Diwaani dott yu àdduna bi ñooy barab yi ne ci li wër dott yi. Goxub Dottub Bëj-gànnaar dan koy jox tekki yu bari; da nuy wax ne mooy mbooleen suuf yi ne ci bëj-gànnaaru Mbegeb dott bu Bëj-gànnaar bi, walla suuf yi ne ci rëddu tus-wu-gaar wu 60° (60 aj) ci bëj-gànnaar. Goxub Dottub Bëj-saalum moom daanaka kenn du ko yemale ci Mbegeb dott bu Bëj-saalum da nuy wax ne mooy mbooleem suuf yi ne ci rëddu tus-wu-taxaw wu 60° (60 aj) ci bëj-saalum. Li ñuy gën a xammee diwaani dott yi ñooy seeniy jamono yuy nangoo sedd, li nuy wax klimaab dott. Diirub nawet naaj bi di na am 24 waxtu (li ñuy duppee naajub xaaju-guddi), diirub noor nak day lëndëm rekk sax-dàkk. Bari na nak ñi dëkk ci barabi dott bu bëj-gànnaar, waaye bu bëj-saalum kenn dëkku fa, lu ko moy am na ay sañc ngir ay gëstug xam-xam, ci wàll wi gën a féete suuf ndax lu mu gën a sedd.


Dencukaay:Sokhna diarra.jpg Soxna Mariyaama BUSO ñu dàkkantale ko ci jikko Jaaratu-l-Laah (dëkkandoob Yàlla bi) gane àdduna ci atum 1833 ci as ndëkk su tudd Gollere ca Fuuta, Génn àdduna ci atum 1866 ca poroxaan, di way-juru Sëriñ Tuubaa. Soxna Jaara BUSO mom Sëriñ Hamat BUSO (baayam) ak Soxna Asta Waalo MBÀKKE (yaayam), cosaano ci askanu Sëriif gog calale ga dem na ba ca Imaam Hasan mom Imaam Aliwu mom Abii Taalib ak Faatima mom Muhammad Yonentub Yàlla (jàmmi Yàlla ci ñoom), (*xoolal callale gi fii [1] ngir gàttal) Mu dondoo ci loolu ag cell akub Yar ba war ci doomi Soxna jële ko ci Waa-juram wu Jigéen Soxna Asta Waalo MBÀKKE doon ab Jàngalekatub Alxuraan ak xam-xamu diine di yare ci Lislaam rawatina ci Tassawuuf, mu juddu ci loolu Yaayam yar ko ci, Soxna Jaaratu-l-Laahi BUSO jànge na alxuraan ci aji/way-juram wu jigéen wu séll wa te sàmmu, te doon senn Soxna su ame taxawaay bu mat sëkk ci Lislaam ci jàngale ak yare, niki Sëriñ si, ba mokkal ko ci anam gu sell te sax, ci jamono yi muy am fukki at ak ñeente (14 i at) Aywaay! ak li dudam gi di gàtt lépp (33 i at) téewul bind na Alxuraan ñeenfukki yoon ci yoxoy boppam (40 i kaamil) ndax daa mujjoon di ab jàngalekatu Alxuraan ci Taaral mbind, Mu jàngal ko it xam-xamu diinéem niki jennal Yàlla (Tawhiid), Àttey Lislaam akuw yoonam (Fiq), Séllal ak jaamu ngir Yàlla dong (Tassawuuf), bamu wattu ko namu ware, mu yar ko it ci Lislaam, ci jàng alxuraan, ak jëfe ab xam-xamam, yar ko it ci ngor, muñ, nangu, ak jépp jikko jees taamu.


Mbëjtekkaaral ab bànqaasu jëmm la buy gëstu feeñte yi juddoo ci yani mbëj yu tekkaaral yi, ci lu gën a jub, mooy liy gëstu doole yi ab toolu mbëj bu tekkaaral (ci maanaa bu dul soppeeku) jañ ay yani mbëj yu taxaw. Àtteb Coulomb, di biy tax ñu man a xayma doole ji F ji benn yanu mbëj Q sàkk te sëf ko beeneen yan q bumu jegeel ak benn digal bi d. Mooy àtte bi ubbi gëstug yile feeñte, ginnaaw ñaareelu xaaju ati 1800 lees ndar-kepp léjmbët gi ak lees wax di yamaley maxwell, xam lépp lu ci laqu, jóge ci mbëjtekkaaral dem ci mbëjbijjaakon ngir gisiin wu gën a yaa ci feeñte yi. Jëmm Toolu mbëj Xiirtalug mbëjtekkaaral


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Osasco : dëkku Breesil https://web.archive.org/web/20080530101138/http://www.osascobrazil.com/ http://www.osasco.sp.gov.br


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Gànnaar (Republik bu Lislaamu bu Gànnaar) : réew Afrig. Afrig gu Bëj-saalum • Alseeri • Angolaa • Bene • Botswana • Burkina Faso • Buruundi • Cadd • Ecoopi • Eritere • Eswatini • Gaambi • Gaboŋ • Gana • Gànnaar • Ginne • Ginne Bisaawóo • Ginne gu Yemoo • Isipt • Jibuti • Kamerun • Kap Weer • Réewum Diggu Afrig • Keeñaa • Komoor • Kongóo-Brasaawiil • Kongóo-Kinshasa • Kot Diwaar • Lesoto • Libeeria • Libi • Madagaskaar • Malawi • Mali • Marook • Móoris • Mosambik • Namibi • Niseer • Niseeria • Ruwandaa • Saambi • Sahara gu Sowwu • Sao Tome ak Principe • Senegaal • Seysel • Simbaawee • Siraa Leyoon • Somali • Sudaan • Sudaan gu Bëj-saalum • Tansani • Togóo • Tiniisi • Ugandaa


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Diiwaani Senegaal yi ay xaaj yu yoriin yu Senegaal lañu. Fii mu nekk, séenub lim mi ngi ci 14, la ko dale ca ba ñu sosee diiwaanu diiwaanu Matam ca 2001, teg ci yeneen ñatti diiwaan yi ci 2008 : Kafrin ci digg bi, Keedugu ci bëj-saalum-penku bi ak Séeju ci bëj-saalum, ci Kaasamaas. yax bi péncum ndawi réew mi kàddu (woote) ci 1 fewrie 2008 [1] ay mboole-séen (walla ay mboolante) bu ñu tënkoo ci lim yu aliwa jii (lim yu ñu roowal (yu ñu mottali)) Royuwaay:PolitiqueSénégal Diiwaani Senegaal(Régions du Sénégal) Tundi Senegaal(Département du Sénégal) Ndiiwaani Sénégal (arrondissements du Sénégal) Dëkkaani ndiiwaan yu Senegaal(Communes d'arrondissement du Sénégal) Dëkkaan yu Senegaal (Communes du Sénégal) Gox-goxaan yu Senegaal( Communautés rurales du Sénégal) (fr) Ibrahima Diallo, Le droit des collectivités locales au Sénégal, Paris, L'Harmattan, 2007, 380 p.


Wiyetnaam (Republik Sosiaalist bu Wiyet Naam) : réewum Asi


Malt (Republik bu Malt) : dunu + réewu Tugal


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Angela Cavagna (Genova, 6 suwe 1966) woy ju Itaali.


Diiwaan yi ay dog lañu séddaliinu Senegaal, 14 lañu. Fi mu nekk nii 14 lañu, ba ñu sosee Maatam ci 2001, teg ci sos yeneen ñatt ci 2008: Kafrin bokkoon ci diwaanu Kawlax, ak Kéedugu bokkoon ci Tambaakundaa ak Séeju gi bokkoon ci Siggcoor. Séddaliinu yoriinu Senegaal Tundi Senegaal Ndiiwaani Senegaal Dëkkaani ndiiwaani Senegaal Dëkkaani Senegaal Gox-goxaani Senegaal Dëkki Senegaal (fr) Ibrahima Diallo, Le droit des collectivités locales au Sénégal, Paris, L'Harmattan, 2007, 380 p. (ISBN 978-2-296-03770-0) (fr) Djibril Diop, Décentralisation et gouvernance locale au Sénégal. Quelle pertinence pour le développement local ?, Paris, L'Harmattan, 2006, 268 p. (ISBN 2-296-00862-3) (fr) Laurence Porgès, Bibliographie des régions du Sénégal, Dakar, Ministère du Plan, 1967, 705 p. (Thèse de 3e cycle publiée) (fr) Laurence Porgès, Bibliographie des régions du Sénégal. Complément pour la période des origines à 1965 et mise à jour 1966-1973, Paris, Mouton, 1977, 637 p.


Nit Kàllaama Yoon Koom-koom Taariix Xibaar Xeltu Diine Melosuuf


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Pac : baatu ndoktoor moo gën a neex paj te kenn du wax pac waaye paj


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Fr : globe terrestre


Dencukaay:Sëriñ Fallu Mbàkke.jpg Sëriñ Muhammadu Faliilu Mbàkke (dàkkantal: Sëriñ Fallu, Sëñ Fallu, Fàllu Galas, Alaaji Fàllu) gane àdduna ca Daaru Salaam (kërug jàmm) nekk ci tundu bawol ca réewum Senegaal ci 27 ndeyu-koor (rajab) atum 1305 ci gàddaay gi yamoo ak atum 1887/88. Mu tombe ak bis bi turandoom Sunu Sang Muhammad (jàmm i Yàlla ak xéewalam ci kawam) riñaanee ci ndingalal boroomam ànd ak sunu Sang Jibriil (jàmm ci moo) war daaba ju deesi woowe «Al-buraax», Ci rañaan googii la ko Yàlla sunu boroom joxee julliy joróom di ponk bi ëpp doole ci lislaam, waral ko ci mboolem jullit ñi, ak xeet i xam-xam yu mu fi sotti ngir nun ak ya ko ñeel ci ag jagle, Muy guddi gu màgg ci Lislaam, guddi gi nu xéewal gi dikkale juge fa Aji-Màgg gi. Sëriñ Fàllu Mbàkke génn na àdduna ci atum 1968 (dund 81 ciy at) ci ginnaaw bi mu nekke xalifab Sëriñ Tuubaa ci atum 1945 ba 1968.


Dencukaay:S Masamba.jpg Kii mooy rakki Sëriñ Tuubaa ji daa sotti li ëppoon ci xasidaam yi ginaaw bu ko Sëriñ bi bindee ba noppi, moo ko daan maas it


Ecser ab dëkkaanu tunduw Pest la, bokk ci suufus Budapest. Am na 3.534 way-dëkk (2008) te bari ay saa-slowaki. Ecser a ngi nekk ci bëj-saalum-penku Budapest, ci wetu Naawuwaayu Budapest-Ferihegy. Peggook Maglód, Vecsés, Gyömrő ak Üllő. Yoonu weñ wu 120a (Budapest-Újszász-Szolnok) moo fay jaar.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Sporting Clube Bisaawóo/Sporting Clube Gine Bisaawóo (wu-portigee: Sporting Clube de Bisaawóo) benn football club ci "Campeonato Nacional (Gine Bisaawóo)" ci dekku Bisaawóo. Campeonato Nacional (Gine Bisaawóo): 12 1977, 1978, 1980, 1981, 1982, 1988, 1989, 1990, 2010, 2015, 2017, 2018 Taça Nacional da Guiné Bissau: 7 1980, 1989, 1992, 2008, 2009, 2010, 2015 Staad 24 Sattumbar (Estâdio Nacional 24 de Setembro) http://www.slbenfica.pt/en-us/agora/noticias/2017_2018/07/fifa-felicita-benfica-de-bissau (pt) "Guiné-Bissau: Sport Benfica e Bissau conquista Taça". Record (pt). 2015. Gine-Bisaawóo - World Stadiums (en) Dalub Web Benfica Bisaawóo


Pël genn giir la gu nekk Senegaal. Pël yi ci Sowwu Afrig, dañoo bokk ci waaso yi gën a bari gën a yaatu. Senegaal, Mali, Gànnaar, Gàmbi, Gine, Gine Bisaawóo, Niseer, Burkina Faso, Niseeria, Benin, Kot Diwaar, Kameroon, Réewum Diggu Afrig, ba Sudaan, ca réewum yii yépp Pël yi ña nga fa. Xeet woowu am nañu tur yu bari: Pël ci Wolof, ci Afrig mooy tur wi gën a siiw, Fula ca Mande ya, Fulani ca Naar ya, Fellata wala Fellan ca Sudaan. Ñoom ci seen bopp dañuy wax Pullo wala FulBe. Isipt mooy réew mi ñu bawoo. Pël ya ca Isipt ay nit ñu ñuul lañu nekkoon. Ba noppi, ay nit ñu weex, ñëw ca seenum réew juge Asi ak Tugal , bokk na ca xeet yooya: Scythe, Aryen, Phrygien, Hittite, askan yu bari yu ñuy tudde ay waa End-tugal (Indo-européen). Pël yu ñuul yi ak nit ñu weex ñi dañoo jaxaasoo woon.


maanaam mooy ña yor réew mà lanu yor moo tudd nguur (fr État)


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Furset : suti waañ


Benin (Republik bu Benin) : réewu Afrig. Lii Ab Sémp rekk la man ga cee dugal sa loxo ndeem am ga ci xam-xam Bene aw rëdduw suuf wu sew la, nekk ci diggante yamoo gi ak Gëwéelub Sànkar bi. Rëddu tus-wu-gaar wu bene mi ngi ci diggante 6°30'bëj-g ak 12°30'bëj-g, tu-wu-taxawam moom mi ngi ci 1° P ak 3° 40'P. Ay digam ñoo ngi yem ci Togóo ci sowwu, yem ci Burkina-faso ak Niseer ci bëj-gànnaar, ci Niseeriyaa ci penku, janook mbàmbulaanug Atlas gi ci bëj-saalum. Mi ngi am yaatuwaay bu tollu ci 112.622 yu kaare. Bene ngi bawoo ca dexug Niseer gi ci bëj-gànnaar yem ci mbàmbulaanug Atlas ci bëj-saalum ci ag tallalug 700 km. Diggante bi gën a guddu ci réew mi 325 km la. Ngir Xóotal, yëral bii jukki ci Taariixu Bene. (en) ICJ Judgment over the Benin-Niger boundary dispute, 12 July 2005 [1] (en)


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Cig déggoo, Njëkk-taariix mooy jamono ju taariixu nit ji jiitu sosum mbind. Ak juddug mbind taariixkat yi am nañu ay wayndare yu leer te yaa yees man a sukkandiku ngir man a taxawal toftaloog xew-xew yi yiy biral digalub jamonoy taariix yi. Xaaj bu yaa bu taariixu nit njëkk sosug mbind, ci xayma, mi ngi door mat na 200 junni at, ba jëmm ji njëkk jees man a nattanleek nitu tay jii feeñee ci Afrig gu Bëj-saalum. Donte sax mat na 2 milioŋi at, benn xeetu nit bu doon dund ci wetu Dexu Viktori (war a doon tay jii ci diggante Ugandaa, Keeñaa, Tansani) moo njëkk a jëfandikooy jumtukaay ci noonu taariixu xarala door. Cig lawal, manees naa njort ne fala xalaat, fànn, xeltu ak xam-xam dooree. Sosug jumtukaayu liggéey bu njëkk man a tax nu jàpp ne nëkk-taariix a ngi door 2 milioŋi at ci ginnaaw, donte mbooloo yooyu maneesu leen jàppe niki nit ninu ko xamee tay, ci jëmm ak doxalin.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Fànn, ci tekkeem gu yaa, dafa ëmb bépp yëngu-yëngu nit - muy lu kenn walla mbooloo di def - moom, su sukkandikoo ci gisiin yu xereñ, ñaw ak doxaliin wu bawoo cim njàng walla cig yàgg-jëf, mooy tax a man a biral genn kàllaama gu taaru gi. Ci fireem gu tay, fànn dees koo féetale ak man-gee jokkaley yëg-yëg, ba tax kàllaamay fànn, donte dañuy jokkaley bataaxal, taxul ñu doon dëgg-dëgg aw làkk, ndax taxawuñu ciw yoon wu ñépp ànd déggoo, xanaa kay safaan wa ku nekk ak sa gisiin walla déggiin. Pentuur Yatt Nataal Sinemaa Woy


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Luanda (bu njëkk São Paulo da Assunção de Loanda) ab dëkkub bëj-saalumu Afrig la, di itam péeyu réewum Angolaa. Féete ci tefesu Afrig gu mbàmbulaanug Atlas gi, Luanda mooy waax wi ëpp ci Angolaa gépp Limu nit ñi dëkk Luanda ci at yi: 1815 : Luanda amoon na 18 000 way-dëkk, 1900 : 20 000 1934 : 18 000 1940 : 61 000 1950 : 137 000 1975 : 600 000 (atum tembteg Angolaa) 1987 : 1 136 000 1991 : 2 000 000 (njeextalu xar ba) 2005 : 2 776 000 2008 : +6 000 000 way-dëkk 2009 : +7 000 000 way-dëkk


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Libarwil mooy péeyu réewum Gaboŋ.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Duni Marsaal (Republik bu Duni Marshall) : réewu Oseyaani Dencukaay:Marshall Island


Yanu mbëj, ag jagle gu dàttu la ci wàll-wàllaani ab ne-ne, mooy tax seenug man a digaale ci ndimbalu tooli mbëjbijjaakon yi. Doole jiy judd ci googu digaale mooy sabab ag yëngu ci biir ne-ne bi, muy ab dawaanu mbëj. Bennaanu natt bu benn yan mooy Coulomb. Yan bi gën a ndaw bees man a natt mooy bi ab mbëjfepp di yanu, ñu koy faral di binde e = -1,602 10-19 c. Yanu mbëj am mbir mees di janeer la, du lees man gis ak bët, dafa di aw tur wees jox genn feeñte gi ngir man a faramface wenn xeetu doxiin wi, di njeexiitam. Yanu mbëj man naa am ñaari xar-kanam yu wuute, di yees jàppee yu "dekkarle" ; benn bi di bu baax (+) beneen bi di bu bon (-). Ñaari yan yu wuute (bu baax ak bu bon) dañuy bijjante, ñaar yu bokk (ñaar yu baax walla ñaar yu bon) dañuy bëmëxante. Yan yu bon yi lañuy faral a tudde ay mbëjfepp, yu baax yi di ay feppsaal ndax ñooy yiy nekk ci biir saalu xarefulwoon bi te kemu seen yan yam ak yu mbëjfepp yi te dekkarloo.


Poortorikoo Ab dun la bu nekk ci mbàmbulaanug Atlas gi te bokk ci Réew yu Bennoo yu Aamerig.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Bien Hoa ab dëkku-kaw la ca bëj-saalum-penkug Wiyetnaam. Mi ngi yaatoo 268 km², ci 2011 amoon na 800.000 way dëkk.


Priozersk (Приозе́рск) dëkku di Riisi. Nitñii motnañu 18 933 (2010).


Ci angale mooy amethyst; Ci faranse mooy améthyste Per bu yolet la, bu xawa yaraax ni marjaan (jamaa) walla butéelu weer. Dañu koy gis ci Injiil ci Pe 21:20.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal São Vicente diiwaan dunu ci yu Kap Weer. Fateixa Flamengos Monte Calhau Monte Cara Monte Passarão Monte Verde Monte Viana Ponta João do Evora Praia de Salamansa (Tefesu Salamansa) Ribeira do Calhau Mindelo Baía das Gatas Calhau Lameirão Madeiral Ribeira de Julião Ribeira de Vinha Salamansa São Pedro Alexandre Alhinho Carlos Alhinho Leonel Almeida Dudu Araujo Bana Bau B. Leza Valter Borges Bela Duarte Dulce Almada Duarte Cesária Évora Fantcha Sérgio Ferreira Corsino Fortes Sergio Frusoni João Cleofas Martins Vasco Martins Georgina Mello Luís de Montalvor Luís Ramos Morais Yolanda Morazzo Tito Paris Erin Pinheiro Rambé Onésimo Silveira Ovídio de Sousa Martins Fredson (Fredson Tavares), Carlos Veiga Lela Violão (Manuel Tomás da Cruz) Porto Grande Iniweersite Kap Weer - São Vicente kaampus Académica Mindelo GD Amarantes Batuque FC (Batuki) GS Castilho FC Derby CS Mindelense Staad Adérito Sena http://www.saovicente.cv (en) (pt)


Osaka benn dëkku di Sapoŋ. Nitñii motnañu 2.668.586. Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal


Bronnitsy (Бро́нницы) dëkku di Riisi. Nitñii motnañu 21 102 (2010).


Wàll yi xam-xam jëme kanam ci Tugal Xam-xam naat na te jëm-kanam ci Tugal, ci biir xarnu yii: bu fukk ak ñeent, fukk ak juroom ak fukk ak juroom benn g, loolu bokk ci li waral jëm-kanamug xam-xam gu mag gii Tugal gis tay ci jamonoom ju yees jii ñu nekk, nga xam ne ci la yewwuteg xam-xam juddoo ak gu ndefar ci Tugal, ak li topp ci loolu ci njariñ yoy du Tugal rekk la ñeel waaye àdduna bépp. Li taxoon xam-xam jëm kanam : Jëm-kanam gii xam-xam jëm kanam tay ci réewi Tugal gu sowwu gi, am na ay balluwaay yu wuute, yi ci ëpp solo di: (1) Tuxal xam-xami jullit ñi ak firi leen ci làkki Tugal yi te jariñu ci. (2) Ak feeñ gu ab lim xëy feeñ ci boroom xam-xami Tugal yi amoon ag cofeel ci gëstu yi aju ci xam-xam (3) Yokku gu yëngu-yëngug firi ak taalif yokkuwoon, rawati na bi ñu fentee móolukaay yi.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Palmeira benn dekk-dëkkaan Sal ci yu penku yu nekku Sal, Kap Weer. http://www.ine.cv/censo/censo2010.aspx Viaje: Sal


Goxub Afrig Gëstu gi aju ci ay way dëkkam: Lii mooy am-am yi fi nekk: Ø Diiwaan yu fatt yi ci ay way dëkk: yii diiwaan nag ñi ngi ci barab yi barim mbay, mbell ak klimaa bu méngoo, ci xuru Niil wu jege wi ak Delta ak ci barabi tefes yi ci bëj-gànnaaru Afrig, ak ci Laamaaru Ngéej yu Yamoo yi, ak ci tefesug sowwu Afrig, ak ci diiwaani bëj-saalum yi ak bëj-saalumu penku ci Afrig gu bëj-saalum gi. Ø Diiwaan yu diggdóomu yi cig dëkk: barab yii lu diggdóoomu te yam ci ag fatt ci wàllug dëkk moo fa nekk, maanaam ña fa dëkk bareewuñu noonu, moom nag ay yaatu-yaatoo fa nekk yu rëy ci ay sammuwaay, ci goxi Sudaan yu sowwu yi, dale ko ci dexug Senegaal gi ba ca ngéejus Càdd si, ak ci xuru Niil ci Sudaan ak ci Laamaaru Eccopi ak ci Sowwu Afrig ak bëj-saalumu mbalkam Kongoo. Ø Diiwaan yi bariwul ay way dëkk: ñooy tàkk yu bekkoor yi, niki : Tàkk gu mag gi, Tàkkug Kalahaari gi ak Tàkkug Somaali gi, ak itam gotti Yamoo yu fatt yu bari yi ay ngirowaay aki tawat, ci mbalkam Kongoo ak digg Afrig.


Sëñ bi,bi mu jotee ndigalul Yàlla ak Yonnant bi (j.y.m),Yonnant bi (j.y.m) jox ko kiiraay luy dox diganteem ak tubaab yi,te loolu wax na ko ci genn xasida:{ ku nu tànn ki,jàmm ak mucc yal nanu nekk ci moom,wutal ko kiiraay lu koy aar wëlif lor,ne ko doxal te bul ragal woru,}}, bi loolu amee mu genn ca këram ga mu sancoon Jolof ngir jàng ak jàngale,ci bisub gàwwu fukki fan ak juroom ñatt yu safar,ci atum junni ak ñatti téeméer ak fukk ak ñatt g. Ci jummaada saaniya walla sahbaan ci at mii,la sheex Bashiiru gane àdduna di doomi sëriñ bi,bi miy genn daje ak ki jiite mbooloom xare moomu genn moom itam juge wàllug Luga, ñu daje ca Jeewal ca ngoonug bis booba,sëñ Banji NJAAY,nee na ma - moom ci ñi àndoon ak Sëñ bi kerook la, ñu gënoon koo xam ci Banji Xuja - am na benn karaama bu feeñ Jeewal,mooy bi nu àggee Jeewal , danoo jeexaloon ndox,te foofa ndox bariwu fa,satalag Sëñ bi jeex,bi nu nekkee ci jaaxle googu nag,jenn waay ju yor ab baag bu fees dell ak ndox jege,nu wax ak moom xamul li nu koy wax,nu jox ko ab defukaay, mu duy ko ba mu fees ak ndox,nu naan,Sëñ bi jàpp,ndax moom daawul tiim,waa ja jàll,te déggunu aw làkkam,xamunu ci moom dara.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Nha Trang ab dëkku-kaw la ca bëj-saalum-penkug Wiyetnaam. Mi ngi yaatoo 251 km², ci 2010 amoon na 392.244 way dëkk. Nha Trang - Wikivoyage (en)


Nicete Xavier Miessa (7 January 1933, Niterói – 20 Disambar 2020, Rio de Janeiro): Breesilian Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal


Duran Duran nak ci angale new wave buum. Simon Le Bon John Taylor Nick Rhodes Andy Taylor Roger Andrew Taylor


Wu-ispaañ mooy làkk wa juddoo ca réewum Ispaañ.


ASAKA Asaka moom ñeenti farata la am : 1 yéene 2 matug at 3 matug nisaab 4 bañ koo joxe feneen te fi nga ne ku ko yayoo nekk fi. Am na ñatti teggiin nag yuy waralub yool  : 1 nga ànd ceek teeyug bakkan 2 mu bañ a doon la gën mbaa la yées ci sa alal 3 joxe ko ci sutura ngir daw gistal.


Nguurug Tukulóor mi ngi sosu njëkk juroom ñeenteelu xarnu, njabootug Ogo Ja jiite ko, ci mujjantalug xarnu bu fukkeel la Waar Jaabi song ki mujjoon ci buuri njaboot googu, ray ko. Bu ko defee daal di jël nguur gi, ci noonu la geneen njaboot jote ci nguur gi, mooy gu Mana. Waar Jaabi dugg na ci lislaam, daal di jug def jiyaar ci kaw dëkkandoom yi dul jullit, ci noonu la nguurug Tukulóor xéye di nguur gi njëkk a dugg ci lislaam ci Senegaal. Tukulóor yi bokkoon nañu ci yaxantug wurus wi ak njaayum jaam yi, li ko waraloon it mooy dend gi ñu dendoon ak dexug Senegaal gi, ak nekk gi ñu nekkoon ci yoonu yaxantu wi. Mu nekkoon réew mu naat te am doole, waaye dafa rotoon ci ron teg loxo gu imbraatóor gu Gana, (ci xarnub fukk ak benn), ginnaaw bi mu rot ci gu Mali (ci xarnu bu fukk ak ñatt), rotati ci gu Jolof (ci xarnub fukk ak ñeent).


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Sofiya mooy péeyu réewum Bulgaari NDK-front-view.jpg


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Bukarest mooy péyu réewum Romaani


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Stokolm (sv: Stockholm): mooy péyu réewum Suweed


Canc nag dees na ko xamalee ci ne mooy teg loxo gi réewi ndefar (endustri) yu mag yi tegoon loxo mbiri koom-koom yi ak yu politig yeek aada ci réew yu bari ci yu amadi-doole yi ci àdduna bi. Rawati na yi ci di yu woomle ci wàllug mbay ak mbell. Looloo tax sanc - ci maanaam mii mu yor – du lenn lu dul luy yëngu ci nangu ak fëkk alali jàmbur ak ngacc dooley mbindeef yi ak jariñoo leen. Li sikk amul mooy sanc gi toppoon ci yewwuteg ndefar gi ci Tugal, rawati na ci ñaari xarnu yii di bu fukk ak juroom ñeent ak bu ñaar fukk, sanc gii de ay reenam tàlliku woon na di dem ba ca yëngu-yëngu yu wuññiy melosuuf yu Tugal yi nga xam ne dees leen di jàppe ñuy bunt bi ñu jaare bay dugg ci sanc gu yees gi Tugal doon def ci réewi àdduna bi. Li sabab sanc lu bari la te lënkaloo, ñu tudd ci yi ci ëpp solo yii: Màgg gu gaaw gi ba ëpp ci wàllug ndefar (industrie), ci lu bari ci réewi ndefar yu mag yi.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Khal / Joto : Pseudotolithus elongatus (dundat yi) (fr) Informations et connaissances sur les milieux côtiers et marins ouest africains : "Khal" (en) Fishbase : "Pseudotolithus elongatus"


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Bene aw rëdduw suuf wu sew la, nekk ci diggante yamoo gi ak Gëwéelub Sànkar bi. Rëddu tus-wu-gaar wu bene mi ngi ci diggante 6°30'bëj-g ak 12°30'bëj-g, tu-wu-taxawam moom mi ngi ci 1° P ak 3° 40'P. Ay digam ñoo ngi yem ci Togóo ci sowwu, yem ci Burkina-faso ak Niseer ci bëj-gànnaar, ci Niseeriyaa ci penku, janook mbàmbulaanug Atlas gi ci bëj-saalum. Mi ngi am yaatuwaay gu tollu ci 112.622 yu kaare. Bene ngi bawoo ca dexub Niseer bi ci bëj-gànnaar yem ci mbàmbulaanug Atlas ci bëj-saalum ci ab tallalub 700 km. Diggante bi gëna guddu ci réew mi 325 km la. (en) ICJ Judgment over the Benin-Niger boundary dispute, 12 July 2005 [1] (en)


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Ngaté bu digen : Diplodus vulgaris (jén - dundat yi) Askan (pop) : ? Réewu Afrig: Gànnaar - Senegaal Melo : dóomu taal Dayoo : 25cm (max : 45cm) (fr) Informations et connaissances sur les milieux côtiers et marins ouest africains : "Ngaté bu digen" (en) Fishbase : "Diplodus vulgaris"


Mbàccaar xeetu garab la gu bokk ci njabootu "caesalpiniaceae" walla "fabaceae". Tóortóoram daa xonq te taaru lool. Madagaskaar la bàyyikoo waaye leegi ci barab yi bari naaj ci àddina bépp dees na ko fa fekk nib garabu taaral. Ponkalu garab gii danay romb 15 met ci guddaay. Téeñam jëmmu fanq-naaj la yor. Tóortóoram 4i xob yu xonq la yor yuy xaw a tolloo ak 8 sàntimet, ak uw ñeenteel wu gën a rëy wuy nekk ci digg bi te yor wirgow xeex ak mboq. Mbàccaar si ronam day liis te leer. Mbàccaar bi melo ñebbe la xaw a yor te guddaayam di àgg 40 ba 60 sàntimet. Yaatuwaayam danay àgg 5 sàntimet te da day ëmb 10i xoox. Barab yi xaw a naaje la taamu, waaye danay muñ bekkoor, xorom. Bëggut suuf yi bane te tooy, suufus joor moo ko gënal. Garabu ker la baaxoo ci tool yi, bedd yi ak kër yi. Dees na ci yàtt gaal, dees na ci wutum màtt te di ci fajoo. Delonix regia


Keŋ garab la gu gàtt gu man a toll ci 4 ba ci 7i met gën gaa bari. Garab gi day am ay car yu bari yoo xam ne suuf lañuy jóge jëm ci kaw mel ni lu wërngalu. Xobi garabu Keŋ leeg leeg dañuy wadd su dee barab bi mu nekk daa wow waaye su tooyee man nañoo bañ a wadd. Garabu keŋ bari nay njariñ lool. Ñu man koo jëfandikoo ci faj lu baree bari. Amna sax ñu ne bokk na ci garab yi ëpp njariñ ci lu nuy fajoo ci sunu tund yii, waaye it garab la gu bari ay loraange. Manees na cee defar tooke yu man a ray yenn mala yi niki jinax añs Garabu keŋ man naa dund ciy barab yu wuute niki ci àll bu bariy garab, mbaa ci barab bu bari ndox walla bu ko amul, mbaa ñu man koo fekk ci kaw dëkkuwaayu xorondom yi, mbaa melentaan. Keŋ ku ko fekk ci tool bu ñuy waaj a bay deesu ko dindi ndax njariñ yi mu man a amal suuf si. Flueggea virosa


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Fajã de Água benn dekk-dëkkaan Brava ci yu penku yu sowwu yu dunu Brava, Kap Weer. http://www.ine.cv/censo/censo2010.aspx


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal São Domingos benn dekk-dëkkaan São Salvador do Mundo ci yu dunu Santiago, Kap Weer. Os Garridos http://www.ine.cv/censo/censo2010.aspx


Darkase xeetu garab gu bokk ci njabootu Anacardiaceae. Ca Amerig gu naaje ga la bàyyikoo, te ci barab yu naaje yi lees koy baye ngir foytéefam. Garabu darkase danay àgg 12 ba 15i met ci guddaay. Buut bi di reenam bi ëpp solo danay àgg ci xóotaay bu sori ci suuf si. Pànguur yi di reeni wet yi danañuy àgg fu sori lool. Xobam wirgow nëtëx bu dër la yor. Danay àgg 10 ba 20i sàntimet ci guddaay ak 10 sàntimet ci yaatuwaay. Xobam wi puur ci noor lay feeñ. Daa gëtte am xet gu neex te day xëcc yamb yi, ci la lem di bàyyikoo. Doom bi ci njeexteelu noor lay mat. Bu ñoree day xonq mbaa mu mboq. Bu ñorul nag nëtëx. Am ub saal ca biir bu ñuy wax ndaamaraas mu bari ay njariñ lool. Doom bi dees na ci njar, dees na ci defar sàngara te dees na ci faju. Garab gi nag dees na ci jële am matt dees na ci faju. Anacardium occidentale Xob yi Tóor-tóor yi Foytéef bi Ëkk gi Xoox i doom bi


Tabanaani xeetu gàncax la gu bokk ci njabootu Euphorbiaceaete bàyyikoo Meksig. Garabu tabanaani man naa àgg ba 8i sàntimet ci guddaay. Xobam day xonq. Doom bi danay ëmb lu toll ci 25% ci diw, jiwu bi nag 37% lay ëmb ci diw. Garab gi xet gu xasaw lay gilli. Nekkam tooke teewut ñu koy bay ngir diwam. Bokk na ci lees di defaree saabu Marsey. Xob yi Tóortóor bi Doom yi Xoox bi Jatropha curcas


Dencukaay:Beeco Cuun.jpg Seex Beeco Cuun taalubeb S Saaliwu la, mu nekkoon kenn ci ñi daan liggéey ci yoriin wu Senegaal (administration sénégalaise), ku bari ñu aju ci moom la ciy murit, moom nag woote na ag ceexal gu bawoo ca S Saaliwu, waaye aw nit rawatina ci biir murit gi dañul di ko sikk ak a diiŋat


Dencukaay:S Mourtada.jpg Góor Yàlla, jàmbaari Lislaam, taxawoon na ci tas lislaam ci àdduna bi bépp, moo waraloon foo ko fekk daa wul toog, mi ngi woon jamono ju nekk ci ab tukki mbaa muy door a wàcc te lepp dara du sababam lu dul taxaw ci baatu Yàlla bi di bu kawe, moo digle kër Sëñ Tuubaa yi ci biti, te lenn la ci jubluwul lu dul barabi lislaam yu jullit yi di man a daje ngir jaamu Yàlla ak dimbalante.


Weeri wolof, ci arminaatu gàddaay gi, walla bu jullit ñi mbaa bu Lislaam, ab arminaat bu weer la, buy sukkandiku ci doxiinu weer wi ngir xam ak natt weer wi. Jullit ñi danañu ko jëfandikoo ci bépp barab, rawati na ngir natt ak xam xew-xewi ak bisi diine yi. Ki ko sos nag mooy Omar Ubn Xattaab (g.m), daal di def gàddaayug Yonent bi (j.m) juge Màkka dem Madiina muy ab tàmbaleem, looloo waral deesi tudde ko arminaatub gàddaay gi. Ak doonte arminaat bi ci jamonoy jullit ñi lañu ko sos, teewul turi weer yi ak arminaatub weer ñu leen daa jëfandikoo lu jiitu Lislaam. Yenn ci réewi araab yi, mu ci mel ne Araabi Sawdit, moom ci nguur geek askan wi dañuy jëfandikoo arminaatub gàddaay gi niki arminaat bu kilifawu di ci taariixe ci bindante yiy am ci diggante liggéeyuwaayi nguur gi, waaye nag lu ci dul moom, askani araab yi ci des yépp arminaatu Garegori (bi dale ci juddug Yonent Yàlla Iisaa) lañuy gën a jëfandikoo..


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Mboq : Melo (fr : jaune)


Ñaqu rougeole (ŋas) mooy li lay musal ci rougeole. Sudee bi nga njëkkee ñaqu sa yaram defarul lu koy aar ci feebar bi, soo ñaquwaate rek feebar bi dootul mën dara ci yaw. Sudee dañu ñaq lu weesu 92% ci waa dëkk bi, mën nañu jàpp ni dëkk boobu feebar bi dufa feeñ; waaye mën na fa ñëwaat sudee limu ñiy ñaqu dafa dem ba wàññiku. Soo ñaqoo dinga mucc ci feebar bi ay at yu bari. Xama guñu bu baax ndax ndax kaaraangeg ñaq bi dafay wàññiku. Ñaq bi mën nala aar itam soo ko jëlee ci biir ñaari fan yi nga nekk ci barab bula feebar bi mëna dale. Ñaq bi du indil nit ki benn jafe-jafe, doonte danga am VIH. Mën nala xawa sonal tuuti waaye du yàg dara. Maanaam fi ñu la ko jam mën na saf tuuti wala sa yaram xawa tàng. Amul benn yokkute buy seetlu ci limu Seetlu nañu itam 3,5 jàpp 10 kaa anaphylaxie ci miliyoŋi nit ñuñu ñaq. Sudee lu jëm ci feebar Guillain-Barré, autisme ak biir buy metti (maladie intestinale inflammatoire) gisu ñu ci benn yokkute.


Faratay AJ Aj ñeenti farata la am : 1 yéenee aj 2 tawaaful ifaada 3 dox diggante safaa ak marwa 4 taxaw arafa.


Ci Kaw Gaambi ak Penku Senegaal Ay nguur yu bari toftaloo nanu ci dexug Gaambi gi, yi ci ëpp solo ñooy Ñaani ak Wuli. Ñoom nag ñi ngi leen taxawal ci xarnub fukk ak ñeent g.j, ay way gàddaay yu bàyyikoo ca imbratóor gu Mali gaa leen taxawaloon. Yii nguur nag ci ron waawug Jolof gu mag gi lañu nekkoon, ba kero ñuy nanguwaat séenug temb ci xarnub fukk ak juroom benn g.j . Nguur yii nag bokkoon nañu ci joqalanteg yaxantu gi ci anam gu sawar, looloo taxoon ñuy réew yu naat. Ci bëj-gànnaaru Wuli la nguuri Goy ak Kamera nekkoon, ki léen taxawaloon kilifa la woon gu bokkoon ci njabootug Baajli, mooy Salmaan Xaasa, mi nga xam ne jiite woon na ag nguur ci penku Senegaal. Ñaari nguur yii nag ba xarnub fukk ak juroom ñeent g.j, dañoo bennoo woon. Buur bi dàkkantalu Tunka la daan yore. Ci atum 1833 g.j, la ab xare tàkk ci seen diggante, ba moo waral ñu tàqalikoo. Goxub Gaambi gu kawe gi ak Senegaal gu penku gi séddaliku na doon ay nguur yu bari, waaye am na ci yu daawul weesu yaatuwaayu as ndëkk.


Séex Anta Jóob muŋi juddu ci 29 déçambar ci atum 1923 ci ceytu, faatu ci 7 féwrier ci atum 1986 ci Ndakaaru. Moom Sénégalais la, di bindakatt, gestu katt ak ku doone yeŋu ci walu polotik. Moom giirug dundam, dafa doone wane ŋiariñu Afrik rawatina dér bu ñul ci histoiru aduna bi. Ba tay amna ci Mbidam yu ñuy ŋañ, ba taxna du ñu kay faral di féssal, rawatina li mu binda ci walu Egypte ak ciossaanu kalaama wolof. Wayé Séex Anta Jóob bokk na ci ñi ñieka binda ci histoiru Afrik làata colonisationg. Séex Anta Jóob muŋi juddu ci 29 déçambar ci atum 1923 ci ceytu, ci diwaanu Bambeï, ci ŋiaaréem. Ci askane wu mag la soxékoo. Bi mu amé 23 att la dém farançe ŋir diaŋ physique akk chimie, wayé mu moudjé djublu ci histoire akk science sociales, rawatina ŋiaŋalém Gaston Bachelard akk bu Frédéric Juiot-Curie. Moome bokkul guiss guiss akk  ñiy xalaate ni afrik amoul histoirou bopam. Ci atum 1951 la Séex Anta Jóob , ci dimbalu Marcel Giraule, wadjal thézou doctorat ci ñiangalé mu kawé ci université bu Paris.


Doole doole mani Amina yaax nako Doole doole mani Kay waay doole doole Mani amina yaax nako Maam khar suul na ba deem Mane sini ray na waaja Doole doole mani Doole doole mani Amina yaax nako Mame khar suul na ba dem Mani kaay waay doole doole Mani sini ray na waaja Aaya karka yimbe Aaya karka muñal Mbaa demo geej karka yimbe Sa baay booy def raw na ba dem Sa yaay booy jef na ba dem Mbaale karka muñal


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Espargos benn diiwaan ci yu dunu Sal, Kap Weer. Académico do Aeroporto Académica do Sal Juventude Staad Marcelo Leitão http://www.ine.cv/censo/censo2010.aspx http://www.espargos.cv (en) (pt)


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Fanny Cadeo (Lavagna, 11 Satumbar 1970) woy ju Itaali.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Santo Antão diiwaan nekk ci yu Kap Weer. Cova Espadana Gudo de Cavaleiros Moroços Ribeira de Alto Mira Ribeira de Garça Cima Ribeira Grande Ribeira da Janela Ribeira do Paul Ribeira do Torre Torre Topo de Coroa Monte Trigo Wàlla-dex Paul Paul Porto Novo Ribeira Grande Porto Novo Pombas (Paúl) Ponta do Sol Ribeira Grande (Tarrafal) Alto Mira Bolonha Cabo da Ribeira Chã de Igreja Coculi Corda Eito Espadana Figueiras Fontainhas Garça de Cima Janela Lagoa Lajedos Lombo Branco Lombo de Santa Monte Trigo Morro Vento Norte Ribeira Alta Ribeira da Cruz Sinagoga Tarrafal de Monte Trigo Xoxo/Shoshoo/Coocoo Luís de Matos Monteiro da Fonseca António do Espírito Santo Fonseca Leão Lopes Gabriel Mariano Manuel de Novas Luís Romano de Madeira Melo Roberto Duarte Silva Antoninho Travadinha Liig Porto Novo: Académica do Porto Novo Inter Porto Novo Marítimo Porto Novo Sporting do Porto Novo Liig Ribeira Grande (Liig bej-gannar Santo Antão): Beira Mar UD Janela Paulense DC Rosariense Solpontense FC Staad João Serra - Ponta do Sol Staad gu Porto Novo Instituto Nacional de Estatística: [1] - Académica Porto Novo - dalub web (pt) http://www.santoantao.cv (en) (pt)


Yokohama benn dëkku di Sapoŋ. Nitñii motnañu 3.697.894. Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal


Ganaw bamalen nuyo, tay dama indi wone bene sujet ci Jeux fortnite. jeux bou neex la bokhamné dagnoukoy joué ci adouna bi yeup. meun nagn ko jouer ci téléphone ak ci jumtukay you bess yeup. Fortnite rek ngay jouer souba ba ngoone té doko yeuk. man mom moy sama préférer ci yeup surtou soumakoy joué ci samsung. Mouy lou am solo ci sounou doundine, ndakh jouer ak dioumtoukay you kharalayi bokounagnou ci sounou dound té kéne meunoula dem bayiko. wayé parfois daniouy am touti diafé diafé ci installé ko ci android motakh maléne di indil fortnite apk fix nga khamné soléne amé probleme meun ngen ko dieufeundiko pour saafara diangoro bi. bokoy lijeunti ni ngay def da nga koy télécharger apk bi Nga installé ko So paré nga connectéwou ci sa compté epic légui meun nga joué. Bolene douugué cii site bi di astucesmobiles di nguéne guiss yéné mbir you am solo ci walou joué khalé ak mak di ngén fa fek tamit ay widéo. Bok naci lingueyy ndieug def moy connectéwou ci epic game pour kham foumou fété guinaw boci activé gps bi lid al mbokyi mo nékone dékaané bi ci waloiu joué yi di mak ak goné, khalé ak ndaw. niou joué lou nékha nékha nekh ba melni galace. li safouléne.


ANAFA (Mbootaay la ma jublu ci mbirum jàngale ak tàggat ñeel muskàllaaf) mi dalu Dakaar Senegaal, sóobu na ci liggéey bi jëm ci tekkib xelteef booloo-bokk, na ka SPIP (aw doxiinu ciiwal ci lënd-jokko Internet ngir gën a mën a saytu dalub jagal yi). ANAFA, ànd na ci ak benn MNJ (Mbootaay mu Nguur NGànkul) ca reéwum Kanadaa Alternatives, te fas yéene, ci lu yàggul, jagal ay sumb ci Wolof, Pular ak Màndey ci Wikipediyaa ak itam jokko ak bépp MNJ (ci Afriq mbaa feneen) yu farlu ci yëkëtiinu làkki Afirig ci Lënd-jokkoo bi.


Soltsy (Сольцы́) dëkku di Riisi. Nitñii motnañu 10 086 (2010).


Omsk (Омск) dëkku di Riisi. Nitñii motnañu 1 154 116 (2010).


Jeoorji : réew Tugal / Asi Full information about (country) Georgia (english, german, russian, georgian)


Angolaa mi ngi nekk ci diggante 4°22′ ak 18°03′ ci tus-wu-gaar wu bëj-saalum ak 11°41′ ak 24°05′ ci tus-wu-taxaw wu bëj-gànnaar. Am na 1 300 km ci tefe, réye 1 246 700 km² soo ci boolee Kabinda. Mi ngi fegoo ak Kongóo-Brasaawiil ci bëj-gànnaar, ak Kongóo-Kinshasa ci bëj-gànnaar-penku, ak Saambi ci bëj-saalum-penku, ak Namibi ci bëj-saalum, ak Mbàmbulaanug Atlas ci sowwu. Pegg gi mat na Afrig gu Bëj-saalum • Alseeri • Angolaa • Bene • Botswana • Burkinaa Faaso • Buruundi • Kamerun • Kap Weer • Réewum Diggu Afrig • Bennoo yu Komoor • Kongóo-Brasaawiil • Kongóo-Kinshasa • Kot Diwaar • Jibuti • Isipt • Eriitere  • Ecoopi • Gaboŋ • Gaambi • Gana • Gine • Gine-Bisawóo • Gineg yamoo • Keeñaa • Lesoto • Liberiyaa • Libi • Madagaskaar • Marook • Malawi • Mali • Móoris • Gànnaar • Mosambik • Namibi • Niseer • Niseeriyaa • Ugandaa • Ruwandaa • Sahara gu Sowwu • Sao Tome-ak-Principe • Senegaal • Seysel • Siraa Leyoon • Somali • Sudaan • Suwaasilaand • Tansani • Cadd • Togo • Tuniisi • Sambi • Simbaawe


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Tarrafal de São Nicolau benn dëkku Tarrafal de São Nicolau ci yu nekk São Nicolau, Kap Weer. AJAT'SN FC Ultramarina de Tarrafal Staad Orlando Rodrigues - football http://www.ine.cv/censo/censo2010.aspx - FC Ultramarina (Tarrafal) - Soccerway


.cv mooy barab bu tolluwaay bu njekk bu réew (ccTLD) bees jagleel dunu Kap Weert. Moo ngi njëkk dugg ci net bi 1996. (en) IANA Whois Information (en) title = ANAC.CV FAQ


Mandiraja is a sub-district in Indonesia


Tekkiy ñaari baat yi, yenn saa yi dañ leen di jaawatle. Ci maanaa, baat bu mujj bi, ci lu daj, mooy lépp lu ñuy xamal nit ki, ci bépp fànn (diine, ngor, teggin, xam-xam,añs). Baatu njàngale moom, ci wàllu boppam, day di rekk benn xeetu yariin, mooy xam-xam bi ñuy sukkadinkoo ngir taggat la ci lenn li, jàngal la lenn li. Kon njàngale benn xeetu yarin la bu ñu man a gis ci daara yu taaxe yi, fa nga xam ne ab sëriñ, bu taxaw janook ay ndongaam, di leen taggat ci xam-xam, jaare ko ciy kaddu walla ciy mbind. kon njàngale man naa tekki yar, waaye yar man naa bañ a doon njàngale. Baatukaay Jàngale wolof


Kureelu temb bu Poortorikoo bi (ci Ispaañ:partido Indipendentista Puertorriqueño), ab kureelu politigu Poortorikoo la buy yëngu ngir Poortorikoo am tembteem. Benn la ci ñetti kureeli politig ya fa ëpp solo te di it ñaareel ba fa gëna yàgg. Gilberto Concepción de Gracia moo ko sos ci 20 kori 1946, ndax dafa jàppoon ne beneen kureel bii di Partido Popular Democrático dafa wàccoowul ak wareefam, maanaam laaj tembteeb seen réew.


Neb-neb garab la gu am i dég yu ñaw, guddaayam man naa dem ba 5i ba 20i met, ay xobam day sew. Garab gu bari ay ferñeet la, day faj gémmiñ guy xeeñ baxalal xob yi di ko galaxndikoo da koy faj, day dindi kadam itam. Xas mi day faj biir buy metti, walla muy daw, ba ci ilseer sax da koy faj. xasum neb-neb day faj ilseer, reen bi soo ko boolee ak reenu Xarañ walla reenu Tëmb day faj jigeen ju jaasir. Doom bi daa bariy ferñeet lool. Vachellia nilotica (Acacia nilotica)


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Tus (fr : zéro) : 0


Lire le média Wolof làkk la wu ñuy wax ci Gàmbi (Gàmbi Wolof), Gànnaar (Gànnaar Wolof), ak Senegaal (Senegaal Wolof). Mi ngi bokk nag moom wolof ci bànqaasub atlas bu làkki Kongóo yu kojug nit ñu ñuul ñi. Mbokkoo gi mu am ak làkku pël lu yàgg la. Am na it lumu séq ak yeneen làkk ci gox bi niki séeréer, joolaa ak basari. Bi ñu demee ba gis jëmm ja, muy ku sew, tuuti te xaw a wow, waaye di ku ñu muure ab taar, ci anam gu woyof te loyox, di ku ñu aare kàttan, sóob ko ci ag fonk-sa-bopp doonte ag neen la, solal ko yéerey yëgle ak jaral, te ma jëli loolu ca jafeem gaa jëli. Bi loolu amee, dama ne leen xanaa kay du kii ngeen ma doon wax? ñu ne ahakay, cis lëf, cig yéemu, ak ñàkk a xalaat ne dinaa sikk mukk ci moom, ma jug man, xajal leen foofa fépp. Ma ne nag waaw ku mel nii, ci li mu làmboo ciy melo, lu ko nit di doye ?


Bérab fu Yonent Yàlla Yaxya doon sóobe nit ñi ci ndox ci gannaaw dexu Yurdan, maanaam ci penku dex ga (Yow 1:28). Foofu la Yaxya sóobe Yeesu ca ndox itam. Bu yàgg xamatuñu tembe fan la dëkk bi nekkoon. Waaye seetkati cosaan yaakaar nañu ne fekk nañu bereb ba ca penku dexu Yurdan ca atum 1995. Berab ba Wadi al-Xarar la tudd. Am na fa ay bëti ndox, ak benn làquwaay fu ñu yaakaar ne Yaxya daan na fanaan. Su fekkee ne danga nekkoon ca dëkku Yeriko manoon nga gis berab ba. Ñoom ñi gas ci suuf ngir seet naka la nit ñi dëkke ca yeneen jamono yu fekk nañu ca bereb ba ay tabax, ay jàngu, ay làquwaay fu nit ñi doon dëkk, ak ay sanguwaay. Taalibe Yeesu yi doon nañu ajji ngir siyaaraji ca xarnu yu jëkk yi gannaaw jamono Kirist.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Ñatt : 3


Premier League: football (Angale, Nguur-Yu-Bennoo). 1992-1993: Manchester United 1993-1994: Manchester United 1994-1995: Blackburn Rovers 1995-1996: Manchester United 1996-1997: Manchester United 1997-1998: Arsenal 1998-1999: Manchester United 1999-2000: Manchester United 2000-2001: Manchester United 2001-2002: Arsenal 2002-2003: Manchester United 2003-2004: Arsenal 2004-2005: Chelsea 2005-2006: Chelsea 2006-2007: Manchester United 2007-2008: Manchester United 2008-2009: Manchester United 2009-2010: Chelsea 2010-2011: Manchester United 2011-2012: Manchester City 2012-2013: Manchester United 2013-2014: Manchester City 2014-2015: Chelsea 2015-2016: Leicester 2016-2017: Chelsea 2017-2018: Manchester City 2018-2019: Manchester City http://www.rsssf.com/tablese/engchamp.html http://www.rsssf.com/tablese/engchamp.html Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal


Gàncax (la : plante) Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal


fr : Processus métallurgique


Kàdd garab la gees di fekk ci gox yu naaje yi niki ca Senegaal, ca Afrig la bàyyikoo. Kàdd garab la gog ay caram ak i wànqaasam yéppay am i dég. Njoolaayam man naa àgg ba ci 30i met, xalaam man na àgg ba ci 2i met. Reenu garab gi man naa dugg ba ci 15i met ci biir suuf. Ci jamonoy maral, xasu garab gi day soppi wirgo teg ci di xolleeku. Garabu kàdd daa am dund gu wuute ak yeneen i garab yi des yépp ndax moom kepp mooy garab gu ay xobam di ruus nawet ak a sëq ci jamonoy lolli. Loolu nag li ko waral mooy ngir mu man a dund cig maral ak ci barab yu ñàkk ndox. Kàdd garab gu am njariñ la fii ci tund Sahel rawatina ci lu jëm ci wutum lem ndax ci jamonoy nawet ay tóortóoram man nañu dundal yamb yi ngir ñu man a am lem bu doy. Leneen ci ay njariñam, fóyteefu garabu kàdd di Àdd lu am solo la ci dundug jur. Faidherbia albida Acacia albida la tuddoon Wàll:Garab


Ci làkku yawut la tur wi jóge. Ci angale mooy Barsabas; Ci faranse mooy Barsabbas Ñaari nit ñoo bokk dàkkental bi: Yuusufa ku bokkoon ci ñaari nit ñi ndawi Kirist ya tuddoon ngir wuutu Yudaa Iskariyo (Jëf 1:15-26). Turam feeñ na ci Jëf 1:23. Yudd, benn njiit ci mbooloo ñi gëm ci Yerusalem. Jëf 15:22.


Maa ngi Tàmbali samay wax ak jëf ci turu Yàlla miy kiy boroom yërmande ju yaa ji ci adduna ak ju ñu jagleele ji ca allaaxiraa. Yal na Yàlla dolli xéewal ak mucc ci suñu sang Muhammad ak ci ñoñam aki saabaam ci anam gu sax Yàlla doy na ñu, moom de wéeruwaay wu baax la (wu mat a wéer say mbir, joyal ko ko). Jëf yaa ngi ci yéene yi, ku nekk it la nga yéeneey sag pay Bokk na ci hikam (sagesse) : ku sàkku mbir de bu ca saxee am ko. Ku fëgg bunt it boo fa saxee ubbilees la Bokk na ci hikma bat ay: ku tëyye boppam wëlif neen yi (caaxaan yi ) limees ko mu bokk ci boroom xel yi. Bokk na ci ba leegi: ku dul merloo boppam du begloo boroomam. Bokk na ci ba tay : ku def la ko soob dajeek la ko naqari. Bokk na ci: ku taqook jiyaar ak bakkanam, texe fa biir bàmmeelam . Bokk na ci : ku topp Yonnant bi, am gën ji la mu ñaan.


Xarey jóoñe yu jamono ju diggu ji, nekkoon nañu di ay aj aki siyaareji yu ñu ngànnaayal, paab bee leen daa woote, ngarmi gu Tugal gi di leen jàppale ci alal, di leen kapparal, te di leen jëfloo, bu ko defee, ñu sóobu ci ay jiyaar yu nasaraan. yonnee yu xare, yu nasaraan yii, ñi ngi léen daa wootee ci turu goreel Quds (Sorisalem), gi waa Tirki tegaloon loxo Araabi Faatima yi, ci atum 1078


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Baxa : melo (fr : bleu)


Ag Dóox (golfe): fu suuf dugge ci mbeex mi (géej gi), di safaanub bopp(cape) (ci melolosuuf) di fi mbeex mi dugge ci suuf ci Ab Dóox - ca cosaanam (28 xarnu)- li muy wund : yaatu-yaatu bu melosuuf bu ab Dóox yor (njiitul xare) Un duché (en latin : ducatus) désignait à son origine (au VIII siècle) le ressort de commandement d'un duc (en latin : dux, ducis) ou chef militaire. Les ducs francs étaient ainsi des comtes chargés d'un important pouvoir militaire. Parfois, des duchés ont été élevés à un rang supérieur par l'empereur germanique, soit en grand-duché comme le Luxembourg, soit en archiduché pour l'Autriche


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Lourdes dëkku Faraas. Nitñii motnañu 15 808 (2008).


Yëngu-yëngu yi jugoon di safaan (di kontar) Jàngu bu Paab bi Yëngu-yëngu gu yéwenal diine ji ci Tugal : Yëngu-yëngu gu yéwénal gu diine ci Tugal, mooy googu doon am ci Tugal ci xarnub fukk ak juroom benn g, ngir setal Jàngu bu katolig bi ci li ci taqoon ci ay ñaawtéefi pas-pas ak yu jikko, na ñu ko daa defe mooy jéem a delluwaat ci njàggaley Injiil yi. Li waraloon « yéwénal » gi : Ak li Jàngu bi di nekk nguurug ruu lépp - ci li ko njëkk a tax a jug - téewul ànd ak li jamono di gën a yàgg, mu jot a àgg ci ŋëpp - ci loxob weñ - nguurug diine gi ak gu politig gi, maanaam, mu tëye tëyiin wu metti te tar, ñaari nguur yii di gu diine gi ak gu adduna gi. Ci loolu la mujje di dooley politig, ju diine, ju koom-koom, ju mboolaay ak ju aada ci mboolaay yu Tugal yu katolig yi ci jamono yu diggu yi.


Ki njëkka doon xalifa, wuutu fi baayam Sëriñ Tuubaa ca yan bu diis ba Dencukaay:Sëñ Moodu Mustafaa.jpg Dencukaay:Muhammadu Mustatafaa.jpg


Dencukaay:Benn Baay Faal.jpg Ca la ñu ca xamoon ku daan jàmbaare la daan doon ci toolub lislaam bi, di liggéey di joxe ngir sémbi yoon wi man a jëm kanam, ak doonte bari na ci ñoom ñoñ duñu julli, duñu woor, waaye teewul bu ñu doon laal diiney lislaam ñooy njëkk a jug ngir aar ko, kon daal man nañu leen a tudde dofi lislaam, walla yu murit, bari na lu ñu leen man a jame waaye it lu ñu leen man a tagge. Kenn ci ñi gën a siiw ci taalubey Bamba yi mooy Seex Ibraayma Faal. Bàyyi na fi ay dongo yu ñuy wooye Baay Faal yiy wottee seenug ñàkk a julli ak woor, liggéey bi ñuy def ci seen loxo ak yalwaan , looloo tax yeneen jullit ni ñoom di leen jam tey naqarlu seeni jëf. Seen njañ yi ñu yore ak seen létt yi yobbe na leen way nemmeekusi yi (touristes) di leen jaawale aki rastamen .


Tukkloor genn giir la gu nekk Senegaal. Ñoom ci seen bopp, Halpulaar lañu tudd. Nguuru Fuuta-Tooro mooy seen i dëkk, li moo tax dañuy wax tamit FuutaŋkooBe / Fuutaŋke (ku dëkk ca Fuuta). Ñoom dexug Niil lañu juge, ca dëkk ba ñu tuddee Nubi / Kuus, di nekk tay ca réewu Sudaan. Foofu dañoo bokkoon ak Séeréer yi. Pël yi nekkoon wàllu tukkloor ñoo nekkoon sammkat. Boobu baatu tukkloor ñëwaguloon. Ñoom ñépp dañoo mujj a gaddaay, ba agsi dexug Senegaal. Suuf si ñu agsi ba noppi, ay Sooninke ak ay naar agsi nañu fa tamit. Moo tax tay képp kuy dem ca Fuuta Tooro, xeet yooyu yépp ngay fekk. Turu Tukkloor ci lakk tubaab la juge, tukkloor lañu doon wax, ndax tur woowu nañu daan tudde seen dëkk (Tekuruur). Tukkloor mooy ku dëkk Tekruur. Am na ñu ne, wolof yi ñoo sos baat bi. Tukkloor yi Pulaar mooy seeni lakk, lislaam mooy seen diine. Tukkloor yi dañoo teel a dugg ci lislaam ca jamonoy imbraatoor gu Gana. Sooninke yi ñoo leen duggal ca lislaam.


Royuwaay:Infobox Biographie2 Maryaama Ba mu ngi juddu fukki fan ak juroom-ñaar ci weeru awiril atum 1929, faatu fukki fan ak juroom-ñaar ci weeru ut atum 1981 ci Dakaar. Bindkat la woon. Ci ay téereem, Maryaama Ba dafay ŋàññ ñàkk a yemale gi am ci diggante góor ak jigeen te aju ci aaday Afirig. Une si longue lettre, Abidjan, Nouvelles éditions africaines, 1979 (ISBN 2-7236-0430-6) ; réédition, Paris, Le Serpent à plumes, coll. « Motif » no 137, 2001 (ISBN 2-84261-289-2) Un chant écarlate, Abidjan, Nouvelles éditions africaines, 1981 (ISBN 2-7236-0826-3) (en) Ada Uzoamaka Azodo (dir.), Emerging perspectives on Mariama Bâ : postcolonialism, feminism, and postmodernism, Asmara, Trenton, NJ, Africa World Press, 2003, 483 p. (ISBN 978-1-592-21027-5) (en) Faustine Boateng, At the Crossroads: Adolescence in the Novels of Mariama Bâ, Aminata Sow Fall, Ken Bugul and Khadi Fall, Howard University, septembre 1995 (en) Wanjiku Mukabi Kabira, A letter to Mariama Ba, University of Nairobi Press, Nairobi, 2005, 34 p.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Brasawil mooy péeyu réewum Kongóo. Làkk yees fay wax ñooy Lingala ak munukutuba|


Bii mooy teereb Irwaaun nadiim min hathbi hubil xadiim, di ci maanaa nàndalug aji naanaale ji(ki ngay toogal di naan) ci ndox mu neexum sopp jëwrinu yonant bi , di xam-xamu jaloore bu nu gàttal mu ñeel nag ki bëgg a am ab xam-xam ci dundug sëriñ Ahmadu Bamba yal na yàlla dolli gërëmam ci moom ,te jariñ ñu ci,amiin. Ki ko taalif it di ku xeebu ku aajowoo ndimbalul boroomam ak yermaandeem,tey yaakaar ci moom mu jéggal ko ay bàkkaaram,te làqal ko ay ayibam,yi feeñ ak yi nëbbu,fii ak fan jëm,di Muhammadul Amiin JOOP doomi sheex Ahmadu JOOP mu dagana,yal na leen yàlla boole jéggal. Di it taalibeb sëriñ Tuubaa, yal na ko yàlla gërëm te jariñ ñu ci moom,amiin. Maa ngi ñaan yàlla mu musal ma ci saytaane mu nu jam mi,di tàmblee nag samay wax ak jëf ci turam wu tedd wi,moom mi yor yërmaande ju yaatu ji matale mbindeefam yi ci àdduna,te di ko jagleel ñi ko soob ca àllaaxira,yal na yàlla dolli mucc ak xeewal ci sunu sang,Muhammad,ak ñoñam aki saabaam.


Jolof moo doonoon nguur ngi gënnoo na mag ci Senegaal ci jamono yooyu. Mi ngi sosu ci xarnub XIV ba Nguuru Mali gu mag ga saayee, rawati na la feete woon ca sowam. Ba nguuru Jolof taxawee, jëloon na melokaanu nguur yi ko jiitu woon, waaye bàyyi woon na fa melokaanu càmm ak màng ga xewoon ci jamono. Dencukaay:Guuri senegaal.jpg Ki ñu ne moo sos nguur googu mooy Njaa Jaan Njaay. Mooy doomu araab la bu ñuy wax Abaabakar ak Lingèer ab Tukulòor bu tudd Faatimata Sall. Moom, Njaa Jaan Njaay, def na ci réew mi liggéey yu réy. Bokk na ci def wolof yi ñuy benn, teg réew mi ci yoonu nguur gu leer. Samp nguuru Waalo ba mu dëgër, mu dal di koy jox rakkam. Sos nguuru Jolof gu mag ga ba mu yegg fa gën a kawe mu door a wàcce boppam. Looloo tax ña ko wuutu ñoo mottali liggéeyam ci xarnub XIV, waaye jotu ñoo moytu taste gu gaaw ca nguur gu mag ga. Boo seetloo turi buur yu njëkk yi ci nguur gu mag gi di nga leen fekk ñekk fukk doŋŋ. Seen péey nekkoon na Céŋŋ ca jamonoy Njaa Jaan Njaay.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Boavista Futebol Clube da Praia benn football club ci "Campeonato Nacional de Futebol" (Kap Weer) ci dekku Praia ci yu dunu Santiago. Staad Várzea (Estâdio da 'Várzea') Campeonato Nacional (Kap Weert): 1963, 1987, 1995, 2010 Liig Santiago/1. Liig - Santiago: 1962/63, 1975/76, 1986/87, 1992/93, 1994/95 1. Liig - Santiago gu bëj-saluumu: 2 2011/12, 2014/15 Campeonato Nacional (Kap Weer) Babanco Moía Mané Nilson Tavares Boavista FC Praia - Soccerway (en) Boavista Praia - Scoreshelf (en) Staad Várzea - World Stadiums (en) Boavista FC Praia - Facebook (pt) Boavista FC Praia - Soccerway (en) Boavista Praia - Scoreshelf (en)


Tuberkiloos (TB) feebar la buy wàlle, te li koy faral di joxe mooy doomu jàngaor bi tuddu Mycobacterium tuberculosis (MTB). Cër bi tuberkuloos di ngëna jàpp mooy dënn bi, waaye mën na dem ba laalaale yeneen cër ci yaramu nit ki. Barina lu muy dal nit te du feeñ, loolu lañuy woowe tuberkuloos bu nëbbatu. Lu tollu 10% feebar yiy nelaw yaramu nit ki, dañuy dem ba daaneel nit ki, suñu ko fajul, mën na dem ba faat ki mu dal. Beneen tuburkuloos bi nelawul moom dafay wane boppam, kumu dal dangay am sëqët mu tar àndaale ak lumbi deret, yaram wu tàng, ñaqu guddi, ak yaram wuy jeex di dem. Di nañu koy faral di woowe feebaru "ŋacci" ndax limuy ŋacci sa yaram. Amna yeneen anam yu muy feeñee su laalee yeneen cër yi. Tuberkuloos dafay tasaaroo ci ngelaw li, suede tuberkuloos bu tar moo la jàpp, soo sëqëtee wala nga tifli wala nga wax, wala nga tissooli mën nga ko wàlle. Nit ñi feebar bi di nelaw ci seen yaram du ñu wàlle feebar bi.


NI NUY GËME BIS BU MUJJ BA,yal nanu yàlla fegal ay tiitaangeem ) Ni ngay gëme bis bii mooy nga dëggal ko,te dëggal lepp li mu ëmb,niki wisaareg teere ya,ku ci ne dees na ko won ay jëfam ci teere,ak pang ma,muy dajale gi niy dajale nit ñi,ak balaas bi, muy balaas bi niy mandaxee jëfi jaam yi,ak déegub yonant bi (j.y.m),ak ajjana ak sawara,ak siraat(aw yoon la wu deesi romb),ak romb gin ciy romb,ak hisaab(mooy seet gi niy seet jëfi nit ñi) ak rammug yonant bi (j.y.m) ak mbugal(yal nanu ci yàlla musal). Hisaab nag luy tar la ca boobale bis,ndax dees na hisaab nit ki ci lu gën a tuuti fepp suuf cib tuutaay. Fayyantoo itam dana fa am,ndax lu waay daa jay moroomam fii, teg ko cig ëpp doole,bu yawmal-xiyaamee dees na jox aji neew ji doole, doole muy fayyu ci ki ko daa neewal doole,niki xar mi am bejjan te daa daan mi amul bejjan,bu bis baa,da niy jox aji ñakk jiy bejjan bejjani mi ko daa daan muy fayyu,loolu lepp maandute ga fay am lay wone.


Bissawóo (wu-portigee: Bissau) mooy péyu réewum Gine Bisaawóo. Waax bu Bisaawóo (Porto de Bissau) Sporting Bisaawóo (Sporting Clube de Bissau) SC Portos de Bissau (SK Waaxi bu Bisaawóo) Sport Bissau e Benfica (Benfica gu Bisaawóo) UDIB Staad 24 Sattumbar (Estádio Nacional 24 de Setembro)


NI NGAY FAYE LI LA FAAT CI GINNAAW IMAAM Lu war la ci maamoom mu fay li ko faat ci ginaaw imaam.Suba waxtoom a ngi tàmblee ca dëgg-dëggi fajar ba bu tàmblee leer,bu la cib ràkkaa faatee jugal ci lu dul kàbbar jàng faatiya’akuw saar cig birël te bul xunoot. Waxtuw tisbaar tàmblee ca sawaal ba ca mujjug taxawaay ba,bu la cib ràkka faatee jugal ci lu dul kàbbar ,jàng faatiya’akuw saar cig yalu jekki,taaya , sëlmël.Boo ci ñàkkee nag ñaari ràkkaa jugal te kàbbar te jàng faatiya’akuw saar cig yalu,te bul toog da ngay jug def beneen, julli gi mat. Bu la ci ñatt rawee nag jugal te bul kàbbar,nga jàng faatiya’akuw saar te yalu leen,nga jekki, taaya,jug def beneen ràkkaa,bu ànd ak faatiya’akuw saar te doo toog,da ngay defaat beneen ràkka rekk cig yalu bu ànd ak faatiya dong,mu jeex. Waxtuw tàkkusaan a ngi tàmblee ci matug taxawaay bu njëkk ba,ba ca waxtuw gel wa (mooy bu jamono tàmblee mel ne lu mboq).


Ngir xam taariixu Senegaal, taariixkat yi am nañu ay gongikuwaay yu bari : gongikuwaay yu gimiñ, yooyu nag yu bari lañu waaye soxla nañu ay gëstu yu xóot, ndax dañuy faral di jaxase diggante dëgg ak léeb (mythe). Ak jeexiit yi, ñoom nag bariwuñu te lu tas la, ak gongikuwaay yu mbind yi, ñoom it yu néew lañu, ndax askan yi dëkke woon Senegaal ca jooja jamono xamuñu woon mbind. Senegaal nag suuf su ñuy gàddaaye génn la ak su ñuy gàddaaye jëm. Aw askanam, diirub ay xarnu, dañoo nekk ci diggante sax ak laxas. Senegaal nag taxawal na ay séqoo yu am solo ak aw askanam ak itam réew yi mu feggool. Daa na jëflante ci wàllug yaxantu ak gox yu sori yi. Loolu lépp nag tax na ba réew mi am aada ju cosaanu. Nguur gi njëkk ci Senegaal ñi ngi ko taxawal ci lu tollook juroom ñaareelu xarnu g.j, man naa am sax mu jiitu loolu. Nguur yooyu nag amuñu woon doole lu dul ci ñaari xarnu yii, bu fukk ak ñatt ak bu fukk ak ñeent, maanaam ci jamonoy imbraatóor yu ñuul yi (yu nit ku ñuul yi), gu Gana, Mali ak Songaay.


Saaru Maryaama Màkka la wàcc 99 laaya la (1) K. H. Y. Saad [Lii] fàttali sa yërmande Boroom la ca jaamam ba Sàkkariyaa. (2) Ba mu ñaanee Boroomam ndànk (3) Ne ko : "Sama Boroom ! néew naa doole, te sama bopp weex na tàll ak bejjaaw. Te masuma laa ñaan be sooy. (4) Te am naa am tiit ci njaboot gi sama ginnaaw, te sama soxna dafa jërméel. Kon nag yal na nga ma may kuutaay gu bawoo ci yaw (5) Gu may donn, tey donn njabootu Yànqooba, te sama Boroom yal na nga ko def muy ku ñu gërëm !" (6) Yaw Sàkkariyaa noo ngi lay bégale doom ju góor ju tudd Yaxyaa, kenn masu koo tudd. (7) Mu ne : " Sama Boroom nu may ame doom, te sama soxna jërméel, te ma màgget be kumur". (8) Mu ne : "Noonu la. Sa Boroom nee na : loolu yomb na Ma, te nag Maa la bindoon, te doo woon dara".


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Alseeri doon na réew mu bariy doj. Ci bëj-gànnaar gi, boo jàppee penku jëm sowwu gépp ab càllaleeb ay doj ñoo fa ne, am na it wàll gu bari ci tàkkug Sahara gi. Ñi ngi koy boole ci Bëj-gànnaaru Afrig, di 11u réew mi gën a réy ci àdduna bi. réeyaayam toll ci 2 381 741 km², ma na 998 km ci tefes. Ci bëj-saalum mi ngi feggook Mali, ak Gànnaar, ak Niseer, ci penku mi ngi taqalook Tiniisi, ci sowwu Nguuru Marook, ci bëj-gànnaar mi ngi yem ci Géej gu Diggu gi. Pegg gi mu amal ak yenee réew yi toll na ci 6 343 km.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Dottub Bëj-gànnaar daa am ñaari tekki ci benn bi ab tomb la (ci la nuy wax ci bii jukki), ci beneen bi ab gox la, Dottub Bëj-gànnaar. Dottub Bëj-gànnaar mooy cat li gën a féete Bëj-gànnaar ci àdduna bi. Suuf si ñaari cat la am ñu Dottub Bëj-saalum Goxub Dottub Bëj-gànnaar Goxub Dottub Bëj-saalum Dottub bëj-gànnaar Dal buy wax doot bi ci kàllaama wa angalteer


Sëñ baa ngi sanc Jolof - ci li ma sëñ Mbàkke BUSO nettali - bi mu nekkee Tuubaa,ba nit ñi bari fa,magi donga yi denc ay soxna,dëkk yi woon ci wet gi, ñu ci bari tuxusi fi woon ak seeni ñoñ, ñi sëñ bi jugoon ngir yar leen tàmblee jaxasoo’k ñeneen ñi,nos gi sëñ bi nosoon mbir yi,am lu ci tàmblee yàqqu,mooy bëgg gi mu bëggoon a ber ñiy jàng cig wàll, ñay ligéey,ca geneen wàll, ñiy ligeey ak ñiy jàng jaxasoo gi naqari ko,rawati na jaxasoo gi niy def ak ñeneen ñi,nga boole ci loolu ,aj gi mu bëggoon a defi ak siyaare ji Yonnant bi (j.y.m),te bëggoon koo bëgg,ba daa ko wax ñenn ci ñi ko jege woon. Kenn ci sunu moroomi naari Daymaan yi,di Muhammad doomi Hamdil Abhami nettali na ma ne:Sëñ bi nee na ko ca at mooma ca Tuubaa,ndax bëgg ngaa aji?


Juma Jeŋ Jaxate soskatu ñawin la bu dëkk Senegaal, juddoo Tëngeej (Rifisk), ñetti fan ci weeru desàmbar atum 1947. Moom ci boppam moo jiite bérebu liggeeyukaayam bi mu tudde Shalimar Couture, bokk na ci ñi muy ñawal, njiiti réewu Afirig yu bare ak seeni soxna. Atum 2012, la bett askan wi ne dafay nekk ab way-wotelu ci wotey njiitu réew yi. Mu mujj ci nekk ndàdde ci sumbug wote bu jëkk bi, ndax téemeer boo jël, tus kos fukk ak ñaar (0,12%) rekk la amoon ci ñi wote ñépp. Atum 2013 la ko woykatu Kóngoo bi Koffi Olomidé sargale woyam wi mu tudde Festival. Mu dellu amaat lu ni mel atum 2013, ndax Fally Ipupa sargale na ko aw woyam. Jukki bi ñu jëfandikoo ngir bind bile « Diouma Dieng Diakhaté : La couturière aux doigts de fée », in « Femmes au Sénégal », Les Cahiers de l'Alternance (Dakar), Partenariat Fondation Konrad Adenauer et Centre d'études des sciences et techniques de l'information (CESTI), no 10, décembre 2006, p.


Royuwaay:Infobox Biographie2 Xew- xewi dundu Maymuna Kan Jamono ju mu juddoo: fukki fan ak ñett ci weeru mars atum junni ak juróom ñeent teemeer ak fanweer ak juróom ñaar ca Ndakaaru Jamono ju mu faatoo: benn bés ci weeru mars ci atum ñaari junni ak fukki fan ak juróom ñeent (amoon juróom ñetti fukki at ak benn ba muy faatu) ca Pari Turam: Maymuna Ndongo Réewam: senegaal Yëngu-yëngoom: jigeen juy def politig, àttekat la Turu jëkkëram: Mamadu Ture Maymuna Kan a ngi juddu fukki fan ak ñaar ci weeru mars atum junni ak juróom-ñeent- téemeer ak fanweeer ak ñaar ca Ndakaar(Senegaal) (1). Mu ngi génn àdduna benn fan ci weeru mars ci atum ñaar junni ak jukk ak juróom- ñeent ca Pari (farãs) (2) . Bokkoon na ci àttekat yu mag ci rééw mi. Loolu terewu ko takk ndombal tànk ba doon ministar. Maymuna Kan nekkoon na óditëer ci ëttub àtte bu mag bi. Nekkoon na itam ki nu toftal ci porokirëeru ndakaaru. Doonoon na déeyaakoon ci ëttu àtteb àttewaat ca ndakaaru(3).


Royuwaay:Infobox Organisation Royuwaay:Organisations supranationales africainesMbootaayu koom-koom u réew i Afrig sowu  jant ab kuréel la gu dox diggante ay gornamaa, ñu taxawal ko 28i fan i mee atum 1975. Mooy kureel gi gëna raññiku ci lëkkële yéngu yéngu réew yi  féete Afrig  sowu jant (MKRASJ). Li ko taxa jog, mooy jëflante ak dugalante ngir mana taxawal ag bennoo ci wàallu koom ak xaalis. Ci atum 1990 lees ko doleele wàllu saytu kaaraange gi ci diwaan bi, ak ECOMOG gi ñu taxawal, mu di ag kureel u soldaar guy wàllu. Ca atum 1999 nak lañ ko saxal dàkk. Tey jii, 15i réew ñoo  bokk ci MKRASJ. Ci atum 2017 allalu réew yooyu ca bokk àggoon na ci lu toll ci 565i tamñareet ciy dolaar u Amrig. Doonte bamu sosoo koom-koom rekka ko yitteeloon, MKRASJ dafa gaaw jublu ci luy saytu jàmm ak lu koy dëgëral. Loolu sax doon lu manula ñàkk ci bu ñu bëggee taxawal am mbootaay mu dëgër.  Ginaaw loolu, MKRASJ farlu na ci tabax ci diwaan bi ay jumtukaay ci wàllu dem ak dikk ak jokkookaay yi.


'' ' Daaru Gay' '' Dëkk la boo xam ne, moo ngi bokk ci goxub ( Cees) tundu ( Kajoor) Sëriñ Maxtaar Gay moo ko sañc ci atum junni ak juróom ñenti téereem ak fukk ak juróom ñent 1919 ginnaaw bi mu ci amee ndigalul Maam Cerno Faati Boroom Daarul Muhti. Mu nekk dëkkub diine ak lislaam, Sëriñ Maxtaar Gay nekkoon fa boolewoon liggéey, jaamu Yàlla, jàng ak jàngle, ak yar njaboot gi. Daaru Gay nag li ëpp ca askan wa dañuy yëngutu ci wàllu bay ak yaxantu.


.ru mooy barab bu tolluwaay bu njëkk bu réew (ccTLD) bees jagleel dunu Riisi Moo ngi njëkk dugg ci net bi 1994. (en) Informazioni Whois IANA (en) .RU Domain Name Registry


.sc mooy barab bu tolluwaay bu njëkk bu réew (ccTLD) bees jagleel dunu Seysel Moo ngi njëkk dugg ci net bi 1997. (en) Informazioni Whois IANA (en) .SC Domain Name Registry


Mboor Ak Diine (Fàttalitul) ba sa Boroom waxee Malaaka ya ne leen : “Man de maa ngi sàkk mbindéef ci banan. + Suma ko móolee ba ëf ci Sama Ruu, na ngeen daldi rot, sujóotal ko”. + Malaaka ya yépp daldi sujóot, + ba mu des Ibliis moom dafa rëy-rëylu bokk ca yéefar ya. + (Yàlla) daldi ne : “yaw Ibliis, lan moo la tere nga sujóot ci lii ma bind ci samay yoxo ? Dangay rëy-rëylu walla dangaa bokk ci ña kawe ? ” + “[Ibliis,] tontu ne ko : maa ko gën ndax yaa ngi ma bind ci safara moom nga bind ko ci ban”. + (Yàlla) ne ko : “Génnal ca biti, dàkku naa la ; + te Samam rëbb dal na la ba baa saa di taxaw”. + “[Ibliis,] ne ko : yaw sama Boroom, muñal ma, ba bisub dekkiwaat ba”. + (Yàlla) ne ko : “may Nanu la dig boobu, + ba ca bisub waxtu wu ñu xam wa (Bis Pénc ba)”.


Abuu Haamidil Xasaali (Gazali)


Saytaane|Séytaane:Ibliis '''Saytaane''' (ar : الشيطان ; fr : Satin/Diable; en : Evil) Ibliis mooy tekki ku ñu dàq ci yërmànde sunu Boroom, di ku ñu dàkku. (Yal na nu Yàlla musal ci moom moom ak i ñoñam. bu ñu nee Ibliis rekk kilifag saytaane yi la ñu ci namm, moom mi féttérlu woon, lànk, moy ndigalal sunu Boroom, moom nag Ibliis ci jinne yi la bokk, jinne ñoom ñépp a ngi bàyyikoo ci Suumiyaa baayu jinne yi niki ni Aadama nekkee baayu nit ñi. Ibliis nag am na ay sóobare ci nit ni ak jinne (Saytaaney nit ñi ak saytaaney jinne yi). Ñom nag dañoo taxaw teww ngir lajjloo nit ak jinne ba ñu yonjax ci li tax seen Boroom bind leen, su ko defe ëllëg ñu ànd ak ñoom tàbbi sawara.


Malaaka, ay bindeefi sunu Boroom yu mu teral la, binde leen ci leeram, manuñoo moy seen Boroom (noonu la leen binde), seen i tolluwaay ak seen i melo wuute; dañoo am i laaf wuute lim ba, ku ne ak na muy jaamoo Yàlla, duñu ay góor walla jigéen, duñu lekk duñu naan, walla kon sàbbal seen Boroom ak sellal ko mooy seen lekk ak naan. Gëm Malaaka yi mooy ñaareelu ponki ngëm ci jullit bi. Islaam jàngale na lu bari ci Malaaka yi, ñuy ñu ñu selle fi jullit yi. Jaamu Yàlla rekk ay seen yitte, te duñu ko moy mukk, jullit bi war dàq lépp lu yellul ci ñoom (luy dàqonte ak sellam jullit bi waru koo gëm), ku ne ak yiite ga nga war a dox. NI NUY GËME MALAAKA YI (yal na Yàlla dolli xeewal ak mucc ci ñoom) Malaaka yi ñoom nga gëm leen mooy nga dëggal te am koolute ci ne ñoom kat ñu am lañu, te ñu ñu musal ciy bàkkaar lañu, (duñu moy Yàlla), duñu xayta (duñu tuur dugub) duñu saw it, ñu sunu Boroom laabal lañu.


Maki Sàll, mi ngi judd ci 11 desambar 1961 ca Fatik, ab nitu Càmmu Senegaal la. Mooy njiitu réewum Senegaal dale atum 2012. Mi ngi bokkoon ci làngug politig gu PDS, doonoon ci ñi doon jàpple Abdulaay Wàdd ci palug njiitu réew mu Senegaal ci atum 2000. Ci ginnaaw bi doon na fi jëwrinu Mbéll yi, Yasara gi ak Jafaan yi dale 2002 ba 2003, doonoon fi jëwrinu Biir réew meek gox-goxaan yi dale 2003 ba 2004, Jëwrin ju njëkk 2004 ba 2007, ginnaaw bi njiital Ngomlaan gu Senegaal dale 2007 ba 2008. Ci 2008, ginnaaw ay jàppante yu mu amoon ak njiitu réew ma woon Abdulaay Wàdd la génn PDS dem sos APR, làngug boppam gi koy yóbb ci ndam li mu am ci palug njiitu réew mu 2012. Cig palam ci 2012 la taxawal Plan Sénégal Émergent di xalaat bi liggéeyam ngir suqalu Senegaal sukkandiku. Soloos xalaat boobu mi ngi sukkandiku ci tabaxi jumtukaay (ay yoon, naawuwaay aki waax, ...), taxawal ag Ndefar guy man a jox liggéey waa-réew mi, suqalu càmm geek mbay mi. Ci atum 2019 lañ ko falaat ginnaaw palug njiitu réew mi amoon ca at mooma.


The Carpenters bi Diiwaan yu Bennoo pop buum. Richard Carpenter Karen Carpenter


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Ribeira Grande benn dëkku Ribeira Grande concelho ci yu bẽj-gannar yu dunu Santo Antão, Kap Weer. Beira-Mar Rosariense Roberto Duarte Silva Manuel de Novas José Luís de Jesus http://www.ine.cv/censo/censo2010.aspx


Mbàmbulaanu Atlas moo nekk ci diggante Afrig ak Aamerig.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal United States Minor Outlying Islands


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Tirana mooy péyu réewum Albaani.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Dùn : Dun (Nguur-Yu-Bennoo)


Shaytaane day wëtt ci xol wudd la am - wattu ko bul ko wàcc muy war di ku lëm Dafay woreek a wèddilooy werenteloo - di wàjji ngëm di wònni mbas mbas du welu Wor ko te wòdd xol bi ngëm waaru bu wér - sotti ci waame tudd Yàlla xol bi wér Weeral sa wañsu diine def say warugar - bu ngëm gi woos ni waddbéer wu gar ya wër Werante wottee ko lu war, lu wóor itam - na wuutu wor te worma wecci wane tam Nga weex sa xol wèkki ca luy wòllimiku - te bàyyi weeje it welal tayle ba ko Te wòlli nag wëlli kañaan’ak weli rëy - wetañ yu ñëw weñ ko te wetti far ko ray Te wacc weerante te wéer fa wòllare - wareef akug wegeel te wicc njàqare Te wërsëgoo wiiri wakiirlu wis ca way - te xol bi weex nga wattu waŋi wuute wéy Te waggar it sa bopp tey waaru bu wér - te bul di wëndëng wa wogul wàqi te war Di waaj di walli weddi bakkan’ak loram - te wéer ko bul weng ci moom ak ci wujjam Di waslu àq woor ci caaxaan aki nar - wekku ci Yàlla def ko waay jëf la la war Te fònku waxtu xam ne daa wund lu rëy - te bul di wuññi awra bul di wóoyu ay Na ngay woyof te bul di wex ci kenn tam - ku dul ku bon te fònk worma tey xalam This is funny.


Ci làkku ibrë la tur wi jóge. Ci angale mooy Aram or Ram; Ci faranse mooy Aram Doomu Esrom la woon, di maamaatu Daawuda (1Ch 2:10; Ru 4:19). Naka noonu, bokk na ci maamaati Yeesu ci Macë (Mc 1:3,4). Aram mooy ki ñu tudd Admin itam ci maamaati Yeesu ci Luug (Lu 3:33).


Xewar xeetu garab la gu bokk ci njabootug « Sapindaceae ». Moo ngi tasaaroo ca Afrig ci réew yii: Senegaal, Eritere, Ecopi, Somali, Sudaan, Keeñaa, Tansani, Ugàndaa, Kamerun, Réewum Diggu-Afrig, Gaboŋ, Kóngoo, Bene, Kodiwaar, Gàmbi, Gana, Gine, Gine bisaawóo, Niseer, Niseeryaa ,Tógoo, Àngolaa, Mosàmbig, Madagaskaar. Amna it ca Asi gu bari naaj ga: Bangalades, Butaan, End, Nepaal, Siri-lànka, Kàmbots, Lawos, Birmani,Taylànd, Wiyet-naam, Endonesi, Maleesi, Papuwaasi Gine Gu yees ak Filipiin. Xewar garab la guy toll ci 6i met ci guddaay. Ay xobam day nëtëx. Lepisanthes senegalensis (Aphania senegalensis) farañse: Cerisier du Cayor


Ci làkku ibrë (אָמֵן) la baat bi jóge. Amiin mooy ni ñu koy waxe is làkku araab (آمين). Ci angale ak ci faranse mooy Amen. Baat bi dafay tekki 'Na ame ni nga ko waxe.' Ci Injiil dañu koy gis ci Mc 6:13; Ro 1:25; 9:5; 11:36; 15:33; 16:24,27; 1Ko 14:16; 2Ko 1:20; Gal 1:5; 6:18; Ef 3:21; Fb 4:20; 1Tim 1:17; 6:16; 2Tim 4:18; Yt 13:21; 1Pi 4:11; 5:11; Yu 1:25; Pe 1:6,7; 3:14; 5:14; 7:12; 19:4; 22:20.


Ci làkku ibrë la tur wi jóge. Ci angale mooy Annas; Ci faranse mooy Hanne ou Anne Saraxalekat bu mag ba la woon. Kiriñus, boroom réewu Siri moo ko fal saraxalekat ci at 6 walla 7 g.K.. Waaye Garatus, boroom réewu Yude, folli na ko ci at 15 g.K.. Mu fal ci palaasam Ismayel ba noppi Elasar doomu Anas, ba noppi Simoä, ba noppi Kayif ci at 18 g.K.. Waaye gannaaw bi ñu ko follee, baatam dafa weyoon di am sañ-sañ bu bare. Naka noonu Anas ak Kayif bokkoon nañu ci liggéeyu saraxalekat bu mag ba ca jamano ji Kirist liggéeyoon. Kayif takk na doomu Anas. Dañuy gis Anas ci Injiil ci Lu 3:2; Yow 18:13,24; Jëf 4:6; 5:17-18, 27-28.


Ci angale mooy (Forum of) Appius; Ci faranse mooy (Forum d')Appius Benn dëkk ci réewu Itali la woon, bu amoon ja bu mag. Nekkoon na lu tollu 40 kilomet ci bëj-saalumu Room ci yoon wu mag wa tudd Yoonu Appien (Via Appienne). Dañu koy gis ci Jëf 28:15.


Ci angale mooy Arabia; Ci faranse mooy Arabie Ci jamano Injiil ji, diiwaanu Arabi moo fare woon penku ak bëj-saalumu réewu Yude, maanaam wàllu bëj-saalumu réewu Yordani (Jordanie) ak wàllu bëj-gànnaaru Arabi sawuditt (Arabie saoudite). Nekkul woon lu ñuy wax diiwaanu Arabi tey jii, maanaam lépp lu nekk ci diggante Géej gu Xonq ak Géeju Pers (golfe Persique). Man nañu fekk tur wi ci Gal 1:17; 4:25.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Preguiça benn dekk-dëkkaan Ribeira Brava ci yu bëj-saluumu yu dunu São Nicolau, Kap Weer. 2000: 465 2010: 567 http://www.ine.cv/censo/censo2010.aspx


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Pombas (Paul) benn dëkku Paul ci yu nekk Santo Antão, Kap Weer. Paulense DC http://www.ine.cv/censo/censo2010.aspx Paulense - The Final Ball (en) Paulense - Ogol (pt) Carlos Ferrão, Estudos sobre a Ilha de Santo Antão, Imprensa Nacional, Lisboa, 1898 (pt) García, Jesús (2009) El mundo a tu aire: Cabo Verde. Edic. Gaesa, Madrid, ISBN 978-84-8023-685-0 http://www.ecaboverde.com/cat26.htm


Séng di Acacia raddiana garab la gu fekk baax ca weti saara dees na ko fekk it ca réewi gànnaar. Garab gi nag day yékkatiku ba ca kaw door a mbaar foofu ay xobam. Peer bi day jóg, taawu ay wànqaas yu téen, door a baar foofu ay xob yu rankaloo mu mel ni am mbaar. Tóortóor yi nag, dañuy dajaloo di focc def ay dank yu ndaw yu weex te mel ni lu mboq. Foytéefam nag, nit du ko faral di lekk waaye mala yi bëgg nañu ko lool. Séng dees na ko jëmbat ngir xeex ag tàkk (deseer). Bépp bërëb bees ragal tàkk gi agsi fa, bees fa jëmbatee ay séng moo gën a gaaw ci kar tàkk ga ba du fa yegsi. Ndax moom daa man a muñ am ndox lool, te itam ci suuf yu dëgër yi la ëpp lu miy sax, rawatina suufu Afrig yi jege Saara. Séng dees ciy defar diw, ak asib, te asib boobu di bawoo ci séng baax na ci jabet, te itam day wàccee yéegug dereet gu ëpp ci yaram. Séng daal lu am solo ci réewi Afrig yi féete Saara.


Sàngol ag lawtan la guy law ci kaw i garab, garab la nag goo xam ne lu ëpp ci mbayam cig paj la jëm. Garab gi ci bërëb yu xaw a af yi, yu yaatu yi lay man a nekk walla ci àll boo xam ne ay garab yu sew ñoo fa am. Leeg-leeg it man naa nekk ci bërëb bu am ker walla it mu topp dex gi. Garab la guy yéeg ci yeneeni garab yuñ man a fekk leeg-leeg ci suuf su nooy walla ci suuf su nuy noppal. Li ëpp ci li ñiy jëfandikoo garab gi cig paj bokk na ci wàcce tàngooru yaram moo xam it tàngooru yaram wuy dem ak ay ñëw la walla pajum sibiru doonte sax ci réew mu mel ni End garab gi bokkul ci ñaar fukki garab ak juroom yi ñu taamu ngir faj sibiru. Leneen li ci topp ci li ñiy faj ci garab gi mooy pëyiis mbaa gaana mbaa feebaru sifilis. Garab gi bokk na ci yi ñiy jëfandikoo ngir yokk ngóora. Cocculus pendulus


Ngigis xeetu garab la guy ne ci sahel bi ci réew yu mel ni Senegaal, Gànnaar... Ngigis, as ngarab la gog ay xobam xob yu xaw a dëgër lay doon te xaw a yaatu te am njariñ lool, melow garab gi nag man naa àgg 3i met ba 15i met ci njoolaay. Garab la gu bari fu ñu ko man a fekk nu man koo bay cib àll. Garab gi man na joxe ay ñam mbaa ay garab yuñ man di fajoo. Foytéefam day jariñ ci wàllu togg. Ci wàllum paj nag, garabu ngigis xob yi ak bant yi ak reen yi yépp a am njariñ. Bu nu tàmbalee ci xob yi, dees koy yëy, ndox moo mu muy genne lanuy muucu mooy faj biir buy metti walla sëqët walla ku jaan màtt. Bu nu fabee xob yi lakk ko bamu def dóom, danay faj góomu ku jaan màttoon dana koy wowal ngir mu gaaw a wér it. Reen yi man nanu koo jëfandikoo ci jigeen joo xam ne mbaaxam day yàgg, dana faj itam linuy wax "emorasi" muy yaram wuy nàcce ci biir dana musal it ci ëmb buy yàqu, dana faj it sëqët su yàgg, dana faj it soj walla coonay yaram.


Wereg xeetu garab gu bàyyikoo Afrig te bokk ci njabootu fabacées. Gudaay: 3 ba 6i met. Xànc: melow baam la yore. Doom bi: -Daa tàcc -5 ba 7,5i sàntimet ci guddaay. -1,7 ba 2,5i sàntimet -5 ba 6i xoox yu baam-nëtëx lay ëmb. - Dees koy fajoo. - Dees koy jëfandikoo ci aniin - Dees koy lekk. tóortóori wereg xobi wereg yu wow xob yi Daakaaney wereg Senegalia senegal


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Salto benn dekk-dëkkaan Mosteiros ci yu penku yu dunu Fogo, Kap Weer. http://www.ine.cv/censo/censo2010.aspx


Sawat gi ci njabootug Combretaceae la bokk. Bari na lool ca màndiŋ yu Senegaal, Gànnaar, Niseeriya ba Ecoopi ak Ugandaa. Garab gu neewi xob la, gàjj la guy àgg 1 ba 3i met. Xasam day ñuul bu garab gi gone, buy mag nag day baam. Soloom siiw na wàllu faj ci Afrig gu soww, reenam day faj mettitu biir, xobam dees koy baxal ngir faj febaaru sawukaay. Xobi garabug sawat Tóor-tóorub garabug sawat Meññeefi garabug sawat Combrerum aculeatum


Tàng-tar garabu yomb xeet la ci garab yiy law ñu leen di bay at ba at te ñuy meññ. Foytéefam dees koy jëfandikoo cig wowam ci lu toll ci lu nit manul xayma cig yàgg, ak réew i Àddina bi yépp ak di ci defar ay jëfekaay yu bari mbaa ci lu neew nu koy lekk niki lujum. Yomb garab guy sax at ba at la, di law ci suuf walla ci kaw,am ay car yu gudd teg si di laxasoo. Xob yi dañuy juwwaloo, wërngëlu, lemu teg si nooy ci laal. Foytéefam day am ay melokaan yu wuute, mel ni xala walla mu gudd . Leeg-leeg day niru ag (buteel) am benn wàll gu yaatu ak beneen bu xaw a gudd. Foytéef bi man naa àgg ba ci benn met... walla mu ëpp ko ci guddaay. Kog gi ko wër su wowee day mujj dëgër ba mel ni bant. Garabu Yomb mi ngi cosaanoo ci tund yu xala yi dénd i Afrig ak Asii waaye kenn xamul fan la dëgg-dëgg ndax fu nekk lañu ko mujj fekk ci Àddina ndax daa mujj doon mómeelu xeeti doomu Aadama gépp, ñu di ko jëfandikoo ci seen i tukki teg si ñoŋal ko.


Suuna xeet la ci xeeti garab yi mi ngi bokk ci njabootug buwaasiis ñu di ko bay ngir ay doomam yi nga xam ni dañuy tàkk. garab la gog moom lañuy gën a bay ci xeeti garab yi. ==Melo wi== Garab la gog guddaayam man naa àgg 1 jëm 3 ba 4i met, ay doomam dañuy yor melo wu xaw a weex, walla xaw a mboq, walla xawa baam te niru ak ay fer. ===Solo si== Garab gu ñuy bay la lool te bari ay njariñ fële ca End ak Pakistaŋ, ca Sahel ak Afrig ci yenn barab yi. Ay doomam dañu koy jëfandikoo ni Ceeb ñu di ko tàngal bamu ñor te it dañu koy soppi di ko def Fariñ; boo demee ci yenn réewi Afrig yi am na ñu ko fay soppi am ñoll. Fële ca Órob garab la gog dañu koy jox mala yi ñu di ko jëfandiko. Buy tàmbali Buy tàmbalee ami doom Nataalu doom yi Doom yi di meññeef mi Toolub suuna Pennisetum glaucum


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Estádio da Várzea benn staad ci ye dekku Praia ci yu dunu Santiago ci Kap Weert. Académica - Praia ADESBA (AD Bairro) - Bairro Craveiro Lopes - Praia Boavista FC - Praia Celtic - Achadinha de Baixo - Praia Sporting Clube - Praia CD Travadores - Praia Vitória FC - Praia Staad ci 2007 Staad ci 2010 Campeonato Nacional (Kap Weer) Estádio da Várzea - World Stadiums (en) Académica da Praia (pt) AD Bairro (pt) Sporting Clube da Praia (en) (pt) Fussballtempel - Staad Kap Weert (de) Estádio da Várzea - Stadium Database Estádio da Várzea - World Stadiums Estádio da Várzea - World Stadia


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Xaj : dundat yi


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Fötö / Tunnun : Pseudotolithus typus (dundat yi) (fr) Informations et connaissances sur les milieux côtiers et marins ouest africains : "Fötö" (en) Fishbase : "Pseudotolithus typus"


Garanaat xeet la ci xeeti garab yi nga xam ni dañuy am fóoyteef, mi ngi bokk ci njabootug Lythracées . Cosaanam ma nga nekk fële ca Asi ñu di ko bay ci kémbaar yu bari, fi muy sax nag mooy fu xaw a am aw naaj. Garab gu ndaw lay doon, guddaayam man naa jàpp 6i met. Man naa dund 200i at, waaye li ëpp ci limiy jur mi ngi koy jur ci 20i atam ju njëkk yi. Ay Tóortóoram, dañuy yor melo wu xaw a xonq, 3i sentimet la baaxoo di gudde, ñatti yoon rekk lay meññ ci at mi, weeru Ut ak Me . Melow foytéefu "Garanaat" ñoo ngi sukkandikoo ci nimuy matee, maanaam yenn saay mu yor melo wu weex, walla wu xoq, walla wu mboq. Doonte man naa dund ci suuf su xaw a wow waaye du tee garab gi suuf su xaw a tooy la bëgg ngir mu man a jur ay foytéefam ni mu ware. Garanaat garab la gog manees na cee defar ay jar doom bi dees koy lekk ay tóortóoram manees na cee xeex yenn wopp yu mel ni Aasm.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Botswana li ëpp ci suufam mi ngi ci tàkku Kalahari gi. Mi ngi nekk ci Bëj-saalumu Afrig, ci bëj-gànnaaru réewum Afrig gu Bëj-saalum. Ay xammekaayu melosuufam ñooy: 22° Bëj-g 24° Bëj-s. Afrig gu Bëj-saalum • Alseeri • Angolaa • Bene • Botswana • Burkinaa Faaso • Buruundi • Kamerun • Kap Weer • Réewum Diggu Afrig • Bennoo yu Komoor • Kongóo-Brasaawiil • Kongóo-Kinshasa • Kot Diwaar • Jibuti • Isipt • Eriitere  • Ecoopi • Gaboŋ • Gaambi • Gana • Gine • Gine-Bisawóo • Gineg yamoo • Keeñaa • Lesoto • Liberiyaa • Libi • Madagaskaar • Marook • Malawi • Mali • Móoris • Gànnaar • Mosambik • Namibi • Niseer • Niseeriyaa • Ugandaa • Ruwandaa • Sahara gu Sowwu • Sao Tome-ak-Principe • Senegaal • Seysel • Siraa Leyoon • Somali • Sudaan • Suwaasilaand • Tansani • Cadd • Togo • Tuniisi • Sambi • Simbaawe


Ndaybarga , garab la goo xam ne du rëy waaye day sëq taxawaayam nag man naa dem ba juróomi met. Moom nag ci barab yi nga xam ne taw bi xawu faa bari lool lay meññ. Barab yooyu bu ñu xaymaa li muy taw ci at mi du ëpp 500 milimet ci taw . Ndaybarga garab la goo xam ne ay xobam xobu lëmm lay doon du ay xob yu sew, ay wànqaasam da ñuy rénki doon lu lunk maanaam: da ñuy dëng wànqaas yu ndaw yiy door a jebbi da ñuy am lu mel ni ay kawari muus. Ndaybarga am na ñaari xeet. Moom nag mi ngi sax ci réew yu bari fii ci Afrig fu mel ni Kongo, Ruwandaa , Sudaan, Ugandaa , Keeñaa. Bu nawet bi di waaj a tàmbali walla buy waaj a jeex lay tóortóor maanaam cooroon ak lolli. Fu mel ni Keeñaa wax na ñu ne bu noor bi jotee moom rekk mooy doon garab gi nga xam ne day am ay xob yu naat yu nëtëx ba tax na jur gi moom rekk la ñuy lekk ci waxtu woowu. Moom nag xob yi ak reen yi ak xas mi lépp a am njariñ.


Xeex garab la gog mi bokk ci njabootug Rhizophoraceae, bari na ca Gine gu digg. Garab gu ndaw la gog reen yi day law ci suuf. Xob yi dañuy jàkkarloo. Doom biy sax ci garab day wërbalu te toll ci 3i sàntimet. Fi muy ëpp di sax day am ndox, ak ndox mu am cafka xorom, walla ci wetu dex. Bant biy juge ci garab gi day dëgër te diis moo tax ñu koy jëfandikoo ci wallu liggeeyu bant. Xob yi dinan faral di ko fajee gaana, lakk-lakk ak taab. Rhizophora racemosa


Dencukaay:Maam Seex.jpg Làmp Fall, Baay Faal bu mag bi, jàmbaar ju raw gaynde Kenn ci ñi gën a siiw ci taalubey Bamba yi mooy Seex Ibraayma Faal. Bàyyi na fi ay dongo yu ñuy wooye Baay Faal yiy wottee seenug ñàkk a julli ak woor, liggéey bi ñuy def ci seen loxo ak yalwaan , looloo tax yeneen jullit ni ñoom di leen jam tey naqarlu seeni jëf. Seen njañ yi ñu yore ak seen létt yi yobbe na leen way nemmeekusi yi (touristes) di leen jaawale aki rastamen. Jëf yii nag yu ci ëpp du yu bawoo ca Maam Seex, moom kay day yu bawoo ci seen bopp, li leen jur di am njaxas mu ag dëddu àdduna ak ginaawal ko ak yëngu bu bari bi ñu taqool ba duñu talati seen bopp ñu far ba seeni kawar noonu duñu leen topptoo, duñu leen tal. Maam Seex nag nekkoon na di ku dëggu te liggéeyal lislaam lu réy, waaye ñàkk a jullit gi ñu bari firee nañu ko ci ne daa amoon ngànt, ndax daa meloon ne ku àndul woon ak sagoom, booy xool it ci ni mu daa waxe mbaa mu koy jëfe lépp da daa wund loolu, mu mel ne ku sóobu la woon ba sóobu gi yobbu ko ci mu nekkoon di ku àndadi akum xelam te loolu lislaam boole na ko ci sart yiy tee julli di war.


Dencukaay:S Basiiru.jpg Kenn ci doomi S Tuubaa yu am yi ag jeexiital te àgguñu ci di xalifa, ku amoon xam-xam, mooy ki bind téere bu am solo bii di ab delluwaay ci yoon wi, di "Minanul Baaqiil Qadiim" ku ci bagga xootal na xool Sëriñ Basiiru Mbàkke ci situ wikimouridia.org


Ci angale ak ci faranse mooy Agrippa. Buur Erodd Markus Yulyus Agaripa II bokkoon na ci juróomi buur ya tudd Erodd. Baayam itam Agaripa la tuddoon, mooy sëtu Erodd bu mag ba. Ci 27 g.K. la juddu. Yónni nañu ko Room ngir mu jàng. Ci 44 g.K., bi mu amee daanaka 16 at, baayam gaañu na. Ci 48 g.K. Erodd bu jóge Calkis (Chalcis), magu baayam dee na itam. Buur Këlódd Sesaar moo ko faloon buuru diiwaan yi baayam bu ndaw yilifoon, ba noppi ci 53 g.K. dolli ko ak yi maamam Filib ak Lisañas yilifoon. Mu nguuru ci Yude 48 ba 66 g.K.. Dafa séy ak rakkam Berenis (ñu bokk ndey ak baay). Dëj nañu Pool ci kanamam (Jëf 25:13-26:32) bi Agaripa amee daanaka 30 at te sooga jóge woon Room ngir sampu ci Yerusalem ak Sesare. Ci 65 g.K. Agaripa mënul noot yengu-yengu Yawut yi. Ci xeex bi mujj am, xare Room tas na réew mi ba dara desu ci 70 g.K.. Ci 75 g.K. nguuru Room may na Agaripa mu yilif wàll ci Siri.


Ci angale mooy Aquila; Ci faranse mooy Aquilas Benn Yawut ak toppkatu Yeesu la woon, ma nga juddu woon Pont ci Asi Minër. Jabaram, Pirsil la tuddoon. Defarkatu tànt la woon ni Pool. Nawle ak Pool la, ci liggéeyu Boroom bi, te dafa amoon mbooloom ñi gëm ma doon daje ci seen kër ci Room. Dañuy jàng ci Akilas ci Jëf 18:2-3,18-19,26; Ro 16:3-5; 1Ko 16:19; 2Tim 4:19.


jollasu telephone, phone téléphone, phone


Ci làkku ibrë (אַרְפַּכְשַׁד / אַרְפַּכְשָׁד) la tur wi jóge. Ci angale mooy Arpachshad; Ci faranse mooy Arphaxad Doomu Sem ak sëtu Nóoyin la woon. Juddoom fekk na mbënn ma weesu ba teg ñaari at (Ge 11:10-13). Kenn ci maamaati Yeesu yi ci Luug la woon (Lu 3:36).


Ci angale mooy Balak; Ci faranse mooy Balak Balag, buur ci jamonoy yonent Yàlla Musaa la woon. Moo yilifoon waa Mowab. Fey na Balaam, ngir mu rëbbal ko bànni Israyil. Man nañu jàng ci jalooreem ci Nu 22:1-24:25. Injiil moo wax ci moom ci Pe 2:14.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Académica da Praia benn football club ci "Campeonato Nacional de Futebol" (Kap Weer) ci dekku Praia ci yu dunu Santiago. Campeonato Nacional (Kap Weert): 1965, 2018 Liig Santiago/1. Liig - Santiago: 1965, 1968, 1989 1. Liig - Santiago gu bëj-saluumu: 2004, 2009, 2017-18 Staad Várzea (Estâdio da 'Várzea') Campeonato Nacional (Kap Weer) Luis Bastos Caló "Futebol Santiago Sul: Campeonato Regional Época 2014-15 Arranca A 05 De Dezembro". Criolosport. Direcção Geral da Marinha e Portos (DGMP) (pt) ,8 Oktobaar 201 Staad Várzea - World Stadiums (en) Dalub Web gu Académica da Praia


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Futebol Clube de Derby benn football club ci "Campeonato Nacional de Futebol" (Kap Weer) ci dekku Mindelo ci yu dunu São Vicente. Campeonato Nacional (Kap Weert):3 1983/84, 1999/2000, 2004/05 1. Liig - São Vicente: 9 1982/83, 1983/84, 1984/85, 1985/86, 1999/00, 2000/01, 2004/05, 2007/08, 2013/14 Staad Adérito Sena (Estâdio Municipal Adérito Sena) Colega Tubola FC Derby's continental tournaments - Scoreshelf (en) http://de.soccerway.com/venues/cape-verde-islands/estadio-aderito-sena/ Staad Adérito Sena] - Soccerway Staad Adérito Sena - World Stadiums (en)


Ñaqu sëqët su tar (coqueluche) mooy li mëna aar nit ki ci feebaru coqueluche. ñaari xeetu ñaqu coqueluche ñoo am: biy am selil bi yépp ak bi ko dul am. ñaq biy am selil bi yépp amna kaaraange gu yegg ba ci 78% waaye ñaq bi amul selil bi amna diggante 71 jàpp 85% ci kaaraange. Kaaraange ñaq bi dafay wàññeeku, li ko dalee 2 ba 10% at mu nekk, waaye bi kaaraange ñaq bi amul selil bi mooy gëna gaawa wàññeeku. Suko jigéen ju ëmb jëlee dafay aaraale liir bi ci biiram. Gis nañu ni ñaq bi musal lu ëpp genn-wàllu milion ciy nit ñumu naroon faat ci 2002. Waa Mbootaayu Wergi-yaram ci Àdduna bi (OMS) ak waa Kuréel giy Saytu ak Fàggu ci Feebar yi (CDCP) dañu digle ñu ñaq xale yépp ci anti-coqueluche te ñu boole ko ci ñaq yi ñuy faral di def. Nit ñiVIH/SIDA bokk nañu ci ñi ko wara jël. Xale war nañu ko jël ñatti yoon, di tàmbali suñu amee juróom-benni ayi-bis.


Konakri mooy péyu réewum Gine.


Yolom-jawwu : stratosphère


Ahuuthu billaahi minash shaytaanir rajiimi wa inniya uhiithuhaa bika wathuriyyatahaa minash shaytaanir rajiimi rabbi,ahuuthu bika min hamazaatish shayaatiini wa ahuuthu bika rabbi ayyahduruuni. Maa ngi tàmblee ci turu yàlla, miy yaatali xeewalam ci àddina te di ko jagleele ca alaaxira. Yal na yàlla mu kawe mi dolli xeewal ci sunu sang ,sunu kilifa, Muhammad,ak ñoñam aki saabaam,ak mucc ak barke bob dana ci wommate kepp ku jàng teere bii, yobb ko ca àjjanaam ja mu dig ña ko ragal,aamiin yaarabal haalamiin. Ahmadu mi dul dañ di sant boroomam, di jaamub yàlla,tey ligéeyal yonant bi (j.y.m) nee na : ag cant ñeel na yàlla mii di rafetal ci samag wàll,rafetal gu tooll ne rafetalug ku musla dañ di rafetal.Maang koy sant ndax kat moo tabe ci indil nu tawhiid (muy wéetal yàlla),ak ñaari mbokkam yooyu di lislaam ak lihsaan,te ñooy sunnas yonant bi(j.y.m),xeewal ak mucc gu sax na ne ca xaritam ba,soppeem ba,Ahmad,ak ñoñam ak saabaam yu gëm, yu jullite,yu tedd,yuy rafetal yi.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Tunis (ci araab تونس ) mooy dëkk bi ëpp ci Tiniisi, mooy péeyu réew ma dale 20 sattumbar 1159 (di 5 koor 554 ci arminaatu jullit ñi). Nekk ci bëj-gànnaaru réew mi , ci dóoxub Tunis bi ko tàqaleek déegub Tunis bi. Ña fa dëkk waa-tunis lees leen di woowee, ci suuf su yaa la tëdd man ngaa daw 30 km laa ngay àgg ca anéer ba.


Bejjenu Afrik moo ngi nekk ci Penku Afrik. Mooy cat li mel ne ab ñattkoñ. Jibuti Eritere Ecoopi Somali Michael Hodd, East Africa Handbook, 7th Edition, (Passport Books: 2002), p. 21 Encyclopaedia Britannica, inc, Jacob E. Safra, The New Encyclopaedia Britannica, (Encyclopaedia Britannica: 2002), p.61


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Mosaambik (Republik bu Mosaambik) : réewu Afrig Afrig gu Bëj-saalum • Alseeri • Angolaa • Bene • Botswana • Burkina Faso • Buruundi • Cadd • Ecoopi • Eritere • Eswatini • Gaambi • Gaboŋ • Gana • Gànnaar • Ginne • Ginne Bisaawóo • Ginne gu Yemoo • Isipt • Jibuti • Kamerun • Kap Weer • Réewum Diggu Afrig • Keeñaa • Komoor • Kongóo-Brasaawiil • Kongóo-Kinshasa • Kot Diwaar • Lesoto • Libeeria • Libi • Madagaskaar • Malawi • Mali • Marook • Móoris • Mosambik • Namibi • Niseer • Niseeria • Ruwandaa • Saambi • Sahara gu Sowwu • Sao Tome ak Principe • Senegaal • Seysel • Simbaawee • Siraa Leyoon • Somali • Sudaan • Sudaan gu Bëj-saalum • Tansani • Togóo • Tiniisi • Ugandaa


Ku bëgg nay bëgg lu baax bañ lu bonam - te am bañum-rus ma te xeeñtu aw banam Te néewi mbóorante te doon ku xuuyi mbéey - setal sa mbóoki xol te nàmp batti péey ŋoyal ca mbicci kaw ga bul jàpp ci pet - moyal barastikook a bàyyi bul di xét Te rendi say mbamb ca pòttox ya te boy - jam ko ca baljat ya te bèccingal ko wéy Te ñàkk paal ku dul ci Yàlla miy boroom - te sàkku bëbbalam , ñeme’g péete ci moom Te buddi say mbémpeñi xol te buddi bóot - sol ca ngënéel ba lépp pendal aki mbóot Te néewi bébbant nde moodi pëppi jëf - di pindi pax yu feese pert bu’ñ la këf Defal bërët te binni ngir yéem sa ayib - sàkku pexem faj ko te pasteefu te jub Defal sa jëf yi pàkkutéef wëlif poñat - lu dee gi bette bette berndeele ko mat Mbewte nga bërgal ko potoxlu pèkki mbég - Génn ci mballi bërjëlug bakkane rik Mbémburi xol di yéene nay mbèll mu set - te banki jëf peek ko te mbaayàlla poñat Berul te bul topp mbaboor mi deel beres - lu bon ci ag mbëbëstënam ci foo ko gis Bul ca deseb batt , faral béel ci lu baax - te bul ca bar sa mbir na bir ci fonk baax Te dagg pàcci panka buural sa kañaan - te daal di buur jëm ci boroom bi daw safaan Te fob sa baag yoor ko ci mbalka mom ngënéel - tanq ca naan te wàcc mbóori xiila-xaal


Arafu m Maandul te man yaw ci sag maas bul di mànke mukk it () bul def sa màndiŋ1 mi muy ab miinuwaay2 tubayul Xeebal masëy wa te muurloo waame moo ami may () sa fit bu muy màcc jëm cig maax lu mànke nga ful Bul mëdd may, yeete nang koy sante Yàlla bu wér () te say wax ak say jëf it nay màndaxoo matalal Bul makk-makkal sa bakkan nang ko miinali yar () bul mer te bul metti, màbbal moy te muñ lu la dal Metlànk far ko mu def menteñ ne meŋ ne mes () nga muure ko’g dëgg gàttal say mebët di jagal Tey muñ mettiit moom la Yàllay méngaleek musalam () bul mel ne maaka ma cig bañ-tàng dund saxul Mokkal te màggal, sa jëf bul màggal it matalal () bul yàq nig max te bul def makk màmm gënul 1 Àll bu sori 2Dëkkuwaay Tawub wick-wiccal Ñawka lu tëlee dagg: ag ñawadi Nëbb Nay dëppoo, màndaxe mooy tollale gi nuy def ay balăs bu ñuy peese Neexal ak a nbb-nabbee Man a nax ak man a baab Ne mes;naaxsaay Mbaxana mu ñu ràbbe bant ngir feg aw naaj Ne cell


Arafu T Toroxlul te tuub tey topp Yàlla te teet tereem () te teey tabe tey tàggat bakkan beek a daw pexeem Toŋal ko te tóngook moom te tëkku ko bul ko tëy () toroxlu ci Yàlla’akug tëyam sàkku yërmandéem Te bul toog te bul jëf it ci maa tey mu tund lool () na tandu te bul teeŋal ku të tukku tuskareem Tegul yaw ci kaw yoon wii taxañ bulk o teggi tam () te bul taga-témbéekug tàyyeel ak lu deesi yéem Te daw tabarondum digg njolloor mi ngay taseel () mu teggilook’ay tàbbiloo teeni tappaleem Fegug Yàlla moo gën gën ji tunkaar akiy tata () nangay tàbbi kaaraangeem te bul génn bul ko jéem Te taafenteloo nag aw turam foofu man di dem () te ngay tos sa xel ba’m saf ku dul yaw nga far ko tiim Nga totti sa xol ba’m set ci tër ak tilim-tilim () te muñ tiis akiy tar-tar ba gis tërgënub taneem Te daw tañaxook tànjang ci mbir moo xalaatagul () te daw tumurànkeg xam nangay tabb cig wuteem Nangay tànn say àndaale tey tànnu taaru jëf () te tàmmal sa làmmiñ wax ju yiw mbaa nga far ne xiim Te tooke sa bànneex far ko tiiñal te tanc ko () tëjjal ko tàbbal ko ciy pexeem Nangay tembareel say mbir sa jëf takku am njariñ () nga lal tesarantag muñ te bul tayle gor ci keem Te ngay bàyyi tiisanteek a teefonke ak tërëf () te taataar toroxlul nag ka deesul gis’ag tëleem Te tapp ca xéewal yee te jug tepp-tepp yii () te tàggooki tër ak taq tey fob teraanga leem Wonante ginnaaw ragal Ñaaw ñaaw gu ëpp bari Yanu; sëf; gàddu Wéy te dem Tabarond:màggat Ay bali fett walla defukaayam Fegukaayu bali fetal; fort ci fr maanaam fi soldaar si di làqu di fa aaroo cib xare Tuddoo ak sukkandikoo fiime fóot Jeexiitu aw mettiit nekkoon Tànjang ci mbir tëb tëb tàbbi ci Dëkk ak sax ci dara baax Posone Lakkal witt Tas ci diggante bu xat Wéradig tànk la guy tee man a dox, fas lay faral a dal Jampal Tesaranta: ag basaŋ Kee : Xaalis ak wurus Xëccoo Jaaykatu xar, mu jublu ci werante fakastalu Saaraan As taa-taa su ndaw


Akisi Kuwaame Royuwaay:Infobox Biographie2 Akisi Kuwaame (borom-këram sant Lebahi) mu ngi juddu benn fan ci weeru sãawiyee atum 1955 ci Singrobo (Casale, Kódiwaar). Moom mooy jigeen ji jëkk a nekk seneraal ci làrme bu Kódiwaar . Moo nekk njiitu wér-gu-yaram bi ak ndimbalu askan li ci larme bi. Seneraal Kuwaame Akisi mu ngi tàmbali am njàngam ci Singrobo, bi mu fa jógee, mu dem Agnibilékrou ci ag mbootaayu katolig. Bi mu jàllee ba war a wéy ci njàng mu digg-dóomu mi, lañu ko yóbbu ca liise Sainte-Marie, ginnaaw bu mu paree foofu, mu dem jàngi paj ci daara yu kowe yi. Fukki fan ci weeru sãawiyee atum 1981 la dem làrme, fekk mu ngi ci juroomeelu atam ci njàngum kër doktoor mi, ci iniwersite bu Abijãa. Diggante sulet ba septàmbar 1981, mu ngi doon def benn tàggatu bu boole ñépp ci lekoolu takk-der bu Kódiwaar ci Buwaake. Ñaar-fukki fan ak ñett ci weeru suyee (juin) atum 1983, mu wone teesam bi mu bind ba pare. Diggante suyee (juin) ba sulet atum 1983, mu delluwaat ca lekoolu takk-der ya nekk Kódiwaar ngir def fa tàggatub ófisiyee.


53°38′N 15°37′E / 53.633, 15.617 Łobez ab dëkku-kaw la ca bëj-saalum-penkug Poloñ. Mi ngi yaatoo 12,8 km², ci 2019 amoon na 10.066 way dëkk. www.lobez.pl BIP Łobez Łobez - You Tube Polska w liczbach w oparciu o dane GUS, 2019.


Karite xeet la ci ñoñ vitellaria mi ngi bokk ci njabootug Sapotaceae ñu ngi koy fekk mu yaatu lool ci àllub Afrig sowwu jant bi ak diggu Afrig . "Karite" ñi ngi koy woowe ba tay "siri" ca Bàmbara fële ca Mali loolu moo waral turu àngale wi "Shea tree" Boo demee ci yenn goxi Afrig ñu ngi ko fay woowe "Tànga" walla "Tama". Garab la gog day am ay xob guddaayam man naa jàpp 10 ba 16 ci ay met, du am ay xob li feeg amul fukk ak juróom-ñatt ci ay at, Ci boobu nag ci lay tàmbalee di am ay xob yoo xam ni dañuy yor melowu nëtëx bam am téemeeri at, garab la gog man naa dund ñaari xarnu. Yaatuwaay peram manees na koo jàpp ci 1,5i met. Ay foytéefam dañuy yor melo wu weex, amug xet , di génn ci jamonoy lolli maanaam ci diggante nowàmbar, saawiyee. Ci ay foytéefam dañu fay fekk lem ngir ne yamb yi dañu koo bëgg lool. Garab la gog day màgg ci àll bi ngir nag ñu doon wax dëgg-dëgg "karite" fàww mu am fukki at ak juróom nga xam ne booba lay génne ay xobam yu jëkk.


Tojj Garab la gog ci barab yu wow yi la ëppe ak ci digg Afrig ( Tógoo, Sudaan, Eritere, Senegaal, Tansani, Càdd... ) ak "penku-digg" , "Asi gu naaje" ak ci barab yi néewub taw. Ab guddaayam day àgg ba 10i met. Ay xobbam day man a yàgg lool (gudd fan). Ci ndox yu taa yi lay saxe. Tojj day gudd lool, te njobaxtal la mel ni lu wërnbalu, am i cat. Am xàncam day yor melow baam, day nooy, mel ni waasintóor yu jën. Tojj day bari ay wànqaas yu ndaw, Xob yi da ñuy tegaloo, nooy it, am i gaañu-gaañu. Tojj xet gu neex la am. Doom bi day tuuti te wex xàtt. Am na ñuy jëfandiko doom bi ak ug wexam. Xob yi it dees na ko def ci ñam. Xob yi dees na ko wal def ko sunguf di ci saafara ay jàngoro yu ci mel ni safoodi lekk. Day fajj it ag coono. Xanc mi day faj góom. Xob yi it day faj biir buy daw, buy metti ak sibbiru te day yokk ngóora ak jàngoroy sëy.


Siddeem bukki xeetu garab gu bokk ci njabootug Rhamnacées. Moo ngi coosaanoo Lo ci réew yu naaje yi. Siddeem bukki garab guy am i dég, ak i doom yu nuy woowee siddeem bukki. Garab gu dëgër lay doon ci jamonoy noor. Am xasam day ñagas am ay pàq, wànqaas yi yaatu, ëppante te am i dég. Xobam yi seen wirgo day wuute. Doom bi dees na ko jëfandikoo ci togg, dees na ko lekk noonu it. Foytéef bi barina ay ferñeent lool. Ziziphus mucronata


Dédd genn xeet la ci xeeti garab yi, mi ngi bokk ci njabootug Fabacées, mi ngi fekk baax ci Afrig gu ron-saharaa Garab gii melow ñax gu sëq gu law ci guddaayu garab lay yor. Yenn saa yi nag melow as ngarab su dàttam di àgg 20 ba 30i sàntimet ak 3 ba 5i met ci guddaay lay yor. Daa bariy dég, yu ay car ak reeni xobam tiye. Seen ug guddaay danay àgg ba 8i milimet. Doomam day tàcc, di yore melow puur, xonq mbaa baam tey àgg cig natt 6 ba 10i sàntimet ci guddaay ngir 1 ba 1,5 sàntimet ci yaatuwaay. Ci tënk 6 ba 8i saal yu tàcc, yu nëtëx mbaa xuun lay ëmb. Dédd gi deef na ko jëfandikoo nig garabu paju cosaan. Tóortóoram meññ lem. Màttam danay jariñ ci defarug jumtukaay yu wuute (tum, fett...). Wàqaasam dees na ko feteñe. Xobi garabug Dédd Dàtt bi Xob yi ak meññeef mi Tóortóoram Senegalia ataxacantha acacia ataxacantha


AJ MÀKKA Bind bu jëkk Nu fas yéenee jàngale aj ak ajiin yi, nu tàmbalee ko nii: Xeeti ajiin yi ñatt lañu: ▪Ifraad : (li muy tekki mooy bennal, wéetal, aj rekk a tax nga jug), su dee ci waa Senegaal ñu armale ca armalu (miixa) ba ñuy wax Zul Hulayfa (Biiru Hali), di jumaa ju nekk ca wetu Madiina, ngir def faratay aj. Soo noppee ci mbooleem jëfi aj ji aki jaamoom, dinga man a def sunnas Umra, su boobaa jënd gàtt du la war, di ko ray ci bisub iid gi (hadyu) 2eelu bind ▪Ajug xéewu (tamattuh): Mooy nga armale ca armalu ba ci yéeney jëkk a def sunnas Umra. Soo noppee ci def jëfi Umra, nga summiku (ci sa yérey armal), sol yére yi nga baaxoo woon. Ci juroom-ñatteelu fan ci weeru tabaski (zul hijja),  ca suba sa, ca ngay armale ca Màkka ci yéene def faratay Aj, ànd ak ajkat yi dem Munaa ngir def jaamuy aj yi ba ñu jeex.


Rand garab gu ndaw lay, mi ngi bokk ci njabootug Fabaceae, cosaanoo Afrig, dees koy fekk ci gox yi nga xam ni suuf si day xaw a wow fu mel ni Sahel gi. Garab la gog guddaayam li ci ëpp 1i met la doy jàpp 3i met, yenn saay man naa àgg 8i met, day niru garab gu am ay dég, te fekk ci dëgg-dëgg ay car yu amul xob la, ay xobam dañuy yor melo wu nëtëx. Ay doomam njokkub lujum lay doon. Garab la gog dees koy jëmbat ngir rafetal. Bauhinia rufescens


mooy xam ni yaram yi mel ak seen dëgg-dëgg ci lu dul ag laalante gu fisig walla simig gu jonjoo(direct)ak yaram yii, fi nu ko gënee doxale ci jamono jii nag mooy : nataali jawwu yi nuy far a defe ci satalit yi, walla yi nuy far a def di jëfandikoo ay fafal-naaw. noppeegul هو معرفة ماهية الأجسام دون التمساس الفيزيائي أو الكيميائي المباشر مع هذه الأجسام ومن أهم وأكثر تطبيقاته في الوقت الحالي هو الصور الفضائية التي يتم التقاطها عن طريق الأقمار الاصطناعية أو الصور الجوية "باستخدام الطائرات" يتم معالجة هذه الصور باستخدام برامج معالجة خاصة لأهداف متعددة منها : جيولوجية: الكشف عن النفط,المياه,المعادن,الفلزات,الفوالق,متابعة التشوهات الجيولوجية... زراعية  : وجود الأمراض عند النباتات, معرفة أنواع النباتات في منطقة معينة... علم الجليديات: متابعة حركة الكتل الجليدية وذوبانها.


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Tene m : rab (dundat yi)


Bii jukki ab junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo suqali ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi Wikipedia taxawal Wure ~ awale