title: Nokia 3310

text: Simu hii ina vifaa vingi kama saa, kikumbushio, michezo kama "Snake", "Pairs II" na "Space Impact". Simu hii ilijulikana kwa uwezo wake wa kukubali utungaji wa ujumbe mfupi iliyo mrefu.


title: Nokia 3310

text: Kasha la simu hii inaweza kubadilishwa. Pia, ilikuwa na zaidi ya milio 35 ya simu.


title: Nokia 3310

text: Toleo jipya la 3310 ni Nokia 3315 iliyo na:


title: Tenth Avenue North

text: Tenth Avenue North ni bendi la Marekani linaloimba nyimbo za Kikristo za kisasa. Bendi hili hutoka eneo la West Palm Beach, Florida. Bendi hili hushirikisha Mike Donehey(mwimbaji na mchezaji gitaa) , Jeff Owen (mchezaji gitaa ya kutumia umeme na mwimbaji msaidizi), Jack Jamison (mchezaji ngoma) na Scott Sanders (mchezaji gitaa ya aina ya "bass").


title: Tenth Avenue North

text: Albamu yao ya kwanza , "Over and Underneath", ilitolewa mnamo 20 Mei 2008 na studio ya Reunion Records, na ,karibu na wakati huo, bendi hili lilienda ziara ya kupigia debe albamu yao. Wimbo wao wa "Love Is Here" uliorodheshwa katika chati ya nyimbo bora 20 katika chati ya muziki ya Kikristo ya Marekani ya "U.S. Contemporary Christian Music" na uka fika #3 mnamo 21 Juni 2008. Wimbo huo ulimaliza mwaka wa 2008 kama wimbo wa 12 katika orodha ya nyimbo zinazochezwa sana katika stesheni ya redio ya Christian Hit Radio, hii orodha ilichapishwa na gazeti la R&R.


title: Tenth Avenue North

text: Wimbo wao mwigine wa "By Your Side" ulitolewa mwishoni mwa mwezi wa Agosti 2008 na ,hatimaye, ukawa #1 katika stesheni ya Christian Hit Radio katika mwaka wa 2009. Kulingana na chati ya R&R, wimbo huo ulibaki katika nafasi hiyo kwa wiki tatu mpaka 13 Februari 2009.


title: Tenth Avenue North

text: Bendi hilo limezuru na Bendi la David Crowder na MercyMe ,pia, limezuru likiwa pekee yake kote Marekani. Walishinda tuzo ya "Waimbaji Wapya wa Mwaka" katika Tuzo za 40 za GMA Dove katika mwezi wa Aprili 2009.


title: Nokia 1100

text: Nokia 1100 ni simu madhubuti iliyotengenezwa na Nokia. Imelengewa nchi ambazo bado zinaendelea na watumizi ambao hawahitaji vifaa vingi kwenye simu zao ila ya uwezo wa kupiga simu, kutuma ujumbe mfupi, saa, n.k.


title: Nokia 1100

text: Simu ya 1100 inafanana na Nokia 3210/Nokia 3310 ambazo zilikuwa simu maarufu katika miaka iliyopita kabla ya uzinduzi mpya wa vifaa vya simu kama kamera.


title: Nokia 1100

text: Zaidi ya nakala milioni 200 za simu hii zimeuzwa tangu ilipoanzishwa mnamo 2003, na kuifanya iwe simu iliyopata mauzo mazuri zaidi kote duniani. Hata hivyo, ilishinda mauzo ya "Playstation 2" iliyouza nakala milioni 138 na simu ya "Motorola RAZR" iliyouza nakala milioni 120.).Kuna simu tano zinazofanana: 1100a, 1100b, 100i, 1101 na 1108.


title: Dehradun

text: Dehradun ni jina la mji mkuu wa jimbo la Uttarakhand katika Uhindi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2001, mji una wakazi wapatao 450,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 657 kutoka juu ya usawa wa bahari.


title: Dehradun

text: Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace. Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.


title: Dehradun

text: Jamii:Miji ya Uhindi Jamii:Miji mikuu ya majimbo ya Uhindi Jamii:Uttarkhand


title: Tunisair

text: Tunisair () ni ndege kee ya nci ya Tunisia. Ilianzishwa mnamo 1948, na inasafiri hadi bara Uropa, Afrika na nchi za Arabuni. Makao ya ndege zake ni kwenye Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Tunis-Carthage.


title: Tunisair

text: Mnamo 1948, serikali ya Tunisia ilikubaliana na kampuni ya Air France kuunda Tunisair. Ilianza huduma mnamo 1949. Mnamo 1957, hisa zilizokuwa za Air France zilipunguzwa na serikali ya Tunisia ndiyo iliyokuwa mmiliki mkuu wa Tunisair.


title: Tunisair

text: Mnamo 1990, ndege mbili za Airbus A320 zilinunuliwa.


title: Tunisair

text: Kati ya 1993-1998, Tunisair ilipanua huduma zake hadi bara Uropa kwa kuanzisha ndege hadi mjini Prague, Budapest, Warsaw, Bratislava, Lisbon, Linz, Salzburg, Graz, Moscow, Beirut na Stockholm.


title: Tunisair

text: Mnamo 21 Oktoba 1998 Tunisair ilisherehekea miaka hamsini tangu ianzishwe.


title: Air Seychelles

text:
Air Seychelles ni kampuni ya ndege ya nchi ya Seychelles yenye makao yake mjini Mahé]].
Tangu 2012 asilimia 40 za hisa zake ziko mkononi mwa Etihad Airlines ya Abu Dhabi.


title: Air Seychelles

text: Ndege hii ilianzishwa mnamo 15 Septemba 1977 kwa jina la Seychelles Airlines. Ilianza kutumia jina la Air Seychelles mnamo Septemba 1978. Ilianza safari za ng'amb mnamo 1983 hadi mjini Frankfurt na Londn. Inamilikiwa na serikali ya Seychelles na imewaajiri wafanyikazi 663.


title: Air Seychelles

text: Mwaka 2013 kampuni ilikuwa na ndege hizi saba


title: Air Seychelles

text: Airbus moja aina ya A319 imeagizwa.


title: Alizeti

text: Alizeti au kifuata-jua au mkabilishamsi (Helianthus annuus) ni mmea unaodumu mwaka mmoja mwenye ua kubwa. Asili yake iko Amerika lakini imeenea pande nyingi za dunia.


title: Alizeti

text: Alizeti inafikia urefu hadi mita 3 na ua lake upana hadi 30 cm.


title: Alizeti

text: Ua lake hali halisi ni "kichwa" au mkusanyiko ya maua madogomadogo yanayokaa kwa pamoja kama duara juu ya kombe kubwa. Maua madogo ya nje huonekana kama petali juwa kubwa zaidi na kuonyesha rangi ya manjano, wakati mwingine hata ya machungwa. Yale maua petali huzai mbegu. Kila ua mdogo ndani ya duara huwa na mbegu. Mbegu huwa na ganda gumu na ndani yake uko mbegu mwenyewe mwenye kiwango kikubwa cha mafuta.


title: Alizeti

text: Kiasili alizeti inapatikana katika Amerika. Maindio walipanda ua katika bustani zao. Wahispania walileta mbegu Ulaya baada ya kufika Amerika na mwanzoni mme ulipandwa kama ua la mapambo kwenye bustani.


title: Alizeti

text: Baadaye kiwango kikubwa cha mafuta ndani ya mbegu zake kilitambuliwa kikawa mme muhimu cha kuzaa mafuta.


title: Alizeti

text: Jua linapochomoza maua mengi ya alizeti hugeukia mashariki jua linapotokea, na wakati wa mchana huendelea kulifuata jua mpaka magharibi hurudi katika uelekeo wa mashariki tena. Mwendo huu, "heliotropism", huratibiwa na seli ziitwazo ‘pulvinus’ sehemu iliyo huru kuzunguka chini kidogo tu ya chipukizi. Hatua ya chipukizi inapo isha shina hukomaa na mmea hupoteza uwezo wake wa kuzunguka tena kulifuata jua. Mmea huganda kuelekea ( mara nyingi) upande wa mashariki. Majani na shina hupoteza rangi yake ya kijani. Mimea ya pori jamii ya alizeti huwa haizunguki kufuata jua, japo majani yake hufuata jua maana yao huelekea upande wowote pindi yanapokomaa.


title: Alizeti

text: Mmea huu una asili ya katikati ya Amerika. Wataalamu wamekadiria kuwa ulianza kulimwa sana huko Meksiko, mnamo mwaka 26000 KK na pia huko bonde la mto Mississippi. Mifano ya mimea iliyotolewa Meksiko imeonekana huko Tennessee, Marekani pia, ikionesha kuwa pale tangu 2300K.K. Watu wengi wanatumia mmea wa alizeti kama ishara ya nguvu na utakatifu wa jua, hasa wale wa alizeti kama ishara ya nguvu na utakatifu wa jua. Hasa wale wa Aztecs na Otomi wa Meksiko na kusini mwa Amerika. Francisco Pizarro alikuwa mtu wa kwanza kutoka Ulaya kuuona mmea wa alizeti huko Peru. Taswira ya dhahabu ya mmea na mbegu zake zilichukuliwa na kupelekwa Hispania mnamo karne ya 16. Baadhi ya watafiti wanasema kuwa Hispania iliwekewa vikwazo vingi kilimo cha alizeti kutokana na imani ya dini imayoambatana na mmea huo. Kufikia karne ya 18, matumizi ya mafuta ya alizeti yalikuwa maarufu mno, hasa kwa waumini wa kanisa la Russia la Orthodox kwa sababu mafuta ya alizeti yalikuwa miongoni mwa vitu vichache vilivyo kuwa vinaruhusiwa kutumika wakati wa kwaresma.


title: Alizeti

text: Kukua vizuri mmea wa alizeti unahitaji jua la kutosha. Hakuna vyema kwenye arthi iliyo na rutuba ndogo wenye ukame mzuri na matandazo ya kutosha katika kilimo cha bidhaa mbegu hupandwa kwa umbali was m 45 na kinaacha 2.5. mbegu yam mea huu, alizeti, huliwa kama chakula cha kutafuna baada ya kuokwa/ kukaushwa, pamoja au bila ya chumvi. Huko ujerumani hutumika kutengenezea mikate. Alizeti pia ni chakula cha ndege na hutumika kwenye mapishi moja kwa moja na wakati wa kuandaa saladi. Mafuta ya alizeti yanayokamuliwa kutoka kwenye mbegu za alizeti hutumika kupikia, mafuta ya kutunzia vitu na huzalisha siagi na dizeli ya mimea. Sababu yana gharama ndogo kuliko mafuta ya mizeituni. Kuna mimea mingi ya jamii ya alizeti yenye aina mbalimbali na viwango mbalimbali vya mafuta.mashudu yanayobaki baada ya kukamua mafuta hutumika kulishia mifugo kama chakula, alizeti pia huweza kuzalisha mpira.


title: Alizeti

text: Alizeti pia hutumika kufyonza kemikali hatari kutoka ardhini kama vile urani na walitumika katika kuondoa madini ya urani ardhini baada ya janga la kinyuklia lililotokea huko Chernobyl.


title: Alizeti

text: Mimea ya alizeti hukua kufuata kimo cha mita 1.5, mpaka 3.5. Wana sayansi wameripoti kuwa mwaka 1567, kuna mualizeti ulikuwa kufikia kimo cha mita 12 huko Padua. Mbegu zake zilipo pandwa maeneo mengine zilitoa mimea yenye urefu wa mmita 8, kwenye maeneo kama vile madvid, hivi karibuni maeneo mengine kama vile Uholanzi na Ontario, Canada nao wamefanikiwa kukuza mimea hiyo yenye urefu wa mita 8.


title: Alizeti

text: Alizeti iko ndani ya nembo la jimbo la Kansas, huko Marekani, na katika nembo la mji wa Kitakyushu, Japani. Mmea wa alizeti hutumika kama alama ya ujamaa na demokrasia ya ujamaa. Hutumiwa na wafuasi wa itikadi ya Vegani. Ua la mmea wa alizeti ndio ua la kitaifa nchini Ukraine.


title: Alizeti

text: Jamii:Alizeti na jamaa Jamii:Mimea ya mazao


title: Korosho

text: Korosho ni mbegu wa mkorosho ni mmea wa jamii ya mimea itoayo maua ya familia ya Anacardiaceae.


title: Korosho

text: Korosho yenyewe inakua pamoja na tunda linaloitwa bibo ilhali mbegu unaonekana nje ya bibo.


title: Korosho

text: Mmea huu ni wa asili ya kaskazini mashariki mwa Brazili, lakini sasa hukua sana maeneo ya tropiki, kwa ajili ya mbegu yake ya korosho na bibo zake.


title: Korosho

text:
Jina lake la Kiingereza limetokana na neno la Kireno ambalo lina asili ya Tupi.occidentale tree.jpg
Ni mmea mdogo ambao huwa wa kijani nyakati zote,kufikia urefu wa mita 10 – 12; na shina fupi lisilo na umbo maalum. Majani yamejipanga kwa mzunguko yenye asili ya ngozi na urefu wa sm 22 na upana wa sm 2 -15. Maua laini huzalishwa yakiwa na urefu wa sm 26, na huanza na rangi nyepesi ya kijani mwanzoni lakini baadae hugeuka na kuwa jekundu na petali zenye urefu takribani mm 7 mpaka 15.


title: Korosho

text: Kitu ambacho huonekana kama tunda ambacho hukua katika kikonyo cha ua la mmea wa korosho; tunda hilo huitwa bibo, na huiva na kuwa la njano, huku likiwa na ukubwa was m 5 mpaka 11. Bibo huliwa na ladha tamu na harufu nzuri. Ndani mwake kuna majimaji ya kutosha lakini ngozi yake ni laini mno hivyo kufanya usafirishaji kuwa mgumu kwelikweli.


title: Korosho

text: Tunda la ukweli la mkorosho ni korosho yenyewe lenye umbo la figo au ghofu ya mabondia ambalo hukua juu ya tunda la bibo ndani ya tunda hili la kweli ndio kuna mbegu moja, korosho. Mbegu imezungukwa na makombe/ ngozi mbili ndani ya ngozi mbili huwa na kemikali inayofahamika sana inayosababisha mwasho kwa baadhi ya watu lakini mafuta ya korosho huwa na athari ndogo ukilinganisha na mafuta mengine ya mbegu mfano karanga.Majimaji ya korosho wakati wa uaandaji wake huwa na asidi muhimu inayotumika hushinda magonjwa mbalimbali yakiwemo ya meno. Pia husaidia kupigana na bacteria ya aina mbalimbali pia sehemu nyingi za za mmea wa korosho hutumiwa na watu wa patammona wa guyona kama dawa.


title: Korosho

text: Magamba ya shina laini huanguliwa na hulowekwa usiku kucha au huchemshwa ili kutibu kuharisha mbegu zikisagwa unga wake hutumiwa kwa kutibu majeraha ya kungatwa na nyoka, mafuta ya korosho pia hutumuka kutibu fangasi za miguu visigino vilivyo katika katika.


title: Korosho

text:
1314.jpg
Korosho ni chakula maalumu cha kutafunwa chenye ladha nzuri na hutafunwa huku ikiwa imewekwa chokoleti juu yake, lakini sababu ya gharama yake kubwa korosho haijazoeleka sana kwenye maduka mengi ya vitu vitamu.


title: Korosho

text: Korosho pia hupatikana mara nyingi kwenye mapishi ya thai na China, huliwa nzimanzima na kusagwa na kuliwa kama unga hasa kama kiungo. Huko Malaysia majani huliwa mabichi kama saladi na Brazili korosho hupatikana kwa wingi mno. Maeneo yote wageni hupata kununua korosho zikiuzwa barabarani kwenye paketi ndogo ambazo zimefungwa ndani yake na chumvi kiasi.


title: Korosho

text:
Huko Goa, India, bibo hupondwapondwa kasha kuchanganya na maji na sukari kutengeneza aina ya pombe aina ya Feni(kilevi maarufu) kwa njia ya uchachushaji. Katika mkoa wa kusini mwa Tanzania, Mtwara; bibo hukaushwa na huwekwa baadae huchanganywa na maji na huchachushwa kasha huchuja na kupata pombe kali sana, inayofahamika kwa jina la asili, Gongo.
Na huko Msumbiji ni kawaida sana kwa wakulima korosho kutengeneza pombe kali sana kwa kutumia bibo pombe iitwayo “agua ardente” , yaani maji yanayounguza husaidia kuwapa kipato zaidi hasa wajane kwa kuuza pombe hiyo kwa kikombe, kwa chupa n.k.


title: Korosho

text: Acajaiba, acajou, acajé (Tupi), kaju (Urdu, Hindi, Gujarati), acajuiba, alcayoiba, anacarde, anacardier, anacardo, andi parippu (Malayalam), cacajuil, cajou, caju (Portuguese), anacardo, cajueiro, cajuilcasho, cashu, castaña de cajú, marañón (Spanish), gajus (Malay),kajjubee (Konkani) godambi (Kannada), h?t di?u (Vietnamese), jambu, jambu golok, jambu mente, jambu monyet, jambu terong, kacang mede, kacang mete (Indonesian), jeedi pappu (Telugu), jocote de marañón, kadju (Sinhala), kasoy (Tagalog), marañón, merey, mundhiri paruppu, sarsgorilla (Tamil), noix d’acajou, pajuil, pomme, pomme cajou, mamuang himmaphan (Thai), korosho (Kiswahili), indijski orah (Serbian), indijski orešcek and akažu (Slovenian).


title: Korosho

text:
young fruit.JPG
cashew.JPG
cashew.JPG


title: Korosho

text: Kwenye mwaka 2016 wazalishaji wakubwa duniani walikuwa:


title: Ndimu

text: Ndimu ni matunda ya mndimu (Citrus aurantiifolia), mti wa familia ya michungwa (Rutaceae). Umbo lake ni mduara wenye rangi ya majani mpaka manjano, na kipenyo cha sm 3-6. Zina ladha ya uchachu kwa sababu ya asidi ndani yao. Ndimu mara nyingi hutumika kuongeza ladha kwenye chakula na vinywaji. Kwa kawaida ni ndogo kuliko limau, na chanzo kizuri pia cha vitamini C. Katika kanda za tropiki na nusutropiki mindimu inaweza kumea mwaka wote kama maji yakiwapo. Ndimu ni chungu kidogo kuliko malimau.


title: Ndimu

text: Ndimu ni matunda madogo, ambayo ngozi na nyama yake ni kati ya inchi moja au mbili hivi. Ndimu huweza kuwa chungu au tamu. Ndimu chungu huwa kiasi kikubwa cha sukari na asili ya asidi citric kuliko malimao na kuwa na ladha ya asili huku ndimu tamu hukosa asidi ndani yake hivyo kuwa na ladha tamu kweli kweli.


title: Ndimu

text: Katika mapishi ndimu huthaminiwa kwa yote , ladha yake ya asidi na harufu yake ya kukoza ni viungo maalumu sana kwa vyakula vya Meksiko, Vietnamu, Thailandi na kusini mashariki mwa Marekani. Zaidi hata majani ya mmea wa ndimu hutumika kwenye mapishi hasa katika nchi za Asia. Majani ya mmea huu hutumika kama dawa pia katika maeneo mengi hasa kusini na mashariki mwa Asia .


title: Ndimu

text: Virutubisho kwa gramu 100 (3.5 oz) Nishati 126 kJ (30 kcal) Kabohaidreti 11 g Sukari 1.7 g Makapi 3 g Mafuta 0.2 g Protini 0.7 g Maji 88 g Vitamini C 29 mg (48%)


title: Ndimu

text: Katika kutibu ugonjwa wa ngozi, kiseyeye mnamo karne ya 19, serikali ya Uingereza ilihimiza watu wale sana ndimu, hii ni kutokana na kuwa chanzo kizuri cha vitamini C. Pamoja na mafuta maalumu, maji ya limao pia hutoa mchanganyiko unaotumika katika matengenezo ya marashi. Baadhi ya watu hunyunyiza maji ya ndimu kwenye macho yao, kupata uoni mzuri. Huko India hutumika kuwekwa kwenye imani yao kufukuza roho wabaya.


title: Ndimu

text: India inaongoza kwa kuzalisha kwa wingi malimao na ndimu kwa wingi zaidi kwa asilimia 16, ikifuatwa na Meksiko (14. 55%), Ajentina (10%), Brazili (85%) na Hispania (7%)


title: Mamba (mnyama)

text: Mamba au ngwena ni spishi kubwa za reptilia za oda Crocodilia. Mamba wanaishi majini na hupatikana maeneo mengi ya kitropiki katika Afrika, Asia, Australia na Amerika. Mamba hupenda kuishi katika maji baridi kama vile maziwa, mito, ardhi tepe-tepe. Mamba hula hasa wanyama wenye uti wa mgongo kama vile samaki, reptilia na mamalia na wakati mwingine hata wale wasio na uti wa mgongo kama vile jamii ya konokono , moluski na kaasi kutegemeana na aina yao hasa. Mamba bado ni mlolongo wa viumbe wa kale na husemekana kuwa wamekadiriwa kidogo mno, tangu enzi zile za mirosana.


title: Mamba (mnyama)

text: Inaaminika spishi za mamba zilianza katika ukoo wa wanyama waliokuwa karibu na dinosauri lakini hazikuangamizwa katika tukio lililosababisha kutoweka kwa masauri miaka milioni 65 iliyopita. Mamba wamepona na kuepuka matukio mengi sana ya kutoweka.


title: Mamba (mnyama)

text: Mamba ni miongoni mwa wanyama wenye baiolojia ya hali ya juu tofauti na muonekano wao wa kizamani. Tofauti na reptilian wengine, wao wana ubongo wa mbele; moyo wenye vyumba vine, sehemu ya fumbatio ifanyayo kazi kama diagramu kwa msaada wa misuli inayotumiwa kuogelea mwendo wa majini mapaka kupumua. Muonekano wa nje kwa kiasi Fulani ni ishara ya maisha yao ya majini na mwindaji. Maumbile ya mamba yana mfanya awe mwindaji hodari. Wana umbo lililochongoka linalowawezesha kuogelea vizuri (mamba hubana miguu yao kwenye pande zao wakati wakiogelea, na huongeza mwendokasi wao kwa kupunguza ukinzani wa maji. Miguu yao mifupi, japokuwa haitumiki kupiga kasia wawepo kwenye maji, lakini huwasaidia sana katika kukata kona za haraka na miondoko ya ghafla kwenye maji au kuanzisha mwendo. Mamba wanatishu ngumu, ndani na mwishoni mwa kinwa chao. Tisho hiyo huzuia maji yasipite. Tundu za pua za mamba hujifunga wakati wa kuzama majini. Ndimi za mamba huziko huru, zimeshikiliwa na tishu, na matokeo yake mamba hawaweze kutoa nje ulimi wao.


title: Mamba (mnyama)

text: Magamba ya mamba yanaaminika kuwa na matundu yenye uwezo wa kuhisi kama ule mstari wa samaki. Matundu hayo huonekana sana kwenye taya zao za juu na chni. Uwezekano mwingine ni kuwa matundu hayo ni ya kutolea taka mwili, kwa sababu hutoa kitu kama mafuta hivi ambacho hutoa/huondosha matope. Mamba wana kasi sana katika mwendo mfupi, majini na hata nchi kavu. Sababu mamba hula kwa kumkamata adui, hivyo wamekuwa na meno ambayo yamechongoka vizuri, na misuli yenye nguvu inayowezesha taya zake kufung akwa nguvu na kwa muda mrefu. Taya hizi kufunga kwa nguvu kubwa na mpaka sasa ndiyo taya zenye uwezo wa kubana/kung’ata kwa nguvu kuliko mnyama yeyote yule. Kani/mgandamizo wa taya za mamba ni zadi ya 340atm, ukilinganisha na 270atm ya papa na 68atm ya fisi. Hata hivyo taya za midomo ya mamba hufunguliwa kwa seti ya misuli laini na dhaifu. Hivyo basi mamba wanaweza kutumika kwa masomo au safari kwa kufunga tu taya zao kwa hata mipira laini. Mamba pia wana uwezo mdogo wa kugeuza shingo yao upande mpaka upande.


title: Mamba (mnyama)

text: Mamba ni mnyama mwenye uwezo mkubwa wa kung’ata kwa nguvu zaidi kuliko mnyama mwingine yeyote. Kwa mfano, mamba wa maji chumvi wanaopatikana Australia, wanaweza kung’ata kwa nguvu mara tatu zaidi ya samba au samba marara. Pia, taya la mamba lina uwezo wa hali ya juu wa hisi. Uwezo huo unazidi ule wan cha ya kidole cha mwanadamu. Hilo linawezekanaje ukizingatia kwamba ngozi ya mamba ina magamba? Taya la mamba limefunikwa kwa maelfu ya viungo vya hisi. Kila neva imeunganishwa na fuvu la kichwa. Mpangilio huo unalinda nyuzi za neva zilizo katika taya na kufanya sehemu fulani za taya kuwa na uwezo mkubwa wa kuhisi. Kwa sababu ya kuwa na uwezo huo, mamba huweza kutofautisha chakula na uchafu mdomoni mwake. Hilo pia linamwezesha mamba jike kubeba watoto wake kwa kutumia mdomo bila kuwaua.


title: Mamba (mnyama)

text: Mamba ni washambulizi wa kushitukiza. Husubiri mawindo, samaki au wanyama wengine wan chi kavu wasogee karibu na kisha kufanya shambulizi la ghafla. Wakiwa wanyama wala nyama wenye damu baridi, wana metabolismu ya taratibu sana, hivyo wanaweza kuvumilia vipindi virefu vya vifaa. Licha ya kuonekana wataratibu sana mamba ndiyo wanyama wawindaji wa hatari sana kuliko wote katika maeneo yao, na baadhi ya spishi za mamba wameonekana hata wakiwashambulia papa. Upekee maarufu kwa mamba ni ule wa mahusiano yake na ndege aina ya kitwitwi wa Misri. Ndege huyo hounekana kuwa ana mahusiano tegemezi ya kibailojia na mamba. Kulingana na taarifa zisizoaminika, ndege hao hula wadudu wanaodhuru kinywa cha mamba, na mamba huachama mdomo wake ili kuwaacha ndege hao wasafishe mdomo wake.


title: Mamba (mnyama)

text: Mamba wengi wakubwa humeza mawe ambayo hufanya kazi kama farumi ya kusawazisha (kubansi) maizi wake na kusaidia kwenye kusawazisha chakula, sawa na mchanga kwa ndege.


title: Mamba (mnyama)

text: Crocodylus niloticus, Mamba wa Afrika (Nile or African Crocodile) Mecistops cataphractus, Mamba Pua-nyembamba (Slender-snouted Crocodile) Osteolaemus tetraspis, Mamba Mdogo (Dwarf Crocodile) Osteolaemus t. tetraspis, Mamba Mdogo Magharibi Osteolaemus t. osborni, Mamba Mdogo wa Kongo - labda spishi tofauti


title: Mamba (mnyama)

text: Alligator mississippiensis, Aligatori wa Amerika (American Alligator) Alligator sinensis, Aligatori wa Uchina (Chinese Alligator) Caiman crocodilus Caiman c. apaporiensis, Kaimani wa mto Apaporis (Rio Apaporis Caiman) Caiman c. crocodilus, Kaimani mweupe (Spectacled Caiman) Caiman c. fuscus, Kaimani kahawia (Brown Caiman) Caiman latirostris, Kaimani pua-pana (Broad-snouted Caiman) Caiman yacare, Kaimani wa Yacare (Yacare Caiman) Crocodylus acutus, Mamba wa Amerika (American Crocodile} Crocodylus intermedius, Mamba wa Orinoco (Orinoco Crocodile) Crocodylus johnsoni, Mamba wa maji baridi (Freshwater Crocodile) Crocodylus mindorensis, Mamba wa Ufilipino (Philippine Crocodile) Crocodylus moreletii, Mamba wa Mexiko (Morelet's au Mexican Crocodile) Crocodylus novaeguineae, Mamba wa Guinea Mpya (New Guinea Crocodile) Crocodylus palustris, Mamba wa Uhindi (Mugger, Marsh au Indian Crocodile) Crocodylus porosus, Mamba wa maji ya chumvi (Saltwater au Estuarine Crocodile) Crocodylus rhombifer, Mamba wa Kuba (Cuban Crocodile) Crocodylus siamensis, Mamba wa Uthai (Siamese Crocodile) Gavialis gangeticus, Ghariali (Gharial au Gavial) Melanosuchus niger, Kaimani mweusi (Black Caiman) Paleosuchus palpebrosus, Kaimani mdogo wa Cuvier (Cuvier's Dwarf Caiman) Paleosuchus trigonatus, Kaimani mdogo wa Schneider (Smooth-fronted Caiman) Tomistoma schlegelii, Ghariali bandia (False au Malayan Gharial au False Gavial)


title: Mamba (mnyama)

text: Mamba pua-nyembamba Mamba mdogo


title: Mamba (mnyama)

text: Aligatori wa Amerika Alligator mississippiensis Aligatori wa Uchina Alligator sinensis Kaimani mweupe Caiman crocodilus llanos Kaimani pua-pana Caiman latirostris Kaimani wa Yacare Caiman yacare Mamba wa Amerika Crocodylus acutus mexico Mamba wa Orinoco Crocodylus intermedius Mamba wa maji baridi Crocodylus johnsoni Mamba wa Ufilipino Crocodylus mindorensis Mamba wa Mexiko Crocodylus moreletii Mamba wa Guinea Mpya Crocodylus novaeguineae Mamba wa Uhindi Crocodylus palustris Mamba wa maji ya chumvi Crocodylus porosus Mamba wa Kuba Crocodylus rhombifer Mamba wa Uthai Crocodylus siamensis Ghariali Gavialis gangeticus Kaimani mweusi Melanosuchus niger Kaimani mdogo wa Cuvier Paleosuchus palpebrosus Kaimani mdogo wa Schneider Paleosuchus trigonatus Ghariali bandia Tomistoma schlegelii


title: Mamba (mnyama)

text: Jamii:Mamba na jamaa


title: Jimbo la Uchaguzi la Kaiti

text:
Jimbo la Uchaguzi la Kaiti ni mojawapo ya majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Makueni mkoani Mashariki mwa Kenya miongoni mwa majimbo matano katika wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1997.


title: Jimbo la Uchaguzi la Kapenguria

text:
Jimbo la Uchaguzi la Kapenguria ni mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Ni moja kati ya majimbo matatu katika Wilaya ya Pokot Magharibi.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Sungura wa Kizungu

text: Sungura wa Kizungu ni mamalia wadogo waliomo katika familia ya Leporidae ya oda ya Lagomorpha na wanaopatikana sehemu mbalimbali za dunia. Katika familia ya sungura kuna jenasi kumi na moja. Pia kuna spishi nyingine za sungura na hizo pamoja na pika zinaunda oda ya Lagomorpha.


title: Sungura wa Kizungu

text: Asili ya sungura wa kizungu ni Ulaya ya magharibi-kusini (Hispania na Ureno) na Afrika ya magharibi-kaskazini (Maroko na Aljeria) lakini wamewasilishwa katika maeneo mengi duniani. Mara nyingi huleta hasara kubwa, k.m. katika Australia, Nyuzilandi na Hawaii. Sungura huishi sana kwenye maeneo yenye malisho ya majani, miti, misituni, vichakani na nyikani. Pia huweza kuishi jangwani na sehemu tepe – tepe.


title: Sungura wa Kizungu

text: Masikio marefu ya sungura wa Kizungu, karibu sentimeta 10 pengine ni mahususi kwa ajili ya kutambua adui. Wana miguu ya nyuma yenye nguvu, kila mguu una vidole vitano, huku kidole kimoja kikiwa kidogo mno. Ukubwa wao ni takribani sm 20 mpaka 50 na uzito wa kilogramu 0.4 mpaka 2. Manyoya yao huwa marefu laini na rangi kati ya kahawia kijivu na manjano hafifu. Mkia wao huwa mfupi, uliojaa manyoya.


title: Sungura wa Kizungu

text: Sungura wakiwa wanyama wanaowindwa kwa ajili ya chakula huchunguza kwa makini kubwa makazi yao mapya na pindi na pindi wanapopata vitisho / hatari hutulia kimya na kutazama kwa makini. Uoni wa sungura ni uwanja mpana na kwa kiasi kikubwa huweza hata kuona juu ya vichwa vyao hata akiwa ndani sungura atatafiti hali ya anga.


title: Sungura wa Kizungu

text: Jike la sungura wa Kizungu huwa hawatoi mayai mpaka baada ya kupandwa. Uterasi yao imegawanyika sehemu mbili hivyo kupandana kunaweza kuhusisha matendo kadhaa ambayo yaweza kusababisha mimba kadhaa kutoka kwa madume tofauti. Dume la sungura huwa hawawezi kutoa shahawa wakati wa joto la kiangazi (majira ya joto). Sungura jike hubeba mimba kwa siku 30 mpaka 32 na kuzaa watoto 12 – 13. Wakati mwingine huweza kufikisha watoto 18.


title: Sungura wa Kizungu

text: thumbnail|Tundu na watoto.


title: Sungura wa Kizungu

text: Sungura ni wanyama wala nyasi wanaokula hasa nyasi na majani ya magugu. Kwa bahati mbaya chakula chao huwa na kiai kikubwa cha selulozi ambayo ni kazi sana kumeng’enya. Sungura hutatua tatizo hili kwa kutoa aina mbili za kinyesi; kimoja huwa kigumu na kingine huwa kilaini na chenye kunata. Hiki cha pili laini na chenye kunata huliwa tena. Hivyo sungura hula vinyesi vyao badala ya kuwa kama ng’ombe na wanyamma wengine ambao hula baada ya kucheua ili kumeng’enywa ili kupata virutubisho zaidi.


title: Sungura wa Kizungu

text: Sungura haraka sana kwa nusu saa ya kwanza ya malisho, maranyingi mchana karibu na jioni, ikifuatia nusu saa nyingine ambapo hula kwa kuchagua sana chakula. Ni wakati huu pia ndio sungura atatoa kinyesi kigumu kama uchafu, ambacho yeye hatakila. Kama mazingira hayahatarishi sungura atabaki nje kwa masaa mengi. Akiwa nje ya shimo lake sungura huwa akila kile jinyesi chake laini na hii huonwa mara chache zaidi, sababu hula tu baada ya kukitoa. Kwa kawaida sungura kinyesi chake kati ya saa mbili asubuhi na sa kumi na moja jioni akiwa ndani ya shimo lake.


title: Sungura wa Kizungu

text: Kinyesi kigumu na kikavu mara nyingi hutolewa nje ya shimo na kama inavyofahamika na kuliwa tena. Huku kile laini hutolewa ndani ya shimo saa chache baada ys kula wakati ambao pia kinyesi kikavu kishatolewa.


title: Sungura wa Kizungu

text: Sungura pindi wanapowekwa ndani ya nyumba kwa ajili ya kufugwa hutambulika kama sungura wa nyumbani. Wakiwa ndani ya nyumba sungura huwekwa kwenye sanduku lao kubwa lenye nafasi ya wao kutmbea – tembea. Huweza hata kuzoeshwa kutumia sanduku vingine kuweka uchafu au hata kuitikia kusogea pindi wanapoitwa. Pia huweza kuishi kama rafiki wa karibu kabisa na watu kwa kuwa kwenye sanduku linalioweza kufikia kirahisi. Popote walipo na maranyingi huwekwa sebuleni au vyumbani. Wakati wa mchana huweza kuwekwa mahali salama na wazi ili wapate mwanga wa jua na kurudishwa ndani giza linapoingia.


title: Sungura wa Kizungu

text: Wakiwa ndani hasa ya visanduku vyao sungura huwekewa malazi na wanasesere pia. Huongezewa nyingine kwa ajili ya mzoezi kama vile kuwekewa mandhari waliyopaswa kuwa nayo mwituni. Sungura huweza kuchangamana kwa urahisi hata na wanyama wengine. Huweza kuishi hata na mbwa, paka na wakati mwingine hata nungu bandia. Sungura hawafai sana watoto wadogo, sababu watoto wadogo wa binadamu huwa hawawezi kuwa watulivu kama vile sungura wanavyohitaji. Sungura wana mifupa laini sana migongono mwao na hutakiwa kushikiliwa tumboni mwao wakati wa kunyanyuliwa.


title: Sungura wa Kizungu

text: Sungura wa Kizungu ni chakula kwa watu wa Ulaya, Australia na Nyuzilandi. Sungura bado ni maarufu na wanauzwa katika bucha za huko Uingereza, japo si mara nyingi sana kwenye masoko makubwa. Sungura pia walikuwa wanauzwa sana huko Australia na tangu uzuke ugonjwa wa sungura huko watu waliacha tena kula nyama ya sungura. Wanapotumika kwa chakula sungura huwindwa kwa ajili ya nyama. Sungura huwindwa kwa bunduki, na wakati mwingine mbwa husaidia kuwinda. Maeneo mengine sungura hufugwa maalumu kwa ajili ya nyama. Sungura huuwawa kwa kugongwa kwa nguvu kisogoni kabla ya kuchinjwa. Nyama ya sungura ni chanzo kizuri cha protini. Inaweza kutumiwa kw namna nyingi ambavyo nyama ya kuku ingeweeza kutumika. Kuna baadhi ya wapishi husema nyama ya sungura huwa na radha ya kuku. Sungura pia ni chakula kizuri kwa chatu hasa kwa huko Bama ambapo chatu hula sungura mmoja kila baada ya wiki moja. Ngozi ya sungura ikiwa na manyoya, hutumika nguo na mavazi mbalimbali kama vile kofia. Sungura waitwao angora hufugwa kwa ajili ya nywele zao ndefu zxitumikazo kwa ajili ya nguo kama vile kondoo wa sufu. Sungura pia huzalisha mbolea nzuri, na mkojo wao wenye naitrojeni ya kutosha hufanya milimao izae vizuri sana. Maziwa ya sungura pia huwa dawa na kirutubisho kizuri sana kwasababu ya kiwango kikubwa cha protini.


title: Sungura wa Kizungu

text: Sungura wamekuwa chanzo kikubwa cha uharibifu wa mazingira, pindi wanapowekwea kwenye mazingira mapya. Kutokana na namna ya kula,na kiwango chao kikubwa cha kuzaliana, sungura wa mwituni huwa chanzo kikubwa cha tatizo hasa kwenye kilimo. Njia mbalimbali zikiwemo kupiga risasi kuweka uzio, kunyunyiza dawa na kuweka mitego hujaribu kudhibiti wingi wao,lakini ike ya kuweka magonjwa yanayowahatarisha sungura tu ndio hufanikiwa sana. Mfano ugonjwa wa myxomatosis na calicivirus’ ambayo ni virusi waliotengenezwa kwa mara ya kwanza huko Hispania kuwasaidia wakulima kuwadhibiti sungura.


title: Sungura wa Kizungu

text: Sungura maranyingi hutumika kama alama ya uzazi au kuzaliwa tena na mara nyingi wakihusishwa na Pasaka na majira ya kuchipua. Na sungura kama mnyama anayewindwa tu (asiyewindwa) huwa alama nyingine ya pasaka, kama alama ya mnyama asiyekosa (asiyemdhambi). Zaidi sungura hutumika kama alama ya mfanya ngono hovyo, ambayo inahusiana na mtazamo wa binadamu wa kutokuwa na mdhambi na pia kama sifa yake ya uwezo mkubwa wa kuzaliana.


title: Sungura wa Kizungu

text: Jamii:Sungura na jamaa


title: Jimbo la Uchaguzi la Kasipul Kabondo

text:
Jimbo la Uchaguzi la Kasipul Kabondo ni mojawapo ya majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. JImbo hili linapatikana katika Wilaya ya Rachuonyo na ni moja kati ya majimbo mawili katika wilaya hiyo ya Mkoa wa Nyanza.
Jimbo hili ni miongoni mwa majimbo ya kwanza kubuniwa baada ya Uhuru wa Kenya, wakati wa Uchaguzi Mkuu wa Kenya wa 1963.


title: Jimbo la Uchaguzi la Kilome

text:
Jimbo la Uchaguzi la Kilome ni mojawapo ya Majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Linapatikana katika Wilaya ya Makueni katika mkoa wa Mashariki wa Kenya, miongoni mwa majimbo matano ya Wilaya hiyo. Jimbo hili lina wodi tatu, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la Makueni County. Mji wa Sultan Hamud umo katika jimbo hili la uchaguzi.
Jimbo la Kilome lilibuniwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa Kenya wa 1988.


title: Fisi

text:
Fisi
Kumpakaka Wikipedia, ensaiklopidia huru


title: Fisi

text: Fisi huaminika kuwa walimpakakea miaka milioni 26 iliyopita kumpakaka huku wakiendelea kufanana mpaka na fisi wa sasa. Plioviverrops miongoni mwa fisi wa mwanzo, alikuwa kama wanyama walioishi nyakati za Eurasia miaka milioni 20 – 22 iliyopita. Maelezo kuhusu sikio lake la kati na mpangilio wa meno humfanya kuonekana kama fisi wa kale. Jenasi hii ilifanikiwa zaidi, sababu vizazi vyake vimeng’ara kwa taya zake zilizosimama na miguu yake ya mbio, hasa kama Canidae wa Amerika ya Kaskazini.


title: Fisi

text: Miaka milioni 15 iliyopita, fisi afananaye na mbwa alijimpakakeza, na spishi karibu 30 kutambulika. Mpakafauti na vizazi vya siku hizi, fisi hawa hawakuwa mahiri sana katika kusaga mifupa, lakini hawa wa sasa nihodari zaidi na wapo kama mbwa mwitu. Hawa fisi jamii ya mbwa walikuwa na meno ya magego kama ya wale wa jamii ya canid, kuwawezesha kula chakula cha mimea na wanyama.


title: Fisi

text:
Miaka milioni saba iliyopita, fisi walizidiwa na jamii ya canids katika ushindani wa kuishi kwenye mazingira ya pamoja, wakimpakakea Amerika ya Kaskazini mpaka Eurasia kupitia Bering land bridge. Fisi wakaanza kuishi kwa kutegemea kula wadudu na kusga mifupa ili kupunguza ushindani na canids. Familia hii ya wasagaji wa mifupa, “percrocumpakaids”, ilimpakaweka miaka milioni saba iliyopita na rasmi kusababisha spishi ya fisi inayosaga mifupa.
Spishi moja ifananayo na duma, Chasmaporthetes, ilifanikiwa kuvuka Amerika ya Kaskazini na kumpakaweka kabisa miaka milioni 1.5 iliyopita.


title: Fisi

text: Mgawanyiko wa mwaisho wa Hyanidae ni ule wa kipindi cha Pleismpakacene, wenye jenera 4 na spishi 9 za fisi.[2] Fisi wasagaji wa mifupa wakawa ndio walaji wa mizoga wakuu kuliko wanyama wengine wote, na kufaidi mara zote mabaki ya nyama kumpakaka kwenye mawindo ya wanyama wengine wala jamii ya nyama wenye meno kuchongoka sana.


title: Fisi

text: Wanyama wengine jamii ya paka wenye meno marefu yaliyochongoka walipompakaweka na nfasi yao kuchukuliwa na jamii hiyo lakini meno yao mafupi na hivyo kula nyama vizuri, hivyo fisis nao wakanza kuwinda wenyewe na hivyo kumpakakezea kwenye spishi nyingine ya fisi.


title: Fisi

text:
Jenasi ya hyaenidae ( ya sasa na iliyompakaweka )
Japokuwa fisi wanafanana kiasi na canids, wao hutengeneaza familia mpakafauti kabisa ya kibaolojia inayofanana kwa karibu kabisa na Herpestidae ( familia ya mongooses na meerkats), hivyo kuangukia kwenye Feliformia. Spishi zote wana mwendo mithili ya dubu, kumpakakana na miguu yao ya mbele kuwa mirefu zaidi kuliko ile ya nyuma. Aardwolf, Fisi Mistari na Fisi Kahawi, huwa na madoa yaundayo mistari na nywele mgongoni ambazo husimama pindi wanapoogopeshwa. Manyoya ya Fisi Madoa huonwa mafupi zaidi na yenye mtindo wa madoa kuliko mistari.


title: Fisi

text: Fisi madoa, na kwa uchache fisi mistari na wale wa kahawia wana meno chonge yenye nguvu zaidi kwaajili ya kukatia nyama, na magego kwaajili ya kusagia mifupa. Fisi madoa huaminika kuwa na uwezo mkubwa wa kung’ata, na wanyama wa jamii hiyo pia nao huonekana wenye nguvu pia. Aadwolf huwa na meno machache kidogo upade wa mashavuni, na wakati mwingine hukosa kabisa katika umri mkubwa, lakini vinginevyo wote wana mpango wa meno wa kufanana.


title: Fisi

text: Jamii ya fisi madoa huishi kwa namna mpakafauti kidogo, na huonwa kuwa ni wenye maisha tofauti na mamalia wengine walao nyama, na maisha yao yameripotiwa kufanana na yale ya wanyama wa kale jamii ya cercopithecine. Ishara mojawapo ya akili ya fisi ni ile tabia ya kusogeza mawindo yao pamoja karibu kulinda kumpakaka kwa wale wanyama wala mizoga.


Jimbo la Uchaguzi la Kisumu Mjini Magharibi ni mojawapo ya Majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Kisumu miongoni mwa majimbo matatu ya wilaya hiyo. Lina wodi 11, zote zikichagua madiwani kwa munisipali ya Kisumu.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1997 kutokana na mutawanywa kwa jimbo kubwa la Kisumu Mjini.


title: Bweha

text: Bweha au mbweha ni mojawapo wa wanyama wadogo kiasi wa familia Canidae wanaopatikana Afrika, Amerika, Asia na Ulaya na walioainishwa katika jenasi "Canis", "Cerdocyon", "Lycalopex", "Otocyon", "Urocyon" na "Vulpes".


title: Bweha

text: Spishi za bweha katika jenasi "Canis" zina mnasaba sana na mbwa-mwitu. Kwa ukweli, siku hizi "Canis anthus" na "Canis aureus" zinafikiriwa kuwa mbwa-mwitu, lakini kwa sasa jina "bweha" litadumishwa kwa sababu linatumika sana.


title: Bweha

text: Kwa muda mrefu, usasi wa bweha umeonekana kwamba umejikita mizizi tu kwa wazungu ambako wao huchukua mbwa na farasi na kwenda huku wakiwawinda bweha. Hili limebadilika huku hata Waafrika wakiwawinda bweha.


title: Bweha

text:
Mbwa wawinda-bweha huweza kutumia hisia na kuwawinda bweha wekundu. Tendo hili la kuwawinda bweha limezua hisia tofauti huku wengi wakiliona kana kwamba lamfanya bweha awe matatani kulingana na hariri la Wild Hunter Club.
3. Wild Hunter club


Jimbo la Uchaguzi la Kisumu Mjini Mashariki ni mojawapo ya Majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili liinapatikana katika Wilaya ya Kisumu mkoani Nyanza, miongoni mwa majimbo matatu katika wilaya hiyo. Lina wodi sita, zote zikichagua madiwani kwa baraza la munisipali ya Kisumu.
Jimbo hili lilibuniwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1997 kutikana na kutawanywa kwa jimbo kubwa la Kisumu Mjini kuwa Jimbo la Uchaguzi la Kisumu Mjini Mashariki na Jimbo la Uchaguzi la Kisumu Mjini Magharibi.


title: Kangaruu

text: Kangaruu (kutoka Kiing.: kangaroo) ni jina la wanyama mamalia wa spishi mbalimbali walio wenyeji wa Australia. Wote ni wala majani wanaobeba watoto wao wachanga ndani ya pochi ya ngozi iliyopo nje ya mwili juu ya tumbo wakiwa spishi zinazojulikana zaidi ya wanyama wa ngeli ndogo ya marsupialia. Familia ya spishi zao huitwa kwa jina la bioloja "Macropodidae" yaani wenye miguu mikubwa (Kigiriki makrós (kubwa) na poús (mguu)). Kuna spishi zaidi ya 60 zinazojulikana.


title: Kangaruu

text: Kwa matumizi ya kawaida neno hili hutumika kuelezea spishi hii kutoka kwenye familia kubwa hasa wale wa jenasi ya Macropus, kangaruu mwekundu, kangaruu wa kijivu wa magharibi na kangaruu wa kijivu wa mashariki. Kangaruu ni wazawa wa bara la Australia. Jamii nyingine kangaruu wengine wanapatikana pia Australia na New Guinea.


title: Kangaruu

text: Kangaruu wakubwa wamezoea mabadiliko yaliyosababishwa na kilimo cha kibinadamu katika mazingira yao asilia lakini wale wa spishi za wadogo wengi wapo hatarini. Hawafugwi kwa lolote lakini kangaroo wa mwituni wanawindwa kwa ajili ya nyama, michezo na kulinda malisho ya kondoo na ngombe japo kwa vipingamizi. Uwindaji wa kangaroo una faida kubwa kimazingira na kiafya kwa ngombe na kondoo wanaochungwa kwa ajili ya nyama.


title: Kangaruu

text: Kangaroo ni alama ya taifa ya Australia picha yake inatumika katika ngao ya taifa , kwenye pesa zake na baadhi ya mashirika makubwa ya Australia. Kangaroo ni muhimu sana kwa utamaduni na sura ya taifa ya Australia.


title: Kangaruu

text: Kuna spishi nne ambazo huonwa kuwa kama ni kangaruu.


title: Kangaruu

text: Macropus rufus, Kangaruu Mwekundu (Red kangaroo) ndiye mkubwa kuliko wengine wote wachache kwa idadi na hupatikana kwenye sehemu kama kidogo za bara, dume mkubwa huweza kufikia hata urefu wa mita 2 na uzito wa kg 90. Macropus giganteus, Kangaruu Kijivu Mashariki (Eastern grey kangaroo) hawafahamiki sana nje ya Australia lakini huonekana sana hasa maeneo ya mashariki mwa bara. Macropus fuliginosus, Kangaruu Kijivu Magharibi (Western grey kangaroo) huyu ni mdogo kiasi,karibu kg, 54 kwa dume mkubwa hupatikana mashariki mwa Australia, kusini mwa Australia na kwenye bonde la mto Darling. Macropus antilopinus, Kangaruu Swala (Antilopine kangaroo) kwa uhalisia, wanapatikana kaskazini zaidi ukilinganisha na wengine kama wao, ni viumbe wa nyikani na msituni na huishi kwa makundi makundi.


title: Kangaruu

text: Zaidi kuna wanyama wengine jamii ya macropods wanaohusiana kwa ukaribu na kangaroo kwenye familia ya macropods


title: Kangaruu

text: Kwa muda mrefu Ulaya ilimuona kangaroo kama mnyama wa ajabu watu wa mwanzo walisema kuwa kangaroo wanakuwa kama tandala (bila ya pembe); amesimama kama binadamu na anaruka kama chura. Kangaroo wana miguu ya nyuma yenye nguvu, maalumu kwa ajili ya kuruka, mkia mrefu wa nyuma wenye misuli kwa ajili ya balance, na kichwa kidogo, kangaroo jike huwa na mfuko (masupilim) ambamo mtoto humalizia kukua akiwa humo ndani.


title: Kangaruu

text: Kangaroo ndio wanyama pekee wakubwa wanao jongea kwa kuruka. Mwendo kasi wake wa kuruka kwa kawaida ni km 20 - 25 kwa saa na anaweza kukimbia mpaka kwa kilometa 70 kwa saa kwa umbali mfupi, japo anaweza kukimbia kwa kilometa 40 kwa saa kwa hata kilometa mbili. Mwendo huu umezoeleka kwake kwa sababu yeye si tu kukimbia maalum, lakini mara nyingi hukimbia kutafuta chakula na maji.


title: Kangaruu

text: Kwa sababu ya wayo zake kubwa hawawezi kutembea vizuri na kwa kasi ndogo. Anatumia mkia wake na miguu ya mbele,kuweka kiegemeo cha miguu mitatu na kasha husogeza miguu yake miwili mikubwa. Kangaruu huishi kwa miaka mine au sita (4-6).


title: Kangaruu

text: Kangaruu hula nyasi na majani ya vichaka, spishi ndogo za kangaruu hula fungi. Spishi nyingi huchanganyika usiku na hutumia muda mwingi wa mchana kupumzika kivulini, na kutembea kutafuta chakula jioni tulivu, usiku na asubuhi. Kwa sababu ya ulaji wake meno ya kangaroo yamejifanyia meno mengine maalum. Meno yake chonge yanauwezo wa kung’ata nyasi chini kabisa karibu na ardhi na magego yake kwa ajili ya nyasi.mfumo wa mmeng’enyo wa chakula kama ya chakula usio toa gesi ya methane. Licha ya kuwa na utaratibu wa mfumo wa mmengenyo wa chakula kama wa wanyama wengine wala nyasi, mfano ngombe ambao hutoa kiasi kikubwa cha methane; wakati wa kutoa hewa kangaruu hawatoi nje gesi ya methane. Hewa ya hidrojeni badala ya kuwa methane, hubadilishwa na huwa kemikali ya aseteki, ambayo hutumika kutengeneza nishati zaidi. Wanasayansi wa mimea wanashauku kubwa ya kubainisha bakteria wanaofanya kazi hiyo toka kwa kangaroo mpaka kwa ng'ombe sababu gesi ya methane hutoka kwa ng'ombe. Ng’ombe huchangaia uchafuzi wa hali ya hewa mara 23 zaidi kuliko hewa ya ukaa.


title: Kangaruu

text: Kangaruu wamejijengea maungo kadhaa yanayo wawezesha kuishi katika makazi yasiyo na rutuba na hali ya hewa yenye kubadilika badilika Bila kutegemewa wakati wa ukame msimu usio wa mvua, Ngamia dume hawazalishi manii, nao kangaroo jike hushika mimba tu kama kuna mvua ya kutosha ya kuzalisha kiasi kikubwa cha majani.


title: Kangaruu

text: Kuna mahusiano wakati wa kuruka na kupumua kwa kangaroo wakati mguu unatoka ardhini hewa inatoka mapafuni kurusha mguu mbele tayari kwa kutua hujaza tena mapafu kwa hewa kuweka matumizi mazuri ya nishati, uchunguzi umeonesha kuwa zaidi ya nishati inayotumika kuvukia kangaroo huhitaji nishati ndogo sana kama anataka kuvuka sana tofauti na wanyama wengine wanapoongeza kasi ya miendo yao mf. farasi na binadamu


title: Kangaruu

text: Yai la kangaroo jike huwa ndani ya ovari na hushuka mpaka kwenye uterasi tayari kwa ajili ya kurutubishwa.kijusi hukua kwa haraka sana na kutoka nje baada ya siku 33, kwa kawaida huwa anazaliwa mtoto mmoja tu. Mtoto huyo huwa haoni hana nywele na urefu wa sentimeta chache sana miguu yake ya nyuma huwa inakuwa haijakuwa hivyo hutumia tu miguu ya mbele kujisogeza kwenye mfuko wa mama yake, na huchukua dakika tatu mpaka tano. Akifika ndani ya pochi huanza kunyonya. Baada ya siku 150, mtoto anaweza kutokeza nje kwa mara ya kwanza. Baada ya kuchunguila chungulia nje kwa siku kadhaa na kuona kuwa ni salama. Baada ya hapo hutumia muda wake mwingi kuchungulia nje duniani na baada ya siku 235, hutoka nje ya pochi kwa mara ya mwisho.


title: Kangaruu

text: Nyama ya kangaroo hupikwa kwa namna mbalimbali. Nyama hii tena ni chakula kwa watu wa Aboriginal.’


title: Kangaruu

text: Jamii:Kangaruu na jamaa


title: Jimbo la Uchaguzi la Kuresoi

text:
Jimbo la Uchaguzi la Kuresoi ni mojawapo ya majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Nakuru na ni moja ya majimbo sita katika Wilaya hiyo ya Mkoa wa Bonde la Ufa.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1997.


title: Dispur

text: Dispur ni jina la mji mkuu wa jimbo la Assam katika Uhindi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2001, mji una wakazi wapatao 1,750 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 53 kutoka juu ya usawa wa bahari.


title: Jimbo la Uchaguzi la Kwanza

text:
Jimbo la Uchaguzi la Kwanza ni Mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. NI moja kati ya Majimbo matatu katika Wilaya ya Trans-Nzoia. Jimbo hili lina wodi saba, kila moja ikichagua madiwani kwa baraza la Nzoia County.
JImbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Lagdera

text:
Jimbo la Uchaguzi la Lagdera ni mojawapo ya Majimbo 210 ya uchaguzi nchini Kenya. JImbo hili linapatikana katika Wilaya ya Garissa mkoani Kaskazini Mashariki, miongoni mwa majimbo matatu ya Uchaguzi katika wilaya hiyo. Lina wodi kumi, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la Garissa County.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 1988.


title: Mende

text: Mende au kombamwiko ni wadudu wadogo hadi wakubwa kiasi wa oda ya Blattodea (blatta = mende, eidos = umbo). Tangu mwanzo wa karne hii wataalamu wengi wamesadiki kwamba mchwa ni aina za mende wa kijamii[1][2]. Kwa hivyo oda yao, Isoptera, huwekwa ndani ya Blattodea kama oda ya chini mara nyingi. Kuna maainisho mengine pia[3]. Kundi la mchwa linajadiliwa katika ukurasa wake.


title: Mende

text: Kuna zaidi ya spishi 4,000 za mende, kati yao 30 hupatikana kwenye makazi ya watu, huku nne kati yao zinafahamika kama wadudu wasumbufu.


title: Mende

text: Miongoni mwa spishi zinazofahamika sana ni mende wa Amerika, ambaye ana urefu wa milimita 30, mende wa Ujerumani mwenye urefu wa milimita 15, na mende wa Asia anayekaribia urefu wa milimita 25. Mende wa kisasa ni wakubwa kidogo kuliko mende wa kale.


title: Mende

text: Mende huishi katika mazingira mbalimbali ya duniani. Mende wasumbufu wanaweza kuishi maeneo mengi zaidi, lakini hupendelea maeneo yenye joto, kwa mfano ndani ya majengo. Mende wengi wa kitropiki hupendelea zaidi na joto na kwa hivyo katika kanda nje ya tropiki hushindwa kuishi nje ya majengo. Miiba iliyo miguuni kwa mende ilichukuliwa kuwa inaweza kuhisi lakini tafiti zimeonyesha ni mahususi kwa ajili ya kutembelea kwenye mchanga, nyavu na sehemu ambazo ni shida kutembea. Muundo wake wa miguu umechochea sana miundo kadhaa miguu ya mashine/roboti za binadamu.[4]


title: Mende

text: Mende huacha kemikali kwenye kinyesi chao, vile vile huacha harufu kwa ajili ya kujamiiana na kusongamana mende wengine watafuata njia / harufu hizi ili kufahamu chanzo cha chakula na maji pia kujua mende wengine wamejificha wapi.


title: Mende

text: Mende huchangamka zaidi usiku na hukimbia mwanga isipokuwa mende wa huko asia ambao wao hufuata mwanga.


title: Mende

text: Mende ni wadudu wakubwa spishi nyingi wana ukubwa wa dole gumba na baadhi huwa wakubwa zaidi mende mkubwa zaidi ni yule wa Australia, ambae alifikia urefu wa sentimita 9 na uzito wa gramu 30.


title: Mende

text: Mende wana miili bapa na kichwa kidogo, wanatabia nyingi kama wadudu, licha ya upekee mdogo na ni miongoni kati ya wadudu wa kale. Sehemu za midomo yao zipo chini ya kichwa na taya zao za kutafunia, wana macho makubwa mawili na antenna mbili kubwa na ndefu,


title: Mende

text: Jozi ya kwanza ya mbawa ni imara na ulinzi. Ambayo hulala kama kinga ya sehemu ya ndani na mbawa za ndani. Mbawa zote nnne zina matawi ya vena. Miguu yao ni migumu na yenye kucha tano kila mmoja. Fumbatio lake lina vipande kumi. [5]


title: Mende

text: Mende jike wakati fulani huonekana wakibeba vipeto vya mayai. Kipeto cha mayai cha mende wa Ujerumani hubeba mayai takribani 30 mpaka 40, membamba na yaliojipanga vema. Mayai hujiangua kutokana na mgandanizo wa hewa na kutoa tunutu ambao huendelea kupata hewa na huwa wengi na wagumu baada ya masaa manne kipindi cha mpito wakati wakuanguliwa na wakati wa kuvua. Magamba yaliozeeka ulizua hisia kwamba hao ndio mende zenuzenu kwanzia mende kukua mpaka kufikia umbo kamili huchukuwa miezi mine na kwaujumla mende huishi kwa muda wa mwaka mmoja tu. Mende jike anaweza kutaga mpaka mara nane katika maisha yake na kuzalisha mende takribani 300 hadi 400. Baadhi ya spishi mende hupewa mimba mara moja tu na kutaga mayai yake yote.


title: Mende

text: Kama wadudu wengine mende hujamiiana huku wadudu wengine wakiwa wanatizama pande tofauti, na tendo hili linaweza kuchukua saa kadhaa spishi nyingine huzaliana bila haja ya kuwa na dume.


title: Mende

text: Mende jike hupachika yai lake katika sehemu salama au hulibeba mpaka pale linapo karibia kuanguliwa. Baadhi ya spishi lakini huhifadhi mayai yao ndani ya miili yao au bila ya kipeto mpaka pale yatakayo anguliwa. Jenasi moja, Diploptera ni ya mtindo huu.


title: Mende

text: Tunutu wa mende kwa ukawaida ni sawa na mende wakubwa isipokuwa hukosa mbawa na viungo vya uzazi vinakuwa havijakomaa. Ukuaji waweza kuwa taratibu kufikia hata mwezi mmoja. Mende huweza hata kuishi kwa miaka minne.


title: Mende

text: Mende ni miongoni mwa wadudu walio wagumu duniani. Baadhi ya spishi huweza kudumu bila ya chakula kwa zaidi ya mwezi na wanaweza kuishi kwa kutegemea gundi kama ile ya kugundishia stempu tu.[6] Baadhi yao wanaweza kukaa bila ya hewa kwa dakika 45 kwenye baadhi ya jaribio mende walipona tu na na kuendelea kuishi baada ya kuzalishwa kwenye maji kwa muda wa dakika 30. [7]


title: Mende

text: Husemekana kuwa mende watabaki peke yao duniani kama binadamu wakijaribu kuiangamiza dunia kwa bomu la nyuklia kwani muda huweza kuhimili mionzi kwa zaidi ya mara 6 mpaka 15, kuliko binadamu wa kawaida.


title: Mende

text: Mende naye ni miongoni mwa wadudu waharibifu kwenye makazi ya watu.hujilisha kwa chakula cha binadamu na mifugo na kuacha harufu mbaya sana. [8] Pia huweza kusafirisha vimelea vya magonjwa mpaka hata kwa binadamu hata mpaka vile vimelea ambavyo ni hatari kwa binadamu hasa katika mazingira hasa ya hospitalini.[9][10]


title: Mende

text: Namna bora ya kuangamiza mende ni kuweka vyakula vyote mbali kwenye vyombo vilivyo fugwa kutumia debe za taka zenye mifuniko imara, usafi wa mara kwa mara wa jiko na kuziba mabomba yatoayo maji.


title: Mende

text: Pia sehemu za nyumba zenye uwazi pia zizibwe kwa sababu mende huweza kuishi mpaka miezi mitatu bila ya chakula na maji hii hufanya vigumu wao kutoweka kabisa pindi wanapovamia makazi mapya.


title: Mende

text: Blattella germanica, Mende wa Ujerumani Gromphadorhina portentosa, Mende wa Madagaska Periplaneta americana, Mende wa Amerika Periplaneta brunnea, Mende Kahawia Polyphaga aegyptiaca, Mende wa Misri Pycnoscelus surinamensis, Mende wa Vivungulio Supella longipalpa, Mende Milia-kahawia


title: Honey (Wimbo wa Mariah Carey)

text: "Honey" ni wimbo ulioandaliwa na kutungwa na mwimbaji wa Marekani Mariah Carey kwa kushirikiana na Puff Daddy, Stevie J na Q-Tip The Ummah"), na ulirekodiwa kwa ajili ya albamu ya saba ya Carey iliyoitwa "Butterfly" iliyotoka mwaka 1997. Wimbo huu ulitoka kama single ya kwanza katika albamu hii na kufanikiwa kushika nafasi ya kwanza nchini Marekani


title: Honey (Wimbo wa Mariah Carey)

text: Wimbo huu unajulikana zaidi kutokana na video yake ambayo inamwonesha Mariah akiwa katika mwonekano wa kuvutia zaidi kuliko alivyokuwa akionekana hapo awali. Wimbo huu uliweza kumtoa katika nyimbo za aina ya pop na kumpeleka mbele zaidi katika nyimbo za aina hiyo. Mwaka 1998, wimbo huu ulichaguliwa kugombea tuzo za Grammy katika jamii, Wanamuziki wa kike wenye sauti nzuri wanaoimba nyimbo aina ya R&B. na pia tuzo ya Grammy wa kwa wimbo bora


title: Honey (Wimbo wa Mariah Carey)

text: Worldwide CD single


title: Honey (Wimbo wa Mariah Carey)

text: Australian/European/U.S. CD maxi-single


title: Honey (Wimbo wa Mariah Carey)

text: UK CD maxi-single #1


title: Honey (Wimbo wa Mariah Carey)

text: UK CD maxi-single #2


title: Honey (Wimbo wa Mariah Carey)

text: "Honey" ni wimbo wa Mariah wa kumi na mbili kuwahi kufika katika nafasi ya kwanza katika chati ya Marekani ya Billboard Hot 100 na kuwa single yake ya tatu kuwahi kufika katika nafasi ya kwanza, na kumafanya kuwa msanii mwenye nyimbo nyingi zaidi kuwahi kufika katika nafasi ya kwanza, huku single zake nyingine zilizowahi kufika katika nafasi hiyo zikiwa ni pamoja na "Fantasy" na "One Sweet Day" zate za mwaka 1995, ambazo baada ya kutoka zilikaa kwa majuma matatu katika nafasi ya kwanza ya chati, yaani kuanzia tarehe 7 mwezi Septemba hadi tarehe 27, mwezi huo huo. Nafsi hii, ilikuja kuchukuliwa na wimbio wa "Mo Money ulioimbwa na Nortorious B.I.G akishirikiana na Puff Daddy pamoja na Mase. Wimbo wa "Honey" ulisalia katika nyimbo arobaini bora kwa majuma kumi na nane.


title: Honey (Wimbo wa Mariah Carey)

text:
! Msambazaji
! Mauzo
! Certification


title: Kima (mnyama)

text: Kima ni mamalia yeyote wa hali ya juu katika familia ya juu Cercopithecoidea (kima wa Dunia ya Kale) na oda ndogo Platyrrhini (Kima wa Dunia Mpya), kwa hivyo kima wa juu wasio Prosimii (nusuoda ya zamani) au masokwe na nyani. Kuna takriban spishi 264 wanaofahamika wa kima wanaowakilisha kundi kubwa la mamalia wa hali ya juu. Kima huonwa kama ni mwenye akili sana na tofauti na masokwe; kima daima huwa na mkia. Kima wa Dunia ya Kale wanafanana zaidi na masokwe kuliko kima wa Dunia Mpya.


title: Kima (mnyama)

text: Kima wana ukubwa tofauti kutoka milimita za urefu 140 – 160 (pamoja na mkia) na uzito wa gramu 120 mpaka 140, mpaka urefu wa mita moja wa kilo 35. Wachache huishi kwenye miti wakati mwingine huishi kwenye savana. Chakula chao ni matunda, majani, mbegu, maua, mayai na wanyama wadogo (ikijumuishwa wadudu na buibui).


title: Kima (mnyama)

text: Kima wote wa Dunia Mpya wana mikia tofauti na wa Dunia ya Kale. Baadhi ya kima wana uoni wa rangi na wengine hawana. Huku kima wa Dunia Mpya wakiwa na macho kwa mbele walionekana tofauti hata baina yao hasa pua, mashavu na sehemu ya nyuma kwa ujumla.


title: Kima (mnyama)

text: Ifuatayo ni orodha ikionesha familia za kima.


title: Kima (mnyama)

text: Spishi tofauti za kima wana mahusiano na binadamu, baadhi yao hufugwa kama wanyama wa nyumbani na hutumika kama kifani cha binadamu kwenye maabara na safari ya angani. Pia huwahudumia binadamu wenye udhaifu. Kuna baadhi ya kima huonekana kama wanyama waharibifu wa mazao. Kima ambao pia wapo kwenye mbuga ya watalii lakini hugeuka kama kitishio kwa watalii huona kama kuna kikwazo kwa binadamu hivyo tatizo dogo.


title: Kima (mnyama)

text: Kwenye dini huwakilisha werevu.


title: Kima (mnyama)

text: Baadhi ya mashirika yamekuwa yakiwafunza kima wa wakapuchini kama wasaidizi kuwasaidia watu wenye matatizo ya uti wa mgongo na matatizo mengine ya kutembea. Baada ya mafunzo kutosha kima hawa huweza kuwahudumia barabara walemavu wakiwa ndani ya nyumba, kima husaidia kupika, kuosha uso na kufungua chupa za vinywaji.


title: Kima (mnyama)

text: Kima aina ya Macaques wale wa Afrika Green Monkeys, hutumika kwenye tafiti nyingi aidha kwa kukamatwa porini au kulazimishwa. Hutumika sana kutokana na uwezo wao mkubwa wa kubeba vitu, kuzaliana kwa muda mfupi na kufanana kwao sana kisaikolojia na kimaumbile na binadamu.


title: Kima (mnyama)

text: Nchi nyingi zinawatumia kima kama sehemu yao ya tafiti za anga kujumuisha Marekani na Ufaransa. Kima wa kwanza kwenda angani aliitwa Albert II, ambaye aliruka angani na roketi ya Marekani, mnamo Juni 14, 1949.


title: Kima (mnyama)

text: Ubongo wa kima unaliwa kama chakula kitamu huko Asia ya Kusini, China na Afrika. Kwa taratibu ya dini ya kiislamu kula nyani ni marufuku kabisa. Hata hivyo kima huliwa sehemu nyingine za Afrika, ambako nyama yake huuzwa kama nyama ya msituni.


title: Jimbo la Uchaguzi la Lugari

text:
Jimbo La Uchaguzi la Lugari ni mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi ya Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Lugari na ndilo jimbo la Pekee katika wilaya hiyo. Eneo lote lina wodi nane, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la Lugari county.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988


title: Jimbo la Uchaguzi la Lurambi

text:
Jimbo la Uchaguzi la Lurambi ni mojawapo ya majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili ni moja kati ya majimbo manne katika Wilaya ya Kakamega mkoani Magharibi.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1963.


title: Jimbo la Uchaguzi la Machakos Mjini

text: Jimbo la Uchaguzi la Machakos Mjini ni mojawapo ya Majimbo 210 ya uchaguzi ya Kenya. Jimbo hili linnapatikana katika Wilaya ya Machakos Mkoani Mashariki mwa Kenya, miongoni mwa majimbo sita ya wilaya hiyo.


title: Jimbo la Uchaguzi la Machakos Mjini

text: Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1988. Mbunge wake wa Kwanza alikuwa John Kyallo.


title: Jimbo la Uchaguzi la Makueni

text:
Jimbo la Uchaguzi la Makueni ni mojawapo ya Majimbo 210 ya Kenya. Linapatikana katika Wilaya ya Makueni iliyoko mkoani Mashariki, miongoni mwa majimbo matano ya uchaguzi katika wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa Kenya wa 1966


title: Jimbo la Uchaguzi la Malava

text:
Jimbo la Uchaguzi la Malava ni mojawapo ya majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Kakamega Mkoani Magharibi
JImbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Masinga

text:
Jimbo la Uchaguzi la Masinga ni moja kati ya Majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Ni moja kati ya majimbo sita katika Wilaya ya Machakos. Jimbo hili lina wodi saba, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la Masaku County.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Mbooni

text:
Jimbo la Uchaguzi la Mbooni ni mojawapo ya majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Makueni mkoani Mashariki, miongoni mwa majimbo matano wilayani humo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1966.


title: Jimbo la Uchaguzi la Mlima Elgon

text:
Jimbo la Uchaguzi la Mlima Elgon ni mojawapo ya Majimbo ya uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Mlima Elgon katika Mkoa wa Mkoa wa Magharibi (Kenya)Magharibi na ni jimbo la pekee katika wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1963.


title: Jimbo la Uchaguzi la Mlima Elgon

text: Jimbo hili lina wodi 11, zote zikiwachagua madiwani kwa Baraza la Mt. Elgon County.


title: Jimbo la Uchaguzi la Mugirango Kusini

text:
Jimbo la Uchaguzi la Mugirango Kusini ni mojawapo ya Majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimob hili linapatikana katika Wilaya ya Gucha Mkoani Nyanza nchini Kenya, miongoni mwa majimbo matatu ya uchaguzi katika wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi wa kwanza wa Kenya chini ya Mfumo wa vyama vingi vya Kisiasa mnamo 1992.


title: Jimbo la Uchaguzi la Muhoroni

text:
Jimbo la Uchaguzi la Muhoroni ni mojawapo ya majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Nyando Mkoani Nyanza, miongoni mwa majimbo matatu ya wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988 wakati Jimbo kubwa la Nyando lilipotawanywa.


title: Jimbo la Uchaguzi la Mwala

text:
Jimbo la Uchaguzi la Mwala ni moja kati ya Majimbo 210 ya uchaguzi nchini Kenya. Linapatikana katika Wilaya ya Machakos, miongoni mwa majimbo sita wilayani humo. Jimbo hili lina wodi saba, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la Masaku County.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Mwingi Kaskazini

text:
Jimbo la Uchaguzi la Mwingi Kaskazini ni moja kati ya majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Mwingi katika mkoa wa Mashariki nchini Kenya miongoni mwa majimbo mawili katika wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1997. Mbunge wake wa sasa Kalonzo Musyoka awali alikuwa akiliwakilisha jimbo la Kitui Kaskazini kabla ya jimbo hilo kutawanywa kabla ya uchaguzi wa 1997.


title: Jimbo la Uchaguzi la Mwingi Kusini

text:
Jimbo la Uchaguzi la Mwingi Kusini ni mojawapo ya majimbo 210 ya uchaguzi nchini Kenya. JImbo hili linapatikana katika Wilaya ya Mwingi, miongoni mwa majimbo mawili ya wilaya hiyo iliyoko Mkoa wa Mashariki wa Kenya.
JImbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1997.


title: Jimbo la Uchaguzi la Nambale

text:
Jimbo la Uchaguzi la Nambale ni mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika wilaya ya Busia nchini Kenya, miongoni mwa majimbo manne wilayani humo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Rarieda

text:
Jimbo la Uchaguzi la Rarieda ni mojawapo ya majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Ni moja kati ya majimbo mawili ya Wilaya ya Bondo. Eneo lote la Jimbo hili liko chini ya baraza la Bondo County.
Jimbo hili lilibuniwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Saku

text:
Jimbo la Uchaguzi la Saku ni mojawapo ya Majimbo 210 ya uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Marsabit mkoani Mashariki, miongoni mwa majimbo matatu katika wilaya hiyo. Eneo lote la jimbo hili liko chini ya Baraza la Utawala wa Mitaa la Marsabit County.
JImbo hili liliazishwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Shinyalu

text:
Jimbo la Uchaguzi la Shinyalu ni Mojawapo ya majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili ni moja kati ya majimbo manne katika Wilaya ya Kakamega.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Shinyalu

text: Jimbo hili lina wodi sita, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la Kakamega County.


title: Jimbo la Uchaguzi la Sigor

text:
Jimbo la Uchaguzi la Sigor ni mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Pokot Magharibi. Lina Wodi 14, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la Pokot County.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Webuye

text:
Jimbo la Uchaguzi la Webuye ni mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. JImbo hili linapatikana katika Wilaya ya Bungoma mkoani Magharibi na ni moja kati ya majimbo matano ya Wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Yatta

text:
Jimbo la Uchaguzi la Yatta ni mojawapo ya Majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Machakos mkoani Mashariki mwa Kenya, miongoni mwa majimbo sita ya Uchaguzi katika wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa Kwanza wa Kenya mnamo 1963.


title: Jimbo la Uchaguzi la Laisamis

text:
Jimbo la Uchaguzi Laisamis ni mojawapo ya Majimbo 210 ya Kenya. JImbo hili linapatikana katika Wilaya ya Marsabit, miongoni mwa majimbo matatu ya wikaya hiyo. Eneo lote la jimbo hiilo limo katika baraza la Marsabit County.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Karachuonyo

text:
Jimbo la Uchaguzi la Karachuonyo ni Moja lkati ya majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. JImbo hili linapatikana katika Wilaya ya Rachuonyo Mkoani Nyanza na ni moja ya Majimbo mawili ya Uchaguzi katika Wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1963.


title: Jimbo la Uchaguzi la Aldai

text:
Jimbo la Uchaguzi la Aldai ni mojawapo ya majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linpatikana katika Wilaya ya Nandi miongoni mwa majimbo manne ya Wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1966.


title: Jimbo la Uchaguzi la Belgut

text:
Jimbo la Uchaguzi la Belgut ni mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. JImbo hili linapatikana katika Wilaya ya Kericho miongoni mwa majimbo matatu ya Wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1963.


title: Jimbo la Uchaguzi la Bobasi

text:
Jimbo la Uchaguzi la Bobasi ni mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. JImbo hili linalopatikana katika Wilaya ya Gucha ni moja kati ya Majimbo matatu ya wilaya hiyo iliyo katika Mkoa wa Nyanza wa Kenya.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Bomachoge

text:
Jimbo la Uchaguzi la Bomachoge ni moja kati ya Majimbo ya Uchaguzi ya Kenya. Jimbo hili linapatikana katika wilaya ya Gucha mkoani Nyanza, miongoni mwa majimbo matatu katika wilaya hii.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Budalangi

text:
Jimbo la Uchaguzi la Budalangi ni mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Busia katika Mkoa wa Magharibi na ni moja ya majimbo manne katika wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1997


title: Jimbo la Uchaguzi la Butula

text:
Jimbo la Uchaguzi la Butula ni mojawapo ya majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili hupatikana katika Wilaya ya Busia nchini Kenya, miongoni mwa majimbo manne katika wilaya hiyo. Lina wodi nne ambazo huwachagua madiwani kwa baraza la Busia County.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi mkuu wa 1997.


title: Jimbo la Uchaguzi la Dujis

text:
Jimbo la Uchaguzi la Dujis ni mojawapo ya majimbo 210 ya uchaguzi nchini Kenya. Ni moja kati ya majimbo matatu katika Wilaya ya Garissa.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa Kenya wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Fafi

text:
Jimbo la Uchaguzi la Fafi ni mojawapo ya majimbo 210 ya uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Garissa iliyoko Mkoani Kaskazini Mashariki, miongoni mwa majimbo matatu katika wilaya hiyo. Lina wodi sita, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la Garissa County.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Funyula

text:
Jimbo la Uchaguzi la Funyula ni mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Busia, miongoni mwa majimbo manne ya wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1997. Aliyekuwa Makamu wa Rais Moody Awori alikuwa akiliwakilisha jimbo hili. Kabla ya kuanzishwa kwa jimbo hili aliwahi kuwakilisha majimbo ya Uchaguzi ya Busia Kusini na Samia..


title: Jimbo la Uchaguzi la Horr Kaskazini

text:
Jimbo la Uchaguzi la Horr Kaskazini ni mojawapo ya Majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo linapatikana katika Wilaya ya Marsabit mkoani Mashariki, miongoni mwa majimbo matatu ya wilaya hiyo. Eneo lote la jjimbo hili linapatikana katika eneo la baraza la utawala wa mitaa la Marsabit County.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Ijara

text:
Jimbo la Uchaguzi la Ijara ni mojawapo ya Majimbo 210 ya uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Ijara mkoani Kaskazini Mashariki, na ndilo jimbo la pekee katika wilaya hiyo. Linashirikisha wodi saba, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la Ijara County.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Imenti ya Kati

text:
Jimbo la Uchaguzi la Imenti ya Kati ni moja kati ya Majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. JImbo hili linapatikana katika Wilaya ya Marsabit mkoani Mashariki miongoni mwa majimbo matatu katika wilaya hiyo. Lina wodi nane, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la utawala wa mitaa la Meru Central County.
Jimbo hili lilibuniwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Kacheliba

text: Jimbo la Uchaguzi la Kacheliba ni moja ya majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Ni moja kati ya Majimbo matatu ya wilaya ya Pokot Magharibi. Jimbo hili lina wodi 11, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la Pokot County.


title: Jimbo la Uchaguzi la Kacheliba

text: Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi Mkuu wa 1988.


title: Jimbo la Uchaguzi la Emuhaya

text: Jimbo la Uchaguzi la Emuhaya ni mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Vihiga mkoani Magharibi, miongoni mwa majimbo manne katika Wilaya hiyo.


title: Jimbo la Uchaguzi la Emuhaya

text: Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1963. Baada ya Uchaguzi Mkuu wa 2007, jimbo hili lilikuwa likiwakilishwa na Kinara wa Bunge Kenneth Marende wa Orange Democratic Movement (ODM)]] ambay hatimaye alichaguliwa kuwa Spika wa Bunge Mnamo Januari 2008.


title: Chui

text: Jina la kibiolojia Panthera pardus Linnaeus, 1758


title: Chui

text: Chui ni mnyama mwindaji anayewinda kimyakimya sana. Ingawa ni mdogo kuliko wanyama wote wa jenasi ya Panthera, chui bado anaweza kuwinda mnyama mkubwa kwasababu ya fuvu lake kubwa lenye taya zenye nguvu. Ukilinganisha na paka mwili wake ni mrefu zaidi na miguu yake ni mirefu. Urefu wa kichwa na mwili wake ni kati ya sm 125 na 165 na mkia wake unakaribia sm 60 mpaka 110. Urefu wa mabega ni sm 45 mpaka 80. Chui dume ni wakubwa 30% zaidi ukilinganisha na jike, kufikia uzito wa kg 37 mpaka 91 ukilinganisha na jike wenye kg 28 mpaka 60. Chui wenye miili mikubwa hupatikana kwenye maeneo yaliyojitenga na wanyama wengine wala nyama hasa toka kwa wale jamii ya paka wakubwa waliozoeleka kama vile simba na chui wakubwa wenye milia,"tigers".


title: Chui

text: Chui mara nyingi huchanganywa na paka wengine wenye madoa, kama duma na jagwa. Hata hivyo wana mtindo tofauti wa madoa: duma wana madoa ya kawaida yaliyosambaa mwili wote; jaguar wana madoa madogo ndani ya vijimiraba; wakati chui ana madoa ndani ya miduara midogo kuliko ile ya jaguar. Chui ni mkubwa na mwenye misuli zaidi kuliko duma, lakini mdogo kidogo na mwenye misuli kidigo kuliko jaguar. Madoa ya chui ni ya mviringo kwa Afrika Mashiriki na huwa ya mraba kwa kusini mwa Afrika. Chui wameripotiwa kufikia mpaka umri wa miaka 21. Rangi mbalimbali.


title: Chui

text: Chui anafahamika kwa uwezo wake wa kukwea miti, na huonekana akijipumzisha kwenye matawi ya miti wakati wa mchana, akiburuza mawindo yake mpaka juu ya miti na kuining’iniza huko; ingawa, yeye hana nguvu sana kama jamii nyingine ya paka. Chui naye pia ni mwenye nguvu sana, anaweza kukimbia mpaka km 58 kwa saa, kuruka mbele zaidi ya mita 6 na kuruka juu mpaka kufikia hata mita 3. Chui kiasili ni miongoni mwa wanyama wanaowinda usiku, japo wamerekodiwa mara kadhaa wakiwinda mchana, tena hasa wakati anga likiwa si angavu sana. Wao hutumia muda wao mwingi kulala, aidha juu ya miti, kwenye miamba au kwenye nyasi.


title: Chui

text: Chui huwinda kwa utegemezi. Ingawa hupendelea wanyama wa umbo la kati, chui hula kitu chochote kuanzia kombamwiko alaye kinyesi mpaka wakubwa pofu dume mwenye kg 900. Milo yao hujumuisha sana wanyama wenye kwato na nyani, lakini rodent, reptilia, amfibia, ndege na samaki nao huliwa pia. Kwa Afrika, swala wa umbo la kati ndio chakula kikuu cha chui, hasa impa na swala wa Thomson. Huko Asia chui hula mbawala, chitali na muntiako na pia aina ya paa wa Asia na Ibex.


title: Chui

text: Chui hunyatia windo lake kimyakimya na dakika ya mwisho kasha kumrukia, humnyonga koo lake kwa kumng’ata haraka. Chui kwa kawaida huficha mawindo yao kwenye vichaka vilivyoshona au huyachukua mpaka juu ya miti, na wana uwezo wa kubeba wanyama hata wenye uzito mara tatu ya uzito wao. Chui ndiyo mnyama pekee miongoni mwa jamii ya paka anayeweza kubeba mawindo yake juu ya miti. Uchaguzi wa mawindo kupitia tafiti umeonekana kuzingatia hali fulani ikiwemo ukubwa wa kundi analokuwemo mnyama awindwaye, ukubwa wa pori na mazingira yasiyoweza kuhatarisha maisha ya mwindaji, chui.


title: Chui

text: Chui jike huko Sabi Sands maeneo ya Afrika ya Kusini. Ona madoa meupe anayotumia kuwasiliana na watoto wake wakati wa kuwinda kwenye nyasi ndefu.


title: Chui

text: Chui dume hufuata jike ambalo linamvutia, ingawa maranyingi kupigania haki za kuzaliana hutokea. Kutegemeana na eneo, chui hujamiiana mwaka mzima (Afrika na Asia) au kwa kipindi maalumu Januari mpaka Februari (Manchuria na Siberia). Chui jike kawaida huwa kwenye kipindi cha joto kwa siku 6 – 7. Hubeba mimba kwa siku 90 – 105. Watoto kwa kawaida huzaliwa kwa wingi wa 2 – 4, lakini kiwango cha kufa kwa watoto ni kikubwa kiasi cha kupona mtoto 1 – 2 tu kwa uzao mmoja.


title: Chui

text: Chui jike mwenye mimba hutafuta pango, uwazi kwenye miamba, mti wenye uwazi mkubwa au kichaka kwaajili ya kuzalia na kuweka makazi ya mwanzo. Watoto hufungua macho yao baada ya siku 10. Manyoya ya watoto huwa marefu na mengi kuliko ya wakubwa. Ndani ya miezi mitatu watoto huanza kuwafuata mama zao nje kuwinda. Wakiwa na umri wa mwaka mmoja chui wana uwezo wa kujilisha wenyewe lakini hubaki na mama zao kwa miezi 18 mpaka 24.


title: Chui

text: Tafiti juu ya chui zinaonesha kuwa asilimia karibu 13% ya chui wote wanapatikana katika maeneo yanayotunzwa. Katika tafiti yao ya IUCN, Nowell and Jackson walisema chui dume huwa nahimaya ya kilomita za mraba 30-38, lakini jike huwa na kilomita za mraba 15-16 tu.


title: Chui

text: Data kutoka mwaka 1996 zinaonesha kuwa chui ndio waliosambaa zaidi kwa wanyama wote jamii ya paka, na hasa katika sehemu za kusini mwa Asia na katikati mwa Afrika,ingawa tangu hapo kiasi hicho kimeanza kupungua.


title: Chui

text: Chui huishi zaidi sehemu zenye nyasi, miti kiasi na hasa pembezoni mwa vijito. Chui mara nyingi amefanyiwa tafiti akiwa katika misitu ya savanna, na ndio iliyotumika kutoa baadhi ya tabia zake . Kwa mfano kwa kawaida chui husemwa kuwa wao huwinda usiku lakini huko Afrika ya Magharibi wameonekana hasa kuwa wanawinda mchana. Pia chui wa misituni wanatabia ya kuchagua mawindo na huwa na tabia nyingi za msimu. [40] Huku akiwa katika misitu ya savanna, chui anaweza kuishi katika maeneo mengi: huko Urusi Mashariki ya Mbali, huweza hata kuishi kwenye jotoridi chini ya -25 digrii za Sentigredi.


title: Chui

text: Chui ni lazima apiganie chakula na malazi na wawindaji wingine kama simba, tigers , fisi madoa na mbwa mwitu wa Afrika hata na wale wa Asia. Wanyama hawa huweza kuiba mawindo ya chiu au hata kuwawinda kwa ajili ya kitoweo watoto wa chui. Chui ameweza kuishi na wanyama hawa pamoja kwa kuwa na muda tofauti wa kuwinda, na kutokuwa muda mwingi maeneo ambayo wanyama hawa wapo. Kwa usalama zaidi, chui hubeba aidha watoto wake au kitoweo chake alichowinda mpaka juu ya miti. Simba mara chache huweza kukwea juu ya miti kufikia chakula cha chui, na kama amevutiwa sana, tiger mkubwa anaweza pia kukwea mti kufikia chakula hicho.


title: Chui

text: Nowell na Jackson waliona nyakati Fulani ambapo chui walishirikiana na simba au tiger: hapa chui anaonekana kuua mnyama mdogo huku wenzake wakiwepo. Katika misitu ya Kitropiki chui hawaogopi jamii nyingine zap aka na kuwinda muda tofauti. Licha ya wingi wao, chui na tigers walionekana wakiishi pamoja bila ya ushindani mkubwa ambao ni kawaida kuonekana katika ukanda wa savanna.


title: Chui

text: Pumpard ni mnyama mahuluti aliyetokana na kuchanganywa chui na puma. Seti tatu za wanyama haw zilizalishwa kati ya mwaka 18900 na mapema 1900 na Carl Hagenbeck katika mbuga yake ya wanyama huko Hamburg, Ujerumani.


title: Chui

text: Chui wamejulikana kwa binadamu tangu enzi za kale na wameonekana kwenye sanaa, imani kwa nchi nyingi ambako walitokea kihistoria, kama vile Ugiriki ya kale, Persia na Roma, na hata kule ambako hawakuwepo ila kuanzia milenia za hapa karibuni, kwa mfano Uingereza. Matumizi ya sasa ya chui ni kama ngao ya michezo, ngao ya taifa imezoeleka sana kwa afrika, japo bidhaa nyingi duniani zinatumia jina hili.


title: Chui

text: Chui jike huko Sabi Sands, Afrika ya Kusini ikionesha kwa namna gani mtalii anavyoweza kuwasogelea chui


title: Chui

text: Licha ya umbo lake, mnyama huyu ni vigumu sana kuonekana mwituni. Sehemu nzuri za kuwaona chui katika afrika ni Sabi Sand Private Game Reserve huko Afrika ya Kusini, ambako chui wameyazoea magari ya safari na huonekana hata mchana kwa ukaribu kwelikweli. Huko Asia, huonekanakatika Mbuga ya Taifa ya Yala nchini Sri Lanka, ambako ni miongoni mwa seheme zenye chui wengi zaidi duniani, lakini hata hapa kuonekana hakujahakikishiwa kwasababu zaidi ya nusu ya mbuga imefungwa kwa jamii. Sehemu nyingine nzuri ya kuwona chui ni mbuga ya Taifa ya Wilpattu huko Sri Lanka, bila ya kusahau Madhya Pradesh na Uttarakhand huko India.


title: Chui

text: Jamii:Paka na jamaa Jamii:Wanyama wa Afrika Jamii:Wanyama wa Biblia


title: Kipanya

text: Kutoka Wikipedia, ensaiklopidia huru


title: Kipanya

text: Kipanya hupatikana katika oda ya wagugunaji (Rodentia). Spishi inayofahamika sana ni kipanya-nyumbani (Mus musculus). Pia ni mfugo maalum. Kwenye maeneo mengine, vipanya huwa maarufu. Wagugunaji hawa huliwa na ndege wakubwa kama vile vipanga na kozi. Wanafahamika kwa kuhamia makazi ya watu kutafuta chakula na makazi yao. Japo wakifugwa vipanya hawa huweza kuishi kwa miaka miwili na nusu, kwa kawaida vipanya huishi kwa wastani wa miezi minne huko porini, kumpakakana na kuwinda mara kwa mara. Jamii za paka, mbwa-mwitu, bweha, ndege mbua, nyoka na hata jamii fulani za artropoda huwawinda sana vipanya. Hata hivyo humpakakana uwezo wao mkubwa wa kuishi mazingira mbalimbali, vipanya huonwa kuwa ndio jamii ya pili kuishi duniani yenye uwezo mkubwa wa kudumu mazingira baada ya binadamu.


title: Kipanya

text: Vipanya huweza kuwa waharibifu, kwa kula na kuharibu mazao, kusababisha uharifu wa vifaa na kusambaza magonjwa kupitia vijidudu vyao na kinyesi chao. Kimsingi vipanya ni wanyama wa usiku na hufidia uwezo wao wa kuona kidogo kwa uwezo wao maridadi wa kunusa na kusikia vizuri katika kupata chakula na kuwatambua maadui zao. Vipanya na wenzao panya ndio hasa chachu ya kuanza kufugwa kwa paka ambao kusudi lao ni kuwinda panya hao.


title: Kipanya

text: Uwezo wao wa kuzaaa huwaza pale wanapokuwa na siku 50, japo kipanya jike huweza kuanza kupata hedhi yao ya kwanza wakiwa na siku 25 hadi 40. Vipanya huzaliana mwaka mzima huku mayai yao yakiwepo muda wote. Siku za mzunguko wa mayai huwa ni 4 mpaka 5 na hedhi hudumu kwa masaaa 12 kuanzia jioni. Harufu za uke wao hutambua kusaidia hatua ya mzungoko wa uzazi alionao jike hivyo kujua muda sahihi wa kujamiiana. Vipanya hupandana usiku na hudhibitishwa/ huwezekana kwa kushikwa shahawa kwenye uke kwa saa 24 kwa ujumla. Uwepo kwa manii kwenye uke pia ni alama mojawapo ya kujamiiana. Vipanya hubeba mimba kwa muda wa siku 20. Huzaa wampakampaka takribani 10 - 12 kwa uwezo wa kawaida wenye uzimpaka wa kilogramu 0.5- 1.5, walio na nywele huku masiiona. Macho yao yakiwa yamefunga wampakampaka huachishwa kunyonya baada ya majuma 3, na baada ya siku 2-5, jike hurudia mzunguko wake wa uzazi.


title: Kipanya

text: Vipanya hutumika sana kwenye tafiti za maabara sababu zao ni mamalia na wanamahusiano makubwa sana na binadamu kuliko hata panya wakawaida. Vipanya hutumika sana kama kifani cha binadamu. Sababu nyingine inayowafanya panya hawa watumike maabara ni udogo wao, hawana gharama na ni rahisi kuwatunza huku pia wakizaliana kwa kasi. Vipanya huwa wasikivu sana hasa pale wanapokuzwa na kufuzwa tangu wakiwa wadogo na kama wanapewa sana uangalizi mkubwa wa binadamu, japo baadhi yao wanaonekana kuwa ni wakorofi sana. Panya wa kawaida na vipanya wana kila ogani sawa isipokuwa tu zinampakafautiana kwa ukubwa.


title: Kipanya

text: Mus (Mus) musculus, Kipanya-nyumbani - wamewasilishwa kila mahali Mus (Mus) spretus, Kipanya wa Moroko (Ufaransa ya kusini, Rasi ya Iberia, Visiwa vya Baleari, Moroko mpaka Tunisia) Mus (Nannomys) baoulei, Kipanya wa Baule (Kodivaa mpaka Gine) Mus (Nannomys) bufo, Kipanya Chura (Milima ya Uganda, Rwanda, Burundi na sehemu za jirani za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo) Mus (Nannomys) callewaerti, Kipanya wa Callewaert (Angola na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo) Mus (Nannomys) goundae, Kipanya wa Gunda (Jamhuri ya Afrika ya Kati) Mus (Nannomys) haussa, Kipanya Hausa (Senegali mpaka Nijeria ya kaskazini) Mus (Nannomys) indutus, Kipanya-jangwa (Angola ya kusini mpaka Zimbabwe ya magharibi na Afrika Kusini ya kaskazini) Mus (Nannomys) mahomet, Kipanya Mahomet (Eritrea na Uhabeshi) Mus (Nannomys) mattheyi, Kipanya wa Ghana (Ghana) Mus (Nannomys) minutoides, Kipanya Kibete (Zimbabwe, Msumbiji ya kusini, Afrika Kusini) Mus (Nannomys) musculoides, Kipanya wa Temminck (Afrika kusini mwa Sahara, isipokuwa eneo la usambazaji la M. minutoides) Mus (Nannomys) neavei, Kipanya wa Neave (Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ya mashariki mpaka Afrika Kusini ya kaskazini mashariki) Mus (Nannomys) orangiae, Kipanya Kusi (Afrika Kusini) Mus (Nannomys) oubanguii, Kipanya wa Ubangi (Jamhuri ya Afrika ya Kati) Mus (Nannomys) setulosus, Kipanya wa Peter (Senegali mpaka Uhabeshi na Kenya ya magharibi) Mus (Nannomys) setzeri (Namibia ya kaskazini mashariki, Botswana na Zambia ya magharibi) Mus (Nannomys) sorella, Kipanya wa Thomas (Kameruni mpaka Tanzania ya magharibi) Mus (Nannomys) tenellus, (Sudani mpaka Somalia na Tanzania ya kati) Mus (Nannomys) triton, (Uhabeshi ya kusini mpaka Angola ya kati na Malawi)


title: Kipanya

text: Mus (Coelomys) crociduroides (Western Sumatra) Mus (Coelomys) mayori (Sri Lanka) Mus (Coelomys) pahari (Northeastern India mpaka southwestern Cambodia na northern Vietnam) Mus (Coelomys) vulcani (Western Java) Mus (Mus) booduga (Pakistan, India, Sri Lanka, Bangladesh, southern Nepal, central Myanmar) Mus (Mus) caroli (Ryukyu islnas, Taiwan na southern China mpaka Thailna; Malaysia na western Indonesia) Mus (Mus) cervicolor (Northern India mpaka Vietnam; mpaka Sumatra na Java) Mus (Mus) cookii (Southern na northeastern India na Nepal mpaka Vietnam) Mus (Mus) cypriacus (Cyprus) Mus (Mus) majorius (Athens, Greece) Mus (Mus) famulus (Southwestern India) Mus (Mus) fragilicauda (Thailand na Laos) Mus (Mus) macedonicus (Balkans mpaka Israel na Iran) Mus (Mus) musculus (introduced worldwide) Mus (Mus) nitidulus (Central Myanmar) Mus (Mus) spicilegus (Austria mpaka southern Ukraine na Greece) Mus (Mus) terricolor (India, Nepal, Bangladesh, Pakistan; introduced mpaka Sumatra) Mus (Pyromys) fernnaoni (Sri Lanka) Mus (Pyromys) phillipsi (Southwestern India) Mus (Pyromys) platythrix (India) Mus (Pyromys) saxicola (Southern Pakistan, southern Nepal, na India) Mus (Pyromys) shortridgei (Myanmar mpaka southwestern Cambodia na northwestern Vietnam)


title: Kipanya

text: Watu wengi hununua vipanya kama mfugo wa nyumbani. Wanaweza kucheza, kupendwa na kukua huku ukiwamudu. Hatahivyo hawapaswi kuachwa bila maangalizi sababu wana maadui wengi wa asili, tukijumuisha paka, ndege na mbwa n.k. Kipanya dume huwa na harufu kali kuliko jike. Wakiangaliwa vizuri, huweza kuwa mifugo ya ndani ya nyumba nzuri kwelikweli.


title: Kipanya

text: Kwa kawaida vipanya ni wala majani (hebivora), wakila aina yeyote ya matunda au nafaka.. Kutokana na hii vipanya wanafahamika sana kwa kufanikiwa kuishi kwenye mazingira ya watu kwa kula kwa wastani mabaki yeyote ya chakula. Wakifunzwa, hulishwa kwa chakula chao maalum. Vipanya hula chakula chenye uzito mpaka wa gramu 15 kwa gramu 100 za uzito wao kwa siku.


title: Kipanya

text: Vipanya aina ya "Pinkie" wakiuzwa kama chakula cha reptilian


title: Kipanya

text: Vipanya huliwa sana na wanyama wengi wala nyama,tangu hapo zamani na mpaka sasa panyapori wamekuwa wakitumiwa kama kimpakaweo.mashariki mwa Zambia na kaskazini mwa Malawi, kama vile huko asia ingawa kwa sasa hawatumiwi sana na binadamu.walikuwa ni chanzo kizuri sana cha protini. Katika nchi kadhaa vipanya wanatumika kama chakula cha mifugo mingine kama vile nyoka, mijusi, chura, na ndege kadhaa. Baadhi ya nchi kama vile Ujerumani, Uingereza n.k. wamepiga marufuku kitendo hiki kwa kuona kimaadili hakifai kwani hujumuisha ukatili.


title: Kipanya

text: Jamii:Panya na jamaa Jamii:Wanyama wa Afrika


title: Nungunungu

text: Kutoka Wikipedia, ensaiklopidia huru


title: Nungunungu

text: Nungnungu au nungu ni wanyama wagugunaji wenye ngozi yenye miiba iliyochongoka wanayotumia kujilinda na maadui. Walienea katika ulimwengu wa sasa na ulimwengu wa zamani. Katika wanyama wagugunaji ni watatu kwa ukubwa, wakitanguliwa na capybara na buku. Nungu wana urefu kati ya sm 20–25. Uzito wao wakaribia kg 5.4–16. Wana umbo la duara, wakubwa na wataratibu kweli. Nungu huwa katika rangi mbalimbali ya kijivu, na mara chache nyeupe. Kujihami kwa miiba kwa nungu hufanana na kule kwa kalunguyeye (Erinaceomorpha) na ekidna (Monotremata).


title: Nungunungu

text:
Nungu ni miongoni mwa spishi 29 za wanyama wagugunaji (rodent) wa familia ya Erethizontidae au Hystricidae. Nungu wanatofautiana kwa ukubwa. Nungu aitwaye Rothschild's Porcupine wa Amerika ya Kusini ana uzito pungufu ya kilo moja; wa Afrika anaweza kukua mpaka kufikia kilo 10. Familia mbili hizi za nungu ni tofauti kabisa na ingawa wote wapo kwenye tawi la Hystricognathi wa oda ya Rodentia, hawahusiani sana. Nungu kumi na moja wa Dunia ya kale, wengi walikuwa ni wa nchi kavu huku wakiwa wakubwa kidogo na wana miiba iliyojikusanya kwa makundi. Inaaminika kuwa wametokana na hystricognaths wengine takribani miaka milioni 30 mapema zaidi kuliko nungu wa dunia ya leo.
Nungu wa dunia ya leo wana umbo ndogo kwa kawaida (japokuwa nungu wa Amerika ya Kaskazini wanafikia kama sm 85 kwa urefu na uzito wa kilogramu 18), huku miiba yao ikiwa imejishikiza mmoja mmoja badala ya kwa makundi na ni wakweaji wazuri, na hutumia muda wao mwingi juu ya miti. Nungu wa dunia ya leo miiba yao ilijitokeza na kukua kwa kujitegemea na wanahusiana zaidi na familia nyingine za wanyama wagugunaji kuliko namna wanavyofahamiana na nungu wa dunia ya kale. Nungu kwa wastani wana uwezo wa kuishi muda mrefu na wanashikilia rekodi miongoni mwa familia yao ya rodent kwa kuishi kwa kiasi cha muda mrefu zaidi, ambayo imevunjwa hivi karibuni na panya aina ya Naked Mole Rat (Heterocephalus glaber).


title: Nungunungu

text: Miiba ya nungu huchukua sura mbalimbali kulingana na spishi, lakini yote ni nywele zilizoboreshwa na kufunikwa na keratini, na zimejishikiza kwenye misuli ya ngozi. Nungu wa kale (Hystricidae) wana miiba iliyojikusanya kwenye makundi huku kwa nungu wa dunia ya mpya (Erethizontidae), miiba, mmoja mmoja, imechanganyika na ufumwele, manyoya ya chini na nywele.


title: Nungunungu

text: Miiba huachiwa kwa kuigusa, au hudondoka pale ambapo nungu anajitikisa, lakini hawezi kamwe kurushwa kwa adui, pamoja na imani iliozoeleka. Miiba mipya hukua huchukua nafasi ya ile iliyopotea.


title: Nungunungu

text: Nungu hupatikana sana katika maeneo ya kawaida na tropiki ya Asia, Italia, Afrika na Amerika ya Kusini na Kaskazini. Nungu huishi kwenye misitu, jangwani sehemu zenye miamba, vilima na nyikani. Baadhi ya nungu wa Dunia Mpya huishi kwenye miti, lakini nungu wa Dunia wa Kale wanakaa ardhini. Nungu huweza kupatikana hata kwenye miamba kwenye ardhi yenye hata urefu wa mita 3700. Nungu ni wanyama wa usiku.


title: Nungunungu

text: Nungu anapotafuta chumvi wakati mwingine huweza kupata kupitia makazi ya watu na kwa tabaka za mbao zilizopakwa sodium naitreti, rangi za kuta, mishikio ya vifaa, viatu, nguo na vitu vingine vilivyopata jasho. Nungu pia huvutiwa na barabara ambazo chumvi hutumika kuyeyusha barafu, na mara kadhaa huonekana wakilamba magurudumu ya gari zilizopita kwenye barabara hizo. Chumvi maalumu iliyotengwa kama inaweza kuwasaidia wasijiumize.


title: Nungunungu

text: Vyanzo asili vya chumvi ambavyo nungu hutumia hujumuisha mimea yenye chumvi, mifupa ya wanyama, magamba ya miti, matope kwenye udongo wenye chumvi sana, na vitu vilivyoshikwa na mkojo.


title: Nungunungu

text: Kwa kipindi kirefu nungu huaminika kuwa na uwezo wa kurusha miiba yao kwa adui, hii imekanushwa vikali, baada ya kufahamu kuwa miiba hulegea na kuanguka yenyewe.


title: Nungunungu

text: Nungu wameanza kufugwa Kenya na wanatumika kama kinweo kwa uzuri kabisa


title: Panya (Rattus)

text: Kutoka Wikipedia, ensaiklopidia huru


title: Panya (Rattus)

text: Panya ni wanyama wenye maumbo madogo, jamii ya wanyama wagugumaji (rodents) wenye mkia mrefu ambao ni wa familia ya juu ya "Muroidea". "Panya wa kweli" ni wa jenasi "Rattus", na wale ambao ni muhimu kwelikweli kwa binadamu na panya wengi, "Rattus rattus", pamoja na panya wa kahawia, "Rattus norvegicus". Wanyama wengi wa jenasi ya "rodent" na familia zao pia huitwa panya na wanafanana na vitu vingi na panya wa kweli.


title: Panya (Rattus)

text: Panya wa kweli hutofautishwa na panya pori kwa ukubwa, huku panya wakiwa wakubwa kidogo kuliko panya pori. Familia ya muroid ni kubwa na tata. Na jina panya (kwa kimombo ‘rat’) na panya pori (kwa kimombo ‘mouse’) yakiwa si maalumu sana katika uainishaji wa wanyama.


title: Panya (Rattus)

text: Spishi zinazofahamika za panya ni panya mweusi ("Rattus rattus") na panya kahawia ("Rattus norvegicus"). Kundi hili huitwa kama panya wa Dunia ya Kale ama panya wa kweli na limeanzia huko Asia, panya ni wakubwa kuliko panya pori wa Dunia ya Kale, ambao ni ndugu zao na huwa na uzito zaidi ya gramu 500 mwituni.


title: Panya (Rattus)

text: Neno “panya" hutumika hata kwa mamalia wadogo ambao si panya wa kweli. Mfano ni panya wa Amerika ya Kusini, spishi kadhaa wanaitwa panya kangaroo, na wengine. Panya kama vile 'Bandicoot rat' ("Bandicota bengalensis") ni wanyama wagugumaji (rodents) wanaohusiana na panya lakini si panya wa kweli. Katika nchi za mashariki watu wengi wanatumia panya kama panya wa kufugwa. Hawa ni wale wa spishi "R. norvegicus", ambao asili yao ni nyika za China na wakasambaa huko Ulaya, mnamo mwa 1775, kwenye Dunia Mpya. Panya wa kahawia mara nyingi hutumika kwa tafiti. Panya wafugwao huwa watiifu na wasikivu kuliko panya wa kale, pia hupata magonjwa mara kwa mara kotokana na kuzaliana na jamii tofauti.


title: Panya (Rattus)

text: Wengi wa panya huishi kwenye jamii ya watu. Huwa husababisha upungufu na chakula kwenye nchi zinazoendelea. Hata hivyo panya wasumbufu katika kundi hili ni wachache sana huku wengi wao wanaishi visiwani na wamekuwa hatarini kutokana na kuharibika kwa makazi yao.


title: Panya (Rattus)

text: Panya wanaoishi mwituni huaminika kuwa wanaweza kubeba baadhi ya magonjwa na kuyapeleka kwenye mamalia wengine; kwa mfano huko Ulaya katika mji kadhaa ugonjwa wa ‘Black Death’ inaaminika kuwa imesababishwa na vimelea vya "Yersinia pestis" na kubebwa na kunguni wa panya wa tropiki waliokuwa wanajishibisha kwa panya wengi wa Ulaya huko. Panya hawa walitumika kama wasafirishaji tu. Mzunguko huu unaendelea kwa nchi nyingi licha ya magonjwa ya binadamu, panya pia wanahusishwa na magonjwa ya mifugo kama vile homa ya maini ya nguruwe.


title: Panya (Rattus)

text:
Kwa kawaida panya huishi kwa muda wa miaka mitatu, lakini wengi huishi kwa mwaka mmoja tu kutokana na kuwindwa na wanyama wengine.
Panya walianza kufugwa nyumbani tangu karne ya 19. Wengi wao ni panya wa kahawia lakini weusi na ‘Giant pouched rats’ nao pia hufugwa. Panya wafugwao huwa na tabia tofauti ukilinganisha na panya wa mwituni kulingana na vizazi vingapi vimewekwa kama mifugo. Pia panya wafugwao, hawaleti hatari tena ya magonjwa kama mifugo mingine, yaani paka na mbwa. Panya wa kufugwa huwa marafiki na wanaweza kuzoeshwa kufanya kazi mbalimbali.
Aina moja ya panya wa maabara inajulikana kama panya Zucker. Panya hawa wanazalishwa wakiwa na uwezo wa kupata kifua kikuu na magonjwa mengine ya binadamu.


title: Panya (Rattus)

text: Mfano 1895, chuo kikuu cha Clark, Worcester, Massachusetts (Marekani) kilianzisha kundi kubwa la panya weupe kwa ajili ya kujifunza madhara ya chakula na mapungufu mengine ya mwili. Kwa miaka mingi panya wametumika kama viungo vya tafiti za magonjwa mbalimbali na kuongeza ufahamu wetu kuhusu viasilia, magonjwa na madhara ya madawa, na mada nyingine ambazo zimechangia mambo makubwa ya afya ya mwili wa binadamu. Uchunguzi wa mwaka 2007 umebaini kuwa panya wana uwezo na akili ambapo hapo awali ulionekana upo kwa binadamu pekee na baadhi ya wanyama wa kale babu wa binadamu.


title: Panya (Rattus)

text: Panya wa kufugwa ni tofauti sana na wale wa mwituni. Ni wapole na hung’ata kwa nadra sana. Huvumilia uwepo wa watu wengi na huzaliana mapema na kwa wingi sana. Na ubongo, maini, mafigo, tezi ya adrenali na mioyo yao ni midogo sana. (Barnert 2002).


title: Panya (Rattus)

text:
Panya kwa nyakati fulani huweza kutumika kwa chakula. Panya huwa chanzo kizuri cha protini kuliko nyama nyingine. Baadhi ya watumwa wa kiafrika huko Amerika ya Kusini walitumia nyama kutosheleza milo yao. Huko Australia watu jamii ya Aborigines, wanatumia panya kwenye milo yao na huko India wanawake wa jamii ya Mishmi, hutumia panya sababu huruhusiwa kula nyama ya samaki, nguruwe na panya tu. Shirika la chakula na kilimo la umoja wa mataifa lilikadiria kuwa panya wanafanya zaidi ya nusu ya kiasi cha nyama kinachotumiwa na Waghana.
Hakuna marufuku kubwa ya kula panya kwa watu wa magharibi, lakini watu wa jamii ya Shipibo wa Peru na watu wa Sirionó wa Bolivia ndio huwa na marufuku kula panya.


title: Panya (Rattus)

text: Panya pia huliwa na nyoka, na wanyama wengine walao nyama. Jamii mbili za chatu hula panya pekee. Wakati mwingine panya hupatikana sana kwa watu wanaomiliki/wanaofuga wanyama wengine ambapo hutumia panya kama chakula cha wanyama wao.


title: Panya (Rattus)

text: Panya pia wanahusika sana kwenye tamaduni mbalimbali. Watu wa Roma ya kale hawawatofautishi panya na panya pori, badala yake huwaona tu kama panya wakubwa ("Mus Maximus") na panya wadogo ("Mus Minimus").


title: Panya (Rattus)

text: Huko kwenye nchi ya China, panya ni mmoja kati ya wanyama wa walio kwenye kalenda ya Zodiac ya wachina. Watu waliozaliwa kwenye mwaka wa panya huonwa kuwa wana tabia za panya zikiwemo: ukweli, ukarimu, kiu ya kufanya mambo, hasira ya haraka na ufujaji. Watu waliozaliwa katika mwaka wa panya hupatana sana na watu waliozaliwa miaka ya “nyani” na “nyoka aina ya masons (dragon)”, na kupatana kidogo na “farasi”.


title: Panya (Rattus)

text: Katika tamaduni za India, panya huonekana ni kama sehemu ya Hekalu la Ganesh. Huko kaskazini-magharibi mwa mji wa Deshnoke wa India, panya katika Hekalu la Karni Mata wanawekwa kama wanaume watakatifu. Wahudumu huwalisha panya hao kwa nafaka na maziwa. Mtu kula chakula kilichoguswa na panya hao huonekana kama baraka toka kwa Mungu.


title: Panya (Rattus)

text: Jenasi ya "Rattus" ni ya nusufamilia kubwa sana ya Murinae. Kuna jenera kadhaa ambazo pia huonwa kama ni sehemu ya "Rattus": "Lenothrix", "Anonymomys", "Sundamys", "Kadarsanomys", "Diplothrix", "Margaretamys", "Lenomys", "Komodomys", "Palawanomys", "Bunomys", "Nesoromys", "Stenomys", "Taeromys", "Paruromys", "Abditomys", "Tryphomys", "Limnomys", "Tarsomys", "Bullimus", "Apomys", "Millardia", "Srilankamys", "Niviventer", "Maxomys", "Leopoldamys", "Berylmys", "Mastomys", "Myomys", "Praomys", "Hylomyscus", "Heimyscus", "Stochomys", "Dephomys", na "Aethomys".


title: Kifaru

text: Kwa gari la kijeshi linalobeba silaha tazama hapa: Kifaru (jeshi) Vifaru au faru ni wanyamapori wakubwa wa familia Rhinocerotidae. Spishi mbili zinapatikana Afrika na nyingine tatu huko Asia. Nchini Uhindi wanabaki faru 2700 tu na hata faru weupe nao wameadimika sana duniani.


title: Kifaru

text: Faru hufahamika sana kwa umbo lake kubwa (ni miongoni mwa wanyama walanyasi wakubwa sana ambao wanabakia); huku kila spishi ya faru ikikaribia kuwa na uzito wa tani moja na ngozi ngumu ya kujilinda, yenye unene wa sentimeta 1.5 – 5.0; ubongo mdogo wa mamalia (gramu 400 – 600) na pembe kubwa. Hula sana majani.


title: Kifaru

text: Faru wana uwezo mkubwa wa kusikia na kunusa, lakini uoni wao si mzuri sana. Weusi huishi kwa miaka 60 na zaidi.


title: Kifaru

text: Faru huthaminiwa sana kutokana na pembe zao. Pembe hizo zimetengenezwa kwa keratini, protini, sawa na ile inayopatikana kwenye nywele na kucha.[1] Faru wa Afrika na Sumatra wana pembe mbili huku wale wa Uhindi na Java wakiwa na pembe moja tu. Faru wa Afrika hukosa meno ya mbele na kutegemea zaidi magego katika kusaga chakula.


title: Kifaru

text: Kuna spishi tano zinazoweza kuwekwa katika makundi matatu. Spishi mbili za Afrika, faru mweupe (white rhinoceros) na faru mweusi (black rhinoceros) walitokea kama miaka milioni 5 iliyopita. Tofauti kubwa kati ya faru mweupe na faru mweusi ni muundo wa midomo yao. Faru mweupe ana mdomo mpana kwa ajili ya kula nyasi huku mdomo wa faru mweusi ikiwa imechongoka kiasi.


title: Kifaru

text: Faru weupe kwa muonekano ni wa kijivu. Maana ya neno weupe ilikosewa tu kutokana na neno la kiholanzi ‘wijd’ lenye maana ya upana ‘wide’ ambalo lilizoeleka kama ‘white’ ambalo sasa laeleweka hivyo kama mweupe. Aliitwa hivyo kwa maana ya upana, sababu wa mdomo wake mpana wenye umbo la mraba.


title: Kifaru

text: Faru mweupe ndiyo mnyama mkubwa wa ardhini baada ya tembo. Anakaribiana kidogo na faru wa India na kiboko. Faru weupe wana mwili uliojaa, na kichwa kikubwa, shingo fupi na kifua kipana. Faru anaweza kuzidi uzito wa kilogramu 3,500 na urefu wa mita 3.5 – 4.6 kuanzia kichwani na mabega ya urefu wa sentimeta 180 – 200. Uzito wa faru mweupe uliovunja rekodi ni ule wa kilogramu 4,500.[2] Ana pembe mbili huku ile ya mbele ikiwa kubwa zaidi hata kufikia urefu wa sentimeta 90 – 150. Faru weupe pia wana nundu kubwa inayoshikilia vichwa vyao vizuri. Huwa na nywele kadhaa hasa kwenye masikio yao na mkiani, sehemu nyingine za mwili zikiwa zimesambaa kidogo tu.


title: Kifaru

text: Faru weusi wana mdomo uliochongoka. Wanafanana kwa rangi na faru weupe. Hii inachanganya sana, sababu majina yao ni tofauti lakini rangi zao ni sawa kabisa. Spishi hii ina spishi nyingine nne ndani yake. Faru mkubwa mweusi huwa na urefu wa sentimeta 132 – 180 mabegani mwake na urefu wa mita 2.8 – 3.8 kuanzia kichwani mwake.[3] Huwa na uzito wa kilogramu 850 mpaka 1600, na wachache mpaka kg 1800, huku faru jike wakiwa na umbo dogo kiasi kuliko wanaume. Pembe kubwa mbili zimetengenezwa kwa keratini huku ile kubwa ya mbele ikiwa ina urefu wa mpaka sentimeta 50, na mmoja aliwahi hata kufikia sentimeta 140. Wakati fulani hata pembe la tatu hujitokeza. Faru weusi ni wadogo kiasi kuliko faru weupe, na wana mdomo uliochongoka kwa ajili ya kukusanya majani kabla ya kula.


title: Kifaru

text: Kutokana na umuhimu wa wanyama hawa nchi ya Tanzania imeamua kuwatunza faru kwa kuwaweka sehemu isiyorasmi kwao kwa uangalizi mkubwa, maeneo kama grumeti na pia kwa kuwapa majina, kwa mfano Faru John.


title: Kifaru

text: Faru wa India hasa wanapatikana sana huko Nepal na hasa kaskazini – mashariki mwa India. Sasa wanapatikana Pakistan mpaka Bama na wamefika hadi China. Lakini kutokana na mwingiliano wa binadamu, uwepo wao umeathirika na wameanza kupungua. Ngozi yao pana ya kahawia karibu na kijivu yenye mikunjo. Juu ya miguu yao na mabega yao kuna vijinundu, na wana nywele kidogo kwenye miili yao. Faru dume huwa wakubwa kiasi kuliko faru jike kufikia uzito wa kilogramu 2500 – 3200. Faru hawa wana urefu wa sentimeta 175 – 200 mabegani. Faru jike wa india hufikia mpaka uzito kilogramu 1900. Faru hawa hufikia mpaka urefu wa mita 3.0 – 4.0. Karibu theluthi mbili ya faru wote waliobaki duniani, wanapatikana katika mbuga ya Taifa Kaziranga huko India.


title: Kifaru

text: Hawa ndio mamalia wakubwa walio hatarini kutoweka. Mpaka mwaka 2002, walikuwa wamebaki faru 60, huko Java Indonesia na Vietnam. Hii ndio spishi ndogo kuliko wote. Wanyama hawa wanapenda kukaa kwenye misitu ya mvua, nyasi ndefu na maeneo yenye mafuriko ya hapa na pale na matope.


title: Kifaru

text: Faru wa Java pia wana pembe moja. Pia ngozi yao ya kijivu ina mikunjo na wana nundu kama faru wa India, na hawana nywele. Urefu wa mwili wake ni mita 3.1 – 3.2, pamoja na kichwa na urefu wa mita 1.5 – 1.7. Faru wakubwa wanaripotiwa kufikia uzito wa kilogramu 900 – 1400 au 1360 – 2000, kwa chanzo tofauti. Pembe za faru dume hufikia mpaka sentimeta 26 huku faru jike huwa na nundu tu, na wakati mwingine hawana kabisa.