title: Katerina wa Siena

text: Katerina alizaliwa Siena (Italia) kama mtoto wa 24 kati ya 25 wa Jacopo Benincasa na Lapa Piagenti (au Piacenti). Pacha wake Giovanna (kitindamimba) aliishi miezi tu.


title: Katerina wa Siena

text: Mwaka uliofuata (1348) Siena na Ulaya kwa jumla zilipatwa na tauni iliyopunguza sana idadi ya watu.


title: Katerina wa Siena

text: Alisimulia kwamba alipokuwa na miaka sita alianza kupata njozi na akiwa na miaka saba aliweka nadhiri ya ubikira akianza safari ya toba yenye saumu na malipizi mengine.


title: Katerina wa Siena

text: Kwenye umri wa miaka 12 wazazi, wasiojua nadhiri yake, walianza kufikiria wamuoze. Katerina aliitikia kinyume, hata kwa kunyoa kipara na kujifungia nyumbani. Ili kumshurutisha wazazi walimuagiza kazi nzito nyingi, lakini bure. Siku moja baba alimkuta akisali ana njiwa akielea kichwani pake. Hapo alikubali kumuacha huru ajichagulie maisha.


title: Katerina wa Siena

text: Alipokuwa na miaka 16, baada ya kutokewa na Dominiko Guzman, alijiunga na Utawa wa Tatu wa Mt. Dominiko, ambao wanachama wanawake walijulikana kama “Mantellate” kwa sababu ya kuvaa joho maalumu. Hapo alirudia nadhiri yake ya ubikira na kushika maisha magumu ya sala, malipizi na huduma za huruma, hasa kwa wagonjwa, bila kuhama nyumbani.


title: Katerina wa Siena

text: Sifa ya kuwa mtakatifu ilienea hata kandokando yake walikusanyika marafiki wengi kama kundi la wanafunzi wake wa kiroho, wakiwemo watu wa kila aina, hata masharifu, wanasiasa na wasanii, mbali ya watawa wa kiume na wa kike.


title: Katerina wa Siena

text: Hao walimuita “mama” kwa kuwa aliwalisha kiroho kwa mamlaka iliyotokana na ubora wa maisha yake na iliyothibitishwa na majaliwa ya pekee waliyoyashuhudia, kama vile kutoka kwake nje ya nafsi mara nyingi. Naye aliwaelekea kama watoto, akiwaandikia k.mf. mapadri watawa: “Mpendwa sana na wa thamani kwangu ndugu na mwana katika Kristo Yesu mtamu”. “Kwa vile nilikuzaa kwa sala za kudumu na hamu mbele ya Mungu, kama mama anavyozaa mtoto”..


title: Katerina wa Siena

text: Alijaribu kusoma vitabu vitakatifu bila kufundishwa, mpaka akajaliwa kipawa cha kusoma. Baadaye tena akajaliwa kuandika, lakini maandishi yake mengi aliyaandikisha tu.


title: Katerina wa Siena

text: Kati yake, muhimu zaidi ni “Maongezi ya Maongozi ya Mungu”. Humo tunakuta mafundisho ya hali ya juu, iliyojaa matunda ya sala yake ya dhati. Pia tuna mikusanyo ya barua na sala zake.


title: Katerina wa Siena

text: Katika kipindi hicho cha vurugu tele, alisafiri sana na kutuma mara nyingi ujumbe wake wa amani kwa miji na makundi yaliyogombana, akilenga daima upendo na umoja.


title: Katerina wa Siena

text: Alisimulia kwamba kabla ya Kwaresima ya mwaka 1367 alitokewa na Yesu akiwa pamoja na Bikira Maria na watakatifu wengine ili kumuoa kiimani, akimvika pete yenye rubi aliyoweza kuiona yeye tu.


title: Katerina wa Siena

text: “Mimi, Muumba na Mwokozi wako, nakuoa katika imani, uweze kubaki safi hata utakapoadhimisha arusi yako ya milele na mimi mbinguni”.


title: Katerina wa Siena

text: Kwake Kristo alikuwa bwanaarusi ambaye aishi naye kwa umoja na uaminifu wa dhati, naye alimpenda kweli kuliko yeyote na chochote.


title: Katerina wa Siena

text: Muungano huo unaangazwa na tukio lingine la pekee ambalo Katerina alimshirikisha muungamishi wake: mabadilishano ya mioyo. Yesu alimtokea “akishika katika mikono yake mitakatifu moyo wa mtu mwekundu sana tena angavu”, akafungua kifua cha Katerina na kumtia moyo huo akisema, “Binti mpenzi kabisa, kama vile majuzi nilikuondolea moyo wako, tazama, nakupa wa kwangu uweze kuendelea kuishi nao milele”.


title: Katerina wa Siena

text: Karama nyingine ya Katerina ilikuwa kutokwa na machozi, yaliyodhihirisha wema wake uliokuwa tayari kuguswa na kuhurumia kama vile Yesu mbele ya kaburi la Lazaro wa Bethania. Kwa maelezo yake, machozi ya watakatifu yamechanganyikana na damu ya Kristo, ambayo aliizungumzia kwa maneno motomoto na mifano miangavu: “Umkumbuke Kristo msulubiwa, Mungu na mtu pamoja… Umlenge Kristo msulubiwa, fichama katika madonda ya Kristo msulubiwa na zama katika damu ya Kristo msulubiwa”.


title: Katerina wa Siena

text: Kwa ubunifu wa pekee Katerina alimfananisha Yesu na daraja linalounganisha mbingu na dunia ambalo lina ngazi tatu: miguu, ubavu na kinywa cha Yesu. Kupitia ngazi hizo roho inapiga hatua tatu za kuelekea utakatifu: kubandukana na dhambi, kutekeleza maadili na upendo, muungano mtamu wa upendo na Mungu.


title: Katerina wa Siena

text: Mwishoni mwa sura hiyo, aliandika: “Kwa huruma umetuosha katika damu hiyo, kwa huruma umetamani kuongea na viumbe. Kichaa kwa upendo! Haikukutosha utwae mwili, bali ulitamani kufa pia! Lo, huruma! Moyo wangu unazama katika kukufikiria: kwa sababu kila ninapogeuka niwaze, naona huruma tu”.


title: Katerina wa Siena

text: Katerina hakuogopa watu wakubwa bali aliwaelekea uso kwa uso bila unyonge. Pamoja na kwamba aliheshimu daima mamlaka ya viongozi vya Kanisa, hasa ya Papa, aliyemuita “Kristo mtamu aliyepo duniani”, mwaka 1372 hivi alimueleza balozi wa Papa huko Italia, Pietro d'Estraing, haja ya kurekebisha maadili ya wakleri, ya kumrudisha Papa toka Avignone (watangulizi wake na yeye walipokaa tangu mwaka 1309) hadi Roma na ya kuendesha vita vya msalaba dhidi ya wasioamini.


title: Katerina wa Siena

text: Pamoja na hayo, ilimbidi ateseke sana, kwa sababu wengi hawakumuamini.


title: Katerina wa Siena

text: Viongozi wa juu wa Kanisa, wakichukizwa na ushujaa wa mwanamke huyo asiye na elimu, walimuita mwaka 1374 huko Firenze mbele ya mkutano mkuu wa Wadominiko. Shirika lao lilitambua usahihi wa imani yake na kumkabidhi kwa uongozi wa kiroho wa Raimondo wa Capua (1330-1399) padri msomi na mnyenyekevu ambaye baadaye alikuwa wa kwanza kuandika maisha yake.


title: Katerina wa Siena

text: Inasemekana kuwa tarehe 1 Aprili 1375 huko Pisa alijaliwa madonda matakatifu yasiyoonekana hadi kifo chake.


title: Katerina wa Siena

text: Baada ya majaribio mengi, hatimaye alifaulu katika juhudi kuu ya maisha yake: tarehe 17 Januari 1377 Papa Gregori XI alihamia Roma bila kujali upinzani wowote.


title: Katerina wa Siena

text: Mwanzoni mwa mwaka 1378 aliagizwa kupatanisha Ukulu mtakatifu na mji wa Firenze.


title: Katerina wa Siena

text: Lakini tarehe 20 Septemba wa mwaka huohuo, huko Fondi, lilianza Farakano la Magharibi ambalo lilimsikitisha sana likadumu miaka 40 kwa madhara makubwa.


title: Katerina wa Siena

text: Alifariki Roma, Italia, tarehe 29 Aprili 1380, akiwa na miaka 33 tu, baada ya kushindwa muda mrefu kula na kunywa chochote isipokuwa Ekaristi kutokana na njozi ya Yesu Kristo aliyemjalia kufyonza damu ubavuni mwake.


title: Katerina wa Siena

text: Kabla hajafa alisema, “Katika kuhama mwili wangu, kweli nimemaliza na kutoa maisha yangu ndani ya Kanisa na kwa ajili ya Kanisa takatifu”.


title: Katerina wa Siena

text:
Katerina alitangazwa na Papa Pius II kuwa mtakatifu mwaka 1461.
Papa Paulo VI alimtangaza mwalimu wa Kanisa tarehe 4 Oktoba 1970.


title: Katerina wa Siena

text: Mfano wake unafundisha kwamba urekebisho wa hali iliyopo unatakiwa kuletwa na upendo, si uasi. Upande wa Kanisa unatakiwa kutokana na juhudi ya kutekeleza ufalme wa Mungu na kuelekea utimilifu wake.


title: Katerina wa Siena

text:
Mungu wa milele, Utatu wa milele,
umefanya damu ya Kristo iwe azizi kabisa kwa kushiriki umungu wako.


title: Katerina wa Siena

text:
Wewe ni fumbo la kina kuliko bahari;
kadiri ninavyotafuta naona; na kadiri ninavyoona nakutafuta.


title: Katerina wa Siena

text: Siwezi kamwe kushiba; ninachopokea kitanifanya daima nitamani zaidi.


title: Katerina wa Siena

text: Unapojaza roho yangu nazidi kuonea njaa na shauku mwanga wako.


title: Katerina wa Siena

text: Hasa natamani kukuona wewe, mwanga halisi, jinsi ulivyo.


title: Katerina wa Siena

text: Ndiwe muumba wangu, Utatu wa milele, nami ni kiumbe chako.


title: Katerina wa Siena

text:
Umenifanya kiumbe kipya katika damu ya Mwanao,
nami najua unavutwa na uzuri wa kiumbe chako kutokana na upendo.
Bwana wangu, elekeza jicho la huruma yako juu ya taifa lako
na juu ya mwili wa fumbo wa Kanisa takatifu.


title: Katerina wa Siena

text:
Wewe utatukuzwa zaidi sana kwa kusamehe na kuwaangazia akili wengi,
kuliko kwa kupokea heshima toka kwa kiumbe mmoja duni,
kama nilivyo mimi, ambaye nilikukosea sana
na kuwa sababu na chombo cha maovu mengi.


title: Katerina wa Siena

text: Ingenitokea nini kama ningeona mimi ni hai, na watu wako wamekufa?


title: Katerina wa Siena

text:
Ingekuwaje kama ningeliona gizani,
kutokana na dhambi zangu na za viumbe wengine,
Kanisa lako, Bibiarusi wako mpenzi, lililozaliwa liwe mwanga?


title: Katerina wa Siena

text:
Basi, nakuomba huruma kwa taifa lako
kwa ajili ya ya upendo usioumbwa uliokusukuma wewe
umuumbe mtu kwa sura na mfano wako.


title: Katerina wa Siena

text: Sababu gani ilikufanya umweke mtu katika heshima kubwa hivyo?


title: Katerina wa Siena

text:
Bila ya shaka ni upendo ule usiothaminika ambao
ulimuangalia kiumbe chako ndani mwako ukachanganyikiwa naye.


title: Katerina wa Siena

text: Lakini baadaye kwa dhambi aliyoitenda akapoteza ukuu huo uliomuinulia.


title: Katerina wa Siena

text:
Ukisukumwa na moto huohuo ambao ulituumba,
ulipenda kuwatolea binadamu njia ya kupatanishwa nawe.


title: Katerina wa Siena

text: Ndiyo sababu umetupatia Neno, Mwanao pekee.


title: Katerina wa Siena

text:
Amekuwa mshenga kati yako na sisi,
amekuwa haki yetu aliyeadhibu ndani mwake maovu yetu.


title: Katerina wa Siena

text: Alitii agizo ambalo wewe, Baba wa milele, ulimpa ulipomvika utu wetu.


title: Katerina wa Siena

text:
Lo, kilindi cha upendo! Moyo upi hautajaa mhemko kwa kuona ukuu huo
kushukia unyonge mkubwa kama huu, yaani ubinadamu wetu?


title: Katerina wa Siena

text:
Sisi ni mfano wako, nawe mfano wetu
kutokana na muungano uliouanzisha kati yako na binadamu,
ukifunika umungu wa milele
kwa wingu maskini la utu ulioharibika wa Adamu.


title: Katerina wa Siena

text: Kwa sababu gani? Bila ya shaka kwa upendo.


title: Katerina wa Siena

text:
Kwa upendo huo usiosemeka nakuomba na kukuhimiza
uwawie huruma viumbe wako.Tafsiri za Kiingereza za Maongezi:


title: Katerina wa Siena

text: Tafsiri za Kiingereza za barua:


title: Katerina wa Siena

text: Tafsiri ya Kiingereza za Sala:


title: Katerina wa Siena

text: Tafsiri ya Kiingereza ya Maisha yaliyoandikwa na Raymond wa Capua:


title: John Polanyi

text: John Charles Polanyi (amezaliwa 23 Januari 1929) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Kanada akiwa na asili ya Kihungaria. Hasa alichunguza utaratibu wa athari za kikemia. Mwaka wa 1986, pamoja na Dudley Herschbach na Yuan Lee alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Atanasi wa Aleksandria anayeitwa Mkuu (Aleksandria, Misri, 295 hivi - Aleksandria, 2 Mei 373) alikuwa Patriarki wa Kanisa Katoliki la madhehebu ya Misri kati ya mitaguso mikuu miwili ya kwanza.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Maisha yote ya Atanasi yalihusika na juhudi kubwa za Kanisa kwa ajili ya kufafanua na kutetea imani sahihi juu ya Yesu na juu ya Utatu hata akaitwa mapema “nguzo ya Kanisa” (Gregori wa Nazianzo).


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Kwa mafundisho yake na kwa upendo wake motomoto kwa Kristo, tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu na mmojawapo kati ya mababu wa Kanisa walio muhimu zaidi. Anakumbukwa pia katika kalenda ya Waanglikana na Walutheri.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Mwaka 1568 Papa Pius V alimuongezea sifa ya mwalimu wa Kanisa.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Wote wanaadhimisha sikukuu yake kila mwaka tarehe 2 Mei.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Atanasi alizaliwa Aleksandria wa Misri mwishoni mwa karne III, wakati dhuluma za Dola la Roma dhidi ya Wakristo zilipozuwa zikielekea kilele na kikomo chake.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Alikulia katika jiji hilo, ambalo wakati huo lilikuwa likiongoza kimataifa upande wa biashara, ustaarabu na elimu.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Alipata elimu na malezi mazuri na tangu ujanani alihusiana na wamonaki wa jangwa la Tebais, halafu miaka 356-362 aliishi monasterini.


title: Atanasi wa Aleksandria

text:
Upande wa dini, baada ya dhuluma za serikali ya Dola la Roma kwisha, Wakristo wa Misri walikuwa na chuo muhimu cha katekesi, lakini kulikuwa pia na maelekeo ya hatari, hasa wafuasi wengi wa Gnosi, mbali na wale wa dini za jadi zilizoabudu miungu mingi.
Mwaka 319 askofu Aleksanda wa Aleksandria alimpa daraja takatifu ya ushemasi na kumfanya katibu wake. Akiwa bado shemasi, mwaka 325 alimsindikiza na kumsaidia kwenye Mtaguso I wa Nisea mwaka 325 ulioitishwa na Kaisari Konstantino Mkuu hasa kwa lengo la kujadili mafundisho ya padri wa Aleksandria, jina lake Ario, kuhusu dhati ya Yesu Kristo.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Huyo alisema Neno wa Mungu si Mwanae halisi, bali kiumbe tu, ingawa cha Kimungu kwa namna fulani. Hivyo alikataa uwezekano wa binadamu kushiriki umungu kwa njia ya Kristo.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Dhidi ya Ario, aliyefuatwa mapema na watawala na maaskofu wengi, huo Mtaguso mkuu wa kwanza ulitunga kanuni ya imani ambamo ulitumia neno la Kigiriki ὁμοούσιος ("homoousios", yaani "wa dhati ileile" ya Baba), ili kukiri kwa namna wazi usawa kamili wa Mungu Baba na Mwana aliyezaliwa naye bila kuumbwa.


title: Atanasi wa Aleksandria

text:
Atanasi akishikilia moja kwa moja msimamo huo, pengine kwa ukali, dhidi ya waliopinga uteuzi wake na dhidi ya waliokataa ungamo hilo alijivutia chuki ya Waario wa aina zote na dhuluma ya serikali iliyodai maelewano ili umoja wa dola usivunjike.
Mara baada ya kushika nafasi ya marehemu askofu Aleksanda, Atanasi alionyesha hatakubali maelewano tofauti na imani iliyoungamwa na umati wa maaskofu huko Nisea. Ushindani wake na serikali ulifikia kilele alipokataa agizo la Konstantino la kumrudisha Ario kwenye ushirika.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Atanasi alipaswa kustahimili dhuluma za serikali, hata akafukuzwa katika jimbo lake walau mara tano na kupelekwa uhamishoni tangu miaka michache baada ya kuchaguliwa Patriarki wa Aleksandria na wa Misri yote mwaka 328 (alipokuwa na umri wa miaka 30 tu) hadi mwaka 366, ambapo Kaisari alilazimishwa na umati amrudishe Aleksandria. Katika miaka 30, aliishi miaka 17 uhamishoni akiteseka kwa ajili ya imani.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Kumbe, akiwa mbali na Aleksandria, alitetea na kueneza hata Trier (leo nchini Ujerumani) na Roma (Italia) imani ya Nisea pamoja na umonaki. Ushindani wake na serikali ulifikia kilele alipokataa agizo la Konstantino la kumrudisha Ario kwenye ushirika.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Baada ya kurudishwa Aleksandria, aliendelea kuleta upatanisho ndani ya Kanisa na kulipanga upya.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Katika mapambano yake aliungwa mkono na Sinodi ya Roma ya mwaka 341 na ile ya Sardica ya mwaka 343.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Hatimaye aliona ushindi wa moja kwa moja wa imani ya kweli.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Pamoja na kupatwa na vurugu nyingi maishani, Atanasi aliandika sana: hotuba na barua, lakini pia vitabu juu ya imani, historia, ufafanuzi wa Biblia, pamoja na maisha ya Kiroho. Kitabu chake maarufu kimojawapo kinahusu umwilisho wa Neno; humo aliandika kuwa Neno wa Mungu “alifanyika mtu ili sisi tuweze kufanywa Mungu”.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Lakini kitabu ambacho kilienea na kuathiri zaidi maisha ya Kanisa labda ni "Maisha ya Antoni" ambacho kilieneza umonaki haraka mashariki na vilevile magharibi.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Atanasi hakuwa mtu wa nadharia tu, bali hasa mchungaji aliyeona mapema hatari iliyofichika katika uzushi wa Ario, yaani kurudia Upagani wa Kigiriki. Hamu yake ilikuwa kulinda kikamilifu “mapokeo, mafundisho na imani ya Kanisa Katoliki ambayo Bwana aliitoa, Mitume waliihubiri na mababu waliitunza”.


title: Atanasi wa Aleksandria

text: Hivyo alitetea uwepo wa Utatu “kikwelikweli” na kusisitiza kwamba Neno hakuumbwa bali alizaliwa na kuwa na umungu uleule wa Baba. Mwana ana utimilifu wa umungu na ni Mungu kamili. Baba na Mwana wana hali ileile ya milele. Hiyo ni muhimu kuhusu ukombozi, kwa sababu tusingeweza kuokolewa bila Mungu kujifanya mtu. Ndiyo sababu Bikira Maria anaweza kuitwa Mama wa Mungu. Roho Mtakatifu hawezi kuwa kiumbe ndani ya Utatu, bali ni Mungu yule yule.


title: Hilari wa Poitiers

text: Hilari wa Poitiers (315 hivi - 367), askofu wa mji huo (kwa Kilatini Pictavium), Galia, leo Ufaransa), mwanateolojia, mwanafalsafa na mwandishi.


title: Hilari wa Poitiers

text: Alichangia teolojia, k. mf. kuhusu Ufunuo, akiunganisha mitazamo ya Kikristo ya mashariki na ya magharibi.


title: Hilari wa Poitiers

text: Tangu zamani anaheshimiwa na Kanisa Katoliki, Waorthodoksi, halafu na Waanglikana kama mtakatifu na babu wa Kanisa.


title: Hilari wa Poitiers

text: Wakatoliki wanamheshimu pia kama mwalimu wa Kanisa tangu mwaka 1851, alipotangazwa na Papa Pius IX.


title: Hilari wa Poitiers

text: Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 13 Januari.


title: Hilari wa Poitiers

text: Hilari akizaliwa mwaka 315 hivi katika familia ya kisharifu, lakini si ya Kikristo.


title: Hilari wa Poitiers

text: Maandishi yake yanaonesha alipata elimu nzuri kuhusu fasihi, akavutiwa mapema na falsafa na kutafuta ukweli.


title: Hilari wa Poitiers

text: Akitafakari hatima ya binadamu na kusoma Biblia, hatimaye aliongokea Ukristo akabatizwa mwaka 345 hivi.


title: Hilari wa Poitiers

text: Alikuwa baba wa nyumbani alipochaguliwa askofu wa Poitiers mwaka 353.


title: Hilari wa Poitiers

text: Mwaka 354 tu alikuja kujua Kanuni ya Imani ya Nisea, akaanza kuitetea katika sinodi na mitaguso dhidi ya uzushi wa Ario.


title: Hilari wa Poitiers

text: Kwa ajili hiyo mwaka 356 kwa ombi la maaskofu Waario alipelekwa na Kaisari Kostanzo II uhamishoni Frigia (leo katika Uturuki).


title: Hilari wa Poitiers

text: Akiishi huko miaka mitano iliyofuata alipata nafasi ya kuchimba mafundisho ya mababu wa Kanisa wa mashariki, hata akaanza kuandika juu ya Utatu ("De Trinitate").


title: Hilari wa Poitiers

text: Humo anasimulia safari yake kuelekea imani ambayo aliiungama katika ubatizo akiwa tayari kuishika daima na hata kuifia. Hilari anajenga teolojia yake juu ya maneno ya kubatizia yaliyoagizwa na Yesu, akisisitiza ukweli wa majina “Baba” na “Mwana” yanayomaanisha kuwa dhati yao ni moja.


title: Hilari wa Poitiers

text: Anajitahidi kuonyesha sehemu mbalimbali za Agano la Kale ambazo pia zinadokeza umungu wa Mwana na usawa wake na Baba. Kuhusu sehemu za Agano Jipya zinazoweza kuleta utata, anafundisha kutofautisha zile zinazosema juu ya Yesu kama Mungu na zile zinazosema juu yake kama mtu.


title: Hilari wa Poitiers

text: Aliandika: “Mungu hajui kuwa chochote ila upendo, hajui kuwa yeyote ila Baba. Wenye upendo hawana kijicho, na yule ambaye ni Baba ni hivyo kikamilifu”. Kwa sababu hiyo Mwana ni Mungu kweli pasipo upungufu wowote. “Yule anayetokana na aliye mkamilifu ni mkamilifu vilevile kwa sababu yeye ana yote, ametoa yote”.


title: Hilari wa Poitiers

text: Binadamu wanapata wokovu kwa Kristo tu, Mwana wa Mungu na Mwana wa Adamu, ambaye kwa kujifanya mtu ameunganika na watu wote. “Kwa kuhusiana na mwili wake, wote wanaweza kumfikia Kristo, mradi wavue nafsi yao ya awali kwa kuipigilia msalabani; mradi tunaachana na maisha yetu ya kwanza na kuongoka ili tuzikwe pamoja naye katika ubatizo wake tukitarajia uzima”.


title: Hilari wa Poitiers

text: Huko uhamishoni aliandika pia Kitabu cha Sinodi ambamo kwa faida ya maaskofu wenzake wa Galia, alikusanya na kufafanua maungamo ya imani na hati nyingine za sinodi za mashariki za wakati ule.


title: Hilari wa Poitiers

text: Kabla na baada ya vitabu hivyo, aliandika ufafanuzi wa Zaburi na sehemu nyingine za Biblia kuanzia Injili ya Mathayo, mbali ya tenzi za dini na vitabu vya historia. Kati ya maandishi yake yote, mengi yametufikia.


title: Hilari wa Poitiers

text: Kuhusu Zaburi, alizifafanua kwa mtazamo huu: “Bila shaka mambo yote yanayosemwa katika Zaburi yanatakiwa kueleweka kadiri ya tangazo la Injili, hivi kwamba, haidhuru roho ya unabii imesema kwa sauti gani, yote yaweze kuhusianishwa na ujuzi wa ujio wa Bwana wetu Yesu Kristo, wa umwilisho, mateso na ufalme, na uwezo na utukufu wa ufufuko wake”. Hivyo katika Zaburi zote aliona fumbo la Kristo na la mwili wake, yaani Kanisa.


title: Hilari wa Poitiers

text: Aliporuhusiwa kurudi kwao aliwajibika tena katika uchungaji wa jimbo lake, lakini aliathiri Kanisa hata nje ya mipaka yake hasa kwa mafundisho yake; hivyo alikuwa mhusika mkuu wa Mtaguso wa Paris (361) uliotumia misamiati ya Mtaguso I wa Nisea, na kwa kutumia nguvu na busara pamoja, alifaulu kurudisha Waario wengi katika Kanisa na kueneza Ukristo.


title: Hilari wa Poitiers

text: Kutokana na juhudi zake aliitwa “Atanasi wa magharibi”.


title: Hilari wa Poitiers

text: Kati ya wanafunzi wake muhimu zaidi, yupo Mt. Martin wa Tours, aliyeanzisha monasteri karibu na Poitiers halafu akawa askofu mmonaki wa kwanza katika Kanisa la Magharibi.


title: Hilari wa Poitiers

text: Alifariki mwaka 367.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Mungu, Baba Mwenyezi, najua vema kuwa
huduma kuu inayonipasa kwako katika maisha yangu ni kwamba
kila neno na wazo langu liseme juu yako.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Kipawa cha kusema ulichonijalia hakiwezi kunipa furaha kubwa
kuliko ile ya kukutumikia kwa kuhubiri
na kuonyesha kwa ulimwengu usiokujua, au kwa mzushi anayekukanusha,
jinsi ulivyo, yaani Baba, Baba ambaye Mwanae pekee ni Mungu.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Lakini kwa kusema haya, nasema tu ninachotaka kufanya.
Ili niweze kukifanya kweli nahitaji kuomba msaada wako na huruma yako,
kuomba ujaze upepo tanga nilizozipandisha kwa ajili yako
na uzisukume mbele katika mwendo wangu,
yaani umvuvie Roho wako katika imani yangu na katika kuiungama,
na uniwezeshe kuendelea mahubiri niliyoyaanza…


title: Hilari wa Poitiers

text:
Acha niseme nawe, Mwenyezi Mungu, ingawa ni mavumbi na majivu tu,
acha niseme kwa uhuru kwa kuwa nimefungamana nawe
kwa vifungo vya upendo.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Kabla sijakufahamu nilikuwa si kitu.
Nilikuwa na bahati mbaya ya kutojua maana ya maisha,
nilikuwa sijielewi, nilikuwa tofauti kabisa na jinsi nilivyo.
Huruma yako ndiyo iliyonipa uhai…


title: Hilari wa Poitiers

text:
Muda wote ambao nitaishi na kupumua kwa pumzi uliyonipa,
Baba Mtakatifu, Mwenyezi Mungu, nitakiri kwamba tangu milele yote
wewe si Mungu tu, bali Baba pia.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Sitakuwa kamwe na kichaa na uovu wa kujifanya hakimu
wa uwezo wako usio na mipaka, wala wa mafumbo yako,
hata nipendelee wazo langu maskini kuliko yale ambayo
dini inakiri juu ya ukuu wako usio na mipaka
au imani inafundisha kuhusu umilele wake…


title: Hilari wa Poitiers

text:
Nakuomba, utunze salama imani hiyo uliyonijalia,
na kunifadhilia kwamba muda wote wa maisha yangu niweze tu
kuzingatia yale ambayo dhamiri yangu inasema juu yake.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Niweze daima kushika imani niliyoiungama nilipozaliwa upya,
Nishike ungamo lake nililolitamka nilipobatizwa
kwa jina la Baba, na la Mwana na la Roho Mtakatifu.


title: Hilari wa Poitiers

text:
Niweze kukuabudu wewe, Baba yetu,
na kumuabudu Mwanao pamoja nawe;
niweze kuwa jinsi Roho wako Mtakatifu anavyotaka niwe,
yeye atokaye kwako kwa njia ya Mwanao pekee.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Gregori wa Nazianzo (Arianzo, leo Güzelyurt nchini Uturuki, 329 - Arianzo, 25 Januari 390) alikuwa askofu, mwanateolojia na mwanashairi maarufu kutoka katikati ya nchi ambayo leo inaitwa Uturuki.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Tangu zamani anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi, halafu na Waanglikana kama mtakatifu na mmojawapo kati ya mababu wa Kanisa muhimu zaidi.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Kwa Wakatoliki ni pia (tangu 1568, alipotangazwa na Papa Pius V) mwalimu wa Kanisa.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Sikukuu yake inaadhimishwa mwezi Januari tarehe 2, 25 au 30, kadiri ya madhehebu.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Alizaliwa mwaka 329 huko Arianzo, kijiji karibu na Nazianzo, mkoani Kapadokia, katika familia ya kisharifu ya watakatifu. Baba yake aliitwa Gregori mzee na mama yake Nonna.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Baba, aliyekuwa Myahudi, aliongokea Ukristo kwa msaada wa mke wake na hatimaye akawa askofu wa Nazianzo.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Gregori, aliyezaliwa miaka 4 baada ya Mtaguso wa kwanza wa Nisea (325) uliolaani uzushi wa Ario, aliathiriwa na mapambano hayo ya kiimani maisha yake yote.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Mwenye akili kali na ubunifu mkubwa, alielekea sana upweke na maisha ya sala, lakini wema na ari yake, pamoja na ufasaha wa ajabu wa mahubiri yake vilimrudisha kati ya watu. Ila alipokabiliana na upinzani mkali, moyo wake mpole na mwepesi kuguswa ulimfanya akimbilie tena upwekeni.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Kuhusu mwelekeo huo aliandika: “Sioni kitu kikuu kuliko hiki: kunyamazisha hisi zangu, kuinuka juu ya mwili wa ulimwengu, kujifungia ndani mwangu, kutoshughulikia tena mambo ya kibinadamu isipokuwa ya lazima kabisa; kuongea na nafsi yangu na Mungu, kuendesha maisha yanayopita vitu vinavyoonekana, kubeba rohoni taswira za Kimungu, safi daima, zisizochanganyikana na maumbo ya kidunia au madanganyifu, kuwa kweli kioo kamili cha Mungu na cha mambo yake, tena kuwa hivyo zaidi na zaidi, kwa kuchota mwanga kutoka mwanga… kufurahia kwa tumaini la sasa mema yajayo na kuongea na malaika, kuwa nimeacha tayari dunia ingawa naishi bado juu yake, nikiinuliwa na roho”.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Alisoma kwanza huko Kaisarea wa Kapadokia, alipofunga urafiki wa kudumu na Basili Mkuu, halafu katika vyuo bora vya wakati ule: Kaisarea ya Palestina, Aleksandria ya Misri, Konstantinopoli na hatimaye (350 - 357) huko Athens, Ugiriki.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Aliporudi kwao tu, ndipo alipobatizwa, ingawa mama yake alikuwa amemtoa kwa Mungu siku ileile ya kuzaliwa.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Baada ya kujiunga na Basili (358) kwenye monasteri ya Annisoi, katika mkoa wa Ponto, na kumsaidia kutunga Filokalia, alirudi nyumbani alipotarajia kuishi upwekeni zaidi. Kumbe mwaka 361 baba yake aliamua kumpa upadrisho. Kwanza alikimbia, lakini baadaye alikubali kufuata maongozi ya Mungu yaliyozidi kumpeleka asikotaka mwenyewe, na akishinda silika yake ya aibu alitumia vipawa vyake kama mwandishi na mhubiri mahiri kwa ajili ya Kanisa.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Alisema, “Kama mtumishi wa Neno, nawajibika katika huduma ya Neno; nisikubali kamwe kuzembea katika jema hilo. Nathamini wito huo na kushukuru kwa ajili yake; unanipa furaha kuliko mambo mengine yote pamoja”..


title: Gregori wa Nazianzo

text: Mwaka 372 Basili, akiwa askofu mkuu wa Kaisarea wa Kapadokia, alimteua kuwa askofu wa Sasima. Kutokana na upinzani wa Kaisari, Gregori hakuweza kwenda kamwe, akatawa huko Seleukia, lakini alipofiwa baba yake alirudi Nazianzo, aongoze Kanisa la huko.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Mwaka 379 aliitwa aongoze Wakristo wachache wa Konstantinopoli walioshika Kanuni ya imani ya Nisea. Majengo yote yalikuwa yanamilikiwa na Waario walioungwa mkono na serikali. Lakini Theodosius I alipotawazwa kama Kaisari mwaka 380 aliyatoa kwa hao Waorthodoksi.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Jijini huko dhidi ya upinzani uliomzunguka, alitetea na kufafanua imani katika Utatu Mtakatifu kwa hotuba tano zilizomstahilia jina la "Mwanateolojia". Mwenyewe alieleza kuwa "teolojia" si "teknolojia", yaani haitegemei hoja za binadamu, bali inatokana na maisha ya sala na utakatifu.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Udhati wa mafundisho pamoja na uzuri wa namna yalivyotolewa zinafanya hotuba hizo zituvutie hata leo.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Theodosius I alimtawaza Patriarki wa Konstantinopoli na kuhakikisha kwamba atambuliwe hivyo na Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli mnamo Mei 381.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Majadiliano katika huo mtaguso mkuu yalikuwa makali hata dhidi yake, kwa sababu alitetea kwa nguvu umungu wa Yesu Kristo na wa Roho Mtakatifu, kwa hiyo pia dogma ya Utatu mtakatifu.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Alionja kwa mara nyingine alichokuwa amekilaumu kama mpenzi wa amani: “Tumemgawa Kristo, sisi tuliowapenda hivi Mungu na Kristo! Tumeambiana uongo kwa sababu ya Ukweli, tumefuga hisia za chuki kwa sababu ya Upendo, tumetengana kati yetu”.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Hatimaye, akikiri hawezi kusuluhisha, aliacha mtaguso aliokuwa anauendesha akaaga waamini katika kanisa kuu lililokuwa limejaa kabisa.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Mwishoni mwa mwaka 382 akawa askofu wa Nazianzo lakini, baada ya mwaka mmoja, alirudi upwekeni Arianzo, alipofariki tarehe 25 Januari mwaka 389 au 390.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Ni katika miaka hiyo ya mwisho, aliyoitumia katika masomo na maisha ya kiroho, kwamba aliandika sehemu kubwa ya mashairi yake, na hasa maisha yake mwenyewe, akipitia safari yake ya kiutu na ya Kikristo kama mtu wa Mungu aliyeonja mateso mengi katika ulimwengu uliojaa mabishano.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Mafundisho yake kuhusu Kristo, yanayotetea pia usahihi wa jina “Mama wa Mungu” kwa Bikira Maria, yalikuja kupitishwa na Mtaguso wa Efeso (431) na Mtaguso wa Kalsedonia (451).


title: Gregori wa Nazianzo

text: Kama mwanashairi na mwanafasihi alitoa maandishi bora kuhusu imani. Zimetufikia hotuba 45, mbali ya tenzi (karibu beti 18,000!) na barua nyingi sana.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Gregori alihimiza kwanza sala, akisema, “Ni lazima tumkumbuke Mungu mara nyingi kuliko tunavyopumua”, kwa kuwa sala ni mkutano wa kiu ya Mungu na kiu yetu: yeye ana kiu ya kutuona tuna kiu naye. Katika sala tunapaswa kuelekeza mioyo yetu kwake, kujiaminisha kwake kama sadaka ya kutakaswa na kugeuzwa. Katika sala tunaona vyote katika mwanga wa Kristo, tunaacha vinyago tunavyojifunika vianguke na tunazama katika ukweli na katika kumsikiliza Mungu, tukichochea moto wa upendo.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Pia alisisitiza ukamilifu wa utu wa Yesu, ukiwa pamoja na roho ya kibinadamu, kama sharti la wokovu wetu: “Kisichowahi kutwaliwa hakijaponywa”. Kama yeye “asingekuwa na akili inayoweza kufikiri, angekuwaje mtu?” Kumbe, kwa kujifanya kweli mtu, ametuwezesha kuwa kama yeye: “Tujitahidi kuwa kama Kristo, kwa sababu Kristo naye amekuwa kama sisi: kugeuka miungu kwa njia yake, kwa sababu mwenyewe amekuwa mtu kwa njia yetu. Alijitwalia yaliyo duni zaidi ili atuzawadie yaliyo bora”.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Bikira Maria, aliyempa Kristo umbile la mtu, ni kweli Mama wa Mungu; na kwa ajili ya kazi hiyo muhimu sana “alitakaswa kabla ya wakati". Yeye ni kielelezo na msaidizi wa kumkimbilia katika shida.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Kama binadamu, tunapaswa kushikamana: “Sisi sote ni kitu kimoja katika Bwana, matajiri na mafukara, watumwa na watu huru, wenye afya na wagonjwa pia; na mmoja ndiye kichwa kinachotegemewa na vyote: Yesu Kristo. Ni kama vile kwa viungo vya mwili mmoja, kila kimoja kinashughulikia kingine, na vyote kwa vyote. Huu ndio wokovu pekee kwa mwili wetu na roho yetu: kuwatendea kwa upendo… Ukiwa mzima na tajiri, punguza shida za yeyote aliye mgonjwa na fukara; kama hujaanguka, nenda kumsaidia yeyote ambaye ameanguka na anaishi kwa mateso; ukiwa na furaha, umfariji yeyote mwenye huzuni; ukiwa na hali njema, umsaidie yeyote aliyepigwa na mabaya. Umthibitishie Mungu shukrani yako kwa kuwa unaweza kusaidia, si mtu wa kuhitaji msaada… Uwe tajiri si kwa mali tu, bali pia kwa huruma; si kwa dhahabu tu bali pia kwa uadilifu, au afadhali kwa uadilifu tu. Zidi sifa ya jirani yako kwa kujionyesha mkarimu kuliko wote; ujifanye Mungu kwa wenye mashaka, ukiiga huruma ya Mungu”.


title: Gregori wa Nazianzo

text: Ee Bwana, umpokee mikononi mwako kaka yangu aliyetuacha.


title: Gregori wa Nazianzo

text:
Kwa wakati wake utupokee sisi pia,
kisha kutuongoza katika hija ya duniani hadi lengo ulilotupangia.


title: Gregori wa Nazianzo

text:
Utujalie tuje kwako tukiwa tayari na watulivu kweli,
si tumevurugwa na hofu, si katika hali ya uadui nawe,
walau siku ya mwisho, siku ya kufariki kwetu.


title: Gregori wa Nazianzo

text:
Utujalie tusijisikie tunaondolewa na kung’olewa kwa nguvu
katika ulimwengu na maisha,
wala kwa hiyo tusifunge safari shingo upande.


title: Gregori wa Nazianzo

text:
Bali utujalie tuje kwa utulivu na utayari mzuri,
kama watu wanaoondoka kuendea uzima wa heri usio na mwisho,
uzima ule ulioma katika Kristo Yesu, Bwana wetu,
ambaye apate utukufu milele na milele. Amina.


title: Jeromu

text: Jeromu au Yeronimo (Strido, leo nchini Korasya 347 - Bethlehemu, Israeli, 420) alikuwa mmonaki, padri na mtaalamu wa Biblia, aliyemudu vizuri lugha zote za kitabu hicho pamoja na Kilatini hata akawa mwandishi bora wa lugha hiyo kati ya mababu wa Kanisa.


title: Jeromu

text: Tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu na babu wa Kanisa.


title: Jeromu

text: Mwaka 1298 Papa Bonifasi VIII alimuongezea sifa ya mwalimu wa Kanisa.


title: Jeromu

text: Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 30 Septemba.


title: Jeromu

text: Alizaliwa mwaka 347 huko Strido, sehemu za Dalmatia.


title: Jeromu

text: Alisomea hata Roma miaka ya 360 - 367, akijipatia elimu ya hali ya juu, aliyoiendeleza maisha yake yote, pia kwa safari nyingi magharibi na mashariki zilizomwezesha kufahamiana na watu wengi maarufu.


title: Jeromu

text: Katika ujana alivutiwa na maisha ya kidunia, lakini mvuto wa Ukristo ulishinda. Maisha yake yote alijilaumu sana kwa makosa yake ya ujanani, akazidi kutambua jinsi mtazamo wa Kipagani unavyopingana na maisha ya Kikristo.


title: Jeromu

text: Alibatizwa huko Roma akiwa na umri wa miaka 19, akaenda Aquileia kujiunga na jumuia ya askofu Valeriani akaendelea moja kwa moja kupambana kiume na tabia yake ngumu iliyochanganya ukali na wepesi wa kulia machozi, unyofu na elekeo la kinyongo, maisha magumu na hisia kali, uadilifu na hamaki, hisani na uchungu wa maneno.


title: Jeromu

text: Miaka 375 - 377 akiishi kama mkaa pweke katika jangwa la Kalchis, kusini kwa Alepo, Siria, pamoja na kunaliki vitabu, aliendeleza ujuzi wake wa Kigiriki na kuanza kufundishwa Kiebrania na Myahudi aliyeongokea Ukristo.


title: Jeromu

text: Mwaka 379, kisha kupewa upadri na askofu Paulino wa Antiokia alikwenda Konstantinopoli alipokamilisha ujuzi wake wa lugha ya Kigiriki chini ya Gregori wa Nazianzo.


title: Jeromu

text: Baada ya kuishi kama mmonaki miaka 3 akarudi Roma (382) na kuanza kutafsiri vitabu vya Origene, mpaka alipoteuliwa na Papa Damaso I kuwa karani na mshauri wake kutokana na sifa aliyokuwanayo kama mtawa na msomi.


title: Jeromu

text: Wakati huo alikamilisha ujuzi wake wa Kiebrania kwa msaada wa mwalimu wa dini ya Kiyahudi, na baada yake akazidi kutegemea elimu ya Kibiblia ya dini hiyo badala ya mbinu za Origene.


title: Jeromu

text: kishika kazi, saumu, sala na makesha, alivuta wengi kumfuata Kristo kwa karibu zaidi hasa wanawake wa koo bora za Roma waliojifunza pia Kigiriki na Kiebrania ili wazidi kuelewa na kutekeleza Neno la Mungu chini yake.


title: Jeromu

text: Ndiyo sababu alikataa vitabu vya Deuterokanoni.


title: Jeromu

text: Baada ya Papa huyo kufa (385), upinzani dhidi yake mjini ulizidi, hivyo akahamia Mashariki ya Kati, ambapo alihiji Nchi Takatifu na kutembelea wamonaki wa Misri.


title: Jeromu

text: Hatimaye alianzisha na kuongoza monasteri kadhaa za kike na za kiume zenye elimu ya hali ya juu, akaishi katika mojawapo huko Bethlehemu, kuanzia mwaka 386 mpaka kufa kwake, akitafsiri na kufafanua Biblia hadi dakika yake ya mwisho (420).


title: Jeromu

text: Alimuandikia Mt. Paulino wa Nola mwongozo wa maisha yake: “Jitahidi kujua duniani kweli zile zitakazodumu milele mbinguni… Je, tangu hapa duniani mtu hajisikii kukaa katika ufalme wa mbinguni anapoishi na maandiko hayo, anapoyatafakari bila kujua wala kutafuta kingine chochote?”


title: Jeromu

text: Aliandika pia, “Mtu angewezaje kuishi bila kujua Maandiko, ambayo kwa njia yake anajifunza kumfahamu Kristo mwenyewe, aliye uzima wa waamini?” Kwa njia ya Biblia “Mungu anasema kila siku na waamini”. “Ukisali, unasema na Bwanaarusi; ukisoma, ni yeye anayesema nawe”.


title: Jeromu

text: Alimuandikia padri Neposyani: “Soma mara nyingi Maandiko ya Kimungu; tena, afadhali mikono yako isitue kamwe Kitabu kitakatifu. Jifunze humo unachotakiwa kufundisha… Usibandukane hata kidogo na mafundisho ya mapokeo uliyofundishwa, hivi kwamba uweze kuhubiri kadiri ya imani sahihi na kupinga wanaoikanusha… Matendo yako yasiachane kamwe na maneno yako, isije ikatokea kwamba unapohubiri kanisani mtu aweze kujisemea, ‘Mbona basi mwenyewe hafanyi hivyo?’ Angewezaje kujadili mfungo mwalimu aliyeshiba? Hata mwizi anaweza kulaumu uroho; lakini katika padri wa Kristo, akili na maneno vinatakiwa kulingana”.


title: Jeromu

text: Pia aliandika kwamba kila mmoja anatakiwa kuwa na ushirika na “ukulu wa Mt. Petro. Najua kwamba Kanisa linajengwa juu ya mwamba huo”. “Mimi nipo pamoja na yeyote aliyeunganika na mafundisho ya Mt. Petro”.


title: Jeromu

text: Pamoja na hayo, “katika ufafanuzi wa Maandiko matakatifu tunahitaji daima msaada wa Roho Mtakatifu”.


title: Jeromu

text: “Tumpende Yesu Kristo, tukilenga daima kuungana naye: hapo hata yaliyo magumu yataonekana rahisi kwetu”.


title: Jeromu

text: Kuhusu makanisa, aliandika: “Inafaa nini kupamba kuta kwa vito ikiwa Kristo anakufa kwa njaa katika nafsi ya fukara?” Tena, “Tumvike Kristo katika fukara, tumtembelee katika mtu anayeteseka, tumlishe katika mtu mwenye njaa, tumkaribishe katika yule asiye na nyumba”.


title: Jeromu

text: Alimshauri hivi mama mmoja kuhusu malezi ya binti yake: “Hakikisha kwamba kila siku asome sehemu fulani ya Maandiko… Baada ya sala, lifuate somo, na baada ya somo, ifuate sala… Badala ya vito na mavazi ya hariri, apende Vitabu vya Kimungu… Kumbuka kwamba utaweza kumlea kwa mfano wako kuliko kwa maneno”.


title: Jeromu

text: Mashauri yake mengine yalikuwa haya: “Uyapende Maandiko matakatifu, na hekima itakupenda wewe; uyapende kwa dhati, nayo yatakulinda; uyaheshimu, nayo yatakubembeleza. Yawe kwako kama ushanga wako na hereni zako”. “Upende elimu ya Maandiko, nawe hutapenda tamaa za mwili”.


title: Jeromu

text: Vulgata, tafsiri ya kwanza ya Biblia ya Kikristo nzima katika Kilatini ndiyo kazi yake muhimu zaidi. Aliianza kwa agizo la papa Damaso I mwaka 382, akaiendeleza kwa miaka 23. Tafsiri hiyo ilipitishwa rasmi na mtaguso wa Trento kwa tamko la kuwa haipotoshi kamwe imani, nayo ilitumika kama msingi wa tafsiri nyingine nyingi hadi karne XX, ikiathiri sana ustaarabu wote wa Magharibi. Hata hivyo tangu mwanzo ilikosolewa sana kwa kufuata mno msimamo wa Uyahudi. Ndiyo sababu Jeromu alitaka kukataa vitabu vya Deuterokanoni.


title: Jeromu

text: Pia alitafsiri vitabu vingine, alitunga hotuba, barua pamoja na vitabu juu ya maisha ya Wakristo watunzi maarufu zaidi ya 100 (yeye akiwa mmojawao) na ya wamonaki mbalimbali, akilinganisha safari zao za kiroho na vitabu vya kutetea imani kwa kupinga mafundisho ya wazushi.


title: Jeromu

text: Vilevile alihimiza wamonaki kuelekea ukamilifu, akafundisha vijana elimu ya kiutu na ya Kikristo na kupokea katika hoteli maalumu waliohiji Nchi Takatifu ili wasikose mapokezi kama ilivyowatokea Yosefu na Bikira Maria.


title: Jeromu

text:
Ee Bwana, umetupatia Neno lako kama nuru ambayo iangazie njia yetu;
utujalie tulitafakari Neno lako na kufuata mafundisho yake
hivi kwamba tuone hiyo nuru inazidi kuangaza hadi adhuhuri,
kwa njia ya Kristo Bwana wetu.


title: Yohane Krisostomo

text: Yohane Krisostomo, kwa Kigiriki χρυσόστομος, "khrysóstomos", yaani «Mdomo wa dhahabu» alivyoitwa kutokana na ubora wa mahubiri yake, (Antiokia wa Siria, leo Antakya,nchini Uturuki, 347 hivi - Comana Pontica, Uturuki, 14 Septemba 407) alikuwa Patriarki wa Konstantinopoli.


title: Yohane Krisostomo

text: Ari yake ilisababisha apendwe na vilevile achukiwe sana. Hatimaye alifukuzwa na Kaisari na kufa uhamishoni.


title: Yohane Krisostomo

text: Tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu na babu wa Kanisa.


title: Yohane Krisostomo

text: Mwaka 1568 Papa Pius V alimuongezea sifa ya mwalimu wa Kanisa.


title: Yohane Krisostomo

text: Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 14 Septemba.


title: Yohane Krisostomo

text: Yohane alizaliwa Antiokia wa Siria katika familia tajiri ya Kikristo mwaka 347 hivi. Wakati huo mji huo ulikuwa unamfuata Konstantinopoli na Aleksandria tu kwa umuhimu upande wa mashariki wa Dola la Roma.


title: Yohane Krisostomo

text: Katika karne IV huko zilitokea vurugu nyingi kwa msingi wa dini. Mjini kulikuwa na maaskofu wawili walioshindana: Melesyo na Paulino. Yohane aliishi ujana wake katika mazingira hayo, akikosa utulivu, akipenda vyakula na maigizo.


title: Yohane Krisostomo

text: Baba yake, Sekundo, aliyekuwa askari kiongozi, alifariki mapema na kumuacha mtoto mdogo pamoja na dada yake kwa mama yao, Anthusa, mwenye umri wa miaka 22 tu ambaye alimlea vizuri sana upande wa utu na wa imani vilevile.


title: Yohane Krisostomo

text: Baada ya masomo yote, alifundishwa tena na Libanio, mhubiri maarufu kuliko wote wa wakati ule ingawa Mpagani, ambaye alisema juu yake, «Angekuwa kati ya wanafunzi wangu bora, kama Kanisa lisingeniibia». Kumbe Yohane akaja kumzidi, ila upande wa kuhubiri Neno la Mungu.


title: Yohane Krisostomo

text: Alipofikia miaka 18 anni alikutana na askofu Melesyo akamuomba ubatizo (alioupata mwaka 368) akaanza kufuata kozi za Diodoro wa Tarso, maarufu kwa ufafanuzi wa maneno yenyewe ya Biblia usiofuata sana maana ya kiroho.


title: Yohane Krisostomo

text: Alipomaliza masomo hayo (367-372) na kupewa daraja ndogo akajifungia upwekeni miaka minne akasoma teolojia, hasa Injili na Nyaraka za Mtume Paulo. Katika pango alimoishi miaka miwili tena, afya yake ikawa mbovu ikamrudisha Antiokia kwenye wito wake halisi: uchungaji. Uzoefu wa kutafakari Neno la Mungu upwekeni ulikuwa umestawisha ndani yake msukumo mkubwa wa kushirikisha wengine kwa kuhubiri Injili.


title: Yohane Krisostomo

text: Alitunga kitabu juu ya upadri kilichoathiriwa sana na Gregori wa Nazianzo. Humo alieleza kuwa umonaki si njia pekee ya kulenga ukamilifu; bali kutoa huduma za kipadri kwa faida ya waamini kati ya vishawishi vingi vya ulimwengu ndiyo njia bora ya kumtumikia Mungu. Aliandika kwamba angetakiwa kuchagua kati ya matatizo ya kuongoza Kanisa na utulivu wa maisha ya kimonaki angechagua mara elfu huduma ya kichungaji.


title: Yohane Krisostomo

text: Miezi ya baridi kati ya miaka 380–381 alipewa na Melesyo daraja ya ushemasi mwaka 386 na miaka michache baadaye akawa kasisi na msaidizi mkuu wa askofu Flaviano, akihubiri katika kanisa muhimu zaidi la Antiokia.


title: Yohane Krisostomo

text: Wakati huo alisema, “Anatosha mtu mmoja mwenye ari kwa kubadilisha mwenendo wa umati”. Maneno hayo yakawa kaulimbiu yake kama mchungaji na kiongozi wa kiroho wa watu wake akiwatia moyo kufuata maadili.


title: Yohane Krisostomo

text: Sifa yake kama mhubiri iliongezeka, hasa Antiokia ilipokabili ghadhabu ya Kaisari kwa uasi wa mwaka 387, hata wasikilizaji wakaanza kujiandikia kumbukumbu za maneno yake.


title: Yohane Krisostomo

text: Pamoja na hayo mwenyewe aliendelea kutunga vitabu mbalimbali.


title: Yohane Krisostomo

text: Mwaka 397 Patriarki Nektario alipofariki, kulikuwa na ushindani mkubwa kwa kushika nafasi yake, mpaka Kaisari Arcadio, kinyume cha matarajio ya wote, alipomchagua Yohane, ambaye hakuwa na hamu hiyo.


title: Yohane Krisostomo

text: Alihamia huko kwa kutumiwa tu nguvu na udanganyifu, bila kujua namna ya kuhusiana na vigogo.


title: Yohane Krisostomo

text: Huko Konstantinopoli aliongoza Kanisa kwa bidii nyingi ili kulirekebisha, akishambulia ufisadi na anasa ya viongozi, akijipatia hivyo maadui wengi kwenye ikulu. Hivyo maisha yake hayakuwa na amani, tofauti na hamu ya moyo wake mpole.


title: Yohane Krisostomo

text: Mwenyewe aliishi kwa usahili, unyenyekevu na uchangamfu kama kielelezo kwa wote, akitumikia watu na kutumia mali zake kwa ajili ya mafukara na wagonjwa.


title: Yohane Krisostomo

text: Aliendelea kushika maisha magumu na kudai wasaidizi wake pia wafanye vilevile. Kwa usimamizi wake mzuri alianzisha na kuendesha miundo mbalimbali ya misaada, hata akaitwa “Mtoasadaka”.


title: Yohane Krisostomo

text: Isitoshe, katika mahubiri yake alipendekeza Kanisa la Konstantinopoli lifuate kielelezo cha lile la kwanza la Yerusalemu na hivyo lichangie ujenzi wa jamii mpya ambapo wote waishi kama ndugu: hakuna wa kuachwa nyuma, kwa kuwa kila mmoja ni muhimu, si jamii tu. Hivyo alichangia sana mafundisho ya Kanisa kuhusu masuala ya jamii.


title: Yohane Krisostomo

text: Kama mchungaji halisi, aliwatendea wote kwa wema, akiheshimu wanawake kwa namna ya pekee na kuwajibika kwa ustawi wa ndoa na familia.


title: Yohane Krisostomo

text: Alihimiza waamini washiriki katika liturujia, aliyoipamba kwa ubunifu izidi kupendeza.


title: Yohane Krisostomo

text: Alipambana kwa nguvu na uzushi na kuleta nidhamu katika majimbo yaliyo chini yake, akiwafukuza mapadri wengi wasiofaa, na hata askofu wa Efeso na wengine watano waliopata madaraka kwa dhambi ya usimoni. Kwa hilo alilaumiwa kuwa alitumia mamlaka nje ya mipaka yake.


title: Yohane Krisostomo

text: Pia alilazimisha wamonaki wazururaji warudi katika monasteri zao, ila alipokea wengine kutoka Misri waliokuwa wametengwa na Kanisa kwa uamuzi wa Patriarki Teofilo wa Aleksandria, ambaye alichukia hilo pia.


title: Yohane Krisostomo

text: Mwanzoni alitegemezwa na ikulu, lakini baada ya kumlaumu malkia Eudoksia kwa kujipatia mali ya mjane na kuishi kwa anasa, uhusiano uliharibika, akazidi kusingiziwa na kutukanwa.


title: Yohane Krisostomo

text: Mwaka 402 maadui wake wengi, wakiwemo maaskofu, waliomba msaada wa patriarki Teofilo wa Aleksandria, ambaye Kanisa lake lilikuwa na ushindani na yale ya Konstantinopoli na Antiokia. Teofilo mwenyewe alikuwa amelazimika kujitetea katika sinodi iliyoongozwa na Yohane kuhusu mashtaka ya wamonaki dhidi yake.


title: Yohane Krisostomo

text: Basi, mwaka 203 katika sinodi ya Mwaloni, karibu na Kalsedonia, Teofilo alifika pamoja na maaskofu saba wa Misri na wengine 29 waliokuwa wote upande wake, akamfanya Yohane afukuzwe na Kaisari, ila kesho yake malkia alimrudisha baada ya umati kudai hivyo kwa nguvu.


title: Yohane Krisostomo

text: Miezi miwili baadaye uhusiano wa Yohane na Eudoksia ulichafuka tena, askofu alipolaumu ujenzi wa sanamu ya malkia karibu na kanisa, hata alisema maadhimisho kwa ajili yake yalikuwa ya kipagani akamfananisha na Herodia mwenye hamu na kichwa cha Yohane Mbatizaji.


title: Yohane Krisostomo

text: Hivyo masingizio na njama viliendelea hata aliomba msaada wa Papa Inosenti I na maaskofu wengine muhimu wa magharibi, lakini huo haukuweza kuwahi: mtaguso, uliotakiwa na Kanisa la Roma ili kupatanisha pande mbili za Dola na makanisa yake yote, haukuweza kufanyika.


title: Yohane Krisostomo

text: Basi, tarehe 9 Juni 404 Yohane alifukuzwa jimboni moja kwa moja. Kwa miaka mitatu aliishi Kukuso, kwenye milima ya Armenia, akitenda kazi kubwa hata kwa kuandika barua nyingi ili kuwatia moyo wafuasi wake waliodhulumiwa vilevile.


title: Yohane Krisostomo

text: Halafu mwaka 407, kutokana na wingi wa watu waliomtembelea, alihamishwa tena aende mahali pagumu zaidi, huko Pitiunte, mashariki kabisa kwa Bahari Nyeusi, lakini tarehe 14 Septemba 407 alifariki huko Comana Pontica akiwa njiani.


title: Yohane Krisostomo

text: Maneno yake ya mwisho yalikuwa: "Utukufu kwa Mungu kwa yote. (Doxa to Theo pantôn eneke)."


title: Yohane Krisostomo

text: Mwaka 438 Kaisari mwingine, Theodosi II alirudisha masalia yake Konstantinopoli ambako yalipokewa na umati kwa shangwe.


title: Yohane Krisostomo

text: Maandishi yake ni mengi sana, kuliko ya mababu wengine wote wa Kigiriki. Sehemu kubwa ni mahubiri (zaidi ya 700) aliyoyatoa kwa kawaida wakati wa liturujia, vitabu vya ufafanuzi wa Biblia, vya teoloja n.k. mbali ya barua 241 zilizotufikia.


title: Yohane Krisostomo

text: Kama alivyopendekeza mwenyewe kwa waamini wake baada ya yeye kupelekwa uhamishoni, tunaweza kujilisha maandishi yake badala ya kumsikia akihubiri.


title: Yohane Krisostomo

text: Kwa jumla hakuwa mwanateolojia mwenye mwelekeo wa nadharia, bali wa kichungaji, akilenga daima maisha yaendane na mawazo na maneno. Ndiyo mada kuu ya katekesi zake bora kwa waliojiandaa kubatizwa. Akikaribia kifo, aliandika kwamba thamani ya binadamu inategemea “ujuzi sahihi wa mafundisho ya kweli na unyofu wa maisha”: hayo mawili yanatakiwa kuendana.


title: Yohane Krisostomo

text: Aliendeleza mapokeo ya Kanisa na kutoa mafundisho ya kuaminika wakati wa fujo kuhusu imani.


title: Yohane Krisostomo

text: Alifundisha “kujua viumbe kuanzia Muumba”, ili viwe kama ngazi ya kumfikia. Zaidi ya hayo, kwa kuwa kwetu ni vigumu kufanya hivyo, Mungu mwenyewe alijishusha akatupa Maandiko matakatifu kama barua inayokamilisha ujuzi wetu juu yake. Isitoshe, alitwaa mwili akawa kweli “Mungu pamoja nasi”, ndugu yetu hata kifo chake msalabani. Hatimaye yeye anaingia maisha yetu kwa njia ya Roho Mtakatifu ili kutugeuza kwa ndani.


title: Yohane Krisostomo

text: Kuhusu Kristo, Yohane alimkiri Mwana kuwa na hali moja na Baba. Pia kwamba alizaliwa na Maria, bikira kabla ya kujifungua, wakati wa kujifungua na baada ya kujifungua.


title: Yohane Krisostomo

text: Anaitwa pia “Mwalimu wa Ekaristi” kutokana na upana na utajiri wa mafundisho yake kuhusu sakramenti ya Mwili na Damu ya Kristo.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Sirili wa Aleksandria (Theodosios, Misri, 370 hivi - Aleksandria wa Misri, 444) alikuwa Patriarki wa Aleksandria, Misri (kuanzia tarehe 18 Oktoba 412 hadi kifo chake) na mwanateolojia.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Alishiriki mabishano ya karne ya 4 kuhusu imani juu ya Yesu Kristo akitetea dogma ya umoja wa Nafsi yake ya Kimungu kwa kutegemea daima mapokeo ya Kanisa na mamlaka ya mababu waliomtangulia, hasa Atanasi. Kwa ajili hiyo aliitwa “mlinzi wa usahihi” (wa imani).


title: Sirili wa Aleksandria

text: Mtu wa hamaki na mwenye uwezo wa kufanikisha mambo yoyote, ni maarufu hasa kwa kumkomesha Nestori wa Konstantinopoli katika Mtaguso wa Efeso (431) uliomtangaza Bikira Maria kuwa Mama wa Mungu. Vilevile alikuwa mkali dhidi ya wazushi wengine, Wayahudi na Wapagani, na hata dhidi ya Yohane Krisostomo.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Kwa kweli ulikuwa wakati mgumu ambapo ukweli uliweza kushinda uzushi kutokana tu na wachungaji wenye msimamo mkali katika kulinda kundi la waamini walilokabidhiwa.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Tangu zamani anaheshimiwa kama mtakatifu na babu wa Kanisa.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Mwaka 1883 Papa Leo XIII alimuongezea sifa ya mwalimu wa Kanisa.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 27 Juni.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Sirili alizaliwa katika kijiji cha Theodosios, Misri, karibu na El-Mahalla El-Kubra ya leo, mwaka 370 hivi.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Miaka michache baadaye mjomba wake Theofilo wa Aleksandria alipata kuwa Patriarki wa Aleksandria. Mama yake alibaki karibu na kaka yake, hivyo mtoto alipata malezi mazuri na elimu sanifu ya wakati ule: lugha (390-392), fasihi (393-397) hatimaye teolojia na Biblia (398-402).


title: Sirili wa Aleksandria

text: Mwaka 403 alitumwa Konstantinopoli kushiriki “Sinodi ya Mwaloni” iliyomuondosha Patriarki wa mji huo, Yohane Krisostomo, na kulipatia Kanisa la Aleksandria kwa mpigo mmoja ushindi dhidi ya wapinzani wake wote wawili, Antiokia na Konstantinopoli.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Theofilos alipofariki tarehe 15 Oktoba 412, kisha kuongoza Kanisa la Misri kwa nguvu sana miaka 27, Sirili alichaguliwa Patriarki wa Aleksandria baada ya siku tatu.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Akitumia mamlaka yake katika jiji hilo lenye ushindani na fujo, alifaulu kufunga makanisa ya Wanovasyani na kufukuza Wayahudi wengi.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Pia alitetea kwa nguvu msimamo wa teolojia ya Shule ya Aleksandria dhidi ya ile ya Antiokia na haki ya Kanisa la Aleksandria kuwa la pili duniani (baada ya Kanisa la Roma) na la kwanza Mashariki kote dhidi ya Kanisa la Konstantinopoli lililopendelewa na Mtaguso wa kwanza wa Konstantinopoli (381). Hata hivyo mwaka 417 au 418 alikubali kurudhisha ushirika nalo ulilovunjika mwaka 406, Yohane Krisostomo alipofukuzwa moja kwa moja.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Ushindani huo ulikomaa tena mwaka 428 alipochaguliwa kuwa Patriarki wa Konstantinopoli mmonaki mkali Nestori, mwenyeji wa Antiokia kama Yohane huyo.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Sirili alipata nguvu dhidi yake pale ambapo padri wa Antiokia alianza kuhubiri huko Konstantinopoli kwamba Bikira Maria hastahili kuitwa "Mama wa Mungu," ila “Mama wa Kristo". Waamini walipomshtaki kwa Nestori, huyo akamtetea kwa msingi wa teolojia ya Antiokia iliyosisitiza ukweli wa ubinadamu wa Yesu.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Kwenye Pasaka 429, Sirili aliwaandikia wamonaki barua dhidi ya Nestori ikitetea teolojia ya Aleksandria iliyosisitiza ukweli wa umungu wa Yesu. Nakala ilipofika Konstantinopoli, Nestori alihubiri dhidi yake. Ndio mwanzo wa mawasiliano makali kwa njia ya barua yaliyozidisha ushindani kati ya wanateolojia wa miji hiyo miwili.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Hali hiyo iliwafanya wote wawili wamuombe Papa Selestini I aingilie kati. Hapo sinodi iliyofanyika Roma mwaka 430 ilikubali hoja za Sirili dhidi ya Nestori.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Ili kumaliza mabishano hayo ya hatari, Kaisari Theodosius II aliitisha mtaguso mkuu huko Efeso, palipokuwa upande wa Sirili, ambaye alifungua na kufunga Mtaguso wa Efeso (431) kabla Nestori na wafuasi wake hawajafika; hivyo, mtaguso uliagiza Nestori aondoshwe madarakani na kupelekwa uhamishoni.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Lakini Yohane wa Antiokia na wengine wa upande wa Nestori walipofika Efeso siku nne baadaye, walifanya mtaguso wa kwao wakimhukumu Sirili kuwa mzushi, wakidai aondoshwe madarakani.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Hapo Theodosius II aliamua kuwaondosha na kuwafunga wote wawili; hivyo alimkamata Sirili, lakini huyo alikimbilia Misri akaleta fujo hadi kwenye ikulu, hata Kaisari alikubali kumfukuza Nestori arudi monasterini Antiokia.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Matukio hayo ndiyo chanzo cha farakano la Waashuru linalodumu hadi leo.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Ili azidi kudhoofisha uzushi huo, Sirili alipata itolewe hukumu dhidi ya Teodori wa Mopsuestia, aliyewahi kuwa mwalimu wa Nestori, lakini baadaye mwenyewe akailaumu hukumu hiyo.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Hivyo, mwaka 433 alikubali kuafikiana na wafuasi wa teolojia ya Antiokia na kupatana nao.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Sirili aliandika sana: kwanza dhidi ya Waario, ila baada ya mwaka 428 alilenga Unestori. Aliandika vitabu mbalimbali vya ufafanuzi wa Agano la Kale (Torati nzima, Kitabu cha Isaya na Zaburi) na Agano Jipya (Injili ya Yohane na ile ya Luka) na vya teolojia, pamoja na nyaraka rasmi kwa ajili ya Pasaka, hotuba na barua. Vitabu hivyo vilienea mapema wakati wa maisha yake hata katika tafsiri mbalimbali.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Katika kutetea msimamo wake, pamoja na shuhuda za Biblia, alitumia kuliko wote waliomtangulia zile za mababu wa Kanisa, na hata hoja za akili.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Pamoja na hayo, aliona imani ya Taifa la Mungu, yaani waamini wa kawaida, kama tokeo la mapokeo na hakika ya mafundisho sahihi: “Ni lazima tufafanue kwa watu mafundisho na maelezo ya imani namna isiyolaumika kabisa, na tukumbuke kwamba anayekwaza hata mmoja tu kati ya wadogo wanaomuamini Kristo atapatwa na adhabu isiyovumilika”.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Mwanzoni alifundisha juu ya Yesu kwa kumuiga Atanasi, lakini alipozidi kubishana na Nestori alilazimika kutumia misamiati mipya iliyoelekea kukiri uwemo wa hali mbili ndani ya Kristo. Kwa hiyo katika barua yake ya pili kwa Nestori, iliyokuja kupitishwa na Mtaguso wa Kalsedonia (451), aliweka wazi: “Hivyo sisi tunatamka kwamba hali zilizounganika katika umoja wa kweli ni tofauti, bali kutoka zote mbili amepatikana Kristo na Mwana mmoja tu; si kwa sababu tofauti za hali hizo zimefutwa na umoja wake, bali kwa sababu umungu na ubinadamu, vilivyounganika katika umoja usiosemeka wala kufafanulika, vimetupatia Bwana, Kristo na Mwana mmoja”.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Katika barua nyingine aliandika, “Mwana ni mmoja tu, Bwana Yesu Kristo ni mmoja tu, kabla ya umwilisho wake na baada ya umwilisho vilevile. Kwa kuwa Neno aliyezaliwa na Mungu Baba hakuwa Mwana mmoja na aliyezaliwa na Bikira Maria mwingine; bali tunasadiki kwamba yuleyule aliyezaliwa kabla ya nyakati ndiye aliyezaliwa pia kimwili na mwanamke”.


title: Sirili wa Aleksandria

text: Sirili alifariki Aleksandria mwaka 444 hivi, lakini mashindano yaliendelea hadi Mtaguso wa Kalsedonia na mbele zaidi.


title: Mtaguso wa Efeso

text: Mtaguso wa Efeso (431) unahesabiwa na Wakristo walio wengi kama mtaguso mkuu wa tatu. Ulifanyika Efeso katika mkoa wa Asia Ndogo, kwa amri ya kaisari Theodosius II; Papa Selestini I (422-432) alimteua Sirili wa Aleksandria kuuendesha; washiriki walikuwa zaidi ya 150 na kujadili vikali hasa uzushi wa Nestori wa Konstantinopoli.


title: Mtaguso wa Efeso

text: Patriarki Nestori alikuwa anasisitiza ubinadamu wa Yesu Kristo kuliko umungu wake, akisema Bikira Maria alimzaa mtu Yesu, si Mungu, wala si Neno wa Mungu aliyehifadhiwa ndani ya nafsi ya Kristo kama hekaluni. Kwa hiyo Kristo alikuwa "Theophoros", yaani "mbeba Mungu", na Maria "Christotokos", "Mama wa Kristo" si "Theotokos", "Mama wa Mungu".


title: Mtaguso wa Efeso

text: Mtaguso huo ulilaani haraka mafundisho hayo ukikiri kwamba nafsi ya Yesu Kristo ni moja tu, ile ya milele ya Mwana wa Mungu, na kwamba nafsi hiyo ilitwaa ubinadamu kamili wenye mwili na roho. Hivyo Maria ni "Theotokos" kwa kuwa alimzaa Mungu kama binadamu.


title: Mtaguso wa Efeso

text: Wajumbe wa Papa walipofika walithibitisha uamuzi huo, lakini maaskofu kutoka Antiokia hawakuridhika, na uzushi huo uliendelea Mesopotami na kuenea hata Asia mashariki.


title: Mtaguso wa Efeso

text: Mtaguso ulitangaza kuwa Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli ni kamili ukakataza isibadilishwe kwa namna yoyote.


title: Mtaguso wa Efeso

text: Pia ulilaani Upelaji, uzushi kutoka Ulaya magharibi kuhusu uwezo wa binadamu kutenda mema bila ya kusaidiwa na neema ya Mungu.


title: Efeso

text: Efeso (kwa Kigiriki "Έφεσος") uliwahi kuwa moja kati ya majiji ya dunia, lakini kwa sasa halina wakazi.


title: Efeso

text: Lilianzishwa na Wayunani huko Lidia kwenye mto Kaistro unapoishia katika Bahari ya Kati, kwenye pwani ya Uturuki wa leo.


title: Efeso

text: Lilikuwa kituo kikubwa cha biashara na magofu yake ni kati ya mahali muhimu pa akiolojia.


title: Efeso

text: Mtume Paulo aliishi huko miaka mitatu akawaandikia Wakristo wake barua muhimu.


title: Efeso

text: Baadaye alihamia huko Mtume Yohane ambaye pia katika Kitabu cha Ufunuo aliandika barua kwa malaika wa Kanisa hilo pamoja na nyingine sita kwa malaika (maaskofu) wa Makanisa ya kandokando.


title: Aroni

text: Aroni (au Harun) alikuwa kaka wa Musa. Dada yao alikuwa Mariamu.


title: Aroni

text: Walikuwa watoto wa Amram na wa shangazi yake Jokebed, wote wa kabila la Lawi, taifa la Israeli.


title: Aroni

text: Ndiye aliyekuwa kuhani mkuu wa kwanza wa dini yao, na makuhani wote waliofuata walitakiwa kuwa wanaume waliotokana naye kwa kuzaliwa upande wa baba.


title: Aroni

text: Wanae waliitwa Nadabu, Abihu, Eleazari na Ithamari.


title: Mariamu (dada wa Musa)

text: Mariamu alikuwa dada wa Aroni na Musa, wana wa Amram na Yokebed. Aliishi katika karne ya 13 K.K..


title: Mariamu (dada wa Musa)

text: Anatajwa katika vitabu vitatu vya Biblia (Kutoka, Hesabu na Mika).


title: Mariamu (dada wa Musa)

text: Mariamu ni mwanamke wa kwanza kuitwa "nabii" na ndiye aliyeongoza mashangilio baada ya Mungu kuangamiza Wamisri katika maji ya Bahari ya Shamu (Kutoka 15:20-21).


title: Mariamu (dada wa Musa)

text: Wimbo wake ni kati ya maandiko matakatifu ya kale zaidi.


title: Mariamu (dada wa Musa)

text: Katika Kurani Bikira Mariamu anatajwa kama binti Amram.


title: Doris Lessing

text: Doris May Lessing (amezaliwa 22 Oktoba 1919) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Uingereza akiwa amezaliwa nchini Uajemi. Aliandika pia chini ya lakabu ya Jane Somers. Mwaka wa 2007 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


title: Doris Lessing

text: Lessing amezaliwa kwa jina la Doris May Tayler nchini Uajemi tarehe 22 Oktoba, 1919. Wazazi wake walikuwa Alfred Tayler aliyefanya kazi huko Uajemi kwa Benki ya Ufalme wa Uajemi ("Imperial Bank of Persia") na Emily Maude Tayler. Mwaka wa 1925, familia walihamia nchi ya Zimbabwe (au Rodesia Kaskazini ilivyoitwa wakati huo). Baada ya kuhitimu shule, Lessing alihamia mji wa Salisbury kufanya kazi kama opereta wa simu. Aliolewa mara ya kwanza na Frank Wisdom na kuzaa watoto wawili. Wakapeana talaka mwaka wa 1943. Ndoa ya pili, Lessing aliifunga na Gottfried Lessing; walikuwa na mtoto mmoja kabla ya kutengana tena mwaka wa 1949. Alikuwa ameanza kuandika, hasa kuhusu mambo ya kisiasa dhidi ya ubaguzi wa rangi. Kwa hiyo alikataliwa kuishi Zimbabwe, akalazimishwa kuhama. Tangu mwaka wa 1949 ameishi mjini London, Uingereza.


title: Doris Lessing

text: (en) (en)


title: Doris Lessing

text: Jamii:Waliozaliwa 1919 Jamii:Watu walio hai Jamii:Waandishi wa Uingereza Jamii:Waandishi wa Zimbabwe Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fasihi


title: Tizimín, Yucatán

text: Tizimín ndiyo mji jimboni la Yucatán. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 69,553 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 17 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 4,132.37


title: Tizimín, Yucatán

text: Mji ulianzishwa na Wahispania mwaka 1544.


title: Tizimín, Yucatán

text: Jina la Tizimín ni ya Kimaya, maana yake ni "tapir".


title: Ushikiliaji Ukale

text: Ushikiliaji Ukale ni wazo la kisiasa. Wafuasi wa ushikiliaje ukale, wanaushikilia ukale, kama jinsi mambo yalivyo kwa sasa, au kama jinsi mambo yalivyokuwa hapo awali. Washikiliaje ukale wanaitaka serikali kutenda aidha kulinda jinsi maisha ya sasa yalivyo, au kurejea katika hali nzuri ya maisha tulivyokuwa tukiishi na kuifurahia. Kifupifupi hawataki mabadiliko mapya na maisha haya tunayoishi, bali yale ya kale.


title: Itikadi

text: Itikadi ni mkusanyiko wa imani unaoshirikiwa na kikundo cha watu fulani.


title: Itikadi

text: Kuna aina kuu mbili za itikadi: "itikadi za kisiasa", na "itikadi za kiepistemolojia" (ni sehemu ya falsafa ambayo inahusu utafiti wa jinsi tunavyojua mambo). Itikadi ya kisiasa ni upangiliaji unaohusu mawazo ya kimaadili na vipi nchi itaendeshwa. Itikadi za kiepistemolojia ni upangiliaji unaohusu mawazo ya kifalsafa, ulimwengu, na jinsi gani watu wanapaswa kufanya maamuzi.


title: Itikadi

text: Kuna aina nyingi za itikadi. Moja kati ya hizo ni pamoja na Ukomunisti, Usoshalisti, na ubepari ni itikadi kubwa sana za kiuchumi na kisiasa kwa ujumla.


title: Ubeberu

text:
Ubeberu kikawaida hutaja masuala ya kisiasa eneo la kijiografia linamilikiwa na milki au dola kama vile Dola la Osmani, Dola la Ufaransa Dola la Urusi, Dola la Uchina, au Dola la Uingereza, na kadhalika. lakini pia neno linaweza kutumika kwa utawala wa kimaarifa, itikadi, maadili na utaalamu, kama himaya ya Ukristo.
(tazama Ukristo) au Uislamu (tazama Khalifa).


title: Ubeberu

text: "Ubeberu umekuwa chini ya kimaadili na kusutwa na wakosoaji wake, na kwa hivyo istilahi hii mara nyingi hutumika kama propaganda za kimataifa kwa ajili ya uenezi wa sera za kigeni kimabavu.


title: Get Heavy

text: Get Heavy ni jina la kutaja albamu ya pili ya Lordi.


title: The Monsterican Dream

text: The Monsterican Dream ni jina la kutaja albamu ya pili ya Lordi.


title: The Arockalypse

text: The Arockalypse ni jina la kutaja albamu ya pili ya Lordi.


title: Deadache

text: Deadache ni jina la kutaja albamu ya pili ya Lordi.


title: Damian de Veuster

text: Damian de Veuster (3 Januari 1840 - 15 Aprili 1889) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mtawa wa Shirika la Mioyo Mitakatifu maarufu kama Picpus. Kwa miaka mingi alikuwa mmisionari katika kisiwa cha Molokai (Hawaii), alipojitosa kutumikia wagonjwa wengi wa ukoma waliotengwa huko hata akaambukizwa nao.


title: Damian de Veuster

text: Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri mwaka 1995, na Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 11 Oktoba 2009.


title: Damian de Veuster

text: Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 10 Mei.


title: Damian de Veuster

text: Jozef, mtoto wa wakulima, alisoma uganga kwenye chuo kikuu cha Braine-le-Comte, halafu alimfuata kaka yake katika shirika la Picpus.


title: Damian de Veuster

text: Akiingia unovisi huko Louvain alijichagulia jina la Damian: baada ya kusomafalsafa na teolojia huko Paris, aliweka nadhiri za daima tarehe 7 Oktoba 1860: baada ya kaka yake kushindwa kutekeleza hamu ya umisionari, Damian aliamua kushika nafasi hiyo.


title: Damian de Veuster

text: Tarehe 19 Machi 1864, alitua katika bandari ya Honolulu, akapewa upadrisho tarehe 24 Mei 1864 kwenye kanisa kuu.


title: Damian de Veuster

text: Baadaye akahudumia parokia mbalimbali kwenye kisiwa cha Oahu.


title: Damian de Veuster

text: Wakati huo ufalme wa Hawaii ulipokuwa unapitia kipindi kigumu upande wa afya, kutokana na wageni kuleta maradhi mengi ambayo wenyeji hawakuwa na kinga dhidi yake, kama vile kaptura na kaswende, pamoja na ukoma.


title: Damian de Veuster

text: Mfalme Kamehameha IV aliwatenga wakoma wa ufalme mzima katika maeneo maalumu kaskazini mwa kisiwa cha Molokai.


title: Damian de Veuster

text: Padri Damian mwaka 1865 alimuomba askofu Luigi Maigret, ruhusa ya kuhamia Molokai.


title: Damian de Veuster

text: Mwaka 1870 padri Damiano alishika nafasi yake kama padri na mganga wa wakoma na tarehe 10 Mei 1873 alifika kwenye kituo cha Kalaupapa walipokuwepo wakoma 600 na zaidi.


title: Damian de Veuster

text: Askofu Maigret alimtambulisha Damiano kwa wagonjwa akisema atakuwa kama baba yao na kuwa tayari kuwa kama wao: "kuishi na kufa pamoja nao".


title: Damian de Veuster

text: Kitu cha kwanza alijenga kanisa na kuanzisha parokia ya Mtakatifu Filomena.


title: Damian de Veuster

text: Mbali ya huduma za kipadri, alitibu madonda, alijenga nyumba, alitengeneza vitanda na majeneza na kuchimba makaburi.


title: Damian de Veuster

text: Chini yake kituo hicho cha mauti kilichosahauliwa na serikali kilichangamka na kujipatia sheria, pamoja na kujenga nyumba bora, shule na kuanzisha mashamba.


title: Damian de Veuster

text: Mfalme David Kalakaua alipoamua kumpa Damian nishani, malkia mdogo Lydia Liliuokalani alimtembelea akaguswa hata akapasha habari kwenye vyombo mbalimbali, hivi kwamba Damian alikuja kufahamika Marekani na Ulaya.


title: Damian de Veuster

text: Mwezi Desemba 1884 Damian, akinawa miguu kwa maji ya moto, hakusikia maumivu: ndivyo alivyotambua ameambukizwa ukoma.


title: Damian de Veuster

text:
Hata hivyo mpaka kufa aliendelea kufanya kazi alizozipanga, akisaidiwa na watu 4 waliojitolea: padri Louis Lambert Conrardy, sista Marianne Cope, wa shirika la Wafransisko wa Syracuse, askari mstaafu Joseph Dutton na nesi James Sinnett.
Padri Damian alifariki kwa ukoma mwaka 1889, akiwa na umri wa miaka 48 anni akazikwa huko Louvain, karibu na kijiji alikozaliwa.


title: Damian de Veuster

text: Mahatma Gandhi, baba wa taifa la India alimtaja Damian kama kielelezo chake katika kupigania uhuru wa nchi hiyo.


title: Damian de Veuster

text: Aliandika: "Siasa na ulimwengu wa magazeti vinaweza kujivunia mashujaa kadhaa, lakini wachache wanaweza kufananishwa na padri Damian wa Molokai. Inafaa kuchungulia vyanzo vya ushujaa wake".


title: Refugee Camp - Bootleg Versions

text: Refugee Camp: Bootleg Versions ni albamu ya muziki ya mwaka wa 1996 ya kundi la muziki wa hip hop maarufu kama The Fugees. Albamu ilitolewa na Sony Music Entertainment, na imejumuisha nyimbo nane, mmoja kati ya hizo ni mpya kabisa. Nyimbo zilizopo kwenye albamu hii zilikuja kutolewa upya tena kwenye diski mnamo mwaka wa 2001, ikiwa kama sehemu ya "The Complete Score".


title: DJ Premier

text: Christopher Edward Martin (amezaliwa tar. 21 Machi 1966) ni mtayarishaji wa rekodi na DJ kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama DJ Premier, na mtengenezaji wa muziki wa kundi la watu wawili Gang Starr, akiwa pamoja na rapa/mwimbaji Guru.


title: DJ Premier

text: Kiasili anatokea mjini Houston, lakini ameishi zaidi mjini Brooklyn, New York, kwa ajili ya shughuli zake za kitaalamu. Premier anatazamika kama ndiye mbunifu kwa staili ya "hardcore East Coast hip-hop inayojulikana sana kwa ngoma zake nzito na michano."


title: DJ Premier

text: Gazeti la "The Source" limempa jina DJ Premier kuwa kama mmoja kati ya watayarishaji watano wakubwa wa muziki wa hip hop katika historia, wakati wahariri wa About.com wamempa cheo cha #1 katika orodha ya watayarishaji Bora-50.


title: Emin Pasha

text: Mehmet Emin Pasha (28 Machi 1840 - 23 Oktoba 1892) alikuwa daktari, mtaalamu na gavana wa jimbo la Ekwatoria la nchi ya Misri. Kwa asili alikuwa Mjerumani lakini alifanya kazi hasa katika Milki ya Osmani.


title: Emin Pasha

text: Emin Pasha alizaliwa kwa jina la Isaak Eduard Schnitzer mjini Opole (leo iko nchini Poland), wazazi wake wakiwa Wayahudi. Baada ya kifo cha baba mwaka wa 1845, mama aliolewa tena na kubatizwa pamoja na watoto wake kuwa Wakristo. Alihitimu chuo kikuu cha Berlin katika somo la tiba mwaka wa 1864 na kuondoka moja kwa moja kusafiri mji wa Konstantinopoli ili kufanya kazi chini ya Milki ya Osmani. Kuanzia mwaka wa 1875 alitumia jina la Mehmet Amin; wakati huo aliishi mjini Khartoum (leo iko nchini Sudani). Mwaka wa 1878 alimfuata Charles George Gordon kuwa gavana wa jimbo la Ekwatoria. Tangu mwaka wa 1881 alilazimishwa kujitegemea katika jimbo lake kwa sababu ya uasi wa Muhammad Ahmad. Mwaka wa 1886 alipewa cheo cha "Pasha". Mwaka wa 1888, Emin Pasha alikombolewa na Henry Morton Stanley, nao pamoja wakaanza safari ya kwenda Bagamoyo ambapo walifika mwaka wa 1890. Emin Pasha aliuawa na Waarabu wawili wakati alipochunguza maziwa ya Afrika Mashariki.


title: Henry Morton Stanley

text: Sir Henry Morton Stanley (28 Januari 1841 - 10 Mei 1904) alikuwa mwandishi wa habari kutoka Welisi. Jina lake la kuzaliwa ni John Rowlands. Mwaka wa 1859 alihamia Marekani. Hasa anajulikana kwa safari zake kwenda Afrika, baadhi yao moja kwa ajili ya kumtafuta na kumgundua David Livingstone na nyingine kwa ajili ya kumsaidia Emin Pasha. Mwaka wa 1899 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza.


title: Greatest Hits (Fugees)

text: Greatest Hits ni albamu ya nyimbo mchanganyiko ya kundi zima la The Fugees. Albamu ilitolewa na studio ya Columbia Records mnamo mwaka wa 2003.


title: Ndwindwi

text: Ndwindwi au dwidwi ni ndege wadogo wa jenasi "Erythrocercus" katika familia Cettiidae. Spishi nyingine za familia hii zinaitwa kuchanyika. Ndwindwi wanafanana na chechele, lakini bila mkia mrefu sana, na kwa hivyo zamani waliainishwa katika familia Monarchidae. Jina la jenasi linatoka lugha ya Kiyunani: ερυθρος = nyekundu na κερκος = mkia. Mbili baina ya spishi tatu zina mkia mwekundu kwa kweli lakini ile ya tatu ina mkia njano. Ndwindwi wanatokea misitu ya Afrika kusini kwa Sahara. Hula wadudu. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe au kikapu kwa majani na malaika. Jike huyataga mayai 2-4.


title: Tehuacán, Puebla

text: Tehuacánndiyo mji mkubwa wa pili jimboni Puebla. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 238,229 wanaoishi katika mji huu. Eneo lake ni 390.36 km².


title: Tehuacán, Puebla

text: Mji ulianzishwa mwaka 1345.


title: Tehuacán, Puebla

text: Jina la Tehuacán ni ya Kinahuatl, maana yake ni "nafasi ya miungu".


title: Kibwirosagi

text: Vibwirosagi ni ndege wadogo wa jenasi mbalimbali katika familia Cisticolidae. Wanafanana na videnenda lakini mkia wao ni mrefu zaidi na wana rangi kali zaidi: nyekundu, kijani, kahawia na/au kijivu mgongoni na njano, nyekundu, marungi, hudhurungi na/au kijivu chini. Wanatokea Afrika kusini kwa Sahara katika misitu na mapori. Hula wadudu. Hulijenga tago lenye kuba ya manyasi, majani na/au vigoga katika kichaka, mmea au dege la watoto. Jike huyataga mayai 1-4.


title: Joseph Smith

text: Joseph Smith, Mdogo (23 Desemba 1805 - 27 Juni 1844) alikuwa mwanzilishi na kiongozi wa Wamormoni. Mwaka wa 1827 alidai kuwa malaika alimtokea na kufunulia maagizo ya Mungu katika kitabu kipya, yaani Kitabu cha Mormoni. Mwaka wa 1830 alikichapisha kitabu hicho. Miaka ya 1830, makao makuu ya Wamormoni yalianza jimboni Ohio, baadaye jimboni Missouri na kuanzia mwaka wa 1838 jimboni Illinois. Pale Smith Mdogo alitawala kama mwenyekiti wa kijiji mpaka alipouawa na umati wa watu wasiokubali utawala wake. Alifuatwa kama kiongozi wa Wamormoni na Brigham Young aliyewaongoza Wamormoni kuhamia jimbo la Utah.


title: Brigham Young

text: Brigham Young (1 Juni 1801 - 29 Agosti 1877) alikuwa kiongozi wa Wamormoni aliyemfuata mwanzilishi Joseph Smith, Mdogo kuanzia mwaka wa 1847 hadi kifo chake. Hasa anajulikana kwa kuwaongoza Wamormoni katika safari yao ya kuhamia jimbo la Utah.


title: 24 (msimu wa 5)

text: Msimu wa Tano (pia unajulikana kama Siku ya 5) ya mfululizo wa kipindi cha televisheni cha "24" kilichoanza kurushwa hewani kuanzia tar. 15 Januari 2006 na kumalizia msimu wake kunako tar. 22 Mei 2006.


title: 24 (msimu wa 5)

text: Hadithi ya Msimu wa Tano inaanza na kushia 7:00 asubuhi. Muda wake uko sawa na ule wa msimu uliopita.


title: 24 (msimu wa 5)

text: Dakika 10 za mwanzo zilikuwa zikipatikana kwenye DVD ya msimu uliopita. Ilikuwa ikirushwa kwenye Sky One huko nchini Uingereza kabla ya kuanza rasmi kwa msimu wa tano.


title: 24 (msimu wa 5)

text: Msimu wa Tano (2006) ni seti ya miezi 18 baada ya Msimu wa Nne.


title: 24 (msimu wa 5)

text: Baada ya matukio ya Msimu wa Nne, kachero wa CTU Jack Bauer sasa hivi anafanyakazi siku-hadi-siku akiwa kama mfanyakazi wa kampuni ya kusafisha mafuta akiwa chini ya jina la "Frank Flynn" mjini Mojave, California. Jack arejea zake nyumbani huko mjini kaskazini mwa mji wa Los Angeles kwa Diane Huxley, mama asiye na mume, na mtoto wake mwenye umri miaka 15 aliyeitwa Derek.


title: 24 (msimu wa 5)

text: Msimu wa Tano ilitakiwa iwe siku kubwa katika kipindi cha urais cha Charles Logan. Amepanga kusaini mkataba wa muungano kupinga ugaidi na Rais wa Urusi Bw. Yuri Suvarov kwa hiari yake huko mjini Hidden Valley, California. Hii ni siku ambayo inaaminika kwamba iliendeshwa kinyume sana kuliko matukio ya siku zote, kama Mrusi gaidi aliyejitenga na serikali yake (imekihiswa kuwa Chechen, ingawa hili halijaelezwa vizuri) ambaye yeye ndiye aliyebeba mzigo mzima wa mashambulizi kwa imani ya kuwa mkataba ule utaumiza watu zao.


title: 24 (msimu wa 5)

text: Baadaye, ikagundulika kwamba yale matukio yaliyotokea ni sehemu kubwa sana ya njama za kiserikali ya rais alioko madarakani Bw. Rais Charles Logan, Mkubwa wa Wafanyakazi Walt Cummings, mkandarasi wa Kitengo cha Ulinzi Christopher Henderson, kwa ushirikiano wa James Nathanson, na kundi la watu ambao hawajulikani wanaongoza na kushawishi matendo ya Logan watokao katika sehemu zisizojulikana, wakiongozwa na mtu mmoja aliyejulikana kwa jina la "Graham" ambaye inawezekana ndiye aliyefanya mpango wa Jack kujifichua kutoka mafichoni, na matukio yote.


title: 24 (msimu wa 5)

text: Mpango wao wa awali ulikuwa kuachia gesi ya neva juu ya magaidi wa Kirusi na kutumia msamaha huo kama maombi ya kuachia vikosi vya kijeshi vya kupinga mkataba wa ugaidi, na kumruhusu Logan kulinda maslahi ya petroli ya Kimarekani huko Asia ya Kati. Rais wa zamani David Palmer alianza kulijua hili na akauawa ili kumnyamazisha; kifo chake kimekuwa mhamasiko mkubwa kwa harakati za Jack (mbali ya kusingiziwa kumwua David Palmer). Kama jinsi alivyoeleza kwa mara kadhaa kwenye mzunguko wa siku, "Haya mambo binafsi."


title: 24 (msimu wa 5)

text: "Hii ni orodha ya washiriki wakuu wa Msimu wa 5. Tazama kwa orodha iliyokamili."


title: 24 (msimu wa 5)

text:
Manyota
Special Guest Stars


title: 24 (msimu wa 5)

text:
Wageni Maalumu Waliouza Sura
Wanaojirudia


title: 24 (msimu wa 5)

text: Msimu huu ni maarufu sana kwa idadi kubwa wahusika wakuu wanaouawa. Vifo vikubwa kabisa ni pamoja na cha David Palmer, Michelle Dessler, na Edgar Stiles. Tony Almeida aliuawa vilevile, ingawa kifo chake kilikuja kujulikana zaidi kwenye msimu wa saba. Wahusika wengine wadogo waliokufa ni pamoja na Walt Cummings na Lynn McGill. Aaron Pierce pia ilikuwa auawe, lakini Martha Logan aliona nini kilikuwa kinataka kutokea na kusaidia kuzuia lisitokee; kwa maana hiyo, Pierce ni muhusika pekee mwingine mbali na Jack Bauer kuonekana kwenye misimu yote saba ya mfululizo huu wa 24.


title: Orodha ya Masultani Waosmani

text: Orodha hii inataja Masultani wa Milki ya Osmani kuanzia mwaka wa 1299 hadi ukomeshaji wa usultani mwaka wa 1924.


title: Abdulaziz I

text: Abdulaziz I au Abd Al-Aziz (9 au 18 Februari 1830 - 4 Juni 1876) alikuwa Sultani wa 32 wa Milki ya Osmani. Alikuwa mwana wa Sultani Mahmud II. Madarakani, alimfuata mkubwa wake, Sultani Abdulmecid I tarehe 25 Juni 1861. Mwaka wa 1867 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza. Aliondoshwa madarakani na mawaziri yake tarehe 30 Mei 1876 na kugunduliwa akiwa amefariki siku tano baadaye. Haijulikani kama amejiua yeye mwenyewe au ameuawa.


title: Donald Cram

text: Donald James Cram (22 Aprili 1919 – 17 Juni 2001) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa anajulikana kwa kugundua Kanuni ya Cram. Mwaka wa 1987, pamoja na Jean-Marie Lehn na Charles Pedersen alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Jean-Marie Lehn

text: Jean-Marie Lehn (amezaliwa 30 Septemba 1939) ni mwanakemia kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa alichunguza usanisi wa molekuli kubwa. Mwaka wa 1987, pamoja na Donald Cram na Charles Pedersen alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Charles Pedersen

text: Charles John Pedersen (3 Oktoba 1904 – 26 Oktoba 1989) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani akiwa amezaliwa nchini Korea na kulelewa nchini Japani. Babake alikuwa Mnorwei na mamake Mjapani. Jina lake la Kijapani lilikuwa "Yoshio". Mwaka wa 1922 alihamia nchini Marekani. Hasa alichunguza usanisi wa etha maalumu. Mwaka wa 1987, pamoja na Donald Cram na Jean-Marie Lehn alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Johann Deisenhofer

text: Johann Deisenhofer (amezaliwa 30 Septemba 1943) ni mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani akiwa amefanya kazi nchini Marekani tangu mwaka wa 1988. Hasa alichunguza elimu ya fuwele. Mwaka wa 1988, pamoja na Robert Huber na Hartmut Michel alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Robert Huber

text: Robert Huber (amezaliwa 20 Februari 1937) ni mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza elimu ya fuwele. Mwaka wa 1988, pamoja na Johann Deisenhofer na Hartmut Michel alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Hartmut Michel

text: Hartmut Michel (amezaliwa 18 Julai 1948 ) ni mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza ugandishaji wa protini. Mwaka wa 1988, pamoja na Johann Deisenhofer na Robert Huber alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Sidney Altman

text: Sidney Altman (amezaliwa 7 Mei 1939) ni mwanakemia kutoka nchi ya Kanada. Hasa alichunguza sifa za DNA. Mwaka wa 1989, pamoja na Thomas Cech alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Thomas Cech

text: Thomas Robert Cech (amezaliwa 8 Desemba 1947) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza sifa za DNA. Mwaka wa 1989, pamoja na Sidney Altman alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


title: Kuchamsitu

text: Kuchamsitu ni ndege wadogo wa familia Phylloscopidae. Wanafanana na shoro, kucha na kuchanyika, na zamani wote waliainishwa pamoja katika familia Sylviidae. Spishi za "Phylloscopus" zina rangi ya kahawia au kijani mgongoni na nyeupe au njano chini. Zile za "Seicercus" zina rangi kali zaidi, kijani mgongoni na njano chini; zina milia kichwani na mviringo wa jicho mweupe au njano. Ndege hawa wanatokea misitu ya Afrika, Asia na Ulaya. Spishi zinazozaa katika kanda za halijoto ya wastani huhamia kusi, zile za Ulaya huenda Afrika. Hula wadudu. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe ndani ya uoto mzito, mara nyingi karibu na ardhi. Jike huyataga mayai 2-7.


title: Wizara ya Utamaduni na Utalii (Uturuki)

text: Wizara ya Utamaduni na Utalii (Kituruki: Kültür ve Turizm Bakanlığı) ni ofisi ya wizara ya serikali ya Jamhuri ya Uturuki, inahusika na masuala ya utamaduni na utalii nchini Uturuki. Na kwa mwaka wa 2008, inaongozwa na Ertuğrul Günay.


title: Abovyan

text: Abovyan (Kiarmenia: "Աբովյան") ni jiji lililopo nchini Armenia kwenye mkoa wa Kotayk. Upo km 10 kutoka upande kaskazini-mashariki mwa Yerevan. Mnamo mwaka wa 2008, jiji limekadiriwa kuwa na idadi ya wakazi takriban 36,705, kutoka chini 59,000 kwenye sensa ya 1989 na 44,569 kwenye sensa ya 2001.


title: Agarak

text: Agarak inaweza kutaja maana zifuatazo:


title: Agarak, Meghri

text: Agarak (Kiarmenia: "Ագարակ") ni jiji lililoanzishwa mnamo mwaka wa 1949, kwenye mkoa wa Syunik huko nchini Armenia. Upo kwenye ukingo mto Araks katika mpaka wa nchi ya Iran, km 9 kutoka mjini kusini-magharibi mwa mji wa Meghri.


title: Akhtala

text: Akhtala (kwa Kiarmenia: "Ախթալա"; pia umepewa jina la Kirumi kama Akht’ala na la Kirusi kama Nizhnyaya Akhtala) ni kijiji kilichopo katika Mkoa wa Lori huko nchini Armenia (idadi ya wakazi imekadiriwa kuwa 2,000). Ina sehemu za kuvutia za ngome za monasteri za karne ya 13.


title: Alaverdi

text: Alaverdi (Kiarmenia: "Ալավերդի", pia umepewa jina la Kirumi kama Alawerdy, Alaverdy, na Allaverdy; zamani uliitwa Manes) ni mji uliopo mjini kaskaini-mashariki mwa mkoa wa Lori huko nchini Armenia, siyo mbali na mpaka wa nchi ya Georgia. Mji huu wenye machimbo ya madini na viwanda wenye wakazi 13,225.


title: Aparan

text: Aparan (Kiarmenia: "Ապարան", pia unajulikana kama Abaran; mpaka 1935, Bash Aparan; zamani iliitwa, Aparanbol, Aparan Verin, Aparanpol, Abaran Verin, P’araznavert, K’asakh, Kasagh, na K’asagh) ni mji uliopo nchini Armenia, uliopo mkoani Aragatsotn, takriban kilomita 50 kutoka kaskazini-magharibi mwa mji wa Yerevan. Mji huu umechanganya wakazi, yaani, kuna Waarmenia na Wakurdi, na idadi ya wakazi 5,711 kwa sensa ya mwaka wa 2001..


title: Ararat, Armenia

text: Ararat (Kiarmenia: "Արարատ"; zamani iliitwa Davalu) ni mji uliopo nchini Armenia kwenye mkoa wa Ararat. Takriban km 42 kutoka mjini kaskazini-magharibi mwa mji wa Yerevan. Hapa ndipo katikati ya sekta ya ujenzi na na kituo cha reli kipo hapa.


title: Armavir, Armenia

text: Armavir (Kiarmenia: "Արմավիր"; unajulikana kama Hoktemberyan, Hoktemberian, au Oktemberyan Kiarmenia: "Հոկտեմբերյան" wakati wa zama za Sovyeti mpaka 1992, na Sardarabad, Sardarapat au Sardar-Apad kabla ya 1932) ni mji uliop mjini magharibi mwa nchi ya Armenia. Ripoti ya sensa ya mwaka wa 2008 inataja idadi ya wakazi wa hapa kuwa ni 26,387.


title: Matamoros

text: Matamoros ni mji mkuu katika jimbo la Tamaulipas. Iko kaskazini - mashariki ya nchi Mexiko. Kunako mwaka wa 2005, idadi ya wakazi ilikuwa 422,711.Iko kusini kabisa ya mji wa Brownsville katika Texas. Eneo lake ni 4 045 km². Mji upo m 10 kutoka juu ya usawa wa bahari.


title: Matamoros

text: Mji ulianzishwa mwaka 1774.


title: Kanisa la Kitume la Armenia

text: Kanisa la Kitume la Armenia (kwa Kiarmenia: Հայ Առաքելական Եկեղեցի), ambalo pengine linaitwa pia Kanisa la Kiorthodoksi la Armenia au Kanisa la Kigregori, ni Kanisa la kitaifa la kale zaidi duniani (301).


title: Kanisa la Kitume la Armenia

text: Wafuasi wake wanahesabiwa kati ya Waorthodoksi wa Mashariki kwa sababu hawakubali Mtaguso wa Kalsedonia na Mitaguso ya kiekumeni iliyofuata.


title: Kanisa la Kitume la Armenia

text: Upande wa ibada, linatumia liturujia ya Armenia.


title: Kanisa la Kitume la Armenia

text: Mkuu wake anaitwa "Catholikos" (kwa Waarmenia cheo hicho ni cha juu kuliko kile cha "Patriarki") na makao yake makuu yako katika mji wa Echmiadzin, huko Armenia. Kwa sasa ni Karekin II.


title: Kanisa la Kitume la Armenia

text: Yupo pia Catholikos mwingine mwenye makao makuu Antilyas huko Lebanoni. Kwa sasa ni Aram I.


title: Kanisa la Kitume la Armenia

text: Kutoka huko wanaongoza Waarmenia milioni 7 hivi waliosambaa duniani hasa baada ya maangamizi ya halaiki yaliyofanywa na Waturuki baada ya Vita Vikuu vya kwanza.


title: Kanisa Katoliki la Armenia

text: Kanisa Katoliki la Armenia (kwa Kiarmenia Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցի "Hay Kat’oġikē Ekeġec’i") ni madhehebu ya Kanisa Katoliki yanayofuata mapokeo ya Kanisa la Armenia katika ushirika kamili na Papa wa Roma.


title: Kanisa Katoliki la Armenia

text: Ushirika huo ulidhoofika baada ya Mtaguso wa Kalsedonia (451), hasa kutokana na ugumu wa mawasiliano. Lakini haukuisha kabisa, na kwa nyakati mbalimbali uliweza kuimarishwa tena, hasa kuanzia 1195.


title: Kanisa Katoliki la Armenia

text: Kanisa hilo linatumia liturujia ya Armenia inayofuata mapokeo ya Gregori Mletamwanga, aliyeingiza taifa lote la Armenia katika Ukristo.


title: Kanisa Katoliki la Armenia

text: Mkuu wake anaitwa Patriarki wa Kilikia wa Waarmenia na kwa sasa ni Nerses Bedros XIX Tarmouni.


title: Kanisa Katoliki la Armenia

text: Makao makuu huko Bzoummar (Lebanoni, lakini waamini wengi wanaishi Armenia na katika nchi za kandokando. Wengine wanaishi sehemu nyingi duniani. Jumla wako 539,806 (2008).


title: Kanisa la Kiinjili la Armenia

text: Kanisa la Kiinjili la Armenia (kwa Kiarmenia: "Հայաստանեայց Աւետարանական Եկեղեցի") lilianzishwa na Waarmenia 40 tarehe 1 Julai 1846 huko Istanbul (Uturuki).


title: Kanisa la Kiinjili la Armenia

text: Lengo lao lilikuwa kusisitiza Biblia kuliko mapokeo ya Kiarmenia.


title: Kanisa la Kiinjili la Armenia

text: Kwa sasa kuna makanisa 88 ya namna hiyo yaliyosambaa katika nchi zifuatazo: Argentina, Armenia, Australia, Ubelgiji, Brasile, Bulgaria, Canada, Cipro, Misri, Uingereza, Ufaransa, Georgia, Ugiriki, Iran, Lebanoni, Siria, Uturuki, Uruguay na Marekani.


title: David Archuleta

text: David James Archuleta (amezaliwa tar. 28 Desemba 1990) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka nchini Marekani. Akiwa na umri wa miaka kumi, amepata kushinda kwenye mashindano ya kutafuta watoto wenye vipaji vya Utah Talent Competition na kuongoza kuimba kwenye mionekano mingine ya vipindi vya televisiheni. Akiwa na umri wa miaka kumi na miwili, akapata kuwa Msindi Mdogo wa Kuimba kwenye Star Search 2.[1] Mnamo mwaka wa 2007, akiwa na umri wa miaka kumi na sita, amesailiwa na kuwa mmoja kati ya waliofika fainali akiwa bwana mdogo sana kwenyue msimu wa saba wa kumtafuta mkali wa American Idol. Mnamo mwezi wa Mei 2008 amemaliza akiwa kama mgombea, na kupokea asilimia 44 za kura zaidi ya milioni 97.


title: David Archuleta

text: Mnamo mwezi wa Agosti 2008 Archuleta ametoa kibao chake kiitwacho "Crush", kibao cha kwanza kutoka kwenye albamu yake ya kwanza-yenye-jina-sawa-na-lake.[1][2][3][4] Albamu ilikuwa kutolewa miezi miwili baadaye, na kufika moja kwa moja nafasu ya pili kwenye chati za Billboard 200; na kwa mwezi wa Juni 2009, imeuza zaidi ya kopi 725,000 nchini Marekani na zaidi ya 900,000 kwa hesabu ya Dunia nzima.[5][6]


title: David Archuleta

text: Archuleta alizaliwa mjini Miami, Florida, na bwana Jeff Archuleta na Lupe Marie, mwimbaji na mnenguaji wa muziki wa chalanga. Anazungumza Kihispania.[7] Mama yake Archuleta anatokea Honduras, ilhali baba yake ana asili ya Kihispania, Kidemark, Kiayalandi, Kijerumani, na Iroquois.[8] Archuleta has four siblings.[9] Familia ya Archuleta ilihamia Salt Lake Valley, kwenye mji wa Sandy, Utah, wakati Archuleta akiwa na umri wa miaka sita. Yeye ni mwanachama wa Kanisa la Kanisa la Yesu Kristo la Watakatifu wa Siku ya Mwisho (pia linajulikana kama kanisa la "Wamormoni").[10] Kwa sasa anaishi mjini Murray, Utah ambapo alimaliza elimu yake ya juu kwenye shule la Murray High School.[11] Archuleta ni mwanachama wa Boy Scouts of America.[12][13]


title: David Archuleta

text: Archuleta started singing at age six, inspired by a Les Misérables video. "That musical is what started all of this", he said.[14] Aliaza kuimba mbele ya hadhara akiwa na umri wa miaka kumi kwenye Utah Talent Competition kwa kuimba wimbo wa "I Will Always Love You" wa Dolly Parton; alipokea makofi kutoka kwa watu wengi na kupelekea kushinda shindano hilo la watoto.


title: David Archuleta

text: Archuleta alivutiwa sana kwa kuwatazama wasanii wawili ambao ni Tamyra Gray na Kelly Clarkson kwa kutazama nini wanachokifanya na kuanza kufanya kweli katika mashindano ya American Idol. Baadaye akaanza rasmi kuonekana kwenye televisheni kwa mara ya kwanza, akiwa na umri miaka kumi na moja, akiimba "And I Am Telling You I'm Not Going" kwenye kipindi cha The Jenny Jones Show kwa ajili nyota wa baadaye wa Latino pamoja na msimu wa kwanza wa American Idol alioibuka mshindi A.J. Gil.[15] Through A.J. Gil he was able to meet and sing for Gray who had sung the song on American Idol as well as Clarkson (that year's winner) and Justin Guarini (the runner up).[15][16]


title: David Archuleta

text: David Archuleta (2008) Christmas from the Heart (2009) TBA (2010)


title: David Archuleta

text: Jamii:Waliozaliwa 1990 Jamii:Wanamuziki wa Marekani Jamii:Watu walio hai


title: David Archuleta (albamu)

text: David Archuleta ni jina la kutaja albamu ya kujiita ya mshindi wa "American Idol" ya msimu wa 7 mshindani David Archuleta. Ilitolewa mnamo tar. 11 Novemba 2008, nchini Marekani, ikiwa chini ya studio ya Jive Records. Albamu ilitunukiwa Dhahabu na RIAA (kwa kuuza nchi za nje kopi 500,000) mnamo tar. 29 Januari 2009. Single ya kwanza kutoka kwenye albamu hiii ni "Crush", ilitolewa kwenye maredio mnamo tar. 1 Agosti. Albamu ilitolewa nchini Uingereza mnamo tar. 11 Mei mwaka wa 2009.


title: Farao

text: Farao (kwa Kimisri "jumba") lilikuwa jina la heshima ambalo kila mfalme wa Misri ya kale alipewa. Katika lugha ya Kiswahili linatumika pia jina Firauni. Jina hili lilitumika hadi Warumi walipoiteka Misri mwaka 30 KK. Kabla ya hapo, wafalme wa kale wa Misri walikuwa na majina matatu: Horus, Nesu Bety na Nebty.


title: Hiroglifi

text: Hiroglifi (Kigiriki: "ἱερογλύφος" "iero-glifos" alama takatifu) ni mwandiko unaotumia picha kwa maneno na silabi, hasa wa Misri ya Kale. Jina "alama takatifu" lilitokana na imani ya kwamba mungu aliwapa watu alama hizi kwa sili yao ilikuwa takatifu.


title: Hiroglifi

text: Mwandiko wa hiroglifi ilitumia picha zilizosanifishwa kama alama za maandishi. Wamisri walitumia alama hizi kwa njia tau:


title: Hiroglifi

text:
a) hiroglifi kadhaa zilimaanisha kitu kilekile kilichoonyeshwa kwa alama au picha yake zikasomwa kwa kama neno la kutaja kile kilichoonyeshwa
b) hiroglifi mara nyingi zilisomwa kama alama ya sauti. Sauti hii ilitokana na neno la kitu kilichoonyeshwa kwa alama. Kwa mfano neno kwa "mdomo" lilikuwa "re"; alama ya mdomo lilitumiwa kama "r".
c) wakati mwingine alama hazikusomwa bali zikatumiwa kama maelezo ya alama iliyotangulia. Alama kwa "mwanaume" au "mwanamke" ziliongezwa mara nyingi kuonyesha kama mnyama ilikuwa dume au kike.


title: Hiroglifi

text: Walikuwa na njia nyingi kuunganisha alama hizi kwa kutaja maana za undani zaidi.


title: Hiroglifi

text: Hiroglifi zenyewe mara nyingi zilichongwa kwenye jiwe kwa sanamu au ukutani. Zilichorwa pia ukutani na hadi leo mifano mingi imehifadhiwa kwenye kuta za makaburi ambako maandishi ya kale na picha zilihifadhiwa dhidi ya hali ya hewa, upepo, mvua na mishale ya jua.


title: Hiroglifi

text: Hiroglifi zilianza kutumiwa nchini Misri wakati wa milenia ya 4 KK. Mifano ya kale imepatikana katika kaburi lililojengwa mnamo mwaka 3,500 KK. Waandishi waliheshimiwa katika jamii maana walikuwa na kipindi kirefu cha masomo na Wamisri wengi hawakujua kuandika wala kusoma.


title: Hiroglifi

text: Mwanzoni maandishi yalikuwa na alama 700 tu lakini katika karne nyingi za maisha ya mwandiko huo idadi ya alama iliongezeka hadi kufikia 7000.


title: Hiroglifi

text: Kwa kusudi la kuandika haraka kwenye karatasi aina za papiri Wamisri walianzisha staili nyingine iliyofupisha na kurahisisha alama hizi zaidi.


title: Hiroglifi

text: Mtindo huu baadaye ulikuwa chanzo cha alfabeti ya Kifinisia na ya Kiebrania.


title: Hiroglifi

text: Tangu kuvamiwa kwa Misri na Waroma hiroglifi zilisahauliwa polepole na kutumiwa na watu wachache tu. Mfano wa mwisho ambako maandishi yaliandikwa kwa kutumia hiroglifi ilikuwa karne ya 4 BK.


title: Hiroglifi

text: Baadaye maana ya alama hizi yalisahauliwa kabisa. Ni katika karne ya 19 ya kwamba mtaalamu Mfaransa Jean-François Champollion na wengine waliweza kugundua upya maana ya mwandio huo baada ya kupatikana kwa jiwe la Rosetta ambako tangazo la farao Ptolemaio V liliandikwa kwa Kigiriki, hiroglifi na Kimisri kwa mwandiko wa mkononi. Kupitia Kigiriki kilichosomeka wataalamu walifaulu kugundua kwanza majina ya wafalme halafu maana ya alma mbalimbali.


title: Hiroglifi

text: Neno "hiroglifi" lataja pia mwandiko unaotumia picha zilizosanifishwa kama alama za maandishi kwa jumla. Mtindo huo ulitumiwa katika tamaduni mbaimbali.


title: Hiroglifi

text: Mfano unaojulikana zaidi nje ya Misri ni mwandiko wa Wamaya waliokuwa wenyeji wa Meksiko kusini.Egyptian hieroglyphs]]


title: Makumbusho (Kinondoni)

text: Makumbusho ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14107.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 55,702 waishio humo.


title: Artashat

text: Artashat (Kiarmenia: "Արտաշատ"; Kigiriki Artaxata: au "Ἀρτάξατα") ni mji uliopo kwenye eneo la Moto Araks katika bonde Ararat. Huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Ararat huko nchini Armenia. Huu ni miongoni mwa miji ya zamani sana nchini Armenia, leo hii Artashat ni moja kati ya sehemu ya miji ya kisasa nchini Armenia. Jina la mji linatokana na lugha ya Kiirani ikiwa na maana ya “furaha ya Asha.” Idadi ya wakazi wa mjini hapa imekadiriwa kuwa 35,100.


title: Artik

text: Artik (Kiarmenia: Արթիկ, pia kwa jina la Kirumi Art’ik) ni mji uliopo mkoani Shirak huko nchini Armenia. Mji una wakazi wapatao 14,949.


title: Ashtarak

text: Ashtarak (Kiarmenia: Աշտարակ, maana yake "mnara" kwa Kiarmenia; pia unajulikana kwa Kirumi kama Achtarak na Ashtarakats’ Gyugh) ni mji wa viwanda huko nchini Armenia, kwenye eneo la Mto Kasagh takriban km 20 kutoka mjini kaskazini-magharibi mwa mji wa Yerevan, na huu ndiyo mji mkuu wa mkoa wa Aragatsotn. Mji huu una wakazi wapatao 30,000 wanaokalia mji huu, hii njia ya mkato muhimu sana kwa kukatizia na kuelekea kwenye miji mikubwa ya Armenia kama vile: Yerevan, Gyumri na Vanadzor.


title: Ayrum

text: Ayrum (Kiarmenia: "Այրում") ni mji uliopo mkoani Tavush huko nchini Armenia. Jina huangazia uwepo wa Ayrums katika eneo awali. Mji una wakazi wapatao 2,361.


title: Berd

text: Berd (Kiarmenia: "Բերդ"; zamani uliitwa, Berrdagyugh, Berrdgyugh, T’avuzghala, T’auzk’end, T’ovuz, T’ous, Taua Kale, T’auzkala, Taya-Kala, Tovuzkala, Bert, T’ous Gale, Volorut, Shlorut, Ghalak’yand, na T’uzukala) ni mji uliopo nchini Armenia kwenue mkoa wa Tavush. Mji huu huhesabiwa kama kitovu cha kanda ya maeneo ya Shamshadin. Upo upande wa kushoto mwa mito Tavush, takriban km 211 kutoka mjini Yerevan. Mji umezungukwa na viji mlima vidogovidogo.


title: Byureghavan

text: Byureghavan (Kiarmenia: "Բյուրեղավան", pia unajulikana kwa Kirumi kama Byuregavan na Bureghavan) ni mji uliopo nchini Armenia kwenye mkoa wa Kotayk. Mji una wakazi takriban 7,000. Mji ulianzishwa mnamo mwaka wa1945. Kuna kiwanda cha kukata vioo, ambacho jina lake linatoka na mji wake.


title: Chambarak

text: Chambarak (Kiarmenia: "Ճամբարակ" pia unaitwa kwa Kirumi kama Jambarak; mpaka 1920 Mikhaylovka, kuanzia 1920-1972, Karmir Gyugh, kuanzia 1972-1991, Krasnoye, Krasnosel’sk, Krasnosyelsk, and Kraside) ni mji ulipo kwenye Mkoa wa Gegharkunik huko nchini Armenia. Mji wa Chambarak ulianzishwa mnamo mwaka wa 1835-40 na wahamiaji wa Kirusi, ukiwa na jina la "Mikhaylovka". Karmir Gyugh na Krasnosyelsk yote inamaana ya "Kijiji Chekundu" kwa Kiarmenia na Kirusi, kwa pamoja.


title: Charentsavan

text: Charentsavan (Kiarmenia: "Չարենցավան", pia kwa Kirumi Ch’arents’avan, Ch’arants’avan, Čarencavan, na Choentsavan; zamani uliitwa Lusavan mpaka 1967) ni mji uliopo mkoani Kotayk ("marz") huko nchini Armenia. Mji una wakazi wapatao 19,708 kwenye sensa ya 2001 iliokataliwa. Mji ulianzishwa mnamo 1948, na kubadilishwa jina mnamo 1967 kwa heshima ya mshairi Yeghishe Charents.


title: Dastakert

text: Dastakert (Kiarmenia: "Դաստակերտ") ni mji uliopo mkoani Syunik ("marz") huko nchini Armenia. Dastakert umekuwa mji tangu 1951. Mji upo kwenye maeneo ya mlima Airy, kwenye shina la mto Dastakert.


title: Dilijan

text: Dilijan (Kiarmenia: "Դիլիջան";) ni mji uliopo mjini kaskazini mwa mkoa wa Tavush huko nchini Armenia. Ni moja kati ya mji muhimu wenye vivutio vingi sana nchini Armenia, upo kwenye Hifadhi ya Taifa ya Dilijan. Idadi ya wakazi wanaokalia hapa ni 13,752.


title: Gavar

text: Gavar au Gavarr (Kiarmenia: "Գավառ"; pia unajulikana kama Kyavar; mpaka 1959, Nor Bayezid, Novyi Bayaset, Novo Bayazet, Nor Bayazet, na Nor-Bajaset, kisha Kamo mpaka 1996) ni mji uliopo nchini Armenia. Huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Gegharkunik. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 22,444.


title: Goris

text: Goris (Kiarmenia: "Գորիս"; mpaka 1924, Geryusy, Geryusi au Gerusi; zamani, Goraik, Gores, Hin Kores, Kores, Korus, Koru, Kuris, Zangizour, Zankazour, na Kyuryus) ni mji uliopo kwenye mkoa wa Syunik huko nchini Armenia. Takriban kilomita 240 kutoka mji mkuu wa nchi Yerevan na km 70 kutoka Syunik Marz katikati mwa Kapan. Mji una wakazi wapatao 21,935 (Sensa ya 2008).


title: Kimisri

text: Kimisri ni lugha ya kale ya Misri. Kiliandikwa kwa kutumia hiroglifi.


title: Migoli

text: Migoli ni mji mdogo kwenye Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania yenye Postikodi namba 51221. Iko mita 700 juu ya usawa wa bahari.


title: Migoli

text: Unapatikana kando ya Bwawa la Mtera ambako wakazi wengi hutegemeza maisha yao katika uvuvi.


title: Migoli

text: Eneo hili lina rutuba lakini mvua ni chache (kwa kawaida haifikii mm. 300 kwa mwaka), hivyo wakazi hawajishughulishi sana na kilimo, hivyo wananunua nafaka kutoka sehemu ambazo zinalimwa kwa wingi, kama vile Ismani tarafani na Mtamba mkoa wa Dodoma.


title: Migoli

text: Kumbe ni eneo maarufu kwa ufugaji, hasa wa ng'ombe na mbuzi, wanaostawi katika mbuga isiyo na malale.


title: Migoli

text: Eneo hili, ambapo inapita barabara kuu ya Afrika kutoka Misri hadi Afrika Kusini (ingawa sehemu hii kati ya Dodoma na Iringa haimalizika kutiwa lami), ni endelevu hasa ukilinganishwa na vijiji vingine vya nchi ya Tanzania, kwa kuwa una huduma nyingi za jamii ambazo zimetokana na juhudi za serikali na wananchi wenyewe.


title: Migoli

text: Wafadhili wa miradi mbalimbali ni kama vile parokia katoliki ya Migoli na makampuni ya mawasiliano kama vile Zain, Tigo, Vodacom na Zantel.


title: Migoli

text: Kijiji asili kilikua sana baada ya serikali kuanza kujenga bwawa la Mtera na kulazimisha watu walioishi bondeni na pembezoni mwa mkondo wa mto Ruaha wasogee ikiwa ni miaka ya 1980. Wazee wa kwanza walioshi katika mitaa miwili ya Migoli na Makonge walikuwa Maulidi Ndilwa, Nyakunga, Simili Magomba, Paulo Magomba, Madekedeke, Kinyaga pamoja na familia zao.