title: Freddy Kasheba

text: Freddy alianza kufundishwa gitaa na baba yake wakati akiwa na umri wa miaka 12. Baba yake alijua kupiga gitaa japo hakufanya kazi ya uanamuziki, alikuwa akipiga gitaa nyumbani baada ya saa za kazi. Moja ya bendi maarufu ambazo zilimtambulisha sana Freddy ilikuwa Orchestra Fauvette, Freddy alieleza kuwa bendi ya Orchestra Fauvette ilianza tarehe 7 mwezi wa sita mwaka 1964 katika jiji la Lubumbashi huko Jamhuri ya Kidemokrasi ya Kongo. Jina hilo Fauvette kwa Kiswahili ni Chiriku, bendi ilikuwa na muimbaji ambaye waliamini alikuwa anaimba kama chiriku na hivyo kuipa bendi hiyo jina hilo. Vyombo vyao vya muziki walinunua Ujerumani kupitia duka la muziki la Dar es salaam Music House (duka lipo mpaka leo). Vyombo vilikuwa vya aina ya Hofner, jina lililoheshimika sana kwa wanamuziki wakati huo.


title: Freddy Kasheba

text: Kati ya nyimbo ambazo zilipigwa katika kipindi hicho ni Camarade ya nzela, ambayo Freddy alieleza ni wimbo uliokuwa ukizungumzia rafiki wa kukutana nae barabarani au njiani, ambaye roho yake huwa kama sanduku la nguo, ambalo ndani yake huwezi kujua kuna nini. Pia ulipigwa wimbo Jacqueline ambao ulitungwa na mwenyewe Freddy ambao alieleza alikuwa alimtungia mpenzi wake aliyempenda Jacqueline. Wimbo mwingine uliopigwa katika kipindi hicho ni Nono na Kalemie, wimbo huu ulitunguiwa binti aliyeitwa Nono mkazi wa Kalemie ambaye alikuwa mpenzi mkubwa wa bendi ya Fauvette.


title: Freddy Kasheba

text: Fauvette ilifika Dar na kuwa inapiga katika ukumbi wa White House Ubungo, lakini kwa miaka hiyo Ubungo ilikuwa mbali sana na mji, na kulikuwa na ajali nyingi zikiwapata wapenzi wa bendi katika usafiri wa kutoka kwenye muziki, hivyo bendi ikaamua kuhamia ukumbi wa Mikumi Tours ambapo walikuwa wakipiga Ijumaa, Jumamosi na Jumapili. Fauvette walikuwa na ndoto ya kuwa bendi bora Afrika. Hawakufikia huko lakini waliweza kuweka alama kubwa katika historia ya muziki wa Afrika mashariki na Kati


title: Freddy Kasheba

text: Kasheba aliweza kuimarisha jina lake zaidi alipolifanya maarufu gitaa la nyuzi kumi na mbili, mwenyewe akiliita nyuzi dazani, hasa alipoanza kulipiga kwa mtindo wa Dukuduku akiwa Safari Sound Orchestra. Pamoja na bendi hizo Kasheba pia alipitia Safari Nkoy, Zaita Muzika, Kasheba group, pia alipita Maquis, na kwa wiki chache alipitia Tancut Almasi.


title: Freddy Kasheba

text: Kasheba alifariki 22 Oktoba 2004 akiwa na miaka 58. Na kuzikwa katika makaburi ya Kinondoni, Dar es Salaam.


title: Freddy Kasheba

text: Tshimanga Assosa Vumbi Kahanga Marquis Original


title: Freddy Kasheba

text: katika blogu ya Anko Jay Kitime


title: Freddy Kasheba

text: Jamii:Waliozaliwa 1946 Jamii:Waliofariki 2004 Jamii:Wanamuziki wa Tanzania Jamii:Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo


title: Mzizi

text: Mzizi katika isimu ni sehemu muhimu sana ya neno ambayo haibadiliki hata kama neno litafanyiwa uambishaji, ukanushi, unyambulishaji na kadhalika. Sehemu hii ikibadilika, hata dhana ya neno hilo hubadilika.


title: Mzizi

text: Mfano mzizi wa neno "Analima" ni "Lim". Hii hutokana na kuchukua neno na kisha kulitafutia shina lake (kitenzi) na kisha kuondoa kiambishi tamati "a".


title: Mzizi

text: Kwa hiyo, MZIZI WA NENO = SHINA-A.


title: Mzizi

text: Mfano, neno "anakimbia" mzizi wa neno ni "kimbi". Kutokana na mzizi huo, unaweza kuzalisha maneno kama sitakimbia, hakimbii, tunakimbia n.k.


title: Mzizi

text: Kuna aina mbili za mizizi ya maneno:


title: Mzizi

text: Hii ni aina ya mzizi ambao hupatikana baada ya neno kutafutiwa shina lake na kuondolewa irabu "a" ambayo ni kiambishi tamati. Mfano wa mzizi asilia ni wakati unapochukua neno "Analima" na kulitafutia shina lake ambalo ni "Lima" na kisha kuondoa kiambishi tamati "a".


title: Mzizi

text: Hivyo mzizi wa asili ni mzizi ambao hutokana na kitenzi halisi. Yaani, ni mzizi ambao umejengwa kwa shina la neno lililoondolewa irabu "a". Kikanuni tunaweza kusema MZIZI = SHINA - A. Mfano katika neno "anakimbia" shina ni "kimbia". Ili kupata mzizi ni lazima utoe irabu "a", hivyo mzizi utakuwa "kimbi" ambao huo tunaweza kuuita mzizi wa asili.


title: Mzizi

text: Huu ni aina ya mzizi ambao hupatikana baada ya kutafuta shina la neno na kisha kulifanyia uambishaji na kisha kulifungulia au kuondoa kiambishi tamati "a".


title: Mzizi

text: Mfano: "Wapigana" shina lake ni "piga" lakini baada ya kufanyiwa uambisani limekuwa "pigana" ambapo ili kupata mzizi mnyumbuliko tunaondoa herufi "a" katika neno "pigana" ambapo neno hilo mzizi wake mnyambuliko utakuwa "pigan".


title: Mzizi

text:
Pia neno kama "wanaimbiana" baada ya kufanyiwa uambishi katika shina lake huwa "imbiana" ambalo baada ya kutolewa kiambishi tamati "a" huwa "imbian"
Kwa upande wa mzizi wa mnyumbuliko, ni mzizi ambao umejengwa kwa mzizi wa asili na viambishi tamati vilivyoondolewa irabu "a".


title: Mzizi

text: Mfano wa maneno ya mnyumbuliko ni kama vile: chezesha, chezeshwa, chezeka n.k. Mfano kitenzi "Chezesha" mzizi wake wa mnyumbuliko ni "Chezesh", hapo mzizi wa asili ni "Chez" na viambishi tamati ni "esh".


title: Kiambishi tamati

text: Kiambishi tamati (au viambishi tamati katika dhana ya wingi) ni aina za viambishi vinavyopatikana baada ya mzizi wa neno.


title: Kiambishi tamati

text: Mfano: neno "WANALIMIANA" linaundwa hivi:


title: Kiambishi tamati

text:
- WA
- NA
- LIM (mzizi)
- I
- AN
- A


title: Kiambishi tamati

text: Kwa hiyo, I, AN na A ni viambishi tamati.


title: Kitunguu maji

text: Kitunguu maji ni aina ya tunguu kama vitunguu vingine, kwa mfano kitunguu saumu.


title: Kitunguu maji

text: Kitunguu maji kitiba nacho kina uwezo wa kutibu maradhi arobaini (40), miongoni mwa maradhi hayo ni joto la mwili kwa ujumla na mbegu za uzazi zilizokuwa za moto.


title: Mgwaru

text: Mgwaru ni mmea wa nusufamilia Faboideae katika familia Fabaceae (miharagwe). Maua na makaka yake ni katika mafundo mazito. Mbegu zake huitwa magwaru (kutoka na Kiurdu گوار "guaar"). Yamkini mhenga wa mgwaru ni mmea wa Afrika "Cyamopsis senegalensis" lakini umegeuka mashambani kwa Uhindi na Pakistani.


title: Mgwaru

text: Mmea huu hukuzwa huko Uhindi na Pakistani hasa lakini siku hizi unaanza kupandwa mahali pengine pia kwa sababu ya gundi ya mbegu zake. Hutumika kwa mbolea kijani na kwa chakula pia. Majani na makaka mabichi huliwa na hata magwaru, lakini lazima yabanikwe kwanza ili kuharibu dumazaji ya tripsini (trypsin inhibitor: tripsini ni kimeng'enya kinachomeng'enya proteini). Mgwaru unaweza kutumika pia kwa malisho lakini lazima makaka yawe yakikomaa kwa sababu makaka mabichi yana asidi hidrosianiki.


title: Mgwaru

text: Lakini utumiaji muhimu sana wa mgwaru ni utengenezaji wa gundi ya gwaru (guar gum). Magwaru yana endospermi kubwa iliyo na polisakaridi ya galaktosi na manosi. Ikiyeyuka katika maji, haya yanakuwa rojorojo. Kwa hiyo gundi ya gwaru hutumika katika tasnia ya chakula, vitambaa, karatasi, dawa na utamaradi. Tangu hivi karibuni gundi hii hutumika sana katika tasnia ya mafuta na gesi ya mwambatope. Inasaidia maji yaingie katika mivunjiko ya miamba.


title: Postikadi

text: Postikadi (ing. "post card") ni aina ya barua isiyo na bahasha. Kwa kawaida ni kipande cha kistatili cha karatasi chenye ujumbe mfupi unaotumwa kwa posta.


title: Postikadi

text: Mara nyingi postikadi huwa na picha upande mmoja halafu anwani, stempu na ujumbe mfupi upande wa kinyume. Gharama ya postikadi ni kidogo chini ya gharama ya barua katika bahasha.


title: Postikadi

text: Ilhali postikadi haina bahasha ujumbe wake unaweza kusomwa na kila mtu anayeishiska. Kadi hizi zilianza kutumiwa kuanzia miaka ya 1860. Tangu kuwa na bei ndogo kuliko barua idadi ya postikadi kati ya barua iliongezeka. Baada ya kupatikana kwa simu za mkononi, sms na barua pepe postikadi zimepungua sana. Bado zinatumiwa hasa na watu waliosafiri wakitaka kutuma picha ya mahali walipofika.


title: Jack the Ripper

text: Jack the Ripper ni jina la kumtaja muuaji asiyejulikana kwa jina halisi ambaye aliua kinyama malaya angalau watano mjini London wakati wa mwaka 1888. Mauaji yote yalitokea katika mtaa wa Whitechapel kuanzia 31 Agosti hadi 9 Novemba 1888. Wakati ule barua zilifika magazetini na katika ofisi za polisi ambako waandishi walijivuna kuwa mtendaji wa mauaji haya na mwandishi mmoja alitia sahihi "Jack the Ripper". Magazeti yaliandika mengi juu ya mauaji ya mfululizo yaliyofanana na hivyo jina la "Jack the Ripper" lilikuwa maarufu sana. Majina mengine yaliyotumiwa wakati ule ni "Whitechapel Murderer" na "Leather Apron" (yaani "aproni ya ngozi") lakini umaarufu wa "Jack the Ripper" umebaki hadi leo.


title: Jack the Ripper

text: Wakati ule London ilikuwa mji uliokua haraka sana. Sehemu ya Whitechapel ilikuwa n]]a wahamiaji wengi kutoka Ulaya bara hasa Ulaya ya Mashariki na kati yao Wayahudi wengi waliokimbia mashambulio ya pogromu dhidi ya Wayahudi katika Urusi. Wengi walikuwa maskini waliokosa makaazi na kulala katika mabweni ya kukodi. Uhalifu na wizi zilitokea kwa wingi katika mazingira haya. Wanawake wengine kati ya wahamiaji walitafuta riziki kwa njia ya umalaya. Taarifa za mashambulio dhidi ya wanawake zilizidi. Wakati wa Oktoba 188 polisi ilikadiria kuwepo kwa nyumba 62 za danguro na takriban wanawake 1,200 waliofanya kazi ya umalaya katika mtaa wa Whitechapel.


title: Jack the Ripper

text: Wanawake watano wanaodhaniwa kuwa wahanga wa "Jack the Ripper" walikuwa wafuatao


title: Jack the Ripper

text: Kulikuwa na maujai zaidi na polisi ilichungulia jumla ya kesi 11 zilizotokea Whitechapel kati ya Aprili 1888 na Februari 1891. Mawazo yalitofautiana kama zote zilitekelezwa na muuaji yeye yule. Lakini kesi tano zinazotajwa hapo juu zinaonyesha dalili za kusababishwa na mtu mmoja. Kati ya dalili hizi ni kukatwa kwa shingo, kufunguliwa kwa tumbo na kukatakata sehemu za uke na uso, pamoja na kutoa ogani za utumbo.


title: Jack the Ripper

text: Kwa jumla muuaji katika kesi hizi alipendelea kuua wahanga wakati wa usiku baina ya saa sita na saa kumi na mbili kwenye siku za wikendi. Mauaji haya yalitokea katika eneo la maili moja ya mraba. Maiti zilipatikana mahali walipouawa, hawakupelekwa mahali pengine. Silaha ya mauaji ilikuwa kisu kikali. Wahanga waliuawa kwa njia ya kunyonga kabla ya kukatwa shingo.


title: Jack the Ripper

text: Idadi kamili ya mauaji ya "Jack the Ripper" haijulikani. Maana wakati ule kulikuwa pia na mauaji mengine yasiyofanana kabisa na mtindo ulioonekana katika kesi 5 za uhakika zaidi. Kesi chache zilifanana kiasi au kidogo tu na hapo watafiti walijiuliza kama labda muuaji alikosa muda wa kumaliza alichotaka kutekeleza au kama mifano hii ilikuwa matendo ya watu wengine.


title: Jack the Ripper

text:
Polisi ilifanya utafiti kesi tofauti 11 za mauaji ya wanawake katika Whitechapel kuanzia 3 Aprili 1888 hadi 13 Februari 1891 kwa jina la "mauaji ya Whitechapel".
Wakati habari za mauaji haya yalisambazwa magazetini kulikuwa na barua nyingi zilizofika kwa polisi au magazeti. Barua hizi zilileta maoni namna ya kumshika muuaji, au maoni mbalimbali juu ya jinai hizi.


title: Jack the Ripper

text: Barua nyingi zilitungwa kwa kudai kuwa muuaji mwenyewe aliziandika. na tatu kati ya hizi nyingi zimepata umaarufu: barua iliyoandikwa kwa "Dear Boss", kadi ya "Saucy Jacky" na barua "kutoka jahanam ("From Hell" letter).


title: Jack the Ripper

text: Barua inayoanza kwa maneno "Dear Boss" ya tarehe 25 Septemba yenye mhuri wa posta ya 27 Septemba 1888 ilipokelewa na shirika la habari la Central News Agency (London) na kupelekwa polisi ya Scotland Yard. Mwanzoni ilitazamiwa kuwa mzaha mbaya lakini siku tatu baada ya tarehe ya mhuri wa barua maiti ya Eddowes ilipatikana na sehemu ya sikio ilikatwa. Hapa polisi iliangalia barua upya kwa sababu ilikuwa na maneno "masikio ya wakinamama yataktwa". Barua hii ilitumia mara ya kwanza sahihi "Jack the Riper" na jina hili lilikuwa maaraufu baada ya kuchapishwa kwa barua magazetini. Haikueleweka kama iliandikwa kweli na muuaji kwa sababu sikio halikutumwa kwa polisi jinsi barua iliwahi kutangaza.


title: Jack the Ripper

text: Barua nyingi zilizofuata zilijaribu kuiga mfano huu hata kama ilikuwa wazi ziliandikwa na watu tofauti kutokana na maandishi


title: Jack the Ripper

text: Postikadi ya "Saucy Jacky" iligongwa mhuri tarehe 1 Oktoba 1888 na kupokelewa siku ileile katika Central News Agency. Maandishi yalifanana na yale ya barua ya "Dear Boss" letter. Ilirejea ya kwamba wahanga wawili waliuawa kwenye siku za karibu ("double event this time") na hii ilichukuliwa kama kurejea mauaji ya Stride and Eddowes. Postikadi hii ilipelekwa posta kabla ya kutangazwa kwa mauaji aya mawili kwa hiyo mjanja aliyetaka kufanya mzaha asingekuwa na habari. .


title: Jack the Ripper

text: Barua "From Hell" ilipokelewa na George Lusk kiongozi wa kamati ya ulinzi ya Whitechapel tarehe 16 Oktoba 1888. Maandishi hayakufanana na yale ya barua ya "Dear Boss" na postikadi ya "Saucy Jacky". Ilifika pamoja na kisanduku chenye nusu ya figo iliyotunzwa katika alkoholi ethili. Maiti ya Catharine Eddowes ilikutwa tarehe 30 Septemba ilhali figo moja ilikosekana. Mwandishi wa barua aliandika ya kwamba aliwahi kula nusu nyingine ya figo. Ndani ya polisi mawazo yalitofautiana kuhusu kipande cha figo. Wengine waliona ni ya Eddowes, wengine walidhani hii ni mzaha mbaya. Utafiti wa figo ulionyesha kuwa ilikuwa figo la kibinadamu la upande wa kushoto.


title: Jack the Ripper

text: Polisi ya Scotland Yard ilitangaza kopi za barua ya "Dear Boss" na postikadi kwa tumaini ya kwamba msomaji angetambua maandishi ya mkono lakini bila mafanikio. Afisa mkuu wa polisi ya London Charles Warren aliamini ya kwamba barua zote zilikuwa mzaha . Wengine waliona ya kwamba barua ziliandikwa na waandishi wa magazeti kwa shabaha ya kuuza nakala nyingi. Mwaka 1931 mwandishi wa gazeti Fred Best alisemekana ya kwamba aliwahi kutunga barua na kutia sahihi "Jack the Ripper" kwa shabaha ya kuboresha biashara ya gazeti lake.


title: Dome

text: Dome au mafuu ni wanyama wa bahari wa oda Sepiida katika ngeli Cephalopoda (kutoka Kiyunani: κεφαλος = kichwa, πους, ποδες = mguu, miguu). Ngisi, pweza, na pweza-kome wamo katika ngeli hii pia. Dome wana kome ya ndani ya kipekee iitwayo kifuu. Licha ya jina lao la Kiingereza, ambalo ni , dome si samaki bali moluska.


title: Dome

text: Dome wana mboni kubwa zenye umbo la W, mikono minane, na minyiri (tentacles) miwili iliyosamanishwa na vikombe vya kumung'unyia vyenye meno na ambayo hutumika kwa kukamata mawindo yao. Wao kwa ujumla wanakuwa na ukubwa kati ya sm 15 hadi 25 (inchi 5.9 - 9.8), ambapo walio wakubwa kabisa, dome mkubwa ("Sepia apama"), wanafikia urefu wa sm 50 (inchi 20) kwa urefu wa joho na zaidi ya kg 10.5 kwa uzito.


title: Dome

text: Dome hula konokono wadogo, kaa, kamba, samaki, pweza, minyoo na dome wengine. Mahasimu wao ni pamoja na pomboo, papa, samaki, sili, ndege wa bahari na dome wengine. Wastani wa kuishi wa dome ni kati ya mwaka mmoja mpaka miaka miwili. Tafiti za hivi karibuni zinaonyesha dome ni mnyama mwenye akili zaidi miongoni mwa wanyama wasio na uti wa mgongo. Dome pia ana moja kati ya wiano mikubwa zaidi katika mlingano wa ukubwa baina ya ubongo-na-mwili miongoni mwa wanyama wasio na uti wa mgongo.


title: Dome

text: Dunia ya mataifa wafuatao mienendo, itikadi, na mifumo mchanganyiko kati ya Ugiriki na Waroma wa Kale (Greco-Roman world) walimthamini dome kama chanzo cha pekee cha pigmenti ya hudhurungi kiumbe hicho aachiayo kupitia mrija wake wakati amestushwa.


title: Dome

text: Familia Sepiidae, ambayo ina dome wote, hukaa ndani ya bahari yenye maji ya kitropiki / baridi. Wengi wao ni wanyama wa maji ya kina kifupi, ingawa wanajulikana kwa kwenda kina cha kufikia m 600 (ft 2,000).


title: Dome

text: Wana mpangilio wa ki-biojiografia usio wa kawaida: kutokuwepo kabisa katika Amerika, lakini kupatikana katika mwambao wa mashariki na kusini mwa Asia, Ulaya ya Magharibi na Mediteranea, pia pamoja na pwani ya Afrika na Australia. Kufikia kipindi familia imekua, katika Dunia ya Kale iliyobashiriwa, kuna uwezekano Atlantiki ya kaskazini ilikuwa na baridi ya kupita kiasi na kina kirefu cha maji kwa wanyama wa aina hii wa maji-joto kuvuka.


title: Dome

text: Dome wa kawaida, "Sepia officinalis", hupatikana katika Mediteranea, na Bahari ya Kaskazini na Baltiki, ingawa makundi yao yamependekezwa kutokea mpaka kufika kusini kama Afrika Kusini. Wao hupatikana katika vina vya sublittoral, baina ya mstari wa maji kupwa na kingo za rafu ya bara, kwa kiwango cha vipimo vya maji (fathoms) 100 (m 180). "


title: Kinamuyi

text: Kinamuyi ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wanamuyi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kinamuyi imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinamuyi iko katika kundi la Kinaiki.


title: Kinarua

text: Kinarua ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wanaxi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kinarua imehesabiwa kuwa watu 47,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinarua iko katika kundi la Kinaiki. Wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kinaxi tu.


title: Kinaxi

text: Kinaxi ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wanaxi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kinaxi imehesabiwa kuwa watu 300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinaxi iko katika kundi la Kinaiki.


title: Tutuko

text: Tutuko (kutoka kitenzi "kututuka"; pia Hepesi simpleksi kutoka jina la Kiingereza lenye asili ya Kigiriki ἕρπης, herpes, "unaoenea polepole" au "uliofichika") ni ugonjwa wa kuambukiza unaosababishwa na virusi vya hepesi simpleksi.[1]


title: Tutuko

text: Maambukizi yameainishwa kulingana na sehemu ya mwili iliyoambukizwa. Hepesi ya mdomo hujumuisha uso au mdomo. Inaweza kusababisha malengelenge madogo katika vikundi yaitwayo vidonda baridi au malengelenge ya joto jingi au inaweza tu kusababisha maumivu ya koo.[2][3] hepesi ya viungo vya uzazi ambayo inaweza kuwa na dalili chache au kusababisha malengelenge ambayo hupasuka na kusababisha vidonda vidogo. Hivyo kwa kawaida hupona kwa muda wa wiki mbili hadi nne. Maumivu yanayowasha au yanayochoma yanaweza kutokea kabla ya malengelenge kutokea. Hepesi huzunguka kati ya vipindi vya ugonjwa vilivyo na dalili vikifuatiwa na vipindi visivyo na dalili. Kwa kawaida kipindi cha kwanza huwa kali zaidi na kinaweza kuhusishwa na joto jingi, maumivu ya misuli, nodi ya limfu iliyovimba na maumivu ya kichwa. Muda unavyosonga, vipindi vya ugonjwa vilivyo na dalili hupungua kwa mara unapotokea na ukali.[1]


title: Tutuko

text: Matatizo mengine yanayosababishwa na hepesi simpleksi hujumuisha: paronikia ya hepesi inapohusisha vidole,[4] hepesi ya macho,[5] maambukizi ya hepesi ya ubongo,[6] na hepesi ya watoto wachanga inapoathiri mtoto mchanga, n.k.[7]


title: Tutuko

text: Kuna aina mbili za virusi vya hepesi simpleksi: aina ya 1 (HSV-1) na aina ya 2 (HSV-2).[1] HSV-1 kwa kawaida zaidi husababisha maambukizi ya mdomo huku HSV-2 kwa kawaida zaidi ikisababisha maambukizi ya viungo vya uzazi.[2]


title: Tutuko

text: Husababishwa kwa kugusana moja kwa moja kwa viowevu vya mwili au vidonda vya mtu aliyeambukizwa. Kuenea bado kunaweza kutokea hata iwapo dalili hazipo. Hepesi ya jenitalia imeainishwa kama maambukizi yanayoenezwa kupitia ngono. Yanaweza kuenezwa kwa mtoto mchanga wakati wa kuzaliwa.[1] Baada ya kuambukizwa, maambukizi husafirishwa kupitia nyuroni inayopitisha hisia hadi kwa seli za neva, pale ambapo virusi hukaa kwa maisha yote.[2]


title: Tutuko

text: Visababishi vya kujirudia vinaweza kujumuisha: kupungua kwa utenda kazi wa kingamwili, mafadhaiko na kupatana na jua.[8][2]


title: Tutuko

text: Hepesi ya mdomo na ile ya jenitalia kwa kawaida hutambuliwa kwa kuzingatia dalili zilizodhihirika.[2] Utambuzi unaweza kuthibitishwa na tabia ya virusi au DNA ya kutambua hepesi kwenye viowevu vinavyotoka katika malengelenge. Kuchunguza damu ili kutambua kingamwili dhidi ya virusi kunaweza kuthibitisha maambukizi ya hapo awali lakini kutakuwa hasi katika maambukizi mapya.[1]


title: Tutuko

text: Njia inayofaa zaidi ya kuzuia maambukizi ya viungo vya uzazi ni kwa kuzuia ngono kupitia uke, mdomo, au unyeo. Matumizi ya kondomu yanaweza kupunguza, lakini si kuondoa hatari. Dawa ya kila siku ya kudhibiti virusi inayonywewa na mtu aliyeambukizwa pia inaweza kuzuia kuenea. Hakuna chanjoinayopatikana.


title: Tutuko

text: Unapoambukizwa hakuna tiba.[1] Paracetamol (acetaminophen) na topical lidocaine zinaweza kutumika ili kupunguza dalili.[2] Matibabu kwa dawa za kudhibiti virusi kama vile asiklovia au valasiklovia yanaweza kupunguza ukali wa vipindi vinavyodhihirisha dalili.[1][2]


title: Tutuko

text: Viwango vya HSV 1 au HSV-2 ulimwenguni kote ni kati ya asilimia 60 na 95 kwa watu wazima.[9] HSV-1 kwa kawaida hupatikana utotoni.[1] Viwango vya zote huongezeka watu wanapozeeka.[9] Viwango vya HSV-1 huwa kati ya asilimia 70 na 80 katika watu ambao hali yao ya kijamii na kiuchumi ni ya chini na asilimia 40 hadi 60 kwa watu ambao hali yao ya jijamii na kiuchumi imeboreka.[9] Kadirio la watu milioni 536 ulimwenguni kote (asilimia 16 ya watu) walikuwa wameambukizwa HSV-2 kufikia 2003 huku viwango vya juu zaidi vikiwa wanawake na walio katika ulimwengu unaoendelea.[10] Watu wengi walio na HSV-2 hawatambui kuwa wameambukizwa.[1]


title: Tutuko

text: Jamii:Maradhi ya ngozi Jamii:Maradhi ya zinaa


title: Mkanda wa jeshi

text: Mkanda wa jeshi (au tutuko zosta, na hata zosta, kutoka Kiingereza herpes zoster) ni ugonjwa wa kuambukiza unaotokana na virusi vya hepesi, lakini ni kali kuliko tutuko la kawaida ("hepesi simpleksi").


title: Mkanda wa jeshi

text: Unajulikana kama ugonjwa wa vipele au pia kama zona, ni ugonjwa unaosababishwa na virusi vyenye sifa za upele unaoleta maumivu kwenye ngozi na malengelenge katika eneo dogo la upande mmoja wa mwili, mara nyingi katika mstari.


title: Mkanda wa jeshi

text: Awamu ya awali ya maambukizi ya virusi vya tetekuwanga (VZV) husababisha ugonjwa mkali wa tetekuwanga (wa muda mfupi) ambao kwa kawaida hutokea kwa watoto na vijana. Mara baada tu ya kusuluhishwa kwa tukio la tetekuwanga, kirusi hicho hakiondolewi kwenye mwili lakini kinaweza kusababisha vipele-ugonjwa wenye dalili tofauti kabisa - miaka mingi baada ya maambukizi ya awali.


title: Mkanda wa jeshi

text: Kirusi cha tetekuwanga kinaweza kutulia katika miili ya seli za neva na kwa nadra katika seli za satelaiti zisizo za niuroni za shina la uti wa mgongo, neva ya fuvu au ganglioni ya kujiongeza, [1] bila kuonyesha dalili zozote. [2] Miaka au miongo kadhaa baada ya kupata maambukizi ya tetekuwanga, virusi hivyo vinaweza kutoka nje ya miili ya seli za neva na kusafiri hadi kwenye mikongo ya neva na kusababisha maambukizi ya ngozi yanayotokana na virusi katika eneo la neva. Kirusi kinaweza kuenea kutoka kwenye ganglioni moja au zaidi katika neva za sehemu iliyoathiriwa na kuambukiza dematomi (eneo la ngozi linalogawiwa virutubishi na neva moja ya uti wa mgongo) na hivyo kusababisha vipele vyenye uchungu. [3] [4] Ingawa upele huu wa kawaida hupona katika muda wa wiki mbili hadi nne, baadhi ya wagonjwa huendelea kuhisi uchungu wa neva kwa miezi au miaka kadhaa, hali iitwayo maumivu ya neva ya baada ya kupona kwa vipele. Haieleweki vyema namna ambavyo kirusi hicho hubaki kikiwa kimejificha kwenye mwili, na hatimaye kujifufua. [1]


title: Mkanda wa jeshi

text: Katika ulimwengu mzima, kiwango cha matukio cha ugonjwa wa tutuko zosta kila mwaka huwa na safu ya kutoka visa 1.2 hadi 3.4 kwa watu 1,000 wenye afya, na kufikia hadi 3.9-11.8 kwa mwaka kwa watu 1,000 kati ya walio na umri zaidi ya miaka 65. [5] [6] [7]


title: Mkanda wa jeshi

text: Matibabu ya madawa ya kinzavirusi yanaweza kupunguza ukali na muda wa tutuko zosta ikiwa itatumiwa kwa mfululizo wa siku saba hadi kumi. Madawa haya yanapaswa kuanza kutumika kabla ya kupita kwa masaa 72 tangu kuonekana kwa dalili za vipele. [5] [8]


title: Mkanda wa jeshi

text: Jina tutuko zosta hutokana na neno la Kigiriki zōstēr, lenye maana ya "mkanda" au "ukanda", kutokana na vipele kwenye ngozi vinavyofanana na ukanda. [9] Jina la kiingereza la shingles (ugonjwa wa vipele) linawakilisha jina la Kilatini cingulus, linalotokana na neno cingulum lenye maana hiyohiyo ya "ukanda."


title: Mkanda wa jeshi

text: Licha ya usawa wa jina, tutuko zosta si ugonjwa sawa na manawa na wanaweza kupitisha, ingawa wote wa zoster varicella virusi vya UKIMWI na malengelenge yanayoleta vidonda mdomoni na kwenye sehemu za siri ingawa virusi vya tetekuwanga na vya malengelenge yanayoleta vidonda mdomoni na kwenye sehemu za siri zinatoka jamii moja ya virusi ya (Alfahapesvirina).


title: Mkanda wa jeshi

text: Dalili za mapema zaidi za tutuko zosta, ambazo ni pamoja na kuumwa na kichwa, homa na hitilafu ya mwili, si mahususi, na huenda zikasababisha utambuzi usio sahihi. [5] [10] Dalili hizi kwa kawaida hufuatwa na hisia za maumivu na joto, kuwashwa, haiparesthesia (kiwango cha juu kupindukia cha hisi), au paresthesia (mwasho baada ya mwili kufa ganzi: Kuwashwa, kudungwa, au kufa ganzi). [11] Maumivu huweza kuwa madogo hadi makuu katika dematomi iliyoathiriwa, na hisia ambazo mara nyingi huelezwa kama ya kuumwa, ya msisimko, kuuma, kukufa ganzi au ya mpigo, na yanaweza kuchanganyika na michomo ya haraka ya maumivu makali. [12] Malengelenge ya Zoster katika watoto mara nyingi huwa hayana maumivu.


title: Mkanda wa jeshi

text: Wakati mwingi, baada ya siku 1 hadi 2 (lakini wakati mwingine muda wa hadi wiki 3) awamu ya kwanza hufuatwa na kujitokeza kwa vipele vya ngozi. Maumivu na vipele kwa wa kawaida hutokea katika kiwiliwili, lakini yanaweza kujitokeza kwenye uso, macho au sehemu zingine za mwili. Mara ya kwanza, vipele hivi huonekana kuwa sawa na mwonekano wa kwanza wa ugonjwa wa mabaka ngozini; hata hivyo, tofauti na ugonjwa wa mabaka ngozini, tutuko zosta husababisha mabadiliko kwenye ngozi yanayokoma kwenye dematomi, ambayo kwa kawaida husababisha mfano wa ukanda au mkanda unaojitokeza katika upande mmoja pekee wa mwili na usiovuka sehemu ya katikati ya mwili. [11] Zoster sine hapete inaeleza mgonjwa aliye na dalili zote za tutuko zosta isipokuwa sifa hii ya upele. [13]


title: Mkanda wa jeshi

text: Baadaye, vipele huwa ya lengelenge, na kuunda kutoa malengelenge madogo yaliyojazwa na rishai ya majimaji ya damu, huku homa na hitilafu ya mwili kwa ujumla ikiendelea. The vilengelenge vyenye uchungu hatimaye huwa na mavundevunde au hufifizwa baada ya kujazwa na damu na hupasuka baada ya siku 7 hadi 10, na kwa kawaida, magamba huanguka na ngozi hupona; lakini wakati mwingine, baada ya umalengelenge mkali, uundaji wa kovu na ngozi iliyogeuka rangi hubaki. [11]


title: Mkanda wa jeshi

text: Ukuaji wa ugonjwa wa vipele Siku ya 1Siku ya 2Siku ya 5Siku ya 6


title: Mkanda wa jeshi

text: Tutuko zosta zinaweza kuwa na dalili za ziada, ikitegemea dematomi inayohusika. Tutuko zosta za ophthalmikasi yanahusisha obiti ya macho na hutokea takriban katika 10% hadi 25% ya visa. Hii inasababishwa na kirusi kinachoamsha kitengo cha macho cha neva ya trijemia. Kati ya wagonjwa wachache, dalili zinaweza kuwa ni pamoja na uvimbe wa macho, uvimbe wa konea, uvimbechungu wa uvea, na kupooza kwa neva za macho ambao wakati mwingine unaweza kusababisha uvimbe sugu wa macho, kupoteza uwezo wa kuona na maumivu yanayodhoofisha. [14] Tutuko zosta aina ya otikas, ambazo pia zinajulikana kama ugonjwa wa Ramsay Hunt aina ya II, zinahusisha sikio. Yanadhaniwa kutokana na virusi vinavyoenea kutoka kwenye neva ya usoni hadi kwenye neva ya vestibulikomboli. Dalili ni pamoja na kupoteza uwezo wa kusikia na kisulisuli (kizunguzungu). [1]


title: Mkanda wa jeshi

text: Kisababishi cha tutuko zosta ni kirusi cha tetekuwanga (VZV), kirusi cha DNA chenye kamba mbili kinachohusiana na kikundi cha virusi vya malengelenge ya simpleksi. Watu wengi wameambukizwa na virusi hivi wakiwa wangali watoto, na hushikwa na ugonjwa wa tetekuwanga. Mfumo wa kinga hatimaye huondoa virusi hivi kutoka sehemu nyingi, lakini bado hubaki bwete (au fiche) katika ganglioni iliyo karibu na uti wa mgongo (unaoitwa ganglioni ya shina la uti wa mgongo) au semilunari ya ganglioni (Gaseri ya ganglioni) katika shina la fuvu. [15] Ni nadra kupata matukio yanayorudiwarudiwa ya tutuko zosta, [11] na ni nadra sana kwa wagonjwa kupata zaidi ya matukio matatu. [15]


title: Mkanda wa jeshi

text: Tutuko zosta hutokea tu kati ya watu ambao wamewahi kupata tetekuwanga, na ingawa inaweza kutokea katika umri wowote, wengi wagonjwa wana zaidi ya umri wa miaka 50. [16] Ugonjwa huo hutoka na kuamshwa kwa virusi katika ganglioni moja ya hisia. [4] Tofauti na virusi vya malengelenge ya simpleksi, utulivu wa VZV haueleweki vyema. Kirusi hiki hakijawahi kuondolewa kwenye seli za neva za binadamu kwa kutumia ufugaji vyembe na mahali na muundo wa DNA ya kirusi hiki hakifahamiki. Protini zenye virusi mahususi huendelea kutengenezwa na seli wakati wa kipindi cha utulivu, kwa hivyo utulivu wa kweli, kinyume na maambukizi 0}sugu ya kiwango cha chini hayajadhibitishwa. [2] [17] Ingawa VZV imetambuliwa katika uchunguzi wa tishu za neva katika maiti, [18] hakuna njia za kutambua virusi tulivu katika ganglioni ya watu wanaoishi.


title: Mkanda wa jeshi

text: Ila tu pale ambapo mfumo wa kinga umeathirika, mfumo huu hukandamiza ufufuaji wa kirusi na kuzuia tutuko zosta. Haifahamiki vyema ni kwa nini mara nyingine ukandamizaji huu haufanyiki ipasavyo, [6] lakini tutuko zosta yana uwezekano zaidi wa kujitokeza kati ya watu ambao mifumo yao ya kinga imeharibika kutokana na uzee, tiba ya kukandamiza mfumo wa kinga, dhiki ya kisaikolojia, au mambo mengine. [19] Baada ya uhaishaji, kirusi hicho hujirudufu katika seli za neva, na virioni humwaga kutoka kwenye seli na kubebwa hadi kwenye mikongo kwenye eneo la ngozi linaloshughulikiwa na ganglioni. Katika ngozi, kirusi hicho husababisha kuvimba na malengelenge. Maumivu ya muda mfupi na muda mrefu yanayosababishwa na tutuko zosta yanatokana na ukuaji mkubwa virusi hivo kwenye neva zilizoambukizwa, ambayo husababisha kuvimba. [20]


title: Mkanda wa jeshi

text: Dalili za tutuko zosta haziwezi kuambukizwa kwa mtu mwingine. [21] Hata hivyo, wakati wa awamu ya malengelenge, mgusano wa moja kwa moja na upele huo unaweza kueneza VZV kwa mtu asiye na kinga dhidi ya virusi hivo. Mtu huyu aliyepata maambukizi mapya kisha huweza kupata tetekuwanga, lakini hatapata vipele mara moja. Hadi pale ambapo vipele vinapata magamba, mgonjwa anaweza kuwaambukiza watu wengine kwa urahisi sana. Mtu pia hawezi kuambukizana kabla ya malengelenge kujitokeza, au wakati wa maumivu ya neva anayokuja baada ya malengelenge (baada ya upele huu kuisha). Mtu huyo hataweza kuambukiza mtu mwingine tena baada ya upele huu kuisha. [11]


title: Mkanda wa jeshi

text: Ikiwa upele huu umejitokeza, kutambua ugonjwa huu (kufanya utambuzi wa kutofautisha) utahitaji uchunguzi wa kuangalia pekee, kwani ni magonjwa machache sana yanayosababisha kujitokeza kwa upele katika mfumo wa dermatomal mfano (tazama ramani). Hata hivyo, virusi vya malengelenge ya simpleksi/0} (HSV) yanaweza kuleta upele mara kwa mara katika mfumo wa namna hiyo. The sampuli ya Tsanck ni muhimu sana kwa utambuaji wa maambukizi sugu ya virusi vya papo hapo na malengelenge, lakini haitofautishi kati ya HSV na VZV. [22]


title: Mkanda wa jeshi

text: Wakati ambapo upele huu hauko (katika hatua za awali za ugonjwa au katika tukio la , au katika kesi ya malengelenge), tutuko zosta yanaweza kuwa vigumu kutambua. [23] Mbali na vipele, dalili nyingi hutokea pia katika hali nyingine.


title: Mkanda wa jeshi

text: Majaribio ya maabara zinapatikana kwa utambuzi wa tutuko zosta. Jaribio maarufu zaidi hutambua zindiko maalum ya VZV IgM katika damu; hii hujitokeza tu wakati wa tetekuwanga au tutuko zosta na wala sio wakati virusi vimetulia. [24] Katika maabara makubwa zaidi, limfu zilizokusanywa kutoka kwa malengelenge hupimwa na mmenyuko fululizi wa polimeresi kwa DNA ya VZV, au kuchunguzwa kwa darubini ua kielektroniki ili kutambua chembechembe za virusi. [25]


title: Mkanda wa jeshi

text: Katika utafiti wa hivi karibuni, sampuli za vidonda kwenye ngozi, macho, na mapafu kutoka kwa wagonjwa 182 waliodhaniwa kuwa na malengelenge ya simpleksi au tutuko zosta walifanyiwa majaribio kwa kutumia PCR halisi au kwa bakteria zenye virusi. Kwa kulinganisha hivi, bakteria zenye virusi zilitambua VZV kwa kiwango cha hisi cha 14.3% pekee, ingawa jaribio hilo lilikuwa na kiwango cha juu sana cha umaalum (umaalumu = 100%). Kwa kuzilinganisha, PCR halisi ilitoa matokeo ya 100% ya unyeti. Kwa ujumla majaribio ya malengelenge ya simpleksi na tutuko zosta kwa kutumia PCR yalionyesha uborekaji wa 60.4% wa bakteria zenye virusi. [26]


title: Mkanda wa jeshi

text: Chanjo hai ya VZV linapatikana, na linauzwa kwa jina la Zostavax. [27] Katika utafiti wa mwaka 2005 wa watu 38,000 wazima wenye umri wa kamamu zaidi, ilizuia nusu ya kesi za maumivu ya neva yanayokuja baada ya malengelenge kwa theluthi mbili. [28] Utafiti wa 2007 ulionyesha kuwa chanjo ya zoster ina uwezekano wa kuwa na gharama nafuu nchini Marekani, na kutabiri uokoaji wa $82 hadi $103,000,000 katika gharama za huduma za afya na uwiano wa gharama wa kuanzia $16,229 hadi $ 27,609 kwa kila mwaka uliopatwa wenye maisha yaliyoboreshwa. [29] Mnamo Oktoba 2007 chanjo hiyo ilipendekezwa rasmi nchini Marekani kwa watu wazima wenye afya wenye umri wa miaka 60 na zaidi. [27] [30] As of October2008 ,uchunguzi unaodhibitiwa unaendelea kufanywa ili kutathmini ya utendakazi kwa watu wenye umri wa miaka 50 hadi 59. [31] Watu wazima pia hupata kuongezewa kinga kwa kuwa wanagusana na watoto walioambukizwa tetekuwanga, njia ya kuongeza nguvu inayozuia kama robo ya matukio ya tutuko zosta kati ya watu wazima ambao hawajapata chanjo, lakini inaendelea kupoteza umaarufu wake nchini Marekani kwa kuwa sasa watoto hupewa chanjo dhidi ya tetekuwanga mara kwa mara. [8] [32]


title: Mkanda wa jeshi

text: Nchini Uingereza na katika sehemu zingine za Bara Ulaya, utoaji wa chanjo kwa raia halifanywi ipasavyo. Sababu ya msingi ni kwamba, hadi pale ambapo watu wote watapata chanjo, watu wazima ambao wamewahi kupata VZV wangefaidika kutokana na kuwa wazi kwa VZV (kutoka kwa watoto), ambayo huongeza kinga yao kwa kirusi hicho, na unaweza kupunguza hatari ya kupata ugonjwa wa upele baadaye. [33] Shirika la kukinga Afya ya Uingereza linasema kwamba, ingawa chanjo imeidhinishwa nchini Uingereza, hakuna mpango wa kuiingiza kwenye utaratibu wa chanjo kwa watoto, ingawa inaweza kutolewa kwa wafanyakazi wa afya wasio na kinga ya VZV. [34]


title: Mkanda wa jeshi

text: Utafiti wa mwaka wa 2006 wa kesi 243 na vidhibiti 483 vilivyolinganishwa vilionyesha kwamba matunda yanahusishwa na kupunguka kwa kiwango cha atari cha kuambukizwa vipele: watu waliokula kiasi kidogo cha matunda kwa siku walikuwa na hatari ya mara tatu zaidi ikilinganishwa na waliokula zaidi ya vipimo vitatu, baada ya kuangalia vipengele vingine kama vile ulaji wa nishati kwa jumla. Kwa watu wenye umri wa miaka 60 au zaidi, ulaji wa vitamini na mboga ulikuwa na uhusiano sawa. [35]


title: Mkanda wa jeshi

text: Malengo ya matibabu ni kukomesha ukali na muda wa maumivu, kufupisha muda wa vipele, na kupunguza matatizo. Matibabu ya dalili huhitajika mara kwa mara kwa ajili ya matatizo ya niuraljia ya baada ya malengelenge. [36] Hata hivyo, uchunguzi kuhusu tutuko zosta unaonyesha kuwa ni nadra kwa watu wenye umri wa chini ya miaka 50 kupata maumivu baada ya kuisha kwa upele (niuraljia ya baada ya malengelenge) na huisha baada ya muda; kati ya watu wazeee zaidi, maumivu yalichukua muda mrefu zaidi kuisha, lakini hata kati ya watu wenye zaidi ya miaka 70, 85% walikuwa hawana maumivu mwaka mmoja baada ya kupata vipele. [37]


title: Mkanda wa jeshi

text: Wagonjwa wenye maumivu madogo hadi wastani wanaweza kutibiwa kwa kutumia vituliza maumivu vinavyouzwa kwenye maduka. Losheni za topiki zenye kalamini au mafuta ya nguruwe yanaweza kupakwa juu ya upele au malengelenge na yanaweza kutuliza maumivu. Mara kwa mara, maumivu makali yanaweza kuhitaji madawa ya afyuni, kama vile mofini. Mara baada ya vidonda kufunikwa na magamba, krimu ya kapsaisini (Zostrix) inaweza kutumika. Lidokeini ya topiki na bloku za neva pia zinaweza kupunguza maumivu. [38] Kutumia gabapentini pamoja na kinzavirusi kunaweza kuleta nafuu kwa niuraljia ya baada ya malengelenge. [36]


title: Mkanda wa jeshi

text: Madawa ya kinzavirusi huzuia uigaji wa VZV na kupunguza ukali na muda wa tutuko zosta huku yakiwa na madhara madogo sana, lakini hayawezi kutegemewa kuzuia niuraljia ya baada ya malengelenge. Kati ya madawa haya, acyclovir imekuwa ndiyo tiba ya kawaida, lakini kwa madawa mapya valasikloviri na famsikloviri huonyesha utendakazi sawa au bora zaidi na usalama mzuri na ustahimilivu. [36] Dawa hizo hutumika kama profilaksisi (kwa mfano kuwatibu wagonjwa wa UKIMWI) na kama tiba wakati wa awamu kali. Matibabu ya kinzavirusi yanapendekezwa kwa watu wote wenye miili inayoweza kujikinga na maradhi, wanaougua tutuko zosta na wana zaidi ya miaka 50. Ikiwezekana, dawa hizi zinapaswa kutolewa katika muda wa masaa 72 baada ya kuonekana kwa vipele. [39] Matatizo kwa watu wenye tutuko zosta na miili isiyoweza kujikinga na maradhi yanaweza kupunguzwa kwa kutumia asaikloviri ya ndani ya vena. Kwa watu wenye hatari kuu ya kwa mashambulizi yanayorudiwarudiwa ya vipele, vipimo vya asaikloviri vya kumezwa kila siku kwa siku tano kwa kawaida huwa na ufanisi. [1]


title: Mkanda wa jeshi

text: Steroidi za bongo zinazomezwa hutumika mara nyingi kutibu maambukizi, licha ya kuwa majaribio ya kliniki ya matibabu haya hayashawishi. Hata hivyo, jaribio moja lililochunguza wagonjwa wenye zaidi ya miaka 50 ambao miili yao haiwezi kujikinga na maradhi na waliokuwa ma tutuko zosta, ulionyesha kuwa kutumia prednisoni wenye asikloviri uliboresha muda matibabuna kuboresha ubora wa maisha. [40] Baada ya tathmini kwa mwezi mmoja, asikloviri na prednisoni ziliongeza uwezekano wa ufunikaji na kupona kwa vidonda kwa karibu mara mbili, ikilinganishwa na kipozaungo. Jaribio hili pia lilitathmini madhara ya mchanganyiko huu wa madawa kwa ubora wa maisha katika muda wa mwezi mmoja, na kuonyesha kwamba wagonjwa walikuwa na maumivu madogo zaidi, na walikuwa na uwezekano zaidi wa kuacha kutumia vikolezo vya vituliza maumivu, kurudi kwa shughuli zao za kawaida na kulala bila kukatizwa kwa usingizi. Hata hivyo, wakati wa kulinganisha kukomeshwa kwa maumivu yanayohusishwa na tutuko zosta au niuraljia ya baada ya malengelenge, hakukuwa na tofauti kati ya asikloviri plus prednisoni na asiklovir peke yake. Kutokana na hatari ya matibabu ya steroidi za bongo, inashauriwa kuwa mchanganyiko huu wa madawa utumike tu kwa watu wenye zaidi ya miaka 50, kutokana na hatari kubwa zaidi ya kupata niuraljia ya baada ya malengelenge. [40]


title: Mkanda wa jeshi

text: Matibabu kwa ofthalmikasi ya malemgelenge ya zoster ni sawa na matibabu ya kawaida ya tutuko zosta katika maeneo mengine. Jaribio la hivi karibuni lililolinganisha asikloviri na dawa wawa nayo ya hapo awali, valasikloviri, lilionyesha utendakazi sawa katika matibabu ya aina hii ya ugonjwa huo. [41] Faida kubwa ya valsikloviri ikilinganishwa na asikloviri ni kipimo chake cha mara tatu tu kwa siku (ikilinganishwa na ile ya asikloviri ya kipimo cha mara 5 kwa siku), jambo ambalo linaweza kuwawezesha zaidi wagonjwa kuzingatia maagizo ya matibabu. [42]


title: Mkanda wa jeshi

text: Ingawa tutuko zosta kwa kawaida hupona katika muda wa wiki mbili, matatizo fulani yanaweza kutokea:


title: Mkanda wa jeshi

text: Maambukizi ya pili ya bakteria Kuhusishwa kwa vitengo vya mwendo - ikiwa ni pamoja na udhaifu hasa katika "tutuko zosta ya vitengo vya mwendo" Kuhusishwa kwa macho - kuhusishwa kwa neva ya trijemia (kama inavyoonekana katika ofthalmikasi ya malengelenge) inafaa kutibiwa mapema na kwa fujo kwa kuwa inaweza kusababisha upofu. Kuathiriwa kwa ncha ya pua kutokana na upele wa zoster upele ni kitabiri cha ofthalmikasi ya malengelenge. [43] Niurlajia ya baada ya malengelenge - hali ya maumivu sugu yanayofuata tutuko zosta


title: Mkanda wa jeshi

text: Upele na maumivu kwa kawaida hupunguka baada ya kati ya wiki tatu hadi tano, lakini takriban mgonjwa mmoja kati ya watano hupitia hali ya maumivu inayoitwa niuraljia ya baada ya malengelenge, ambayo mara nyingi ni ngumu kudhibiti. Kwa wagonjwa wengine, tutuko zosta yanaweza kufufuka tena na kujitokeza kama zoster sine herpete: maumivu yanayotokan kwenye njia ya neva moja ya uti wa mgongo usambazaji wa chini ya ngozi), lakini usioambatana na upele. Hali hii inaweza kuleta matatizo yanayoathiri viwango kadhaa vya mfumo wa neva na kusababisha niuropathia nyingi za fuvu, kuvimba kwa neva, mieliti, au ugonjwa uvimbe wa tando za uti wa mgongo na ubongo usio na bakteria. Madhara mengine makubwa yanayoweza kutokea katika baadhi ya matukio ni pamoja na kupooza usoni (kwa kawaida huwa ni kwa muda), uharibifu wa sikio, au uvimbe ubongo. [1] Wakati wa ujauzito, maambukizo ya kwanza ya VZV, yanayosababisha tetekuwanga, yanaweza kusababisha maambukizi ya kijusi na kuleta matatizo kwa mtoto mchanga, lakini maambukizi sugu au ufufuaji wa vipele hayahusishwi na maambukizi kwa kijusi. [44] [45]


title: Mkanda wa jeshi

text: Kuna hatari lililoongezeka kwa kiasi kidogo ya kupata kansa baada ya kuambukizwa na tutuko zosta. Hata hivyo, utaratibu huo si wazi na vifo vinavyotokana na kansa havikuonekana kuongezeka moja kwa moja kutokana na kuweko kwa virusi. [46] Badala yake, hatari iliyoongezeka inaweza kutokana na kukandamizwa kwa kinga ambayo inaruhusu ufufaji wa virusi. [47]


title: Mkanda wa jeshi

text: Kirusi cha Zoster Varisela kina kiwango cha juu cha uambukizaji na kimeenea duniani kote, [48] na kina kiwango imara sana chha maambukizi kutoka kizazi kimoja hadi kingine. [49] VZV ni ugonjwa hafifu kwa mtoto mwenye afya nzuri katika nchi zilizoendelea. Hata hivyo, varisela inaweza kusababisha kifo kwa watu wanaoambukizwa baadaye maishani au walio na kiwango cha chini cha kinga. Idadi ya watu katika kundi hili la hatari kuu imeongezeka, kutokana na janga la VVU na ongezeko la matibabu ya kukandamiza kinga. [50] Maambukizi ya varisela katika taasisi kama vile hospitali pia ni tatizo kubwa, hasa katika hospitali zinazowahudumia watu hawa wenye hatari kuu. [51]


title: Mkanda wa jeshi

text: Kwa ujumla, tutuko zosta hayana matukio ya msimu na hayatokani na mikurupuko. [19] Katika kanda zenye hali wastani za joto, tetekuwanga ni ugonjwa wa watoto, na matukio mengi hutokea wakati wa majira ya baridi na majira ya kuchipua, uwezekano mkubwa ukiwa ni kutokana na kuenda shuleni; hakuna ushahidi kwa majanga ya mara kwa mara. Katika tropiki, tetekuwanga kwa kawaida hutokea kati ya watu wazee zaidi. [52] Matukio ni ya juu kabisa kati ya watu wenye zaidi ya miaka 55, pamoja na wagonjwa wenye hali ambapo mwili unapoteza uwezo wa kujikinga na maradhi bila kujali umri, na kati ya watu walio na msongo wa kisaikolojia. Watu wasio wazungu wanaweza kuwa na hatari ya chini zaidi; haieleweki ikiwa hatari hii imeongezeka kwa wanawake. Sababu zingine ambazo huenda ikaleta hatari ni pamoja na majeraha ya kimwili, sababu za kijenetiki, na uwazi kwa imunotoksinimfiduo. [19]


title: Mkanda wa jeshi

text: Kiwango cha matukio ya tutuko zosta ni kati ya 1.2 na 3.4 kwa kila miaka ya watu 1,000 kati ya watu wenye afya, na unaongezeka hadi 3.9-11.8 kwa kila miaka ya watu 1,000 kati ya watu wenye zaidi ya umri wa miaka 65. [5] Matukio sawa ya viwango yamerekodiwa duniani kote. [5] [7] Tutuko zosta hujitokeza kati ya takribani Waamerika 500,000 kila mwaka. [53] Tafiti mbalimbali na takwimu ya upelelezi, angalau wakati inapotazamwa kijuu juu, hazionyeshi mielekeo yoyote thabiti ya matukio nchini Marekani tangu kuanzishwa kwa mpango wa chanjo dhidi ya tetekuwanga mwaka wa 1995. [54] Hata hivyo, baada ya ukaguzi wa maikini, tafiti hizo mbili ambazo hazikuonyesha kuongezeka kwa matukio ya vipele zilifanywa katika maeneo ambapo chanjo ya varislea bado ilikuwa haijaenea. [55] [56] Utafiti wa hivi karibuni uliofanywa na Patel na wenzake ulihitimisha kuwa tangu kuanzishwa kwa chanjo dhidi ya tetekuwanga, gharama za hospitali kutokana na matatizo ya vipele imeongezeka kwa zaidi ya $ milioni 700 kila mwaka kwa watu wenye zaidi ya miaka 60. [57] Utafiti mwingine uliofanywa na Yih na wenzake uliripoti kuwa usambazaji wa chanjo ya varislea kati ya watoto uliongezeka, matukio ya varisela yalipungua na matukio ya vipele kati ya watu wazima yaliongezeka kwa 90%. [58] Matokeo ya utafiti zaidi uliofanywa na Yawn na wenzake yalionyesha kuongezeka kwa matukio ya vipele kwa 28% kati ya mwaka wa 1996 na 2001. [59] Zaidi ya hayo, kulikuwa na ongezeko la kitakwimu katika visa vya upele vilivyoripotiwa kwa watu wazima katika Mradi wa Uchunguzi wa Uhai wa Varisela wa Antelope Valley (VASP) kutoka mwaka wa 2000 hadi 2003. Ongezeko la 56.1% kutoka matukio 237 mwaka wa 2000 hadi matukio 370 mwaka wa 2002 unaleta uwiano wa kiwango cha 1.4 (95% CI 1.2-1.7). Ongezeko katika visa vya vipele lililoripotiwa na VASP ilitokea kati ya kila kategoria ya umri (isipokuwa 70 na zaidi) kutoka mwaka wa 2000 hadi 2001. VASP pia iliripoti kuwa visa vilivyohakikiwa vya upele kati ya watu wazima wenye umri wa miaka 50 na zaidi viliongezeka kwa 27.5% kutoka 2006 hadi 2007. (Muhtasari wa kila mwaka, 2001, 2002, 2003, 2006, 2007 Mradi wa Uchunguzi wa Uhai wa Varisela katika Antelope Valley, Idara ya Huduma za Afya katika Mkoa wa Los Angeles, Vituo vya Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa (CDC) Mkataba wa Ushirikiano No. U66/CCU911165-10; Mascola L, na wenzake.) Kuna uwezekano kuwa kiwango cha matukio kitabadilika katika siku za usoni kutokana na kuzeeka kwa watu, mabadiliko katika tiba dhidi ya magonjwa ya kudhuru na magonjwa ya kingamwilinafsi, na mabadiliko katika viwango vya chanjo dhidi ya tetekuwanga; kuongezeka kwa ukubalifu wa chanjo dhidi ya zoster kunaweza kupunguza matukio kwa kiwango kikubwa. [5]


title: Mkanda wa jeshi

text: Katika utafiti mmoja, ilikadiriwa kwamba 26% ya wagonjwa wanaoambukizwa tutuko zosta hatimaye hupata matatizo. Niuraljia ya baada ya malengelenge hujitokeza katika takriban 20% ya wagonjwa. [60] Utafiti wa 1994 wa data za California ulipata viwango vya kulazwa hospitalini vya 2.1 kwa kila miaka ya watu 100,000, na kupanda hadi 9.3 kwa kila miaka ya watu 100,000 kwa watu wenye miaka 60 na zaidi. [61] Uchunguzi wa awali mjini Connecticut uligundua kiwango cha juu zaidi cha kulaza watu hospitalini; tofauti hii inaweza kuwa imesababishwa na maambukizi ya virusi vya ukimwi katika utafiti wa awali, au kutokana na kuanzishwa kwa matumizi ya kinzavirusi mjini California kabla ya mwaka wa 1994. [62]


title: Mkanda wa jeshi

text: Utafiti wa mwaka wa 2008 ulionyesha kwamba watu wenye ndugu wa karibu waliokuwa na vipele walikuwa na uwezekano wa mara mbili wa kuipata wenyewe. Utafiti unakisia kwamba sababu za kimaumbile zinachangia pakubwa katika kubainisha kati ya watu walio na uwezekano mkubwa zaidi wa kupata VZV. [63]


title: Mkanda wa jeshi

text: Tutuko zosta yana historia ndefu iliyorekodiwa, ingawa rekodi za zimeshindwa kutofautisha kati ya malengelenge yanayosababishwa na VZV na yale yanayosababishwa na ndui, [16] hali ya erogoti na erisipela. Ilikuwa ni mwishoni mwa karne ya kumi na nane ndipo William Heberden alibaini njia ya kutofautisha kati ya tutuko zosta na ndui, [64] na tutuko zosta haikuweza kutofautishwa na erisipela hadi mwisho wa karne ya kumi na tisa. Katika mwaka wa 1831, Richard Bright alitoa nadharia tete kuwa ugonjwa huo ulitoka kwenye ganglioni ya shina la uti wa mgongo, na jambo hili lilithibitishwa katika makala ya 1861 yaliyoandikwa na Felix von Bärunsprung. [65]


title: Mkanda wa jeshi

text: Dalili za kwanza zilizoonyesha kuwa tetekuwanga na tutuko zosta yalisababishwa na kirusi kile kile zilitambuliwa mwanzoni mwa karne ya 20. Madaktari walianza kuripoti kuwa visa vya tutuko zosta zilifuatiwa mara nyingi na tetekuwanga kati ya vijana walioishi na wagonjwa waliokuwa na vipele. Dhana la kuyahusisha magonjwa hayo mawili yalidhibitishwa zaidi wakati ambapo ilidhihirika ya kuwa limfu kutoka kwa mgonjwa wa tutuko zosta inaweza kuleta tetekuwanga kati ya vijana waliojitolea. Hatimaye jambo hili lilidhibitishwa na utengaji wa kwanza wa kirusi hiki katika vikuza viini, na Thomas Weller, aliyepata tuzo la Nobel katika mwka wa 1953. [66]


title: Mkanda wa jeshi

text: Hadi miaka ya 1940, ugonjwa huo ulichukuliwa kuwa hafifu, na matatizo makubwa yalidhaniwa kuwa nadra sana. [67] Hata hivyo, kufikia mwaka wa 1942, ilitambuliwa kwamba tutuko zosta ulikuwa ni ugonjwa hatari zaidi kati ya watu wazima kuliko kwa watoto, na kwamba matukio yake yaliongezeka jinsi umri wa mtu ulivyoendelea kuongezeka. Tafiti zaidi katika miaka ya 1950 kuhusu watu wenye kinga iliyokandamizwa ilionyesha kuwa ugonjwa huo haukuwa hafifu kama ilivyodhaniwa hapo awali, na utafutaji wa tiba na kinga mbalimbali ukaanza. [51] Kufikia miaka ya 1960, tafiti kadhaa zilitambua kupunguka polepole kwa kinga ya seli katika umri wa uzeeni, na kutambua kuwa katika kundi la watu 1,000 waliofikisha umri wa miaka 85, takribani watu 500 (yaani, 50%) wangepata kuambukizwa tutuko zosta angalau mara moja, na watu 10 (yaani, 1%) wangepata kuambukizwa angalau mara mbili. [68]


title: Mkanda wa jeshi

text: Katika masomo ya kihistoria ya vipele, matukio ya vipele kwa ujumla yaliongezeka kulingana na umri. Hata hivyo, katika karatasi yake ya 1965, Dkt Hope-Simpson alikuwa wa kwanza kupendekeza kuwa, "Usambazaji wa kipekee wa kiumri wa zoster unaweza kuonyesha kwa sehemu marudio ambayo kila kategoria ya umri tofauti hupata matukio ya varisela na kutokana na kuongezeka kwa kinga mwilini mwao, maambukizi yao ya zoster huahirishwa. " Ili kuiunga mkono nadharia hii tete kuwa kuwagusa watoto wenye tetekuwanga huimarisha kinga ya kusaidiwa na chembechembe kati ya watu wazima na hivyo kusaidia kuhairisha au kukandamiza vipele, Thomas na wenzake walifanya utafiti ulioonyesha kuwa watu wazima katika nyumba zenye watoto walikuwa na viwango vya chini vya visa vya upele ikilinganishwa na nyumba zisizo na watoto. [69] Aidha, utafiti na Terada na wenzake ulionyesha kuwa madaktari wa watotot walionyesha viwango vya matukio kutoka 1 / 2 hadi 1 / 8 kuliko vile vya watu wa kawaida wa umri wao. [70]


title: Mkanda wa jeshi

text: Tutuko zosta zilizosambazwa Vidonda vya ngozi vinavyotokana na uvimbe baada ya maambukizi ya zosta


title: Mkanda wa jeshi

text: , Taasisi ya Kiaifa kuhusu matatizo ya neva na kiharusi at Curlie Chuo Kikuu cha Iowa , Taasisi ya Kitaifa ya Macho


title: Mkanda wa jeshi

text: Jamii:Maradhi ya ngozi Jamii:Maradhi ya kuambukiza


title: Maendeleo

text: Maendeleo ni mabadiliko yanayoonekana kuboresha hali ya binadamu.


title: Maendeleo

text: Hali hiyo inajitokeza katika nyanja mbalimbali za maisha na kulisha mawazo mengi.


title: Maendeleo

text: Upande wa sayansi yanahusika na ongezeko la ujuzi kutokana na utafiti na mabadilishano ya matokeo yake.


title: Maendeleo

text: Upande wa historia yanahusishwa na utambuzi wa kwamba ulimwengu unaweza kuboreshwa zaidi na zaidi kutokana na mchango wa sayansi, teknolojia, uhuru n.k.


title: Maendeleo

text: Upande wa jamii yanahusishwa na tarajio la kwamba binadamu anaweza kupata hali bora zaidi na zaidi katika mafungamano, siasa, uchumi n.k.


title: Maendeleo

text: Upande wa falsafa yanahusishwa na tumaini au hakika ya kuwa hali ya binadamu itazidi kuwa bora. Kinyume chake, wengine wanaonyesha kwamba vipindi vya ustawi vinafuatwa na vingine ambapo maendeleo hayatokei, sanasana ni kurudi nyuma.


title: Maendeleo

text: Kwa jumla, ni muhimu kutambua kwamba si kila badiliko linaleta maendeleo, au walau maendeleo ya upande mmoja yanaweza yakaendana na hali yu kurudi nyuma upande mwingine.


title: Maendeleo

text: Mara nyingi inatajwa teknolojia ambayo ikitumika vibaya inaweza kuharibu maadili, uchumi n.k. hata kuangamiza kabisa uhai (k.mf. mabomu ya nyuklia).


title: Maendeleo

text: Itafaa daima kukumbuka kaulimbiu ya Julius K. Nyerere: "Maendeleo ni watu, si vitu".


title: Ngisi

text: Ngisi ni wanyama wa bahari wenye minyiri kumi. Minane baina ya hiyo huitwa mikono na miwili mingine ni minyiri kweli. Kwa urefu wote wa chini ya mikono kuna vikombe vya kumung'unyia vilivyo na vikulabu mara nyingi. Minyiri inabeba vikombe kama hivi juu ya bako mwishoni.


title: Ngisi

text: Minyiri hutumika kwa kukamata wanyama wadogo na mikono hutumika kwa kushika mawindo wakati mnyama akiyakula. Ngisi wana domo linalofanana na lile la kasuku ili kupapua nyama kutoka mawindo.


title: Ngisi

text: Ngisi huogelea kwa kuondoa maji kwa nguvu kupitia mrija (siphon) wao. Wanaweza kubadilisha rangi yao na kufanana na kinyume ili kujificha kwa mawindo na maadui. Wakivumbuliwa na adui huruka wakitoa ghubari la kiwi (maada kama wino) ili kumkanganya.


title: Ngisi

text: Ukubwa wa takriban spishi zote ni chini ya sm 60 lakini ngisi mkubwa inaweza kufika m 13 na ngisi dubwana inafika hata m 14. Ngisi dubwana mkubwa kuliko wote waliokamatwa alivuliwa mwaka 2007 karibu na Antakitiki. Uzito wake ulikuwa kg 495 na urefu wake m 10.


title: Ngisi

text: Ngisi huliwa sana na watu duniani kote. Chakula hiki huitwa kalamari.


title: Ngisi

text: Mnyiri Mikono na domo Ngisi mkubwa katika Makumbusho ya Taifa ya Hispania Ngisi dubwana katika Makumbusho Te Papa, Wellington, Nyuzilandi


Barua ya kujiuzulu ualimu ya Julius Kambarage Nyerere ilikuwa barua ya kuacha kazi ya ualimu katika shule ya Mtakatifu Francis, Pugu, Dar es Salaam.


title: Barua ya kujiuzulu ualimu ya Julius Kambarage Nyerere

text: Hotuba aliyotoa Nyerere pale Mnazi Mmoja ambapo aliwaeleza watu kuhusu safari yake kwenda Umoja wa Mataifa ilikuwa ndiyo mwanzo hasa wa historia mpya ya Tanganyika. Kabla ya hapo Waafrika wa Tanganyika hawakupata kuonyesha shauku na matumaini katika mustakabali wao. Katika viwanja vya Mnazi Mmoja Nyerere aliwaeleza halaiki ya watu wenye furaha na waliokuwa wakimsikiliza kwa makini kuwa miongoni mwa mataifa kumi na mbili yanayounda Baraza la Udhamini saba kati yao yalitoa idhini kuwa muda wa utawala wa ndani wa Tanganyika utakapowadia, Waafrika lazima wapewe nchi yao.


text: Katika hotuba yake Nyerere alitilia mkazo sera ya TANU kuhusu mahusiano mema baina ya Waafrika na watu wa mataifa mengine na aliwaonya wanachama wa TANU ambao walikuwa wameanza kuwabagua watu wa rangi tofauti kuwaambia kuwa hivyo haikuwa sawa. Alisisitiza juu ya umoja miongoni mwa wananachi na hatimaye aliwadhihaki wasikilizaji kwa kuwauliza ikiwa wangesubiri kwa miaka ishirini na tano kuwa huru. Halaiki hiyo ya watu kwa pamoja ilipiga kelele, "hapana". Wananachi kwa pamoja walijibu kwa sauti kubwa wakisema walitaka uhuru kesho au kesho kutwa.


text: Nyerere ambaye alikuwa akiogopa kuchukua uongozi wa TANU tangu 1953 alikuwa amefarajika sana na mshikamano huu ulioonyeshwa na wananchi. Sasa ilikuwa dhahiri kwake kwamba rafiki yake Abdulwahid, Ally, Dossa Aziz, John Rupia na uongozi mzima wa TANU pamoja na lile Baraza la Wazee lilikuwa limemsafishia njia kuongoza harakati kwa niaba yao. Lakini Padri Walsh na Wamisionari katika shule ya Mtakatifu Francis, Pugu, walitazama harakati hizi kwa mtazamo mwingine kabisa. Wamishionari hawakuweza tena kumvumilia Nyerere kuwa mmoja wa walimu katika shule yao. Hatima ile ile iliyowasibu wazalendo wengine kabla yake sasa ilimkabili Nyerere. Aliambiwa ama abakie mtumishi mtiifu wa kanisa au ajiuzulu; Kanisa halikuweza kukaa kimya na kumuangalia Nyerere akiwatumikia mabwana wawili.


text: Nyerere alilipeleka tatizo hili kwa Clement Mtamila, Mwenyekiti wa Kamati Kuu ya TANU. Mtamila aliitisha mkutano wa kamati kuu nyumbani kwake mtaa wa Kipata na TANU ilijadili tatizo hilo. Miongoni mwa wajumbe wa kamati ile mbali na Rupia na Kambona walikuwa Bibi Titi Mohamed na Bibi Tatu bint Mzee. Kamati Kuu ya TANU ilimshauri Nyerere ajiuzulu. Tafarani hii ilitokea wiki chache tu baada ya kurudi kutoka Umoja wa Mataifa katika wiki za mwisho za mwezi Machi. Tarehe 23 Machi, 1955 Nyerere alijiuzulu ualimu. Ilikuwa adhuhuri Nyerere alipokuja Dar es Salaam kutoka Pugu, akiwa si mwalimu wa shule tena. Inasemekana aliposhuka tu kwenye basi alikwenda moja kwa moja ofisini kwa Abdulwahid katika soko la Kariakoo kumpasha habari rafiki yake. Nyerere alikaa na Abdulwahid katika nyumba yake namba 78 Mtaa wa Stanley. Baadaye kidogo Nyerere alirudi kijijini kwake huko Musoma. John Hatch alipokuja Dar es Salaam kwa mwaliko wa TANU Nyerere alikuwa kwao kijijini. Utaona hapo baadaye kidogo jinsi mgeni huyu Mwingereza alivyomgutusha Schneider Abdillah Plantan kuhusu TANU kuwashirikisha wanawake katika harakati za kudai uhuru."


text: Hapa ndipo Nyerere alipoifikisha TANU katika uingozi wake wa miezi minane na hali ilianza moto Tanganyika nzima kiasi ya kuwa Nyerere hakuweza tena kuwatumikia mabwana wawili. Hii ndiyo iliyopelekea yeye kuandika barua ya kujiuzulu kazi ya ualimu.


text: S. Francis College, Pugu, 22 Machi, 1955.


text:
Mwalimu Mkuu,
St. Francis College
Pugu.


text: Mpendwa Padri,


text: Nimelifikiria chaguo ulilonipa, kati ya kazi yangu shuleni na uanachama wangu katika T.A.N.U na nimefikia uamuzi kwamba lazima nijiuzulu katika nafasi yangu shuleni.


text: Lakini sasa najikuta nimekabiliwa na chaguo kama hilo. Kwa vile TANU inaingiliana na kazi yangu shuleni, suala hilo ni la kibinafsi na hivi karibuni au baadaye nitalazimika kupunguza shughuli zangu katika TANU au kuchagua kati ya TANU na shule. Katika hali hiyo chaguo lingekuwa la kweli; na kama ningegundua kwamba nisingeweza kuyafanya mambo yote hayo mawili kikamilifu ni dhahiri kwamba ningeiacha shule na kwenda kushughulika na TANU. Lakini iwapo kujiuzulu kutoka TANU kutanifanya niendelee na kazi yangu, suala hilo linakuwa ni la uamuzi wa kikanuni. Ni nani nchini Tanganyika yuko huru kujiunga na kuiongoza TANU? Kinadharia ni watu wote wasiokuwa waajiriwa wa serikali. Katika hali halisi nafahamu kwamba waajiriwa wa serikali za mitaa hawako huru, au ni kwamba hawana uhuru kuliko walimu wa mamlaka za kidini. Na kama uhuru wa walimu hao wa kidini utatiliwa mashaka, hali ingekuwa ya mashaka kwani sioni sababu yoyote kwa nini kila mwajiri asitoe masharti kama hayo kwa waajiriwa wake; na uwezekano huo ungekuwa wa kusikitisha. Kwa hiyo, ni lazima nijiuzulu kama njia ya kupinga hali hiyo.


text: Ninasikitika kwamba shughuli zangu katika TANU ni dhahiri zimeathiri utendaji wangu wa kufundisha; ninasikitika kuhusu matatizo ambayo yatajitokeza kwako na kwa wenzangu kwa muda kutokana na kujiuzulu kwangu; ninasikitika pia kwa matokeo ya kiuchumi ambayo yataikumba familia yangu.


text: Ningekuwa katika nafasi yako, Padri, ningefanya kama ulivyofanya wewe; tumaini langu pekee ni kwamba utaona inawezekana kwamba ungekuwa katika nafasi niliyo nayo mimi ungechukua hatua kama ambayo nimeichukua.


text: Nakushukuru wewe na Mapadri wengine kutokana na kushirikiana nami siku zote. Nitazihitaji sala zenu zaidi kuliko ilivyokuwa hapo nyuma. Endelea, Padri, kuniombea.


text: Mwanao mpendwa katika Kristo,


text: Julius Nyerere.


title: Haruna Taratibu

text: Haruna Taratibu alikuwa mzalendo muasisi wa TANU Jimbo la Kati (Central Province) mnamo 1954 - Dodoma. Sifa kuu katika ujumbe wa Nyerere ilikuwa ni kule kueleweka kwa mantiki yake na kuweza kuwavutia wananchi wa kawaida. Hawa ndiyo walikuwa watu walioyageuza majumba yao kuwa ofisi za TANU, wakafanya kampeni kupata wanachama, wakauza kadi za TANU, na katika kufanya hivyo wakahatarisha maisha yao.


title: Haruna Taratibu

text: African Association mjini Dodoma ilikuwa ikiongoza katika harakati baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Ilikuwa na wanasiasa wenye juhudi sana na wabunifu kuliko wanasiasa wengine wote waliopata kutokea katika historia ya Tanganyika. Wanasiasa hawa walikuwa Ali Ponda, Mmanyema na Hassan Suleiman, Myao, rais na katibu wake. Mwaka 1945 Ali Ponda alitoa wito kwa Waafrika wote kuungana kama umma mmoja. Lakini kuanzia mwaka 1948 harakati za siasa mjini Dodoma zilififia, na TANU ilipoanzishwa mnamo Julai, 1954, tawi la TAA Dodoma lilikuwa limedorora kiasi kwamba kilishindwa hata kupeleka mjumbe kwenye mkutano ule wa TAA wa kuundwa kwa TANU.


title: Haruna Taratibu

text: Pamoja na ukweli kuwa mji wa Dodoma kulikuwa na Kikuyu Secondary School (sasa Alliance Secondary School) ambako kulikuwa na walimu wa Kiafrika, wengi wao kutoka Makerere, ambao kama wasomi, wangechukua juhudi kuihuisha African Association. Labda kwa kuhisi kuwa hapakuwapo na ukinzani unaokwenda kinyume na maslahi yao katika mfumo wa kikoloni, walimu wale waliamua kujitenga na siasa. Kwa hiyo basi, harakati dhidi ya serikali ya kikoloni ziliachwa kuwa mikononi mwa wa Waislam wa mjini Dodoma, wengi wao wakiwa wachache wa elimu.


title: Haruna Taratibu

text: Mwaka 1953, Haruna Taratibu, alikuwa na umri wa miaka 23. Wakati akifanya kazi Public Works Department (PWD) kama mwashi, alijaribu kuunda chama cha wafanyakazi kwa kuwahamasisha na kuwakusanya vibarua walioajiriwa katika kazi za ujenzi. Kwa sababu ya harakati hizo za kutaka kuanzisha chama cha wafanyakazi, Taratibu alionekana na wakoloni kama mtu mkorofi na mzusha vurugu. Hata hivyo Taratibu hakufanikiwa kuanzisha chama hicho na matokeo yake akapewa uhamisho kwenda Singida kama adhabu. Taratibu alivutiwa sana na harakati za Mau Mau nchini Kenya na alizoea kufuatilia matukio yake katika gazeti lake alilokuwa akilipenda sana, Baraza, gazeti la Kiswahili la kila wiki kutoka Kenya.


title: Haruna Taratibu

text: Ilikuwa katika Novemba 1954 wakati Taratibu alipokuwa akipekuapekua gazeti hilo ndipo alioposoma habari kuhusu TANU. Taratibu aliuliza pale Singida mjini kama kuna tawi la TANU. Taratibu alifahamishwa kukuwepo kwa tawi la TANU pale mjini na katibu wake alikuwa mzee mmoja kwa jina la Mzee Kinyozi. Taratibu alikata kadi yake toka kwa huyo mzee na akawa mwanachama wa chama cha siasa. Asubuhi iliyofuata Taratibu aliingia ofisini kwake na akaiweka kadi yake ya uanachama wa TANU yenye rangi nyeusi na kijani juu ya meza yake, kila mtu aione. Ofisa Mzungu wa PWD Singida hakuweza kuvumila ufedhuli kama ule, alishauri Taratibu apewe uhamisho kurudi Dodoma alikotoka, kabla hajaeneza sumu yake kwa Waafrika wengine.


title: Haruna Taratibu

text: Mwaka 1955 wakati wimbi la utaifa wa Tanganyika lilipokuwa limepanda sana nchini Tanganyika Omari Suleiman alikuwa na umri wa miaka 43. Suleiman alikuwa fundi cherahani akifanya shughuli zake katika nyumba moja katikati ya mji wa Dodoma. Mkabala na nyumba ambamo Suleiman alikuwa amepanga chumba kimoja ilikuwa nyumba aliyopanga Taratibu. Mara baada ya kupewa uhamisho kutoka Singida, Taratibu alimuuliza jirani yake, Suleiman, kama kuliwepo na tawi la TANU pale mjini. Suleiman alimwambia Taratibu kuwa hapakuwepo na tawi la TANU mjini Dodoma na alimjulisha habari kuwa kulikuwa na tetesi mjini kuwa Hassan Suleiman amemuahidi na kumhakikishia DC kuwa yeye, akiwa katibu wa Jimbo wa TAA, hatairuhusu TANU kusajiliwa katika Jimbo la Kati bila ya idhini yake.


title: Haruna Taratibu

text: Lakini ukweli ulikuwa Hassan Suleiman alikuwa tayari ameisajili TANU lakini hakumfahamisha mtu yoyote wala kufanya juhudi yoyote kuitisha uchaguzi au kufanya mkutano. Hassan Suleiman kama, Omar Suleiman alikuwa na umri wa miaka arobaini na tatu mwaka 1955. Tofauti na Omari Suleiman, Hassan Suleimani alikuwa ameelimika na alikuwa mwanasiasa mwenye uzoefu akiwa amekiongoza chama cha African Association. Halikadhalika alikuwa amehudhuria mikutano ya African Association Tanganyika na Zanzibar. Baba yake Hassan Suleimani, Taufik bin Suleiman alikutana na Burton, mvumbuzi mashuhuri, kisiwani Zanzibar; na aliajiriwa kama mmoja wa wapagazi katika safari yake ya kutafuta chanzo cha mto Nile. Alisafiri na Burton hadi Bagamoyo ambako kuanzia hapo ndipo walipofunga safari ya bara. Taufik alifariki mwaka 1920 Hassan Suleiman akalelewa na shangazi yake, Binti Taufik. Kisa cha kusoma kwa Hassan Suleiman ni mfano mmoja muhimu sana unaoonyesha jinsi wazazi wa Kiislam walivyokuwa waiuthamini Uislam. Hassan Suleiman alichaguliwa kuingia darasa la sita St. Andrewís College Minaki, mwaka 1925. Shangazi yake alipopata taarifa kuwa mtoto wa ndugu yake alikuwa anasoma shule ya wamishionari alipata hofu ya kile ambacho huenda kitamtokea mwanae, yaani kubatizwa. Alitembea kwa miguu kutoka Dar es Salaam hadi Minaki kumchukua mtoto wake. Siku hizo njia iliyokuwapo kwenda Minaki kutoka Dar es Salaam ilikuwa njia ya miguu kupitia vichakani. Hassan Suleiman alikuwa hajasoma hata majuma mawili mara akamuona shangazi yake anaingia darasani kumtoa shule na akarudinae nyumbani. Sababu aliyoitoa bibi mkubwa yule kwa mwalimu mkuu mmshionari ilikuwa, anahofu mwanae atakuwa murtadi. Safari ya miguu ya kurudi Dar es Salaam iliwachukua siku mbili.


title: Haruna Taratibu

text: Mwaka 1953 Nyerere alipokwenda Dodoma kuhudhuia mkutano wa Kamati ya Elimu ya Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe, Nyerere alifikia kwa Hassan Suleiman na Nyerere akatambulishwa kwa wazalendo wengine waliokuwa wakiondokea katika siasa kama Oscar Kambona, wakati huo akifundisha katika Kikuyu Secondary School, Nsilo Swai na Kanyama Chiume ambao wote hapo baadaye walikuja kuwa mawaziri katika Tanganyika huru. Kanyama Chiume naye vilevile alikuja kuwa waziri Nyasaland (Malawi) ilipopata uhuru.


title: Haruna Taratibu

text: Haruna Taratibu, Omari Suleimani na marafiki zake wachache waliunda kamati ndogo kisha wakaandika barua kwenda makao makuu ya TANU Dar es Salaam kuomba ruhusa ya kufungua tawi la chama. Katibu mwenezi wa TANU, wakati ule Oscar Kambona, aliwaandikia kuwaeleza kuwa Hassan Suleiman tayari alikuwa ameshaisajili TANU na ikiwa uchaguzi wa viongozi haujafanyika basi waonanena na yeye pamoja na Ali Ponda. Omari Suleiman na Haruna Taratibu hawakuridhika na majibu kutoka makao makuu ya TANU kwa hiyo walikwenda kutafuta ushauri kwa Edward Mwangosi, aliyekuwa mwanachama mkongwe wa African Association. Mwangosi aliishauri kamati ile iitishe mkutano Community Centre ili kujadili kufungua tawi la TANU, na Hassan Suleiman na Ali Ponda waalikwe kuhudhuria. Kadhalika Mwangosi aliishauri kamati ile kuwaalika walimu waliokuwa wakifundisha Kikuyu Secondary School, wengi wao wasomi kutoka Makerere kuhudhuria mkutano huo. Mwangosi aliwaambia wajumbe wa kamati ile ndogo kuwa wasomi wa Makerere walikuwa ni muhimu sana kwenye chama kwa kuwa wangetoa uongozi uliokuwa unatakiwa.


title: Haruna Taratibu

text: Karibu ya watu arobaini pamoja na wale wasomi wa Makerere, miongoni mwao Job Lusinde walihudhuria mkutano ule. Lusinde alikuja kuwa waziri, na Amon Nsekela, alikuja kushika nyadhifa muhimu katika serikali na vilevile kuwa balozi wa Tanzania nchini Uingereza. Hassan Suleiman na Ali Ponda hawakutokea mkutanoni. Wakati wanakusanyika kwa ajili ya mkutano, afisa wa Community Centre aliwaambia kuwa alikuwa amepokea amri kutoka kwa DC kuwa mkutano huo usifanyike. Kufuatia amri ile watu walitawanyika mara moja. Alexander Kanyamara aliyekuwa Mwafrika tajiri mjini Dodoma na rafiki wa John Rupia, wakati ule makamu wa rais wa TANU, aliwataka kuahirisha mkutano huo kwa sababu ya kutokuwepo kwa viongozi wa juu wa TAA, Hassan Suleiman na Ali Ponda. Kutokana na sababu hii na vile vitisho vya DC, mkutano uliahirishwa bila kupanga tarehe ya mkutano mwingine.


title: Haruna Taratibu

text: Asubuhi iliyofuata Taratibu alikamatwa na polisi na kupelekwa kwenye ofisi ya DC, (hivi sasa ofisi hiyo ni ofisi ya Waziri Mkuu). Taratibu alimkuta Hassan Suleiman pale ofisini akizungumza na DC, Bwana Smith. DC alianza kumsaili Taratibu kwa kumuuliza kama alikuwa akijua kuzungumza Kiingereza. Taratibu alijibu kuwa yeye hakusoma. Akizungumza Kiingereza Hassan Suleiman alimwambia DC kuwa yeye ndiye katibu wa TANU mjini Dodoma. DC, Bwana Smith, alimshutumu Taratibu kwa kuunda chama haramu na kwa kuitisha mkutano usio na idhini ya serikali katika Community Centre jana yake ambao ulielekea kuvuruga amani. Bila woga Taratibu alijibu kwamba yeye alikuwa na mamlaka ya kuitisha mkutano kwa sababu alikuwa mwanachama wa chama cha siasa kilichosajiliwa kihalali. Taratibu aliichomoa kadi yake ya TANU kutoka mfukoni kwake yenye rangi nyeusi na kijani na kumwonyesha DC. Bwana Smith alimuuliza Hassan Suleiman kama ikiwa na yeye pia alikuwa na kadi ya TANU. Hassan Suleiman hakuwa nayo. Hassan Suleiman na DC walizungumza Kiingereza kwa muda baada ya hapo aliwataka wote wawili kuandika maelezo yao. Baada ya kuandika maelezo yake Taratibu aliruhusiwa kurudi nyumbani. Inasadikiwa kuwa wakati ule mwanachama pekee wa TANU mjini Dodoma walikuwa Haruna Taratibu na Alexander Kanyamara ambae yeye alikata kadi yake Dar es Salaam.


title: Haruna Taratibu

text: Wasomi wa Makerere, ambao Mwangosi aliwaamini sana katika kuunda TANU, walipopata habari kuhusu mkasa wa Taratibu na DC, Bwana Smith, waliogopa. Waliamua kujiweka mbali kabisa na mambo ya siasa na kuendelea na kazi yao ya kufundisha. Haruna Taratibu na Omari Suleiman sasa waliamua kugeuza mbinu, waliitisha mkutano wa siri usiku nyumbani kwa Swedi bin Athumani. Mkutano huu uliamua kuwa Taratibu lazima aende makao makuu ya TANU Dar es Salaam akazungumze na Nyerere ana kwa ana kuhusu matatizo yaliyokuwa yakiikabili TANU Dodoma. Mahdi Mwinchumu aliyekuwa mwanachama wa TANU Dar es Salaam alijitolea kufuatana na Taratibu hadi makao makuu ya chama Dar es Salaam kwa kuwa alikuwa akijuana na viongozi wa TANU. Said Mussa mjumbe mwingine wa ile kamati ya siri alijitolea vilevile kufuatana na Taratibu na Mwinchumu hadi Dar es Salaam. Siku ya kuondoka Job Lusinde alikwenda stesheni ya gari moshi kuagana na ule ujumbe uliokuwa ukielekea Dar es Salaam, makao makuu ya TANU. Lusinde aliuambia ule ujumbe kuwa jamaa wa Makerere wanaunga mkono maamuzi yote yatakayoamuliwa na ile kamati ya siri.


title: Haruna Taratibu

text: Kwa bahati nzuri katika gari moshi lile lile ambamo Taratibu na wenzake walikuwa wakisafiri kulikuwa na wajumbe wa TANU kutoka Kigoma, Bukoba na Mwanza wakisafiri kwenda Dar es Salaam kuhudhuria mkutano mkuu wa kwanza wa mwaka wa TANU. Wahudumu ndani ya gari moshi walipofahamu kuwa walikuwa na wajumbe wa TANU kwenye gari moshi lile, waliwafanyia heshima kubwa. Mmoja wa wahudumu wale alijitolea kumpa malazi Salum Mussa nyumbani kwake Dar es Salaam. Mahdi Mwinchumu aliwapeleka Haruna Taratibu na Said Mussa makao makuu ya TANU New Street ambako walifanya mazungumzo na Nyerere pamoja na Rupia. Uongozi wa makao makuu ulielezwa kwa ufupi matatizo yaliyokuwa yakikabili Dodoma katika kufungua tawi la TANU. Papo hapo Nyerere alimwalika Taratibu kuhudhuria mkutano mkuu Hindu Mandal Hall kama mjumbe wa Jimbo la Kati. Mkutano ule ulimchagua Taratibu kuwa mjumbe wa Kamati Kuu ya Taifa ya TANU. Taratibu na ujumbe wake walirudi Dodoma washindi, walikwenda Dar es Salaam watu wasiojulikana na walirudi nyumbani wakifuatana na mjumbe wa Kamati Kuu ya Taifa wa TANU, chombo cha juu kabisa katika chama. Nyerere alimpa Taratibu dafari ya tasjili ya wanachama, kadi mia moja hamsini za uanachama wa TANU na nakala hamsini za Bill of Rights. Kazi ya kuwahamasisha na kuwaingiza watu TANU alipewa Omari Suleiman, na fundi cherahani mwingine aliyejulikana kwa jina la Abdu Mohamed Mkamba. Mara tu baba mwenye nyumba wake alipopata habari za kuwa mpangaji wake, Haruna Taratibu alikuwa mwanachama wa TANU, alimfukuza kutoka kwenye nyumba yake.


title: Haruna Taratibu

text: Baada ya kupata kikundi kidogo cha wanachama, Taratibu alipiga simu makao makuu ya TANU na kuzungumza na kaimu katibu, Elias Kissenge akaomba ruhusa ya kufanya uchaguzi. Kissenge hakuweza kutoa uamuzi wowote wa maana kuhusu tatizo la uongozi wa TANU Dodoma. Taratibu alifanikiwa kumpata Kambona ambaye aliidhinisha uchaguzi ufanyike kwa shuruti moja la kuwa Hassan Suleiman na Ali Ponda waruhusiwe kushiriki na kugombea uongozi wa chama. Kusisitiza kwa Kambona juu ya uongozi wa zamani wa TAA kuongoza chama kipya huenda kulishawishiwa na mafanikio ya zamani ya uongozi wa Hassan Suleiman mbae alimfahamu huko Dodoma wakati Kambona alipokuwa mwalimu akifundisha Kikuyu Secondary School. Kwa bahati mbaya, wanachama wa TANU waliokuwa wanainukia na chama pale mjini Dodoma waliwaona Hassan Suleiman na Ali Ponda kama wasaliti kutokana na kutokushirikiana na wenzao katika kuanzisha TANU.


title: Haruna Taratibu

text: Wakati ametatizwa na tatizo la uchaguzi wa TANU, Taratibu alijulishwa na makao makuu kuwa makamo wa rais, John Rupia, atapita Dodoma kwa gari moshi akiwa njiani kwenda Tabora kushughulikia mambo ya chama. Gari moshi liliposimama Dodoma Rupia alishangazwa kuona kundi la wananchama wa TANU wakimsubiri katika kituo cha gari moshi wakimtaka avunje safari waende mjini kujadili na kutatua tatizo la uchaguzi. Rupia aliwaeleza wanachama wa TANU wa Dodoma kuwa yeye hakuwa na idhini kutoka makao makuu kufanya shughuli yoyote ya chama mjini Dodoma. Wanachama wa TANU hawakutaka kusikia lolote na walimwambia Rupia kuwa wamechoshwa na makao makuu kwa kushindwa kwake kutoa uamuzi wa tatizo la uchaguzi. Mizigo ya Rupia ilishushwa chini kutoka kwenye gari moshi na Rupia akawa hana khiyari isipokuwa kuwafuata wale wanachama wa TANU hadi mjini.


title: Haruna Taratibu

text: Ghafla mji mzima ukavuma tetesi kuwa makamu wa rais wa TANU, John Rupia, yupo mjini kufungua tawi la TANU. Rupia alimwita Hassan Suleimna na akamtaka alete hati ya tasjili ya TANU Hindu Mandal siku inayofuata, mahali ambako mkutano utafanyika. Hassan Suleiman hakutokea mkutanoni lakini alimtuma mtu apeleke ile hati. Ali Ponda alihudhuria mkutano ule. Rupia alikuwa mwenyekiti wa mkutano na TANU ikafanya uchaguzi wake wa kwanza. Alexander Kanyamara alichaguliwa Rais; Haruna Taratibu Makamu wa Rais, Abdu Mohamed Mwamba, Katibu na Omari Suleiman Mweka Hazina. Miongoni mwa wanachama waasisi alikuwa mwanamke mmoja wa Kimanyema, Binti Maftah Karenga; wengine walikuwa Bakari Yenga, Maalim Khalfan, mwanachuoni wa Kiislamu aliyekuwa akiheshimiwa sana, Idd Waziri na Said Suleiman. Wale wasomi wa Makerere hata mmoja hakujitokeza kwenye mkutano huu wa kuasisi TANU. Ali Ponda, mwanasiasa mkongwe alipuuzwa na hakuchaguliwa kushika wadhifa wowote. Walipoona hawakupewa wadhifa wowote katika TANU, Ali Ponda na Hassan Suleiman walijiunga na UTP kuipinga TANU.


title: Haruna Taratibu

text: Baada ya uchaguzi huo, wale mafundi cherahani wawili, Abdu Mohamed Mkamba na Omari Suleiman, walianza kuhamasisha wananchi wazi wazi kujiunga na TANU ili wapiganie uhuru wa Tanganyika. Tawi la TANU la Dodoma baada ya kujizatiti pale mjini, lilituma wanaharakati kuwahamasisha watu wa Kondoa ili wafungue tawi la TANU katika wilaya hiyo. Abdallah Jumbe alizipenyeza kadi za TANU na kuzipeleka kwenye wilaya hiyo kwa siri akaanza kuandikisha watu. D.C. wa Singida alikuwa jeuri sana kiasi kwamba ni baada ya Mkutano Mkuu wa Tabora wa mwaka 1958 ndipo Abdallah Jumbe aliweza kufanikiwa kufungua tawi mjini Singida. Wakati huo TANU ilikuwa na nguvu sana ikiwa na wajumbe wake katka Baraza la Kutunga Sheria. Kwa ajili hii hakuna Mzungu aliyethubutu kuwa fedhuli kwa TANU na kuwabughudhi wanachama wake.


title: Haruna Taratibu

text: Nyerere Oscar Kambona Sheikh Suleiman Takadir Zubeir Mtemvu


title: Haruna Taratibu

text: Jamii:Wanasiasa wa Tanzania Jamii:TANU


title: Pweza mwigaji

text: Pweza mwigaji ("Thaumoctopus mimicus") ni spishi ya pweza ya familia Octopodidae inayotokea katika Bahari ya Hindi na ya Pasifiki. Ana uwezo wa kuiga spishi nyingi nyingine za eneo hilo. Ni mashuhuri kwa kuwa na uwezo wa kubadilisha rangi ya ngozi yao na umbile asili ili kupatana na mazingira yao, kama vile mwamba uliofunikwa na mwani na matumbawe yaliyo karibu kupitia vifuko vya pigmenti vijulikanavyo kama chromatophores. Pweza mwigaji ana chromatophores na vile vile tabia ya pekee ya kuchukua sura ya vitu na wanyama mbalimbali.


title: Pweza mwigaji

text: Pweza mwigaji ndiye mnyama pekee wa baharini ajulikanaye mpaka sasa mwenye kuweza kuiga aina mbalimbali za wanyama. Wanyama wengi wanaweza kuiga aina tofauti ili kuepuka au kuwatisha mahasimu, lakini pweza mwigaji pekee anaweza kuiga namna tofauti za maumbo ili kuepuka mahasimu.


title: Pweza mwigaji

text: Pweza mwigaji kwanza aligunduliwa na kundi la wanasayansi mwaka 1998 mbali ya pwani ya Sulawesi, Indonesia. Spishi hii ilidhaniwa hukaa tu Magharibi na kati ya Indo-Pasifiki (kwa wingi wa kumbukumbu zilizohifadhiwa kutoka Indonesia) hadi mmoja alipobainika karibu na mwamba mkubwa wa kizuizi kwenye kisiwa cha mjusi kilicho bapa na kina kifupi cha mchanga mnamo Juni 2012.


title: Pweza mwigaji

text: Pweza mwigaji ni pweza mdogo, anayekua kufikia [urefu]] wa karibu sentimita 60 (futi 2), ikiwa ni pamoja na mikono, yenye kipenyo kinachokaribia penseli katika upana. Rangi ya asili ya pweza ni kahawia ang’avu/rangi ya mchanga, lakini kawaida huonekana na rangi liko zaidi ya mistari myeupe na kahawia kuwaogofya mahasimu kwa kuiga spishi zenye sumu na viumbe wa baharini wa matata wenye mipaka kwa maeneo yao. Uwezo wake wa kubadili umbo ndio sababu ya kupewa jina pweza "mwigaji", na ndio ulinzi wake mkuu licha ya kamafleji.


title: Pweza mwigaji

text: Anayeitwa "pweza mwigaji" wa kitropiki ya Indo-Pasifiki anafahamika kwa kuiga hadi aina 15 za viumbe wengine ndani ya bahari. Katika uigizaji wa mahali alipo, kuhangaika kwingi kulionekana; karibia matukio 500 yalichambuliwa. Spishi zote za pweza waliigiza umbo, uogeleaji, kasi, muda, na wakati mwingine mpangilio wa rangi wa utapatapaji wa kuogelea. Wakati wa uigaji kweta, pweza walisonga kikamilifu na wazi, ambapo mara moja kabla na baada ya hapo walikuwa wajifichao na wasiojongea (kukaa au kutambaa polepole). Aidha, wakati hawajongei, pweza wanatwaa ruwaza ya mwili na mkao fananishi na sponji ndogo, minyoo-mrija waliopo, au tunicates ya kikoloni, ambavyo vilikuwa miongoni mwa vitu vichache katika makazi mchanga wazi.


title: Pweza mwigaji

text: Ugunduzi muhimu ulikuwa kwa uigaji huo wa kweta pweza hutumia tu wakati wa harakati zake za kusogea kwamba unaweza kutoa kamafleji katika makazi haya yaliyo wazi. Katika visa vyote, pweza hutumia uigaji kama ulinzi wa msingi. Tabia ya kuiga ilibaki bila kugundulika kwa miaka kwa sababu mazingira yake yaliyofifia hayakuchunguzwa kwa ustadi. Lakini ni hasa katika mazingira haya tasa kwamba tabia hii ni faida.


title: Pweza mwigaji

text: Pweza wanaweza kuiga wanyama wajulikanao kwa kuzuia mahasimu flani maalum wa kutisha. Kwa mfano imeonekana kwamba pweza anayeshambuliwa na damselfish humuigiza nyoka bahari milia wa nyeusi na njano, mhasimu wa damselfish.


title: Pweza mwigaji

text: Sio tu pweza mwigaji huiga wanyama hawa tofauti, kutegemea na kiumbe gani anakumbana nae, pweza huiga viumbe tofauti. Anaamua tabia ya uigaji ambayo itakuwa sahihi zaidi na kuitekeleza.


title: Pweza mwigaji

text: Pweza mwigaji anaweza kuwekwa kama mwindaji au mtafutaji chakula wa kujitegemea. Anaaminika kuwa ni mwindaji kwa sababu wanasayansi waliona na kuandika kuwa pweza ana uwezo wa kunyemelea mawindo na kusaka samaki wadogo na kuwapata. Mara nyingi zaidi, hata hivyo, pweza mwigaji anaweza kuonekana kutafuta chakula kichakani. Anafanya hivyo kwa kutumia mchirizi wa ghafla wa maji kupitia neli yake kunyiririsha mchanga wakati wa kutafuta mawindo, na kutumia minyiri yake myembamba kufikia kwenye mashimo katika matumbawe, na pia mashimo kwenye mchanga, na kutumia vikombe vyake vya kunyonyea kunyakua krasteshia wadogo na kuwala. Kwa sababu pweza mwigaji anapendelea kuishi katika maji ya kina kifupi, maji ya utusiutusi, inaaminika kwamba mlo wake unakusanya karibu pekee ni samaki wadogo na krasteshia. Hiyo ni kwa sababu hao ni wanyama wawili tu ambao ni wa kawaida katika hali ya maeneo ambayo pweza mwigaji wanaweza kuishi. Wanaaminika kuwa ni walanyama, na hawajulikani kula aina yoyote ya mimea au uoto. huishi katika bahari za kitropiki za Indo-Pasifiki, kwa mara ya kwanza aligundulika mwaka 1998 huko Sulawesi. pweza huiga wanyama wengine kwa kutumia mabadiliko katika mpako wa rangi na Mkao wa mwili; kama cephalopods wengine pia ana uwezo wa kuiga usuli wake.


title: Pweza mwigaji

text: Pweza mwigaji ni tofauti na Wunderpus photogenicus, ambaye ana alama nyeupe zisizoondoka. which has fixed white markings.


title: Pweza mwigaji

text: Pweza mwigaji ni wa asili ya Indo-Pasifiki, kuanzia bahari ya Shamu katika nchi za Magharibi mpaka Kaledonia Mpya katika Mashariki, na Thailand na Ufilipino kaskazini hadi mwamba mkubwa wa kizuizi katika Kusini. rekodi nyingi za kumbukumbu ni kutoka Indonesia. hupatikana hasa katika maeneo yenye mchanga au mchangatope katika kina cha chini ya mita 15 (futi 49). anapendelea sakafu ya bahari ya giza yenye tope ili kufanana na rangi yake asili kahawia, rangi ya mchanga.


title: Papa Mbingusi

text: Papa mbingusi, mbingusi au papa nyundo ni kundi la papa katika familia Sphyrnidae. Jina la tatu imepewa kwa ajili ya muundo usio wa kawaida na kipekee wa vichwa vyao, ambao ni bapa na kupanuliwa hivyohivyo katika umbo la "nyundo" liitwalo kefalofoili. Takriban spishi zote za mbingusi huwekwa katika jenasi Sphyrna wakati mbingusi kichwa-mabawa awekwa katika jenasi yake Eusphyra. Kazi nyingi si lazima za ujima wa kipekee zimependekezwa kwa ajili ya cephalofoil, ikiwa ni pamoja na mapokezi ya hisia, kufanya maneva, na kudanganya mawindo. Mbingusi wanapatikana ulimwenguni kote katika maji ya joto pamoja na mikanda ya pwani na rafu za bara. Tofauti na papa wengi, mbingusi huogelea kwa kawaida kwa vikundi wakati wa mchana, kuwa wawindaji pekee wakati wa usiku. Baadhi ya vikundi hivi vinaweza kupatikana karibu na kisiwa cha Malpelo katika Colombia, Visiwa vya Cocos mbali ya Costa Rica, na karibu ya Molokai katika Hawaii. Kundi kubwa pia huonekana katika bahari ya Afrika ya Kusini na Mashariki.


title: Papa Mbingusi

text: Aina inayojulikana inaanzia kutoka m 0.9 hadi m 6 (futi 3.0 kwa 19.7) kwa urefu na uzito kuanzia kilo 3 hadi 580 (lb 6.6 kwa 1,278.7). [1][2] Wao kwa kawaida ni kijivu hafifu na kivulivuli cha ukijani. Matumbo yao ni myeupe inayowaruhusu kujichanganya kwenye bahari wakati wakiangaliwa kutoka chini na kunyemelea mawindo yao. [3] vichwa vyao vina michomozo ya pembeni ambayo huwapa umbo kama nyundo.


title: Papa Mbingusi

text: Mbingusi wana midomo midogo isiyo na uwiano na wanaonekana kufanya mengi ya uwindaji wa chini. Pia wanajulikana kwa kuunda vikundi wakati wa mchana, wakati mwingine katika makundi ya zaidi ya 100. Jioni, kama papa wengine, wanakuwa wawindaji peke. National geographic wanaeleza kwamba mbingusi wanaweza kupatikana katika maji ya joto ya kitropiki, lakini wakati wa majira ya joto mbingusi hushiriki katika uhamiaji halaiki kutafuta maji baridi. [4]


title: Papa Mbingusi

text: Kwa vile papa hawana mifupa yenye minero ni mara chache kutunzwa kisukuku, ni meno yao pekee ambayo kawaida huwa yanapatikana kama visukuku. Mbingusi wanaonekana kuhusiana kwa karibu na papa wa familia Carcharhinidae ambao waligeuka wakati wa kipindi cha katikati cha elimu ya juu. Kwa mujibu wa utafiti wa DNA, babu wa mbingusi pengine aliishi wakati wa Miocene epoch takriban miaka milioni 20 iliyopita. [5]


title: Papa Mbingusi

text: Kwa kutumia mitochondrial DNA, mti phylogenetic wa papa mbingusi ulionesha mbingusi kichwa-mabawa kama mshirika wake muhimu zaidi. Ilivyo mbingusi kichwa-mabawa ana "nyundo" iliyo kubwa zaidi katika uwiano na papa mbingusi, hii inaashiria kwamba papa mbingusi mababu wa kwanza pia walikuwa na nyundo kubwa. [6]


title: Papa Mbingusi

text: Nadharia imepevushwa kuwa umbo kama nyundo la kichwa linaweza kuwa liligeuka (angalau kwa sehemu) kuimarisha maono ya mnyama. [7] Uwekwaji wa macho, vyema kwenye pande za kichwa nyundo cha kipekee cha papa, inampa papa uono mzuri wa nyuzi 360 katika uso bapa wima, kumaanisha wanaweza kuona juu na chini yao kwa nyakati zote. [9] [10] Umbo la kichwa hapo awali lilidhaniwa kumsaidia papa kupata chakula, kusaidia katika maneva ya karibu na kuruhusu harakati ya kugeuka kwa kasi bila ya kupoteza utulivu. Hata hivyo, imegunduliwa kwamba muundo wa kawaida wa pingili za uti wa mgongo wake ulisaidia kufanya migeuko ya usahihi, mara nyingi zaidi kuliko umbo la kichwa chake, ingawa pia kinaweza hama na kutoa msaada. Kutoka kile kinachojulikana kuhusu mbingusi kichwa-mabawa, inaweza kuonekana kwamba sura ya kichwa cha nyundo inahusiana na mageuzi ya kazi za fahamu. Kama papa wote, mbingusi wana vinyweleo vya fahamu ambavyo ni vipokeziumeme viitwavyo ampullae za Lorenzini. Na kusambaza vipokezi juu ya eneo pana, kama vipapasio vikubwa vya redio, mbingusi wanaweza kumbeba mawindo kwa ufanisi zaidi. [8]


title: Papa Mbingusi

text: Uzazi hutokea mara moja tu kwa mwaka kwa papa mbingusi, na mara nyingi hutokea kwa papa wa kiume kumuuma papa wa kike kwa ukali mpaka yeye anakubaliana kujamiana naye. [9] Papa mbingusi anaonyesha ile hali ya uzazi na wakike kujifungua ili kuishi vijana. Kama papa wengine, utungisho ni ndani ambapo wakiume anahamisha manii kwa mwanamke kupitia moja ya viungo viwili vya intromittent vinavyoitwa claspers. Kiinitete kikuacho mara ya kwanza kinahimilishwa kwa kifuko cha kiiniyai. Wakati upatikanaji wa kiiniyai umekwisha, kifuko cha kiiniyai kilichoisha kinabadilishwa katika muundo linganifu na kondo la mamalia (huitwa "yolk sac plasenta" au "pseudoplacenta"), njia ambayo mama huwasilisha riziki hadi kuzaliwa. Mara papa mtoto anapozaliwa, hapewi huduma na wazazi kwa njia yoyote. Kawaida kuna mkumbo mmoja wa vitoto kati ya 12 hadi 15; isipokuwa mbingusi mkubwa ambaye huzaa mkumbo mmoja wa vitoto kati ya 20 hadi 40. Hawa papa watoto husongamana pamoja na kuogelea kuelekea maji joto hadi watakapofikia umri wa kutosha na ukubwa wa kutosha kuishi peke yao. [9]


title: Papa Mbingusi

text: Mwaka 2007, mbingusi "bonnethead" alionekana kuwa na uwezo wa uzazi asexual kupitia automictic parthenogenesis, ambamo ova ya mwanamke inachanganyika na mwili kingamo kuunda zigoti bila ya haja ya mume. Huyu alikuwa papa wa kwanza anayejulikana kwa kufanya hivyo. [10]


title: Papa Mbingusi

text: Papa mbingusi wanajulikana kwa kula aina kubwa mbalimbali ya mawindo ikiwa ni pamoja na samaki, ngisi, pweza, crustaceans na papa wengine. Shepwa wanapendwa kipekee. Papa hawa mara nyingi huonekana wakiogelea kufuata kitako cha bahari, wakinyemelea mawindo yao. Kichwa chao cha kipekee hutumika kama silaha wakati wa uwindaji mawindo yao. Papa mbingusi anatumia kichwa chake kumbana chini stingrays na kumla ray wakati ray ni dhaifu na yupo katika mshtuko. [12] mbingusi mkubwa, huwa wanakuwa kubwa na fujo zaidi kuliko mbingusi wengi, mara kwa mara anahusika katika kuwala spishi wenzake, hula papa mbingusi wengine, ikiwa ni pamoja na watoto wake mwenyewe. [11]


title: Papa Mbingusi

text: Sphyrna lewini, Papa Mbingusi Kichwa-figo (Scalloped hammerhead) Sphyrna mokarran, Papa Mbingusi Mkubwa (Great hammerhead) Sphyrna zygaena, Papa Mbingusi Laini (Smooth hammerhead)


title: Papa Mbingusi

text: Eusphyra blochii (Winghead shark) Sphyrna corona (Scalloped bonnethead) Sphyrna gilberti (Carolina hammerhead) Sphyrna media (Scoophead) Sphyrna tiburo (Bonnethead) Sphyrna tudes (Smalleye hammerhead)


title: Papa Mbingusi

text: Katika aina tisa za mbingusi zinazojulikana, ni tatu tu wajulikanao kuwa hatari hasa kwa binadamu: mbingusi kichwa-figo, mkubwa na laini. Hadi 2013, mashambulizi 33 yametokea bila vifo.


title: Papa Mbingusi

text: Mbingusi mkubwa na kichwa-figo wameorodheshwa kwenye orodha nyekundu ya 2008 ya World Conservation Union (IUCN) kama walio hatarini, ambapo mbingusi "smalleye" ni waliotajwa kama wasiokuwa na uwezo. Hali waliyopewa papa hawa ni matokeo ya uvuvi wa kupita kiasi na mahitaji ya mapezi yao, urembo ghali. Miongoni mwa wengine, wanasayansi walionyesha wasiwasi wao kuhusu hatma ya mbingusi kichwa-figo katika Jumuiya ya Marekani kwa ajili ya mkutano wa kila mwaka wa maendeleo ya sayansi huko Boston. Vijana huogelea zaidi katika maji ya kina kifupi kando kando ya fukwe kote ili kuepuka wahasimu.


title: Papa Mbingusi

text: Mapezi ya papa yanatunukiwa kama urembo katika baadhi ya nchi katika Asia (kama vile China), na uvuvi wa kukithiri unawaweka papa mbingusi wengi katika hatari ya kutoweka. Wavuvi ambao huvuna wanyama hawa kawaida hukata mapezi yao na kutosa masalio ya samaki, ambao mara nyingi wanakuwa bado wapo hai, kurudi ndani ya bahari. [25] Tabia hii, inayojulikana kama finning, ni hatari kwa papa.


title: Papa Mbingusi

text: Katika utamaduni wa asili wa Hawaii, papa wanachukuliwa kuwa miungu ya bahari, walinzi wa wanadamu, na wasafishaji wa bahari dhidi viumbe vya ziada. Baadhi ya hawa papa wanaaminika kuwa wanafamilia ambao walikufa na kuzaliwa upya katika umbo la papa. Hata hivyo, baadhi ya Papa huchukuliwa ni wala watu, pia wanajulikana kama niuhi. Papa hawa ni pamoja na papa mweupe mkubwa, papa ngusi na papa-fahali. Papa mbingusi, anayejulikana pia kama mano kihikihi, hachukuliwi kama mla watu au niuhi; anachukuliwa kuwa moja ya papa mwenye kuheshimiwa zaidi baharini, ni aumakua. Familia nyingi za Hawaii huamini kuwa wanaye aumakua anayewaangalia na kuwalinda dhidi ya niuhi. Papa mbingusi anafikirika kuwa ni mnyama wa uzazi kwa baadhi ya watoto. Watoto wa Hawaii ambao huzaliwa na papa mbingusi kama ishara ya mnyama wanaaminika kuwa askari mashujaa na wamemaanishwa kusafiri baharini. Ni nadra sana kwa papa mbingusi kupita maji ya Maui, lakini wenyeji wengi wa Maui huamini kwamba papa mbingusi akipita kuogelea ni ishara kwamba miungu wanazichunga familia zao, na bahari ni safi na tulifu. [12]


title: Papa Mbingusi

text: Mbingusi wakubwa wamewekwa mateka katika vituo kadhaa, ikiwa ni pamoja na Atlantis Paradise Island Resort (Bahamas), Adventure Aquarium (New Jersey), Georgia Aquarium (Atlanta), maabara ya kibanzi baharini (Florida) na maonyesho ya mwamba wa Papa katika ghuba ya Mandalay (Las Vegas). [13] Aquarist Dean Trinh kwa ufanisi amekuza vitoto vya mbingusi kichwa-figo, ambao alidai walikusanywa kwa mkono kutoka kwenye mazingira ambayo huenda vinginevyo wangekabiliwa na matarajio ya njaa. Aquarists wengine wamebaini umuhimu wa kutoa chumba cha kutosha kwa ajili ya mbingusi kuogelea mara kwa mara na kwa utoaji wa mitambo ya mifumo ya uchujaji ili kudumisha ubora wa maji yanayofaa kwa ajili ya maisha ya Papa. [14] Katika 2015, wamiliki wa klabu ya usiku ya Atlantis katika Adelaide, Australia Kusini, walitangaza mipango ya kuweka papa mbingusi wawili katika tanki mcheduara lenye mita 3 (futi 10) za kipenyo juu ya majengo yao. [15] Pendekezo lililosababisha wanaharakati wa haki za wanyama kuanza ombi la wito wa kuachana na wazo. Ombi lililovutia saini 35,000 katika wiki mbili. [16]


title: Papa Mbingusi

text: Mwezi Machi 2013, papa watatu hatarini wenye thamani kibiashara, mbingusi, whitetip wa baharini, na porbeagle wameongezwa kwenye Kiambatisho cha II cha NUKUU, hivyo kuleta uvuvi wa papa na biashara ya spishi hizi chini ya leseni na udhibiti. [17]


title: Papa Mbingusi

text: Rashid Anam & Edoardo Mostarda (2012) Field identification guide for the living marine resources of Kenya. FAO, Rome.


title: Papa Mbingusi

text: Gabriella Bianchi (1985) Field guide to the commercial marine brackish-water species of Tanzania. FAO, Rome.


title: Vilhelm Moberg

text: Karl Artur Vilhelm Moberg (20 Agosti, 1898 - 8 Agosti, 1973) alikuwa mwandishi wa Uswidi.


title: Sven Delblanc

text: Sven Delblanc (26 Mei, 1931 - 15 Desemba, 1992) alikuwa mwandishi wa Uswidi.


title: Tunicate kunyatia

text: Tunicate kunyatia (jina la kisayansi: Megalodicopia hians) ni aina ya tunicate ambaye anaishi kwa kujishikiza katika kuta za korongo kwenye kina cha bahari na sakafu ya bahari, akisubiri wanyama wadogo kuelea au kuogelea katika kinywa chake chenye umbo la kofia.


title: Tunicate kunyatia

text: Anaonekana kama mchanganyiko kati ya ya Kiwavi bahari (jellyfish) na Venus Flytrap, mdomo wake ulio wa umbo la kofia unafungika haraka wakati mnyama mdogo kaelea ndani. Mara tunicate kunyatia amekamata mlo, anafunga mtego (mdomo) wake mpaka akiwa tayari kula tena.


title: Tunicate kunyatia

text: Wakati mwingine huitwa Ghostfish, wao iwanajulikana kuishi katika korongo Monterey katika kina cha mita 200 – 1,000 (futi 660 – 3,280). Zaidi hula zooplankton na wanyama wadogo.


title: PH

text: pH (ing. "potential of hydrogen", "pH value") ni kipimo cha kutaja kiwango cha asidi. Kuna skeli kuanzia 0 hadi 14. 0 ni asidi kali kabisa, 14 ni kinyume magadi matupu.


title: PH

text: Asidi kali zaidi huwa na pH ndogo, myeyusho alikali zaidi huwa na pH ndogo. Dutu au mimumunyo zisizo kiasidi wala kialkali (ing. "neutral solution") huwa na pH ya 7.


title: PH

text: Asidi zina pH chini ya 7. Alikali au besi huwa na pH juu ya 7.


title: PH

text: Kikemia pH ni kipimo cha uwingi wa protoni za (H) katika mmumumnyo. Jina limetokana na Kilatini cha kitaalamu kwa "potentia hydrogeni" yaani nguvu (potentia) ya hidrojeni (H) au makini zaidi ioni za hidrojeni (H).


title: PH

text: Fomula kwa kukadiria pH ni:


title: PH

text: [H] inaonyesha kiwango cha ioni za H kwa kipimo cha moli kwa lita (ing. "molarity").


title: PH

text: Dutu ziliyo huwa na kipimo cha pH kati ya 0 na 14, lakini kuna pia dutu asidi au alikali sana zenye pH < 0 au pH > 14.


title: PH

text: Dutu kialikali zina ioni nyingi za hidroksidi (OH) badala ya ioni za hidrojeni.


title: PH

text: Indiketa ya pH ni kampaundi ya kikemia inayotiwa kwa kiasi kidogo kwenye mmumunyo na kubadilisha rangi yake. Ni njia ya kutambua na kuonyesha ioni za hidroni (HO) au ioni za hidrojeni (H).Indiketa hizi hubadilisha rangi kulingna na kiwango fulaniu kwenye skeli ya pH.


title: PH

text: Mbinu mwingine ni matumizi ya karatasi ya litmus inayobadilisha rangi kama kemikali ni zaidi kiasidi au zaidi kialikali lakini bila kuonyesha kiwango kikamilifu.


title: Isopodi mkubwa

text: Isopodi mkubwa ni mojawapo ya spishi karibu 20 za isopodi wakubwa (crustacea wenye uhusiano wa mbali na kamba na kaa, ambao ni dekapodi) katika jenasi Bathynomus. Wapo tele katika maji baridi, kina cha Atlantiki, Pasifiki na bahari ya Hindi. [1][2]


title: Isopodi mkubwa

text: Bathynomus giganteus mara nyingi huchukuliwa kama isopodi mkubwa kabisa duniani, lakini inawezekana kuna spishi nyingine kubwa vile ambazo hazikufanyiwa utafiti bado.(kwa mfano, Bathynomus kensleyi). [1]


title: Isopodi mkubwa

text: Mtafiti wa zoolojia Mfaransa Alphonse Milne-Edwards alikuwa wa kwanza [3] kuelezea jenasi hiyo katika mwaka wa 1879 [4] baada ya mwenzake Alexander Agassiz kumpata Bathynomus giganteus kijana wa kiume kutoka Ghuba ya Meksiko; huu ulikuwa ni ugunduzi wa kusisimua kwa wanasayansi na umma kwa sababu wakati ule wataalamu walikuwa bado wakivutana juu ya swali kama uhai unawezekana katika vilindi vikubwa vya bahari. Bathynomus giganteus wa kike hawakupatikana hadi mwaka 1891.


title: Isopodi mkubwa

text: Isopodi wakubwa hawawavuti sana wavuvi wa kibiashara zaidi, kutokana na uhaba wa upatikanaji wake. Sampuli chache zilizokamatwa katika Amerika na Japani kwa mitego ya chambo wanaweza kutazamwa mahali pachache huko Marekani na Japani katika tangisamaki za umma.


title: Isopodi mkubwa

text: Isopodi mkubwa ni mfano mzuri wa viumbe vikubwa kabisa katika kina cha bahari, vile ni wakubwa zaidi ya isopodi wa kawaida ambao ni hadi sentimita 5 (inchi 2.0).


title: Isopodi mkubwa

text: Bathynomus anaweza kugawanywa katika spishi ya "wakubwa" ambapo waliokua kwa ujumla ni kati ya sentimita 8 na 15 (inchi 3.1 na 5.9) kwa urefu na spishi ya "wakubwasana" ambapo waliokua kwa ujumla ni kati ya sentimita 17 na 50 (inchi 6.7 na 19.7). [1] Mmoja ya wale "mkubwasana", Bathynomus giganteus, anafikia urefu wastani kati ya sentimita 19 na 36 (inchi 7.5 na 14.2), [3] akiwa na uzito na urefu wa takriban kilo 1.7 na sentimita 76 (inchi 30) kwa mtiririko huo. [5]


title: Isopodi mkubwa

text: Mofolojia yao inafanana na ya binamu zao terestria, ambao ni woodlouse: kama baadhi ya woodlice, pia wana uwezo wa kujikunja kama "mpira", ambapo gamba gumu tu linabaki wazi. Hii hutoa ulinzi dhidi ya wahasimu wanapojaribu kuwashambulia upande wa chini ambao ni dhaifu zaidi. Sehemu ya kwanza ya gamba imeungwa na kichwa; vipande vya chini zaidi (matakoni) navyo pia vimeungwa, kutengeneza "ngao ya caudal" juu ya fumbatio fupi (pleon). [3] Macho yao makubwa ni mchanganyo wa karibia vipengere, na sessile 4,000, na yapo mbali mbali juu ya kichwa. [6]


title: Isopodi mkubwa

text: Kuna jozi mbili za antena. Miguu ya uniramous thoracic au pereiopods imepangiliwa katika jozi saba, ya kwanza ambayo imerekebishwa katika maxillipeds hushika na kuleta chakula kwenye seti nne za taya. Fumbatio lina sehemu tano zinazoitwa pleonites, kila moja ikiwa na jozi ya biramous pleopods; hizi zimebadilishwa kuwa miguu ya kuogelea na rami, maumbile bapa ya kupumulia yafanyayo kazi kama gills. Isopodi ni lilaki hafifu au waridi kwa rangi. [1][2]


title: Isopodi mkubwa

text: Isopodi wakubwa wamerekodiwa katika Atlantiki ya Magharibi kutoka Georgia (USA) hadi Brazili, ikiwa ni pamoja na Ghuba ya Meksiko na Karibi. [1] Spishi tatu zijulikanazo za Atlantiki ni Bathynomus obtusus, Bathynomus miyarei na Bathynomus giganteus, na wa mwisho wa hawa alirekodiwa kutoka Marekani tu. [1] Spishi nyingine zote zilizobakia zimezuiwa katika Indo-Pasifiki. [1] Isopodi mkubwa hajulikani kutoka Atlantiki Mashariki au Pasifiki ya Mashariki. [1] Spishi kubwa kabisa (spishi tano) ni utajiri upatikanao Mashariki mwa Australia.


title: Isopodi mkubwa

text: Isopodi mkubwa ni mwokotezaji muhimu katika mazingira ya kina kirefu cha bahari ya benthic; hasa wakipatikana kutoka ukanda wa utusiutusi wa sublittoral katika urefu wa mita 170 (futi 560) hadi eneo la giza zito bathypelagic katika mita 2,140 (futi 7,020), ambapo shinikizo ni kubwa na joto liko chini sana. [7]


title: Isopodi mkubwa

text: Spishi chache tu kutoka jenasi hii zimeripotiwa kutoka kina kifupi, hasa Bathynomus miyarei kati ya mita 22 na mita 280 (futi 72 na 919), [8] asiyejulikana vizuri Bathynomus decemspinosus kati ya mita 70 na 80 (futi 230 na 260) na Bathynomus doederleini katika kina kifupi kama mita 100 (futi 330). [1]


title: Isopodi mkubwa

text: Kumbukumbu za kina cha maji kwa isopodi mkubwa yeyote ni mita 2,500 (futi 8,200) kwa Bathynomus kensleyi, lakini spishi hii pia hutokea katika kina kifupi kama mita 300 (futi 980). [1] Zaidi ya asilimia 80 ya Bathynomus giganteus wanapatikana katika kina cha kati ya mita 365 na 730 (futi 1,198 na 2,395). [9] Katika maeneo yenye spishi ya "wakubwa" na "wakubwasana", wa awali hasa huishi kwenye mteremko wa bara, wakati huyu wa mwisho huishi hasa kwenye ubapa wa bathyal. [1]


title: Isopodi mkubwa

text: Ingawa Bathynomus warekodiwa kukutwa katika maji vuguvugu kama 20 °C (68 °F), wao hupatikana hasa katika maeneo ya baridi sana. [10] Kwa mfano, wakati wa utafiti wa fauna wa kina kirefu cha bahari ya Exuma sound nchini Libya, Bathynomus giganteus alipatikana kwamba wa kawaida katika maji kati ya 3.25 na 13 °C (37.8 na 55.4 °F), lakini wengi zaidi katika joto la chini. [11] Kwa kulinganisha, matokeo ya awali yanaonyesha kwamba Bathynomus doederleinii huacha ulishaji wakati hali ya joto iko chini ya 3 °C (37 °F). [12] Ukomo huu wa hali joto ya chini unaweza kuelezea ukosekanifu wao katika maeneo ya ukanda wa baridi ambapo bahari katika vina vinavyopendwa zaidi na Bathynomus mara nyingi ni baridi. [12] Wao wanadhaniwa kupendelea tabaka la chini lenye tope au udongo mfinyanzi linalopelekea maisha ya faragha.


title: Isopodi mkubwa

text: Ingawa kwa kawaida ni waokotezaji, isopodi hawa hasa ni wala nyama na hula nyangumi wafu, samaki na ngisi; pia wanaweza kuwinda wanyama wanaosonga polepole kama vile sea cucumbers, sponges, radiolarians, wadudu, na zoobenthos wengineo, na pengine hata samaki hai. Wao wanajulikana kwa kushambulia samaki waliokamatwa na mvulio.