ፑዙር-ኤሽታር (ወይም ፑዙር-ኢሽታር) የማሪ ሻካናካ ወይም ገዥ ነበረ። ይህ ከ1922 እስከ 1897 ዓክልበ. ግድም ድረስ ነበር። የቱሪም-ዳጋን ልጅና ተከታይ ነበር። በተለይ የሚታወቀው በሥነ ቅርስ ስለ ሁለት ሐውልቶቹ ነው። ከአንድ ሰነድ ደግሞ ፩ኛው ዓመት የኡር ንጉሥ ሹልጊ ፵፬ኛው ዓመት መሆኑ ይታወቃል። የፑዙር-ኤሽታር ልጅ ሒትላል-ኤራ በሻካናካነት ተከተለው።


ሰውንግ ጀ-ጊ (ኮሪይኛ፦ 성재기) የደቡብ ኮሪያ ፋኖ ፋላስፋ ነበር። በሐምሌ 19 ቀን 2005 አ.ም. ዕድሜው ፵፭ ዓመታት ሲሆን ከድልድይ ዘልሎ ራሱን ገደለ። (ይህ ስለ ሰው ሕይወት የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ባዝል (ጀርመንኛ፦ Basel) የስዊዘርላንድ ከተማ ነው። (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ፓኖኒያ በአሁኑ ሀንጋሪና ሰርቢያ አካባቢ በጥንት የተገኘ የፓኖንያውያን ሃገር ነበር። የሮሜ መንግሥት ከ17 ዓክልበ. በኋላ አውራጃውን ይዞ የሮሜ ክፍላገር ሆነ። (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ቡናማ ድብ (Ursus arctos) በውጭ አገር የሚገኝ የድብ ዝርያ ነው።


መካነቅርስ እስራኤል የእስራኤል ሙዚየም ነው።


የሜክሲኮ ባሕር ሥላጤ የተባለው በካሪቢያን ባሕር ምዕራብ ከአሜሪካና ከሜክሲኮ መካከል የሚገኝ ባህር ነው። (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ራፋኤሎ ሳንዚዮ ወይም «ራፋኤል» (1475-1512 ዓ.ም.) የጣልያን ሰዓሊ ነበር። (ይህ ስለ ሰው ሕይወት የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ሳርዲኒያ (ጣልያንኛ: Sardegna, ሳርዲኒያኛ: Sardigna) በሜድትራኒያን ባሕር የሚገኝ የጣልያን ደሴት ክፍላገር ነው። (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ብራንደንቡርግ የጀርመን ክፍላገር ነው። መቀመጫው ፖትስዳም ነው። (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


የኮንትራክት ሕግ (የውል ህግ) በሰዎች መካከል ከውል የሚመነጩ ግንኙነትን የሚገዛ ሰፊ የህግ ክፍል ነው።


ኤሊስ ፓርክ ስታዲየም ወይም ኮካ ኮላ ፖርክ በጆሃንስበርግ፣ ደቡብ አፍሪካ የሚገኝ ስታዲየም ነው። (ይህ ስለ ስፖርት ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


መቶ ወይም አንድ መቶ በተራ አቆጣጠር ከዘጠና ዘጠኝ የሚከተለው ቁጥር ነው። ምልክቱ ከግዕዝ እንደ ተወረሰ ፻ ነው፣ ይህም ከግሪክ አልፋቤት ፊደል ሮ («Ρ፣ ρ») እንደ ተወሰደ ይታመናል። በብዙ ልሳናት የሚገኘው ምልክት 100 ከሕንዳዊ ቁጥር ምልክቶች 1 አንድ እና 0 ዜሮ ተደረጀ። ከዚያ አስቀድሞ በሮማውያን ቁጥር ምልክቶች የ«መቶ» ምልክት «C» ነበር።


1 January 1744 - 8 September 1744 እ.ኤ.ኣ. = 1736 ዓ.ም. 9 September 1744 - 31 December 1744 እ.ኤ.ኣ. = 1737 ዓ.ም.


ኮስታ ሪካ የመካከለኛ አሜሪካ አገር ሲሆን ዋና ከተማው ሳን ሆዜ ነው። (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ባያዶሊድ (እስፓንኛ፦ Valladolid) የእስፓንያ ከተማ ነው። (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


11 July በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ሐምሌ 4 ቀን ማለት ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


1 January 1133 - 4 September 1133 እ.ኤ.ኣ. = 1125 ዓ.ም. 5 September 1133 - 31 December 1133 እ.ኤ.ኣ. = 1126 ዓ.ም.


አዳም በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት እግዚአብሔር የፈጠረው የመጀመሪያው ሰው ነው።


1 January 368 - 29 August 368 እ.ኤ.ኣ. = 360 ዓ.ም. 30 August 368 - 31 December 368 እ.ኤ.ኣ. = 361 ዓ.ም.


1 January 365 - 29 August 365 እ.ኤ.ኣ. = 357 ዓ.ም. 30 August 365 - 31 December 365 እ.ኤ.ኣ. = 358 ዓ.ም.


1 January 359 - 30 August 359 እ.ኤ.ኣ. = 351 ዓ.ም. 31 August 359 - 31 December 359 እ.ኤ.ኣ. = 352 ዓ.ም.


1 January 1220 - 4 September 1220 እ.ኤ.ኣ. = 1212 ዓ.ም. 5 September 1220 - 31 December 1220 እ.ኤ.ኣ. = 1213 ዓ.ም.


1 January 1211 - 5 September 1211 እ.ኤ.ኣ. = 1203 ዓ.ም. 6 September 1211 - 31 December 1211 እ.ኤ.ኣ. = 1204 ዓ.ም.


1 January 338 - 29 August 338 እ.ኤ.ኣ. = 330 ዓ.ም. 30 August 338 - 31 December 338 እ.ኤ.ኣ. = 331 ዓ.ም.


1 January 930 - 2 September 930 እ.ኤ.ኣ. = 922 ዓ.ም. 3 September 930 - 31 December 930 እ.ኤ.ኣ. = 923 ዓ.ም.


ቪልኒውስ የሊትዌኒያ ዋና ከተማ ነው። ቪልኒውስ በታሪክ መዝገብ ከ1315 ዓ.ም. ጀምሮ ይታወቃል። የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 560,192 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 54°40′ ሰሜን ኬክሮስ እና 25°19′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል። ቪልኒውሰ የ ሊታውያን ዋና ከተማ ነች። ስሙ የመታው ከ ቫሊና ሪቨር ነው


1 January 389 - 29 August 389 እ.ኤ.ኣ. = 381 ዓ.ም. 30 August 389 - 31 December 389 እ.ኤ.ኣ. = 382 ዓ.ም.


1 January 64 - 26 August 64 እ.ኤ.ኣ. = 56 ዓ.ም. 27 August 64 - 31 December 64 እ.ኤ.ኣ. = 57 ዓ.ም.


ሀንድዛዛ (እ.ኤ.አ. በ 2009 የተወለደው) የሶሪያ ቴኒስ ተጫዋች ነው። እሱ በቶኪዮ 2020 ኦሎምፒክ ውስጥ ተወዳዳሪ የሌለው ታናሽ አትሌት ነው ፡፡ በዮርዳኖስ የምዕራብ እስያ ኦሎምፒክ ውድድር የሴቶች የሴቶች የመጨረሻ ውድድር ላይ የሊባኖስ ማሪያና ሳሃኪያንን 4 ለ 0 አሸንፋዋለች ፡፡ በኦሎምፒክ ውስጥ በጠረጴዛ ቴኒስ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ ተወዳዳሪ ለመሆን የቻለች ፡፡ ^ https://www.washingtonpost.com/sports/2020/03/06/hend-zaza-olympics-syria-table-tennis/ ^ https://www.theguardian.com/sport/2020/mar/05/hend-zaza-olympics-table-tennis-youngest ^ መለጠፊያ:Citace elektronického periodika ^ መለጠፊያ:Citace periodika


1 January 1908 - 10 September 1908 እ.ኤ.ኣ. = 1900 ዓ.ም. 11 September 1908 - 31 December 1908 እ.ኤ.ኣ. = 1901 ዓ.ም.


ጥጋበኛንና ውሀ ሙላትን ቁመህ አሳልፈው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ጥጋበኛንና ውሀ ሙላትን ቁመህ አሳልፈው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሁለቱም ቆይተው ስለሚተነፍሱ ለጊዜው አሳልፋቸው ወይም ታገሳቸው ይመስላል መልዕክቱ


ጸሎት በጽሞና ነገር በደመና የአማርኛ ምሳሌ ነው። ጸሎት በጽሞና ነገር በደመና የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የኢትዮጵያ ብሔራዊ ፓርክ በኢትዮጵያ የተለያዩ ብርቅየ የዱር አራዊቶች እና ዓእዋፋት በተለያዩ ፓርኮች ተከልለው ይገኛሉ። ከእነዚህም ፓርኮች ውስጥ የአዋሽ፣ ሰሜን፣ የባሌ ተራሮች፣ ኦሞ እና ነጭሳር ፓርኮች ከብዙ በጥቂቱ ናችው።


ኮሎኔል ሣህሌ ደጋጎ ከእናታቸው ከወይዘሮ ደጊቱ ፈይሣ እና ከባላንባራስ ደጋጎ አለቤ አብራክ በ1923 ዓ/ም በምዕራብ ወለጋ ልዩ ስሙ ነጆ ከተባለው ሥፍራ ተወለዱ። እድሜያቸው ለትምህርት ሲደርስ በነቀምት አንደኛ ደረጃ እና በአዲስ አበባ ተፈሪ መኮንን ት/ቤት ዘመናዊ ትምህርቱን ከተከታተለ በኋላ በነበረው ልዩ የውትድርና ፍቅር በቀድሞ 1ኛ ክፍለ ጦር በኋላም ማዕከላዊ ዕዝ ተብሎ በተጠራው የክ/ዘበኛ የጦር ክፍል ውስጥ በ1942 ዓ/ም ተቀጥሯል። በነበረው ሙያዊ ብቃትና ወታደራዊ ሥነ ሥርዓት አክባሪነት ከተራ ወታደርነት በአንድ ጊዜ የሃምሳ አለቅነት ማዕረግ ማግኘት የቻለው ሣህሌ፤ በሂደት እስከ ኮሎኔል ደረጃ ደርሷል። ወደ ሙዚቃ ቀማሪነት፣ ዜማና ግጥም ደራሲነት እንደዚሁም ወደ የማዕከላዊ ዕዝ የሙዚቃ ባንድ ኃላፊነት ከመሸጋገሩ በፊት በእግረኛ ባንድ ውስጥ “ክላርኔት” የተሰኘው የሙዚቃ መሣሪያ ተጫዎች የነበረው ሣህሌ ደጋጎ፣ የሙዚቃን ትምህርት የቀሰመው ከፈረንሣዊው መምህሩ ሙሴ ኒኮ መሆኑን የሕይወት ታሪኩ ላይ ተጠቅሷል። ከክላርኔት በተጨማሪ “አኮርዲዮን፣ አልቶ-ሳክስ፣ ፒያኖ” የተሰኙትን የሙዚቃ መሣሪያዎችንም በብቃት ይጫወት ነበር። በጠቅል ራዲዮ ጣቢያ (በተቋቋመ ጊዜ ) በአኮርዲዮን ጥዑም ዜማ ለጣቢያው አድማጮች ሲያንቆረቁር ከነበሩት የሙዚቃ ሰዎች መካከል ሣህሌ ደጋጎ የመጀመሪያው ነበር። ከእነ ሻለቃ ግርማ ይህደጎ፣ ሻምበል አፈወርቅ ዮሐንስ እና ከሻለቃ ባሻ ገብረዓብ ተፈሪ ጋር በመሆን የክቡር ዘበኛ ኦርኬስትራን ስም እፁብ ድንቅ በማድረጉ በኩል የበኩሉን ሚና ተጫውቷል። ግጥምና ዜማ ደራሲ ከመሆኑም ባሻገር የአጫጭር እና ረዣዥም ድራማዎች ፀሐፊ የነበረው ሣህሌ፣ «ሁለገብ የታሪክ ማኅደር» ያሰኘውን ተግባር በሕይወት ዘመኑ አከናውኗል። ክቡር ዶ/ር ጥላሁን ገሠሠ ከተጫወታቸው ሙዚቃዎች ውስጥ “ስቆ መኖር”፣ “እውነት ማሪኝ”፣ የሚሉትን ግጥሞች፣ “ዋይ ዋይ ሲሉ”፣ “ውሸት ለመናገር”፣ “ልብሽን ለአፈርሰው”፣ “ኮቱሜ”፣ የሚሉትን ዘፈኖች ግጥምና ዜማዎች የደረሰው ሌ /ኮሎኔል ሣህሌ ደጋጎ እንደሆነ ይታወቃል። ከዚህም ሌላ ለድምፃዊት ብዙነሽ በቀለ “አይወጣኝም ክፉ ነገር” በሚል የዘፈነችውና በብዙኀን ዘንድ ተወዳጅነት ያለውን (“ወደመጣሁበት ምድር፣ እስክመለስባት በክብር፣ ሰውን ከማስደሰት በቀር፣ አይወጣኝም ክፉ ነገር፣ ...” ) ሙዚቃውን ያቀናበረው ሌ /ኮሎኔል ሣህሌ ነው። ሌ /ኮሎኔል ሣህሌ “ፍላጎቴ”፣ “ምን ነበር”፣ “ምንድነው ትዝታህ”፣ ...


መስከረም ፳፰ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፳፰ ኛው ዕለት ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ሉቃስ ፫፻፴፯ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ዮሐንስ ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፫፻፮ ዕለታት ይቀራሉ። ፲፱፻፶፭ ዓ/ም አልጄሪያ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት አባል ሆነች። ፲፱፻፷ ዓ/ም የአርጀንቲናው ተወላጅ ኤርኔስቶ ቼ ጌቫራ ከነአበሮቹ ቦሊቪያ ውስጥ ተያዘ። ፲፱፻፺፰ ዓ/ም በፓኪስታን እና ሕንድ ድንበር አካባቢ የሚኖሩ ፹፮ንሺህ ያህል ሰዎች በተከሰተው ትልቅ የመሬት እንቅጥቅጥ አደጋ ሕይወታቸውን አጡ። ፲፱፻፴፬ ዓ/ም ጥቁር አሜሪካዊው ስብከተኛ እና የሰብዓዊ መብት ታጋይ ጄሲ ጃክሰን (እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/October_8 (እንግሊዝኛ) http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/20091008.html


ለሁሉም ጊዜ አለው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ለማጽናናት ወይም በትዕግስት አንድን ነገር ማለፍን የሚያስተምር። የራሱ የሆነ ስለ አለም ርዕዮትን የሚያስተላልፍ ይመስላል።


ወለጋ ከኢትዮጵያ ክፍለሃገሮች በስተምዕራብ የሚገኝ አንዱ ነው።


ኅዳር የወር ስም ሆኖ በጥቅምት ወር እና በታኅሣሥ ወር መሀከል የሚገኝ ከአስራ ሦስቱ ኢትዮጵያ የወራት አቆጣጠር ውስጥ ሦስተኛው የወር ስም ነው። «ኅዳር» ከግዕዙ «ኅደረ» ከሚለው ግስ የተባዛ ነው። ይህም የሆነ፣ በዚህ ወር እረኞች ሰብላቸውን ለመጠብቅ ጎጆ በዱር ሠርተው ስለሚያድሩበት እንደ ሆነ ይባላል። በቅብጢ አቆጣጠር የዚህ ወር ስም ሐጦር ነው። ይህም በጥንታዊ ግብጽ አረመኔ ሃይማኖት ከጣኦት ስም «ሑት-ሔሩ» መጣ። በጎርጎርዮስ አቆጣጠር የኖቬምበር መጨረሻና የዲሴምበር መጀመርያ ነው። በኅዳር ወር ፲፱፻፲፩ ዓ/ም የቸነፈር (ግሪፕ) በሽታ በአዲስ አበባ እና በሌላውም የኢትዮጵያ ግዛት ላይ ተነስቶ በመዲናው ብቻ ከዓሥር ሺ በላይ ሰዎች ሞቱ።። ይሄ በሽታ በዚያ ወቅት በዓለም ላይ ተሰራጭቶ የነበረው የ "እስፓኝ እንፍልዌንዛ በመባል የሚታወቀው የጉንፋን 'ወረርሽኝ' ነው። ኅዳር ፩/1 ቀን ፲፱፻፷፰/1968 ዓ/ም የቀድሞዋ የፖርቱጋል ቅኝ ግዛት አንጎላ ኅዳር ፲፱/19 ቀን ፲፱፻፶፫/1953 ዓ/ም የቀድሞዋ የፈረንሳይ ቅኝ ግዛት ሞሪታንያ ኅዳር ፴/30 ቀን ፲፱፻፶፬/1954 ዓ/ም የቀድሞዋ የብሪታንያቅኝ ግዛት ታንጋኒካ (በኋላ ታንዛንያ) ኅዳር ፴/30 ቀን ፲፱፻፶፮/1956 ዓ/ም የቀድሞዋ የብሪታንያቅኝ ግዛት ዛንዚባር (በኋላ ከታንጋኒካ ጋር በመዋሐድ ታንዛንያ ተባሉ። ዘመነ ማቴዎስ ዘመነ ማርቆስ ዘመነ ሉቃስ ዘመነ ዮሀንስ ^ The Ethiopic Calendar ^ «ኅዳር እና ወጉ» በሔኖክ ያሬድ፣ 3 Dec. 2008 እ.ኤ.ኣ. ^


ግንቦት ፲፱ ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፶፱ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፶፬ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፯ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፮ ቀናት ይቀራሉ። ፲፱፻፳፪ ዓ/ም - በኒው ዮርክ ከተማ የ፩ሺ፵፮ ጫማ (፫መቶ ፲፱ ሜትር) ቁመት ያለው የ’ክራይዝለር’ ሕንፃ ተከፈተ። ፲፱፻፷፮ ዓ/ም - የኤርትራ ነጻ አውጪ ግንባር አባላት ጊንዳ ውስጥ በሉተራን ሚሲዮን ሆስፒታል ውስጥ የሚሠራ ዶክቶርን የመጥለፍ ሙከራ ሲያደርጉ አንዲት አስታማሚ (ነርስ) ተገደለች። ፲፱፻፷፮ ዓ/ም - የቴሌኮሙኒኬሽን ሠራተኞች በአድማ ሥራቸውን አቆሙ። ፲፱፻፶፮ ዓ/ም - የአዲሲቷ ሕንድ መስራችና ጠቅላይ ሚኒስትር ጃዋሃርላል ኔህሩ በተወለዱ በ፸፬ ዓመታቸው ድንገት አረፉ። (እንግሊዝኛ) P.R.O., FCO 371/1829 ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974 (እንግሊዝኛ) http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/27/newsid_3690000/3690019.stm (እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/May_27


የሦስቱ ልጆች መዝሙር በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተከርስቲያን መጽሐፍ ቅዱስ ከብሉይ መጻሕፍት የሚፈረጅ ነው። ለማንበብ እታች ይጫኑ። ዳዊት


^ Gothajustus1886.jpg


መሠረተ ልማት የእርሻንና የኢንዱስትሪን ክፍላተ ኢኮኖሚ የሚያገለግሉ ልዩ ልዩ የኢኮኖሚ ቅርንጫፎችን በጥቅሉ ለማመልከት በኢኮኖሚ ነክ ጽሑፎች ውስጥ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በሥራ ላይ የዋለ ቃል ነው። በመሠረተ ልማት ውስጥ የሚጠቃለሉት መንገዶች፣ ወደቦች፣ ድልድዮች፣ አውሮፕላን ማረፊያዎች፣ መጋዘኖች፣ ቦዮች፣ የኃይል ማመንጫዎች፣ የባቡር ሃዲዶች፣ ልዩ ልዩ የመገናኛ አውታሮች፣ የውሃና ፍሳሽ ተቋሞች፣ የትምህርትና የጤና አገልግሎቶችና የመሳሰሉት ናቸው። ቃሉ በመጀመሪያ ያመለክት የነበረው በግንባር የተሰለፉ ወታደሮችን የሚያግዙና ድጋፍ ሰጪ የሆኑ እንደ ስንቅ ዝግጅት እንደ መሣሪያ ማከማቻ ቦታዎች እንደ ተዋጊ አውሮፕላን ማረፊያዎችና የመሳሰሉትን ሲሆን ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ግን ልዩ ልዩ የኢኮኖሚ ተቋሞችን በማመልከት ትርጉሙ ከልማት ጋር ሊያያዝ ችሏል። በመሠርተ ልማት ውስጥ የሚጠቃለሉ ልዩ ልዩ የኢኮኖሚ ተቋሞች የአንድን ሀገር ቂሳዊ ሀብት በማሳደግ ረገድ በሚጫወቱት ሚና ምርታዊና ኢምርታዊ መሠረተ ልማት ተብለው ይከፈላሉ። ምርታዊ መሠረተ ልማት የሚባሉት ከቁሳዊ ምርት ጋር በቀጥታ የተገናኙ እንደ መንገዶች እንደ ባቡር ሃዲዶች እንደ ኃይል ማመንጫዎችና እንደ መጋዘኖች የመሳሰሉትን ሲያጠቃልል፣ በኢምርታዊ መሠረተ ልማት ውስጥ የሚጠቃለሉት ደግሞ ከቁሳዊ ምርቱ ጋር ቀጥተኛ ባልሆነ መንገድ የሚገናኙ እንደ ትምህርትና እንደ ጤና አገልግሎቶች የመሳሰሉት ናቸው። የማርክሲዝም ሌኒኒዝም መዝገበ ቃላት ፤ ፲፱፻፸፰፤ ገጽ 47 (ይህ ትምህርት ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ባህር ዳር ዩኒቨርስቲ ኢትዮጵያ ውስጥ በአማራ ክልል ባህር ዳር ከተማ የሚገኝ የከፍተኛ ትምህርት ተቋም ነው። (ይህ ትምህርት ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!) አመሰግን አለሁ ምህረት ያዘው ከካርቱም ሱዳን በኢትዮዺያ እንባሲ እንበርስቲ ተማሪ ንኝ


ደመ ወዝ አንድ ቅጥረኛ ለተወሰነ አገልግሎት በተስማማው የክፍያ መጠን መሰረት ከሰጠው አገልግሎት በኋላ ከቀጣሪው የሚሰጠው ክፍያ ነው።


ጥላ ብዜት በሌላ ስሙ የዶት ብዜት ወይም የነጥብ ብዜት፡ በሂሳብ ጥናት፣ ሁለት እኩል አባል ያላቸውን የቁጥር ድርድሮች በመውሰድ፣ የአንዱን ድርድር በሌላው ድርድር አንድ ባንድ በማባዛትና የኒህን ውጤቶች ድምር የምናገኝበት ስሌት ነው። ይህ ስሌት በተለይ ለጨረሮች እጅግ ጠቃሚ ነው። ለምሳሌ ሁለት የቁጥር ድርድሮች a = [a1, a2, ... , an] እና b = [b1, b2, ... , bn] ቢሴጡን፣ የዶት ብዜታቸው እንዲህ ይገኛል፡ a ⋅ b = ∑ i = 1 n a i b i = a 1 b 1 + a 2 b 2 + ⋯ + a n b n {\displaystyle \mathbf {a} \cdot \mathbf {b} =\sum _{i=1}^{n}a_{i}b_{i}=a_{1}b_{1}+a_{2}b_{2}+\cdots +a_{n}b_{n}} Σ እዚህ ላይ የመደመሪያ ምልክት ሲሆን n ደግሞ የጨረሩ(ቬክተሩ) ቅጥ ነው። ሁለት ባለ ሁለት ቅጥ የቁጥር ድርድሮች [a,b] እና [c,d] ቢሰጡ፣ የዶት ብዜታቸው ይሄ ነው፡ ac + bd.


ጥር ፲፭ ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፴፭ ኛው ዕለት ሲሆን ፳ ኛው የበጋ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፪፻፴፩ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፪፻፴ ዕለታት ይቀራሉ። ፲፭፻፵፬ ዓ/ም - በታሪክ ዘገባ በብዛት የሰው ነፍስ የጠፋበት ታላቁ የ'ሻንግዚ' የመሬት እንቅጥቅጥ በቻይና ሲከሰት እስከ ስምንት መቶ ሠላሳ ሺህ ሰዎች እንደሞቱ ይገመታል። ፲፱፻፵፰ ዓ/ም - በብሪታኒያ የኢትዮጵያ ስምንተኛው አምባሳዶር አቶ አማኑኤል አብርሐም የሹመት ደብዳቤያቸውንና የአቶ አበበ ረታን የሽረት ደብዳቤ ለዳግማዊት ንግሥት ኤልሣቤጥ በባኪንግሃም ቤተ መንግሥት ቀርበው አስረከቡ። ፲፱፻፶፪ ዓ/ም - የፈረንሳይን ቅኝ አገዛዝ በመቃወም በአልጀርስ ከተማ ትልቅ ረብሻ ተካሄደ። ፲፱፻፶፯ ዓ/ም - የአዋሽ ፩ኛ እና ፪ኛ ግድቦች የመሠረት ድንጋይ ማስቀመጫ ሥነ ሥርዓት ላይ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ መርቀው መሠረቱን ተከሉ። ፲፱፻፹፩ ዓ/ም - በቀድሞው የሶቪዬት ሕብረት ክልል ፤ በአሁኑ ታጂኪስታን ውስጥ የተከሰተ የመሬት እንቅጥቅጥ ፪፸፬ ሰዎች ገደለ። ፲፱፻፺፱ ዓ/ም "ንጉሠ ነገሥቱ - የፈላጭ-ቆራጭ መሪ አወዳደቅ" (The Emperor: Downfall of an Autocrat)በሚል አርዕስት ስለ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ አወዳደቅ የጻፈው የፖሎኝ ተወላጅ፣ ጋዜጠኛና ደራሲ ሪስዛርድ ካፑቺንስኪ (Ryszard Kapuscinski)አረፈ። ^ http://www.london-gazette.co.uk/issues/40695/pages/566 (እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/January_23 (እንግሊዝኛ) P.R.O, FO 371/190144


ሜክሲኮ የአለም ባንዲራዎች ሰንደቅ ዓላማ (ይህ ባንዲራዎች ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ይህ ዝርዝር የዋና ከተማዎችን ሥም ከነሚገኙበት ሀገር በፊደል ተራ ቅደም ተከተል ይዟል። በዝርዝሩ ውስጥ የተካተቱት ሉአላዊነት ያላቸው ሀገሮች፣ ሉአላዊነት የሌላቸው ሀገሮች፣ የተዋሃዱ ሀገሮች፣ እንዲሁም ድንበሮችን ይጨምራል። ሉዓላዊነት ያላቸው ሀገሮች በደማቅ ቀለም ተፅፈዋል።


እያየኋት የምታስቅ ሚስት አገባሁ የአማርኛ ምሳሌ ነው። እያየኋት የምታስቅ ሚስት አገባሁ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የቅርብ ጠበል የልጥ መንከሪያ ይሆናል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የቅርብ ጠበል የልጥ መንከሪያ ይሆናል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የተለጎመ በሬ ከቀንበሩ ቢያመልጥ ቢላዋ ይጠብቀዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የተለጎመ በሬ ከቀንበሩ ቢያመልጥ ቢላዋ ይጠብቀዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የተናቀ ያስረግዛል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የተናቀ ያስረግዛል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ከበሮ በሰው ላይ ታምሪያለሽ ሲይዙሽ ታደናግሪያለሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከበሮ በሰው ላይ ታምሪያለሽ ሲይዙሽ ታደናግሪያለሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ካንዠት ካለቀሱ እንባ አይገድም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ካንዠት ካለቀሱ እንባ አይገድም የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የፉክክር ቤት ሳይዘጋ ያድራል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የፉክክር ቤት ሳይዘጋ ያድራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ቦዲቲ የኢትዮጵያ ከተማ ነው። በወላይታ ዞን ይገኛል። የዳሞት ጋሌ ወረዳ የአስተዳደር ማዕከል ከተማ ነው። ይህ ከተማ ከባህር ጠለል በላይ በአማካይ 2050 ሜትር ከፍታ ያለው ሲሆን በካርታ 6°58′ሰ 37°52′′ም የኬንትሮስ እና የኬንትሮስ መስመር አለው። በ1994 ዓ.ም. በዚህ ከተማ በአጠቃላይ 13,400 የሕዝብ ብዛት ያላቸው ሲሆን ከእነዚህ ውስጥ 6,479 የሚሆኑት ወንዶች ሲሆኑ 6,921 የሚሆኑት ደግሞ ሴቶች ናቸው። ቦዲቲ በደቡብ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል ውስጥ ሰዎች በብዛት ከሚኖርባቸው አካባቢዎች አንዱ ነው። በ2020 ዓ.ም. በኢትዮጵያ ማዕከላዊ ስታቲስቲክስ በኩል በተደረገው የህዝብ ቁኡጥር ትንብያ መሰረት የከተማዋ ጠቅላላ ሕዝብ ብዛት 61,983 ነው። ከነዚህ ምእመናን መካከል 30,092 እና ሴቶች ደግሞ 31,891 ይቆጠራሉ። ^ "የቦዲቲ ከተማ ህዝብ ቁጥር".


ዪዲሽኛ (ייִדיש /ዪዲሽ/) በአለም ዙሪያ በሚኖሩ 1.8 ሚሊዮን አይሁዶች የሚነገር የጀርመንኛ ቀበሌኛ ነው። ቋንቋው ጀርመንኛ ቢመስልም የሚጻፈው ግን በዕብራይስጥ ፊደል ነው። 'ዪዲሽ' ማለት አይሁድ (ይሁዳዊ) ማለት ነው። (ይህ ቋንቋ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ሚግባባባት እና በላቲን የሚፃፍ ዶርዜኛ የራሱ ብቻ ከለላዉ ጋር በቅላፀ የምገናኝ የማይገናኝበት ሁነታ አለ ካለበት ሁሉ ከ3 መቶ ሺ በላይ ሜዳ ጋራ ሸንቲረር ተራራ ጫካ ወንዝ እና ፋፋቲ ይበዙበታል። ሚዳሰስ እና ማይዳሰስ በአለም አስመዝግቧል። የሚዳሰስ ታሪክ ስለ ዶርዜ የጥበብ ስራቸዉ አለምን ያስደነቀ በመሆኑ ብዙ የደቡብ ብሔረሰቦች የዶርዜን ጥበብ የኛ ብሔር ታሪክ ነዉ ከማለት አልተቆጠቡም፡፡ ብሆንም ዶርዜ የሽመና ስራ እንዴትና ከምን እንደምሰራ የብሔሩ ተወላጆች መተዳደሪያቸዉ ስለሆነ ሁሉም ያዉቁታል፡፡ (ይህ ስለ ብሔር ወይም ሕዝብ የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!) ዶርዜ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።


(ይህ ስለ ብሔር ወይም ሕዝብ የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!) ካሮ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።


ያላዩት ነገር ክፉ አይደለም መልካምም አይደለም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያላዩት ነገር ክፉ አይደለም መልካምም አይደለም የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ከመድረሷ ጎመን መቀንጠሷ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከመድረሷ ጎመን መቀንጠሷ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ቋማኛ በኢትዮጵያ የሚነገር ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ ነው።


የኦሮሚያ ነጻነት ብሔራዊ ፓርቲ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው። Teddyafro


ማሌዢያ በእስያ የምትገኝ ሀገር ናት። (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ያገርህ ዱር ፍራትን ያስወግዳል እንጂ ከሞት አያድንም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያገርህ ዱር ፍራትን ያስወግዳል እንጂ ከሞት አያድንም የአማርኛ ምሳሌ ነው።


'ዎ ጅያ የ ቻይና ንጉሥ ነበር። (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ደፋር ወጥ ያውቃል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደፋር ወጥ ያውቃል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ዳዊትን ያህል መዝሙር ጨለማን ያህል ጥቁር (የለም) የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዳዊትን ያህል መዝሙር ጨለማን ያህል ጥቁር (የለም) የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ሐምሌ ፳፩ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፳፩ኛው ቀን ሲሆን የክረምት ወቅት ፳፮ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ ፵፭ ቀናት፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፵፬ቀናት ይቀራሉ። ፲፱፻፰ ዓ/ም - ልጅ ኢያሱ ዓርብ በሌሊት ከአዲስ አበባ ተነሥተው በምድር ባቡር ድሬ ዳዋ ገቡ። የእንግሊዝ ዋና መላክተኛ ሚኒስትር ዊልፍሬድ ተሲገር ወደሎንዶን በላከው ምስጢራዊ ደብዳቤ ላይ ከልጅ ኢያሱ ጋር ራስ ልዑል ሰገድ እና ደጃዝማች ባልቻ ከሌሎች ተከታዮች ጋር አቃቂ ባቡር ጣቢያ ቅዳሜ ጧት ተሳፈሩ ብሏል። ልጅ ኢያሱ፤ በወቅቱ አላወቁትም እንጂ፣ ርዕሰ ከተማዋን ለመጨረሻ ጊዜ ያዩዋትም በዚህ ዕለት ሲሆን እዚያው ሐረርጌ ውስጥ እያሉ በመጪው መስከረም የመስቀል ዕለት ከሥልጣናቸው ተሻሩ። ፲፱፻፷፫ ዓ/ም - ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ለቀድሞው የላይቤሪያ ፕሬዚደንት ዶ/ር ዊሊያም ተብማን የቀብር ሥነ ሥርዓት ሞንሮቪያ ከተማ ገቡ። ፲፱፻፷፰ ዓ/ም - በቻይና፤ ከቤዪጂንግ ሰሜናዊ ምሥራቅ በምትገኘው ታንግሻን የተባለች ከተማ አካባቢ የተከሰተው የመሬት እንቅጥቅጥ እስከ ፯፻፶ ሺ ሰዎች ሕይወታቸውን እንዳጡ ተገምቷል። ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ፣ ‘ሕይወቴ እና የኢትዮጵያ እርምጃ’ (፲፱፻፳፱ ዓ/ም) (እንግሊዝኛ) P.R.O., FCO 31/1118 - ETHIOPIA: ANNUAL REVIEW FOR 1971 (እንግሊዝኛ) P.R.O., FCO 371/1829 - ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974 (እንግሊዝኛ) http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/28/newsid_4132000/4132109.stm


ትሪር (ጀርመንኛ፦ Trier) የጀርመን ከተማ ነው። በጥንታዊ ልማድ የትሪር መሥራች የኒኑስ ልጅ ትሬቤታ ነበር። ትሬቤታ ከአባቱ ኒኑስ ሚስት ከሴሚራሚስ መንግሥት ከአሦር ሸሽቶ ወደ ማኑስ አገር በራይን ወንዝ አካባቢ ደርሰ፤ ከራይን ምዕራብ ትሪርንና ስትራዝቡርግን ሠራ። (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


14 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 5 ቀን ማለት ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


ኤልሞዳድ (ዕብራይስጥ፦ אלמודד) በኦሪት ዘፍጥረት 10:26 መሠረት የዮቅጣን በኲር ልጅ ነበር። በ፩ ዜና መዋዕል 1:20 እንደሚታይ ስሙ ደግሞ አልሞዳድ ተጽፎ ይገኛል። የመጽሐፍ ቅዱስ ቅርሶች (ወይም «ፕሲውዶ-ፊሎ») የተባለው ጽሑፍ (ምናልባት 70 ዓ.ም. ግድም ተጽፎ) እንዳለው፣ ዮቅጣን በባቢሎን ግንብ ወቅት የሴም ልጆች አለቃ ሲሆን ከልጆቹ ግን ፭ቱ ከነአልሞዳድ እምቢ ይላሉ፤ ዮቅጣንም ከሰናዖር እንዲያመልጡ ያስችላል። «ኤልሞዳድ» ማለት ምናልባት «ቀያሹ» ወይም «የኤል (ኤሎሂም) ቀያሽ» ሊሆን ይችላል። በአይሁዳዊው ጽሁፍ ታርጉም ፕሲውዶ-ዮናታን ዘንድ፣ ይህ ኤልሞዳድ ምድርን በገመዶች ይቀይሥ ነበር። ሌሎች ደራስያን የስሙ ትርጉም «የኤል መውደድ» ወይም ፍቅረ እግዚአብሔር እንደ ሆነ ብለዋል። ፍላቪዩስ ዮሴፉስ እንደ ጻፈው፣ ኤልሞዳድና ወንድሞቹ ሁሉ በሕንዱስ ወንዝ ላይ ሠፈሩ። አብዛኞቹ ጸሃፊዎች ግን በየመን እንደ ሠፈሩ ይላሉ። ጀርመናዊው መኖክሴ ዮሐንስ አቬንቲኑስ (1515 ዓ.ም. ግድም) አንዳለው ግን ከዮቅጣን ልጆች አንዳንድ በአውሮፓ ሠፍረው ነበር። ከነዚህ መካከል ድልማጥያ አገር ስሙን ከ«ዳልማታ» (አልሞዳድ) እንደ ወረሰ ይላል።


መና (ዕብራይስጥ፦ מָן «ይህ ምንድን ነው») በኦሪት ዘጸአት 16 ዘንድ ዕብራውያን ከግብጽ አምልጠው በሲና በረሃ ለ40 ዓመታት በተጓዙበት ወቅት እግዚአብሔር የፈቀዳቸው ምግብ ነው።


ሻንዶንግ ልሳነ ምድር በቻይና ሻንዶንግ አውራጃ የሚገኝ ልሳነ ምድር ነው።


ቅዱስ ጴጥሮስ ወይም ስምዖን ጴጥሮስ (አራማይስጥ፦ ሸማዮን ከፓ፤ ዕብራይስጥ፦שמעון בר יונה ፦ ሽምዖን ባር ዮና፤ ግሪክኛ፦ ፔትሮስ፤ 8 ዓክልበ. ግ. - 56 ዓም) የኢየሱስ ክርስቶስ ሐዋርያ እና መጀመርያው የሮሜ ጳጳስ (ፓፓ) ነበሩ። ክርስቶስ ጴጥሮስን ብዙ ጊዜ ከመጥፋት ያዳነው ደቀመዝሙር ነበር ምክኒያቱም በመሰለው መንገድ ወይም በስሜታዊነት እየሱስን ሳያማክር ይናገር ፣ይመራ ስለነበር ነው ። ይህም ገና በመንፈሳዊ ዕውቀት ስላላደገ ሆነ ። በተለይ እየሱስ ስለ ስቃዩ፣ሞቱ፣መነሳቱ ለደቀመዝሙሮቹ ሲነግራቸው ጴጥሮስ ባለመረዳቱ ክርስቶስ የዛን ጊዜ ለጴጥሮስ አጥብቆ ጸለየለት በኋላው የሚፈታተነውን ስለሚያውቅ ። ለነገሩ "እኔን ማን ይሉኛል" ?


ሃኢ ጋኦን (ዕብራይስጥ፦ האיי גאון) ከ931 እስከ 1030 ዓም በባቢሎን ዙሪያ የኖረ የአይሁድና እና የተልሙድ አስተማሪ ነበር። በተለይ የሚታወቀው «responsa» («መልሶች») ስለ ተባሉ ጽሁፎች ናቸው። ለምሳሌ ያህል የሚከተለውን ጻፈ፦ «መሢህ ወልደ ዮሴፍ፣ ከዳዊት ሥርወ መንግሥት የሆነ ታላቅ ጻድቅ፣ በይሁዳ ሕዝብ መካከል ይነሣል። መሪነቱ እንደ ንጉሥ ዘመን የሚመስል፣ ለአርባ አመት የሚቆይ ይሆናል። በዚህም ዘመን መሢህ ወልደ ዮሴፍ ብዙ አይሁዶችን ወደ ኦሪት መንገድ ይመልሳችዋል።» Responsum on Succot 52a ይህ «አርባ አመት» ጊዜያዊ መሢሃዊ መንግሥት የሚለው ትንቢት ከሃኢ ጋኦን ዘመን አስቀድሞ ለረጅም ጊዜ ይጠበቅ ነበር። ረቢ አኪቫ በን ዮሴፍ Midrash on Psalm 90:15፤ የባቢሎን ተልሙድ እና የኤልያስ ራዕይ ሁላቸው የአርባ አመት ጊዜያዊ መሢሃዊ መንግሥት ትንቢት ከጥንት ዘግበዋል። እንዲሁም በእስልምና የሙሐመድ ጓደኛ አቡ ሑራይሓህ (595-673 ዓም) በሀዲስ Book 37, Number 4310 ይህን ተመሳሳይ ትንቢት ጠቀሰ። ^ http://www.come-and-hear.com/sanhedrin/sanhedrin_99.html


ጅቡቲ ከተማ የጅቡቲ ዋና ከተማ ነው። በ1880 ዓም በፈረንሳይ ሰዎች ተመሠረተ።


የማርማራ ባሕር ወይም በጥንት ፕሮፖንቲስ በቱርክ አገር ውስጥ፣ ከአውሮፓና ከእስያ መካከል፣ ከጥቁር ባሕርና ከኤጊያን ባህር መካከል፣ የቦስፖሮስ ወሽመጥና የዳርዳኔል ወሽመጥ መካከል የሚገኝ ባሕር ነው።


28 December በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ታኅሣሥ 19 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ታኅሣሥ 18 ቀን ላይ ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


የቾላ ሥርወ መንግሥት በደቡባዊ ሕንድ አገርና በኋላም በስሪ ላንካ ቢያንስ ከ300 ዓክልበ ጀምሮ እስከ 1271 ዓም የቆየ የታሚል ብሔር መንግሥት ነበረ። በሥነ ሕንጻ፣ በሥነ ጽሑፍ፣ በመርከብ ኃይልም ለሥልጣኔ አንጋፋዎች ሆኑ። ከታሪካዊ መዝገቦች እስከምናውቅ ድረስ ቢያንስ ከ300 ዓክልበ. ጀምሮ ተገኙ ሲባል፣ እንደ ልማዳዊ ታሪካቸው በጥንታዊ ታሚልኛ ሥነ ጽሑፍ ከዚያ በፊት ብዙ አፈ ታሪካዊ ነገሥታት ይጠቀሳሉ። ነገር ግን ለነዚህ ቅድመ-ታሪካዊ ነገሥታት፣ ማንኛውም ቅድመ-ተከተል ወይም ዘመናት መረዳት ያስቸግራል። በአንድ ግመት፣ መጀመርያው ቾላ ንጉሥ «ኤሪ ኦሊያን ቫኤንድሂ» የነገሠው ከ3028 ዓክልበ. ጀምሮ ቢሆን፣ ይህ ቁጥር ግን አጠያያቂ ነው። አንዱ አፈ ታሪካዊ የቾላ ንጉሥ ካንታማን በአጋስትያ (ከርግ ቬዳ ደራሲዎች አንዱ) ዘመን እንደ ኖረ ሲባል፣ ይህ ምናልባት 1200 ዓክልበ. አካባቢ ያደርገዋል፤ አጋስትያም ደግሞ በታሚሎች ትውፊት መሠረት ታሚሎቹን ከስሜን ወደ ደቡብ ሕንድ የመራቸው ቅዱስ ቄስ ነበረ። በታሪካዊ ዘመን ደግሞ ለረጅም ዘመን ስለ ታወቁ ብዙ ሥነ ጥበብና ኪነት ትተዋል።


ናሳ (እንግሊዝኛ፦ NASA ወይም National Aeronautics and Space Administration «ብሔራዊ ሥነ ጥያራና ጠፈር አስተዳደር») የዩናይትድ ስቴትስ መንግሥት ተቋም ነው። ተግባሩ የበረራ እና የጠፈረኛ ትምህርት ልማት ነው። ከ1951 ዓም ጀምሮ ሠርቷል። መቀመጫው በዋሺንግተን ዲሲ ይገኛል።


ጃሙና ካሽሚር በስሜን የምትገኝ የሕንድ ክፍላገር ናት። በፓኪስታን ወይም በቻይና ሥልጣን ባላቸው ክፍሎች ላይ ደግሞ ይግባኝ ይላል።


ኡር-ኒኑርታ በሱመር የኢሲን ሥርወ መንግሥት 6ኛው ንጉሥ ነበረ (1823-1806 ዓክልበ. የነገሠ)። በንጉሥ ሊፒት-እሽታር ውድቀት ዙፋኑን ያዘ። መጀመርያ ፭ የኢሲን ነገሥታት ሴማዊ (አሞራዊ) ስሞች ሲኖራቸው፤ «ኡር-ኒኑርታ» ግን ሱመርኛ ስም ነው። በሱመራዊ ነገሥታት ዝርዝር ላይ ፳፰ ዓመታት እንደ ነገሠ ሲለን ከዘመኑ ፲፭ የዓመት ስሞች ብቻ ይታወቃሉ። ከመጀመርያው ዓመቱ በቀር ግን የሌሎቹ ዓመታት (a-n) ቅድም-ተከተላቸው እርግጥኛ አይደለም። ከነዚህም መካከል ለምሳሌ፦ ፩ ፦ (1823 አክልበ. ግድም) «ኡር-ኒኑርታ ንጉሥ የሆነበት ዓመት» a ፦ «የኒፑር ዜጎች ለዘላለም ነጻ ያወጣቸውበት፣ በአንገታቸውም የሸከመውን ግብር የፈታላቸውበት ዓመት» በአንዱ ዓመቱ (a) ኡር-ኒኑርታ ኒፑርን ከኢሲን ተወዳዳሪ ከላርሳ ግዛት እንዳስመለሰ ይመስላል። በ1809 ዓክልበ. የላርሳ ንጉሥ አቢሳሬ ኢሲንን እንዳሸነፈው ከራሱ ዓመት ስም ይታወቃል። ከዚህ በቀር ኡር-ኒኑርታ መስኖ እና ቦይ በማስቆፈሩ አሮንቃ ምድርን አስደረቀ። በዚህም ዘመን ሌሎች ነጻ ከተሞች የራሳቸውን ነገሥታትና ዓመት ስሞች ነበራቸው። የኢሊፕ-አኩሱም ንጉሥ ሃሊዩም ዓመት ስም (a) እና የኪሱራ ንጉሥ ማናባልቴኤል ዓመት ስም (g) ሁለቱም «ኡር-ኒኑርታ የተገደለበት ዓመት» ይባላሉ፤ ይህም 1806 ዓክልበ. ይሆናል። ልጁ ቡር-ሲን ተከተለ። ^ የኡር-ኒኑርታ ዓመት ስሞች


የአባይ ሙላቶች በግብጽና በሱዳን ስድስት የተቆጠሩ የውሃ ሙላቶች ናቸው። ከግሪክኛ ስማቸው 6 «ካታራክቶች» ማለት ፏፏቴዎች ሲባሉ እንዲያውም ከፏፏቴዎች ያንሳሉ። አንደኛው ሙላት በግብጽ አስዋን ይገኛል። በጥንት ይህ የጥንታዊ ግብጽ ደቡባዊ ጠረፍ፣ የኩሽ ስሜናዊ ጠረፍ ነበረ። የአስዋን ግድብ ከዚህ በላይ በ1960ዎቹ ተሠርቶ የናሠር ሃይቅ ፈጠረ። ሁለተኛው ሙላት በስሜን ሱዳን ነበር፣ አሁንም ከናሠር ሃይቅ በታች ተሠመጠ። ሦስተኛው እስከ ስድስተኛው ሙላቶች ደግሞ በስሜን ሱዳን ይገኛሉ።


ዋዮሚንግ ከአሜሪካ 50 ክፍላገራት 1ዱ ነው።


1 January 1 - 26 August 1 እ.ኤ.ኣ. = 8 ዓክልበ. ዓ.ም. 27 August 1 - 31 December 1 እ.ኤ.ኣ. = 7 ዓክልበ. ዓ.ም.


ሰኸተፕካሬ አንተፍ ላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ከ1754 እስከ 1744 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ። የስመንኽካሬ ኢሚረመሻው ተከታይ ነበረ። ስሙ በቶሪኖ ቀኖና ነገሥታት ዝርዝር ላይ እንዲሁም በካርናክ ነገሥታት ዝርዝር ላይ ተዘገበ። ሕልውናውም ከአንዳንድ ቅርስ ተረጋግጧል። ብዙ ሌላ መረጃ አይታወቅም። K.S.B. Ryholt: The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c. 1800 – 1550 BC, Carsten Niebuhr Institute Publications, vol. 20. Copenhagen: Museum Tusculanum Press, 1997 (እንግሊዝኛ)


ጌዴኦኛ ወይም ጌዴኡፋ በኢትዮጵያ ውስጥ በጌዴኦ ብሔረሰብ የሚነገር ኩሻዊ ቋንቋ ነው። የጌዴኦ ብሔረሰብ የአፍ መፍቻ ቋንቋ ሲሆን በብሔረሰቡ አባላት ጌዴኡፋ በመባል ይጠራል። ቋንቋው በተለይ ከሲዳምኛ፣ ከከምባትኛ፣ እና ከሀዲይኛ ቋንቋዎች ጋር የመመሳሰል ባህርይ አለው። በአሁኑ ሰዓት ጌዴኡፋ ከንግግር ቋንቋነት አልፎ የሥራ እና የትምህርት ቋንቋ ሆኖ እያገለገለ ይገኛል። በ፲፱፻፺፪ ዓ.ም. የሣባ ፊደል ተቀርፆለት ለመሠረተ ትምህርት ማስተማሪያነት ውሏል። ከ፲፱፻፹፮ ዓ.ም. ጀምሮ ግን ለቋንቋው የላቲን ፊደል ተቀርፆለት በርካታ የመማሪያና የማስተማሪያ መጽሐፍት ተዘጋጅተው መደበኛ ትምህርት በመስጠት ላይ ይገኛል። በአሁኑ ሰዓት በጌዴኦ ዞን ውስጥ በአብዛኛዎቹ በአንደኛ ደረጃ የመጀመሪያ ሣይክል ትምህርት ቤቶች ትምህርት የሚሰጠው በጌዴኡፋ ቋንቋ ሲሆን በሁለተኛ ሣይክል /ከ5ኛ--8ኛ/ ባሉት ክፍሎችም ቋንቋው እንደ አንድ የትምህርት ዓይነት በመሰጠት ላይ ይገኛል። ከዚህ በተጨማሪ ቋንቋው የሥራ ቋንቋ ሆኖ በማገልገል ላይ ይገኛል። በ፲፱፻፺፱ ዓ.ም. የጌዴኡፋ-አማርኛ-እንግሊዝኛ መዝገበ ቃላት ተዘጋጅቶ ለተጠቃሚው እንዲደርስ ተደርጎአል። ጌዴኦ ብሔረሰብ


ሳሲት ከተማ ከደብረ ብርሃን ከተማ በስተሰሜን 92 ኪ.ሜ. ርቀት ላይ የምትገኝ ተጉለቴ ነች፡፡ ከሞጃና ወደራ ወረዳ መዲናዋ ከሰላድንጋይ ደግሞ 20 ኪ.ሜ ትርቃለች፡፡ ሰላድንጋይን ብዙ ሰው በጻድቃኔ ማሪያም ገዳም ያውቃታል፡፡


1 January 1788 - 8 September 1788 እ.ኤ.ኣ. = 1780 ዓ.ም. 9 September 1788 - 31 December 1788 እ.ኤ.ኣ. = 1781 ዓ.ም.


1 January 1782 - 8 September 1782 እ.ኤ.ኣ. = 1774 ዓ.ም. 9 September 1782 - 31 December 1782 እ.ኤ.ኣ. = 1775 ዓ.ም.


1 January 1779 - 9 September 1779 እ.ኤ.ኣ. = 1771 ዓ.ም. 10 September 1779 - 31 December 1779 እ.ኤ.ኣ. = 1772 ዓ.ም.


1 January 1195 - 5 September 1195 እ.ኤ.ኣ. = 1187 ዓ.ም. 6 September 1195 - 31 December 1195 እ.ኤ.ኣ. = 1188 ዓ.ም.


1 January 1593 - 7 September 1593 እ.ኤ.ኣ. = 1585 ዓ.ም. 8 September 1593 - 31 December 1593 እ.ኤ.ኣ. = 1586 ዓ.ም.


1 January 767 - 2 September 767 እ.ኤ.ኣ. = 759 ዓ.ም. 3 September 767 - 31 December 767 እ.ኤ.ኣ. = 760 ዓ.ም.


1 January 1153 - 4 September 1153 እ.ኤ.ኣ. = 1145 ዓ.ም. 5 September 1153 - 31 December 1153 እ.ኤ.ኣ. = 1146 ዓ.ም.


ማዲያት ከደም ብክለት በሽታ የሚከሰት ሲሆን፣ ቆዳን ያጠቁራል። ይኸውም ከተፈጥሮ ጥቁረት የተለየ ነው።


ሆዱ ፈሪ እግሩ ዳተኛ አዳም ሲዋጋ እርሱ ይተኛ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሆዱ ፈሪ እግሩ ዳተኛ አዳም ሲዋጋ እርሱ ይተኛ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ፍርሃትን የሚገስጽ ተርትና ምሳሌ


1 January 854 - 1 September 854 እ.ኤ.ኣ. = 846 ዓ.ም. 2 September 854 - 31 December 854 እ.ኤ.ኣ. = 847 ዓ.ም.


አሞራ ገደል ደቡብ ጎንደር ውስጥ ደብረ ታቦር፣ በአመድ በርና በወረታ መካከል የሚገኝ ቦታ ነው። ይህን ቦታ በጣም ታዋቂ ከሚያደርገው ነገር ውስጥ መሃል ሜዳ ላይ ቀጥ ብሎ የተቀመጠው የአለት ተራራ ነው። አሞራ ገደል (አማራ ገደል) በ፲፰፻፸፯ ዓ.ም. ፋሺስት ጣሊያኖች ወደ ደብረ ታቦር በአሞራ ገደል ቋጥኝ አድርገው ሲጓዙ


ቶክዮ (東京) የጃፓን ዋና ከተማ ነው። ቶክዮ መጀመርያ ኤዶ ተብሎ የተሰራው በ1449 ዓ.ም. ሲሆን በ1595 ዓ.ም. የጃፓን መንግሥት መቀመጫ ከክዮቶ ወደዚህ ተዛወረ። በ1860 ዓ.ም. ስሙ 'ቶክዮ' ('የምሥራቅ ዋና ከተማ') ሆነ። የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር የአካባቢውን ኗሪ ሲጨምር 35,327,000 ሆኖ ሲገመት የራሱ የከተማው ኗሪ ቁጥር ደግሞ 12,790,000 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 35°40′ ሰሜን ኬክሮስ እና 139°45′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል።


ስራ ያጣ መለኩሴ አደገኛ ቦዘኔ ተባለ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ስራ ያጣ መነኩሴ ቆቡን ቀዶ ይሰፋል


አቡጃ የናይጄሪያ ዋና ከተማ ነው። የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 1.8 ሚሊዮን ሆኖ ይገመታል። ከተማው 09°10′ ሰሜን ኬክሮስ እና 07°10′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል። አቡጃ በሌጎስ ፈንታ ዋና ከተማ እንዲሆን በ1970ዎቹ የታቀደ ከተማ ነው። በ1984 ዓ.ም. በይፋ የናይጄሪያ ዋና ከተማ ሆነ።


1 January 144 - 27 August 144 እ.ኤ.ኣ. = 136 ዓ.ም. 28 August 144 - 31 December 144 እ.ኤ.ኣ. = 137 ዓ.ም.


1 January 126 - 27 August 126 እ.ኤ.ኣ. = 118 ዓ.ም. 28 August 126 - 31 December 126 እ.ኤ.ኣ. = 119 ዓ.ም.


ክሌስም ስያሜ በሥነ ሕይወት ማለት ማናቸውም የሕያዋን ዝርያ በይፋ በዓለም አቅፍ ሳይንቲስቶች በኩል የሚታወቅበት ሮማይስጥ ስም ነው። «ክሌስም» መባሉ እያንዳንዱ ስያሜ ሁለት ክፍሎች ስላሉት ነው። መጀመርያው ክፍል የወገን ስም ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የዝርያው ስም ይሆናል። ለምሳሌ የሰው ልጅ ክሌስም ስያሜ በሮማይስጥ Homo sapiens /ሆሞ ሳፒየንዝ/ ሲሆን፣ መጀመርያው ስም /ሆሞ/ («ሰው») ወገኑ፣ ሁለተኛውም /ሳፒየንዝ/ («ጥበበኛው») ዝርያው ነው። የላም ክሌስም በሮማይስጥ Bos taurus /ቦስ ታውሩስ/ ሲሆን፣ /ቦስ/ ወገኑ፣ /ታውሩስ/ ዝርያው ነው። ወይም ለአትክልት ይጠቀማል፤ ለምሳሌ የነጭ ሽንኩርት ክሌስም Allium sativum /አሊየም ሳቲቨም/ ነው። ይሄ ዘዴ በስዊድን ሥነ ሕይወት መምህር ካርል ልኔየስ በ1745 ዓም ተጀመረ።


1 January 1324 - 5 September 1324 እ.ኤ.ኣ. = 1316 ዓ.ም. 6 September 1324 - 31 December 1324 እ.ኤ.ኣ. = 1317 ዓ.ም.


አንድ የናጠጠ የሳውዲ ልኡል ልጅ ለከፍተኛ ትምህርት ጀርመን ሄዶ አንድ አመት ከተማረ በኌላ አንድ ደብዳቤ ላባቱ ይጽፋል ..ደብዳቤው የሚከተለው ነው .." አባቴ ሆይ በርሊን ውብ ከተማ ናት ..ግን አስተማሪዎቼ በሙሉ የሚመላለሱት በባቡር ነው እናም እኔ ብቻ በወርቅ የተንቆጠቆጠ መኪና ስነዳ ትንሽ ቅር ይለኛል :: " ብሎ ደብዳቤውን ላከ :: ከሁለት ሳምንት በኌላ የአባቱ ደብዳቤ ከ 10 ሚሊዮን ቼክ ጋር መጣለት :: ድብዳቤው እንዲህ ይላል "" ውድ ልጃችን እባክህ አታሰድበን ...የራስህን ባቡር ግዛ አሉት ይባላል።


1 January 1318 - 5 September 1318 እ.ኤ.ኣ. = 1310 ዓ.ም. 6 September 1318 - 31 December 1318 እ.ኤ.ኣ. = 1311 ዓ.ም.


1 January 66 - 26 August 66 እ.ኤ.ኣ. = 58 ዓ.ም. 27 August 66 - 31 December 66 እ.ኤ.ኣ. = 59 ዓ.ም.


ከቡር ደጃዝማች ኃብተ ሥላሴ በላይነህ በተጉለትና ቡልጋ አውራጃ በከሰም ወረዳ ልዩ ሰሙ ውቢት በሚባለው ሥፍራ፣ ከታወቁት አባታቸው ከአቶ በላይነህ ቢተውልኝ እና ከእናታቸው ከወይዘሮ ማናለብሽ በድሉ መስከረም ፮ ቀን ፲፱፻ ዓ.ም ተወለዱ። በተወለዱ በአሥራ አምስት ዓመታቸው በቤተ መንግሥት የዕልፍኝ አሽከር ሆነው ሲያግለግሉ ከቆዩ በኋላ ጥንታዊ የክብር ዘበኛ ሲቋቋም በወታደርነት ተዛውረው አግልግሎታችውን አበረከቱ። በመጋቢት ወር ፲፱፻፳፰ ዓ.ም ማይጨው ላይ በተደረገው ታላቁ ጦርነት ከክብር ዘበኞች ጋደኞቻቸው ጋር ሆነው ከፍ ባለ ጀግንነት ከጠላት ጋር በመዋጋት አገራቸውንና ንጉሠ ነግሥታቸውን አግልግለዋል። ከዚያም እንደተመለሱ በንጉሠ ነግሥታቸው መሪ ትእዛዝ መሠረት የጦርነት ትግላቸውን በመቀጠል አምስት ዓመት ሙሉ በአርበኝነት የጦር መሪ በመሆን እጅግ ከፍ ባለ ጀግንነት ሌት ከቀን ያለ አንዳች አረፍት በየጦር ሜዳው የጠላትን ኃይል ያንበረከኩ ታላቅ ጀግና ነበሩ የገደሏቸውንም የጠላት መኮንኖች ለመጥቀስ ያህል፣ ፩.


አልቤር ለብረን (1924-1932) (በ ፈረንሳይኛ ፡ Albert Lebrun) 15ኛ የፈረንሣይ ፕሬዚዳንት ነበሩ።


አርባ ልጆች የተባሉት በአንደኛው የዓለም ጦርነት ወቅት የቱርክ መንግስት አርመናውያን ላይ ጭፍጨፋ ባካሄደበት ወቅት ወላጆቻቸውን በማጣት እና ከጭፍጨፋው ለማምለጥ ተሰደው በእየሩሳሌም የአርመን ገዳም ውስጥ ሲኖሩ ቀዳማዊ ኃይለ ስላሴ (ያኔ አልጋወራሽ ራስ ተፈሪ) አግኝተው ወደ ኢትዮጵያ አምጥተው ያሳደጉዋቸው 40 አርመናውያን ልጆች ናቸው። በልጆቹ የሙዚቃ ችሎታ የተደመሙት አፄ ኃይለሥላሴ በእየሩሳሌም የአርመን ፓትርያርክን ፍቃድ ካገኙ በኋላ ልጆቹን ወደ ኢትዮጵያ ወስደው ተጨማሪ የሙዚቃ ስልጠና እንዲያገኙ አድርገዋል። ልጆቹ በሴፕቴምበር 6፣ 1924 እ.ኤ.አ. ዓ.ም. ከሙዚቃ ባንዱ መሪ ከኬቮርክ ናልባንድያን ጋር ኢትዮጵያ የደረሱ ሲሆን እነዚሁ ልጆች ናቸው በኢትዮጵያ የመጀመሪያ የሆነውን የሙዚቃ ጓድ (የንጉሱ የሙዚቃ ጓድ የተባለውን) ያቋቋሙት። ኬቮርክ ናልባንዲያን ማርሽ ተፈሪ የተሰኘውን እና የኢትዮጵያ ብሄራዊ መዝሙር ሆኖ እስከ እ.ኤ.አ. 1930-1974 ያገለገለውን ሙዚቃ (ግጥሙ የዮፍታሄ ንጉሴ ነው) የደረሰ ነው። Yetovbahayer(ኢትዮአርመናውያን) ዊኪ፤ በፌብሩዋሪ 21፣ 2007 ታይቷል። "Un siècle de musique moderne en Éthiopie" በፍራንሲስ ፋልሴቶ፤ በፌብሩዋሪ 21፣ 2007 ታይቷል።


ግድግዳ ወይም ግንብ ቋሚ መዋቅር ሲሆን የሚያገለግለውም አንድን የተወሰነ ቦታ ለመከለል እንዲሁም ለመከላከል ነው። ይህ መዋቅር በውስጡ በር እና መስኮቶች ሊኖሩት ይችላል።


ላውረንሲየም(Lawrencium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Lr ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 103 ነው። የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ) በ"Wikimedia Commons" (የጋራ ፎቶዎች ምንጭ) ስለ ላውረንሲየም የሚገኛኙ ተጨማሪ ፋይሎች አሉ። (ይህ ሳይንስ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ራዲየም (Radium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ra ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 88 ነው። የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ) በ"Wikimedia Commons" (የጋራ ፎቶዎች ምንጭ) ስለ ራዲየም የሚገኛኙ ተጨማሪ ፋይሎች አሉ። (ይህ ሳይንስ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ኪሽ የሱመር (የዛሬው ኢራቅ) ጥንታዊ ከተማ ነበረ። የሱመር ነገሥታት ዝርዝር በተባላው ሰነድ ዘንድ፣ ከማየ አይኅ በኋላ መጀመርያው ነገሥታት የነበሩበት ከተማ ኪሽ ሲሆን መጀመርያው ንጉሣቸው ጙሹር ነበር። የጙሹርም ተከታይ ኩላሢና-ቤል ሲባል፣ ይህ ስያሜ ግን በአካድኛ «ሁላቸው ባል (ሆኑ)» የሚለው ዓረፍተ ነገር ነው። ምናልባት በኪሽ መሃል ሥልጣን አለመኖሩን ለማመልከት እንደ ጠቀመ ይታስባል። በሰነዱ የሚከተሉት 9 ስሞች ደግሞ ሁላቸው በአካድኛ የእንስሳት ስሞች ናቸው


ጨርቅ ወይም ልብስ የቀጫጭን ሰው ሰራሽ አልያም የተፈጥሮ ቃጫዎች ድር ነው። ጨርቅ የሚሰራው ቃጫዎችን በመጥለፍ፣ በመጠምጠም፣ በማጠላለፍ፣ በመስፋት ወይም ደግሞ እርስበርስ በማያያዝ ነው።


መባዓ ጽዮን በሌላ ስማቸው ተክለ ማርያም በዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ ዘመን የነበሩ ጻድቅ ሰው ሲሆኑ በተወለዱ በ፸፬ ዓመታቸው ከዚህ ዓለም ተለይተዋል። ገድላቸው እንደሚጠቅሰው በሸዋ ግዛት አንዳገብጣን ይባል እነበር ቦታ ከአባታቸው ሀብተ ጽዮንና እናታቸው ጽዮን ትኩና በስለት ተወለዱ። ቀጥሎም ከአባታቸውና ከተለያዩ ቀሳውስት ትምህርት በመቅሰም አድገው እራሳቸውን በጾምና ጸሎት በማነጽ ቅድስናን አግኝተዋል። በዚህም መካከል ወደ ዳሞት በመሄድ ገብረ ክርስቶስ ለሚሰኙ ቄስ ጋር በ እንግድነት ከቆዩ በኋላ ሲመለሱ አደገበት አገር አባ ገብርኤል በተባሉ አስተዳዳሪ የቅስና ሹምትን አገኙ ከዚያም በአቡነ ተክለ ሃይማኖት በተመሠረተው ደብረ ሊባኖስገዳም ላይ ትንሽ ጊዜ አሳልፈዋል፣ ጋፋት ይባሉ የነበሩ ሕብረተሰቦችም ክርስትናን እንዲቀበሉ ብዙ ጥረት አድርገዋል። መባዓ ጽዮን ይኖሩበት የነበረውን ዘመን ማወቅ የተቻለውም እኒሁ ጋፋቶች ከዓጼ ዘርዓ ያዕቆብ ስጦታን ለማግኘት ሲጓዙ መንገድ ላይ ይሰብኳቸው እንደነበር ግድሉ ላይ በማስፈራቸው ነው። ባጠቃላይ፦ መባዓ ጽዮን (ተክለ ማርያም) ፵፯ ዓመት በድቁና፣ ፱ ዓመት በቅስናና ፱ ዓመት በምንኩስና ሕህይወታቸውን አሳልፈዋል። ከዚህ ዓለም ከተለዩ በኋላ አንድ ተከለ ሃይማኖት የተባለ ሃብታምና ሚስቱ ወለተ ጽዮን ከጻድቁ ገድል በረከት እንዲያገኙ በማሰብ የመባዓ ጽዮንን ታሪክ "ገድለ መባዓ ጽዮን" በሚል መጽሐፍ ምክሖ ጊዮርጊስ በተባለ ፀሐፊ እንዲጻፍ አደረጉ። ይህ መጽሐፍ እጅግ በተዋቡ ደማቅ ስዕሎች ያሸበረቀ ሲሆን ሰአሊው "ኢግናጢየስ" የሚባል ሰው ሊሆን ይችላል በማለት ታሪክ ተመራማሪው ዋሊስ በጅ ገምቷል ይህ መጽሐፍ በዓፄ ቴወድሮስ መቅደላ ላይ ሊያሠሩት ለነበረው ቤ/ክርስቲያናቸው እንደስጦታ አዘጋጅተውት በመሃሉ በእንግሊዞች ተወድሶ እንግሊዝ አገር ውስጥ ይገኛል። ^ ገድለ መባዓ ጽዮን ^ Budge, Wallis.


የኢትዮጵያ ቴያትር ኢትዮጵያ ውስጥ ከ1990 አጋማሽ በፊት ብዙ የሆኑ የመድረክ ቴያትር ተሰርቶ ነበር። አሁንም የፊልም ተጽእኖ በጠነከረበት ጊዜ የተለያዩ ቴያትሮች በመሰራት ላይ ናቸው። ከነዚህም መካከል፡- 1.8ቱ ሴቶች 2.የቀለጠው መንደር


የርቀት ትምህርት ማለት ነው፡፡ የኢትዮጵያ ሲቪል ሰርቪስ ኮሌጅ የኮሌጁ ድረ ገጽ


መተሓራ ስኳር የእግር ኳስ ክለብ በኦሮሚያ፣ ኢትዮጵያ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው። በአሁኑ ጊዜ ከመተሓራ ስኳር ፋብሪካ ጋር ግንኙነት የለውም። የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን አባል ሲሆን መቀመጫው ወንጂ ስታዲየም ነው። (ይህ ስለ ስፖርት ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ነገር ለበለጠ ውድማ ለመለጠ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ደጃቸውን አይዘጉ ሰውን ሌባ ይላሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደጃቸውን አይዘጉ ሰውን ሌባ ይላሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የኢትዮጵያ ፍትህና ዲሞክራሲያዊ ኃይሎች ግንባር የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው።


መሬንዝ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።


'አርት ማክ ኩዊን የ አየርላንድ ንጉሥ ነበር። (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ባጋና (Amorphophallus abyssinicus) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።


ነጭ ኣዝሙድ (Trachyspermum ammi) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው። የታረሰ ቅመም ነው፣ በገበያ ሁሉ ይገኛል። ብዙ ጊዜ ቅመሙን ለመቀነስ ከሚጥሚጣ ይቀላቀላል። አንዳንዶቹ ካቲካላ ሳይቡካ ይጨምሩታል። ሥሮቹ የሆድ ቁርጠት ለማከም ተጠቅመዋል። ^ አማረ ጌታሁን - SOME COMMON MEDICINAL AND POISONOUS PLANTS USED IN ETHIOPIAN FOLK MEDICINE March 1976 እ.ኤ.አ.


እርድ (Curcuma longa) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው። በምግብ ተጨምሮ እንደ ቅመም ከመጠቀሙ በላይ የእርድ መድኅኒታዊ ጥቅም እንዳለው በተለይ በሕንድ ባህላዊ መድኃኒቶች ይታመናል። ለሆድ፣ ጉበት ወይም ቆዳ ችግሮች እንደሚረዳ ታስቧል። አሁንም እርድ ለስኳር በሽታ (ዲያቤት) እና ለቁርጥማት ወዘተ. በውኑ የሚፈውስ መድኃኒት ከሆነ ለማወቅ ሳይንቲስቶች ምርመራዎች አድርገው እስካሁን ምንም አላረጋገጡም። [[መደብ:የመድኃኒት እጽዋት ብቻዉን ]]


15 November በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ኅዳር 6 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ኅዳር 5 ቀን ላይ ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


ኤብሮ ወንዝ (እስፓንኛ፦ Ebro፤ ካታሎንኛ፦ Ebre /ኤብሬ/) በእስፓንያ ውስጥ የሚገኝ ታላቅ ወንዝ ነው።


ግሎጎ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።


ሰኔ ፲፬ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፹፬ኛው ቀን ሲሆን የፀደይ (በልግ)ወቅት ፸፱ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ ፹፪ ቀናት፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፹፩ ቀናት ይቀራሉ። ፲፱፻፷፮ ዓ/ም - የኢትዮጵያ ሕዝብ ተወካዮች ሸንጎ (‘ፓርላማ’) የክረምት ዕረፍቱን ለሁለት ሣምንታት አዘግይቶ ሥራውን ቀጠለ። ሸንጎው በዚህ ዕለትም የ’ቴሌኮሙኒኬሽን’ አገልግሎት ለማስፋፋት ከዓለም የልማት ድርጅት የተወሰደውን የሃያ አንድ ነጥብ አራት ሚሊዮን የአሜሪካ ‘ዶላር’(US$21.4 million) ብድር ስምምነት አጸደቀ። (እንግሊዝኛ) P.R.O., FCO 371/1829 - ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974


ታሪክ ወንግሥት፡ ብርሃን፡ ሞገሳ ፣ ታሪክ፡ ዘንጉሠ፡ ነገሥት፡ አድያም፡ ሰገድ በዘመናቸው በነበረው ፀሐፊ [[]] በግዕዝ እንደተጻፈና በኢኛትሲዮ ግዊዲ በ1895 ፣ በጣሊያን አገር እንደታተመ ከጎን ቀርቧል። ይህ የንግሥት ምንትዋብና የልጇን ዳግማዊ ዓፄ ኢያሱን ዜና ውሎ ይተርካል። በተጨማሪ የዓፄ ኢያሱን ልጅ የዓፄ ኢዮአስን ዜና መዋዕል በተከታዩ ገጽኦች አካቶ ይዟል።


1 January 4 - 26 August 4 እ.ኤ.ኣ. = 5 ዓክልበ. ዓ.ም. 27 August 4 - 31 December 4 እ.ኤ.ኣ. = 4 ዓክልበ. ዓ.ም.


2 አንተፍ ዋሃንኽ ግብጽን ከጤቤስ (11ኛው ሥርወ መንግሥት) የገዛ ፈርዖን ነበረ። የታችኛና የላይኛ ግብጽ ዘውዶች ይግባኝ ቢለውም በተግባር ግዛቱ በላይኛ ግብጽ ላይ አስከ አቢዶስ ድረስ ብቻ ነበር። በዘመኑ ከጠላቶቹ ወደ ስሜን ከቀጢዎቹ ወገን ጋር ይዋጋ ነበር። ወደ ደቡብ አስከ ግብጽ ደቡብ ጠረፍ አስከ ኤሌፋንቲኔ (የቡ) ድረስ ገዛ።


ሜሉሓ በጥንት ከመስጴጦምያ ጋራ (በተለይ 2100-1900 ዓክልበ. ግድም በአካድና ዑር መንግሥት ዘመኖች) ንግድ በመርከቦች ያካኼደ ኣገር ነበር። ዛሬ ምናልባት ፓኪስታን በተባለ ኣገር አንደ ተገኘ (የኢንዱስ ሸለቆ ሥልጣኔ) ይታስባል። ድልሙን ማጋን (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ሽግግር መንግሥት ማለት መንግሥት ከአንድ ወደ ሌላ አይነት መንግሥት እስከሚቀየር ድረስ የሚደረግ የመንግሥት አይነት ነው። ይህ በየጥቂቱ ሁከት እንዳይነሣ አዲሱ መንግሥት ተሠውሮ እስከሚወሰን ድረስ ለውጥ ሲያስፈልግ ነው። ለዚሁ ፈለክ ቀስ በቀስ መሔዱ ሰብአዊ መብቶች በመጠብቅ አስፈላጊነት ሆኗል። ይህንን የሚያረጋግጥ የዓለም ተባባሪ መንግሥታት ድርጅት «የሰብዓዊ መብት አቀፋዊ መግለጽ» ተሰጥቷል። እንዲህ ካልሆነ ለማንም ሰው ደስ የማያሰኝ ሁኔታ ሊወጣ ይችላል።


የፈረንሳይ እግር ኳስ ፌዴሬሽን (ፈረንሳይኛ፦ Fédération Française de Football, FFF) የፈረንሳይ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ የፈረንሳይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል። ማህበሩ የዩኤፋ መሥራች አባል ነው። (ይህ ስለ ስፖርት ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


[[File:|250px| right| thumb|5 አሹር-ኒራሪ]] 5 አሹር-ኒራሪ ከ እስከ ዓክልበ. የአሦር ንጉሥ ነበረ። (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


የሰለሞን ደሴቶች እግር ኳስ ፌዴሬሽን የሰለሞን ደሴቶች እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የተመሠረተው በ1978 እ.ኤ.አ. ሲሆን የሰለሞን ደሴቶች ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል። (ይህ ስለ ስፖርት ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ፊጂ የአለም ባንዲራዎች ሰንደቅ ዓላማ (ይህ ባንዲራዎች ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


4 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም የካቲት 25 ቀን ማለት ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


የሃን ሥርወ መንግሥት በቻይና ታሪክ ከ214 ዓክልበ. እስከ 212 ዓም ድረስ የቆየ ሥርወ መንግሥት ነበረ። (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


20 June በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ሰኔ 13 ቀን ማለት ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


1 January በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ታኅሣሥ 23 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ታኅሣሥ 22 ቀን ላይ ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


የሞንጎሊያ ወተት-ጓያ (Astragalus proprinquus) እስያ ውስጥ የሚገኝ ቊጥቋጥ ተክል ነው። የባቄላ አስተኔ አባል ነው። ብዙ ከረም አባቢ ተክል ነው። የሞንጎሊያ ወተት-ጓያ በተለይ በቻይና፣ ሞንጎሊያ፣ ኮሪያ እና ሳይቤሪያ ውስጥ ይታደጋል። የሞንጎሊያ ወተት-ጓያ በቻይና ባሕላዊ ሕክምና አይነተኛ ሚና አለው። በዘመናዊ ሊቃውንት ዘንድ የሰው ልጅ እድሜ ሊጨምር የሚችል ፕሮቲን ተሎሚሬስ እንዳለበት ተናግረዋል።


25 October በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥቅምት 15 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ጥቅምት 14 ቀን ላይ ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


ኒኮሎ ኩሳኖ ዩኒቨርሲቲ (ጣልኛ፦ Università degli Studi Niccolò Cusano /ዩኒቬርሲታ ዴልዪ ስቱዲ ኒኮሎ ኩሳኖ/ ወይም UNICUSANO /ዩኒኩሳኖ/) በሮሜ፣ ጣልያን ነ1998 ዓም የተመሰረተ ዩኒቨርሲቲ ነው።


7 November በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥቅምት 28 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ጥቅምት 27 ቀን ላይ ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


የሚሰርቀውን ያጣ ሌባ ሰላማዊ መስሎ ይገባ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሚሰርቀውን ያጣ ሌባ ሰላማዊ መስሎ ይገባ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የሞኝ ዘፈን ሁልጊዜ አበባዬ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሞኝ ዘፈን ሁልጊዜ አበባዬ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የሴት ብቻዋን ሂያጅ የቄስ አርፋጅ ሁለቱም ነገር ወዳጅ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሴት ብቻዋን ሂያጅ የቄስ አርፋጅ ሁለቱም ነገር ወዳጅ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ተመመራመር ይገኛል ነገር የአማርኛ ምሳሌ ነው። መመራመርን የሚያበረታታ ጥሩ አባባል፡፡ አትመራመር የሚልን ክፉ አባባል የሚቃወም።


ሱሳ (ፋርስኛ፦ شوش /ሹሽ/፤ ዕብራይስጥ፦ שושן /ሹሻን/፤ ጥንታዊ ግሪክ፦ Σέλεύχεια /ሰለውከያ/፤ ሮማይስጥ፦ Seleucia ad Eulaeum /ሰለውኪያ አድ ኤውላዩም/) በኢራን በ32°18922′ ሰሜን ኬክሮስ እና 48°25778′ ምሥራቅ ኬንትሮስ የሚገኝ እጅግ ጥንታዊ ከተማ ነው። በ1997 ዓ.ም. 64,960 ገደማ ሰዎች ይኖሩበት ነበር። ሱሳ በድሮ ጊዜ የኤላም መንግሥት ዋና ከተማ ነበረ። በዓለሙ ከሁሉ ጥንታዊ ከተሞች አንድ ነው። በኤላምኛ ከተማው ሹሻን ተባለ። በሱመርኛ መዝገቦች ይታወቃል። ለምሳሌ ኤንመርካርና የአራታ ንጉስ በተባለው ትውፊት ለኡሩክ አምላክ ለኢናና እጅ የሰጠ ቦታ ይባላል። በመጽሐፍ ቅዱስ ሱሳ (ወይም 'ሱሳ ግንብ') በተለይ በመጽሐፈ አስቴር ሲጠቀስ ደግሞ አንዴ በመጽሐፈ ነህምያ አንዴም በመጽሐፈ ዳንኤል ስሙ ይገኛል። ዳንኤልና ነህምያ ሁለቱ በ6ኛ ክፍለ ዘመን ዓክልበ. በባቢሎን ምርኮ ጊዜ በሱሳ ይኖሩ ነበር። አስቴርም እዚያ ንግሥት ሆና አይሁዶች ከእልቂጥ እንዲያመልጡ ቻለች። ከዚህ በላይ የነቢዩ ዳንኤል መቃብር በከተማው አካባቢ እንዳለ ይታመናል። ሱሳ እንደገና በመጽሐፈ ኩፋሌ ይጠቀሳል። በቁ. 9፡10 እና 9፡16 መሠረት በሴምና በበኩሩ በኤላም ርስት ውስጥ ካሉት ቦታዎች አንድ ነው ይላል። በተጨማሪም በምዕ. 8፡34 'ሱስን' የኤላም ልጅ ይባላል። ሱሳ በአዋን ሥርወ መንግሥት ሥር እንደ ተመሠረተ ይመስላል። በ2075 ዓክልበ.


አፈታሪክ ማለት ጥንት ወይም ሙሉ እውነታን መሰረት አደርጎ በመነሳት እየተለጠጠና ብሎም እየተንጋደደ በመጓዝ ከጭብጡ የሚርቅ ከፊል እውነት ወይም እውነታ ቢስ የሆነ ሰነድ ነው። ባላደጉ ሃገሮች ታሪክ መጽሃፍ ኣና ማስቅመጥ የተለመደ ኣልነበረም አባቶች (ሃረጋውያን) ከትውልድ ትውልድ ለልጆቻችቸው በተረትና ምሳሌ በቃል የሚሰተላልፉት አፈ ታሪከ (በኣፍ የተተረከ እንጅ ያልተፃፈ) ማለት ነወ።


የአርዛፕ መልህቅ ድንጋዮች በምሥራቅ ቱርክ አገር ተራራዎች የሚገኙ 12 እጅግ ታላቅ ድንጋዮች ናቸው። እነዚህ ድንጋዮች በአንዳንድ ክርስቲያን መምህር በተለይም በአቶ ዴቪድ ፋሶልድ እምነት የኖህ መርከብ መልህቅ ድንጋዮች መሆናቸውን ያምናል። ይህ እምነት እያንዳንዱ ድንጋይ በጫፍ ላይ ትልቅ ቀዳዳ ስላለበት ነው። ለኖህ መርከብ መልህቅ እንደ ነበረው የሚል ሀሣብ በቁራን ውስጥ ተገኝቷል። በተጨማሪም በሱመራዊው አፈ ታሪክ ጊልጋመሽ፣ ስለ ማየ አይህ ሲተረክ መልህቅ ድንጋዮች እንደ ነበሩት ያለው ሀሣብ ደግሞ ተገኘ። እንደነዚህ የመሳሰሉት መልህቅ ድንጋዮች ከሜዲቴራኔያን አካባቢ ሥነ ቅርስ የሚታወቁ ናቸው። ሆኖም ሊቁ ሎረንስ ኮሊንስ የአርዛፕ ድንጋዮች ከሚገኙበት ሥፍራ ዙሪያ (ምሥራቅ ቱርክ) እንደ ተሠሩ ብሏል። ስለ ድንጋዮቹ የሚገልጸው ኅልዮ በሙሉ (እንግሊዝኛ)


ሲኩሉስ የእስፓንያ ንጉሥ ነበረ። (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


(ይህ ስለ ብሔር ወይም ሕዝብ የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!) በርታ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።


ጅራቷ ታደርሰኝ ካናቷ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ጅራቷ ታደርሰኝ ካናቷ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የቤንች ሕዝብ ዲሞክራሲያዊ ድርጅት የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው።


የጋሞ ዴሞክራሲያዊ ኅብረት የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው።


[[File:|250px| right| thumb|2 አሹር-ረሽ-ኢሺ]] 2 አሹር-ረሽ-ኢሺ ከ እስከ ዓክልበ. የአሦር ንጉሥ ነበረ። (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


የኢትዮጵያ ታሪክ፡ በሐሪ አትከንስ ፡ አጠር ብሎ የኢትዮጵያን ጥንታዊ እና ዘመናዊ ታሪክ የሚዳስስ መጽሃፍ ነው። ^ Thanks to: Lapsley/Brooks Foundation @ good-amharic-books.com


ነጭ ኣውጥ (Physalis peruviana) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።


እንዳሁላ፣ እንዳሆህላ፣ እንዶሃህላ (Kalanchoe) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ወገን ነው። እነዚህ የእንዳሁላ አይነቶች ናቸው፦ አንጩራ K. petitiana ሽልቀቅ ? የቆላ እንዳሁላ K. deficiens እንዳሁላ ውሀማ የተባሉ ተክሎች ናቸው። የተላያዩ ዝርያዎች አበቦችም ልዩ ልዩ መልኮች አላቸው። ብዙ ውሃ አይፈልጉም፣ በቀላሉ ይስፋፋል። አንዱ ዝርያ K. pinnata በእፃዊ ተዋልዶ ብቻ ራሱን ያበዛል። ከአለሙ 125 የእንዳሁላ ዝርያዎች፣ 60 ዝርያዎች በዱር ከማዳጋስካር ናቸው፣ 56 ዝርያዎች ከደቡባዊ ወይም ምሥራቅ አፍሪካ ናቸው፤ አንድ ዝርያ ብቻ ከአሜሪካዎች ነው። ብዙ አይነቶች በኢትዮጵያ አሉ፣ አንዳንድ በደረቅ ድንጋያማ፣ ለሎችም በፈሳሽ ዳር ወይም በጫካ ዳር ይበቅላሉ። በዋናነት ለቤት ማገጫ ይታደጋል። በኢትዮጵያ ባህላዊ መድሃኒት፣ የእንዳሁላ ቅጠሎች ለቁስል፣ ለብጉንጅ፣ ለእባጭ፣ ለቆዳ ችግሮች ለማከም ተጠቅመዋል። እንዲሁም የበሬ ቀንበር ቁስል ለማከም ተጠቅመዋል። ትኩስ ሥሮቹ ለጨብጡ፣ ለሆድ ትል ሕክምና ተጠቅመዋል። ይህ ሥር እንደ ሻይ ይጠመቃል፣ በጣም ሃይለኛ ሲሆን ጉዳት እንዳያደርግ በአነስተኛ መጠን ብቻ ይጠጣል። በሌላ ጥናቶች ዘንድ፣ የK. petitiana (የአንጩራ) አገዳ መረቅ ለኪንታሮት፣ የቅጠሉም ጭማቂ በቅቤ ለጥፍ ለተሰበረ አጥንት ያክማል። ወይም ለማበጥ፣ ሥሩ በቀጥታ ማስገባት ይደረጋል። ብዙ ዝርያዎች፣ በተለይ ለከብት፣ ለልብ መርዛም ናቸው። በሌሎች አገራት በህላዊ ሕክምናዎች፣ ለቁርጥማት፣ ለማበጥ፣ ለልክፈቶች ተጠቅመዋል። በትሪኒዳድ ባህላዊ ሕክምና፣ K. pinnata ለደም ግፊት እንዲሰጥ ይዘገባል። ^ አማራ ጌታሁን - SOME COMMON MEDICINAL AND POISONOUS PLANTS USED IN ETHIOPIAN FOLK MEDICINE March 1976 እ.ኤ.አ. ^ የፍቼ፣ ኦሮሚያ ባህላዊ መድሃኒት ጥናት 2006 ዓም ከዓቢዩ እኒየው እና ሌሎች፣ ጎንደርና አዲስ አበባ ኡኒቨርሲቲዎች ሥነ ፍጥረት ኮሌጆች ^ የዘጌ ልሳነ ምድር ባህላዊ መድሃኒት ጥናት 1999 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ^ McKenzie, RA;


ወገርት ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።


ጎደሬ (Colocasia esculenta) ወይን ውሃይንካሽ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው። ሥሩ ተድቅቆ በውሃ ተጨምሮ የቆዳ ሸንተረር ስብ ለመቀነስ ይቀባል። ^ የፍቼ፣ ኦሮሚያ ባህላዊ መድሃኒት ጥናት 2006 ዓም ከዓቢዩ እኒየው እና ሌሎች፣ ጎንደርና አዲስ አበባ ኡኒቨርሲቲዎች ሥነ ፍጥረት ኮሌጆች


ፍልፍሌ (Parkinsonia aculeata) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።


'ፌርጋል ማክ ማይሌ ዱይን የ አየርላንድ ንጉሥ ነበር። (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ታይ ገንግ (ቻይንኛ፦ 太庚) በጥንታዊ ቻይና የሻንግ ሥርወ መንግሥት ንጉሥ ነበር። በቀርቀሃ ዜና መዋዕል እና በሢማ ጭየን ታሪካዊ መዝገቦችም ዘንድ ለ5 ዓመት ከወንድሙ ዎ ዲንግ ቀጥሎ ነገሠ፤ ወንድሙም ሥያው ጅያ ተከተለው። ሆኖም እንዲያውም ዘመኑ ለ25 ዓመት እንደ ቆየ ይታሥባል። በሥነ ቅርስ ከ1200 ዓክልበ. የተገኙት «ንግርተኛ አጥንቶች» ጽሑፎች ላለፉት ነገሥታት መሥዋዕት ሲዘረዝሩ ዎ ዲንግን አይጠቅሱትም፤ ታይ ገንግም ከቡ ቢንግ (ዋይ ቢንግ) ቀጥሎ ያደርጉታል።


ጎሽ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ አጥቢ እንስሳ ነው። «ጎሽ» የተባለው በደንብ የአፍሪካ እንስሳ (Syncerus) ሲሆን፣ የሚከተሉት ኗሪ ዝርያዎች ደግሞ «ጎሽ» ይባላሉ፦ የእስያ ጎሽ ወገን (Bubalus) የእስያ ጎሽ - ሕንድና ደቡብ-ምሥራቅ እስያ የውሃ ጎሽ - የእስያ ጎሽ ለማዳ የሚንዶሮ ድንክ ጎሽ - በአንድ የፊልፒንስ ደሴት የደጋ አኖዋ እና የቆላ አኖዋ (ወይም የሱላዌሲ ድንክ ጎሽ) - በአንድ የኢንዶኔሲያ ደሴት ብቻ የስሜን አሜሪካ ጎሽ ወገን (Bison) የስሜን አሜሪካ ጎሽ የአውሮፓ ጎሽ የአፍሪካ ጎሽ ወይም ዝም ብሎ ጎሽ ወገን Syncerus አንዱ ዝርያ ብቻ ሲሆን (S. caffer) የተለያዩ ንዑስ-ዝርዮች አሉ፦ S. caffer caffer ደቡባዊ ሳርማ ጎሽ S. c. nanus የደን ጎሽ S. c. brachyceros ሱዳናዊ ጎሽ S. c. aequinoctialis የአባይ ጎሽ S. c. mathewsi የተራራ ጎሽ


'ሥያው ዪ የ ቻይና ንጉሥ ነበር። (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ደቡብ ሱዳን በ2003 ዓ.ም. ከሱዳን የተገነጠለ አዲስ ሀገር ነው። ዋና ከተማው ጁባ ነው። ከ፷ በላይ ኗሪ ቋንቋዎች እያሉ መደበኛው ቋንቋ ግን እንግሊዝኛ ነው። አሁን ከሀገሩ 8 ሚሊዮን ኗሪዎች ምናልባት ስልሳ ከመቶ ክርስቲያኖች ናቸው። ከነዚህ አብዛኞቹ የሮማ ካቶሊክ ወይንም የአንግሊካን ቤተክርስቲያን ምዕመናን ናቸው። (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ፀረ-ኤችአይቪ መድኃኒቶች ወይም Antiretroviral Therapy (ART) drugs የኤችአይቪ ቫይረስ በሰውንት ውስጥ እንዳይባዛ የሚከላከል መድኃኒት ነው። ኤችአይቪ እንዳለበት አንድ ሰው ካረጋገጠ በጥሩ ጤንነት ለመኖር መድኃኒቶቹን በትክክል እየወሰደ እና የተመጣጠነ ምግብ እየተመገበ እራሱን በመጠበቅ መኖር ይቻለል። ተመርምሮ እራስን ማወቅ ብዙ ጠቀሜታ አለው። የኤችአይቪ መድኃኒት ቶሎ መጀመሩና ቆይቶ መጀመሩ እራሱ ለጤና ትልቅ ልዩነት ስላለው አውቆ ተገቢውን እርምጃ መውሰዱ በጣም ትልቅ አዋቂነት ነው። አንድ ሰው የፀረ-ኤችአይቪ መድኃኒቶች ለመጀመር በቂ የሚያደርጉት ዋነኛ እርምጃዎች cd4 count less than 350 cells/mm3 (updated 2008)የሲዲፎር ሴል ቁጥር 350 cells/mm3 ወይም በታች ሲሆን ኤችአይቪ መድኃኒት መጀመር ይገባል። አላለቀም ይቀጥላል። 1. http://abesha.care.googlepages.com/anit-retroviraltherapy 2. http://www.abeshacare.org/mesertawi.html ትርጉም በአበሻ ኬር ( Source: CDC Questions and Answers on HIV/AIDS ) written by Abesha Care


ታዋቂ የኢትዮጵያ ስም አሸብር ትርጓሜው ፡ ማሸበር፡ አሸባሪ፡ አታራምሴ ፡ ረበሸ ፡ በዚህ ስም ከሚታወቁ የኢትዮጵያ ሰዎች፦ ዶ/አሸብር ወ/ጊዮርጊስ - የኢትዮጵያ የእግር ኳስ ፌዴሬሺን ፕሬዚዳንት ፡ ዶ/ር አሸብር ወ/አበዝጊ - አሜሪካን አገር በሜሪላንድ ግዛት የውስጥ ደዌ ልዩ ሃኪም አቶ አሸብር አልቤ አጊሮ - በካሊፎርኒያ ግዛት የአሜሪካን ፖስት አገልግሎት ሰራተኛ የሆኑ


ብሩማት (ፈረንሳይኛ፦ Brumath) (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


የጻዛጋ እና ሓዛጋ ትውፊት በአማርኛ፣ ትግርኛ እና ግዕዝ የተቀናበረ መጽሐፍ ሲሆን ወደ ፈረንሳይኛ ተተርጉሞ በ1904ዓ.ም. በሮማ ከተማ በስዊድኑ ዮሐንስ ኮልሞዲን የታተመ መጽሐፍ ነው። ወደ ትግርኛ ተተርጉሞ በ1907 በፍሬ ወልዱ ኪሮስ የታተመው ዛንታን ጻዛጋን ሓዛጋን ይሰኛል። መጽሐፉ ከ10ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ እስከ ጣሊያን ወረራ ድረስ ስለሓዛጋ፣ ጻዛጋ እንዲሁም ስለ ሀማሴን የተነገሩ አፈ ታሪኮችን፣ የተዘፈኑ ዘፈኖችንና ትውፊቶችን ያቀናበረ ነው። እኒህ ትውፊቶች የተሰባሰቡት በፕሮፈሰር ኮልሞዲን መሪነት ባህታ ተስፋ ዮሐንስ በተባለ የጻዛጋ ወጣት ነበር። ^ እዝራ ገ/መድህን, The last dragoman: the Swedish orientalist Johannes Kolmodin as scholar, activist and diplomat ed. Elisabeth Özdalga,Swedish Research Institute in Istanbul, 2006 ኢንተርኔት


ኬኔት ካውንዳ የቀድሞ የዛምቢያ ፕሬዚዳንት የነበሩ ናቸው።


በዳዊ በአዲስ አበባ ቅድስት ማርያም ሰፈር የነበረ ዝነኛ የበርጫ አቅራቢና አስቃሚ ነው። በደዊ ኮሬ ስፍር ቁጥር የሌላቸውን የ5ና 4 ኪሎ ተማሪዎች ለአመታት በሚገባ ሁናቴ አመርቅኖአል። እንዲሁም የዳዊ ሰፈር እና የፈረንሳይለጋሲሆነ ሰፈር ልጆች የተበከ ወዳጅነት ነበራቸው።ጬዋታ፣ፍቅር፣ደስታ ...........


ዛላሉቩ (ሀንጋርኛ፦ Zalalövő) (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ቁና ኢትዮጵያ ውስጥ የሚመረት፣ እህልና መሰል ነገሮችን አሰባስቦ ለመያዝ የሚያገለግል የዕደ ጥበብ ውጤት ነው። አሰራሩም ከቆዳ እና ከተጠማለለ የሰቤዝ ስፌት ነው።


የአሞራዎች ጽላት የሱመር ከተማ ላጋሽ በጎረቤቱ በኡማ ላይ ድል ማድረጉን የሚያሳይ ጥንታዊ ቅርስ ነው። እስካሁን በሙሉ አልተገኘም፤ 7 ክፍሎች ብቻ በደቡብ ኢራቅ በ1880ዎቹ በፈረንሳይ ሥነ ቅርስ ሊቅ ኤርኔ ደ ሳርዘክ ተገኝተዋል። የላጋሽ ንጉሥ ኤአናቱም በኡማ ንጉሥ ኤናካሌ ላይ በውግያ (2200 ዓክልበ. ግድም) እንዳሸነፈው ይላል።


1971 አመተ ምኅረት መስከረም ፯ - የግብጽ ፕረዚዳንት አንዋር ሳዳት እና የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር ሜናኽም ቤጊን በአሜሪካው ፕሬዚዳንት ጂሚ ካርተር ሸምጋይነት፣ ከ፲፪ ቀናት የምሥጢር ድርድር በኋላ፤ በካምፕ ዴቪድ የካምፕ ዴቪድ ስምምነት ተፈራረሙ። መስከረም ፲፰ - በሮማ የቅዱስ ጴጥሮስ መንበር በፓፓነት የተመረጡት ቀዳማዊ ዮሐንስ ጳውሎስ በተመረቁ በሰላሳ ሦስት ቀናቸው ሞቱ። ጥቅምት ፮ - ቫቲካን የተሰበሰቡ የዓለም ካቶሊካዊ ሊቀ ጳጳሳት፣ በ፬፻ ዓመታት ለመጀመሪያ ጊዜ፣ ጣሊያናዊ ያልሆኑትን በፖላንድ የክራካው ካርዲናል ካሮል ዮሴፍ ቮይትዋን ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት (ፖፕ) በማድረግ መረጡአቸው። የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ጳጳስ ቀዳማዊ ዮሐንስ ጳውሎስን በመተካት ፪፻፷፬ናው ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሆነዋል። ጥቅምት ፲፯ - አንዋር ሳዳት እና ሜናኽም ቤጊን የዓመቱ የኖቤል የሠላም ሽልማት ተሸላሚዎች መሆናቸው ይፋ ሆነ። ታኅሣሥ ፩ - ሜናኽም ቤጊን እና አንዋር ሳዳት የኖቤል ሰላማዊ ሽልማት ተካፋዮች ሽልማቱን ተቀበሉ። መጋቢት ፲፯ - አንዋር ሳዳት እና ምናኽም ቤጊን በአሜሪካ ርዕሰ ከተማ ዋሺንግተን ዲሲ ላይ የሰላም ውል ተፈራረሙ። ሚያዝያ ፫ - በታንዛኒያ መንግሥት ድጋፍ የተንቀሳቀሱ የኡጋንዳ ታጋዮች የአገሪቱን በትረ-ሥልጣን ከአምባ ገነኑ ኢዲ አሚን እጅ ፈልቅቀው ጨበጡ። አሚን ሸሽቶ ወደ ሊቢያ ኮበለለ። ሚያዝያ ፮ - ኢዲ አሚን ከተገለበጠ በኋላ ዩሱፍ ሉሌ የዩጋንዳ አዲስ ፕሬዚደንት በመኾን ቃለ መሀላቸውን ፈጸሙ። ሚያዝያ ፳፮ - በብሪታንያ ንጉዛት ማርጋሬት ታቸር የመጀመሪያዋ ሴት ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኑ። ግንቦት ፳፬ - በቀድሞዋ ሮዴዚያ (አሁን ዚምባብዌ) በ፺ ዓመታት ለመጀመሪያ ጊዜ በጥቁሮች የሚመራ መንግሥት ሥልጣንን ጨበጠ። ሐምሌ ፱ - ሳዳም ሁሴን የኢራቅ ፕሬዚደንት ሆኑ። ጳጉሜ ፭ - ሆዜ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶስ 2ኛው የአንጎላ ፕሬዝዳንት ሆኑ። ?


ጉታውያን ከመስጴጦምያ በላይ ባሉት ተራሮች «ጉቲዩም»፣ «ጉቲ» ወይም «ቁቲ» በተባለ ሀገር የመጣ ሕዝብ ነበረ። በ2010 ዓክልበ. ገደማ የአካድ መንግሥት በወደቀበት ዘመን ወርረው የሱመር አለቆች ሆኑ። ጉታውያን በመስጴጦምያ ጽሕፈቶች ዘንድ ኋላቀርና ሥልጣኔ የናቀ ሕዝብ ይመስላሉ። ከነገስታታቸው ስሞች በቀር፣ ስለ ቋንቋቸው ጸባይ አንዳችም ነገር ዛሬ አይታወቅም። መጀመርያ በታሪክ መዝገብ የሚታዩ፣ ለአዳብ ንጉሥ ለሉጋል-አኔ-ሙንዱ መንግሥት (2130 ግ.) ግብር ከሚከፍሉ ሕዝቦች መካከል ሲዘረዝሩ ነው። በጽላት መዝገብ ዘንድ አገራቸው ከሹቡር ደቡብና ከኤላም ስሜን ይገኛል። በአካዳውያንም ዘመነ መንግሥት፣ ለንጉሥ ታላቁ ሳርጎን (2070 ግ.) ተገዥ ሁነው ከሉሉቢ ብሔር አጠገብ ነበሩ። ናራም-ሲን (2049-2030 ግ.) ደግሞ የጉቲዩም ንጉሥ ጉላዓን አሸንፎ አገሩን እንደ ያዘው በአንድ ሰነድ ይዘገባል። በ2021 ዓክልበ. ግ. የአካድ ንጉሥ ሻርካሊሻሪ የጉቲዩምን ንጉሥ ሻርላግን ማረከው፤ በ2018 ግ.


ስለ አሜሪካ ክፍላገር ለመረዳት፣ ጆርጂያ ይዩ። ጂዮርጂያ (ጂዮርጅኛ፦ ሳካርትቬሎ) በአውሮፓና በእስያ ጠረፍ ላይ ያለ ሀገር ነው። (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ነፃነት ሕዝቡን የመራች (በ ፈረንሳይኛ ፡ La Liberté guidant le peuple ፣ « ላ ሊብርቴ ጊዳን ለ ፐፕል » ) የ እዤን ደላክሯ ሥዕል ነው።


የኖቪ ባዛር ሳንጃክ (ሰርብኛ፦ Novopazarski sandžak/Новопазарски санџак; ቱርክና፦ Yeni Pazar sancağı) ከ1856 እስከ 1905 ዓም.


ክለብ አሜሪካ በሜክሲኮ ከተማ፣ ሜክሲኮ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው። (ይህ ስለ ስፖርት ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


20 July በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ሐምሌ 13 ቀን ማለት ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


ፍራንሷ ኦላንድ (ፈረንሳይኛ፦ François Hollande) ከ2004 እስከ 2009 ዓም ድረስ የፈረንሳይ ፕሬዚዳንት ነበር። (ይህ ስለ ሰው ሕይወት የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ቫሌሪ ሌዮንትየቭ (1941 ዓም- ) ዝነኛ የሩስያ ዘፋኝና ተዋናይ ነው። (ይህ ስለ ሰው ሕይወት የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


14 January በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥር 6 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ጥር 5 ቀን ላይ ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


እርነስት ራዘርፎርድ (እንግሊዝኛ፦ Ernest Rutherford 1863-1930 ዓም) የኒው ዚላንድ ፊዚሲስት ነበር። (ይህ ስለ ሰው ሕይወት የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


1 January 1847 - 10 September 1847 እ.ኤ.ኣ. = 1839 ዓ.ም. 11 September 1847 - 31 December 1847 እ.ኤ.ኣ. = 1840 ዓ.ም.


5ኛው ምዕጤ ዓመት ከ401 እስከ 500 ዓም ድረስ የነበረው ክፍለ ዘመን ነበረ። (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


1 January 5 - 26 August 5 እ.ኤ.ኣ. = 4 ዓክልበ. ዓ.ም. 27 August 5 - 31 December 5 እ.ኤ.ኣ. = 3 ዓክልበ. ዓ.ም.


1 January 1386 - 5 September 1386 እ.ኤ.ኣ. = 1378 ዓ.ም. 6 September 1386 - 31 December 1386 እ.ኤ.ኣ. = 1379 ዓ.ም.


21 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 12 ቀን ማለት ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


1 January 1054 - 3 September 1054 እ.ኤ.ኣ. = 1046 ዓ.ም. 4 September 1054 - 31 December 1054 እ.ኤ.ኣ. = 1047 ዓ.ም.


1 January 1048 - 3 September 1048 እ.ኤ.ኣ. = 1040 ዓ.ም. 4 September 1048 - 31 December 1048 እ.ኤ.ኣ. = 1041 ዓ.ም.


1 January 737 - 1 September 737 እ.ኤ.ኣ. = 729 ዓ.ም. 2 September 737 - 31 December 737 እ.ኤ.ኣ. = 730 ዓ.ም.


1 January 731 - 2 September 731 እ.ኤ.ኣ. = 723 ዓ.ም. 3 September 731 - 31 December 731 እ.ኤ.ኣ. = 724 ዓ.ም.


1 January 683 - 1 September 683 እ.ኤ.ኣ. = 675 ዓ.ም. 2 September 683 - 31 December 683 እ.ኤ.ኣ. = 676 ዓ.ም.


ሰኔ ፳፰ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፺፰ኛው እና የክረምት ወቅት ፫ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ ፷፰ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፷፯፭ ቀናት ይቀራሉ። ፲፰፻፸፰ ዓ/ም - የፈረንሳይ ሕዝብ በዚህ በመቶ አሥረኛው የነፃነት በዓላቸው ዕለት ለአሜሪካ ሕዝብ ዛሬ በኒው ዮርክ ወደብ የምትገኘውን 'የሀርነት ሐውልት' (statue of liberty) ስጦታ አበረከቱ። ፲፱፻፶፬ ዓ/ም - አልጄሪያ ነፃነቷን ከፈረንሣይ ተቀዳጀች። ፲፱፻፷፯ ዓ/ም - ኬፕ ቨርድ ነፃነቷን ከፖርቱጋል ተቀዳጀች። ፲፰፻፲፰ ዓ/ም - ሁለተኛው የአሜሪካ ፕሬዚደንት ጆን አዳምስ በዚህ ዕለት አረፈ። ፲፰፻፲፰ ዓ/ም - ሦስተኛው የአሜሪካ ፕሬዚደንት ቶማስ ጄፈርሰን በዚህ ዕለት አረፈ። (እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/July_5 (እንግሊዝኛ) https://en.wikipedia.org/wiki/July_4 '


1 January 905 - 2 September 905 እ.ኤ.ኣ. = 897 ዓ.ም. 3 September 905 - 31 December 905 እ.ኤ.ኣ. = 898 ዓ.ም.


1 January 620 - 31 August 620 እ.ኤ.ኣ. = 612 ዓ.ም. 1 September 620 - 31 December 620 እ.ኤ.ኣ. = 613 ዓ.ም.


ናቫራ (እስፓንኛ፦ Navarra /ናባራ/) የእስፓንያ ክፍላገር ነው። ዋና ከተማ ፓምፕሎና ነው። (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


አንታናናሪቮ የማዳጋስካር ዋና ከተማ ነው። የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 1,390,800 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 18°52′ ደቡብ ኬክሮስ እና 47°30′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል።


ኑዋክሾት (ዓረብኛ፦ نواكشوط ወይም انواكشوط) የሞሪታኒያ ዋና ከተማ ነው። የሚኖርበት የህዝብ (1991 ዓ.ም.) 881,400 ሆኖ ተገመተ። ከተማው 01°09′ ሰሜን ኬክሮስ እና 15°58′ ምዕራብ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል። እስከ 1950 ዓ.ም. ድረስ ትንሽ የአሣ አጥማጅ መንደር ብቻ ነበር። ከዚያ እንደ ዋና ከተማ ተመረጠ። ዛሬ የአገሩ 1ኛ ታላቅ ከተማ ነው። ስሙ ኑዋክሾት ከበርበርኛ 'ናዋክሹጥ' (ማለት፣ የንፋሶች ቦታ) እንደ ተወሰደ ይታመናል።


ኮሎምቦ የሽሪ ላንካ ታላቅ ከተማ ነው። የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር የአካባቢውን ኗሪ ሲጨምር 2,436,000 ሆኖ ሲገመት የራሱ የከተማው ኗሪ ቁጥር ደግሞ 656,100 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 06°55′ ሰሜን ኬክሮስ እና 79°52′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል። ኮሎምቦ እጅግ ጥንታዊ ከተማ ሲሆን እስከ 1970 ዓ.ም. ድረስ የአገሩ መቀመጫ ነበር። በ1970 የመንግሥት አስተዳደር ወደ ጎረቤቱ ከተማ ወደ ኮቴ ቢዛወርም ኮሎምቦ እስካሁን 'የንግድ ዋና ከተማ' ይባላል።


ምባባኔ (Mbabane) የኤስዋቲኒ ዋና ከተማ ነው። የመንግሥት መቀመጫ ወዲህ ከማንዚኒ በ1894 ዓ.ም. ተዛወረ። የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 70,000 (1995 ዓ.ም.) ሆኖ ይገመታል። ከተማው 26°20′ ደቡብ ኬክሮስ እና 31°08′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል።


1 ሐቱሺሊ ምናልባት 1559-1536 ዓክልበ. አካባቢ ከ1 ላባርና በኋላ በኩሻራና በሐቱሳሽ (በሐቲ) አገር) የገዛ ንጉሥ ነበር። በ1 ሐቱሺሊ አዋጅ ማዕረጉ «ታባርና» ነው፣ ልጆቹን ላባርናና ሁዚያን ስለ ጭካኔያቸው ከወራሽነት ሽሯቸው 1 ሙርሲሊን ወራሹን ያደርገዋል። አያቱም ሕሽሚ-ሻሩማ እንደ ሆነ ይጠቅሳል። በሌላ ሰነድ የንግሥቱ ስም ካዱሺ ተዘረዘረ። የሐቱሺሊ ዜና መዋዕል ከዘመኑ ስድስቱን አመታት ይገልጻል። በዚህም ውስጥ የ፩ ላባርና ንግስት ታዋናና ወንድም ልጅ መሆኑን ይጠቅሳል። .፦ ሐቱሺሊ ሻናኊታን ከበበ፣ ዙሪያውን አጠፋ፣ ዛልፓን አጠፋ፣ አራት ሠረገሎችና ሌሎች ስጦታዎች ለጣኦታት ሰጠ። .፦ ሐቱሺሊ ወደ ሶርያ ገብቶ የያምኻድ ንጉሥ 3 ሃሙራቢ ተገዥ የሆነውን የአላላኽ ገዥ አሚታቁ አሸንፎ አላላኽን አጠፋ። ከዚያ ሐቱሺሊ የኡርሹ ሑራውያንን አሸነፋቸው፣ ያምኻድና ከርከሚሽ ረድኤታቸውን ለኡርሹ ምንም ቢሰጡ። ፦ ሐቱሺሊ ወደ ምዕራብ ወደ አርዛዋ አገር ገብቶ ከብትና በግ ወሰደ። ይህ እየሆነ በምሥራቅ ያሉት ክፍሎችና ሑራውያን እንደገና ስለገቡበት ተመልሶ አመጹን በማጠፍ ዘመተ። ፦ ሐቱቪሊ ወደ ስሜኑ ተመልሶ ሻናኊታንና የዙሪያውን ከተሞች አጠፋቸው። ፦ ሐቱሺሊ ወደ ሶርያ ተመልሶ ያምሓድንና ኢሱዋን በደብረ አታሉር ውግያ አሸነፈ፣ ኤፍራጥስ ወንዝን ተሻግሮ ኢሡዋንና ሌሎችንም የሖርያውያን ከተሞች አጠፋቸው፣ ብዙ ብርን ዘርፎ ወደ ሐቱሳሽ ላከ። በ1300 ዓክልበ.


ሪፐብሊክ ወይም እንደ ፈረንሳይኛ አጠራር ሬፑብሊክ (ከሮማይስጥ /ሬስ ፑብሊካ/ «ሕዝባዊ ጉዳይ») ማለት ማናቸውም ንጉሥ ወይም ሥርወ መንግሥት ሳይኖር፣ ርዕሰ ግዛቱ ወይም እንደራሴው የተመረጠው ከሕዝብ ፍላጎት የተነሣ ነው እንጂ በአልጋ ወራሽነት አይደለም። ሀሣቡ ከዴሞክራሲ ጋራ ይስማማልና ዛሬ ከአለሙ አገራት ብዙዎች ራሳቸውን «ሪፐብሊክ» እና «ዴሞክራሲ» አንድላይ ይሰየማሉ። ራፐብሊክ በኢትዮጵያ ማለት ወይም ኢፌዴሪ ፦ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲ ሪፐብሊክ ማለት ነው


ደናሊ ተራራ በአሜሪካ አገር አላስካ ክፍላገር የሚገኝ በከፍታ ከዓለም 3ኛ ደረጃውን የያዘ ተራራ ነው። በ2007 ዓም ስሙ በይፋ ከ«ማኪንሌይ ተራራ» ተቀየረ።


አሌክሳንድር ሶልዠኒጽን - ሐምሌ 27 ቀን 2000 ዓ.ም. ሰዴላ ቡከር ማርሊ - የቦብ ማርሊ እናት - መጋቢት 30 ቀን 2000 ቻርልተን ሄስተን - ሙሴ ያጫወተ አሜሪካዊ ተዋናይ - መጋቢት 27 ቀን 2000 ጄራልድ ፎርድ - ቀድሞ የአሜሪካ ፕሬሲዳንት - ታኅሣሥ 17 ቀን 1999 ጄምስ ብራውን - አሜሪካዊ ዘፋኝ - ታኅሣሥ 16 ቀን 1999 ስቲቭ እርዊን - የአውስትራልያ ሥነ ፍጥረት ሊቅ - ነሐሴ 29 ቀን 1998 ሮዛ ፖርክስ - ጥቅምት 14 ቀን 1998 ዊልየም ረንኲስት - ነሐሴ 28 ቀን 1997 ንጉሥ ፋህድ - ሐምሌ 25 ቀን 1997


የታላቋ ብሪታንያ እና የሰሜን አየርላንድ ዩናይትድ ኪንግደም በተለምዶ ዩናይትድ ኪንግደም (ዩኬ) ወይም ብሪታንያ በሰሜን-ምዕራብ አውሮፓ በሰሜን-ምእራብ አውሮፓ የባህር ዳርቻ ላይ የምትገኝ ሉዓላዊ ሀገር ነች። ዩናይትድ ኪንግደም ደሴትን ያጠቃልላል። ታላቋ ብሪታንያ፣ የአየርላንድ ደሴት ሰሜናዊ ምስራቅ ክፍል እና በብሪቲሽ ደሴቶች ውስጥ ያሉ ብዙ ትናንሽ ደሴቶች። ሰሜን አየርላንድ ከአየርላንድ ሪፐብሊክ ጋር የመሬት ድንበር ትጋራለች። ያለበለዚያ ዩናይትድ ኪንግደም በአትላንቲክ ውቅያኖስ የተከበበ ሲሆን በምስራቅ ሰሜን ባህር ፣በደቡብ የእንግሊዝ ቻናል እና የሴልቲክ ባህር በደቡብ-ምዕራብ ፣በአለም ላይ 12 ኛውን ረጅሙ የባህር ዳርቻ ይሰጣታል። የአየርላንድ ባህር ታላቋን ብሪታንያ እና አየርላንድን ይለያል። የዩናይትድ ኪንግደም አጠቃላይ ስፋት 93,628 ስኩዌር ማይል (242,500 ኪ.ሜ.) ነው፣ በ2020 ከ67 ሚሊዮን ህዝብ ይገመታል። ዩናይትድ ኪንግደም አሃዳዊ ፓርላማ ዲሞክራሲ እና ሕገ መንግሥታዊ ንጉሣዊ ሥርዓት ነች። ንጉሣዊቷ ንግሥት ኤልዛቤት II ከ1952 ጀምሮ ነገሠች። ዋና ከተማዋና ትልቁ ከተማ ለንደን ናት፣ 14 ሚሊዮን ሕዝብ የሚኖርባት ዓለም አቀፍ ከተማ እና የፋይናንስ ማዕከል ናት። ሌሎች ዋና ዋና ከተሞች በርሚንግሃም ያካትታሉ, ማንቸስተር, ግላስጎው, ሊቨርፑል እና ሊድስ.


በአዲስ አበባ ከተማ በ፲፱፲፱ ዓ.ም. የተወለዱት ሻምበል አፈወርቅ ዮሐንስ የቄስ ትምህርትን ከማይጨው ዘመቻ በፊት አጠናቅቀዋል፡፡ በጣሊያን የወረራ ወቅት በኢጣልያን ትምህርት ቤት ገብተው የአንደኛ ደረጃ ትምህርታቸውን ተከታትለዋል። በ፲፱፴፭ ዓ.ም. በጦር ሠራዊት ውስጥ ወታደርነት በመግባት ወታደራዊ ትምህርት ተምረዋል፡፡ ከዚያም በ፲፱፴፯ ዓ.ም. ሐምሌ 10 ቀን በክብር ዘበኛ መድፈኛ ክፍል የከፍተኛ ቴክኒክ ት/ቤት ገብተው የአምስት ዓመታት ኮርስ ተከታትለዋል፡፡ በመድፈኛ መኮንንነት ደረጃ ተመርቀዋል፡፡ እስከ ሻምበልነት ማዕረግ ደርሰው የነበሩት ሻምበል አፈወርቅ በ፲፱፶፫ ዓ.ም. የመንግሥት ግልበጣ ሙከራ ተካፋይ ሆነዋል በመባል ለሦስት ዓመታት በእስራትና በግዞት ቆይተዋል፡፡ ከ፲፱፶፮ ዓ.ም. ጀምሮ በሬዲዮ ጋዜጠኝነት አገልግለዋል፡፡ ሻምበል አፈወርቅ በ፲፱፶፯ ዓ.ም. ግጥሞች፣ ለዘፈን ለትካዜ፣ ለደስታ እና ልዩ ልዩ ታሪኮች በሚል የሥነ ግጥም መጽሐፍ፤ በ፲፱፶፯ ዓ.ም. ችግረኞች በሚል ርዕስ ከዓለም ታላላቅ ድርሰቶች ተጠቃሽ የሆነውን ልብወለድ መጽሐፍ ተርጉመው አሳትመዋል፡፡ የኔ ግጥሞች፣ የዓለም አስደናቂ ልዩ ልዩ ታሪኮች፣ ፍቅር በሰዎች ዘንድ፣ የሞራል ግዴታ ስሜታዊ ግጥሞችንም አሳትመው አልፈዋል፡፡ ምንጭ: የኢትዮዽያ ደራሲያን ማህበር ለሚሊኒየም ያሳተመው አጀንዳ ተጨማሪ እትመት ሀዘን እና ደስታ (ታላላቅ የአለም አጫጭር ታሪኮች ትርጉም)[1]


1 January 1882 - 9 September 1882 እ.ኤ.ኣ. = 1874 ዓ.ም. 10 September 1882 - 31 December 1882 እ.ኤ.ኣ. = 1875 ዓ.ም.


ዊልየም ረንኲስት (ከኦክቶበር 1፣ 1924 እስከ ሴፕቴምበር 3፣ 2005) አሜሪካዊ የህግ አማካሪ፣ ፖለቲከኛ፣ የህግ አማካሪ በመጨረሻም የአሜሪካ 16ኛ የፍርድ ቤት ፕሬዝዳንት ነበሩ። (ይህ ስለ ሰው ሕይወት የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ሶል (서울 특별시 /ሰውዑል/) የደቡብ ኮርያ ዋና ከተማ ነው። የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር የአካባቢውን ኗሪ ሲጨምር 23,000,000 ሆኖ ሲገመት የራሱ የከተማው ኗሪ ቁጥር ደግሞ 10,287,847 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 37°30′ ሰሜን ኬክሮስ እና 127°00′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል። ከ26 ዓክልበ. እስከ 467 ዓ.ም. ድረስ «ዊረየሰውንግ» ተብሎ የፐቅቼ መንግሥት መቀመጫ ነበረ። በ«ኮርየው» መንግሥት ዘመን (910-1384 ዓ.ም.) ስሙ «ናምግየውንግ» ሆነ። በቾሰውን መንግሥት (1384 ዓ.ም.) ስሙ «ሃንሰውንግ» ወይም «ሃንያንግ» ተባለ። ስሙ ስውዑል (ሶል) ከ1874 ዓ.ም. ጀምሮ ነው፤ ከ1899 እስከ 1937 ዓ.ም. ድረስ ጃፓኖች ሲያስተዳደሩት ስሙን በጃፓንኛ «ከይጆ»፤ በኮሪይኛም «ግየውንግሰውንግ» አሉት። በ"Wikimedia Commons" (የጋራ ፎቶዎች ምንጭ) ስለ Seoul የሚገኛኙ ተጨማሪ ፋይሎች አሉ።


philip culver


ለሀምሳ ጋን አንድ አሎሎ ይበቃል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ተልባ ቢንጫጫ ባንድ ሙቀጫ


ስለ ወቅታዊ ስለሆኑ የአማርኛ የአራዳ ቃላት ነው። አሪፍ፡- ጥሩ፣ ቆንጆ ነው። ምሳሌ፡-ዛሬ አሪፍ ፊልም አየሁ። (ዛሬ ቆንጆ ፊልም አየሁ እንደማለት ነው።) አብሽር - ጥሩ እንግዲህ ሼም፡- አረ...የሚገርም ሰው ነው፤ ትንሽ እንኳ ሼም አየቆነጥጠውም! ፀዳ ያለ፡- በጣም ጥሩ የሆነ ትናንትና ፀዳ ያለ እራት ነው የበላሁት። የገባው፡- አቶ ቢመጣ እኮ ሽማግሌ አይመስሉም፤ የገባቸው ናቸው። ጭሱ፡ ይመቻችሁ፡- ፍሬንዶች አቦ ይመቻችሁ። ፍንዳታ ፡ -አዲስ ብቅ የሚል ወጣት እገሌ ሊጭር ነው፡ እገሌ ሊሞት ነው። ይብራብኝ"--ይቅርብኝ ፣ይለፈኝ [ዛሬ ምሣ ይብራብኝ።] "ወፍ የለም"--አይሆንም ፣ አይደረግም። እሱ ላይ እንዲህ አይነት ሳፋጣ ወፍ የለም። ኤረ አይነፋም፡- ደስ አይልም፡ አበበ ኤረ አይነፋም ተው፡፡ ይብራብኝ፡- ይቅርብኝ፡ ይሄ ምግብ ለኔ ይብራብኝ፡፡ ጌጃ ...ሞኝ ዛፓ.....ፖሊስ


ለማን ይፈርዱ ለወደዱ አይደለም ለወለዱ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሰወች ለወለዱት እንደሚያደሉ የሚያሳይት ተረት ነው። በዝምድና ማዳላት እንዲካሄድ ይደግፍ ወይም በዝምድና የሚካሄደውን መዳላት ይተች ግልጽ አይደለም። ስለዚህም አባባሉ የአርምሞ ይመስላል።


ቢሾፕ ዶ/ር ተክለማርያም ገዛኸኝ ወይም ቄስ ተክለማርያም ገዛኸኝ የኢትዮጵያ ሐዋርያዊት ቤተ ክርስቲያን የመሠረቱና ባሁኑ ጊዜ የዓለም ሐዋርያት ህብረት አስተዳዳሪ ናቸው። Apostolic Church of Ethiopia website


ቆማጣን ቆማጣ ካላሉት ገብቶ ይፈተፍታል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከራስን ከማወቅ ጋር የተያያዘ ተረትና ምሳሌ ነው


በለፈለፉ በአፍ ይጠፉ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የአፍ ወለምታ በቅቤ አይታሽም


ሳይቸግር ጤፍ ብድር የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሳይቸግር ጤፍ ብድር ካረጁ መሞሸር


ፈረስና ገብስ ያጣላል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ፈስ ያለበት ቂጥ ዝላይ አይችልም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ቂጡን የተወጋ ውሻ እንደልቡ አይጮህም


ዛፍ ሲወድቅ ከግንዱ ሰው ሲቸገር ከዘመዱ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዛፍ ሲወድቅ ከግንዱ ሰው ሲቸገር ከዘመዱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የመበደሪያ አፍ መክፈያ አይሆንም የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመበደሪያ አፍ መክፈያ አይሆንም የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የሁለት ሴቶች ባል ይሞታል ይበላል ሲባል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሁለት ሴቶች ባል ይሞታል ይበላል ሲባል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ያፍ ዘመድ በመንገድ አይገድ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያፍ ዘመድ በመንገድ አይገድ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ይህ ሁሉ ጠባሳ ባንቺ የተነሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ይህ ሁሉ ጠባሳ ባንቺ የተነሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


መስኪአጝ-ኑና በሱመራዊ ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ በሱመር በኡር ከተማ ላይ የንጉሥ መስ-አኔ-ፓዳ ልጅና ተከታይ ነበረ። 36 አመት ሙሉ እንደ ነገሠ ሲል ይህ ግን ታማኝ መረጃ አይደለም። ከሥነ ቅርስ ኅልውነቱ ተረጋገጠ፣ ስሙ በአንድ አካድኛ ጽሑፍ በንግሥቱ እቃ ላይ በኡር ተገኝቷል። የቱማል ጽሑፍ በሚባለውም መዝገብ መሠረት መስኪአጝ-ኑና ከአባቱ መስ-አኔ-ፓዳ ቀጥሎ የኒፑር መቅደስ ጠባቂ ነበረ። በዝርዝሩ ዘንድ ከመስኪአጝ-ኑና በኋላ ኤሉሉ እና ባሉሉ በኡር ነገሡ፣ ከዚያ ኤላማዊው የአዋን ሥርወ መንግሥት ተነሥቶ ሱመርን ለጊዜው ያዘ። ኤሉሉ በኤሪዱ ግንብ ላይ ሥራውን እንዳስቀጠለው የሚል አንድ ቅርስ ብቻ አለ። ስለ ባሉሉም አንዳችም ቅርስ ወይም ጥቅስ አልተገኘምና ኤሉሉና ባሉሉ በመላ ሱመር ላዕላይነቱን እንደ ያዙ አጠያያቂ ነው። ስለዚህ ኤላም የገባው በመስኪአጝ-ኑና ዘመን መጨረሻ (ምናልባት 2310 ዓክልበ. ግድም) እንደ ነበር ይመስላል፤ ኤሉሉ እና ባሉሉም ምናልባት የኡር ከተማ ገዢዎች ብቻ ሊሆኑ ይቻላል።


ብርብራ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው። እስከ 12-15 ሜትር ድረስ በቶሎ የሚበቅል ዛፍ ነው። በጫካ ዳር በሰፊ በኢትዮጵያ ይገኛል። መልካም የማጌጫ ዛፍ ነው። የአሣ መርዝ መሆኑ በሰፊ ይታወቃል። ልጡና የበሰለው ፍሬ ከነዘሮቹ እንደ ዱቄት ተደቅቀው በውሃው ላይ ይበተናል። አሣው ተደንዝዞ ወደ ላይ ሲመጣ ማጥመድ ቀላል ይሆናል። በሌላ ጥናት ዘንድ፣ የብርብራ ፍሬ ለጥፍ በቅቤ ለሙጃሌ ይለጠፋል። የፍሬውም ዱቄት በማር ለአሚባ በሽታ ይጠጣል። የቅጠሉ ወይም የአገዳው ጭማዊ ጠብታ በጆሮ ውስጥ ለጆሮ ልክፈት ያክማል። የቅጠሉም ለጥፍ ለጥፍረ መጥምጥ ይለጠፋል። ^ አማረ ጌታሁን - SOME COMMON MEDICINAL AND POISONOUS PLANTS USED IN ETHIOPIAN FOLK MEDICINE March 1976 እ.ኤ.አ. ^ የዘጌ ልሳነ ምድር ባህላዊ መድሃኒት ጥናት 1999 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ


ቱልት ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው። የእርሻና የመናኸሪያ አረም ነው። በእስያ ደግሞ በ1000-4300 ሜትር ከፍታ፣ በዳገት፣ እርጥብ ሸለቆ፣ በጉድጓድ ይገኛል። መርዝን የሚሽር እንዲሁም የሚያስቀምጥ መድሃኒት ነው። በባሕላዊ መድኃኒት፣ ሥሩ ለአሚባ ተቅማጥ ይኘካል። የሥሩም ጭማቂ ለቁርባ ወይም ለአንቃር ብግነት («እንጥል ሲወርድ») ይጠጣል። ^ አማራ ጌታሁን - SOME COMMON MEDICINAL AND POISONOUS PLANTS USED IN ETHIOPIAN FOLK MEDICINE March 1976 እ.ኤ.አ. ^ በደብረ ሊባኖስ ዙሪያ ያለው ሕዝብ መድሃኒታዊ እጾች እውቀናና ጥቅም 1998 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ ግርማይ መድኅን፣ ያለም መኮነን፣ አዲስ አበባ ዩኒቬርሲቴ፣ አክሊሉ ለማ ተቋም ^ የዘጌ ልሳነ ምድር ባህላዊ መድሃኒት ጥናት 1999 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ


ትርንጎ (Citrus medica) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ፍሬያማ ተክል ነው።


ነገር ሲያመልጥ እራስ ሲመልጥ አይታወቅም የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ናርጋ ስላሴ ከጣና ሐይቅ ደሴቶች በስፋቱ አንደኛ ከሆነው ደቅ ደሴት ላይ በምዕራባዊ ክፍሉ የሚገኝ ቤ/ክርስቲያን ነው። ቤተክርስቲያን በእቴጌ ምንትዋብ 1700ወቹ መጨረሻ ላይ የተገነባ ሲሆን፣ እበሩ ላይ የሚታይቱት ስዕሎች የእቴጌ ምንትዋብና እንዲሁም ኢትዮጵያን በዚያው ዘመን ጎብኝቷት የነበረው የስኮትላንድ ተጓዥ ጄምስ ብሩስ (ሃኪም ይጋቤ) ናቸው።


ድመትና አይጥ እሳትና ጭድ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ድመትና አይጥ እሳትና ጭድ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ጀምሮ ይጨርሳል ለጉሞ ይተኩሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ጀምሮ ይጨርሳል ለጉሞ ይተኩሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ያህያ ባል ከዥብ አያስጥል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያህያ ባል ከዥብ አያስጥል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


አሪንጎ ከደብረ ታቦር 10 ኪ.ሜ ሰሜን ምዕራብ፣ እንዲሁ ከጣና ሐይቅ 45 ኪሎ ሜትር በስተምስራቅ የምትገኝ ጥንታዊ ከተማ ናት፡፡ አሪንጎ በታሪክ ጎላ ብላ መታየት የጀመረችው አጼ ፋሲለደስ ዘመን የነበር ሲሆን፣ በዚችው ከተማ የሃይማኖት ጉባኤዎችን በመጥራትና በየክረምቱ እየሄደ ጊዜውን ያሳልፍ እንደነበር ይጠቀሳል። ታላቁ እያሱ አሪንጎን ይወድ እንደነበርና ለዚህ ምክንያቱ የአካባቢው ቀሳውስት ከነበራቸው የታሪክ፣ ሙዚቃ እና ቅኔ የጠለቀ እውቀት አንጻር እንደነበር ዜና መዋዕላቸው ይዘግባል። ስለሆነም በ1683ዓ.ም. ቤተመንግስት ተገንብቶ ነገስታቱ በየክረምቱ እየመጡ ማርፊያቸው ሆነች። ኢትዮጵያን በዚያው ዘመን ጎብኝቷት የነበረው ፈረንሳዊው ሃኪም ጃኩስ ፖንቼት አሪንጎ ከጎንደር ከተማ የማትተናነስ እንደነበርች ዘግቧል። በወቅቱ ከ4000 እስከ 5000 የንጉሱ ሰራዊት በቋሚ ይሰፍሩባት ነበር። ከታላቁ እያሱ እስከ በካፋ ዘመን ድረስ ነገስታቱ ክረምታቸውን በዚህች ከተማ እያሳለፉ ከተማዋም እያደገች ትሂድ እንጂ ከበካፋ በኋላ ቀስ በቀስ እየተረሳች ሄዳ ለመፈራረስ በቃች። በአሁኑ ወቅት በአካባቢው ብዙ የፈራረሱ ቤቶች፣ የአሳማ ማርቢያወች፣ የውሃ ማጠራቀሚያወች፣ ከዚያ ዘመን የሚመንጩ ይገኙባታል። ነገር ግን የአካባቢው ህዝብ የፍራሹን ድንጋይ ለቤት መስሪያነት ስለሚገለገልበት አብዛኞቹ ፍራሾች ምን አይነት እንደነበሩ እስኪያዳግት ድረስ ጠፍተዋል። አፍ መቁረቢያ የሚባለው ግምብ ብቻ ከሁሉ በተሻለ መልኩ ተይዞ ይገኛል። ^ Punkhurst,Richard Encyclopaedia Aethiopica (Harrasowitz Verlag) 2003 ^ Hespeler-Boultbee, A Story in Stones: Portugal's Influence on on culture and architecture in the Highlands of Ethiopia 1493-1634, CCB Publishing,2011, page 116, ^ Munro-Hay,Stuart C. Ethiopia, the unknown land: a cultural and historical guide, page 77


መኪና መድሃኔ አለም በሰሜን ወሎ፣ አቡነ ዮሴፍ ተራራ ውስጥ ከሚገኙ አራት አብያተ ክርስቲያናት አንዱ ነው። የቤተክርስቲያኑ ህንጻ እንደ ይምርሃነ ክርስቶስ ቤተ ክርስቲያን ዋሻ ውስጥ የተስራ ሲሆን አወቃቀሩም ከድንጋይና እንጨት ርብርብ ነው። ከትውፊት አንጻር በ6ኛው ክፍለ ዘመን እንደተሰራ ሲታመን እውስጡ የሚገኙት ጥንታዊ ስዕሎች ግን፣ ልክ እንደ ገነተ ማርያም ከ13ኛው ክፍለ ዘመን ይመነጫሉ። ስለሆነም፣ ሁለቱንም ቤተክርስቲያኖች አጼ ይኩኖ አምላክ እንዳሰራቸው አሁን ይታመናል። http://wikimapia.org/#lat=12.0177281&lon=39.1931677&z=17&l=0&m=bካርታ ^ Michael Gervers, An Architectural Survey of the Church of Èmäkina Mädhane Aläm (Lasta, Ethiopia), Warsaw University, 2006


ያንጎርጓሪ ጉልበት የተራጋጭ ወተት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያንጎርጓሪ ጉልበት የተራጋጭ ወተት የአማርኛ ምሳሌ ነው።


'ዦንግ ዲንግ የ ቻይና ንጉሥ ነበር። (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ቁርፋ ጨሌ (ወረዳ) በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል የሚገኝ ወረዳ ነው። {{አቀማመጥ |align=center ቁርፋ ጨሌ (ወረዳ) በኦሮሚያ ክልል የሚገኝ ወረዳ ነው።


ደብረ ቬሱቪዩስ በጣልያን አገር እሚገኝ እሳተ ገሞራ ነው። በተለይ በ87 ዓክልበ. ፖምፐዪ ከተማን ስለ ማጥፋቱ ታውቋል። በአንድ አፈ ታሪክ (አኒዩስ ዴ ቪቴርቦ) ዘንድ፣ እሳተ ገሞራው ደግሞ በማሎት ታገስ ዘመን በ2092 ዓክልበ. ግድም ፈነዳ።


31 December በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ታኅሣሥ 22 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ታኅሣሥ 21 ቀን ላይ ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


አንበሳው ግሥላው ተሰፍቶ በልክ፣ ቢተዋ አማረበት አጤ ምኒልክ።


ሆዜ አንድሬስ ጉዋርዳዶ ሄርናንዴዝ (José Andrés Guardado Hernández, መስከረም ፲፰ ቀን ፲፱፻፸፱ ዓ.ም. ተወለደ) ሜክሲካዊ እግር ኳስ ተጫዋች ሲሆን ለዲፖርቲቮ ላ ኮሩኛ እና የሜክሲኮ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን ይጫወታል። (ይህ ስለ ስፖርት ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ሰርብኛ (српски / srpski /ስርፕስኪ/) በተለይ በሰርቢያና በቦስኒያ የሚናገር ቋንቋ ነው። (ይህ ቋንቋ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!) የሰርብኛ ውክፔዲያ አለ!


በደርግ ከፍተኛ ባለሥልጣናት ቀጥተኛ ትዕዛዝ በአጠቃላይ ፷ የቀድሞው የዘውድ ሥርዓት ባለሥልጣናት በአንድ ላይ ያለፍርድ፣ ቅዳሜ ኅዳር ፲፬ ቀን ፲፱፻፷፯ ዓ.ም. ተረሽነው ተገደሉ። እስከዚህ ድርጊት ድረስ ከየካቲት ፲፱፻፷፮ ዓ/ም ጀምሮ ያለደም ማፍሰስ ሲካሄድ የቆየውና በመስከረም ወር የቀድሞውን የዘውድ ሥርዓት ያለአንዳችም ሽብር ከሥልጣን ያወረደው አብዮት ከዚህ ኢሰብዓዊ አድራጎት በኋላ እስከ ዕድሜው ፍጻሜ ድረስ በደም የተጨማለቀ አድርጎታል።


ደብረ ወርቅ በምስራቅ ጎጃም፣ እናርጅ እናውጋ ወረዳ ውስጥ ከሚገኙት ሁለት ከተሞች ታላቁ ነው። በከተማው ዳርቻ የሚገኘው የደብረ ወርቅ ማርያም ቤተክርስቲያን በአካባቢው ዘንድ ታዋቂነትን ያስገኘዋል። ደብረወርቅ ለመጀመሪያ ጊዜ በታሪክ ተመዝግቦ የሚገኘው ፣ ከዚሁ አካባቢ የፈለሱ ተሳላሚዎች ፋዩም፣ግብጽ ውስጥ ዳር አል አብያድ በተሰኘ ገዳም ስማቸውንና የመጡበትን ቦታ በቀለም ስላስመዘገቡ ነው ። ይሄውም በ ሰኔ 8፣ 222 ዓመተ ምህረት ( ሰኔ8፣ 1038 ዓ.ም.) መሆኑ ነው። ዓፄ በእደ ማርያም ሕዳር 12፣ 1470 በዚሁ ቦታ በሞት እንዳረፉ ይጠቀሳል ። ^ Encyclopaedia Aethiopica: He-N, Otto Harrassowitz Verlag GmbH, Wiesbaden Germany (2007) , ገጽ 163 ^ Wladmir De Bock, Matériaux pour servir à l'archéologie de l'Égypte chrétienne, St-Petersburg, page 54, figure 65 ^ Problemi attuali di scienza e di cultura: quaderno,Accademia nazionale dei Lincei, Issues 190-192 (1972), ገጽ 550


ኮሎ-ኮሎ በማኩል፣ ቺሌ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው። (ይህ ስለ ስፖርት ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ሀብቷ ቀና በአማርኛ ፈሊጣዊ አነጋገር የሆነ ዘይቤ ነው። ታጨች


10 July በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ሐምሌ 3 ቀን ማለት ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


የመረጃ ኅብረተሠብ ማለት ዘመናዊ የመረጃና የመገናኛ ቴክኖዎሎጂ አይነተኛ ሚና የሚጫወትበት ኅብረተሠብ ነው። በዚሁ ኅብረተሠብ ውስጥ በምጣኔ ሀብት ረገድ የተነገደው ሸቀጣሸቀጥ ወይም የሚዛወረው ዋና ጥቅም ተጨባጭ ዕቃ ሳይሆን የመረጃና ዕውቀት ማሠራጨት እራሱ ይሆናል። ብዙ ጊዜ የአሁኑ ዓለም «የመረጃ ኅብረተሠብ» ከ18ኛው ክፍለ ዘመን ጀመሮ የተካሔደው የኢንዱስትሪ አብዮት ተከታይ እንደ ሆነ ይቆጠራል። (ይህ ሳይንስ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


22 July በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ሐምሌ 15 ቀን ማለት ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


ጃኒኮሎ (ጣልኛ፦ Gianicolo፤ ሮማይስጥ፦ Ianiculum /ያኒኩሉም/) በምዕራብ ሮማ ከተማ የሚገኝ ኮረብታ ነው። ከቲቤር ወንዝ ስሜን በመሆኑ ይህ ኮረብታ በጥንት ከሮማ ከተማ ማዶ ነበርና በሮማ 7 ኮረብቶች መኅል አይቆጠረም። በሮማውያን አፈ ታሪክ ዘንድ ያኒኩሉም በያኑስ የተሠራ ጥንታዊ የኤትሩስካውያን ከተማ ነበረ።


15 October በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥቅምት 5 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ጥቅምት 4 ቀን ላይ ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


1 January 1846 - 9 September 1846 እ.ኤ.ኣ. = 1838 ዓ.ም. 10 September 1846 - 31 December 1846 እ.ኤ.ኣ. = 1839 ዓ.ም.


1 January 1840 - 9 September 1840 እ.ኤ.ኣ. = 1832 ዓ.ም. 10 September 1840 - 31 December 1840 እ.ኤ.ኣ. = 1833 ዓ.ም.


1 January 1822 - 9 September 1822 እ.ኤ.ኣ. = 1814 ዓ.ም. 10 September 1822 - 31 December 1822 እ.ኤ.ኣ. = 1815 ዓ.ም.


1 January 1819 - 10 September 1819 እ.ኤ.ኣ. = 1811 ዓ.ም. 11 September 1819 - 31 December 1819 እ.ኤ.ኣ. = 1812 ዓ.ም.


1 January 1062 - 3 September 1062 እ.ኤ.ኣ. = 1054 ዓ.ም. 4 September 1062 - 31 December 1062 እ.ኤ.ኣ. = 1055 ዓ.ም.


1 January 1050 - 3 September 1050 እ.ኤ.ኣ. = 1042 ዓ.ም. 4 September 1050 - 31 December 1050 እ.ኤ.ኣ. = 1043 ዓ.ም.


1 January 682 - 31 August 682 እ.ኤ.ኣ. = 674 ዓ.ም. 1 September 682 - 31 December 682 እ.ኤ.ኣ. = 675 ዓ.ም.


1 January 637 - 31 August 637 እ.ኤ.ኣ. = 629 ዓ.ም. 1 September 637 - 31 December 637 እ.ኤ.ኣ. = 630 ዓ.ም.


1 January 910 - 2 September 910 እ.ኤ.ኣ. = 902 ዓ.ም. 3 September 910 - 31 December 910 እ.ኤ.ኣ. = 903 ዓ.ም.


ቭየንትዬን የላዎስ ዋና ከተማ ነው። የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር (1997 ዓም.) 200,000 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 17°59′ ሰሜን ኬክሮስ እና 102°38′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል። በላዎስ አፈ ታሪክ ጵራ ላክ ጵራ ላም ዘንድ፣ መስፍን ጣታራድጣ ከአፈታሪካዊ ላዎስ መንግሥት 'ምዎንግ ኢንጣፓጣ ማሃ ናኾኔ' በሸሸ ጊዜ፣ ሰባት ራስ ባለበት ዘንዶ ትዕዛዝ ከተማውን 'ቻንጣቡሊ ሲ ሳታናኻናሁድ' ብሎት መሠረተው። ይሁንና የታሪክ ሊቃውንት እንደሚሉት ግን የቀድሞ ኽመር መንደር መሆኑ ይታመናል። በ1100 ዓ.ም. ያሕል፣ የላውና የጣይ ሕዝቦች አገሩን ከቻይና ወርረው በዚያ አካባቢ የተረፉት ሕመሮች አሳለቁ። በ1552 ዓ.ም. የላን ሻንግ ንጉሥ ሠጣጢራጥ ብይፋ ዋና ከተማ አደረጉት። በ1699 ዓ.ም. የላን ሻንግ መንግሥት ሲወድቅ የራሱ ከተማ-አገር ሆነ። በ1772 ዓ.ም. ተሸንፎ ለጣይላንድ ግዛት ተጨመረ። በ1885 ዓ.ም. ለፈረንሳይ ግዛት አለፈ። የፈረንሳይ ቅኝ አገሩ መቀመጫ በ1891 ዓ.ም. ሆነ።


የመጀመሪያ ስሙ ፒሉፖዴር ይባል ነበር በላቲን ሲሆን ትርጔሜውም ታማኝ ሐቀኛ ማለት ነው ። የክርስትና ስሙ መርቆሬዎስ ሙያውም ውትድርና ዜግነቱም ሮማዊ ነው ። ይህ ታማኝ ምስክርነት የሰጠ ሰማዕት ወላጆቹ ጣዖት የሚያመልኩ አረማውያን ነበሩ።ከጊዜ ወደ ጊዜ የክርስትና እምነት እየተስፋፋ ስለ ሄደ ቤተሰቦቹም ክርስቲያኖች ሆነዋል። እሱም ካደገ በኋላ ተምሮና አምኖ ተጠመቀ ስመ ጥምቀቱም መርቆሬዎስ ተባለ ። 1 ስለመንግስተ ሰማያት ሐዋ14÷22 2 ሃይማኖትን ለመመስከር ማቴ10÷32 3 አርአያ ለመሆን 4 እውነትን በሐሰት መለወጥ ስላልፈለገ 2ተኛ ቆሮ 5÷13 መርቆሬዎስም ማለት የእየሱስ ክርስቶስ አገልጋይ ማለት ሲሆን ይህም ቋሚ መጠርያ ስሙ ሆኖ ቀረ ። በእንግሊዞች የተጻፈው ገድለ ቅዱሳን ባዮግራፊ ኦፍ ሴንትስ እንደሚለው ዜግነቱ ኢጣሊያዊ ሲሆን ስሙንም መርኮርዮ ብሎታል የእባቱንም ስም ሎሪዮ የእናቱንም ስም ክርስቲና እንደሆነ ገልጿል ። በያመቱ ኅዳር ፳፭ ቀን የሚነበበው መጽሐፈ ስንክሳር ደግሞ የአባቱን ስም ኖኅ የናቱን ስም ታቦት የራሱንም ስም መርቆሬዮስ እንደሆነ ይገልጻል ። በዚያም ዘመን ውትድርና የተወደደና የተከበረ ሙያ ስለነበር መርቆሬዎስም ዳክዮስ ለተባለ ንጉሥ ወታደር ሆነ ዕለት ከዕለት የሚያሳየው ወታደራዊ ሥነ ሥርዓትና በሚፈጽመው ጀብዱ ከሌሎች ወታደሮች ይልቅ ተወዳጅነትና ባለሟልነት አገኘ ፤ ዳክዮስ ጠላቱን ድል አድርጎ በተመለሰ ቁጥር ድል ያስገኘለትን እግዚአብሔርን ዘንግቶ ድል የሚያስገኝለት ጣዖት እየመሰለው ከጦርነት ሲመለስ ለጣዖት መሥዋዕት የማቅረብ ልማድ ነበረው ከዕለታት አንድ ቀን ዳክዮስ መርቆርዮስን አስከትሎ ዘመተና ጠላቱን ድል አድርጎ በተመለሰ ጊዜ እንደ ልማዱ ለማይሰማውና ለማይናገረው ጣዖት ከስግደትና ከጸሎት ጋር የምስጋና መሥዋት አቀረበ ከደስታው ብዛት የተነሣ ብዙ እንሰሳት በየዓይነቱ እየመረጠ ሠዋ። ቅዱስ መርቆሬዎስም ይህን በማየቱ ሰው ድል ለሰጠው ለእግዚአብሔር በመስገድና እሱንም በማመስገን ፈንታ እንዴት ሰው ለሠራው ጣዖት ይሰግዳል ?


1 January 503 - 31 August 503 እ.ኤ.ኣ. = 495 ዓ.ም. 1 September 503 - 31 December 503 እ.ኤ.ኣ. = 496 ዓ.ም.


ዙሉኛ (isiZulu /ኢሲዙሉ) ከባንቱ ቋንቋዎች ቤተሠብ አንድ ነው። የሚነገርበት በተለይ በደቡብ አፍሪካ አገር ምሥራቅ ነው። ተናጋሪዎቹ 10 ሚልዮን ናቸው። ውሃ - /አማንዚ/ ደመና - /ኢፉ/ ማር - /ኡጁ/ አንበሳ - /ኢምቡቤ/ ላም - /ኢንኮሞ/ ቀንድ - /ኡጶንዶ/ የዙሉኛ ውክፔዲያ አለ!


መልከ ጥፏ ቆንጆዋን አስናቀች የአማርኛ ምሳሌ ነው።


መቀመጥ በአልጋ ታላቅ ደጋ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሳንታ ክላውስ በአልጋው ላይ ፣ በእንቅልፍ ጅማሬ እና በህይወት መጨረሻ እና በአዲሱ ቀን መጀመሪያ ላይ ጭንቅላቱን ይመታል ፡፡


መብራት ኃይል ስታዲየም በአዲስ አበባ፣ ኢትዮጵያ የሚገኝ ስታዲየም ነው። ስምንት ሺህ ሰዎችን መያዝ ሲችል የመብራት ኃይል የእግር ኳስ ክለብ መቀመጫ ሆኖ ያገለግላል። (ይህ ስለ ስፖርት ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


የአዲስ አበባ ከተማ እግር ኳስ ክለብ መቀመጫውን አዲስ አበባ ያደረገው የኢትዮጵያ እግር ኳስ ክለብ ነው። በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ ማለትም በኢትዮጵያ እግር ኳስ 2 ኛ ደረጃ ላይ ይጫወታሉ። ክለቡ ከ2015-16 የውድድር ዘመን ማብቂያ በኋላ በኢትዮጵያ የእግር ኳስ ከፍተኛ ደረጃ ወደሆነው የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ከፍ ብሏል። ሆኖም ስኬታማው የ 2016-17 ደካማ ዘመቻ በመሆኑ ክለቡ ወደ ኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ እንዲወርድ በማድረጉ ነበር። ክለቡ የገንዘብ ድጋፍ የሚደረግለት እና በአከባቢው የከተማ አስተዳደር የሚተዳደር ነው። ^ https://soccerethiopia.net/football/3637


ቀን አይጥለው የቀለም ሰረገላ አያሰናክለው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ቀን አይጥለው ጥጅ አያስክረው የለ


ቀን ከጣለው ሁሉ ይጥለው የአማርኛ ምሳሌ ነው። የእድልን ተለቃዋጭነት የሚያሳይ


ቄስ እበር አረመኔ ከማህበር የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ዣን ጆሴፍ ሳንፉርቼ፣ በቀላሉ ሳንፉርቼ በመባል የሚታወቀው፣ ሰኔ 25 ቀን 1929 በቦርዶ የተወለደው ፈረንሳዊ ሰዓሊ፣ ገጣሚ፣ ዲዛይነር እና የቅርጻ ቅርጽ ባለሙያ ሲሆን መጋቢት 13 ቀን 2010 በሴንት-ሊዮናርድ-ደ-ኖብላት አረፈ። እሱ የጥበብ ስራን ተለማምዶ የጋስተን ቻይሳክ፣ ዣን ዱቡፌት፣ ሮበርት ዶይስኔ፣ ከእሱ ጋር የደብዳቤ ልውውጥ የሚያደርጉ ጓደኛ ነበር።. ከጦርነቱ በኋላ በነበሩት ዓመታት በቪንሰንት ቫን ጎግ ፈለግ ወይም አንቶኒን አርታኡድ በኢቭሪ-ሱር-ሴይን ውስጥ በገባበት ክሊኒክ ዙሪያ ወደ አውቨርስ ሱር-ኦይዝ አመለጠ። የእሱ ሙያዊ እንቅስቃሴ (የሂሳብ ባለሙያ, የኩባንያው ዳይሬክተር) ወደ ብሪቭ, አልጀርስ ወደ ፓሪስ ይመራዋል. በፔሪጎርድ ከቦርዴይል በኋላ በቤልቭስ ይኖራል። በፈረንሳይ ዩኒቨርስቲዎች የአፍሪካ ስኮላርሺፕ ባለቤቶችን የማፍራት ሃላፊነት በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ውስጥ ሃያ አመታትን ጨምሮ በፓሪስ ሃያ አመታትን ካሳለፉ በኋላ ለአስር አመታት ወደ ሶሊናክ ከዚያም በ1975 ወደ ሴንት ሌኦናርድ-ዴ-ኖብላት ተዛወሩ። [1][2][3][4].


ሐረር ቢራ የእግር ኳስ ክለብ በሐረር፣ ኢትዮጵያ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው። የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን አባል ሲሆን መቀመጫው ሐረር ቢራ ስታዲየም ነው። (ይህ ስለ ስፖርት ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ሻይ ቅጠል ወይንም «ካሜሊያ ሲኔንሲስ» በመባል የሚጠራው ችግኝ ሻይ ለማዘጋጀት የሚጠቅም እና ዓመቱን ሙሉ የሚለመልም ሲሆን ለመጀመሪያ ጊዜ የተገኘውም በቻይና እና በህንድ ነው። የሻይ ቅጠል ወፍራም ሲሆን ቀለሙ ደግሞ የጥቁር አርንጓዴ ነው። የሻይ ችግኝ ነጭ እና ሮዝ አበባም አለው። ይህም አበባ ሽቶ ለመስራት ያገለግላል። በአለማችን ላይ ከ200 የበለጡ የሻይ ችግኝ ዘሮች ይገኛሉ።


ሳው ፓውሉ (ፖርቱጊዝ፦ São Paulo) በህዝብ ብዛት የብራዚል ትልቁ ከተማ ነው። ስያሜው በፖርቱጊዝ «ቅዱስ ጳውሎስ» ማለት ነው። ከተማው የሳው ፓውሉ ክፍላገር ርዕሰ ከተማ ነው። የፖርቱጋል ሰዎች የመሠረቱት በ1546 ዓ.ም. ነበር። በ"Wikimedia Commons" (የጋራ ፎቶዎች ምንጭ) ስለ Category:São Paulo City የሚገኛኙ ተጨማሪ ፋይሎች አሉ።


መጋቢት ፩፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፹፩ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፷፮ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፹፭ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፹፬ ቀናት ይቀራሉ። ፲፭፻፺፱ ዓ/ም - በጎጃም ምድር ጎል በተባለ ሥፍራ የንጉሥ አጼ ያዕቆብ እና የአጼ ሱስንዮስ ሠራዊት ጦርነት ገጥመው ድሉ የሱስንዮስ ሆነ። አጼ ያዕቆብ እና ጳጳሱ ዳግማዊ ጴጥሮስ በዚሁ ጦርነት ላይ ሞቱ። ፲፰፻፹፩ ዓ/ም - የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ዓፄ ዮሐንስ ራብዐዊ በትልቅ ጦርነት መተማ ላይ ከደርቡሾች ጋር ሲዋጉ በእነሱ እጅ ወደቁ። ሱዳኖቹ አንገታቸውን ቆርጠው እንጨት ላይ ሰክተው ገበያ ለገበያ ለሕዝባቸው አሳዩት። ፲፱፻፷፭ ዓ/ም - አዲስ አበባ፣ በጄኔራል ዊንጌት ትምህርት ቤት የኦሮሞ ተወላጅ ተማሪዎች ባካሄዱት አመጽ ትምህርት ቤቱ ለጊዜው ተዘግቶ ዋለ። ፲፱፻፷፭ ዓ/ም - ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ፀሐፊ ትዕዛዝ አክሊሉ ሀብተወልድ የንጉሠ ነገሥቱ መንግሥት ከኢትዮጵያ የሠራተኞች ማኅበራት ድርጅት ጋር ስምምነት ላይ መድረሱን አስታወቁ። ፲፱፻፵፱ ዓ/ም - የአልቃይዳ መሥራችና መሪ ኦሳማ ቢን ላደን። ፲፰፻፹፩ ዓ/ም - ዮሐንስ ፬ኛ ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ መተማ ላይ አረፉ። ፲፮፻፶፫ ዓ/ም - የአጼ ሱስንዮስ ሚስት እና የአጼ ፋሲል እናት፣ እቴጌ ወልድ ሠዓላ አረፉ። መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፤ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት - “የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትረያርክ (፲፱፻፶፩ ዓ/ም) (እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/February_10 (እንግሊዝኛ) P.R.O., FCO 371/1660-ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1973 (እንግሊዝኛ) P.R.O., FCO 371/1829 -ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974


የጓደኛህን ቀን ይስጥህ (45)አለቃ ገብረ ሀና ከሸዋ ወደ ጎንደር ግብዣ ተጠርተው ግብዣው ላይ ለመገኘት ይጓዙና ጎጃም ላይ ሲመሽባቸው ወደ አንድ ኮማሪት ቤት ይገቡና መጠጥ አዘው ቁጭ ይላሉ። አለቃ ደርባባዋ ኮማሪትዋ ቃ ትላቸውና እዛ ለማደር ያስባሉ። በጣም ሲመሽም ኮማሪትዋ ሌሎቹን ሰዎች ታስወጣና አለቃን አይታ እኚሕ ሽማግሌስ ምንም አያደርጉኝም ብላ ለሳቸው መደብ ላይ አንጥፋ ከጎናቸው ፈንጠር ብላ ትተኛለች። በነገራችን ላይ ሴትየዋ አንድ እግሯ የተቆረጠ እና በአርተፊሻል እግር ነበር የምትራመደው። አለቃም ለሊት ላይ ወደ ሴትየዋ ተጠግተው አሰስ ዳሰስ ማድረግ ሲጀምሩ ሴትየዋም ነቅታ በደህና እግሯ በርግጫ ብላ ትመታቸዋለች። አለቃም ቀበል ያደርጉና «የጓደኛህን ቀን ይስጥህ ሌላ ምን እላለሁ» ብለው እርፍ።


በጠማማ ቁና ሁለት ሁለት (1) (49)አለቃ ምግብ በተልባ በልተው አፋቸውን ሳያብሱ አደባባይ ወጥተዋል። አንዲት የተልባ ቅንጣት ወደ አገጫቸው ተለጥፋ ኖሯለች።አንድ ተጫዋች ወዳጃቸው አለቃ «ዛሬ ተልባ ስንት ስንት ዋለ?» ብሏቸዋል። አለቃም ገብቷቸው ስለነበረ ሰውየው የኔ ብጤ ውልግድግድ ያለ ስለነበረ «በቅፅበት በጠማማ ቁና ሁለት ሁለት ዋለ» አሉት አሉ። በጠማማ ቁና ሶስት ሶስት (2) (50)አለቃ ገብረሀና የኢትዮጵያ ዘመናዊ ጥበበ ቀልድ /ኮሚዲ መስራች ሊባሉ ይገባል። አንዳንድ ተቺ ሰው አለ አይደል ዝም ብሎ መተቸት የሚወድ አይነት። አለቃ የበሉት ተልባ አፋቸው ላይ ሳይጠረግ አይቶ «ተልባ ገበያ ላይ እንዴት ዋለ?» ቢላቸው ሰውየው አፉም እግሩም የተጣመመ ስለነበር «በጠማማ ቁና ሶስት ብር ነበር።» አሉት።


ተፈጭቶ ያልተነፋ ዱቄት ተበራይቶ ያልተመረተ ምርት የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ታሞ የተነሳ እግዜርን ረሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የተደረገለትን የመርሳት ጸባይ በሰው የተፈጥሮ እንደሚታይ የሚያሳይ ተረትና ምሳሌ


ቡልጋሪያ የአለም ባንዲራዎች ሰንደቅ ዓላማ (ይህ ባንዲራዎች ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ለከሳሽ የለው መላሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ለወይዘሮ መልካም ዶሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው። (ይህ ባሕል ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


የAእና የB ሚዛናዊ ውጭ ስብስብ እንዲህ ይተረጎማል። A Δ B = ( A ∖ B ) ∪ ( B ∖ A ) . {\displaystyle A\,\Delta \,B=(A\setminus B)\cup (B\setminus A).} ለምሳሌ የ {7,8,9,10} እና {9,10,11,12} ሚዛናዊ ውጭ ስብስብ {7,8,11,12} ነው።


መካከለኛ ቢኮልኛ በፊልፒንስ የሚነገር ቋንቋ ነው። ከቢኮልኛ ቋንቋዎች መሀከል አንድ አባል ነው። 2.5 ሚሊዮን ተናጋሪዎች አሉ። ዛሬ በላቲን አልፋቤት ቢጻፍም ድሮ (ከስፓኒሾች አስቀድሞ) በባይባዪን ጽሕፈት ይጻፍ ነበር። አንዳንድ ቃላት ከእስፓንኛ ወይም ከሳንስክሪት በብድር ተወስደዋል። (ይህ ቋንቋ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ሉክሰምበርግ የአለም ባንዲራዎች ሰንደቅ ዓላማ (ይህ ባንዲራዎች ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ናዋትል (nāhuatl, mexìcatlàtōlli, Nawatl) በኡቶ-አዝቴካዊ የቋንቋ ቤተሠብ የሚከተት በሜክሲኮ ኗሪዎች የሚናገር ቋንቋ ነው። በተለይ እስፓንያውያን በ16ኛው መቶ ዘመን ከወረሩ አስቅደሞ በጣም ትልቅና መደበኛ ቋንቋ ሆኖ ነበር። እስከ ዛሬ ግን በ1.5 ሚሊዮን ኗሪዎች በሜክሲኮ እየተናገረ ነው። የዛሬውኑ ናዋትል ከስፓንኛ ታላቅ ተጽኖ ተቀብሏል። ኣብዛኛው ተናጋሪዎቹ ስፓንኛ ደግሞ የሚችሉ ናቸውና። ስፓንያውያን በደረሡ ጊዜ ናዋትል የራሱ ጽሕፈት ነበረው። ይህ ጽሕፈት እንደ ጥንታዊ ግብጽ ስዕል ጽሕፈት ይመስል ነበር። ነገር ግን እነዚህ ጽሑፎች በአብዛኛው በካቶሊኮች ስለ ተቃጠሉ፣ ዛሬ ቋንቋው የሚጻፈው በላቲን ፊደል (አልፋቤት) ሆኗል። በናዋትል ሰዋስው አያሌ ባዕድ መነሻዎችና መድረሻዎች አንድላይ ሊቀጣጥሉ ይችላሉ። ስለዚህ አንድ ቃል እጅጉን እንዲረዝም ተችሏል። አንዳንድ ቃል በስፓንኛና በእንግሊዝኛ አማካኝነት በአለሙ ቋንቋዎች በሰፊ ይገኛሉ። ለምሳሌ የሚከተሉት የአማርኛ ቃላት መጀመርያቸው እንዲያውም ከናዋትል ቃላት ነበሩ፦ 'ቸኮላታ' - ከ Xocolatl (ሾኮላትል) 'ቲማቲም' - ከ Tomatl (ቶማትል) 'ካካዎ' - ከ Kakawatl (ካካዋትል) 'አቡካዶ' - ከ Ahuacatl (አዋካትል) Tlanextili - (ትላነክስቲሊ) - ደህና አደሩ? Chotlakili - (ቾትላኪሊ) - ደህና ይመሹ። Kinejki tinemi? - (ኪነይኪ ቲነሚ?) - እንደምን ነዎት?


ሚያዝያ ፳፩፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፴፩ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፳፮ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፴፭ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፴፬ ቀናት ይቀራሉ። ፲፱፻፴፯ ዓ/ም - አዶልፍ ሂትለር እና የብዙ ዘመን ውሽማው ኤቫ ብሮን በበርሊን ምሽግ ውስጥ ተጋቡ። ሂትለር አድሚራል ካርል ዶኒትዝን የሥልጣን ተተኪው እንደሆነ አስታወቀ። ፲፱፻፹፫ ዓ/ም - ‘ቺታጎንግ’ በተባለ የደቡብ-ምሥራቅ የባንግላዴሽ ግዛት ላይ የተነሳ አውሎ-ነፋስ መቶ ሰላሳ ስምንት ሺ ሰዎችን ሲገድል እስከ አሥር ሚሊዮን የሚጠጉ ዜጎች የመኖሪያ ቤታቸው ወድሞባቸዋል። ፲፱፻፺፯ ዓ/ም - የሶርያ ሠራዊት ከሃያ ዘጠኝ ዓመታት ወረራ በኋላ ሊባኖስን ለቆ ወጣ። (እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/April_29


እጁን በሰንሰለት እግሩን በብረት የአማርኛ ምሳሌ ነው። እጁን በሰንሰለት እግሩን በብረት የአማርኛ ምሳሌ ነው።


እግር ቢሳሳት ከአንጋዳ አፍ ቢሳሳት ከእዳ የአማርኛ ምሳሌ ነው። እግር ቢሳሳት ከአንጋዳ አፍ ቢሳሳት ከእዳ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ዶርዝኛ በኢትዮጵያ የሚነገር ኦሟዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ የአፍሮ-እስያ ቤተሰብ የሚካለል ቋንቋ ነው።


ቀዳማዊ ዳዊት (ከ፲፫፻፸፭ እስከ ፲፬፻፬ ዓ.ም. ነገሡ) የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ነበሩ። ከወንድማቸው ከንዋየ ማርያም በኋላ ሲንግሡ በአንድ ታላቅ ጦርነት እስላሞችን አሸንፈዋል። የሞቱትም ከፈረስ ወድቀው ነው። ^ ሀ ለ ሐሪ አትክንስ፣ የኢትዮጵያ ታሪክ፣ ገፅ 11 (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ነገረኛ ታሞ አይተኛ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ከገሙ አይቀር መጠንባት ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከገሙ አይቀር መጠንባት ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ውሀ ምን ያገሳ ድሀ ምን ያወሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ውሀ ምን ያገሳ ድሀ ምን ያወሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ዘመን እንደንጉሱ አውድማ እንደንፋሱ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዘመን እንደንጉሱ አውድማ እንደንፋሱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ዘመድና ገንዘብ ሳያስቡት ይገኛል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዘመድና ገንዘብ ሳያስቡት ይገኛል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ይህ እንግዳ ቸኮለ ሊያድር ነው መሰለኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ይህ እንግዳ ቸኮለ ሊያድር ነው መሰለኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ዶሮን ሲያታልሏት ፎቶ አነሷት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዶሮን ሲያታልሏት ፎቶ አነሷት የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ደም ተቀብቶ ዝንብ አይፈሩም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደም ተቀብቶ ዝንብ አይፈሩም የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ናርቦን (ወይም ሃርቦን) በፈረንሣይ አፈ ታሪክ የኬልቶች (በጋሊያ፣ አሁንም ፈረንሳይ አገር) ንጉሥ ነበረ። የጋላጤስ ልጅና ተከታይ ይባላል። እርሱ የናርቦን፣ ፈረንሳይ ከተማ መሥራች እንደ ነበር የሚል ትውፊት አለ። ሮማውያን ይህን ከተማ ናርቦ ማርቲውስ ሲሉት ደቡብ ፈረንሳይ ከዚህ ከተማ ናርቦነንሲስ ክልል አሉት። ምንጮች ስንት ዓመት እንደ ገዛ በማወራት ይለያያሉ፤ ለ፲፰፣ ፳፣ ፳፪ ወይም ፴ ዓመታት መሆኑ የሚሉ መጻሕፍት ይገኛል። ንጉሥ ናርቦን በልጁ ሉግዱስ ተከተለ። በአንድ ታሪክ ዘንድ ናርቦን ይህንን ሕግ አወጣ፦ «ዝሙት የተፈረደባት ሚስት ንብረቷን ራሷንም ስንኳ ታጣለች፤ የባሏን ባርያ ትሁን፤ ለአንድ ሰዓትም በራቁቷ ሩጣ። የዝሙት ጓደኛዋ ወንዱ ለዚያም ጊዜ ያህል ይሩጥና በበትሮች ይመታ። ወንድና ሴት ሁለቱ አንድላይ በራቁታችው ቢገኙ፣ ወይም የወንዱ ሱሪ ከተፈታ፣ የዝሙት ክስ ነው፤ ድምፅም ከተሰማ ይፈረድባቸዋል።» በዚሁ ድንጋጌ ግን የሀገሩ ሴቶች እጅግ ተናድደው አንድ ቀን ከማደን ሲመልስ ድንጋዮች በመወርወር ገደሉት። ስለዚህ ተረቱ «ንጉሥ ናርቦንን አስታውስ» ሆነ። ^ Histoire ancienne et moderne des départemens belgiques 1806 እ.ኤ.አ. (ፈረንሳይኛ)


እረብቲ በአፋር ክልል የሚገኝ ወረዳ ነው።


ናርሲሲሳዊ ወላጅ ማለት በናርሲሲስም (ናርሲሳዊ የስነልቦና ቀውስ ) የተጠቃ ወላጅ ማለት ነው በአብዛኛው ናርሲሲስቲክ ወላጆች ብቻቸውንና በትልቅ ስስት ለልጆቻቸው ቅርበት ያሳያሉ ይልቁንም በልጆቻቸው እያደጉ ሲሄዱ በሚያሳዩት ነጻ የመሆን ስሜት ስጋት ያድርባቸዋል የመቅናት ስሜትም ሊያድርባቸው ይችላል ከዚህም የተነሳ በወላጅና በልጅ መካከል ያለው ግንኙነት ናርሲሲሳዊ ትስስር የሚባለውን መልክ ይይዛል ይህም ማለት በናርሲሲሳዊ ወላጅ አይን የልጁ ህልውና ብቸኛ አላማ የወላጅን ስነልቦናዊ ፍላጎት ማሟላት ነው የበታችነት የሚሰማቸው ናርሲሲሳዊ ወላጆች ሌሎች ሰዎች ስለነሱ ያላቸውን አመለካከት መቆጣጠር እንደሚያስፈልግ ይሰማቸዋል ይህንንም የሚያደርጉበት ምክንያት በጥፋተኛነት እንዳይከሰሱና መገለል እንዳይደርስባቸው እንዲሁም ድክመቶቻቸው እንዳይጋለጡባቸው ነው እነዚህ ሰዎች በራሳቸው የተጠመዱ ሲሆኑ የራሳቸውን ገጽታ በመካብ ብዙ ጊዜ ያጠፋሉ አንዳንዶቹም እራሳቸውን እንደታላቅ ሰው ይመለከታሉ እነዚህ ሰዎች ግትሮች ሲሆኑ ልጅን ለማሳደግ አስፈላጊ የሆነው ራስን በሰው ቦታ አድርጎ የማሰብ ስሜት（ኤምፓቲ）የላቸውም መገለጫዎች ናርሲሲስም ትውልድ ተሻጋሪ ስነልቦናዊ ቀውሶችን የማስከተል አዝማሚያ አለው ይህም ማለት ናርሲሲሳዊ ወላጆች በተራቸው አንድም ናርሲሲሳዊ የስነልቦና ቀውስ ያለባቸው ልጆች አልያም ደግሞ የተደጋጋፊ ጥገኝነት የስነልቦና ቀውስ ያለባቸው ልጆች ይኖራቸዋል በራስ የሚተማመነው ወላጅ （መጠነኛ ስራ በቂ ነው የሚል ወላጅ）ልጁ በተወሰነ ነጻነት እንዲያድግ ሲፈቅድ ናርሲሲሳዊ ወላጅ ግን ልጁን የራሱን ገጽታ ማሳያ አድርጎ ያየዋል እንዲሁም ይጠቀምበታል የራሱን ገጽታ በመገንባት የተጠመደው ወላጅ ልጁ የራሱን ማንነት ማሳያ እንዲሆን እንዲሁም ልጅየው የወላጁ አድናቂ እንዲሆንለት ይጠብቃል በዚህም ሂደት ልጅየው የወላጁ ስነልቦናዊና ትምህርታዊ ፍላጎት አስፈጻሚ የመሆን ስሜት ያድርበታል ናርሲሲሳዊ ወላጆች ለራሳቸው ያላቸውን ግምት ለመጠበቅና በቀላሉ የሚጠቃውን ማንነታቸውን ለመከላከል የቅርብ ሰዎችን በተለይም ደግሞ እንደራሳቸው ቅጥያ የሚያዩዎቸውን ልጆች ባህሪይ ለመቆጣጠር ይታገላሉ


1 January 1622 - 7 September 1622 እ.ኤ.ኣ. = 1614 ዓ.ም. 8 September 1622 - 31 December 1622 እ.ኤ.ኣ. = 1615 ዓ.ም.


ሑራውያን (ሑርኛ፦ ሑሪ ) በጥንት በስሜን መስጴጦምያ አካባቢ የተገኘ ብሔር ነበሩ። ቋንቋቸው ሑርኛ የኡራርትኛ ዘመድ ሲሆን ሕዝቡ ከአራራት ዙሪያ ወደ ደቡብ እንደ ደረሱ ይታስባል። መጀመርያው በእርግጥ የሚታወቁ በአካድ መንግሥት ዘመን (2075 ዓክልበ. ግድም) ሲሆን ለራሳቸው መንግስታት አቆሙ። አንዱ የሑራውያን መንግሥት በኡርከሽና በናጋር ሌላውም በአራጳና በኑዚ ነበር። ከዚህ በላይ ብዙ ሑራውያን ቤተሠቦች ወደ ጎረቤቶቻቸው ግዛቶች ወደ አሙሩ፣ አሦር፣ እና ሐቲ ይፈልሱ ነበር። አንዳንዴ የሑርያውያንም ግዛቶች ለነዚህ ሃያላት ይገዙ ነበር። በኋለኛ ዘመን ከባቢሎን መንግሥት ውድቀት (1507 ዓክልበ.) በኋላ፣ «ሚታኒ» የሚባሉ ሕንዳዊ-አውሮጳዊ ቋንቋዎች ቤተሠብ አባላት የነበሩ አለቆች አዲስ መንግሥት በሶርያ አቆሙ፣ ኗሪዎቹ ግን በብዛት ሑራውያን ነበሩ። አራጳ እንደገና በዚህ ዘመን የሑራውያን መንግሥት አጸና። በ13ኛው ክፍለ ዘመን ዓክልበ. ላይ አሦራውያን እነዚህን መንግሥታት አጥፈው በሶርያ የቀሩት ትውልዳት ሑርኛ ትተው አሦርኛን ተማሩ፣ ቀበሌኛቸውም አራማይስጥ እንደ ሆነ ተብሏል። ሌሎች ሑራውያን በአራራት አካባቢ ቀሩ፣ እነዚህም በኋላ የኡራርቱ መንግሥት አቆሙ፣ ቋንቋቸውም ኡራርትኛ ሆነ። ይህም አገር በመጨረሻ በሕንዳዊ-አውሮጳውያን ተናጋሪዎች (በፍርግያውያን) ተገዛ፡ ቋንቋቸውም አርሜንኛ ሆነና ከሑርኛ ተጽእኖ አለው። በብሉይ ኪዳን የተጠቀሱት ሖራውያን (ዘዳግም ፪፤፲፪) ወይም «የሖሪ ሰዎች» በሴይር በደቡብ ከነዓን ስለ ተገኙ፤ ከከነዓን ዘር ኤዊያዊ ስለ ሆኑ፣ ከነዚህ ሑራውያን ጋር አንድላይ እንደ ነበሩ አይታሥብም። የሑርኛ ቃላት ናሙና ለማየት የጥንታዊ ልሳናት ሷዴሽ በውክሸነሪ ይዩ። ኡርከሽ የተገኘ ቅርስ የሑራውያን ዕጣን ማጠኛ


1 January 1341 - 5 September 1341 እ.ኤ.ኣ. = 1333 ዓ.ም. 6 September 1341 - 31 December 1341 እ.ኤ.ኣ. = 1334 ዓ.ም.


አርድማን (በእንግሊዝኛ: Aardman) የእንግላንድ የአኒሜሽን ስቱዲዮ ነው።


ሐሳባዊነት ሊታዎቅ የሚችለው ዓለም (በሌላ አባባል የውኑ ዓለም ) ሥረ መሠረት ወይም አዕምሮ ወይም ደግሞ መንፈስ ነው የሚል ነው። ከቁስ አካልዊነት በትይይዩ ያለ የፍልስፍና ክፍል ነው። ኅሊና ከቁስ አካላት በላይና ቀዳሚ ነው የሚልን አስተሳሰብ ያራምዳል። በዚህ ግዙፍ የፍልስፍና ጥላ ስር የሚንሸራሸሩ ብዙ ዓይነት ፍልስፍናዎች አሉ። ከብዙ በጥቂቱ፦ ኅሊናዊ ሐሳባዊነት ፡ ሐሳባችን እና አዕምሯችን ብቻ በእርግጠኝነት እንዳሉ (ኅልው እንደሆኑ) ሊታዎቅ ይቻላል። ከዚህ ውጭ ያለው ማናቸውም ነገር በእርግጠኝነት መታዎቅ ስለማይችል፣ ፋይዳ የለሽ ነው ይላል። የማናቸውም ነገር ኅልውና መሰረት በአዕምሮ ውስጥ መታሰቡ ብቻ ነው። ምጥቃዊ ሐሳባዊነት ፡ ነገሮች-በራሳቸውን ማዎቅ አንችልም። ይልቁን ለኛ የሚመስሉንን ያክል ነገሮችን እናውቃቸዋለን የሚል ነው። ለምሳሌ አበቦች ለንቦች የተለየ መልክ አላቸው። ይሁንና ሰዎች አበቦችን፣ ለሰዎች በሚመስሉት ልክ እንደሚረዱ ማለት ነው። መንፈሳዊ ሐሳባዊነት፡ ሌላ ከፍተኛና ግዙፍ አዕምሮ ወይንም መንፈስ ከኛ አዕምሮ ጋር ሲገናኝ የሚፈጥረው ዓለም ፣ የውኑና ሊታዎቅ የሚችለው ዓለም ነው። ፍጹም ሐሳባዊነት፡ የሰው አዕምሮ ዓለምን ለመረዳት እንዲችል ቢያንስ በአንድ አይነት ህኔታ ሐሳብ እና ኑባሬ አንድነት አላቸው የሚል ነው። ሆነም ቀረ፣ ሐሳባዊነት ከሁሉ አስቀድሞ ሐሳብን የሁሉ ነገር መሰረት በማድረጉ ይታዎቃል።


ሕሽሚ-ሻሩማ እንደሚታሠብ ምናልባት 1605-1582 ዓክልበ. አካባቢ ከቱድሐሊያ በኋላ በኩሻራ ወይም በካነሽ (በሐቲ) አገር) የገዛ ንጉሥ ነበር። ይህ ግን በሥነ ቅርስ ሊረጋገጥ አይችልም። የሕሽሚ-ሻሩማ (ወይም ሌሎች እንዲያንቡት «ፑ-ሻሩማ» ስም በሁለት ኬጥኛ ጽሑፍ ምንጮች ይገኛል። እነዚህ የ1 ሐቱሺሊ አዋጅ እና የኬጥያውያን መስዋዕት ዝርዝር የተባሉት ሰነዶች ናቸው። በ1 ሐቱሺሊ አዋጅ ውስጥ (1559 ዓክልበ.) ሐቱሺሊ እንዲህ ይላል፦ .«...የንጉሥ ቃል የሚሰብር ፈጽሞ ይሙት።... ያውም ከአያቴ ሕሽሚ-ሻሩማ ቃል ነው። ልጆቹ ወደ ሌላው ወገን አልዞሩም? አያቴ በሻናኊታ ከተማ ላባርናን እንደ ልጁ ሰየመው። በኋላ ግን አገልጋዮቹም አለቆቹም ትዕዛዙን ተሰናከሉ፣ ፓፓሕዲልማሕንም ዘውድ ጫኑ። ግን ስንት ዓመት አለፉ? ስንት አመለጡ? የአለቆቹ ቤቶች የት አሉ? አልሞቱም?» ከዚህ የተነሣ፣ ንጉሥ ሕሽሚ-ሻሩማ ላባርናን በጉዲፈቻ እንደ አልጋ ወራሽ እንደ ሾመው ይታስባል። የሕሽሚ-ሻሩማ ልጆች እንዳመጹበትና ከነሱ መሃል ፓፓሕዲልማሕ የተባለው ለአጭር ጊዜ (1582 ዓክልበ. ግ.) ዙፋኑን እንደ ቃመው ይመስላል። ሆኖም የላባርና ወገን ፓፓሕዲልማሕን ድል አድርጎ እንደ ሕሽሚ-ሻሩማ ፈቃድ ላባርና መንግሥቱን ወረሰ። በኬጥያውያን መስዋዕት ዝርዝር ላይ፣ ሕሽሚ-ሻሩማ የቱድሐሊያ ልጅና የላባርና አባት ይባላል። ከፊተኛው ሰነድ እንዳየነው ግን ላባርና ልጁ የሆነው በጉዲፈቻ እንደ ነበር ይመስላል።


1 January 1772 - 8 September 1772 እ.ኤ.ኣ. = 1764 ዓ.ም. 9 September 1772 - 31 December 1772 እ.ኤ.ኣ. = 1765 ዓ.ም.


1 January 960 - 2 September 960 እ.ኤ.ኣ. = 952 ዓ.ም. 3 September 960 - 31 December 960 እ.ኤ.ኣ. = 953 ዓ.ም.


1 January 1730 - 8 September 1730 እ.ኤ.ኣ. = 1722 ዓ.ም. 9 September 1730 - 31 December 1730 እ.ኤ.ኣ. = 1723 ዓ.ም.


1 January 808 - 1 September 808 እ.ኤ.ኣ. = 800 ዓ.ም. 2 September 808 - 31 December 808 እ.ኤ.ኣ. = 801 ዓ.ም.


1 January 802 - 1 September 802 እ.ኤ.ኣ. = 794 ዓ.ም. 2 September 802 - 31 December 802 እ.ኤ.ኣ. = 795 ዓ.ም.


ያፌት (ዕብራይስጥ፦ יֶפֶת /ዬፌት/) በብሉይ ኪዳንና በአይሁድ፣ ክርስቲያንና እስላም ሥነ ጽሑፍ ዘንድ በኖኅ መርከብ ላይ ከማየ አይኅ ካመለጡት ከኖኅ ሦስት ወንድ ልጆች መሃል አንዱ ነው። ወንድሞቹ ካምና ሴም ነበሩ፤ ልጆቹም ጋሜር፣ ማጎግ፣ ማዴ፣ ያዋን፣ ቶቤል፣ ሞሳሕና ቲራስ ናቸው። በመጽሐፈ ኩፋሌ ዘንድ ያፌት በ1212 ዓ.ዓ. ተወለደ፤ በዚህ አቆጣጠር በ1308 ዓ.ዓ. ማየ አይኅ ወይም የጥፋት ውኃ በደረሰበት ዓመት የያፌት ዕድሜ 96 ዓመት ያህል ነበር። ሚስቱም አዳታኔሲስ ተብላ በመርከቡ ላይ ደግሞ አመለጠች። በስምምነት ያፌት የተቀበለው የምድር ርስት ዕጣ በአውሮፓ ከጢና ወንዝ (ዶን ወንዝ)ና ከገዲር (ካዲዝ) መካከል ተገኘ፤ ጠረፉም ከገዲር ወደ ምዕራብ ተቀጠለ። (ስለ ያፌት ሚስት ስም በሌሎች ልማዶች ውስጥ፣ ሚስቶች በኖህ መርከብ ላይ ይዩ።) በጸሐፊው ፍላቪዩስ ዮሴፉስ (1ኛው ክፍለ ዘመን ዓም) ዘንድ ልጆቹ የመሠረቱ ብሔሮች በርሱ ዘመን ገላትያ፣ እስኩቴስ፣ ሜዶን፣ ግሪክ፣ ኢቤሪያ፣ ቀጴዶቅያና ጥራክያ ነበሩ። በበርካታ አውሮፓ አገራት ጥንታዊ ልማዶች ደግሞ ከያፌት ልጆች ተወለዱ። በተለይ ማተሚያ ከተፈጠረ በኋላ ከ1500 ዓም ያህል ጀምሮ የአውሮፓ መኖኩሳት ያሳተሙት መዝገቦች ከያፌት ልጆች ተነሥተው ታረኩ። በጥንታዊ ግሪክ አፈታሪክ ደግሞ «ያፔቶስ» የተባለው ከኡራኖስ ልጆች (ቲታኖች) መካከልና የክሮኖስ ወንድም ሲሆን፣ መታወቂያው ከያፌት ጋር ግንኙነት እንዳለው ታስቧል። ወንድሙም ሌላው ቲታን ክሮኖስ በተረቶቹ ውስጥ ከካም ጋር ተመሳሳይነቶች አሉት። በአጠቃላይ የያፌት ልጆች በተለይ ሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎችን የተናገሩትን ብሔሮች እንደ መሠረቱ በሰፊ ታስቧል።


1 January 324 - 29 August 324 እ.ኤ.ኣ. = 316 ዓ.ም. 30 August 324 - 31 December 324 እ.ኤ.ኣ. = 317 ዓ.ም.


1 January 321 - 29 August 321 እ.ኤ.ኣ. = 313 ዓ.ም. 30 August 321 - 31 December 321 እ.ኤ.ኣ. = 314 ዓ.ም.


1 January 270 - 28 August 270 እ.ኤ.ኣ. = 262 ዓ.ም. 29 August 270 - 31 December 270 እ.ኤ.ኣ. = 263 ዓ.ም.


ቂል ሲረግሙት የመረቁት ይመስለዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ቅቤ ሲለግም ወስፌ አይበሳውም የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ምጣኔ ሀብት ባህሪ ወይም ፋይናንስ ባህሪ (እንግሊዝኛ፦behavioral economics) ስለ ግለሰቦች እና ተቋማት በሚወሰኑት ውሳኔዎች የስነልቦናዊ, ማህበራዊ, ግንዛቤ, ስሜታዊ, እና ኢኮኖሚያዊ ጉዳዮችን የሚያስከትለውን ውጤት ያጠናል. ^ ማንዘር፣ ቲ.፣ "Paul, Zak (2004), «Neuroeconomics» , Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 359 (1451)" ፣ ፕሬስ ቴሌግራም፣ ኦክቶበር 2፣ 1998፡፡


ያለፈን ጊዜ መልሶ ማምጣት ስለማይቻል ወደፊት ተመልከት


ሰኸምሬ ሳንኽታዊ 3 ነፈርሆተፕ በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (16ኛው ሥርወ መንግሥት) ምናልባት 1637-1636 ዓክልበ. አካባቢ የገዛ ፈርዖን ነበረ። ስሙ «ሰኸምሬ ሳንኽታዊ ነፈርሆተፕ» የሚታወቀው ከአንድ ቅርስ ብቻ ነው። ይህ ጽላት በጣም የተጎዳ ቢሆንም «የጤቤስ ንጉሥ» እንደ ነበር ይገልጻል። ብስሙ ውስጥ «ታዊ» ቢገኝም፣ ይህ በሂክሶስ ዘመን ስለ ነበር፣ እንዲሁም አቢዶስ በአቢዶስ ሥርወ መንግሥት ነጻ እንደ ሆነ ስለሚታሰብ፣ 3 ነፈርሆተፕ በእውነት በታችኛ ግብጽ ላይ እንደ ገዛ አይታሰብም። ከዚህ በቀር በቶሪኖ ቀኖና ላይ በአንድ ክፍል «ሰኸምሬ ፫ አመት፣ ሰኸምሬ ፲፮ አመት፣ ሰኸምሬ... ፩ አመት» ሲል ይህ ክፍል ባብዛኛው የ16ኛው ሥርወ መንግሥት እንደ ሆነ ይታመናል። ሦስተኛው የተዘረዘረው ለ፩ አመት የገዛው ሰኸምሬ 3 ነፈርሆተፕ እንደ ነበር ይገመታል።


አቡነ ቴዌፍሎስ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሁለተኛው ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ወፓትርያርክ ጎጃም በሚገኝው በዝነኛው ደብረ ኤሊያስ አካባቢ ከአባታቸው ከአቶ ወልደ ማርያም ውቤ እና ከእናታቸው ከወይዘሮ ዘርትሁን አደላሁ ሚያዝያ ፲፮ ቀን ፲፱፻፪ ዓ/ም ተወለዱ። ሲወለዱም የተሰጣቸው ስም መልእክቱ ወልደ ማርያም ነበር። በልጅነታቸው ንባብ እና ዜማን በመምህር መሪ ጌታ ረዳኸኝ እና ግራ ጌታ ሣህሉ እዚያው የተወለዱበት አካባቢ ተምረዋል። ኋላ የቅኔ እና የመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት ዝንባሌ ስላደረባቸው እዚያው ደብረ ኤሊያስ ደብር መምህር ገብረ ሥላሴ በሚባሉ ሊቅ ሥር መማር ጀመሩ። በ፲፱፻፻፳ ዓ/ም ወደ አዲስ አበባ መጥተው ፍትሐ ነገሥትና አዲስ ኪዳንን በመምህር ተክሌ (ነቡረ ዕድ በኋላ ቢትወደድ አቡነ ዮሐንስ) በመባል የሚታወቁት መሪነት ሲከታተሉ ቆይተዋል። በዚህ ጊዜ ውስጥ የኃይማኖት ችግሮችን ለማወቅ ይፈልጉ እንደነበርና ሰፋ ያለ ዕውቀት እንደነበራቸው ይነገራል። በተጨማሪ የኃይማኖት ችግሮችን የሚመለከቱ መጻሕፍትን ሳይታክቱና ሳይሰለቹ ያነቡም ነበር። መልእክቱ ወልደ ማርያም በ፲፱፻፴ ዓ/ም ይህን ዓለም በቃኝ ብለው ደብረ ሊባኖስ ገዳም መንኩሰው ገቡ። ከጠላት ወረራ በኋላ ንጉሠ ነገሥቱ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ቀሳውስቱ በዘመናዊ የኃይማኖት ትምህርት እንዲሠለጥኑ በነበራቸው ሀሳብ መሠረት ፳ የሚሆኑ ሊቃውንት መርጠው በቤተ መንግሥቱ አካባቢ እንዲሰለጥኑ አድርገዋል። ከነኚህም አንዱ አባ መልእክቱ ወልደ ማርያም ናቸው። ቀደም ብሎ በኢትዮጵያና በግብጽ በተደረገው ስምምነት መሠረት ለመጀመሪያ ጊዜ ኢትዮጵያዊያን ጳጳሶች ሲሾሙ ሊቀ ሥልጣናት መልእክቱ ወልደ ማርያም ለሹመት ከተመረጡት አምስት አባቶች አንዱ ሲሆኑ ወደግብጽ ተጉዘው በእስክንድርያው ፓትርያርክ ዳግማዊ አቡነ ዮሳብ እጅ በካይሮ በትረ ካና ቅዱስ ማርቆስ ቤተ ክርስቲያን እሑድ ሐምሌ ፲፰ ቀን ፲፱፻፵ ዓ/ም ሊቀ ሥልጣናት መልእክቱ “ብጹዕ አቡነ ቴዎፍሎስ” ተብለው የሐረርጌ ጳጳስ ሆኑ። ብጹዕ ወቅዱስ አቡነ ባስልዮስ የመጀመሪያው ኢትዮጵያዊ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ወፓትርያርክ ዘ ኢትዮጵያ ካረፉ በኋላ ተከታዩን ፓትርያርክ ለመሾም በተደረገው ምርጫ በዕለቱ ተገኝተው የመረጡት ፻፵፮ አባላት ሲሆኑ ሦስቱ ዕጩዎች፦ ፩) አቡነ ቴዎፍሎስ (የሐረርጌ ሊቀ ጳጳስ) - ፻፳፫ ድምጽ ፪) አቡነ ያዕቆብ (የወለጋ ሊቀ ጳጳስ) - ፰ ድምጽ ፫) አቡነ ጢሞቲዎስ


ሴቫስቶፖል መድፍ በዓፄ ቴወድሮስ ዘመን በአውሮጳውያን ሚሲዮን መሪነትና በኢትዮጵያውያን ቀጥቃጮች ረዳትነት ጋፋት፣ ደብረ ታቦር እ.ኤ.አ መስከረም 21፣ 1867 ተሰርቶ የተመረቀው መድፍ ነው። ስሙ የተወሰደው በክሪሜያ ከሚገኘው ሴባስቶፖል ከሚባለው ከተማ ነው። ለጦርነት እንዲውል አውሮጳውያኑን እራሳቸውን ባስደነቀ የአመራር ችሎታ ንጉሠ ነገሥቱ መንገድ እያሰሩ በራሳቸውም እጅ ድንጋይ ቋጥኝ እየፈነቀሉ ከደብረ ታቦር መቅደላ በ10 ቀን ያጓጓዙት መድፍ ነበር። ሆኖም ግን አፈ ጠባብ ስለነበር አንድ ጊዜ እንደተኮሰ መድፉ ፈንድቶ ከጥቅም ውጭ ሆነ።


ለሴት ጠላ ለፈረስ ቆላ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ለብልህ አይነግሩ ላንበሳ አይመትሩ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ለብልህ አይነግሩ ለድመት አያበሩ


ለአኩራፊ ምሳው እራት ይሆነዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው። አታኩርፍ ይመስላል ምክሩ።


ላላየው የሚያስገርም ለሰማው የሚያስደንቅ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ምንም ቢጠም መንገድ ምንም ቢከፋ ዘመድ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደም ከውሃ ይወፍራል ከሚለው አባባል ጋር የሚሄድ። ዝምድና ቋንቋ ነው ከሚለው ጋር ግን ተቃራኒ አባባል።


ማሀትማ ጋንዲ በመባል የሚታወቁት ሞሃንዳስ ካራምቻንድ ጋንዲ ሕንድን ከእንግሊዝ ቅኝ ግዛትነት ለማውጣት የተደረገውን ሰላማዊ ትግል መርተው ግብ ያገቡ መሪ ናቸው። እኚህ ታላቅ የሰላማዊ እንቅስቃሴ መሪ ጥር ፳፩ ቀን ፲፱፻፵ ዓ/ም በነፍሰ ገዳይ እጅ ተገደሉ። ሳትያግራሃ ቢምራኦ አምበድካር


ሌሶቶ የአለም ባንዲራዎች ሰንደቅ ዓላማ (ይህ ባንዲራዎች ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ከርሞ ጥጃ አድሮ ቃሪያ ታጥቦ ጭቃ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከርሞ ጥጃ አድሮ ቃሪያ ታጥቦ ጭቃ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ከአፈርኩ አይመልሰኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከአፈርኩ አይመልሰኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ከፍትፍቱ አጉርሱኝ ከመረቁ ጾመኛ ነኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከፍትፍቱ አጉርሱኝ ከመረቁ ጾመኛ ነኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ካለቃና ከጠገራ ፊት ዞር በል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ካለቃና ከጠገራ ፊት ዞር በል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


«የተከሠተው ዕድል» ማለት የአሜሪካ መንግሥት ግዛት ከአትላንቲክ ውቅያኖስ ጀምሮ እስከ ሰላማዊው ውቅያኖስ ድረስ መስፋፋቱ ልዩ ዕድል እንደ ነበር የሚል እምነት ነው። አንዳንዴም የተከሠተው እድል ደግሞ ስሜን አሜሪካ በሙሉ ከነካናዳ፣ ሜክሲኮ፣ ኩባና መካከለኛው አሜሪካ ጋራ ሁሉ እስከሚመጠት ድረስ የሚል ሰፊ ትርጉም ተሰጠው። ከዚህ በላይ ይኸው ፅንሰ ሀሣብ ሌሎችን ግዛቶች መግዛቱን ለማጽደቅ ተጠቅሞ ያውቃል። በተከሠተው ዕድል አራማጆች አስተያየት ዘንድ መስፋፋቱ ጥሩ ነገር ከመሆኑ በላይ ግልጽ (የተከሠተው) እና እርግጥኛ (ዕድል) ነው ብለው አመኑ። በመጀመርያ ዘይቤው የ19ኛው ክፍለ ዘመን ፖሊቲካዊ መፈክር ሆኖ በጊዜ ላይ ለአሜሪካ መንግሥት በአሕጉሩ ዳር እስከ ዳር መስፋፋት ተራ ታሪካዊ መግለጫ ሆነ። ዘይቤው መጀመርያ በተለይ በጃክሶኒያን ዴሞክራት ወገን በ1840ዎቹ አሁን ምዕራብ አሜሪካ ያለውን ማለት ኦሬጎን ግዛት፣ ቴክሳስ ሬፑብሊክና በዚያን ጊዜ ስሜን ሜክሲኮ የነበረውን በኃይል መያዙን ለመምዋገት ይጠቀም ነበር። ሁለተኛ በ1890ዎቹ በሪፐብሊካን ወገን ደጋፊዎች መሃል አሜሪካ አገር ከስሜን አሜሪካ ውጭ እንድትስፋፋ የሚያጸድቅ ሃልዮ እንዲሆን ተነሣ። በ20ኛ ክፍለ ዘመን ዘይቤው በአሜሪካ መሪዎች ዘንድ ቶሎ ከጥቅም ወደቀ፣ ዳሩ ግን አንዳንድ ተቺዎች እንደሚያምኑ፣ ልዩ ልዩ የተከሠተው እድል ረገዶች፣ በተለይም በዓለም ዙሪያ ዴሞክራሲ ለመግፋፋትና ለመከላከል ያለው አሜሪካዊ 'ተልዕኮ' የመኖሩ እምነት፣ እስካሁን በአሜሪካ ፖሊቲካዊ ርዕዮተ ዓለም ላይ ተጽእኖ አሳድሮአል ይላሉ።


የኢትዮጵያ ታሪክ፡ ኑብያ አክሱም ዛጉዬ በተክለ ጻድቅ መኩሪያ የተደረሰ እንዲሁም በ[[ትንሳኤ ዘጉባኤ ማተሚያ ቤት በ1951 ዓ.ም. የታተመ መጽሐፍ።


ሰኔ ፬ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፸፬ኛው ቀን ሲሆን የፀደይ (በልግ)ወቅት ፷፱ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ ፺፪ ቀናት፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፺፩ ቀናት ይቀራሉ። ፲፱፻፴ ዓ/ም - በሁለተኛው የቻይና እና የጃፓን ጦርነት፤ የቻይና መንግሥት የጃፓኖቹን ግፊት ለመግታት በሚል ዓላማ የ’ቢጫ ወንዝ’ን ግድቦች ሲያፈርስ የተከሰተው ትልቅ ጎርፍ እስከ አንድ ሚሊዮን የሚቆጠሩ ሕዝቦቹን ሕይወት አጥፍቷል። ፲፱፻፷፫ ዓ/ም - አሥራ ስድስተኛው የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት ስብሰባ አዲስ አበባ ላይ ተከፈተ። ፲፱፻፷፭ ዓ/ም - የአለም አቀፍ የልማት ድርጅት በኢትዮጵያ ለግብርና ልማት የሚውል ሃያ አንድ ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር ብድር (US $21 million) አጸደቀ። (እንግሊዝኛ) P.R.O., FCO 31/1118 - ETHIOPIA: ANNUAL REVIEW FOR 1971 (እንግሊዝኛ) P.R.O., FCO 371/1660 - ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1973 (እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/June_11


ጆን ታይለር (እንግሊዝኛ: John Tyler) የአሜሪካ አስረኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1841 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት የላቸውም ነበር። ፕሬዝዳንቱ የዊግ ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1845 ነበር። የአሜሪካ ፕሬዚዳንት የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር (ይህ ስለ ሰው ሕይወት የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


2 ሓኖ ወይም ሓኖ መርከበኛው ከ488 እስከ 448 ዓክልበ. የቀርታግና ንጉሥ ከመሆኑ በላይ ዝነኛ ተጓዥና መርከበኛ ነበረ። ስለ ዘመነ መንግሥታቸው ብዙ መረጃ የለም። ነገር ግን ያለን መረጃ የአፍሪካን ጠረፍ በመርከብ ጉዞ እንደ ዞረ የሚናገር ነው። በ478 ዓክልበ. ግድም ከ60 መርከቦች ጋራ ከጂብራልታር ወሽመጥ ውጭ ወደ አትላንቲክ ውቅያኖስ ገባ። በነዚህ መርከቦች 30,000 ሰዎች ሲኖሩ በአሁኑ ሞሮኮ ውስጥ 7 ቅኝ ከተሞች እንደ መሠረቱ ተጻፈ። ከዚያ አልፎ እስከ ጋቦን ድረስ እንደ ተጓዘ ይታስባል። በዚያ በአንድ ደሴት በግሪክ «ጎሪላይ» የተባለ በፍጹም ጠጉራምና አውሬ ጎሣ እንዳገኘ ጻፈ፤ ቆዳዎችንም ይዘው ወደ ቀርጣግና ተመለሱ። እነኚህ ሰዎች ሳይሆኑ ጦጣዎች እንደ ነበሩ ስለሚታመን፣ የጦጣ ወገን ስም «ጎሪላ» ከዚህ ታሪክ የተወሰደ ነው። (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ያገርህ ልጅ ብታገባት ሚስትህ ብትፈታት እህትህ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያገርህ ልጅ ብታገባት ሚስትህ ብትፈታት እህትህ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ይገርማል አህያ ከዥብ ይከርማል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ይገርማል አህያ ከዥብ ይከርማል የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ሚያዝያ ፲፪፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፳፪ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፯ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፬ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፫ ቀናት ይቀራሉ። ፲፱፻፷፫ ዓ/ም - ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ የቡሩንዲን ንጉዛት የሁለት ቀን ጉብኝት ጀመሩ። ፲፱፻፷፮ ዓ/ም - በኢትዮጵያ የአብዮት ቃጠሎ ወደ ፴ሺ የሚጠጉ የእስልምና ተከታዮች አዲስ አበባ ላይ ሰላማዊ ሰልፍ አደረጉ። (እንግሊዝኛ) P.R.O., FCO 31/1118፣ ETHIOPIA: ANNUAL REVIEW FOR 1971 (እንግሊዝኛ) P.R.O., FCO 371/1829 ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974


1 January 225 - 28 August 225 እ.ኤ.ኣ. = 217 ዓ.ም. 29 August 225 - 31 December 225 እ.ኤ.ኣ. = 218 ዓ.ም.


አዲስ ህይወት የኢትዮጵያ ፊልም ነው።


(ይህ ስለ ብሔር ወይም ሕዝብ የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!) ጎንጋን የኢትዮጵያ ብሔር ነው።


(ይህ ስለ ብሔር ወይም ሕዝብ የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!) ጉምዝ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።


(ይህ ስለ ብሔር ወይም ሕዝብ የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!) ቃሉ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።


የየም ብሔረሰብ ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው።


1 January 92 - 26 August 92 እ.ኤ.ኣ. = 84 ዓ.ም. 27 August 92 - 31 December 92 እ.ኤ.ኣ. = 85 ዓ.ም.


ሑንጨ (Hibiscus) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ወገን ነው።


1 January 86 - 26 August 86 እ.ኤ.ኣ. = 78 ዓ.ም. 27 August 86 - 31 December 86 እ.ኤ.ኣ. = 79 ዓ.ም.


ቀይ ሽንኩርት ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው። የሽንኩርት (Allium cepa) አይነት ነው። ተፈልቶ ቢጠጣ ኩላሊትን ያጠራል ያጥባል፡፡


ኅዳር ፲፱ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፸፱ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ ፪፻፹፯ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፹፮ ቀናት ይቀራሉ። ፲፭፻፲፫ ዓ.ም. በፈርዲናንድ ማጄላን መሪነት የተቀናጁ ሦሥት የፖርቱጋል መርከቦች በደቡብ አሜሪካ ደቡባዊ ጫፍ የባሕር መስመር አልፈው ከአትላንቲክ ውቅያኖስ ወደ ሰላማዊ ውቅያኖስ በመሸጋገር የመጀመሪያዎቹ አውሮፓውያን ሆኑ። ፲፰፻፴፮ ዓ.ም. በሐዋይ ደሴቶች የነጻነት ዕለት ነው። የብሪታንያ እና የፈረንሳይ መንግሥታት የሐዋይን ደሴቶች ንጉዛት (ንጉሣዊ + ግዛት)ሉዐላዊነት አወቁ፣ አከበሩ። ፲፰፻፵፭ ዓ/ም - የደጅ አዝማች ካሣ (በኋላ ዓፄ ቴዎድሮስ)ሠራዊትና የጎጃሙ የደጅ አዝማች ጎሹ ተከታዮች ጉራምባ ላይ ተዋግተው ድሉ የደጅ አዝማች ካሣ ሆነ። ደጅ አዝማች ጎሹም በነፍጥ ተመተው ሞቱ። ፲፱፻፭ ዓ.ም. አልባኒያ ከኦቶማን ግዛትነት ነጻነቷን አወጀች። ፲፱፻፴፮ ዓ.ም. የአሜሪካው ፕሬዚደንት ፍራንክሊን ሩዝቬልት፣ የብሪታንያው ጠቅላይ ሚኒስቴር ዊንስተን ቸርቺል እና የሶቪዬት ሕብረት መሪ ጆሴፍ ስታሊን ኢራን ዋና ከተማ ቴህራን ላይ ተገናኝተው ከናዚ ጀርመን ጋር ለሚያካሂዱት ጦርነት የሕብረት ስልት አውጥተው፣ ተስማምተው ተለያዩ። ፲፱፻፶፩ ዓ.ም. ቅኝ ግዛቶች የነበሩት ቻድ፣ የኮንጎ ሪፑብሊክ እና ጋቦን በፈረንሳይ ቤተሰብ ስር እራሳቸውን ማስተዳደር ጀመሩ። ፲፱፻፶፫ ዓ.ም. ሞሪታንያ ከፈረንሳይ ቅኝ ግዛትነት ነጻነቷን ተቀዳጀች። ፲፱፻፷፯ ዓ/ም - ብርጋዴር ጄኔራል ተፈሪ ባንቲ የደርግ ሊቀ-መንበር ሆነው ተመረጡ። ፲፱፻፷፰ ዓ.ም. የፖርቱጋል ቅኝ ግዛት የነበረችው ምሥራቅ ጢሞር፣ ገዥዋ ስትተዋት የራሷን ነጻነት አወጀች። ከዘጠኝ ቀናት በኋላ ግን በኢንዶኔዚያ ሠራዊቶች ተወራ የኢንዶኔዚያ ሃያ ሰባተኛ አውራጃ ሆነች። ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. በብሪታንያ “ኮንሰርቫቲቭ” የቀኝ ፖለቲካዊ ቡድን መሪ የነበረችው ማርጋሬት ታቸር ከመሪነቷ ካስወገዷት በኋላ የጠቅላይ ሚኒስቴርነቱን ስልጣን ለአገሪቷ ንግሥት ዳግማዊት ኤልሳቤጥ አስረከበች። ከአሥራ አምሥት ደቂቃ በኋላ ንግሥቲቱ አዲሱን የ”ኮንሰርቫቲቭ” ቡድን መሪ ጆን ሜጀርን አቅርባ፣ አዲስ አስተዳደር በጠቅላይ ሚኒስቴርነት እንዲመራ ሾመችው። መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፤ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት - የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትረያርክ (፲፱፻፶፩ ዓ/ም) (እንግሊዝኛ)


አሱል (ኮሪይኛ፦ 아술) በኮርያ ልማዳዊ አፈ ታሪክ በጥንታዊ ኮርያ (ጎጆሰን) የነገሠ ንጉሥ ወይም «ዳንጉን» ነበር። እርሱ ከዳንጉን ሰውሃን መንግሥት ቀጥሎ ገዛ። በጠቅላላ ለ35 ዓመታት (ምናልባት 1770-1735 ዓክልበ.) እንደ ነገሠ ይጻፋል። ከዚያ በኋላ ኖዕል ተከተለው። በ1903 ዓም. በኮሪይኛ የተዘጋጀው ዜና መዋዕል ኋንዳን ጎጊ ስለዚሁ አፈታሪካዊ ዘመን መረጃ ይሰጣል፤ ሆኖም በብዙ የኮርያ መምህሮች ዘንድ ይህ መጽሐፍ እንደ ትክክለኛ ታሪክ አይሆንም። አሱል ካደረጋቸው ሥራዎች መካከል ዋና ዋናዎቹ እንዲህ ናቸው፦ 1769 ዓክልበ. ግ. - «ዳንጉን (አሱል) እንዲህ በጎ ነብር፤ ጠልና ዝናብ በፋንዲያ አገር ይሆናል እያለ ወንጀል ያለባቸውን ሰዎች ላይ ምንም ቅጣት አልፈረደም ነበር። ስለዚህ ስለ ዳንጉኑ ምግባር ወንጀለኞቹ በግብረ ገብ ተሻሻሉ። ስለዚህ አስተዋይነትና ትምህርቶች በብሔሩ ሁሉ ከዳንጉን ተስፋፉ። በዚያ ቀን ሁለት ፀሐዮች እንደ ገቡ መሰለ፣ ተመልካቾችም ስንደ ሰፊ አጥር ይምሰሉ ዘንድ።» 1768 ዓክልበ ግ. - የቸውንሄ አገረ ገዥ ዉቻክ አመጸና ቤተ መንግሥቱን ተዋጋ፤ አሱል ወደ ሳንቹን ሸሽቶ አዲስ ቤተ መንግሥት በጉዋል ተራራ ደቡብ ግርጌ አሠራ። ዳንጉን አለቆቹን ዉጂ እና ዉዩል አመጹን እንዲጨምቁ አዘዘና ዉቻክን ገደሉት። ከ፫ ዓመታት በኋላ አሱል ወደ ፊተኛው ዋና ከተማ መመልስ ቻለ። 1735 ዓክልበ.


ቤተ መስቀል ከቤተ ማርያም በስተሰሜን የሚገኝ ባለው ግድግዳ ውስጥ የሚገኝ ቤተ መቅደስ ነው። ቤእተ መስከቅል 11 ሜትር ከፍታ እና 34 ሜት ስፋት ያለው በአራት ምሦሶወች ረድፍ አማካኝነት የቆመ ህንጻ ነው። ቤተ መስቀል ቤተ ሚካኤል ቤተ ጎለጎታ ቤተ ማርያም ቤተ ደናግል ቤተ መድኃኔ ዓለም ቤተ አማኑኤል ቤተ መርቆሬዎስ ቤተ ገብርኤል ወሩፋኤል ቤተ አባ ሊባኖስ ቤተ ጊዮርጊስ


የሐበሻ ተረት በያዕቆብ ፋይትሎዊች የተደረሰ መጽሐፍ ሲሆን፣ በ1899 ዓ.ም. የአማርኛን ተረትና ምሳሌዎችና የፈረንሳይኛ ትርጉማቸውን በማብራራት የታተመ መጽሐፍ ነው። ሙሉው መጽሐፍ ከታች ቀርቧል።


ታጂክኛ (тоҷикӣ /ቶጂኪ/) በታጂኪስታን አካባቢ የሚነገር የፋርስኛ ቀበሌኛ ነው። በታጂኪስታን ውስጥ ይፋዊ ሁኔታ አለው። የተጻፈበት ጽሕፈት በይፋ እስከ 1920 ዓ.ም. ድረስ የአረብኛ ፊደል ሲሆን፣ ከ1920 እስከ 1931 ዓ.ም. ድረስ የላቲን አልፋቤት ይፋዊ ሆነ። በ1931 ዓ.ም. እስካሁንም ድረስ ደግሞ የቂርሎስ አልፋቤት ይፋዊ ሆነ። የታጂክኛ ውክፔዲያ አለ! (ይህ ቋንቋ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


1998 አመተ ምኅረት መስከረም 18 ቀን - በሶማሊላንድ የምክር ቤት ምርጫ ተደርጎ የኡዱብ ፓርቲ አሸነፈ። መስከረም 27 ቀን - የፓላው ዋና ከተማ ከኮሮር ወደ መለከዖክ ተዛወረ። ኅዳር 13 ቀን - በጀርመን ፌዴራላዊ ሪፑብሊክ፣ አንጌላ መርክል የአገሪቷ የመጀመሪያዋ ሴት ርዕሰ መንግሥት (Chancellor) በመሆን የመሀላ ስርዐት ፈጽመው ሥልጣን ተቀበሉ። ኅዳር 14 ቀን - የአፍሪቃ አኅጉር የመጀመሪያዋ ሴት ፕሬዚደንት ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ የላይቤሪያ መሪ ሆኑ። ኅዳር 21 ቀን - በካምፓላ ኡጋንዳ የተወለዱት ጆን ታከር ሙጋቢ ሴንታሙ ዘጠና ሰባተኛው የዮርክ ሊቀ ጳጳስ ሆኑ። በዚህ ቤተ ክርስቲያን ይሄንን ታላቅ ሥልጣን የተቀበሉት የመጀመሪያው ጥቁር ጳጳስ ናቸው። መጋቢት 17 ቀን - የምየንማ መንግሥት በያንጎን ፈንታ ኔፕዪዶ አዲሱ ዋና ከተማ መሆኑን አዋጀ። ግንቦት 26 ቀን - ሞንቴኔግሮ ከሰርቢያ ተለየ። ሐምሌ 30 ቀን - ኢትዮጵያ፦ የደጫቱ ወንዝ ጎርፍ ከ200 በላይ የሆኑ ስዎችን ሕይወት አጠፋ። ያልተወሰነ ቀን - ግንቦት - ሳይበር-ኢትዮጵያ እንደሚለው፥ የኢትዮጵያ መንግሥት በፖለቲካዊ ምክንያት ዋርካ (ድረገጽ) ስለአገደው በኢትዮጵያ ውስጥ ሊታይ አልተቻለም። መስከረም 30 ቀን - ሚልተን ኦቦቴ ጥቅምት 14 ቀን - ሮዛ ፖርክስ ነሐሴ 29 ቀን - ስቲቭ እርዊን - የአውስትራልያ ሥነ ሕይወት ሊቅ ታኅሣሥ 1 ቀን - ሪቻርድ ፕራየር - ጥቁር አሜሪካዊው የቀልድ ባላባት እና የፊልም ተዋናይ


ፊን ማክ ብላጣ በአይርላንድ አፈ ታሪክ ከ690 እስከ 670 ዓክልበ. ግድም ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ ነጉሥ ነበር። የአይርላንድ ታሪኮች እንዳሉት የፊን ዘመን ለ20 ወይም 22 ዓመታት ቆየ። የላውድ አቆጣጠሮች (1014 ዓም ተቀነባብሮ) እንዳለው 20 ነበር፣ እርሱንና የድሮ አቆጣጠር በመከተል፣ ይህ ከ690 እስከ 670 ዓክልበ. ድረስ ይሆናል። (በኋላ የታዩት ታሪኮች ግን ከዚያ በፊት ያደርጉታል።) (ይህ ታሪክ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


3 January በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ታኅሣሥ 25 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ታኅሣሥ 24 ቀን ላይ ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


ኒነጨር የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ። በ2ኛው ሥርወ መንግሥት ውስጥ ምናልባት 3029-3014 ዓክልበ. አካባቢ ነበር። ከፈርዖኑ ነብሬ ቀጥሎ እንደ ተከተለ ይታወቃል። የኒነጨር መቃብርና በርካታ ቅርሶች ተገኝተዋል። በዚሁም ዘመን የሐውልት አሠራር ስራ ገና አዲስ ነበረ፤ ስለዚህ የኒነጨርም መልክ መጀመርያው ከሐውልት የምናውቀው ነው። የጥንታዊ ዘመን ፈርዖኖች መዝገቦች ወይም 'ንጉሣዊ ዜና መዋዕል' በተለይ ከፍርስራሽ ክፍሎች ይታወቃል፤ «የፓሌርሞ ድንጋይ» የተባለው ትልቅ ክፍል ከኒነጨር ዘመን 15 ሳትኖች ያሳያል። እነዚህ ሳትኖች ከኒነጨር 3ኛ ከብት ቁጠራ እስከ 10ኛው ከብት ቁጠራ ያሳያሉ። እንደ ሌሎች ፈርዖኖች ብዙ የአረመኔ ሥነ ስርዓቶች እንዳካሄደ ያሳያል። ብዙ ሊቃውንት እንደሚገመቱ የከብት ቁጠራ በየ፪ አመት ተደረገና በድንጋዩ እያንዳንዱ ሳትን ፩ አመት ነው መስሎዋቸው ብለዋል። እንዲህ ከሆነ፣ ይህ ፍርስራሽ ክፍል ከኒነጨር 7ኛ እስከ 20ኛው ዘመነ መንግሥት ያሳያል ይላሉ። ሆኖም የሔሩ ተከታዮች (የፈርዖን ወገን) የአባይ ሸለቆ ከብት ለመቆጠር የወጡ በየአመቱ ከሆነ፣ በድንጋዩ አንዳንድ ሳትን ስድስት ወር ነውና ከኒነጨር 3ኛ እስከ 10ኛ አመት ያሳያል። ይህ ብቻ ሳይሆን አንዳንድ ሊቃውንት የኒነጨር ዘመን በሌላው ፍርስራሽ ክፍል «የካይሮ ድንጋይ» በተባለው ክፍል እንደሚቀጠል ያምናሉ። በጠቅላላ ኒነጨር 44 ያህል አመት እንደ ገዙ ይገምታሉ። ሆኖም በውነት በዚህ «ካይሮ ድንጋይ» ክፍል አንዳችም ሊነበብ አይቻልም። በሌላ ግመት የኒነጨር ዘመን በፓሌርሞ ድንጋይ ዓመታት 3-10 ያሳያልና እስከ ካይሮ ድንጋይ ክፍል አልዘረጋም፣ በጠቅላላ 15 ዓመት ያህል ገዛ የሚል ነው። ከ1500 ያህል አመት በኋላ በግብጽ አዲስ ዘመነ መንግሥት በተቀነባበሩት ፈርዖኖ ዝርዝሮች፣ የአቢዶስ ፈርዖኖች ዝርዝርና የቶሪኖ ፈርዖኖች ዝርዝር ሲሆኑ፣ ስሙን «ባ-ነጨር» ይሉታል። የቶሪኖ ዝርዝር ለ96 ዓመታት እንደ ገዛ ሲል ይህ አይታመነም። ከዚህም እንደገና 1000 ዓመታት ያህል በኋላ የማኔቶን ፈርዖኖች ዝርዝር «ቢኖጥሪስ» ይለዋል። ማኔቶን እንዳለን፣ ቢኖጥሪስ ለ47 ዓመት ገዝቶ በእርሱ ዘመን «ሴቶች የፈርዖን ማዕረግ ለማግኘት መብቱን ተቀበሉ።» ከኒነጨር በፊት ግን በ1ኛው ሥርወ መንግሥት ንግሥቶች መርኒትና ኒትሆተፕ ታውቀዋል። ከኒነጨር ቀጥሎ ማን እንደ ተከተለው ግልጽ አይደለም። በአንዳንድ አስተሳሰብ የዋጀነስ፣ ወነግ ወይም ሰነጅ መታወቂያ አንድላይ ነበርና ቢያንስ በደቡቡ ኒነጨርን ተከተለው። በስሜኑ ግን ነፈርካሬ እና ነፈርካሶካር በዚያን ጊዜ እንደ ገዙ ይመስላል። ለነዚህም ስሞች ሁሉ፣ ሰረኽ የተባለው ምልክት አልተገኘም፣ ነገር ግን አዲሱ ካርቱሽ የተባለው ንጉሣዊ ምልክት ከኒነጨር በኋላ ሊታይ ጀመረ። ከጦርነት ጊዜ በኋላ የደቂቀ ሴት ወገን በፈርዖን ፐሪብሰን እንደ ተነሣ ይታመናል።


እንሽላሊት የተሳቢ እንስሳት አይነት ናት። ከእባብ ክፍለመደብ ጋር ትገኛለች። በአለም ላይ 3፣800 አይነት የእንሽላሊቶች ዝርዮች ይገኛሉ። ከቀዝቃዛ አየር ንብረት ውጭ ባለው ማኛውም የአለማችን ክፍሎች ይገኛሉ። ቁመታቸውና መጠናቸውም በዚያው ልክ ብዙ አይነት ነው። ከጥንጧ፣ 10 ሳንቲ ሜትር ከምትለካው ጀምሮ እስከ 3 ሜትር የሚረዝመው ኮሞዶ ድራገን፣ በእንሽላሊት ስም ይታወቃሉ። እንሽላሊቶች ለማጥቃትም ሆነ እራሳቸውን ለመከላከል መርዝ ማመንጨትና መጠቀም ያውቃሉ። ^ Capula, Massimo; Behler 1989. Simon & Schuster's guide to reptiles and amphibians of the world. New York: Simon & Schuster. ISBN 0671690981.


ፓዌ ወረዳ በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል የሚገኝ ወረዳ ነው።


ሲኪም በስሜን ምሥራቅ የምትገኝ የሕንድ ክፍላገር ናት። በ1967 ዓም በይፋ ወደ ሕንድ ተጨመረች፤ ከ1634 እስከ 1967 ዓም ድረስ በይፋ ነጻ ንጉዛት (የሲኪም መንግሥት) ነበረች።


ዳላስ አሜሪካ ውስጥ በቴክሳስ ግዛት የሚገኝ ከተማ ነው። 2 ሚሊዮን ያህል ሰዎች ይኖሩበታል።


ዳቪት ሕልበርት (ጀርመንኛ፦ David Hilbert 1854-1935 ዓም) የጀርመን ሒሳብ ተመራማሪ ነበሩ። (ይህ ስለ ሰው ሕይወት የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ኡርዱ (اُردُو) (በአካባቢው የሚታወቀው እንደ ላሽካ (ላሽካሪ لشکری) ነው) በህንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች ቤተሰብ በተለይ በፓኪስታን አገር የሚገኝ ቋንቋ ነው። በሕንድ ከሚገኘው ከህንዲ ቋንቋ በድምጽ የማይለይ ሲሆን፣ የሚለያዩ በጽህፈት ነው። ኡርዱ የሚጻፈው በአረብኛ ጽሕፈት ሲሆን ህንዲ ግን በዴቫናጋሪ ጽሕፈት ይጻፋል። እንዲያውም ኡርዱና ህንዲ አንድ ቋንቋ «ሂንዱስታኒ» ናቸው። የሂንዱስታኒ ታሪክ በሷዴሽ ዝርዝር የኡርዱ ውክፔዲያ አለ!


በቋል ወይም ጨረባ (Hirundinidae) በአለም ዙሪያ የሚገኝ ሰፊ የአዕዋፍ አስተኔ ነው። 19 ወገኖችና 83 ዝርዮች አሉበት።


አሥራ አንድ በተራ አቆጣጠር ከአሥር የሚከተለው ቁጥር ነው። ምልክቱ ከግዕዝ እንደ ተወረሰ ፲፩ ነው፣ ይህም ከአሥር እና አንድ ምልክቶች ነው። በብዙ ልሳናት የሚገኘው ምልክት 11 ከሕንዳዊ ቁጥር ምልክቶች 1 (አንድ) ነው። ከዚያ አስቀድሞ በሮማውያን ቁጥር ምልክቶች የ«አሥራ አንድ» ምልክት «XI» ነበር።


ማኅበራዊ ሚዲያ ማለት ሰዎች በኢንተርኔት የሚገናኙበት ወይም የሚነጋገሩበት ድረ ገጽ ዘርፍ ነው። «ሚዲያ» ማለት ማኅደረ-መረጃ ወይም መረጃ ማሰራጫ ነው። በአሁኑ ሰዓት ከሁሉ ዝነኛ ዓለም አቀፍ ማኅበራዊ ድረገጾች እንደ ፌስቡክ፣ ትዊተር፣ ኢንስታግራም ወዘተ. ሲሆኑ ከዚህ በላይ በየቋንቋው ብዙ ሌሎች ድረገጾች ሊገኙ ይቻላል። ውክፔድያ ደግሞ በማንም ሕዝብ ሊጠቀም ስለሚችል በማኅበራዊ ሚዲያ ሊከተት ይችላል። ደግሞ ይዩ፦ የመረጃ ኅብረተሰብ


ጁነው (እንግሊዝኛ፦ Juneau) የአላስካ አሜሪካ ከተማ ነው። በ1873 ዓ.ም. ተመሠረተ።


ግራር ጃርሶ በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል የሚገኝ ወረዳ ነው። {{አቀማመጥ |align=center ግራር ጃርሶ በኦሮሚያ ክልል የሚገኝ ወረዳ ነው።


ጎማ (ወረዳ) በኦሮሚያ ክልል የሚገኝ ወረዳ ነው።


ሜጋ ማን ወይም ሮክማን (ጃፓንኛ: ロックマン በእንግሊዝኛ: Megaman ወይም Mega Man) ጌሞች ቴሌቪዥን


ዶንግ ሆይ አይሮፕላን ማረፊያ በዶንግ ሆይ ቬትናም የሚገኝ አውሮፕላን ማረፊያ ነው።


ታርዳሖስ (እስፓንኛ፦ Tardajos) የእስፓንያ ከተማ ነው። (ይህ አጭር መልክዐ ምድር ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


1 January 1681 - 7 September 1681 እ.ኤ.ኣ. = 1673 ዓ.ም. 8 September 1681 - 31 December 1681 እ.ኤ.ኣ. = 1674 ዓ.ም.


27 April በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ሚያዝያ 19 ቀን ማለት ነው። ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።


ጆሽ ደመል (እንግሊዝኛ፦ Josh Duhamel 1964 ዓም - ) የአሜሪካ ፊልም ተዋናይ ነው። (ይህ ስለ ሰው ሕይወት የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


ቅደም ተከተል ማለት ምን ማለት ነው?(What is order?)>>>ቅደም ተከተል ማስታወስ ችሎታ ምንድን ነው?


ሙዜ ዶርሰይ (ፈረንሳይኛ ፦Musée d'Orsay) በፓሪስ፣ ፈረንሳይ የሚገኝ ስመ ጥሩ ሙዚየም ነው። ከ1978 ዓም ጀምሮ ሥፍራው ሙዚየም ሆኖዋል። በ1890 ዓም በተመሠረተ ባቡር ጣቢያ ሕንጻ ውስጥ ይቆማል።


ጋምቤላ (ከተማ) ጋምቤላ ሕዝቦች ክልል


1 January 1205 - 4 September 1205 እ.ኤ.ኣ. = 1197 ዓ.ም. 5 September 1205 - 31 December 1205 እ.ኤ.ኣ. = 1198 ዓ.ም.


1 January 320 - 29 August 320 እ.ኤ.ኣ. = 312 ዓ.ም. 30 August 320 - 31 December 320 እ.ኤ.ኣ. = 313 ዓ.ም.


1 January 299 - 29 August 299 እ.ኤ.ኣ. = 291 ዓ.ም. 30 August 299 - 31 December 299 እ.ኤ.ኣ. = 292 ዓ.ም.


1 January 266 - 28 August 266 እ.ኤ.ኣ. = 258 ዓ.ም. 29 August 266 - 31 December 266 እ.ኤ.ኣ. = 259 ዓ.ም.


1 January 251 - 29 August 251 እ.ኤ.ኣ. = 243 ዓ.ም. 30 August 251 - 31 December 251 እ.ኤ.ኣ. = 244 ዓ.ም.


በልግራድ (Београд) የሰርቢያ ዋና ከተማ ነው። የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 1.63 ሚሊዮን ሰዎች ሆኖ ይገመታል። ከተማው 44°50′ ሰሜን ኬክሮስ እና 20°30′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል። ሥፍራው መጀመርያው የተሠፈረው 280 ዓክልበ. አካባቢ በኬልቲክ ነገድ ስኮርዲስኪ ሲሆን ስሙ ሲንጊዱን ተባለ። ወደ ሮሜ መንግሥት በተጨመረበት ወቅት ስሙም በርማይስጥ ሲንጊዱኑም ሆነ። ስሙ በልግራድ (ማለት «ነጭ ከተማ») መጀመርያ የተመዘገበ በ870 ዓ.ም. ጀምሮ ነው።


1 January 789 - 1 September 789 እ.ኤ.ኣ. = 781 ዓ.ም. 2 September 789 - 31 December 789 እ.ኤ.ኣ. = 782 ዓ.ም.


የደጃዝማች ፤ (ደጅ አዝማች) ትርጉም - የሹመት ስም፤ በቀድሞው ጊዜ በራስና በፊታውራሪ መካከል ያለ የጦር አለቃ። ትርጓሜው ዋና ትልቅ አዝማች ማለት ነው፤ ጀና፡ ገ ይወራረሳሉና ደግ አዝማች እንዲል ትግሬ ። በሲቪል ማዕረግነቱ ደግሞ ከቢትዎደድ አንድ ደረጃ ዝቅ ያለ ነው። ^ አቢሲኒካ መዝገበ ቃላት


1 January 207 - 29 August 207 እ.ኤ.ኣ. = 199 ዓ.ም. 30 August 207 - 31 December 207 እ.ኤ.ኣ. = 200 ዓ.ም.


1 January 560 - 30 August 560 እ.ኤ.ኣ. = 552 ዓ.ም. 31 August 560 - 31 December 560 እ.ኤ.ኣ. = 553 ዓ.ም.


1 January 94 - 26 August 94 እ.ኤ.ኣ. = 86 ዓ.ም. 27 August 94 - 31 December 94 እ.ኤ.ኣ. = 87 ዓ.ም.


1 January 91 - 27 August 91 እ.ኤ.ኣ. = 83 ዓ.ም. 28 August 91 - 31 December 91 እ.ኤ.ኣ. = 84 ዓ.ም.


1 January 79 - 27 August 79 እ.ኤ.ኣ. = 71 ዓ.ም. 28 August 79 - 31 December 79 እ.ኤ.ኣ. = 72 ዓ.ም.


1 January 70 - 26 August 70 እ.ኤ.ኣ. = 62 ዓ.ም. 27 August 70 - 31 December 70 እ.ኤ.ኣ. = 63 ዓ.ም.


1 January 67 - 27 August 67 እ.ኤ.ኣ. = 59 ዓ.ም. 28 August 67 - 31 December 67 እ.ኤ.ኣ. = 60 ዓ.ም.


ተስፋዬ ዲንቃ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ሰው ነበሩ። (ይህ ስለ ሰው ሕይወት የሆነ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!)


የፓይታጎረስ እርጉጥ የምንለው ታላቁ ፈላስፋ ፓይታጎረስ (Pythagores) የፃፋቸው 3ቱ ህጎች ናቸው። ህጎቹ የሚሰሩት በ90 ዲግሪ ጎነ-ሶስቶች ላይ ነው። 1.የነው አይደለም ህግ ይህ ህግ ጎነ-ሶስቱ 90 ዲግሪ ነው ወይስ አይደለም የሚለውን የምናረጋግጥበት ነው። ምሳሌ:- አንድ ጎነ ሶስት ሀ፣ለ እና መ የሚባሉ ነጥቦች ቢኖሩትና ሀለ = 9ሳ.ሜ ለመ = 12ሳ.ሜ ሀመ = 15ሳ.ሜ (15x15)=(9x9)+(12x12) 225=81+144 225=225 2.የፓይታጎረስ ስሉስ ማለት የ3 ቁጥሮች ስብስብ ነው። ለማንኛውም ሙሉ ቁጥር ነ ቁጥሮቹ 2xነ፣(ነxነ)-1፣(ነxነ)+1 ምሳሌ:- 5 ቢሆን 10፣24፣26 3.ያልተገለፀ ልኬት የርዝመስመርን ርዝመት ለማወቅ ነው። ምሳሌ:-የአንድ ቀጤ ጎነ 3 እግሮች 8 ሳ.ሜ. እና 15 ሳ.ሜ. ቢረዝሙ ርዝመስመሩ ስንት ነው። (ርxር)=(8x8)+(15x15) =64+225 =289 =ራዲካል289 =17


ዮሐንስ የሚለው ስም ልዩ ልዩ ትርጉሞች አሉት። መጥምቁ ዮሐንስ - በወንጌላት እንደ ተገለጸ በኢየሱስ ወቅት የሰበከ ቅዱስ ዮሐንስ - የኢየሱስ ተከታይ፣ ሐዋርያው የዮሐንስ ወንጌል - ሐዋርያው የጻፉት ወንጌል በአዲስ ኪዳን ዘመነ ዮሐንስ - በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ዓመታት ሁሉ በአራት መደባት ይዞራሉ፤ እነሱም ስለ ሐዋርያት ስሞች ዘመነ ማቴዎስ፣ ማርቆስ፣ ሉቃስ (ተጨማሪ የጳጉሜ ቀን የሚቀበለው) እና ዮሐንስ ይባላሉ። ዮሐንስ ዘፍጥሞ - በአዲስ ኪዳን የዮሐንስ ራዕይ ጸሐፊ ቀዳማዊ ዓፄ ዮሐንስ - የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት አፄ ዮሐንስ ፬ኛ - የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ዮሓንስ ጎዳና - የኢትዮጵያ ጸሐፊ ዮሐንስ (ስም) - ሌሎች ዮሐንስ የሚባሉ ሰዎች ዮሐን ማርቲን ሽላየር (1831-1912 እ.ኤ.አ.) - የጀርመን ቄስና የቮላፒውክ ቋንቋ ፈጣሪ


ባቲ በኢትዮጵያ ውስጥ ከትዝታ ቀጥሎ በብዛት ጥቅም ላይ ውሏል። ባቲ እንደ ትዝታ፣አንቺ ሆዬናአምባሰል ፔንታቶኒክ ነው። ^ [1]"ኢያን ሪንግ ገፀድር"


ጫማ ወንዝ ወይም Río Chama የሚሉት በቬኔዝዌላ የሜሪዳ ግዛት ከሚገኙ ታላላቅ ወንዞች አንዱ ነው።


ሀሜትና ጅራት በስተኋላ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሀሜትና ጅራት በስተኋላ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። - ፊት ለፊት የሚያማ የለም። በሁዋላ የሚታማው ሰው ወይም ቡድን ዘወር ሲል/ሉ ነው ሃሜት የሚጀምረው።


ሀብታም ለሀብታም ይጠቃቀሱ ድሀ ለድሀ ይለቃቀሱ የአማርኛ ምሳሌ ነው። -


ክትፎ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራውም ከበሬ ስጋ ነው። የምያስፈልጉ ነገሮች፤ ቅቤ፣ በደቃቁ የተከተፈ የበሬ ስጋ፣ ሚጥሚጣ፣ ኮረሪማ እና ጎድዱዋ ሳህን ቅቤውን ማቅለጥ ከዝያም ስጋውን፡ ሚጥሚጣውን እና ኮረሪማውን በሳህን ውስጥ ካደረጉ በዋላ ስጋውን ጨምሮ መለወስ ያስፈልጋል። http://www.answers.com/topic/kitfo


ሁለት ጊዜ ነው የዶሮ ልደት አንዱ በእንቁላል አንዱ በጫጩት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሁለት ጊዜ ነው የዶሮ ልደት አንዱ በእንቁላል አንዱ በጫጩት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዶሮ እንቁላሉን ስትጥል እና እንቁላሉ ሲፈለፈል ሁለት ጊዜ ትወለዳለች። ይህ ተረትና ምሳሌ ምናልባትም ከቤ/ክርስቲያን ውይይት የመነጨ ሳይሆን አይቀርም።


ሰኔን በዘራዘር ሃምሌን በጎመን ዘር የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ሲሾም ያልበላ ሲሻር ይቆጨዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው። በሹመት ጊዜ ጥቅምን ማግበስበስ የሚመክር ግን በአሁኑ ዘመን ይህ አይነት አስተሳሰብ ጉቦኝነትና የሞራል መላሸቅን እንደሚያመጣ ስለታወቀ በርግጥም ኋላ ቀር ተረትና ምሳሌ ነው።


ሳይከካ ተቦካ የአማርኛ ምሳሌ ነው። በትክክል ያልተሰራ። ሆይ ሆይ ተብሎ በስነስርዓት ሳይሆን ለግብር ይውጣ የተሰራ ስራ።


ማርሴ (ፈረንሣይኛ: Marseille) የፈረንሣይ ታላቅ ከተማ ሲሆን፣ 852,395 ያህል በሚጠጋ የሕዝብ ቁጥር ከዋና ከተማዋ ፓሪስ ቀጥሎ ሁለተኛዋ ትልቅ ከተማ ነው። ይህ ከተማ 27°28′ ደቡብ ኬክሮስ እና 153°02′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ይገኛል። የፈረንሣይ ከተሞች ዝርዝር


^ Kitchin, Thomas, Kitchin's General Atlas, describing the Whole Universe: being a complete collection of the most approved maps extant; corrected with the greatest care, and augmented from the last edition of D'Anville and Robert with many improvements by other eminent geographers, engraved on Sixty-Two plates, comprising Thirty Seven maps., Laurie & Whittle, London, 1797.


*ግምጃ ቤት ማርያም *ፋሲል መዋኛ *ፋሲል ቤተክርስቲያን *ድልድይ *ቋል (ጋብቻ)ቤት *እልፍኝ ጊዮርጊስ *አጣጣሚ ሚካኤል *የፈረሰኞች አለቃ ቤት *ራስ ግምብ ምንትዋብ ግምብ* በካፋ ግምብ * *ፈረስ ቤት ፋሲል ግምብ* አዋጅ መንገሪያ* ክረምት ቤት* *ዳዊት ፫ ዙፋን ቤት *አምበሶች ቤት *ዮሐንስ ጽሕፈት ቤት *ዮሐንስ ቤተመጻሕፍት *አዋጅ ነጋሪ *ጃን ተከል ዋርካ *ትንሹ የፋሲል ግምብ ታላቁ እያሱ (ኮርቻ)ግምብ * *ሰሜን አደባባይ ተክለ ሃይማኖት በካፋ ግምብ ፋሲል ግቢ ውስጥ የሚገኝ በአጼ በካፋ የታነጸ ግምብ ነው።


የመነነ ከዱር የሞተ ከመቃብር የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመነነ ከዱር የሞተ ከመቃብር የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የሚሰራ ምንም አያወራ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሚሰራ ምንም አያወራ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የሚስት መናኝ የእናት አገር ለማኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሚስት መናኝ የእናት አገር ለማኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


እናት የሌለው ተጓዳጅ እርሻ የሌለው ጠላ ወዳጅ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


እኔ ሙቼ እኔው ቄስ ጠርቼ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


ቀን ሲገለበጥ ውሀ ወደ ላይ ይፈሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ጊዜ የሰጠው ቅል ድንጋይ ይሰብራል


የካቲት ፮፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፶፮ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፵፩ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፪፻፲ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፱ ቀናት ይቀራሉ። ፲፭፻፶፭ ዓ/ም - የ ፲፪ ዓመቱ ልጅ ማር (ጌታ) ሠርፀ ድንግል፣ አባታቸው አጼ ሚናስ ሲሞቱ በስመ መንግሥት መለክ ሰገድ ተብለው ነገሡ። አጼ ሠርፀ ድንግል የመንግሥት ሥራቸውን የሚሠሩት በእናታቸው በእቴጌ አድማስ ሰገድ ሥሉስ ኃይላ አማካይነት ነበር። ፲፭፻፶፭ ዓ/ም ኢትዮጵያን ከአራት ዓመታት በንጉሥነት የመሯት አፄ ሚናስ (ስመ መንግሥት፣ ቀዳማዊ አድማስ ሰገድ) በዕለተ እሑድ አረፉ፡፡ አጼ ሚናስ የአጼ ገላውዴዎስ ወንድምና የአጼ ልብነ ድንግል ልጅ ነበሩ። ፲፱፻፶፫ ዓ/ም የቀድሞዋ ኮንጎ ሊዮፖልድቪል (የአሁኗ የኮንጎ ሪፑብሊክ) የመጀመሪያው ጠቅላይ ሚኒስትር ፓትሪስ ሉሙምባ መገደላቸው ይፋ ተደረገ። መርስዔ ኀዘን ወልድ ቂርቆስ፤ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት “የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትረያርክ” (፲፱፻፶፩ ዓ/ም)፣ (እንግሊዝኛ)http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/13/newsid_2541000/2541053.stm


እዚያው ሞላ እዚያው ፈላ የአማርኛ ምሳሌ ነው። እዚያው ሞላ እዚያው ፈላ የአማርኛ ምሳሌ ነው።


የኤሌክትሪክ ዑደት ማለቱ የኤሌክትሪክ አባላት እርስ በርስ ግንኙነት ነው። የኤሌክትሪክ አባላት (የኤሌክትሪክ መሰረታዊ ክፍሎች) ኤሌክትሪክ ተቃዋሚን፣ ኤሌክትሪክ ቃቤን፣ ኤሌክትሪክ አቃቤን፣ ቮልቴጅ ምንጭን፣ ኤሌክትሪክ ጅረት ምንጭን ማብሪያ ማጥፊያንና ሽቦን ይጠቀልላል። በኤሌክትሪክ መረብና በኤሌክትሪክ ዑደት ያለው ልዩነት የኤሌክትሪክ ዑደት ሽቦወች የተዘጋ መንገድ ሲሰሩ የኤሌክትሪክ መረብ ግን ክፍት ሊሆን ይችላል። በሌላ አነጋገር በኤሌክትሪክ ዑደት ውስጥ የሚፈጠር የኤሌክትሪክ ጅረት ክብ ሰርቶ ይመላለሳል እንጂ ወጥቶ የሚጠፋበት ክፍተት አያገኝም። ከቮልቴጅ ወይንም ጅረት ምንጮች፣ ከጉልት የኤሌክትሪክ አባላት (ፓሲቭ ኤለመንትስ - ምሳሌ ተቃዋሚ፣ አቃቤና ቃቤ)፣ ከቀጥተኛ የተበተኑ አባላት (የኤሌክትሪክ ማስተላለፊያ ሽቦ) የተሰሩ ማናቸውም የኤሌክትሪክ መረቦች በአልጀብራና ሽግግር (ላፕላስ ሽግግር፣ ፎሪየር ሽግግር ወዘት...) መንገዶች ሙሉ በሙሉ ተተንትነው በቀጥተኛ ጅረት (ዲሬክት ከረንት)፣ በአመንቺ ጅረት (ኦልተርኔቲንግ ከረንት)ናቅጽበታዊ ባህርይ የሚያሳዩትን ጸባይ ማስላት ይቻላል። ተነሳሽ የኤሌክትሪክ አባላትን (አክቲቭ ኢለመንትስ) ያቀፉ የኤሌክትሪክ ዑደቶች ባንጻሩ ኤሌክትሮኒክ ዑደት ሲሰኙ፣ ትንታኔያቸው ጉልት የኤሌክትሪክ አባላት (ፓሲቭ ኮምፖኔንትስ)ን ብቻ ከያዘ መረብ ይወሳሰባል። ለዚህ ምክንያቱ ቀጥተኛ (ሊኒያር) ስላልሆኑና በቀላሉ የአልጀብራና የሽግግር መንገዶችን በኒህ ላይ መተግብር ስለማይቻል ነው። ማናቸውንም የኤሌክትሪክ ዑደት ትልም


ጻማይኛ በኢትዮጵያ የሚነገር ኩሺቲክ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ የአፍሮ-እስያ ቤተሰብ የሚካለል ቋንቋ ነው።


በንጋልኛ (በንጋልኛ፦ «ባንግላ») በባንግላዴሽና ከባንግላዴሽ አጠገብ በሕንድ አገር ክፍሎች የሚነገር ሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋ ነው። (ይህ ቋንቋ ነክ ጽሑፍ መሠረት ወይም መዋቅር ነው። እርስዎ ሊያስፋፉት ይችላሉ!) ዋናውን ምናሌ ይክፈቱ ዊኪፔዲያ ይፈልጉ ቤንጋሊ ቋንቋ በደቡብ እስያ ውስጥ የቤንጋሊ ብሄረሰብ ቋንቋ ቋንቋ ፒዲኤፍ ያውርዱ ትኩረት ይስጡ ያርትዑ ለተለያዩ መጣጥፎች በ ‹እስልምና› ስሞች ላይ ‹እስልምናን› (Disambiguation) ይመልከቱ ፡፡ ቤንጋሊኛ ቋንቋ (ኢስላም ፣ ኢስላም ፣ ወይም ቤንጋሊ ስሞችም በመባልም ይታወቃል) በደቡብ እስያ ውስጥ የቤንጋሊ ብሄራዊ ቋንቋ ተናጋሪ እና የጽሑፍ ቋንቋ የኢንዶ-አርያን ቋንቋ ነው። ቤንጋሊ በኢንዶ-አውሮፓውያን ቋንቋ ቤተሰብ ውስጥ አራተኛው ትልቁ የቋንቋ ቤተሰብ ሲሆን በአፍሪካ ከሚኖሩት ተናጋሪዎች ብዛት አንጻር ሲታይ በዓለም ትልቁ ስድስተኛው ነው ፡፡ ቤንጋሊ ብቸኛ የግዛት ቋንቋ እና ኦፊሴላዊ ቋንቋ የባንግላዴሽ ሉዓላዊ-ብሔራዊ ቋንቋ-የምእራብ ቋንቋ እና የምእራብ ቤልጋልጋል ፣ ትሪፓራ እና አሳም ኦፊሴላዊ ቋንቋ ነው። ቤንጋሊ ቤንጋል ውስጥ ቤይጋል ውስጥ የአንድአናማ ደሴቶች ዋና ተናጋሪ ቋንቋ ነው። በተጨማሪም በሕንድ የጃርካንድንድ ፣ በባት ፣ መሃሊያ ፣ ሚዙራም እና ኦሪስሳ ውስጥ በሕንድ ግዛቶች ውስጥ የቤንጋሊ ቋንቋ ተናጋሪ የሆኑ ብዙ ሰዎች አሉ ፡፡ ቤንጋሊ ከህንድኛ በኋላ በሕንድ ውስጥ ሁለተኛው በጣም የሚነገር ቋንቋ ነው [12] [13]


ስሜን ዋልታ ማለት የመሬት እንዝርት የምትዞርበት ከሁሉም ስሜን የሆነው ያው ነጥብ ነው። በአርክቲክ ውቅያኖስ መሃል ይገኛል። ለዚህም ቅርብ የሆነው መግነጢሳዊ ስሜን ዋልታ ሌላ ነጥብ ነው። ይህ ጠድከል ምንጊዜም የሚያጠቆም፣ ቀስ በቀስ ተዘዋዋሪ የሆነ ሥፍራ ነው። በተጨማሪ ሦስተኛ ምድረ መግነጢሳዊ ስሜን ዋልታ ደግሞ አለ።