title: Kifaru

text: Hawa ndio faru wadogo kabisa katika spishi zote za faru na ndiye huyu pekee mwenye manyoya mengi na anayeweza kuishi katika sehemu za juu hasa za Borneo na Sumatra. Kutokana na kuharibika kwa makazi yao na ujangili, wameadimika sana na miongoni mwa mamalia walioadimika sana. Mpaka sasa inaaminika sana kwamba wamebaki faru 275 wa spishi hii.


title: Kifaru

text: Faru wa Sumatra wana kimo cha urefu wa sentimeta 130 mpaka mabegani, na mwili wake wa urefu sentimeta 240 – 315, na wana uzito wa kilogramu 700, japo baadhi yao wana uzito hata kufikia kilogramu 1000. Kama faru wa Afrika, hao wana pembe mbili zenye urefu mpaka sentimeta 25 – 27 na ile pembe ya pili ni ndogo na huwa ndogo kufikia sentimeta 10. Faru dume wana pembe kubwa kuliko faru jike. Nywele/manyoya ya miili yao hupungua kadiri wanavyoongezeka umri. Rangi ya faru hawa ni kahawia – nyekundu. Mwili wao ni mfupi na miguu yao pia na midomo yao ina nguvu sana.


title: Kifaru

text: Jamii:Faru na jamaa Jamii:Wanyama wa Afrika Jamii:Wanyama wa Asia


title: Konokono

text: Konokono au koa ni jina la jumla la wanyama wa ngeli ya Gastropoda katika faila Mollusca wenye kombe lililojiviringisha na wawapo katika hatua ya ukubwa. Neno konokono linapatumika hujumuisha konokono wa baharini, wa nchi kavu na wale maji baridi. Vinginevyo viumbe wengine wanaofanana na konokono lakini wanakosa kombe (au wanalo dogo sana ) huitwa konokono uchi.


title: Konokono

text: Konokono hupatikana maeneo mengi kama vile miferejini, jangwani, hata kwenye vina virefu baharini. Ingawa watu wengi wanaufahamu na konokono wanaopatikana nchi kavu tu, hawa wa ardhini ni kidogo mno. Konokono wa majini ndio wengi sana na huchangia kiasi kikubwa cha spishi ya konokono na wana aina nyingi sana na hata maumbo ya kibailojia makubwa zaidi. Konokono wengine wengi kiasi pia hupatikana kwenye maji baridi. Konokono wengi hula majani, japo baadhi yao hula majani na nyama, na wengine huwinda na kula nyama tu.


title: Konokono

text:
Konokono wanaopumua kwa kutumia mapafu huwekwa kwenye kundi la Pulmonata, huku wale wenye yavuyavu huuunda kundi la paraphyletic group; kwa maneno mengine konokono wenye yavuyavu wameanishwa kwenye makundi yasiyo husianiana sana. Konokono wenye mapafu na wale wenye yavuyavu kwa nyakati nyingi za mabadiliko wa mfumo wa miamba imepelekea hata baadhi ya konokono wenye mapafu kuishi baharini na hata wale wenye yavuyavu nao kuishi nchi kavu
Konokono wana maumbile maelfu yafananayo na meno. Meno haya maelfu madogo yanapatikana kwenye ulimi na hufanya kazi kama tupa na kusaga chakula kwenye vipande vidogo. Ulimi wao huitwa radula.


title: Konokono

text: "Slugs" (konokono uchi, yaani wasiye na koa)


title: Konokono

text: Spishi aina ya gastropod ambao hawana na koa kwa ujumla huitwa slugs badala ya konokono, ingawa, licha ya kutokuwa na makombe au hata kama wanakuwa na makombe madogo, hakuna tofauti kubwa baina ya konokono na slugs zaidi ya tabia na makazi. Kama ilivyo mnyama asiye na kombe anaweza kujongea kwa urahisi, na hivyo hata slugs wakubwa kabisa wanaweza kufanikiwa kuishi katika mazingira tofauti na hata kutosha katika sehemu ndogo sana, ambazo hazitoshi hata konokono wadogo, kama vile kwaenye magamba ya miti yaliyolegea au chini yam awe, magogo au vipande vya mbao vilivyo ardhini.


title: Konokono

text: Kutokana na kuwa kwake taratibu, konokono amekuwa akionekana kama alama ya uvivu. Katika tamaduni za Kikristo za Yudea, imeonekana mara zote kama uthibitisho wa zambi kubwa ileatayo kifo ya uvivu. Zaburi 58:8 inatumia udanganyifu/ werevu wa konokono kama adhabu ya sitiari.


title: Konokono

text:
Konokono mara nyingi wametumika kwenye imani na utakatifu. Mshairi mmoja wa Kigiriki aliandika kuwa konokono hutambulisha msimu wa mavuno kwa kukwea mashina ya mimea, wakati mungu wa mwezi wa Aztec, Tecciztecatl huoneshwa kwa kombe la konokono mgongono mwake. Hii humaanisha kuzaliwa upya; utaratibu wa konokono kuonekana na kutoweka hufananishwa na mwezi. Na hivi karibuni, Carl Jung alitambua uwakilishi wa nafsi kwenye ndoto. Katika saikolojia, sehemu laini za ndani za konokono hufananishwa na mambo tunayoyafanya bila ya fahamu huku kombe likionesha fahamu.
Katika hotuba, msemo “mwendo wa konokono” mara nyingi huonesha mchakato wa taratibu usio makini.


title: Konokono

text: Pia msemo “barua konokono” mara sote humaanisha taratibu za huduma za kawaida za kutuma karatasi zenye ujumbe tofauti na maatumizi ya barua pepe, ambayo kwa hakika ni ya haraka.


title: Punda milia

text: Punda milia au pundamilia ni wanyama wa familia Equidae wa Afrika wanaofahamika sana kwa rangi yao ya pekee ya michirizi myeupe na myeusi. Michirizi yao huwa na mpangilio tofauti kwa kila punda milia mmoja.


title: Punda milia

text: Ni wanyama wenye kuchangamana sana na huonekana mara nyingi kwenye makundi madogo na hata makubwa. Mbali na michirizi yao, punda milia wana nywele shingoni.


title: Punda milia

text: Tofauti na ndugu zao wa jirani, farasi na punda, pundamilia hajawahi kufugwa kwa mafanikio.


title: Punda milia

text: Kuna spishi tatu za punda milia: punda milia nyika, punda milia wa Grévy na punda milia milima. Punda milia nyika na milima wapo kwenye nusujenasi Hippotigris lakini punda milia wa Grévy yupo kwenye Delichohippus. Huyu wa mwisho anafanana na punda huku wale wawili wa mwanzo wakifanana zaidi na farasi.


title: Punda milia

text: Hata hivyo, chembe asili na data za molekyuli zinaonyesha kuwa pundamilia hasa wana asili ya “monophyletic”. Wote watatu wako kwenye jenasi ya Equus pamoja na wanafamiia wa ‘equidae’. Katika maeneo fulani ya huko Kenya, plains zebra na Grévy’s zebra wapo pamoja.


title: Punda milia

text: Upekee wa michirizi na tabia za pundamilia unawafanya kuwa miongoni mwa wanyama wanaofahamika sana kwa binadamu.


title: Punda milia

text: Pundamilia hupatikana katika maeneo mbalimbali, kama vile ukanda wa mbuga, savana, ukanda wa misitu, kwenye vichaka vya miiba, milimani na kwenye vilima vya pwani.


title: Punda milia

text: Hata hivyo sababu mbalimbali za muingiliano wa jamii na tamaduni huleta athari kubwa katika idadi ya pundamilia, hasa kutafuta ngozi na uharibifu wa makazi. Grévy’s zebra na mountain zebra wapo hatarini kutoweka. Huku plains zebra wakizidi kuwa wengi, nususpishi moja, quagga, ilitoweka kabisa mwishoni mwa karne ya 19.


title: Punda milia

text: Jina la ‘zebra’ limetokana na neno la Kireno cha zamani, lisemalo ‘zeura’ likimaanisha punda wa porini.


title: Punda milia

text: Punda milia walikuwa ni wa ukoo wa pili kutoka kwa ‘farasi wa mwanzo’, baada ya punda, kama takribani miaka milioni 4 iliyopita. Grévy’s zebra huaminika kuwa ndio aina ya punda milia ya kale zaidi na ya kwanza kutokea. Wanyama wa kwanza wa jenasi ya Equus inaaminika kuwa walikuwa na michirizi na hivyo zebra wamedumu na mistari hiyo mpaka sasa kutokana na kuchangamana kwao hasa katika sehemu za tropiki. Michirizi itakuwa haina kazi/faida yeyote kwa wanyama wa familia ya 'equids' wanaoishi kwa uchache sehemu za jangwani (kama vile punda na baadhi ya farasi) na kwa wale wanaoishi kwenye maeneo yenye baridi na kupukutisha kila mwaka (kama baadhi ya farasi).[1] Mabaki ya ‘equids’ wa kale zaidi yaligunduliwa huko Hagerman Fossil Beds National Monument; Hagerman, Idaho. Kisha yaliitwa 'Hagerman horse’ na jina la kisayansi Equus simplicidens. Inaaminika kuwa walikuwa sawa na Grévy’s zebra; wanyama hawa walikuwa na maumbo mafupi na ya kujaa kama punda milia na fuvu la kichwa jembamba kama la punda. Grévy’s zebra pia walikuwa na fuvu la kichwa mithili ya lile la punda. 'Hagerman horse' pia huitwa punda milia wa Amerika au punda milia wa Hagerman.


title: Punda milia

text: Kuna spishi tatu ambao wanaeleweka vizuri; kwa pamoja spishi mbili hapa wanajumla ya nususpishi nane. Punda milia ndio waliotawanyika zaidi, na mahusiano kati yao na baadhi ya nususpishi nyingine hazijaeleweka vizuri.


title: Punda milia

text: Nusujenasi: Hippotigris Equus quagga, Punda milia nyika (Plains Zebra) Equus q. burchellii, Punda milia wa Burchell (Burchell's Zebra) (pamoja na Punda milia wa Damara) Equus q. boehmi, Punda milia wa Grant (Grant's Zebra) Equus q. borensis, Punda milia wa Selous (Selous' Zebra) Equus q. chapmani, Punda milia wa Chapman (Chapman's Zebra) Equus q. crawshayi, Punda milia wa Crawshay (Crawshay's Zebra) Equus q. quagga, Punda milia kwaga (Quagga) imekwisha sasa Equus zebra, Punda milia milima (Mountain Zebra) Equus z. hartmannae, Punda milia wa Hartmann (Hartmann's Mountain Zebra) Equus z. zebra, Punda milia kusi (Cape Mountain Zebra) Nusujenasi: Dolichohippus Equus grevyi, Punda milia wa Grévy (Grévy's Zebra)


title: Punda milia

text: Punda milia wa kwenye nyanda ‘Plains Zebra’ (Equus quagga) wana takribani nususpishi sita waliosambaa sehemu kubwa za kusini na mashariki mwa afrika. Ingawa punda milia wana jamii nyingi zenye kufanana, lakini hawachanganyi katika kuzaliana. Kila spishi huweza kuzaa tu kwa uwezo wao mpaka tu kwa msaada wa sayansi.


title: Punda milia

text: Iliaminika hapo awali kuwa punda milia walikuwa kwanza na rangi nyeupe ndipo mistari ikatokea, sababu tu wana sehemu nyeupe ya chini ya tumbo. Hata hivyo utafiti katika ukuaji hasa hatua nyakati za kijusi, imeonekana kuwa mnyama huyu ana rangi nyeusi na michirizi myeupe na tumbo nyeupe kuja baadaye kama nyongeza.


title: Punda milia

text: Michirizi ya wima huwa kichwani, shingoni na sehemu kubwa ya mwili wake, huku michirizi ya ulalo ikiwa hasa maeneo ya nyuma na miguuni. Alama za punda milia za barabarani ziliitwa hivyo kutokana na michirizi hii ya punda milia. Hufikiriwa kuwa michirizi hii hutumiwa kwa utambulisho baina yao.[1] Kwa kuwa na mtindo tofauti wa michirizi kwa kila punda milia basi wao huweza kutambuana kwa michirizi hiyo.


title: Punda milia

text: Wengine huamini kuwa michirizi hii ni kwa ajili ya kumsaidia kujificha na kujihami na mazingira yao. Hii huwa kwa namna mbalimbali. Michirizi ya wima huwasaidia punda milia kujificha kwenye nyasi, na huwa na manufaa makubwa hasa kujificha ili simba wasiwaone, sababu simba hawatambui rangi.[2] Kwa kawaida punda milia aliyesimama kwenye nyasi ndefu hawezi kuonwa kabisa na simba. Pia kwa wanyama wafananao kama punda milia hukaa pamoja na hutembea pamoja. Michirizi husaidia kuwachanganya wanyama wanaowawinda na kufanya vigumu kwa wao kuwakamata. Pindi waanzapo kukimbia huelekea pande tofauti ili kuendelea kuwachanganya zaidi; washambuliaji wana shida kumchagua punda milia mmoja na kufanikiwa kumkamata; japokuwa wanabaiolojia hawajaona bado simba anapochanganywa na punda milia.


title: Punda milia

text: Kama farasi punda mila hutembea, huenda kwa mwendo wa shoti na kukimbia kwa kawaida huwa na mwendo wa taratibu na stamina yao sana ndio huwasaidia kuwashinda adui zao. Wanapofukuzwa punda milia huenda kwa mwendo wa zig-zag kila upande kumpumbaza mwindaji. Adui anapokaribia, punda milia humshambulia adui kwa nyuma, na kupiga teke au kumng'ata adui.


title: Punda milia

text: Punda milia wana uoni mzuri, inafahamika kuwa wanaona kwa rangi. Pia macho yao yapo kwa pembeni huwapa uwanja mkubwa wa kuona. Punda milia pia huona nyakati za usiku japo si kama adui zao wanaowawinda lakini uwezo wao mwema wa kusikia ni fidia.


title: Punda milia

text: Punda milia husikia vizuri sana na masikio yao ni ya duara zaidi kuliko ya farasi. Kama ilivyo kwa farasi, punda milia wanaweza kuzungusha masikio yao upande wowote. Zaidi ya hayo, punda milia wana uwezo mzuri wa kunusa na kuonja.


title: Punda milia

text: Kama ilivyo kwa familia ya farasi, punda milia pia huchangamana na jamii zao pia kutegemea na spishi husika. Punda milia wa mlimani na nyikani huishi kwenye makundi wenye dume mmoja na walau majike sita na watoto wao. Madume ambao hawana familia huishi kila mmoja peke yake kwenye makundi makubwa ya madume wasio na familia mpaka pale watakapoweza kutafuta jike kwa ajili ya kuanzisha familia. Wanapovamiwa na fisi au mbwa mwitu punda milia hujikusanya pamoja na watoto katikati huku wakijitahidi kuwafukuza adui.


title: Punda milia

text: Kama farasi wengine, punda milia hulala (husinzia) huku wamesimama na hulala tu wakati majirani wakiwalinda na maadui.


title: Punda milia

text: Punda milia huwasiliana kwa kubweka kwa sauti kubwa na kulialia. Masikio ya punda milia huonyesha namna anavyojisikia. Akiwa kwenye hali ya utulivu na kirafiki masikio yake husimama. Anapoogopeshwa, masikio yake husukumwa mbele. Anapokuwa na hasira, masikio yanavutwa nyuma. Anapokuwa akiangalia adui, husimama kwenye msimamo wa utayari, masikio yamesimama, kichwa kipo juu, huku akiangalia. Hisia zinapozidi hususani, watakoroma pia. Anapomwona au kuhisi adui, punda milia hubweka kwa sauti.


title: Punda milia

text: Punda milia ni wanyama wala nyasi wanaozoea mazingira mbalimbali. Hula hasa kwenye nyasi lakini pia hula majani ya miti, mashina mizizi na magamba ya miti. Mfumo wao wa mmeng'enyo wa chakula huwawezesha kula chakula imara hata chenye virutubisho kidogo na kuishi.


title: Punda milia

text: Kama ilivyo kwa wanyama wengi, punda milia jike hukua haraka kuliko punda milia dume. Jike huweza kupata mtoto akiwa na miaka mitatu tu wakati kwa dume ni mpaka miaka mitano au sita. Jike huweza kupata kila mtoto baada ya miezi kumi na mbili na hukaa na mtoto kwa takribani mwaka mmoja. Kama ilivyo kwa farasi, ndama wa punda milia huweza kusimama, kutembea na kunyonya muda mfupi tu kisha kuzaliwa. Wanapozaliwa ndama wa punda milia huwa na rangi ya kahawia na nyeupe badala ya nyeusi na nyeupe. Ndama na punda milia wa mlimani na wale wa nyikani hutunzwa na mama zao na baba zao pia.


title: Punda milia

text: Majaribio kadhaa yalifanywa kujaribu kumtumia punda milia kukokota mkokoteni kwa sababu ya ustahimilivu wake wa magonjwa kuliko farasi, hata hivyo mengi ya majaribio haya yalishindikana kutokana na tabia za asili za punda milia kucharuka pindi anapobughudhiwa.


title: Punda milia

text: Captain Horace Hayes, katika “Points of the Horse” (circa 1893) aliainisha matumizi ya aina mbalimbali za punda milia. Huyu bwana alitumia punda milia wa milimani na kumwendesha kwa siku mbili na punda milia alimudu pamoja na mkewe na kupiga naye picha. Aligundua kuwa punda milia wa aina ‘Burchell’ ni rahisi kuwatumia na ndio chaguo sahihi hasa kwa kufuga sababu walikuwa na kinga ya kung'atwa na mbung’o. Pia alionelea wengine waitwao ‘quagga’ wanafaa vilevile kwa sababu ilikuwa rahisi kuwafundisha kupandwa na kuvuna.


title: Punda milia

text: Binadamu leo ana athari kubwa sana kwa punda milia. Punda milia mpaka sasa bado wanawindwa sana kwa ajili ya ngozi zao, Huko Afrika ya Kusini punda milia waliwindwa na kufikia kiasi cha pungufu ya 100 mnamo mwa 1930; hata hivyo sasa wameongezeka na kufikia 700 kutokana na juhudi za utunzaji.


title: Punda milia

text: Punda milia wamehusishwa na hadithi za kale za Afrika zinazoelezea ni kwa namna gani walipata mistari ya myeusi. Kutokana na hadithi ya Bushmen ya huko Namibia, punda milia hapo awali alikuwa ana rangi nyeupe lakini alipata mistari myeusi baada ya kupigana na nyani kwenye tundu la maji. Baada ya kumpiga nyani mara kadhaa, punda milia alikosa stamina na kuangukia vijiti vilivyokuwa vinawaka moto vilivyomwunguza na kuacha makovu juu ya ngozi yake nyeupe. Kwenye filamu ya Fantasia, kentaro wawili walionyeshwa kama nusu punda milia na nusu mwanadamu badala ya nusu farasi na nusu binadamu kama ilivyozoeleka.


title: Punda milia

text: Punda milia ni kiungo muhimu kwenye sanaa. Kiongozi wa Mughall, jJahangir (v.1605-24) alidhihirisha mchoro wa punda milia uliochorwa na Ustad Mansur. Michirizi ya punda milia pia ni maarufu kwenye fanicha, mazulia, na mitindo.


title: Punda milia

text: Kwenye filamu na katuni, punda milia huwa washiriki wa kawaida, lakini huwa na uongozi fulani mfano Madagascar and Racing Stripes. Punda milia pia hutumika kama alama ya bidhaa na mashirika, kama vile Zebra Technologies and Fruit Stripe. Pia punda milia wanaonekana kwenye alama ya taifa ya Botswana.


title: Punda milia

text: Jamii:Farasi na jamaa Jamii:Wanyama wa Afrika


title: Mtini

text: Mtini ("Ficus carica") ni mti mkubwa, kama kichaka au mdogo wenye asili ya kusini magharibi mwa Asia na pande za mashariki mwa Mediteranea (kutoka Afghanistani mpaka Ugiriki). Huwa na kimo cha mita 6.9 mpaka 10, na shina laini la kijivu. Majani yana urefu wa sm 12-15 kwa urefu na sm 10 -18 kwa upana, yakiwa yamegawanyika katika vipande vitatu au vitano. Matunda yake, matini huwa na urefu wa sm 3-5 na ngozi ya kijani, wakati mwingine huwa na kuwa ya zambarau au kahawia. Majimaji ya tini huwasha ngozi ya binadamu.


title: Mtini

text: Kilimo matumizi, mtini hulimwa kwa ajili ya matunda yake yanayoliwa kwanzia sehemu za asili za Mediteranea, Irani na kaskazini mwa Uhindi. Pia hupatikana maeneo haya hasa huko Marekani, Mexiko, Chili, Australia na Afrika Kusini. Matini hupatikana pia kwenye maeneo ya joto, kama Hansari, na huchumwa mara mbili au tatu kwa mwaka. Tunda hili limekuwa chakula kwa watu wengi kwa miaka zaidi ya elfu na liliaminika kuwa vina virutubisho. Tini inayoliwa ni miongoni mwa mimea ya mwanzo kabisa na binadamu kwaajili yakula kwa mabaki tisa ya tini yanayoonyesha yalikuwepo 9400-9200 KK. Pengine hata mawazo ya kilimo ndio yalikuwa ndo yanaanza wakati huo na husemwa kwamba mimea mingi kama vile ngano, shairi nk.


title: Mtini

text:
Tini pia kilikuwa chanzo kizuri cha chakula kwa Waroma, tini kulikuwa kama zilivyoau baada ya kukaushwa na hutumika kutengenezea jamu. Tini inayouzwa mara nyingi huwa katika mtindo wa kukaushwa, sabsbu tini ikiisha kuwa huwa vigum kusafirishwa na haiwezi kudumu kwa muda mrefu baada ya kuchumwa.
Kulingana na taarifa za FAO, uzsalishaji wa tini kwa mwaka 2005 ulikuwa tani 1,057,000. Utumizi ikifatiwa na misri tani 170,000 na nchi nyingine za mediterania.
Tini ni moja ya mimea yenye kiasi kikubwa cha kalisi na makapi. Tini iliyokaushwa kuwa na kiasi kikubwa cha makapi, shaba, manganisi, magnesi, kali, kalisi na vitamini K, kulingana na mahitaji ya binadamu. Huwa na kiwango kidogo cha virutubisho vingine. Katika tafiti moja, gram 40 tu za tini iliyokaushwa kuongeza uwezo kwa kiasi kikubwa cha plazma antioksidanti mwilini.


title: Papai

text: Papai ni tunda la mpapai ("Carica papaya"), mti wa familia Caricaceae. Unaasili ya Amerika ya Kusini na ya Kati na unakuzwa huko Meksiko, karne kadhaa kabala ya kuibuka kwa tamaduni mpya za huko Amerika. Ni mti mrefu wenye shina la urefu wa mita 5 mpaka 10, wenye majani yaliojipanga yaliojizungusha na kujishikiza juu kwenye shina la miti, shina kwa upande wa chini huwa na makovu mengi kuonesha sehemu ambayo majani yalikuwa majani ya mpapai ni makubwa sm 50 – 70 kwa upana, maua yake ni madogo na hutokea sehemu yalipochomoza majani, hutengeneza tunda papai lenye urefu wa sm 15- 45, na upana wa sm10 – 30. Tunda huiva pale linapokuwa laini ( kama vile parachichi au zaidi) na ngozi yake inapokuwa na ngozi yake inapo karibia rangi ya chungwa ladha ya chungwa hukamilana na ile kati ya nanasi na peasi, ingawa huwa ya utulivu bila ya uchungu wowote.


title: Papai

text: Kutoka asili yake ya Meksiko, Puerto Rico, Amerika ya Kati na kusini mwa Asia.


title: Papai

text: Papai lililoiva huliwa bila ya maganda wala mbegu zake papai bichi huliwa baada ya kuchemshwa na kupimwa pamoja na saladi ya michemsho mingine.


title: Papai

text: Papai bichi na mti wake huwa na utovu. Yenye kemikali inayoitwa papaini ambayo hutumika kulainisha nyama kwa kuvunjavunja protini iliyondani yake. Uwezo wake huu wa kulainisha nyama ngumu umetumiwa tangu enzi za zamani na watu wa kale.


title: Papai

text: Wanawake huko Uhindi, Pakistani na Sri Lanka walitumia sana papai kama njia ya kuzuia mimba na hata kutoa mimba wanawake waliokuwa utumwaniai pia walionekana sana wakitumia sana papai ili kuzuia wasishike mimba na kuwazaa watoto wao utumwani imegundulika hatambegu za papai nazo huweza kusababisha kuondoa uwezo wa kuzaa kwa wanaume.


title: Papai

text: Shina na matawi ya mipapai pia yanatumika kutengenezea kamba. Mbegu zaidi za mipapai huweza kuliwa na zina radha kali sana. Husagwa na wakati mwingine na kutumiwa kama mbadala wa pilipili. Sehemu fulani za Asia, majani machanga ya mpapai huchemshwa kwa mvuke na kuliwa kama spinachi. Sehemu fulani duniani majani ya mpapai hunyweshwa na chai kama dawa ya kutibu malaria, japo hakuna ushahidi wa kutosha juu ya matibabu haya.


title: Papai

text: Tunda la papai, mbegu na utomvu wake, pia majani yake yana kiwango kikubwa cha carpaine’ kemikali inayoondoa minyoo kwenye mwili lakini matumizi ya kiasi kikubwa huweza kuwa hatari. Inafahamika kuwa mapapai mabichi yanaweza kusababisha kutoka kwa mimba kutokana na kiwango kikubwa cha kemikali ya Latex ambayo husababisha kuta za uterasi kusinyaa japo haijathibitishwa bado. Kula sana mapapai kama ilivyo kwa karoti, huweza kusababisha ugonjwa wa karotinemia ambapo nyayo na viganja huwa vya rangi ya njano japo hakuna madhara yoyote.


title: Mplamu

text:
Mplamu ni mti wa jenasi ya "Prunus", na nusujenasi ya "Prunus". Nusujenasi hii huutofautisha mplamu na nusujenasi nyingine ( pichi, cheri n.k. ) kwenye matawi kwa kuwa na chipukizi la mwisho na machipukizi mengine yametengana ( hayapo kama kundi ), maua yamekaa pamoja moja mapaka matano, na tunda likiwa na mfereji mmoja kuanzia juu mpaka chini, na jiwe dogo.
Matunda ya mplamu au maplamu yaliyokomaa huwa na utando mweupe ambao huyapa muonekano wa bafaru hivi lakini hutoka kwa urahisi. Hii huwa ni nta, kitaalamu epicuticular wax, na utando huo hujulikana kama “nta ya kuchanua”


title: Mplamu

text:
Nusujenasi imegawanywa katika sehemu kuu tatu:
Plamu huwa na ladha ya utamu na/ au uchachu; huku ngozi mara nyingi ikiwa chachu. Huwa na n=maji mengi mna huweza kuliwa na kama lilivyo au kutumika kutengeza jemu na viungo vingine. Shrubati ya plamu inaweza kuchachushwa na kuwa mvinyo wa plamu; kisha huchujwa na makampuni kadhaa huko Uingereza mashariki yalijitokeza kama vile "Slivovitz", 'Rakia", "Tzuica" au "Palinka". Plamu zilizokaushwa pia huwa nzuri kuliwa. Plamu huwa na kemikali kadhaa, zenye matumizi kadhaaa kwenye mwili wa binadamu na sehemu nyingine.
Plamu zilizokaushwa na kuwekwa chumvi na kuliwa kama asusa na hufahamika kama salaito au salao. Baadhi ya viungo vilivyokaushwa vya plamu hupatikana huko kwenye maduka na maduka maalumu sehemu mbalimbali duniani kote. Kemikali ya licorice hutumika kuongeza ladha na hutumika kufanya plamu ziwe na ladha ya chumvi na kutumika na vyakula vingine.


title: Mplamu

text:
Mafuta ya kiini ya plamu kavu hutengenezwa kutoka sehemu ya ndani ya shimo la plamu.
Plamu huwa katika rangi na ukubwa tofauti. Baadhi huwa na nyama ya ndani ngumu kiasi na mengine huwa na nyama laini na yenye rangi ya njano, nyeupe kijani au nyekundu, na ngozi yenye kubadilika vilevile kulingana na rangi ya nyama ya ndani.


title: Boga

text: Boga ni tunda la mboga lenye umbo la kibuyu katika familia Cucurbitaceae. Matunda haya hutoka kwenye spishi mbalimbali katika jenasi "Coccinia", "Cucurbita" na "Momordica". Maboga huwa na rangi ya njano au rangi ya machungwa na huwa na mikunjo kuanzia kwenye shina juu mpaka chini. Maboga yana kombe / ganda nene huku mbegu na nyama ya tunda ikiwa ndani.


title: Boga

text: Asili ya maboga haifahamiki vizuri japo yanasenekana kuanzia huko Amerika ya kaskazini ushahidi wa zamani kabisa ni ule wa maboga, zinazoonesha kuwepo tangu mwaka 7000 na 5000kk, zilizo patikana huko maksiko maboga huwa na saizi mbalimbali . kwanzia kilogramu 0.4 mpaka kilogram 453.


title: Boga

text: Shina la mmea wa maboga huwa gumu, lenye miba midogomidogo na lenye pembe tano. Kwa kawaida maboga huwa na uzito kuanzia kiligramu 4 mpaka 8, na kwa spishi ya (maxima inayoweza kufikia mpaka zaidi ya kilogramu 34.


title: Boga

text: Maboga huwa na ukubwa mbalimbali na umbo la muonekano mbali mbali vile vile japo kuwa maranyingi huwa na rangi ya njano., baadhi ya matunda huwa na rangi ya kijani (ya kukoza ama angavu), nyeupe, nyekundu na kijivu.


title: Boga

text:
Mboga huwa sehemu za uzazi, kike na kiume katika mmea mmoja. Ua la kike hutofautishwa kwa ovary ndogo chini ya petali maua haya yenye rangi ingawa hudumu kwa muda mfupi sana, kama siku moja hivi rangi ya maboga hutokana na pigmenti za rangi ya njano zilizonyingi sana kwenye mmea huo.virutubisho muhimu ni mteini na karotini ambayo ni muhimu kwa kutengeneza vitamin A ndani ya mwili.
Maboga hukua maeneo mbalimbali ya dunia kutokana na sababu za kilimo ( kama vile kulisha wanyama) mpaka sababu za kibiashara na mapambo katika mabara yote saba. Ni bara la atrantiki pekee ndio hushidwa kuzalisha maboga wazalishaji wakubwa wa maboga duniani ni marekani, meksiko, india na china.
Kilimo cha maboga marekani kama ilivyo zao maalumu huko marekani kilogrammu ilioni 680 za maboga huzalishwa kila mwaka, majimbo yanayoongoza kuzalisha maboga huko marekani ni pamoja na Illinois, inainna, ohio, califania, na Pennsylvania, kulingana na idara ya kilimo ya illlinors, 95% ya maboga yanayofanyiwa utayarishaji wa ndani hutokea Illonois.


title: Boga

text:
Maboga ni mazao ya msimu wa joto, ambayo hupandwa mwanzoni mwa mwezi julai, udongo unaotakiwa ni ule ambao kwa kina cha sm 7.62 iwe na joto la 155 c, na udongo unaotunza maji vyema maboga huweza kuzulika kama kukiwa na upungufu wa maji au kukiwa tu kuna joto dogo mno, na udongo ambao hauchuji maji vizuri, maboga hata hivyo ni magumu kwelikweli kama majani yake mengi yakiondolewa au kuharibiwa mmea unaweza kukua haraka na majani hukua tena haraka.kufidia yale yaliotolewa maboga huzalisha maua yote, ya kike na kiume nyuki hufanya kazi kubwa ya uchavushaji maboga yalifahamika kihistoria kuwa yanachavushwa na nyuki wa maboga (peporapis proinosa) lakini nyuki huwa wameadimika mno.
Sasa kutokana na magonjwa mengi ya mimea na leo maboga wengi huchemswa na nyuki wa asali mzinga mmoja wa nyuki kwa ekali moja hushauriwa na idara ya kilimo ya marekani kama nyuki wakiwa wachache wakulima huchavusha kwa mikono yao wenyewe maboga yasiochavushwa ipasavo hasa kabla ya kukomaa. Fungi pia huhusika sana na hali hii.


title: Boga

text: Maboga yana matumizi mengi sana katika mapishi kuanzia ganda lake la nje mpaka mbegu, hata maua sehemu nyingi za maboga huliwa. Kwa kawaida na desturi maboga ni chakula zao maarufu sana kwennye sherehe ya watakatifu wote na siku ya shukurani ya mazao, ingawa wengi hununua kutoka madukani bado hata yale kutoka shambani huweza kufanya jukumu vilevile.


title: Boga

text:
Kisha kukomaa, Maboga huchemswa, kuokwa, kupikwa kwa mvuke au hata kuchomwa. Huko amerika ya kaskazini na muhimu kwenye tamaduni zao ambao wakati wa mavuno ya kipupwe huchemsha na kunywa supu yake mwenyewe huko maksiko na marekani mbegu za maboga hukaanwa na kuliwa kama vitafunwa.
Chuo kikuu cha ‘East china normai ‘ kilifanya tafiti yake kwenye panya wenye kisukari, walio ichapisha julai 2007,’wakisema kuwa kikemikali zinazopatikana kwenye maboga huchangia uchangishwaji wa chembe seli za kongosho zilizo haribika na kupelekea kuongezeka kwa kiasi cha ishilni kwenye damu. Kulingana na kiongozi wa tafiti hiyo kemikali hizo zinaweza kuwa muhimu sana kwa mtu mwenye dalili za kwanza za kisukari na humwaidia tu yale mtu mwenye kisukari cha "type -1"
Mbegu za maboga ni ndogo nyembammba na bapa zinazoweza kuliwa nyingi ya mbegu za maboga huwa na hupatikana kwenye maduka mengi mbegu za maboga zinafaida nyingi sana kiafya na hujumuisha kiwango kingi cha protini na vitamin na huaminika kupunguza mafuta kwenye mishipa ya damu. Gramu moja ya mbegu za maboga huwa na protini sawa na glasi moja ya maziwa, mbegu hizi pia huwa chanzo kizuri cha magnesium, manganisi, sosforasi na faitosterol’
Mafuta ya mbegu za maboga huwa mekundu na mazito yanapotumika kupikia chakula kwa kawaida huchanganywa na mafuta mengine kwa sababu ya nguvu yake,yanatumika sana kupikia masahariki na kati mwa ulaya. Mafuta haya huaminika huwasaidia watu wenye matatizo ya tezi za uzazi, yaani "prostate". Mafuta haya pia huwa na kemikali zilizo saidia kuimarisha mishipa ya damu na mishipa ya fahamu.(neva)
Matumizi mengine. Mara nyingi hushauriwa na wataalamu wa mifupa, kuwa maboga ni chakula kizuri kwa mbwa nap aka wanaopata matatizo ya umengenyaji wa chakula kiasi chake kingi cha makapi husaidia kuongeza na kuchochea mmengenyo wa chakula.


title: Mnyanya

text: Mnyanya (Solanum lycopersicum) ni mmea wa familia Solanaceae, ambao daima hutambaa na ambao hukuzwa kwa makusudi ya kutumiwa na watu. Matunda yake yanaitwa nyanya. Kwa aina nyingi sana nyanya huwa na rangi nyekundu pindi inapoiva, nyingine zina rangi ya manjano au machungwa. Mnyanya huwa na urefu wa mita 1-3 na huwa na shina laini ambalo mara nyingi hujibebelesha kwenye mmea mwingine. Majani huwa na urefu wa sentimeta 1-25, na petali 5-9 Majani ya shina la nyanya huwa na vinyweleo. Maua huwa na upana was m 1-2, rangi ya manjano na majani matano na huvunwa kwa mwaka mmoja.


title: Mnyanya

text: Asili ya mnyanya ni Amerika ya Kusini. Na historia huonesha kuwa mimea hii ilianzia huko Peru. Mimea hiyo ya mwanzo ndiyo imekuja kuwa na aina hizi tulizonazo leo za nyanya. Spishi moja ilisafishwa mpaka Meksiko kwa ajili ya matumizi ya binadamu. Ushahidi unaonyesha kuwa hapo awali ulikuwa tunda dogo lenye rangi ya njano.


title: Mnyanya

text: Neno la Kiingereza ‘tomato’, lenye maana ya nyanya, limetoka ana Nsha ya Manati ‘lomatl’. Mtaalamu wa mmea wa kifaransa, Joseph Pitton de Tournefort, alitoa jina la kisayansi ’Lycopersion esculum’ kwa nyanya, na wakati huo nyanya ilifikiriwa kuwa ina sumu ndiyo maana ilipewa jina la mito lenye maana ya tunda la mbwa mwitu. Watu wa Acret na wengine wanaanza kutumia nyanya kwenye mapishi yao, wakti huo ikilimwa huko Peru, mnamo mwaka 500KK. Baadaye nyanya zilizobadilika na kuwa laini, kubwa kutoka kwenye mboga laini, na kuanza kushamiri huko Amerika ya Mwanzo. Huaminika hii ndiyo asili ya nyanya tunazotumia sasa.


title: Mnyanya

text: Kulingana na Andrew Smith, aliyeandika kitabu cha ‘The Tomato in America’, nyanya zilianza sehemu za miinuko ya magharibi ya kusini mwa Amerika. Hata hivyo anasema hakuna ushahidi wa kuonesha kuwa nyanya zilikuwepo na hata kuliwa huko Peru kabla ya Wahispania hawajavamia. Nyanya huko Hispania, baada ya utawala wa wahispania huko Amerika, wahispania walisambaza nyanya kwenye makoloni yake yote mpaka Kusini mwa Asia na baadaye Asia yote. Wahispania walipeleka nyanya Ulaya pia. Nyanya zilikuwa nzuri sana huko Mbarka wa Mediteranean na kilimo chake kilianza rasmi mnamo 1540. Nyanya zilianza kuliwa rasmi na huko Hispania mnamo 1600. Mwaka 1692, kilipatikana kitabu kinachoaminika kuwa kilichapishwa huko Naples, kilichokuwa kikielezea mapishi yaliyohusika nyanya kama kiungo.


title: Mnyanya

text: Nyanya zilikuwa hazizalishwi huko Uingereza mpaka 1590, kulingana na Smith. Miongoni kati ya wakulima wa mwanzo alikuwa ni John Geral, daktari-Kinyozi. Kitotou Geralds’s Iteneal’, kilichochapishwa mapema 1597, kilizua mjadala wa kwanza kuhusu nyanya huko uingereza. Gereld alijua kuwa nyanya zinaliwa huko Hispania na Italia. Lakini aliamini majani yake yana sumu na tunda lake (nyanya) ni salama. Na hadi kufikia miaka ya 1200, watu wengi walikuwa tayari wanakula sana nyanya.


title: Mnyanya

text: Nyanya ziliingia katika kilimo cha Mashariki ya kati kupitia John Barker, mnamo 1799-1825. Mnamo karni ya 19, matumizi yake makubwa yalikuwa bado ni kama kiungo, na ndio iliyokuwa pekee ikitumika katika maeneo yale. Nyanya ziliingia Mashariki ya kati kutumia njia mbili. Njia ya kwanza ni kupitia uturuki na Armenia na njia ya pili ni kupitia familia ya Mfalmw ya Qajar, iliyokuwa mara kadhaa ikisafiri kuelekea ufaransa.


title: Mnyanya

text: Utambuzi wa kwanza wa nyanya huko Amerika uliripotiwa na William Salmon, mnamo 1710, aliyesoma nyanya zilikuwa huko ambako leo kunajulikana kama South Carolina, Inawezekana zikawa zimeletwa kutoka Karibea, na mpaka sasa watu kadhaa kuona nyanya kama kuwa zina sumu, na ni hatari kula, na hutumika sana kama mmea na mapamo zaidi.


title: Mnyanya

text: Maua Nyanya nyekundu Nyanya mzima na iliyokatwa Nyanya aina ya cheri (matungule) Matungule ya rangi mbalimbali Matungule njano yenye umbo la pea


title: Mnyanya

text: Jamii:Mnavu na jamaa Jamii:Mimea ya mazao Jamii:Mbegu za mimea


title: Bartholomeus van der Helst

text: Bartholomeus van der Helst (1613 - 1670) alikuwa mchoraji kutoka Uholanzi. Yeye alizaliwa katika mji wa Haarlem na alikufa mjini Amsterdam. Kati ya picha zake mashuhuri sana ni "Gerard Andriesz Bicker".


title: Demografia

text: Demografia ni sayansi ya jamii inayozingatia takwimu za idadi ya binadamu.


title: Demografia

text: Inaweza kuhusu mabadiliko yoyote ya makundi ya watu mbalimbali kadiri ya mahali na wakati, k. mf. kulingana na wengine kuzaliwa, kufa, kuhama, kuzeeka na kufa.


title: Kisonono

text: Kisonono au kisalisali ni maradhi ya zinaa ambayo husababishwa na bakteria zinazofahamika kisayansi kama "Neisseria gonorrhoeae". Bakteria hizo hushambulia utandotelezi unaozunguka sehemu za siri.


title: Kisonono

text: Ingawa kwa makisio maambukizi 360,000 ya kisonono huripotiwa kila mwaka nchini Marekani, wataalamu wamekisia kuwa watu karibia 650,000 huambukizwa kwa mwaka. Kimataifa yanakadiriwa kuwa kati ya milioni 33 na 106 kwa mwaka. Wagonjwa ni 0.8% ya wanawake wote na 0.6% ya wanaume wote.


title: Kisonono

text: Kama ilivyo klamidia, kisonono nayo huwa haionyeshi dalili. Kisonono ikiwepo huwa na dalili kama zile za klamidia ambazo huhusisha mauvimu wakati wa kukojoa na kutokwa kwa maji yanayonuka au usaha katika uke au uume.


title: Kisonono

text: Kisonono huonekana kwa urahisi kwa wanaume ambao hutoa usaha kutoka katika mfereji wa mkojo ("urethra"). Huanza kidogo, lakini huongezeka na huwa mwingi na kusababisha kusikia haja ya kukojoa mara kwa mara huku kukiwa na maumivu.


title: Kisonono

text: Kisonono ikisambaa na kufikia tezi kibofu, mfereji wa mkojo huziba kwa kiasi fulani. Kwa wanawake maambuki hutokea katika urethra, uke au mlango wa uzazi ("cervix"). Ingawa mwasho unaotokana na majimaji katika uke unaweza kuwa mkubwa, mara nyingi dalili hizi huwa ni chache au hamna kabisa katika hatua za awali.


title: Kisonono

text: Kisonono isiyotibiwa inaweza kusababisha PID ("Pelvic Infiammatory disease") kwa wanawake. Watoto wanaozaliwa na mama wenye kisonono huwa na hatari ya kuambukizwa wakati wa kuzaliwa; maambukizo haya yanaweza kusababisha magonjwa ya meno kwa wachanga.


title: Kisonono

text: Uchunguzi wa ugonjwa hufanywa kwa kuchungunza usaha kutoka katika uke au uume au mkojo kwa uwepo wa "Neisseria gonorrhoeae".


title: Kisonono

text: Kisonono iliongezeka kwa kiasi kikubwa Marekani mnamo miaka ya 1970 na mwanzoni mwa miaka ya 1980, hadi kukaribia kufikia kiwango cha magonjwa ya mlipuko ("epidemic proportions") kwa vijana wanaobalehe na watu wa umri wa kati.


title: Kisonono

text: Kisonono hutibiwa kwa antibiotiki kadhaa, ingawa maambukizi yamekuwa na ukinzani juu ya tiba ya baadhi ya madawa katika miongo ya nyuma. Moja kati ya mambo magumu katika kupambana na kisonono ni kutafuta mahusiano yote ya kimapenzi ya nyuma ya aliyeambukizwa ili kuweza kuzuia usambaaji zaidi wa ugonjwa.


title: Klamidia

text: Klamidia ni ugonjwa wa kuambukiza ambao husababishwa na bakteria zinazoitwa na sayansi kama Chlamydia trachomatis.


title: Klamidia

text: Ugonjwa huo huwa hauonyeshi dalili za wazi kwa karibia asilimia 75 ya wanawake na asilimia 50 ya wanaume, hivyo maambukizi mengi hushindwa kufahamika mapema.


title: Klamidia

text: Kulingana na wakala wa afya wa Marekani Centers for Disease Control and Prevention ndiyo ya kwanza kati ya maradhi ya zinaa yanayoripotiwa zaidi nchini humo: wataalamu wamekisia kuwa karibia watu milioni tatu huambukizwa klamidia kila mwaka, lakini kulingana na CDC, ni maambukizi 660,000 tu ndiyo ambayo huripotiwa.


title: Klamidia

text: Watu ambao hawajafahamu kuwa wameambukizwa klamidia wanaweza wasitafute tiba na hivyo wakaendelea kufanya ngono, bila ya kujua kuwa wanaeneza ugonjwa.


title: Klamidia

text: Wakati dalili zinapoanza kujitokeza wanaume husikia maumivu wakati wa kukojoa au kutokwa usaha katika uume. Wanawake wanaweza kutokwa damu nje ya kipindi chao, maumivu wakati wa kukojoa, kutokwa usaha katika uke, au maumivu chini ya kitovu.


title: Klamidia

text: Kama utaachwa bila kutibiwa katika wanawake, klamidia inaweza kuleta madhara makubwa kwa afya ya binafsi na ya jamii. Klamidia huaribu tishu za uzazi za mwanamke na kusababisha uvimbe katika fupanyonga (pelvic inflammatory disease, PID). PID inaweza kusababisha mauvimu makali sana katika fupanyonga, utasa/ugumba au utata katika ujauzito ambao unaweza kusababisha kifo.


title: Klamidia

text: Watoto waliozaliwa na mama aliyembukizwa klamidia huwa na hatari ya kupata upofu au maambukizi katika mapafu.


title: Klamidia

text: Uchunguzi wa maambukizi ya klamidia hufanyika kwa kuchunguza fupanyonga na kiwango kidogo cha majimaji kutoka katika uke au uume ambayo huchunguzwa kwa uwepo wa Chlamydia trachomatis.


title: Klamidia

text: Uchunguzi mpya kama ule wa mkojo ili kufahamu uwepo wa bakteria wa klamidia umekuwa ukitumika pia ili kufanya uchunguzi rahisi zaidi wa watu ambao hawaonyeshi dalili za ugonjwa.


title: Klamidia

text: Klamidia inatibika kwa antibaotiki.


title: Klamidia

text: Jamii:Maradhi ya zinaa


title: Kaswende

text: Kaswende (ing. syphilis) ni mojawapo kati ya maradhi ya zinaa ambayo inasababishwa na bakteria inayofahamika kama Treponema pallidum.


title: Kaswende

text: Katika hatua za mwanzo, vipele katika sehemu za uzazi huanza kujitokeza muda mfupi baada ya maambukizi ambavyo baadaye hupotea vyenyewe.


title: Kaswende

text: Kama ugonjwa hautatibiwa, maambukizi huendelea kwa miaka, yakishambulia mifupa, ubongo na moyo na kusababisha madhara mengine yanayotokana na matatizo katika mfumo wa fahamu kama vile homa ya uti wa mgongo na magonjwa ya moyo na kiharusi.


title: Kaswende

text: Kaswende wakati wa ujauzito unaweza kuwa hatari kubwa kwa kiumbe tumboni, kama vile kusababisha kutoumbika vizuri (deformity) na kifo.


title: Kaswende

text: Wanawake wengi wajawazito katika nchi zilizoendelea huchunguzwa kwa uwepo wa ugonjwa huu katika majuma ya kwanza ya mimba ili kutibu ugonjwa kabla kitoto hakijaathirika.


title: Kaswende

text: Siku hizi kaswende inaweza kutibika kwa urahisi fulani kwa penicillin.


title: Kaswende

text: Kaswende inasababishwa na bakteria ya spirochete Treponema pallidum baadhi ya spishi pallidum. Njia ya kawaida zaidi ya kuambukizwa ni kupitia ngono; hata hivyo, kaswende pia inaweza kuambukizwa kutoka kwa mama hadi kwa mimba wakati wa ujauzito au wakati wa kuzaliwa kwa mtoto, na kusababisha kuzaliwa na kaswende. Magonjwa mengine ya binadamu yanayohusiana niTreponema pallidumbakteria inajumusiha buba (baadhi ya spishi pertenue), pinta (baadhi ya spishi carateum) na bejel (baadhi ya spishi endemicum).


title: Kaswende

text: Dalili na ishara za kaswende hutofautiana kulingana na hatua iliyoko kati ya hatua nne. Hatua ni ya kwanza, ya pili, fiche, na ya mwisho. Hatua ya kwanza kawaida inajitokeza kimoja na shanka utokeaji wa kidonda kwa ngozi isiyowasha, ngumu, isiyokuwa na uchungu). Hatua ya pili ya kaswende hujitokeza na upele ambayo mara kwa mara inahusisha viganja vya mikono na nyayo za miguu. Hatua fiche ya kaswende hujitokeza na dalili kiasi au hata bila. Hatua ya mwisho ya kaswende hujitokeza na guma, dalili zinazohusiana na mfumo wa neva, au zinazohusiana na moyo.


title: Kaswende

text: Hata hivyo, kaswende imeitwa "mwiigaji mkuu" sababu mara nyingi hujitokeza kwa njia isiyo ya kawaida.


title: Kaswende

text: Kwa kawaida kaswende hutambulika kwa uchunguzi wa damu;hata hivyo, bakteria inaweza kuonekana kwa kutumia hadubini. Kaswende inaweza kutibiwa kwa njia inayofaa kwa kutumia antibiotiki, haswa ndani ya misuli penisilini G. Hii inapendekezwa kwa watu walio na aleji ya penisilini, seftriaksoni.


title: Kaswende

text: Inaaminika kwamba kufikia mwaka wa 1999 watu milioni 12 walikuwa wameambukizwa kaswende ulimwenguni na zaidi ya asilimia 90 ya hali hizi kutoka kwa nchi zinazoendelea. Hali za kaswende zilipungua kwa kasi baada ya penisilini kupatikana kwa urahisi katika miaka ya 1940, lakini viwango vya maambukizi vimeongezeka tangu mwaka 2000 katika nchi nyingi. Mara nyingi kaswende hupatikana pamoja na virusi vinavyosababisha UKIMWI (VVU). Hii imehusishwa na sehemu ya matendo ya ngono yasiyokuwa salama kati ya wanaume wanaofanya ngono na wanaume wengine;Ongezeka la uasherati; ukahaba; na kupungua kwa matumizi ya kondomu.[1][2][3]


title: Kaswende

text: Kaswende inaweza kuwa katika hatua moja kati ya hatua nne tofauti: ya kwanza, ya pili, fiche, na ya mwisho,[4] na pia inaweza kujitokeza wakati wa kuzaliwa.[5] ilirejelewa kama "mwiigaji mkuu" na Sir William Osler kutokana na njia mbalimbali inavyojitokeza[4][6]


title: Kaswende

text: Hatua ya kwanza ya kaswende kawaida hupatikana kwa kuwasiliana kwa njia ya moja kwa moja kwa ngono na vidonda vilivyoambukizwa vya mtu mwingine.[7]Takriban siku 3 hadi 90 baada ya kuathiriwa hapo awali ( wastani ya siku 21) kidonda kwa ngozi, iitwayo shanka, hutokea mahali palipogusana.[4] Huu ni mfano hasa(Asilimia 40 ya wakati) kidonda kimoja, kigumu, kisichokuwa na uchungu, kisichowasha na sehemu yake ya chini iliyokuwa safi na mipaka mikali kati ya sentimita 0.3 na 3.0 kwa ukubwa .[4] Hata hivyo, kidonda, kinaweza kuonekana kuwa tofauti sana. [8] Katika viwango, hugeuka kutokamacule hadi kipelena kisha kwa uyeyukaji au donda.[8] Mara chache, kutakuwa na vidonda kadhaa. (~40%),[4] Hii pia ni ya kawaida mtu anapoambukizwa Virusi Vya Ukimwi


title: Kaswende

text: Shanka yanaweza kuwa na uchungu au nyororo (30%), na zinaweza kutokea nje viungo vya uzazi (2–7%). Mahali pa kawaida zaidi pa chanikeri kwa wanawake ni kwa seviksi(44%). Mahali pa kawaida zaidi kwa wanaume wanaovutiwa na jinsia tofauti ni Kwa uume (99%). Wakati mwingine shanka hutokea kwa tupu ya nyama au rektamu kwawanaume wanaojishirikisha ngono na wanaume wengine (34%).[8] Tenzi kuvimba mara kwa mara(80%)hutokea pahali palipo ambukizwa,[4] hutokea siku 7 hadi 10baada ya kutokea kwa shanka[8] kidonda kinaweza kuendelea kutokea wiki watatu hadi sita bila matibabu[4]


title: Kaswende

text: Hatua ya pili ya kaswende hutokea takriban wiki nne hadi kumi baada ya hatua ya kwanza ya maambukizi.[4] hatua ya pili ya ugonjwa unaweza kujitokeza kwa njia nyingi tofauti, lakini kwa kawaida dalili sana sana huhusisha ngozi, membreni ute, na tezi ya limfu.[9] kunaweza kuwa na upele mwekundu-waridi-isiyokuwa na mwasho kwa kiwiliwili pamoja na limbu (miguu na mikono), ikiwa ni pamoja na viganja na nyayo.[4][10] Vipele vinaweza kuwa makulopapula au yenye pustuli. inaweza kutengeneza chunjua kama vidonda iliyopana, nyeupe na sawa sawa inayojulikana kama kondiloma latum kwa membreni yenye utes. Vidonda hivi vyote vinamaambukizi na yanahifadhi bakteria. Dalili zingine inaweza ni pamoja na homa, uchungu wa koo, hitilafu ya mwili,kupunguza uzito, kutokwa na nywele, na maumivu ya kichwa.[4] matokeo yasiyo kuwa ya kawaida ni pamoja na hepatitisi, figo ugonjwa, athritisi,periostitisi, neuritsi ya kuona, uveitisi, na keratitisi ya interstitial.[4][11]


title: Kaswende

text: Kwa kawaida dalili kali uyeyuka baadaye kati ya wiki tatu hadi sita;[11] hata hivyo, katika hali iliyokaribia 25%, dalili ya hatua ya pili yanaweza kurudi. Watu wengi walio katika hatua ya pili ya kaswende (40–85% ya wanawake, 20–65% ya wanaume) hawatoi ripoti kuwa na shanka ya kiwango kilicho juu cha hatua ya kwanza ya kaswende.[9]


title: Kaswende

text: Hatua fiche ya kaswende imefafanuliwa kama kuwa na serologic utambuzi wa maambukizi bila dalili ya magonjwa.[7] Imeelezwa zaidi kama ya hapo awali (chini ya mwaka wa 1mwaka mmoja baada ya hatua ya pili ya kaswende) katika Marekani[11] Uingerezani, masaa hizi huitwa miaka miwili ya hatua fiche ya kaswende ya mapema na iliyochelewa.[8] Dalili ya hatua fiche ya kaswende ya mapema huweza kurudi tena. Hatua fiche ya kaswende iliyochelewa huwa haina dalili za magonjwa (hayana dalili), na hatua fiche ya kaswende iliyochelewa haiambukizwi kwa urahisi kama hatua fiche ya kaswende ya mapema.[11]


title: Kaswende

text: Hatua ya mwisho ya kaswende inaweza kutokea takriban miaka mitatu hadi 15 baada ya maambukizi ya kwanza, na inaweza kugawanywa kwa aina tatu tofauti: kaswende iliyosababishwa na guma (15%), iliyochelewa kaswende katika mfumo wa neva (6.5%), na kaswende inayoathiri moyo na mishipa ya damu (10%).[4][11] Bila matibabu, theluthi moja ya watu ambao wameambukizwa kaswende hupata hatua ya mwisho ya kaswende.[11] Watu walio na awamu ya mwisho ya kaswende hawawezi kuambukiza wengine.[4]


title: Kaswende

text: Kaswende inayosababishwa na gum, pia inayoitwa hafifu kaswende, kwa kawaida hutokea moja kwa miaka46 baada ya maambukizi ya awali, kwa wastani wa miaka.15 Hatua hii ni sifa ya muundo sugu wa guma, ambayo ni uvimbe nyororo zinazofanana na vidonge vya inflamesheni vinavyoweza kuwa zinabadilika kulingana na ukubwa. Kawaida huathiri ngozi, mifupa, na ini, lakini inaweza kutokea mahali popote.[4]


title: Kaswende

text: Kaswende katika mfumo wa neva inamaanisha maambukizi inayohusisha mfumo mkuu wa neva. Unaweza kutokea mapema, ikiwa aidha isiyo kuwa na dalili ya ugonjwa au ya kusababisha kaswende meninjitisi; au inaweza kuchelewa, kama kaswende ya veni za tando za ubongo, paresi ya jumla, au tabesi dorsalisi, ambayo inahusu usawa wa mwili na uchungu mkali kwa limbu za chini. Kaswende ya neva iliyochelewa huja kabisa baada ya miaka minne hadi 25 baada ya maambukizi ya hapo awali. Kaswende ya veni za utando za ubongo hufanana hasa ikiwa haiwezi kuzuiliwa kifafa, na paresi ya jumla hufanana hasa na dimenshia na tabtesi dorsalisi.[4] Pia, kunaweza kuwa na Mboni za Agryll Robertson ambazo ni mboni ndogo kwa macho zinazofinyika mtu anapotazama vitu vilivyokaribu, lakini hayafinyiki zikiwa wazi kwa mwanga mkali.


title: Kaswende

text: Kaswende ya moyo na mishipa kwa kawaida hutokea miaka 10 hadi30baada ya maambukizi ya awali. Tatizo la kawaida kabisa ni ule wa kaswende ya kuvimba kwa aota, ambayo inaweza kusababisha aneurisimi kuundwa.[4]


title: Kaswende

text: Kaswende ya kuzaliwa nayo inaweza kutokea wakati wa mimba au wa kuzaa. Theluthi-mbili ya watoto wazawa wanazaliwa bila dalili. Dalili ambazo huendelea zaidi ya miaka michache ya kwanza ya maisha ni pamoja na: kunenepa nenepa kwa ini au wengu (70%), upele (70%), joto jingi mwilini (40%), kaswende ya neva (20%), na ugonjwa wa mapafu kuvimba (20%). Ikiwa haita tibiwa, kaswende ya kuzaliwa ya baadae inaweza kutokea kwa 40 %, ikiwa ni pamoja na: pua lenye umbo la tandikoulemavu, Higoumenakis sign, saber shin, au Clutton's joints, miongoni mwa zingine.[12]


title: Kaswende

text: Treponema pallidum Kundi la spishi pallidum ni wa umbo-la mzunguko, Gramu-hasi, Bakteria inayosambazika kwa kasi.[8][13]Magonjwa mengine matatu ya binadamu husababishwa na zinazohusiana na Treponema pallidum, ikiwa ni pamoja na buba (kundi la spishi pertenue), pinta(kundi la spishi carateum), na bejel (kundi la spishi endemicum).[4] Tofauti na aina ya pallidum haya hayasababishi ugonjwa wa neva.[12] Wanadamu tu ndio wanaojulikana kuwa na hifadhi asili kwa kundi la spishi pallidum.[5] Bakteria hii haiwezi kuishi bila kimelea. Hii ni kwa sababu ya jenomu yake ndogo (1.14MDa)na hivyo basi haitaweza kutengeneza virutubishi vikuu. Ina wakati mfupi wa kujiongeza zaidi ya saa30.[8]


title: Kaswende

text: Kaswende huambukizwa kimsingi kwa kupitia ngono ujauzito kutoka kwa mama hadi kwa fetasi; spirosheti huweza kupitia ukiwa mzima kwa membreni ya utetelezi au ngozi yenye haina kinga.[4][5] na hivyo husambazwa kwakubusu, pia mdomo kwa, uke, na tupu ya nyuma wakati wa ngono.[4] Takriban 30% hadi 60% kwa wale wako wazi kwa hatua ya kwanza au ya pili ya kaswende watapata ugonjwa huo.[11] Maambukizi ya kaswende imefananishwa na ukweli kwamba mtu ambaye amechanjwa na mshushio 57 pekee ana nafasi 50% ya kuambukizwa.[8] Nyingi ya (60%) hali mpya Marekani hutokea kwa wanaume ambao hufanya ngono na wanaume wengine. Kaswende inaweza kusambazwa kupitia vifaa vya damu. Hata hivyo, bidhaa za damu hupimwa kama kuna kaswende katika nchi nyingi, na hivyo hatari hupunguka. Hatari ya maambukizi kutoka kwa kugawana sindano imeonekana kuwa ni chache.[4] Kaswende haiwezi kusambazwa kwa kupitia makalio ya choo, shughuli za kila siku, beseni ya maji moto, au kugawana vyombo vya kukulia au mavazi.[14]


title: Kaswende

text: Ni vigumu kutambua kaswende kwa kliniki mapema katika uwasilishaji wake.[8] Uthibitisho wake hufanywa aidha kupitia kupima damu au moja kwa moja kukagua kwa kupitia uchunguzi kwa kutumia hadubini. Kwa kawaida vipimo vya damu hutumika, kwa sababu hutambulika kwa urahisi zaidi.[4] Vipimo vya kutambua ugonjwa haziwezi, hata hivyo, hutofautisha kati ya hatua ya ugonjwa.[15]


title: Kaswende

text: Kupimwa kwa damu hugawanywa katika nontreponemal na vipimo vya treponemal .[8] Vipimo vya Nontreponemal hutumika hapo awali, na ni pamoja na utafiti wa ugonjwa wa zinaa maabarani na vipimo vya Kuongeza ghafla tena kwa plasma. Hata hivyo, kwa vile vipimo hivi ni vya mara kwa maramatukio chanya,uthibitisho inahitajika kwa kupima treponemal, kama vile treponemal pallidum particle agglutination au Uchunguzi wa ufonyzaji wa antibodi ya treponemal iliyo na mwangaza (FTA-Abs).[4] matukio chanya usiokuwa ya ukweli katika uchuguzi wa usio kuwa wa treponemal inaweza kutokea na maambukizi fulani ya virusi kama vile tetekuwanga na ukambi, pia inaweza kutokea na limfoma, kifua kikuu, malaria,uvimbemoyo, ugonjwa wa kuungana kwa tishu, na mimba.[7] Vipimo vya antibodi vya treponemal kawaida huwa chanya baada ya wiki mbili hadi tano ya maambukizi ya hapo awali.[8] Kaswende ya neva hutambulika kwa kupata idadi ya juu ya lukosaiti (kuzidilimfositi) na kiwango cha juu cha protini viowevu vya ubongo na uti wa mgongo katika mazingira ya kaswende inayojulikana.[4][7]


title: Kaswende

text: Eneo la giza linalochunguzwa kwa kutumia hadubini ya viowevu vya seramu kutoka shanka inaweza kutumika kwa kufanya utambuzi wa haraka.Hata hivyo, sio kawaida kupata vifaa au wakazi wenye ujuzi hospitalini, na vipimo hivi lazima vifanywe kati ya dakika 10 ya kupata sampuli. Kiwango cha hisi kimeripotiwa kuwa takriban 80%, hivyo vipimo hivi vinaweza kutumika tu kuthibitisha utambuzi, lakini si kwa kuchuja moja nje. Vipimo vingine viwili vina weza kufanywa kwa sampuli iliyo toka kwa shanka ni antibodi ya mwangaza ya moja kwa moja na asidi ya kiini . antibodi ya floresini ya njia ya moja kwa moja antibodizilizobandikwa nafloresini, ambayo inajishikilia kwa protini maalum za kaswende. Asidi ya kiini hutumia ufundisanifu, kama vile msururu wa athari za polima, kutambua uwepo wa jeni maalum ya kaswende. Uchunguzi hizi sio shida kwa wakati kama makroskopu inayotumia giza, kwa sababu bakteria hahitajiki ili kufanya utambuzi.[8]


title: Kaswende

text: As of 2010,Hakuna chanjo inayofaa ya kudhibiti. [5] Kujiepusha na uhusiano wa kindani wa kimwili na mtu aliyeambukizwa ni shahihi kwa kupunguza maambukizi ya kaswende, kama ilivyo kwa matumizi sahihi ya kondomu. Matumizi ya kondomu, hata hivyo,hayaondoi kabisa hatari.[16][14] Hivyo, Vituo vya kudhibiti na kuzuia magonjwavinapendekeza uhusiano wa muda-mrefu, kwa kushirikiana na mtu mmoja hajaambukizwa na kujiepusha na vitu kama pombe na dawa zingine ambazo huongeza hatari za kufanya ngono kiholela.[14]


title: Kaswende

text: Kaswende ya kuzaliwa nayo katika wazawa inaweza kuzuiwa kwa kuchunguzi mama mapema wakati wa ujauzito na kutibu wale ambao wameambukizwa.[17] Muungano wa Wahudumu wa kutoa udhibiti Merikani inapendekeza sana uchunguzi kwa wanawake wote wajawazito,[18] Shirika la Afya Duniani inapendekeza wanawake wote kupimwa mara ya kwanza wakitembelea kliniki(kabla ya kujifungua)na tena katikakipindi cha tatu cha ujauzito.[19] Iwapo vipimo vinaonyesha uwepo wa ungojwa,inapendekezwa washirika wa akina mama hawa pia watibiwe.[19]. Kaswende ya kuzaliwa nayo, hata hivyo, bado iko kawaida katika inch zinazoendelea, kwa kuwa wanawake wengi hawapati huduma ya kliniki ya wajauzito > kabisa, na wengine huduma ya kliniki ya wajawazito wanayopata haijumulishi uchunguzi wa kaswende.[17] Kaswende ya kuzaliwa nayo huaipatikani mara kwa mara katika nchi zilizoendelea, kwa sababu wale wanaoweza kupata kaswende (kupitia matumizi ya dawa, n.k) pia wako uwezo mdogo zaidi wa kupata huduma wakati wa ujauzito.[17] Hatua zingine za kuongezea upatikanaji wa kupimwa huonekana kuwa na ufanisi katika kupunguza viwango vya kaswende ya kuzaliwa nayo katika chini zilizo na mapato ya chini na ya kati.[19]


title: Kaswende

text: Kaswende ni ugonjwa inayohitaji kutolewa taarifa katika nchi nyingi, ikiwa ni pamoja na Canada,[20] Umoja wa Ulaya,[21] na Marikani.[22] Hii inamaanisha kuwa wahuduma wa Afya wanatakiwa kutoa taarifa kwawizara ya Afya ambayo itatoa taarifa kwa washirika hadi kwa washirika wa watu. [23] Madaktari pia wanaweza kuhimiza wagonjwa kutumia washirika wao kupata huduma.[24] Kituo cha kudhibiti na kuzuia magonjwa kinapendekeza kwamba wanaume wanaoshiriki ngono na wanaume wengine lazima wapimwe angalau kila mwaka.[25]


title: Kaswende

text: Chaguo la kwanza kwa matibabu ya kaswende isiyo na tatizo bado tu ni dosi kimoja ya shindano kwa misulipenisilini G au dosi moja ya dawa ya kumezaazithromycin.[26]Doksiklini na tetrasaiklini ni chaguo mbadala; hata hivyo, hazitumiki kwa akina mama wajawazito. Pingamizi kwa antibiotikiimetokezea kwa baadhi ya maajenti, ikiwa ni pamoja na makrolidi, klindamisini, na rifampini.[5] seftriaksoni, sephalosporini-za tokeo la tatu antibiotiki, zinaweza kufanya kazi kama penisilini kulingana na matibabu.[4]


title: Kaswende

text: Kwa kaswende kwa sababu ya uingiaji duni wa penisilini G kwenye mfumo mkuu wa neva, watu walioathiriwa wanashauriwa kupewa dosi kubwa za penisilini kwa mshipa kwa muda usiopungua siku 10 .[4][5] Iwapo mtu ana aleji ya penisilini, seftriaksoni inaweza kutumiwa, au utoaji wa aleji ya penisilini unaweza kujaribiwa. Zinaotokea baadaye zinaweza kutibiwa na shidano ya penisilini G kwa misuli mara moja-kwa wiki kwa muda wa wiki tatu. Ikiwa mgonjwa ana aleji, doksikilini au tetrasaikilini zinaweza kutumiwa, lakini kwa muda mrefu.Matibabu kwa wakati huu huzuia uendeleaji wa ugonjwa, lakini ina mabaadiliko madogo tu kwa madhara yenye tayari yametokea.[4]


title: Kaswende

text: Moja wapo ya athari inayoweza kutokana na matibabu ni athari aina ya Jarisch-Herxheimer . Mara nyingi inaanza ndani ya saa moja baada ya matibabu na hudumu kwa masaa 24, kukiwa na dalili za joto nyingi mwilini, maumivu kwa misuli, maumivu ya kichwa, na takikadia.[4] Inasababishwa na saitokini zinazotolewa na mfumo wa kinga kutokana na lipoprotini zinazotolewa wakati bakteria za kaswende zinazopasuka.[27]


title: Kaswende

text: Inaaminiwa kuwa kaswende iliathiri watu milioni 12 mwaka wa 1999, 90% ya maambukizi yakiwa kwa nchi zinazoendelea.[5] Huathiri kati ya mimba 700,000 na milioni 1.6 kwa mwaka, na kusababisha kuharibika kwa mimba bila hiaris, kuzaa mtoto aliyekufa na kuzaliwa na kaswende. Katikasub-Saharan Africa, kaswende huchangia takriban 20% ya vifo vya watoto wakati wa kuzaliwa.[12] Viwango viko juu zaidi vikilinganishwa na wanaojidunga dawa kwa mshipa, walio na maambukizi ya VVU, na wanaume wanaofanya ngono na wanaume wengine.[29][30][31] Nchini Marekani viwango vya kaswende mno mwaka wa 2007 vilikuwa mara sita zaidi kwa wanaume kuliko ya Wanawake, hata ingawa viwango hivi vilikuwa karibu sawa mwaka wa 1997.[32] Wafrika Wamarika walichangia kwa takriban nusu ya walioambukizwa mwaka wa 2010.[33]


title: Kaswende

text: Kaswende ilikuwa ni kawaida nchini Ulaya wakati wa karne ya 18 na 19. -!>. Katika nchi zilizoendelea mwanzo wa karne ya 20, maambukizi yalipungua kwa haraka kwa sababu ya ongezeko la matumizi ya antibiotiki, hadi miaka ya 1980 na 1990.[13] Tangu mwaka wa 2000, viwango vya kaswende vimeongezeka nchini Marekani, Uingereza, Australia na Ulaya, hasa kati ya wanaume wanaofanya mapenzi na wanaume wengine.[5] viwango vya kaswende miongoni mwa wanawake wa Marekani, hata hivyo,imebakia sawa wakati huu, na viwango kati ya wanawake Uingereza vimeongezeka, lakini katika kiwango cha chini kuliko kile cha wanaume.[34] Ongezeko kwa viwango miongoni mwa wapenzi wa jinsia tofauti ilitokea China na Urusi tangu miaka ya 1990.[5] Hii imehusishwa na mazoea ya kufanya mapenzi bila kinga, kuwa na wapenzi wengi, ukahaba, na upunguvu wa matumizi ya kinga kama vile kondomu.[5][35][34]


title: Kaswende

text: Bila kutibiwa, kaswende inasababisha vifo kwa 8% hadi 58%,kiwango kikubwa ikiwa kwa wanaume.[4] Dalili za kaswende zimepunguka kwa ukali katika karne ya 19 na 20,kwa sababu ya ueneaji na upatikanaji wa matibabu yanayofaa, na pia kupungua kwaukali wa spirochaete.[9] Ikitibiwa mapema, matatizo chache hutokea.[8] Kaswende huongeza hatari ya maambukizi ya VVU kwa mara 2-5, na yale yanayoambatana ni ya kawaida (30-60% kwa baadhi ya vituo vya mijini).[4][5]


title: Kaswende

text: Mwanzo halisi wa kaswende haijulikani [4] Kuna nadharia tete mbili za kimsingi:. Moja inapendekeza kuwa kaswende ililetwa Ulaya na wafanyikazi wa meli kutoka Christopher Columbus safari kuelekea Marikani, na nyingine inapendekeza kwamba kaswende ilikuwepo Ulaya hapo awali, lakini haikuwa imetambuliwa. nadharia hizi hujulikana kama nadharia "Columbian" na "kabla ya Columbian", mtawalio.[15] Nadharia ya Columbia inathibitiswa na ushahidi uliopo.[37] Taarifa ya kwanza iliyoandikwa kuhusu mlipuko wa kaswende katika Ulaya iliyotokea katika mwaka wa 1494/1495 katikaNaples, Italia, wakati waliingiliwa na Ufaransa.[13][15] Kutokana na kuenezwa na kundi la wapiganaji wafaransa waliporudi, hapo awali ilijulikana kama "ugonjwa wa Kifaransa". Mwaka wa 1530, jina "kaswende" lilitumiwa kwanza na daktari Mwitaliano na mshairi GirolamoFracastoro kama kichwa chaKilatini shairi lake kuelezea ongezeko la ugonjwa huo Italia.[38] Kaswende pia ilijulikana kihistoria kama "Poksi Kuu".[39][40]


title: Kaswende

text: Viumbe vinavyosababishi, Treponema pallidumu, vilitambuliwa kwa mara ya kwanza na Fritz Schaudinn na Erich Hoffmann mwaka wa 1905. [13] matibabu yaliyofaa ya kwanza(Salvarsan) yalitengezwa mwaka wa 1910 na Paul Ehrlich, ambayo ilifuatiliwa na majaribio ya penisilini na uthibitisho wa ufanisi wa dawa hiyo mwaka wa 1943 [13][39] Kabla ya kuwepo kwa matibabu yaliyofaa, mercury na kwa kawaida utengaji ulitumika mara nyingi, pamoja na matibabu yaliyokuwa mara nyingi mbaya zaidi kuliko ugonjwa [39] Watu wengi maarufu wa kihistoria, ikiwa ni pamoja na Franz Schubert,Arthur Schopenhauer, ÉdouardManet[13] and Adolf Hitler,[41] waliaminika kuwa walikuwa na ugonjwa huo.


title: Kaswende

text: Sanamu ya kwanza Ulaya iliyoonyesha kaswende ni yaAlbrecht Dürer Mtu aliye kuwa na Kaswende, sanamu ilioyo katwa kutoka kwa mti aliaminika kuonyeza Landsknecht, mtu wa kutoka Ulaya kaskazinikufanya kwa lengo la pesa.[42] kisasili chafemme fatale au "Wanawake sumu" wa karne ya 19 inaaminika kuwa ilitokana na uharibifu wa kaswende, ikiwa na mifano maarufu katika maelezo pamoja na John Keats' La Belle Dame sans Merci.[43][44]


title: Kaswende

text: Msanii Jan van der Straet alichora mtu tajiri akipokea matibabu ya kaswende kwenye mti wa tropiki guaiacum hapo karibu mwaka wa 1580.[45] Kichwa cha kazi hiyo ni "Maandalizi na Matumizi ya Guayaco kwa Kutibu Kaswende".Kwa kuwa msanii alichagua kuweka picha hii kwa kazi zilizofuatana za kuadhimisha Dunia mpya inayoonyesha umuhimu wa matibabu ya kaswende, hata ingawa yasiofaa, ya kaswende ulivyokuwa kwa wasomi wa Ulaya wakati huo. Mchoro uliyokuwa na rangi nyingi na tondoti inaonyesha wafanyi kazi wanne wakiandaa mchanganyiko huo wakati daktari akiangalia, akiwa ameficha kitu nyuma wakati mgonjwa hasio bahatika anakunywa.[46]


title: Kaswende

text: Moja ya hali iliyokuwa na sifa mbaya Merikani kuhusumaadili ya kimatibabu katika karne ya 20ilikuwa niUtafiti wa kaswende ya Tuskegee.[47] Utafiti ulifanywaTuskegee, Alabama, ili fadhiliwa naHuduma ya afya ya umma Marikani (PHS) ikisaidiana naTaasisi ya Tuskegee.[48] Utafiti huu ulianza mwaka wa 1932, wakati kaswende ilikuwa tatizo sana na hakukuwa na matibabu yaliyofaa na salama.[6] Utafiti huo ulinia kupima Maendeleo ya kaswende bila matibabu. Kufikia 1947, penisilini ilikuwa imekubaliwa kuwa ndio tiba sahihi kwa matibabu yaliofaa kwa kaswende na ilikuwa ikitumika sana kwa kutibu ugonjwa huo. <-! CDCTime ->Wakurugenzi wa utafiti huu, hata hivyo, waliendelea na utafiti na hawakuwapa washiriki matibabu na penisilini. [48]hiiimejadiliwa, na baadhi yao wamegundua kwamba penisilini alipewa washirika wengi<ref. name="TUS00"/>Utafiti haukuisha hadi 1972.[48]


title: Kaswende

text: Majaribio ya kaswende pia yalifanywa katikaGuatemala kutoka 1946 hadi 1948. Yalikuwa yamefadhiliwa namarikani [[|utafiti kwa binadamu|majaribio kwa binadamu]], yaliyofanywa wakati wa serikali ya Juan José Arévalo ikiwa na ushirikiano na baadhi ya wizara za afya na maafisa wa Guatemala. Madaktari waliambukiza askari, wafungwa, na wagonjwa wa akili na kaswende na magonjwa menginemagojnwa ya zinaa, bila ridhaa ya washiriki, na kisha kuwatibi na antibiotiki. Mwezi wa Oktoba 2010, Marekani iliomba msamaha rasmi kwa Guatemala kwa kufanya majaribio haya.[49]


title: Kaswende

text: Jamii:Maradhi ya zinaa Jamii:Maradhi ya ngozi


title: Fransisko wa Sales

text: Fransisko wa Sales (Thorens-Glières, leo nchini Ufaransa, 21 Agosti 1567 - Lyon, Ufaransa, 28 Desemba 1622) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kwa jimbo la Geneva (Uswisi).


title: Fransisko wa Sales

text: Akijumlisha ndani mwake matunda bora ya karne XVI, ni kati ya watu muhimu zaidi katika Urekebisho wa Kikatoliki na katika teolojia ya maisha ya kiroho.


title: Fransisko wa Sales

text: Anaheshimiwa kama mtakatifu na mwalimu wa Kanisa. Pia kama msimamizi wa waandishi wa habari, watunzi na wanafasihi, magazeti ya Kikatoliki na mabubu-viziwi.


title: Fransisko wa Sales

text: Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 24 Januari.


title: Fransisko wa Sales

text: Fransisko, mtoto wa kwanza wa mtawala wa Boisy, sharifu wa Savoy, alizaliwa Thorens-Glières, leo nchini Ufaransa, tarehe 21 Agosti 1567..


title: Fransisko wa Sales

text: Alipata mapema elimu bora ambayo aliikamilisha akisoma sheria za Kanisa na za serikali.


title: Fransisko wa Sales

text: Baba yake, akimtaka awe mwanasheria, ndiye aliyemtuma kwenye chuo kikuu cha Padova (Italia) ambako Fransisko alipata digrii, lakini pia wito wa upadri.


title: Fransisko wa Sales

text: Baada ya kurudi kwao, aliteuliwa kuwa wakili wa Seneti ya Chambéry.


title: Fransisko wa Sales

text: Katika ujana wake safi, tafakuri juu ya mafundisho ya Agostino wa Hippo na ya Thoma wa Akwino zilimfanya afadhaikie wokovu wake kuhusiana na suala la [[uteule] lililojadiliwa sana wakati huo. Alisali kwa bidii, lakini [[wasiwasi]] kuhusu [[hali]] yake mbele ya [[Mungu]] ulimfanya ashindwe kwa [[wiki]] kadhaa hata kula na kulala, isipokuwa kwa [[shida]].


title: Fransisko wa Sales

text: Katika [[kilele]] cha [[jaribu]] hilo, aliingia katika [[kanisa]] la [[Wadominiko]] la [[Paris]] akasali [[moyo]] wazi: “Ee [[Bwana]], unayeshika yote [[mkono]]ni mwako na ambaye [[njia]] zako ni [[haki]] na [[ukweli]], lolote litakalotokea, lolote ulilonipangia… nitakupenda ee Bwana uliye daima [[hakimu]] mwenye haki na [[Baba]] mwenye [[huruma]]. Nitakupenda hapa, Mungu wangu, nami nitatumainia daima huruma yako na nitarudia daima [[sifa]] zako… Ee Bwana [[Yesu]], utakuwa daima [[tumaini]] langu na wokovu wangu katika [[nchi ya walio hai]]”.


title: Fransisko wa Sales

text: Hivyo akiwa na umri wa miaka 20 alipata [[amani]] moyoni kwa kujiachia katika [[upendo]] wa Mungu, bila kudai chochote zaidi wala kumuuliza atamfanyia nini: ndiyo [[siri]] ya [[maisha]] yake yote.


title: Fransisko wa Sales

text: Kisha kushinda upinzani wa baba yake, alisoma [[teolojia]] huko [[Paris]], akapewa [[upadrisho]] tarehe [[18 Desemba]] [[1593]], akatumwa kwenye eneo la [[Chablais]], lililotawaliwa na [[madhehebu]] ya [[Calvin|Yohane Calvin]].


title: Fransisko wa Sales

text: Huko alijitosa hasa kuhubiri, akitumia mbinu ya majadiliano. Alipoona itikio hafifu, alitambua umuhimu wa uchapaji akabuni uandishi wa «matangazo» yaliyomwezesha kuwafikia hata watu wa mbali. Alikuwa anayabandika kutani na kuyasambaza nyumbani kwa watu kupitia chini ya milango. Hata hivyo matunda hayakuwa mengi.


title: Fransisko wa Sales

text: Akiwa na nia ya kuzuia uenezi wa [[Uprotestanti]] kati ya Wakatoliki, na kurudisha wengi iwezekanavyo katika ushirika wa Kanisa, aliongea na askofu wa [[Geneva]] ili kumuomba amtume akahubiri katika mji huo, makao makuu ya [[Wakalvini]].


title: Fransisko wa Sales

text: Kisha kufika alijadiliana na [[Waprotestanti]] ili kuwarudisha kwenye umoja kamili na [[Kanisa la Roma]].


title: Fransisko wa Sales

text: Wazo lake lilielekea daima [[walei]], ili kuwapa mafundisho na miongozo ya maisha ya [[Ukristo|Kikristo]].


title: Fransisko wa Sales

text: Juhudi zake na mafanikio aliyopata kwa ubora wa mahubiri yake vilifanya ateuliwe kuwa [[askofu mwandamizi]] wa Geneva mwaka [[1599]], akiwa na umri wa miaka 32 tu.


title: Fransisko wa Sales

text:
[[Picha:CoA Francis de Sales.svg|thumb|right|Ngao ya kiaskofu ya Mt. Fransisko wa Sales.]]
Baada ya miaka mitatu akawa [[askofu]] wa jimbo hilo ambapo alijitahidi kutekeleza maagizo ya [[Mtaguso wa Trento]].


title: Fransisko wa Sales

text: Lakini mji kwa jumla ulibaki mikononi mwa Wakalvini, hivyo ilimpasa aishi [[Annecy]], katika utawala wa Savoy.


title: Fransisko wa Sales

text: Kama [[mchungaji]] wa [[dayosisi|jimbo]] [[fukara]] lenye ma[[tatizo]] katika [[mazingira]] ya milimamilima, aliandika: “Nimemkuta Mungu mtamu na mpole katika milima yetu mirefu mizuri, ambapo watu wengi [[sahili]] wanampenda na kumuabudu kwa ukweli na [[unyofu]]”. Hata hivyo [[athari]] ya maisha na mafundisho yake ilienea sana wakati huo na baadaye kutokana na [[utimilifu]] na [[utamu]] wake.


title: Fransisko wa Sales

text: «Kama ni kukosea, napenda kukosea kwa kuzidisha wema kuliko ukali»: kauli yake hiyo inaeleza alivyoweza kujivutia watu wengi. Kuliko [[hoja]] za kupinga [[uzushi]], ni [[ufafanuzi]] wake wa [[upendo]] wa [[Mungu]] uliowafanya [[Wakalvini]] wengi wajiunge na [[Kanisa Katoliki]] na hatimaye kurudisha Chablais nzima.


title: Fransisko wa Sales

text: Walisema juu yake, “Jinsi gani [[Mungu]] ni mwema, ikiwa Fransisko ni mwema hivyo!”


title: Fransisko wa Sales

text: Katika nafasi mbalimbali alitumiwa pia kama [[balozi]] na [[mpatanishi]] wa [[jamii]].


title: Fransisko wa Sales

text: Mstaarabu na mwenye [[elimu]] kubwa, alipata umaarufu hasa kwa kuongoza kiroho watu wengi (zimetubakia barua zake 2000 hivi!); kati yao watakatifu [[Vinsenti wa Paulo]] na [[Yoana Fransiska wa Chantal]], aliyemsaidia kuanzisha [[Shirika la Maonano]]. Katika mpango wake, uliozuiwa kwa kuwa nyakati hazikuwa tayari, masista hao hawakutakiwa kubanwa na ugo bali kutembelea na kusaidia mafukara na wagonjwa. Aliwaelekeza waishi kweli kwa Mungu tu katika [[usahili]] na [[unyenyekevu]], wakitenda vizuri kabisa mambo ya kawaida: “Nataka ma[[binti]] wangu wasiwe na [[kipeo]] kingine isipokuwa kumtukuza Bwana kwa unyenyekevu wao”.


title: Fransisko wa Sales

text: Huko [[Thonon]], ili kueneza [[utakatifu]] kati ya Wakristo wote, alianzisha pia tawi la [[Oratorio]] ya mtakatifu [[Filipo Neri]] na “chuo kikuu” cha kazi.


title: Fransisko wa Sales

text: Alitangazwa na [[Papa Alexander VII]] kuwa [[mwenye heri]] tarehe [[8 Januari]] [[1662]], na [[mtakatifu]] tarehe [[19 Aprili]] [[1665]]. Halafu [[Papa Leo XIII]] mwaka [[1887]] alimtangaza kuwa [[mwalimu wa Kanisa]].


title: Fransisko wa Sales

text: Ee Mungu wangu, nakutolea siku hii.


title: Fransisko wa Sales

text:
Nakutolea sasa mema yote nitakayotenda
na ninakuahidi nitapokea kwa upendo wako magumu yote yanayonikabili.


title: Fransisko wa Sales

text:
Unisaidie kuenenda siku hii namna inayokupendeza.
Ee Bwana, mimi ni wako, tena natakiwa kuwa wako tu,
si wa mwingine yeyote.


title: Fransisko wa Sales

text: Roho yangu ni wako, nayo inatakiwa iishi kwa njia yako tu.


title: Fransisko wa Sales

text: Utashi wangu ni wako, nao unatakiwa kupenda kwa ajili yako tu.


title: Fransisko wa Sales

text: Napaswa kukupenda kama asili yangu kuu, kwa kuwa natoka kwako.


title: Fransisko wa Sales

text:
Napaswa kukupenda kama lengo na pumziko langu,
kwa kuwa nipo kwa ajili yako.


title: Fransisko wa Sales

text:
Napaswa kukupenda kuliko nafsi yangu,
kwa kuwa nafsi yangu inatoka kwako.


title: Fransisko wa Sales

text:
Napaswa kukupenda kuliko mimi mwenyewe,
kwa kuwa mimi mzima ni wako na ndani yako. Amina.


title: Fransisko wa Sales

text: Kati ya vitabu alivyotunga, muhimu zaidi ni "Kuingia maisha ya juhudi" na "Kitabu cha upendo wa Mungu", ambavyo ni kati ya vitabu bora vya kidini vya nyakati zote na vinaelekeza walei pia kufuata njia ya [[utakatifu]], yaani ya [[upendo]] wa Mungu, ambaye alimtambulisha kama “Mungu wa moyo wa [[binadamu]]”.


title: Fransisko wa Sales

text: Katika kitabu “Kuingia Maisha ya Juhudi” Fransisko alitoa [[wito]] ulioonekana wa kimapinduzi kwa wakati ule: kila mtu kuwa kabisa [[mali]] ya Mungu huku akiishi ulimwenguni na kutimiza kitakatifu ma[[jukumu]] maalumu ya hali yake. “[[Nia]] yangu ni kufundisha wanaoishi mijini, katika [[ndoa]] na [[ikulu]]ni” kwa sababu [[moyo wa ibada]] unatakiwa kung’aa kila mahali: juu ya viti vya enzi vya wafalme, katika ma[[hema]] ya ma[[jemadari]], katika [[mahakama]] na [[ofisi]] za [[ushuru]], viwandani na machungani.


title: Fransisko wa Sales

text: Kipeo cha binadamu mwenye [[umoja wa dhati]] kilionyeshwa katika [[ulinganifu]] wa sala na [[utendaji]] ulimwenguni, katika kulenga [[ukamilifu]] bila kuacha maisha ya kawaida, kwa msaada wa [[neema]] ya Mungu ambayo inampenya mtu bila kuangamiza [[umbile]] lake, bali kwa kulitakasa na kuliinua hadi vilele vya Kimungu.


title: Fransisko wa Sales

text: Miaka baadaye, “Kitabu cha Upendo wa Mungu” kilimpa [[Mkristo]] aliyekomaa Kiroho [[fundisho]] kamili zaidi, kikianzia [[mtazamo]] sahihi kuhusu binadamu: [[akili]] yake, yaani [[roho]] kadiri inavyoweza kufikiri, inaonekana humo kama [[jengo]] zuri kabisa, kama [[hekalu]] lenye ny[[ua]] mbalimbali kandokando ya [[kiini]] ambacho ni “[[kilele]] cha roho yetu” na ambamo akili, kisha kupanda [[ngazi]] zote, “inafumba macho yake” na [[ujuzi]] unakuwa mamoja na [[upendo]].


title: Fransisko wa Sales

text: Mtazamo huo mpana hauna [[mpasuko]]: “Binadamu ndiye ukamilifu wa ulimwengu; roho ndiyo ukamilifu wa binadamu; ma[[pendo]] ndiyo ukamilifu wa roho, na upendo ndio ukamilifu wa mapendo”. Hivyo [[safari]] ya kumuendea Mungu inaanza kwa kutambua “[[elekeo la kimaumbile]]” lililomo moyoni mwa mtu - hata kama ni [[mkosefu]] - la kumpenda Mungu kuliko yote.


title: Fransisko wa Sales

text: Akifuata [[Biblia]], Fransisko anazungumzia [[muungano]] wa Mungu na mtu kwa mifano mbalimbali ya mahusiano: Baba, Bwana, [[mume]] na [[rafiki]], ambaye ana sifa za [[mama]] na [[nesi]] mwenye [[hisani]] na ni [[jua]] linalotambulishwa na [[usiku]] pia.


title: Fransisko wa Sales

text: Mungu huyo anamvuta binadamu kwake kwa vifungo vya upendo, si kwa shuruti: “Upendo hauna wafungwa wala watumwa, bali unaleta yote chini yake kwa nguvu ya kupendeza hivi, hata hakuna chenye nguvu kuliko upendo, lakini pia hakuna kitamu kuliko nguvu yake”.


title: Fransisko wa Sales

text: Kwa sababu hiyo alimuandikia Yoana Fransiska wa Chantal: “Hii ndiyo [[kanuni]] ya [[utiifu]] wetu, ninayokuandikia kwa [[herufi]] kubwa: FANYA YOTE KWA UPENDO, HATA MOJA KWA SHURUTI; UPENDE UTIIFU KULIKO KUOGOPA UKAIDI. Nakuachia roho ya [[uhuru]], si ile inayokataa utiifu, ambayo ndiyo uhuru wa kidunia, bali uhuru ule unaokataa matumizi ya [[nguvu]], ma[[hangaiko]] na ma[[fadhaiko]]”.


title: Fransisko wa Sales

text: Ni roho hiyo iliyoathiri [[malezi]] na [[maisha ya Kiroho]] ya wengi katika [[karne]] zilizofuata: bila hiyo tusingepata “[[malezi kinga]]” ya [[Yohane Bosco]] wala “[[njia ndogo]]” ya [[Teresa wa Mtoto Yesu]].


title: Fransisko wa Sales

text: Kwa ajili hiyo anahesabiwa kama baba wa [[maisha ya kiroho]] ya nyakati zetu, yaliyofuatwa na watakatifu wengi, hasa [[Yohane Bosco]], [[mwanzilishi]] wa shirika linaloitwa la [[Wasalesiani]] kwa heshima yake.


title: Fransisko wa Sales

text:
Alifariki Lyon, Ufaransa, tarehe 28 Desemba 1622.
[[Jamii:Waliozaliwa 1567]]
[[Jamii:Waliofariki 1622]]
[[Jamii:Maaskofu Wakatoliki]]
[[Jamii:Watawa waanzilishi]]
[[Jamii:Watakatifu wa Ufaransa]]
[[Jamii:Walimu wa Kanisa]]


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Alfonso Maria wa Liguori (Marianella, leo katika jiji la Napoli, nchini Italia, 27 Septemba 1696 - Nocera de' Pagani, katika wilaya ya Salerno, 1 Agosti 1787), pamoja na kuwa mtawa na padri mwanzilishi wa shirika la Mkombozi Mtakatifu sana, halafu askofu wa Kanisa Katoliki, anajulikana kama mwanateolojia wa maadili, mwalimu wa maisha ya Kiroho kwa wote, hasa watu wa chini, mwandishi wa vitabu vingi sana, mwanashairi, mchoraji na mwanamuziki.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Alikuwa kielelezo cha mchungaji mwenye ari na wema katika kutangaza Neno la Mungu na kuadhimisha sakramenti ili kuokoa watu, akitia maanani hisia na miguso, si hoja za akili tu, ili kuwaelekeza wawapende Mungu na majirani.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Alitangazwa mapema na Papa Pius VII kuwa mwenye heri tarehe 15 Septemba 1816, halafu Papa Gregori XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 26 Mei 1839, na Papa Pius IX kuwa mwalimu wa Kanisa mwaka 1871. Yeye tu alipewa cheo hicho kabla ya miaka mia tangu afe.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Sifa hiyo ilimfaa kwa sababu nyingi, hasa utajiri wa mafundisho yake kuhusu maadilidini yaliyotoa sawasawa msimamo wa Kikatoliki, hivi kwamba Papa Pius XII alimtangaza pia msimamizi wa waungamishi na wa wanateolojia ya maadili.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 1 Agosti.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Alfonso alizaliwa Marianella, Napoli, Italia, tarehe 27 Septemba 1696, akiwa mtoto wa kwanza kati ya wanane wa sharifu tajiri Giuseppe de' Liguori na Anna Maria Caterina Cavalieri.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Baba yake alimpatia mapema walimu bora, hivi kwamba alipofikia umri wa miaka 12 aliweza kujiandikisha kwenye chuo kikuu cha Napoli ambapo miaka 4 baadaye akapata udaktari wa sheria za nchi na za Kanisa (1713).


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Kwa ruhusa ya pekee aliweza kuanza kazi kama wakili akiwa na miaka 16 tu. Akiwa na sifa kubwa kuliko mawakili wengine wote wa mahakama ya Napoli, kwa miaka 8 mfululizo alishinda kesi zote.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Mwaka 1718 alifanywa hakimu wa "Regio Portulano" ya Napoli, na miaka michache baadaye akawa balozi wa kardinali Altan, naibu wa mfalme.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Pamoja na hayo alimtamani Mungu na ukamilifu hata akaja kuacha kazi yake, ikiwa ni pamoja na umaarufu na utajiri.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Kushindwa kesi muhimu, kuchukia uovu uliozidi kuenea mahakamani, kuhudhuria Chama cha Madaktari kwenye Oratorio wa Wafiliponeri pamoja na kutembelea na kuhudumia wagonjwa wa hospitali kuu ya Napoli, iliyoitwa 'degli Incurabili' (yaani 'ya Wasioponyeka'), ndiyo chanzo cha wito wa upadri, aliouitikia kwa kujiunga na seminari mwaka 1723, bila kujali upinzani wa baba aliyemtaka aoe.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Huko pia alipata walimu bora waliomuingiza katika ujuzi wa Biblia, historia ya Kanisa na maisha ya Kiroho, akajipatia elimu pana ya teolojia aliyoitumia baadaye katika uandishi.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Alipewa upadrisho tarehe 17 Desemba 1726, akiwa na umri wa miaka 30, akaendelea kuishi nyumbani kwa mzazi, lakini kwa kutekeleza huduma zake mpya alijiunga na chama cha kijimbo cha Misheni za Kitume.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Mbali ya mahubiri makanisani, alianzisha mikutano ya jioni kwa ajili ya watu duni zaidi ili kuwaeleza Injili kwa unyofu mkubwa. Wengi wao walikuwa wametekwa na vilema mbalimbali, kama vile ujambazi, lakini yeye kwa wema wa ajabu aliwafundisha kusali na kuongoka akipata mafanikio makubwa. Katika mitaa mibovu zaidi ya Napoli yalizidi kuongezeka makundi ya watu waliokutana jioni katika nyumba za binafsi na maduka ili kusali na kutafakari Neno la Mungu chini ya makatekista wengi aliowaandaa pamoja na mapadri wengine ili wayatembelee mara kwa mara asiache kuwasimamia na kuwasaidia kiroho mwenyewe.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Baada ya kushinda upinzani wa wengi, mikutano hiyo iliidhinishwa na kardinali Fransisko Pignatelli ikaanza kufanyika katika vikanisa vingi vya mji huo. Ilikuwa nafasi ya kufaa kwa malezi ya kimaadili, kwa maendeleo ya kijamii na kwa mshikamano kati ya mafukara: wizi, mapigano na ukahaba karibu vilitoweka.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Mwaka 1730, ili apone vizuri baada ya kuugua ugonjwa wa mapafu, alifuata agizo la waganga la kwenda kwenye vilima vya Scala na Ravello, alipoanza kuwahubiria wakulima na wachungaji fukara. Akiguswa na ujinga wao upande wa dini, pamoja na ugumu wa maisha yao kwa jumla, aliamua kuacha mji mkuu na kujitosa kwa ajili ya watu hao, ingawa awali alikuwa amefikiria kwenda kuinjilisha mataifa ya Kipagani.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Kutokana na tetemeko la ardhi ambalo mwaka 1731 liliupata mji wa Foggia na kutaka kusababisha waamini waasi, alikwenda huko. Umati uliokusanyika mbele ya kanisa kuu ulishuhudia kwamba alionekana kuelea hewani (tarehe 30 Novemba 1735).


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Mwaka 1732, akiwa na miaka 36, alihama Napoli akaanzisha shirika la Mkombozi (Waredentori) huko Villa degli Schiavi (leo Villa dei Liberi katika wilaya ya Caserta) akiliweka chini ya usimamizi wa askofu Tomaso Falcoia. Shirika hilo, ambalo baadaye akawa mkuu wake, lilikuwa na lengo la kuinjilisha maskini walioishi mashambani, na likaja kukubaliwa na Papa Benedikto XIV mwaka 1749.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Chini yake, watawa hao waliinjilisha huko na huko, wakifikia hata vijiji vya porini, wakihimiza watu kuongoka na kuishi Kikristo hasa kwa njia ya sala.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Maisha ya shirika yalikabiliwa na majaribu na upinzani mkali, lakini mwanzilishi aliweza kulidumisha kwa uvumilivu usiokata tamaa na kwa kutumia ujuzi wake wa sheria. Hivyo Waredentori walieneza Neno la Mungu kwa unyofu hadi Poland.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Miaka iliyofuata Alfonso aliandika vitabu vingi vya maisha ya kiroho, teolojia ya dogma, maadili na utetezi wa imani. Lakini pia alitunga nyimbo nyingi kwa lugha rasmi ya Kiitalia na kwa Kinapoli, kama ule maarufu zaidi, "Tu scendi dalle stelle" kwa ajili ya Noeli.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Mwaka 1762 Papa Klement XIII, akizingatia wema na ari yake katika uchungaji, alimfanya akubali kuwa askofu wa jimbo la Sant'Agata de' Goti.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Wakati wa njaa ya kutisha iliyoupata Ufalme wa Napoli mwezi Januari 1764, Alfonso aliweza kuzuia mateso ya watu wake kwa kiasi kikubwa, akihimiza mikopo na kupambana na ulanguzi pamoja na kuchochea uchumi uliokwama tangu miaka 2.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Mwaka 1774 alionekana mahali pawili kwa wakati mmoja, yaani huko Roma katika kumhudumia na kumzika Papa Klemens XIV na huko Sant'Agata de' Goti akiwa ameganda siku mbili kwenye kochi.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Mwaka 1775, baada ya kufanya kazi kubwa (alikuwa ameweka nadhiri ya kutopoteza muda kamwe) na kupata lawama nyingi, pamoja na kudhoofika kiafya, aliacha uongozi wa jimbo kwa sababu za afya akahamia kwenye nyumba ya shirika huko Nocera de' Pagani (leo sehemu hiyo ni katika kijiji cha Pagani, wilaya ya Salerno), alipobaki akiendelea kuandika hadi kufariki kwake tarehe 1 Agosti 1787.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Yesu wangu, nasadiki kuwa umo katika sakramenti takatifu.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Nakupenda kuliko vyote na kukutamani rohoni mwangu.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text:
Kwa kuwa sasa siwezi kukupokea katika sakramenti,
njoo moyoni mwangu walau kiroho.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Kama umeshafika nakukumbatia na kujiunga nawe kabisa.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Usiruhusu nitengane nawe kamwe.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Alfonso alitunga vitabu 111, vikiwemo vile kwa ajili ya umati na vile kwa ajili ya wataalamu wa teolojia (hasa ya maadilidini) na wa utetezi wa imani.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Baadhi ya vile maarufu zaidi ni hivi vifuatavyo:


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Inakadiriwa kuwa vitabu vyake vimetafsiriwa katika lugha 72, na kuwa vimetolewa mara 21,500, kuliko vile vya Wakatoliki wengine wote.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Kati yake, maarufu zaidi ni “Utekelezaji wa Kumpenda Yesu Kristo”, “Kauli za Milele”, “Njia Kuu ya Sala” na “Utukufu wa Maria”. Mtindo wake sahili na wa kupendeza, uliolenga hasa watu wa kawaida kabisa, ulichangia kumfanya aathiri maisha ya Kikristo ya umati katika karne zilizofuata.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Hasa katika kitabu chake muhimu zaidi, “Teolojia ya Maadili”, Alfonso alipendekeza uwiano mzuri kati ya madai ya sheria ya Mungu - ambayo imeandikwa mioyoni mwetu, imefunuliwa kikamilifu na Kristo na kufafanuliwa rasmi na Kanisa - na nafasi ya dhamiri na hiari ya binadamu - ambaye anakomaa kwa kuambatana na ukweli na wema.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Dhidi ya ukali wa misimamo ya matapo ya wakati ule ndani ya Kanisa, hasa Ujanseni, uliokatisha tamaa tu, kwa kumchora Mungu wa kutisha, tofauti sana na habari njema aliyotangaza Yesu, alihimiza wote kutegemea bila kipimo huruma ya Mungu inayotuokoa.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Kwa msingi huo aliwaelekeza kwenye utakatifu kama lengo la maisha haya: “Mungu anataka wote wawe watakatifu, kila mmoja katika hali yake: mtawa kama mtawa, mlei kama mlei, padri kama padri, mtu wa ndoa kama mtu wa ndoa, mfanyabiashara kama mfanyabiashara, askari kama askari, na vilevile kwa hali yoyote ya maisha”.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Pia alihimiza wachungaji na waungamishi kufuata kiaminifu mafundisho ya Kanisa kuhusu maadili pamoja na kuwa na upendo mpole ili waelewe watu na kuwafanya wajisikie wanasindikizwa, wanategemezwa na kutiwa moyo katika safari ya Kiroho.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Hakuchoka kukariri kwamba mapadri ni ishara wazi ya huruma isiyo na mipaka ya Mungu, ambaye anasamehe na kuangaza akili na mioyo ya wakosefu ili waongoke.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Alisisitiza nguvu ya sala kwa binadamu: ndiyo chombo kikuu cha wokovu, kwa sababu inatuweka wazi kwa Mungu na kwa neema yake ili tutimize kila siku matakwa yake na kufikia utakatifu. Kwa ajili hiyo aliandika: “Mungu hamnyimi mtu yeyote neema ya kusali, ambayo inamsaidia kushinda aina zote za tamaa na vishawishi. Nami nasema, tena nitaendelea kusema maisha yangu yote, kwamba wokovu wetu unategemea tu sala”. Kifupi alitamka: “Anayesali ataokoka, asiyesali atapotea”.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Alfonso alifundisha sana maadili na matendo ya ibada, akihimiza hasa kutembelea na kuabudu Ekaristi: “Hakika, kati ya ibada zote, baada tu ya ile ya kupokea sakramenti, kumuabudu Yesu katika Sakramenti Kuu ndiyo ile inayoshika nafasi ya kwanza, inayompendeza Mungu na kutufaa sisi zaidi… Lo, jinsi inavyopendeza kuwa na imani mbele ya altare… ili kumtolea mahitaji yetu kama anavyofanya rafiki kwa rafiki yake anayemtegemea kabisa”.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Maisha ya Kiroho aliyoyafundisha, kiini chake ni Kristo na Injili yake. Mara nyingi tafakuri juu ya mafumbo ya Umwilisho na Mateso ya Mwana wa Mungu zilikuwa mada za mahubiri yake, kwa sababu katika matukio hayo binadamu wote wanapewa ukombozi kwa wingi.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Kwa kuwa ibada yake ilimuelekea kwanza Kristo, ilienea pia katika kumheshimu Bikira Maria, aliye tunda bora la ukombozi na mshiriki wa kazi ya Mwanae. Alieleza kwamba heshima kwa Mama Maria ni faraja kubwa wakati wa kufa.


title: Alfonso Maria wa Liguori

text: Kuhusu nafasi hiyo ya mwisho ya maisha duniani, alisisitiza kutafakari uzima wa milele tulioitiwa ili kushiriki moja kwa moja heri ya Mungu, na vilevile uwezekano wa kutisha wa kupotea milele: kwa kufikiria hayo tunaweza kuishi kwa utulivu na uwajibikaji mkubwa zaidi na hatimaye kukabili kifo kwa kutegemea wema wa Mungu.


title: Tabriz

text: Tabriz (Kiajemi. تبریز Tabriz, Azeri. تبریز Təbriz) - mji kwa idadi ya watu milioni 1.4 karibu na Ziwa Urmia katika Iran, administrativa katikati ya Iranian mkoa wa Azerbaijan Mashariki. Katika mji wa wingi wa idadi ya watu ni Azeris, baada ya wao walifuata Waajemi, Kurds na mataifa mengine. Idadi ya watu wote husema Kiajemi Azeri na lugha. Mji mkubwa wa nne wa Iran.


title: Gandhinagar

text: Gandhinagar ni jina la mji mkuu wa jimbo la Gujarat katika Uhindi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao milioni 2.2 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 81 kutoka juu ya usawa wa bahari.


title: Gangtok

text: Gangtok ni jina la mji mkuu wa jimbo la Sikkim katika Uhindi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2001, mji una wakazi wapatao 30,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 1437 kutoka juu ya usawa wa bahari.


title: Mshale wa Mungu

text: "Arrow of God" ni riwaya ya 1964 ya Chinua Achebe. Ni riwaya ya tatu Achebe ikifuata "Things Fall Apart" na "No Longer at Ease". Vitabu hivi vitatu wakati mwingine huitwa "The African Trilogy(utatu wa Afrika)." Riwaya hii inahusu Ezeulu, kuhani mkuu wa vijiji kadhaa vya Nigeria, ambaye anatishana na nguvu za kikoloni na wamisionari wa kikristo katika miaka ya 1920.


title: Mshale wa Mungu

text:
Kitabu hiki kimeandikwa katika mazingira ya vijiji vya Waigbo wa Nigeria. Ezeulu ni kuhani mkuu wa mungu Ulu, anayeabudiwa na vijiji sita vya Umuaro. Kitabu hiki kinaanza na Ezeulu na Umuaro kuanza vita na kijiji jirani cha Okperi. Mgogoro huu unatatuliwa mara moja wakati TK Winterbottom, mwangalizi wa kikoloni wa Uingereza anapoingilia.
Baada ya vita, mmisionari Mkristo, Yohana Goodcountry, anafika Umuaro. Goodcountry anawasimulia wanavijiji hadithi za Wanigeria katika Niger Delta ambao wameacha (na kuzipinga) "mila zao mbaya," na kupendelea Ukristo. Kwa kuamsha ghadhabu za jamii yake ya kitamduni, Ezeulu anamtuma mwanawe kujifunza kwa Goodcountry.
Ezeulu anaitwa mbali na kijiji chake na Winterbottom, na anaalikwa kuwa sehemu ya utawala wa ukoloni, sera inayojulikana kama kiwakala. Ezeulu anakataa kuwa "chifu wa mzungu" na
anatupwa gerezani. Katika kijiji cha Ezeulu, watu hawawezi kuvuna vikuu kabla hajaidhinisha, lakini, kwa hasira ya kuwa gerezani, anakataa. Vikuu vinaanza kuoza mashambani na kupelekea njaa. Riwaya huitwa "Arrow of God" kwa sababu Ezeulu hujilinganisha na mshale katika upinde wa mungu. Anadai kuwa matatizo ambayo ameyaleta kijijini ni mapenzi ya Ulu.
Wengi wa wanakijiji tayari wamepoteza imani yao katika Ezeulu. Mwana mwingine wa Ezeulu anaaga dunia katika sherehe za kitamaduni, na wanakijiji wanatafsiri hii kama ishara kwamba Ulu amemwacha kuhani wao. Badala ya kukabiliana na njaa tena, wanakijiji wanageuka na kuwa Ukristo.


title: Mshale wa Mungu

text:
Ulu, vijiji vya Umuaro na Okperi, na maafisa wa kikoloni wote ni tamthilia. Lakini Nigeria katika miaka ya 1920 ilikuwa ikitawaliwa na mamlaka ya kikoloni ya Uingereza, kiwakala ilijaribiwa kama mkakati wa serikali, na wengi wa Waigbo kuacha imani yao ya jadi kwa Ukristo. Riwaya hii inachukuliwa kama kazi ya fasihi ya Afrika (mtindo wa "realism").
Riwaya ya kwanza ya Achebe "Things Fall Apart" inazungumzia hadithi ya Okonkwo, kiongozi katika jamii yake hadi ukoloni unapoingia. "Arrow of God" vile vile inaelezea kuanguka kwa kiongozi wa kitamaduni katika mikono ya ukoloni. Migogoro mikuu ya riwaya hii inahusu mapambano kati ya mwendelezo na mabadiliko, kama vile Ezeulu kukataa kumtumikia Winterbottom, au kati ya wanakijiji wa jadi na mwana wa Ezeulu ambaye anasoma Ukristo.


title: Mshale wa Mungu

text: Neno "Arrow of God" limetolewa kutoka mithali ya Igbo ambapo mtu, au wakati mwingine tukio, husemekana kuwakilisha mapenzi ya Mungu. . Arrow of God pia inajihusisha kimsingi na Traditional Acquiescence of Traditional African forms kwa ushawishi wa Ulaya.


title: Mshale wa Mungu

text: "Arrow of God" ilishinda tuzo la kwanza kuwahi kuweko la Jock Campbell / New Statesman kwa uandishi wa Afrika.


title: Shirika la Huduma kwa Wanyama Pori ya Kenya

text: Shirika la Kenya la Wanyama Pori (KWS - Kenya Wildlife Service) lilianzishwa mwaka 1990. Inasimamia uasilia na viumbe hai wa nchi, ikilinda na kuhifadhi flora na fauna.


text: KWS inasimamia mbuga za wanyama za kitaifa na hifadhi nchini Kenya. Fedha zinazokusanywa kama ada ya kiingilio hutumika kusaidia uhifadhi wa mimea na wanyama ndani ya hifadhi au mbuga.


text: Kenya ina mbuga na hifadhi 35 teule za kitaifa:


text: Mbuga ya Kitaifa ya Aberdare Mbuga ya kitaifa ya Amboseli Mbuga ya Kitaifa ya Arabuko Sokoke Hifadhi ya Kitaifa ya Arawale Hifadhi ya Kitaifa ya Bisanadi Hifadhi ya Kitaifa ya Boni Mbuga ya Kitaifa ya Central Island Mbuga ya Kitaifa ya Milima ya Chyulu Hifadhi ya Taifa ya Hell's Gate Hifadhi ya Msitu wa Kakamega Mbuga ya Majini ya Kisite-Mpunguti Hifadhi ya Paa ya Kisumu Mbuga ya Kitaifa ya Kora Mbuga ya Kitaifa ya Ziwa Nakuru Hifadhi ya Kitaifa ya Losai Mbuga ya Kitaifa ya Majini ya Malindi Mbuga ya Kitaifa ya Malka Mari Mbuga ya Kitaifa ya Marsabit Mbuga ya Kitaifa ya Meru Mbuga ya Majini ya Mombasa Mbuga ya Kitaifa ya Mlima Elgon Mbuga ya Kitaifa ya Mlima Kenya Mbuga ya Kitaifa ya Mlima Longonot Hifadhi ya Kitaifa ya Mwea Mbuga ya Kitaifa ya Nairobi Hifadhi ya Kitaifa ya Ndere Island Mbuga ya Kitaifa ya Ol Donyo Sabuk Mbuga ya Kitaifa ya Ruma Hifadhi ya kitaifa ya Saiwa Swamp Hifadhi ya Kitaifa ya Samburu Hifadhi ya Kitaifa ya Shaba Hifadhi ya Kitaifa ya Milima ya Shimba Mbuga ya Kitaifa ya Sibiloi Hifadhi ya Nyani ya Mto Tana Mbuga ya Kitaifa ya Tsavo Mashariki Mbuga ya Kitaifa ya Tsavo Magharibi Mbuga ya Majini ya Watamu


text: KWS inaendesha mipango maalum kusaidia viumbe na makazi ya Kenya ambayo yako kwenye hatari hasa. Wana mipango ya uhifadhi wa sehemu za chemchemi na misitu,na miradi maalum ya tembo na kifaru kusaidia kuwaokoa kutoka kwa wawindaji. Hirola, ambayo iko katika hatari ya kupotea, pia inafuatiliwa.


text: Ndani ya KWS kuna huduma kadhaa, kila moja ikiwajibika kwa eneo tofauti la kazi:


text: Hili tawi la KWS hufanya kazi nje ya hifadhi za taifa. Wao badala hufanya kazi katika maeneo kama vile kanda za wanyamapori, na kufundisha jamii wanaoishi huko kuhamasisha uhifadhi na kuchunga rasilimali zao.


text: Kazi ya huduma hii ni kuondoa uwindaji katika hifadhi za kitaifa, na kukomesha biashara haramu.


text: Huduma hii huhakikisha kuwa afya ya kuzaliana ya wakazi wa aina inazingatiwa kote nchini.


text: KWS ina kituo cha mafunzo mjini Naivasha. Watumishi wa KWS hufundishwa hapa, na pia mafunzo kwa wanafunzi wa nje wa ikolojia na utalii.


text: KWS inendesha vituo kadhaa vya elimu:


text: Nairobi Safari Walk Kituo cha Elimu cha Nairobi Kituo cha Elimu cha Ziwa Nakuru Kituo cha Elimu cha Tsavo Mashariki Kituo cha Elimu cha Tsavo Magharibi


text: Hizi ziko ndani ya Hifadhi za Taifa, na huendesha mipango ya kuhamasisha watu kuhudumia na kulinda mazingira yao. Imelengwa kwa wananchi, hasa makundi ya shule, lakini ni wazi kwa mtu yeyote.


text: Orodha ya Hifadhi za Taifa nchini Kenya


text: Jamii:Uhifadhi nchini Kenya Jamii:Hifadhi za Taifa za Kenya Jamii:Mashirika ya mazingira yenye makao nchini Kenya Jamii:Mashirika ya serikali ya Kenya


title: Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika

text: Neno "kizazi kipya" cha viongozi wa Afrika lilikuwa likitumika sana katika miaka ya 1990 katikati, kueleza matumaini katika kizazi kipya cha uongozi barani Afrika. Tangu wakati huo limepoteza upendo wake, pamoja na viongozi kadhaa.


title: Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika

text:
Katika miaka ya 1980 na 1990, mataifa mengi yaliyo kwenye Afrika chini ya Sahara yalikuwa yakifanya uchaguzi wa vyama vingi. Vita Baridi, vita vya kushirikiana kati ya Marekani na Umoja wa Kisovyeti na vilevile Ubaguzi wa rangi katika Afrika ya Kusini ulikuwa umefika mwisho. Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika walikuwa wamechaguliwa na waliahidi kubadili bara lao. Ndoto hii ilijulikana kama African Renaissance. (kuzaliwa tena kwa Afrika) Dhana hii mara nyingi hufafanuliwa tofauti na big man syndrome - uongozi katika miongo miwili ya kwanza baada ya uhuru ambao mtu mmoja alimiliki mamlaka yote na hivyo kuitwa "big men" wa siasa za Afrika .
Wakati rais wa zamani wa Marekani Bill Clinton alipofanya ziara yake ya Afrika mnamo Machi 1998, alisaidia kueneza wazo hili wakati aliposema kuwa aliweka tumaini katika kizazi kipya cha viongozi wa Afrika waliojitolea kuleta demokrasia na mageuzi ya kiuchumi. Ingawa Bill Clinton hakubainisha viongozi hao wa Afrika kwa majina, kwa ujumla inadhaniwa kwamba alikuwa akimaanisha, miongoni mwa wengine, Yoweri Museveni wa Uganda, Paul Kagame wa Rwanda, Meles Zenawi ya Ethiopia na Isaias Afewerki wa Eritrea. Tangu wakati huo, viongozi wengine wameongezwa kwenye orodha hii, nao ni pamoja na Jerry Rawlings wa Ghana, Joaquim Chissano wa Msumbiji na Thabo Mbeki wa Afrika ya Kusini.
Kwa upande mwingine, mabingwa wa uhuru wa Afrika katika miaka ya 1960, km. Kwame Nkrumah, Julius Nyerere, Patrice Lumumba, Jomo Kenyatta, Kenneth Kaunda, Robert Mugabe, na mara kwa mara Pan-Africanists W.E.B Du Bois na Marcus Garvey - wakati mwingine huitwa "kizazi cha zamani cha viongozi wa Afrika" (katika miaka ya 1960 pia walikuwa wakiitwa "kizazi kipya cha viongozi Watukufu" na "kizazi kipya cha Pan-Africanists", na kinyume cha mambo - "kizazi kipya cha viongozi wa Afrika").


title: Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika

text: Kuzuka kwa Vita vya Pili vya Kongo na Vita vya Eritrea na Ethiopia, ambapo wengi wa 'kizazi kipya cha viongozi wa Afrika' walipigana dhidi ya mwingine, matumaini yalipotea. Aidha, wengi wa kizazi kipya cha viongozi wa Afrika wameshindwa kuleta demokrasia, amani na maendeleo, na wameonyesha kupendelea kukwama kwenye mamlaka.


title: Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika

text:
Dhana ya "kizazi kipya cha viongozi wa Afrika" imekuja pia kumanisha siyo tu marais waliotajwa, bali pia maono ya aina mpya wa wanasiasa wa Afrika, watumishi wa umma, viongozi wa biashara nk
Msamiati sawa, "kizazi kipya viongozi cha viongozi weusi", pia hutumiwa, angalau hasa katika muktadha wa Waafrika walio uhamiaji.


title: Benki Kuu ya Mauritius

text: Benki ya Mauritius ni benki kuu ya Jamhuri ya Mauritius. Ilianzishwa mnamo Septemba 1967 kama benki kuu ya Mauritius. Iliundwa kwa mfano wa Benki Kuu ya Uingereza, na hivyo iliundwa kwa msaada wa maafisa wa Benki Kuu ya Uingereza.


title: Benki Kuu ya Mauritius

text: Miongoni mwa majukumu yake ni kutoa sarafu ya Mauritius, Rupia ya Mauritius.


title: Benki Kuu ya Mauritius

text: Katika karne ya 19 benki tatu tofauti, kwa sasa zimeisha, zilifanya kazi chini ya jina la Benki Kuu ya Mauritius.


title: Benki Kuu ya Mauritius

text: Benki Kuu ya kwanza ya Mauritius ilianza shughuli katika mwaka wa 1813 au hivyo, lakini iliishi tu mpaka 1825.


title: Benki Kuu ya Mauritius

text: Benki ya pili ya Mauritius ilikuwa benki ya ng'ambo ya Uingereza ikiwa na bodi za wakurugenzi mbili, moja mjini London na nyingine Port Louis. Ilianza shughuli zake mwakani 1832 na ikapendeza maslahi ya wakulima.


title: Benki Kuu ya Mauritius

text: Mwakani 1838 wafanyabiashara walianzisha Commercial Bank Mauritius ili kujipatia mbadala wa chanzo cha mikopo kwani tangu kuanzishwa kwake, Benki Kuu ya Mauritius ilikuwa benki ya pekee katika kisiwa hicho. Tatizo la kifedha la 1847 mjini London lilisababisha kuanguka kwa soko la sukari, na hasara kubwa kwa mabenki yote mawili ya Mauritius. Benki Kuu ya Mauritius iliacha biashara mwakani 1848, ingawa Mauritius Commercial Bank imeishi mpaka waleo.


title: Benki Kuu ya Mauritius

text: Wawakezaji wa ndani walianzisha Benki ya Mauritius ya tatu mwakani 1894 ili kuchukua biashara ya ndani ya benki iliyoanguka ya New Oriental Corporation. Mwakani 1911, benki hii ilifungua tawi nchini Shelisheli. Hata hivyo, mwakani 1916 Benki ya Mercantile ya India (est 1893) iliinunua benki hii. HSBC kwa upande mwingine iliinunua Benki Mercantile mwakani 1959. Kwa sababu hii ya historia, HSBC hujiita benki kongwe zaidi ya kigeni nchini Mauritius. Benki ya kigeni iliyowasili baadaye, na imeishi hadi sasa, ilikuwa ni Benki ya Taifa ya Afrika ya Kusini, ambayo iliizaa Benki ya Barclays Mauritius.


title: Benki Kuu ya Mauritius

text: Kuongezea mabenki haya matatu, benki kwa jina la Colonial Bank of Mauritius, Bourbon, and Dependencies, iliendesha shughuli zake kati ya 1812 na 1813.


title: Benki Kuu ya Mauritius

text:
Kabla ya uanzishwaji wa Benki, suala la sarafu lilikuwa linasimamiwa na Bodi ya Makamishna wa Fedha. Majukumu ya Bodi yalikuwa tu ya kutoa mamlaka.
Uundaji wa Benki Kuu ya Mauritius ulikuwa mwanzo wa awamu mpya katika historia ya fedha ya Mauritius, kwa mfumo wa fedha kusonga mbele kutoka kwenye kiwango cha 'Sterling Exchange Standard', ambacho sarafu ilibadilishwa kwa Sterling katika kiwango sawa, na kuwa 'managed currency' ambacho jukumu huru la mamlaka ya fedha huwa muhimu.


title: Benki Kuu ya Mauritius

text: Kipengele cha sheria cha Benki Kuu ya Mauritius cha 1966 (kama ilivyorekebishwa) kinaelezea makusudi ya benki hii ambayo ni 'kulinda thamani ya ndani na nje ya sarafu ya Mauritius na ubadilishanaji wa ndani' na 'kuelekeza sera zake katika kufikia mazingira ya fedha mazuri kwa kuimarisha shughuli ya kiuchumi na ustawi wa Mauritius.'


title: Benki Kuu ya Mauritius

text: Benki hii imeundwa kama mamlaka iliyo na wajibu wa uundaji na utekelezaji wa sera za kifedha zilizosambamba na hali ya bei thabiti. Pia ina jukumu la kulinda utulivu na kuimarisha mfumo wa kifedha wa Mauritius.


title: Benki Kuu ya Mauritius

text: Tarehe 12 Machi 2008, Benki Kuu ya Mauritius ilianzisha mauzo ya sarafu za makumbusho na sarafu za dahabu za Dodo kwenye intaneti kwa wanunuzi wa kimataifa.


title: Kansa ya ini

text: Saratani ya ini ni kansa ambayo huanza katika ini, kinyume na kansa ambayo huanza katika kiungo kingine na kuenea kwenye ini, inayojulikana kama metastasis ya ini. Ili kuelewa kikamilifu kansa ya ini ni muhimu kuwa na ufahamu wa jinsi ya ini linavyofanya kazi. Ini ni mojawapo wa viungo vya mwili vikubwa zaidi. Liko chini ya pafu la kulia na chini ya mbavu. Ini limegawanywa katika sehemu mbili: ya kulia na ya kushoto. Protini huchukuliwa na ini kutoka kwa mshipa wa portal, ambao hubeba damu iliyo na virutubishi tele kutoka kwenye matumbo hadi kwenye ini. Mshipa wa hepatic husambaza damu kwenye ini ambayo ni tajiri kwa oksijeni. Aina kadhaa za uvimbe zinaweza kuendelea katika ini kwa sababu ini limetengenezwa kwa aina mbalimbali za seli. Uvimbe ambao husababisha Kansa huitwa Malignant na uvimbe ambao hauna seli za kansa huitwa Benign. Kansa ya ini hivyo ina uwepo wa uvimbe wa malignant hepatic - uvimbe juu au katika ini (majina ya kimatibabu yanayohusu ini mara nyingi huanza na hepato, au hepatic kutoka neno la Kigiriki la ini, hēpar, shina hēpat-). Uvimbe wa ini unaweza kugunduliwa kwa kupigwa picha za kimatibabu, ambayo inaweza kutokea kwa bahati katika utambuzi wa ugonjwa tofauti na kansa yenyewe, au inaweza kuonyesha dalili, kama vile molekuli ya tumbo, maumivu ya tumbo, homa ya manjano, kichefuchefu au baadhi nyingine ya kutofanya kazi vizuri kwa ini. [1]


title: Kansa ya ini

text: Kuna aina kadhaa za uvimbe wa ini wa Benign: