto la mwili wa mtu linalopimwa wakati wa kwanza anapoamka asubuhi (au baada ya usingizi wa muda mrefu zaidi katika siku). Miongoni mwa wanawake, kudondoshwa kijiyai husababisha joto kupanda kwa 0.3°C hadi 0.9° C (0.5°F hadi 1.6°F) na kubakia hivyo kipindi chote hadi wakati wa hedhi ijayo. Mabadiliko hayo ya joto yanaweza kutumika kubaini mwanzo wa kipindi cha kutoweza kutungika mimba kabla ya kudodosha kijiyai.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Kuonekana kwa ute wa uke na mwasho wake ni ishara zinazoelezwa kwa kawaida pamoja kama njia za kubaini ishara hiyohiyo. Ute wa uke huzalishwa na seviksi, ambayo huunganisha mji wa mimba na mfereji wa uke. Ute wa uke wenye uwezo wa kushika mimba hukuza maisha ya manii kwa kupunguza uasidi wa uke, na husaidia kuongoza manii kupitia seviksi na kuelekea ndani ya mji wa mimba. Uzalishaji wa ute wa uke wenye uwezo wa kupata mimba husababishwa na homoni ileile (istrojeni) ambayo huandaa mwili wa mwanamke kwa udondoshwaji wa kijiyai. Kwa kuangalia ute wa uke wake, na kuzingatia hisia pindi unapopita ukeni, mwanamke anaweza kubaini wakati mwili wake unapojiandaa kudondosha kijiyai, na wakati ambapo udondoshwaji wa kijiyai umepita. Kijiyai kikidondoshwa, uzalishwaji wa istrojeni hupungua na projesteroni huanza kuongezeka. Kupanda kwa kiwango cha projesteroni husababisha mabadiliko maalumu katika wingi na hali ya ute wa uke.[18]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Seviksi hubadilisha mkao kutokana na homoni zilezile zinazosababisha ute wa uke kutolewa na kukauka. Wakati mwanamke yuko katika awamu ya kutoshika mimba katika mzunguko wa hedhi, seviksi hushuka chini katika mfereji wa uke, ikiguswa huwa ngumu (kama ncha ya pua ya mtu), na upenyu (mlango wa seviksi) unakuwa mdogo ukilinganishwa na wakati mwingine, au umefungika. Kadiri mwanamke anavyozidi kuwa na uwezo wa kushika mimba ndivyo seviksi inavyopanda juu katika mfereji wa uke, inakuwa laini ikiguswa (kama mdomo wa mtu), na upenyu unakuwa wazi zaidi. Baada ya kudondoshwa kwa kijiyai, seviksi itarejea mkao wake wa wakati usio wa kushika mimba.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mbinu zinazotegemea kalenda hubainisha uwezekano wa kutopata mimba kabla na baada ya kudondosha kijiyai kulingana na historia ya mzunguko. Zinapotumika vizuri kuzuia mimba, mbinu hizo si madhubuti kama mbinu zinazotegemea dalili, hata hivyo umadhubuti wake unalingana na mbinu zuizi kama vile kiwambo na kizibo cha seviksi.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mbinu za kuepuka mimba zinazotegemea ute wa uke na joto la mwili kubainisha uwezo wa kutunga mimba baada ya kijiyai kudondoshwa, hushindikana mara chache sana zinapotumika vizuri.[19] Hata hivyo, mbinu hizo huwa na upungufu fulani katika kubaini uwezo wa kutotunga mimba kabla ya kudondosha kijiyai. Rekodi ya joto la mwili pekee haitoi mwongozo kuhusu uwezekano wa mimba kutungwa au kutotungwa kabla ya kijiyai kudondoshwa. Kubaini uwezekano wa kutoshika mimba kabla ya tukio hilo kunaweza kufanywa kwa kuchunguza ute wa uke; hata hivyo, njia hii inafanikiwa kwa kiwango cha chini kuliko ule unaoshuhudiwa katika kipindi baada ya kudondosha kijiyai.[20] Kutegemea uchunguzi wa ute pekee pia ina maana kwamba tendo la ndoa haliruhusiwi wakati wa hedhi, kwa sababu ute wowote hautakuwa dhahiri.[21]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Matumizi ya sheria fulani za kalenda katika kutambua urefu wa kipindi cha kutoweza kutunga mimba kabla ya kijiyai kudondoshwa huruhusu siku chache za ngono mwanzoni mwa mzunguko wa hedhi huku kukiwa na kiwango cha chini sana cha uwezekano wa kupata mimba.[22] Kwa kutumia mbinu ya ute pekee, kuna uwezekano wa kukosea kwa kudhani ni hedhi damu inapotoka katikati ya mzunguko wa hedhi au wakati ambapo kijiyai halikudondoshwa. Kuweka chati sahihi ya joto la msingi la mwili huwezesha utambuzi wa hedhi, wakati ambapo sheria za kalenda kuhusu kipindi kabla ya kudondosha kijiyai zinaweza kutumiwa kwa usahihi.[23] Katika mbinu za joto pekee, sheria ya kalenda inaweza kutegemewa pale tu kutambua uwezekano wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai. Katika mbinu za joto na ishara, sheria ya kalenda huthibitishwa na rekodi za ute: uchunguzi wa ute wa uke unaoashiria uwezo wa kupata mimba unapewa kipaumbele kuliko mbinu yoyote ya kalenda ya kubainisha uwezo wa kushika mimba.[22]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Sheria za kalenda zinaweza kuweka idadi mahsusi ya siku, ikibainisha kwamba (kulingana na urefu wa mizunguzo iliyopita ya hedhi ya mhusika) siku tatu hadi sita za kwanza katika kila mzunguko wa hedhi huchukuliwa kuwa hazina uwezo wa kupata mimba.[24] Au, sheria ya kalenda inaweza kuhitaji hesabu, kwa mfano lazima iwe kwamba urefu wa kipindi kisicholeta uzazi kabla ya kudondosha kijiyai ni sawa na urefu wa mzunguko mfupi zaidi wa mwanamke huyo ukiondoa siku ishirini na moja.[25] Badala ya kutegemea urefu wa mzunguko, sheria ya kalenda inaweza kuhakikishwa kutokana na siku ya mzunguko ambapo mwanamke ameshuhudia badiliko la joto la mwili. Mfumo mmoja unasema urefu wa kipindi cha kutoweza kutunga mimba kabla ya kudondosha kijiyai unalingana na siku ya kwanza ambapo mwanamke alishuhudia kupanda joto la mwili ondoa siku saba.[26]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Vifaa vya kubashiri udondoshwaji wa kijiyai (kwa Kiingereza Ovulation predictor kits = OPKs) vinaweza kutambua udondoshwaji unaokaribia kutokea kwa kutegemea wingi wa homoni ya kuandaa ukuta wa chupa ya kizazi (kwa Kiingereza "lutenizing hormone" = LH) katika mkojo wa mwanamke. Kwa kawaida ubashiri wa kufana wa undondoshwaji huo hufuatiwa na udondoshwaji ndani ya saa 12-36.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Uchunguzi wa mate kwa hadubini, ukifanyika kwa usahihi, unaweza kugundua vijidutu maalum katika mate ambavyo hutangulia udondoshwaji wa kijiyai. Vijidutu hivyo kwa kawaida huonekana siku tatu kabla ya udondoshwaji na kuendelea mpaka udondoshwaji utokee. Katika kipindi hiki, vijidutu hivyo hutokea katika ute wa uke pamoja na mate.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Vichunguza uzazi vya kieletroniki vinapatikana kwa majina mbalimbali ya kibiashara. Vichunguzi hivyo vinaweza kutumia mifumo ya Joto la Msingi la Mwili pekee, au kuchambua vitepe vya kupimia mkojo, au kufuatilia dalili mchanganyiko au kuchunguza ukinzani umeme wa mate na ugiligili wa uke, au kwa pamoja baadhi ya mambo hayo mbalimbali .


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba una kiwango fulani cha sifa bainifu:


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutumika kudhibiti afya ya uzazi. Mabadiliko katika mzunguko wa hedhi yanaweza kumtahadharisha mtumiaji kuhusu kujitokeza kwa matatizo ya kiginakolojia. Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba pia unaweza kutumika kusaidia katika kuagua matatizo yanayojulikana ya kijinakolojia kama vile kutoweza kushika mimba. Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ni uwanda mpana: unaweza kutumika kuzuia mimba au kusaidia katika kutunga mimba. Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutumiwa na wanawake wote katika kipindi chote cha uzazi, bila kujali ikiwa anakaribia kumaliza kuzaa, ananyonyesha, au anapata mzunguko wa hedhi usio wa kawaida kwa sababu zingine. Matumizi ya ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutoa ufahamu kuhusu jinsi mwili wa mwanamke unavyofanya kazi, na unaweza kuwaruhusu wanawake kuwa na udhibiti mkubwa wa uzazi wao wenyewe. Aina fulani ya mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba zinazotegemea dalili ya uzazi zinahitaji uchunguzi au kugusa ute wa uke, matendo ambayo baadhi ya wanawake hawafurahii. Baadhi ya wahudumu wanapendelea kutumia neno "majimaji ya seviksi" badala ya ute wa uke, katika juhudi ya kuwafanya wanawake kama hao kuhisi huru kidogo. Baadhi ya dawa, kama vile ya kupunguza kupaliwa mapafuni, yanaweza kubadili ute ya kizazi. Kwa wanawake wanaotumia dawa hizi, ishara ya ute huenda isionyeshe kisahihi uwezo wa kutunga mimba .[27] Baadhi ya mbinu zinazotegemea dalili huhitaji ufuatiliaji wa joto la kimsingi ya mwili. Kwa sababu usingizi usiokuwa na utaratibu unaweza kuvuruga usahihi wa joto la kimsingi la mwili, wafanyakazi wa kubadilisha zamu na walio na watoto wadogo sana, kwa mfano, huenda wasiweze kutumia mbinu hizo.[27]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Kwa kufanya tendo kamili la ndoa siku zile tu ambapo katika mzunguko wa hedhi mimba haiwezi kutungwa, maharusi wanaweza kuzuia mimba isipatikane. Wakati ambapo katika mzunguko wa hedhi mimba inaweza kutungwa, wanaweza wakaacha ngono ili kuwa na hakika ya kutoitunga. Wengine siku hizo wanatumia mbinu mbadala za kuzuia mimba ingawa pengine hazifai kwa sababu mbalimbali. [28] Kinyume chake maharusi wanaweza kulenga uzazi kwa hakika zaidi wakifanya tendo la ndoa kwa kutumia vizuri siku zinazouwezesha.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Katika kutumia ufahamu wa uwezo wa kushika mimba hakuna madhara yanayotokana na teknolojia inayotumiwa na mbinu nyingine. Kwa jumla hakuna madhara yoyote ya utumiaji, isipokuwa yanayoweza kutokea kwa kuingiza vidole ndani ya uke ili kuchunguza seviksi (kama inavyopendekezwa na baadhi ya mbinu). Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza ukatumika pamoja na vifaa vya kuzuia mimba ili kuendelea kujamiiana katika kipindi ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba. Tofauti na utumiaji wa vifaa hivyo bila ufahamu wa uwezo wa kushika mimba, ufahamu huo unawezesha kutumia vizuiamimba siku chache tu, na hivyo kupunguza madhara yanayoletwa navyo. Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba hauna gharama au ni nafuu sana. Watumiaji wanaweza wakahitaji kununua chati, kalenda, kipimajoto, au tarakilishi, au pengine kumlipa mkufunzi. Kwa vyovyote gharama ni ya chini ikilinganishwa na mbinu nyingine. Tofauti na mbinu nyingine mbalimbali ambazo zina athari za muda mrefu, ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unawezesha kubadili mara moja kutoka uamuzi wa kuzuia mimba hadi ule wa kuilenga.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Wasipotumia vifaa vya kizuia mimba katika kipindi ambapo mimba inaweza kutungwa, wanandoa wanalazimika waache ngono. Ila kupunguza uwezekano wa kupata mimba uwe chini ya 1% kwa mwaka, katika kila mzunguko kuna takriban siku 13 ambapo lazima waache ngono.[29] Kwa wanawake wenye mzunguko unaobadilikabadilika sana - kama ilivyo kawaida wakati wa kunyonyesha, karibu na hedhi kwisha kabisa, au kwa wenye magonjwa ya homoni (kama vile Polycystic ovary syndrome = PCOS) kuacha kujamiiana au kutumia vizuizi kunaweza kuhitajika miezi mfululizo. Wengi hawana motisha au nidhamu ya kutosha wafanye hivyo kwa muda mrefu. Wanaposhindwa kufuata masharti, ni rahisi kupata mimba isiyopangwa. Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba haukingi dhidi ya maradhi ya zinaa.[30]Ndiyo maana inafaa zaidi kati ya watu ambao ni waaminifu wao kwa wao, kama watu wa ndoa.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Ufanisi wa ufahamu ya uzazi, kama ulivyo kwa mbinu nyingi za uzazi wa mpango, unaweza kutathminiwa kwa njia mbili zifuatazo. Kwa kawaida mfumo wa Pearl Index hutumika kukokotoa viwango vya ufanisi, lakini baadhi ya tafiti hutumia majedwali ya mapunguzo.[31]Kwa kawaida viwango hupimwa katika mwaka wa kwanza wa matumizi.[32] Viwango vya matumizi kamili ni kwa wale tu wanaofuata sheria zote, wakitambua kwa usahihi kipindi ambapo kuna uwezekano wa kutunga mimba, na wanaacha ngono isiyo na kinga siku walizotambua kuna uwezekano wa kuitunga. Viwango vya matumizi halisi au matumizi ya kawaida ni kwa wale wote wanaotegemea ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ili kuizuia, wakiwa ni pamoja na wasioweza kutimiza vigezo vya "matumizi kamili".


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Kiwango cha kufeli kwa ufahamu wa uwezo wa kushika mimba hutofautiana pakubwa kulingana na mbinu iliyotumika kubaini uwezekano wa kupata mimba, njia ya mafundisho, na idadi ya wanaotafitiwa. Baadhi ya tafiti zimekuta viwango halisi vya kufeli vya 25% kwa mwaka au zaidi.[33][34][35] Angalau utafiti mmoja umepata kiwango cha kufeli cha chini ya 1% kwa mwaka kukiwa na mafundisho endelevu na mapitio ya kila mwezi,[36] na tafiti kadhaa zimegundua viwango vya kufeli halisi vya 2-3% kwa mwaka.[29][37][38][39]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Inapotumika kwa usahihi, na kuandamana na mafundisho endelevu ya mara kwa mara, baadhi ya tafiti zimeonyesha kuwa mbinu fulani za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba huwa na 99% za ufanisi,[36][40][41][42]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Kitabu Teknolojia ya Uzazi kinaripoti hivi:[43]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mbinu za baada ya kudondosha kijiyai (yaani kuacha ngono kuanzia wakati wa hedhi mpaka baada ya kudondoshwa) inafeli kwa 1% kwa mwaka. Mbinu ya dalili na joto la mwili inafeli kwa 2% kwa mwaka. Mbinu ya ute wa uke pekee inafeli kwa 3% kwa mwaka. Mbinu ya urari wa kalenda inafeli kwa 9% kwa mwaka. Mbinu ya Siku Wastani inafeli kwa 5% kwa mwaka.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Sababu kadhaa zinachangia kufanya ufanisi wa matumizi ya kawaida uwe wa chini kuliko ule wa matumizi kamili:


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: watumiaji kutotii kwa makusudi maelezo (kushiriki ngono bila kinga siku ambapo wanajua mimba inaweza kutungwa): ndiyo sababu ya kawaida zaidi[29][42] makosa ya watoa maelezo ya jinsi ya kutumia mbinu (mkufunzi kutoa taarifa isiyo sahihi au isiyo kamili) makosa ya mtumiaji (kutoelewa sheria, kutunza kumbukumbu vibaya)


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutumika pia kwa lengo la kupata mimba kwa urahisi zaidi.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Utafiti uliofanywa na Barrett na Marshall umeonyesha kuwa vitendo vya ngono visivyopangwa huwa na uwezekano wa 24% kutungisha mimba katika mzunguko wa hedhi. Utafiti huo pia uligundua kuwa ngono inayolenga wakati maalumu kulingana na ufahamu unaotokana na mbinu ya joto la msingi la mwili pekee huongeza viwango vya mimba hadi 31% -68%.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Utafiti wa mbinu ya ute wa uke umegundua viwango vya mimba vya 67%-81% katika mzunguko wa kwanza ikiwa kujamiiana kutatokea katika Siku ya Kilele cha ishara za ute.[44][45]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Kwa sababu ya viwango vya juu vya mimba kutoka mapema sana (25% za mimba hupotea katika wiki sita za kwanza tangu hedhi ya mwisho ya mwanamke), mbinu zinazotumika kuchunguza uwepo wa mimba zinaweza kusababisha upendeleo katika viwango vya utungaji mimba. Mbinu tofauti na hizo zinaweza kuonyesha viwango vya chini kwa sababu tu huwa zinakosa kugundua mimba zilizotoka mapema. Utafiti mmoja nchini China kati ya wanaoshiriki ngono bila mpangilio ili kutungisha mimba ulitumia mbinu bora za kugundua mimba, ikapata kiwango cha 40% cha kutungwa mimba kwa kila mzunguko katika kipindi cha utafiti cha miezi 12.[46]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Mizunguko ya kawaida ya hedhi wakati mwingine huchukuliwa kuwa ushahidi kwamba mwanamke anadondosha vijiyai kawaida, na mizunguko isiyo ya kawaida kuwa ushahidi kuwa udondoshaji wa kijiyai si wa kawaida.[47] Hata hivyo, wanawake wengi ambao mizunguko yao si ya kawaida hudondosha vijiyai kama kawaida, na baadhi ya wenye mizunguko ya kawaida kwa kweli hawadondoshi vijiyai au wana matatizo katika utayarishaji wa ukuta wa chupa cha uzazi. Hasa rekodi za joto la msingi la mwili, lakini pia rekodi za ute wa uke na mkao wake, zinaweza kutumika kwa usahihi kung'amua ikiwa mwanamke anadondosha kijiyai, na kama urefu wa kipindi cha baada ya kudondosha kijiyai cha mzunguko wa hedhi unatosha kwa ujauzito.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Ute wa uke unaoweza kutunga mimba ni muhimu katika kujenga mazingira ambayo yanaruhusu manii kupiti mlango wa uzazi na katika viriba vya falopu ambako husubiri kudondoshwa kwa kijiyai.[48] Chati za uwezo wa kupata mimba zinaweza kusaidia kugundua ute hasimu kwa mimba kutungwa, ambao ni sababu ya kawaida ya kutopata mimba. Ikiwa hali hii itagunduliwa, baadhi wanapendekeza matumizi ya guaifenesini katika siku chache kabla ya udondoshwaji wa kijiyai ili kupunguza uzito wa ute.[49]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Vipimo vya ujauzito si sahihi mpaka wiki 1-2 baada ya kudondoshwa kijiyai. Kujua tarehe inayokisiwa ambayo kijiyai kitadondoka kunaweza kukamzuia mwanamke asipate matokeo yasiyo sahihi kutokana na upimaji wa mapema mno. Pia, siku 18 mfululizo za joto la juu zinamaanisha mwanamke ni mjamzito karibu bila shaka.[50]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Makadirio ya tarehe ya kudondosha kijiyai kutokana na chati za uwezo wa kuzaa ni njia sahihi zaidi ya kukadiria umri wa ujauzito kuliko mbinu za jadi za kupima mimba au mbinu ya kuchunguza hedhi ya mwisho katika utaratibu wa kufuatilia hedhi.[51]


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutumika pia kwa lengo la kupata mimba ya jinsia inayotamaniwa zaidi.[52] Maharusi wanaweza kuchagua mtoto wa kiume au wa kike kwa 85% ya hakika wakifanya tendo la ndoa kwa kupanga kulingana na ute wa uke kuwa wa kuvutika na kuteleza au siyo. Ni kwamba jinsia ya mimba inategemea tu kromosomu za mbegu za baba ambazo ni nusunusu: X kwa kuzaa watoto wa kike na Y kwa kuzaa watoto wa kiume. Mbegu zenye kromosomu X ni dhaifu kidogo nazo huogelea polepole, lakini zinaishi muda mrefu. Kumbe zenye kromosomu Y zina nguvu zaidi na kuogelea upesi, lakini hufa upesi.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Kwa kuzingatia tabia hizo mbili tofauti, maharusi wakitaka mtoto wa kiume wanatakiwa kufanya tendo la ndoa siku ya kwanza baada ya kilele (kujisikia kuteleza) na kuendelea kwa miandamo 6 ya hedhi. Kama mwanamke hajapata mimba baada ya miandamo 6, waanze kuonana siku ya kilele na siku inayofuata. Kama mwanamke amekosa siku ya kilele, yaani kama utelezi wa ute unaendelea siku inayofuata, waonane tena siku inayofuata. Kwa njia hiyo mbegu zenye kromosomu Y tu zitafikia kijiyai kilichochopoka, kwa sababu mbegu zenye kromosomu X zinaogelea polepole tu.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Kinyume chake, wakitaka mtoto wa kike wanatakiwa kufanya tendo la ndoa siku ya kwanza ya ute wa uzazi. Halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele. Waendelee hivyo kwa miandamo michache. Kama mwanamke hajapata mimba baada ya miezi michache, wafanye tendo la ndoa siku ya kwanza na ya pili ya ute wa uzazi halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele. Waendelee hivyo kwa miandamo michache. Kama mwanamke hajapata mimba baada ya miezi michache, wafanye tendo la ndoa pia siku ya tatu ya ute wa uzazi halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele. Waendelee hivyo kwa miandamo michache. Kwa njia hiyo mbegu zenye kromosomu Y zitakufa kabla ya kuweza kuungana na kijiyai, na hivyo zitabaki zenye kromosomu X kuwa na nafasi hiyo. Siku nzuri ya kupata mtoto wa kike ni kufanya tendo la ndoa siku mbili kabla ya kilele.


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Uzazi wa mpango Uzazi wa mpango kwa njia asilia


title: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

text: Jamii:Biolojia Jamii:Jinsia Jamii:Uzazi wa mpango


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Kiwango-hisi cha gluteni (GS) kinajumuisha mkusanyiko wa hali za matibabu ambapo gluteni ina athari mbaya. Kwa watu wenye maradhi ya utumbo unaoathiri gluteni, kuondolewa kwa gluteni kwa ujumla husababisha kurejeshwa kwa usanifu wa vidole au uzito wa chini zaidi wa limfosaiti kwenye utumbo. Katika baadhi ya viwango vya hisi, kustawi kwa hali ya neva kunaweza kudhihirika, lakini matokeo ya kiafya huenda yasiwe wazi. GS pia inaweza kuathiri kemia ya damu, uwezo wa kutibu baadhi ya magonjwa kingamwilinafsi, na / au kuboresha bila kutibiwa kwa hali za kingamwilinafsi.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Gluteni imeundwa kwa protini za kuhifadhi na zinazonata zinazopatikana katika ngano. Ugonjwa wa enteropathia unaoathiri gluteni (GSE) unaweza kujitokeza kwa viwango mbalimbali kutoka uvimbe mdogo wa mukosa wa chango hadi ugonjwa mkali wa siliaki. Istilahi unyeti wa gluteni inatumika wakati ambapo utambuzi unaokisiwa wa GSE ulio na misingi katika hali kama vile chunusi sugu yenye mwasho. Hata hivyo, GS inaweza kutumika katika hali ya utata wakati ambapo hali zingine zinawezekana. Kwa mfano, mzio wa ngano kwa gluteni unaweza kusababisha anafilaksisi huku zingine huenda zikawa ni vigumu kutambua kutokana na baadhi ya sifa fichifu za kuvimba za protini za ngano. Istilahi 'unyeti wa gluteni' hutumika kwa kawaida wakati ambapo upimaji kwa ajili ya utambuzi haujafanywa kutokana na mlo usio na gluteni unaoliwa kwa muda mrefu na / au ukataaji wa changamoto ya gluten kabla ya bayopsi. Uteuzi wa jina la unyeti wa gluteni huenda usifae katika matukio yote, kwa kuwa mizio ya ngano mara nyingi huelekezwa kwa albumini au globulini za ngano, au mtu anaweza kuathirika kirahisi na protini ambazo kwa kawaida hupatikana kwenye bidhaa za ngano (k.m. amilesi ya ukungu au hamira ya mkate). Kwa hiyo, vigezo vya utambuzi vinapendelewa zaidi. Uhusiano kati ya gluteni na viwango mbalimbali vya hisi ni tata. Kwa ugonjwa wa enteropathia ya gluteni, uathirikaji wa kiini T unapatikana tu katika spishi/ glutelini za prolamini ndani ya kabila, la majani la "Triticeae" na hasa α-gliadini ya ngano. Kwa idadi ndogo ya GSE, mwitiko wa kuvimba unaweza kuhusisha pia shayiri. Mzio wa gluteni unaweza kuhusisha aina mbalimbali za taksa au unaweza kuwa maalum kwa aina maalum za protini za ngano na mzio unaweza kuhusisha shayiri.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Kiwango-hisi cha gluteni kinapaswa kuwa na sababu iliyofafanuliwa, ingawa si wazi daima katika upimaji wa kwanza, watu walioathirika wanafaa hatimaye kuwekwa katika kategoria ya mzio wa GSE au ngano. Ni nadra kupata kuwa kiwango-hisi cha gluteni ina asili isiyojulikana. Kiwango-hisi cha gluteni chenye asili isiyojulikana (IGS) hujitokeza "kwa hiari au kutokana na sababu isiyoeleweka au isiyojulikana" na inaweza kuhusisha nyuropathia, miopathia, ya ngozi, au hali ya matumbo isiyo ya kawaida. Kingamwili dhidi ya gliadini ndizo viungo msingi kati ya gluteni na hisi ya ugonjwa wenye asili isiyojulikana "ambapo enteropathia au mzio hazihusiki kiwazi." Aina hii ya hisi ya gluteni ina utata kwa sasa.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Hisi ya gluteni ni mkusanyiko wa magonjwa ambapo prolamini na glutelini za ngano ndizo vipengele vya hisi. Kwa hivyo, dalili zinategemea patholojia maalum. Katika matukio mengi, hisi ya gluteni haionyeshi dalili au dalili mara nyingi hujitokeza wakati wa kufuatilia matukio ya magonjwa mengine yenye asili isiyojulikana (k.m. nyuropathia ya pembeni, ugonjwa wa kingamwilinafsi) na masharti haya mengine yanaweza kutofautiana sana (ugonjwa wa siliaki umeitwa 'kiigaji kikubwa', tazama ugonjwa wa siliaki - ishara na dalili). Katika tukio la majibu ya mzio, dalili huweza kuonekana kama uvimbe ngozi lakini pia zinaweza kujitokeza kama matatizo ya kupumua wakati wa mazoezi. Katika hali zote mbili, dalili za matatizo ya utumbo huweza kutokea. Katika hali ya hisi ya gluteni yenye asili isiyojulikana, dalili zote zinazojulikana zina uhusiano na mfumo wa neva.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Hisi inaweza kuanza katika awamu yoyote ya maisha, na dalili za ugonjwa zinaweza kuonekana miaka mingi baada ya ugonjwa kuanza. Wakati ambapo enteropathia inajitokeza mapema utotoni, ugonjwa wenye dalili ni dhahiri kwa haraka zaidi. Uchunguzi wa jeriatriki nchini Finland ulionyesha kwamba matukio ya ugonjwa yalikuwa juu zaidi kuliko idadi ya watu kwa jumla. Ugonjwa wa mzio unaweza kuongezeka au kupunguka kulingana na umri. Hata hivyo, ushahidi fulani unaashiria kuwa kuongeza au matumizi ya kila siku ya vipengele vya kuzuia uvimbe na visivyo vya steroidi (aspirini, ibuprofeni) kama sababu zinazoongeza hatari ya kupata urtikaria au anafilaksi, na kipimo cha hisi kinaweza kuhusisha kiwango cha chini cha tiba ya aspirin yanayotumika kutibu maradhi ya moyo. Ugonjwa wenye asili isiyojulikana mara nyingi hujitokeza uzeeni.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Ugonjwa wa enteropathia unaoathiri gluteni hutokana na sababu za kijenetiki na kimazingira. Bali na kuhusika kwa isofomu fulani za HLA-DQ (antijeni zinazotoa protini kwa mwili wa binadamu) na protini kadhaa za ngano, hakuna uwazi kuhusu kuhusishwa kwa jeni zingine au sababu zingine za kimazingira (tazama vivumishi vya hatari). Sababu thabiti za kimaumbile kama inavyodhihirika katika GSE havijadhihirika katika mzio wa gluteni, na katika hisi ya gluteni wenye asili isiyojulikana, mahusiano ya HLA-DQ ni dhaifu.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Sehemu za mimea zinazotoa matunda zina jeni pamoja na akiba ya madini zinazoruhusu miche kukua. Kiwango cha juu cha virutubisho huwa ni kivutio kwa wanyama walanyama na walamajani. Kwa nyasi zinazotoa mbegu kwa muda mfupi kila mwaka kuna haja ya kulinda mbegu wakati wa upevukaji kutokana na wadudu au wanyama, ambayo yanaweza kuweka mbegu kwa matumizi ya mwaka mzima. Katika ngano, alfa-gliadini ni protini za kuhifadhi mbegu, na pia ni kizuizi cha shughuli za alfa-amilesi za wanyama wengine, hasa wadudu. Pia inajulikana kwamba gliadini ya ngano huleta ugonjwa wa utumbo ukilishwa kwa wanyama wadogo wagugunaji. Uchapishaji wa hivi karibuni unaibua swali 'je, ni salama kwa mtu yeyote kuula ngano?'. Kwa kina, patholojia katika wadudu au wanyama wagugunaji wanaolishwa na binadamu haionyeshi chanzo cha ugonjwa katika binadamu, lakini la kuvutia ni kwamba madhara ya kitoksikolojia ya ngano yenye uwezo wa kusababisha patholojia katika binadamu yanaendelea kutambuliwa. Tokeo moja muhimu ya tafiti hizi ni kwamba huenda kuna unyeti wa ujumla wa gluteni ambao huwa yamefichika chini ya maonyesho mbalimbali ya kipatholojia, kama vile ugonjwa wa siliaki, urtikaria na unyeti wenye asili isiyojulikana.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Kupanda kwa kiwango-hisi cha gluteni (hasa kwa watu wazima) unaweza kuonyesha mwingiliano wa vipengele vingi. Kikundi cha watu wanaozeeka, hatari za kijenetiki zinazohusiana na uigaji wa tamaduni wa kimagharibi, kiawango cha ziada cha kalori katika mlo, kemikali za kuhamasisha (kwa mfano, MSG, NSAID), na kuongeza kemikali zinazoongeza mzio kwenye vyakula (kwa mfano uondoaji amino kutoka kwenye gluteni kwa kutumia vimeng'enya) vinaweza kufanya kazi kwa kushirikiana na vikolezo vya asili vinavyozuia katika vyakula na kuvuka kizingiti kati ya hali ya kawaida na patholojia.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Ongezeko la idadi tafiti kuhusu gliadini linaonyesha kuwa gluteni ina athari ya moja kwa moja na kubadilisha seli za chango. Tafiti mbili tofauti zimeonyesha kwamba gliadini tofauti zinaweza kuongeza upenyezaji wa seli za epithelimu (seli za nje kabisa za vidole) na kuruhusu protini za chakula kuingia. Utafiti mmoja ulichunguza athari za gliadini za ω-5, sababu ya msingi ya anafilaksisi inayosababishwa na mazoezi / aspirini, na ukatambua upenyezaji ulioongezeka wa seli za utumbo unaosababishwa na gliadini hii na albumini nyingine ya ngano. Mkondo mwingine wa utafiti unaonyesha kuwa gliadini huunganisha kipokezi cha kuvutia kemikali na kuongeza kipengele kinachoharibu mianya midogo. Mianya hii huzuia kuvuja kwenye seli zinazozingira chango, vinavyosababisha mvujo wa protini za chakula kuingia ndani ya mwili. Sumu hizi za gluteni ambazo si sehemu ya majibu ya mfumo wa kinga wa kuzoea unaweza kuwa ndio uhusiano kati ya ngano na kiwango cha hisi cha gluten, na wakati mwingine ugonjwa wa kisukari wa aina ya kwanza.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Gluteni za "Tritikea" ni vipengele muhimu katika maradhi kadhaa zinazosababisha uvimbe. Kemia ya mfumo wa kinga inaweza kugawa katika majibu ya asili (usisimuaji wa moja kwa moja wa mfumo wa kinga), daraja ya pili la upatanisho (HLA DQ), daraja ya kwanza ya usisimuaji uliopatanishwa wa seli zinazoua, na kutambua zindiko. Majibu kwa protini za gluteni na meneo yenye polipeptidi hutofautiana kulingana na aina ya hisi ya gluteni. Majibu pia hutegemea maumbile ya kijenetiki ya jeni za antijeni za lukosaiti ya binadamu. Katika enteropathia, kuna angalau aina 3 za utambuzi, kinga ya asili (aina ya utayarishaji wa kinga za seli), HLA-DQ na kutambua zindiko za gliadini na transglutaminesi. Mifuatano mitatu kuu inayoleta mmenyuko imetambuliwa. Kwa magonjwa yenye asili isiyojulikana, ni utambuaji wa zindiko kwa gliadini pekee ndio umetatuliwa. Katika mzio wa ngano, inaonekana kuwa kuna vipengele vya asili na njia za majibu zinapatanishwa IgE dhidi ya gliadini na protini zingine za ngano.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text:
Ni nadra sana kwa hisi ya gluteni kujitokeza bila sababu. Kwa ujumla, kiwango cha hisi kinaweza kugawanywa kati ya enteropathia ya unyeti wa gluteni na mzio wa ngano. Kwa kuwa watu wenye GSE wanaweza pia kuwa na mzio wa ngano, kupatikana kwa mzio wa ngano hakuondoi uwezekano wa enteropathia. Watu wanaoshukiwa kuwa na enteropathia ya kiwango cha juu cha hisi cha gluteni wanaweza kupimwa kwa kingamwili zinazopambana na transglutaminesi ikifuatiwa na bayopsi ya mbuti, ambayo huthibitisha au kupigana na ugonjwa hai wa siliaki. Utafiti unaopendekeza jambo hili, hata hivyo, una idadi kadhaa ya watu wenye ATA/wasio na bayopsi, na jambo hili linaweza kuwa limesababishwa na uvimbe kwenye viungo au tishu au patholojia isiyo na dalili za kliniki. Utafiti mmoja wa sasa umependekeza kwa sampuli za bayopsi zilizo distali na mbuti ili kuepuka hatari ya bandia hasi. Kuondoa uwezekano wa GSE kunaweza kufanywa kwa ujumla kwa kuongeza uanishaji wa HLA-DQ, ambapo DQ2 na DQ8 zinapatikana katika enteropathia kwa 98% ya matukio kati ya watu wenye asili ya Kihindi-Kizungu, DQ7.5 ya 1.6% iliyobakia na 0.4% ambayo haikupatikana kwa yoyote kati ya hizi 3. Bila ATA au uchanya wa HLA-DQ2 / 8, GSE ina uwezekano mdogo sana wa kuwa ndio chanzo cha unyeti.
Katika matukio yote mawili, mbinu zingine za utambuaji, kama vile kupima mzio zinapatikana. Mara nadra unyeti wa gluteni unaweza kuwa na asili isiyojulikana, uwezekano kuwa protini za ngano huchangia kwa magonjwa mengine, katika matukio hayo DQ1 inaweza kuhusishwa na unyeti, lakini kwa matatizo ya neva, lishe lisilo na gluteni halijaonyeshwa kuwa na athari chanya kwa matokeo ya wagonjwa kama ilivyo katika enteropathia au mzio.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Ugonjwa wa siliaki ni unyeti wa gluteni uliofafanuliwa kirasmi na ugonjwa wa chunusi sugu yenye mwasho uliongezewa katika ufafanuzi unaopanuka wa unyeti wa gluteni. Utambuaji wa "kiwango cha dhahabu" cha ugonjwa wa siliaki kama vile uvombe wa viungo au tishu unaotambvuliwa katika bayopsi za mbuti. Hata hivyo, kwa sasa inatambulika kuwa uvimbe wa tishu ya epitheliali ya chango unatangulia atrofia. Katika awamu ya kwanza ya ugonjwa huo, gluteni hutoa kitambua limfu ya T ya haidroliseti za gluteni (polipeptidi za gluteni) na peptidi za gluteni ambazo huungana na transglutaminesi (tTG) ya tishu za mamalia. Mwingiliano wa pili huleta matokeo katika uzalishaji wa "kingamwili" binafsi kwa tTG. Hii inaongeza limfu ndani ya epithelia ya chango (Marsh daraja la 1 na 2) na changamano za zindiko za tTG huonekana kama mashapo. Hii huendelea na kuwa ugonjwa wa siliaki (Marsh daraja la 3 na 4). Chanzo kuu cha mlisho cha GSE sio gluteni ya ngano pekee. 'Gluteni' kutoka kwa kila aina ya mimea yote inayolika ya "Tritikea" zinaweza kusababisha GSE kati ya watu walio na uwezekano wa kuambukizwa (taz: Kemia ya kinga ya gluteni).


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Kuna idadi kubwa ya magonjwa yanayotokana na GSE ambayo yanaweza kutokea kabla ya kustawi kwa ugonjwa wa siliaki na huenda ikawa na na inaweza kuwa na majibu ya gluteni. Ingawa kiwango cha uvimbe wa viungo na tishu katika baadhi ya matukio ya GSE huenda yasifikie kiwango cha kutambulika cha ugonjwa wa siliaki, kupanda kwa kiwango cha kinga kwenye seli kuna uwezo wa kusababisha matatizo yanayohusiana mara kwa mara na ugonjwa wa siliaki. Hali za baadaye za GSE ni vigezo muhimu vya utambuaji wa kiwango-hisi cha gluteni wakati ambapo huenda kukawa hakuna matatizo yoyote dhahiri ya chango. Kujitokeza kwa GSE mara nyingi hutokana na utambuzi wa awali wa hali ya baadaye ambayo katika upimaji wa kufuatilia (upimaji wa ATA, upimaji wa AGA, Uainishaji wa HLA-DQ, na / au bayopsi) hutambua hali ya msingi. Hali za baadaye zinazohusishwa na GSE huwa na mwegemeo wa kufanya kujitokeza baadaye kwa ugonjwa wa Siliaki kuwa jambo linalofuata utaratibu.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Magonjwa yenye asili isiyojulikana yanapendekezwa kama upanuzi wa unyeti wa gluteni. Asili ya magonjwa haya huwa hayajulikani. Miaka mia moja iliyopita, kabla ya gluteni kutambuliwa kuwa chanzo cha ugonjwa wa siliaki, ugonjwa wa siliaki kati ya watu wazima uliitwa steatoria ya watu wazima wenye asili isiyojulikana, ugonjwa wa sprue wa hari, na majina mengine mengi. Mjadala kuhusu kategoria hii ndogo unatokana na hali ambapo utambulishaji wa daraja zote za GSE na mzio hazitumii mtazamo mmoja. Matukio zaidi ya awali ya GSE huwa hayatambuliki, hasa kabla ya mwaka wa 2005. Inaonekana kuwa kuna idadi ndogo ya watu wasio na unyeti wa gluten ya GSE wasioonyesha yoyote kati ya mizio ya gluteni lakini wana kiwango cha juu kuwa nyanyuliwa kinza-gliadini IgA au IgG. Dalili za kawaida ni niuropathia za pembeni na ataksia ya ubongo. Ndani ya seti ya GSE, matokeo haya yanaweza kuelezwa kupitia ukalisishaji wa mipito ya ubongo na ukosefu wa vitamini. Ndani ya makundi yaliyobakia ya 'DQ2 na bila DQ8'. Kwa kuwa kundi hili la GS lina asili lisilojulikana, jukumu la mzio, dutu zingine zenye hisi (km aspirini), au vipengele vingine katika IGS pia bado hazijatatuliwa.


title: Kiwango-hisi cha gluteni

text: Ugonjwa wa kimya. Ikitegemea upimaji, kati ya 3% na 15% ya watu wa kawaida wana kingamwili dhidi ya gliadin (AGA). Utafiti unaotumia kingamwili dhidi ya gliadini (AGA) umeonyesha kwamba kati ya watu ambao hawajatambuliwa kuwa na ugonjwa au watu wenye AGA ambao hawajatibiwa wana hatari zaidi ya kupata saratani za limfu na uwezekano wa chini zaid wa kupata magonjwa mengine yanayohusishwa na utajiri. Hata hivyo haijulikani ni asilimia ngapi walio katika awamu ya kwanza ya GSE.