Mata ogania (pia maada ogania) ni mata inayotokana na viumbehai. Viumbehai kama bakteria, mimea na wanyama huwa na miili inayofanywa na molekuli kubwa. Molekuli za viumbehai ni kubwa kwa sababu mchakato wa uhai unahitaji tabia kama uwezo wa kuzaa, kukua na umetaboli na shughuli hizo zinatekelezwa na molekuli za pekee mwilini zenye tabia maalumu. Baada ya kifo cha kiumbehai, mchakato wa uhai ndani ya mwili wake unakwisha na molekuli za mwili zinaanza kuoza. Kuoza kunasababishwa mara nyingi na vyembehai au bakteria ndogo zinazoanza kula sehemu za miili ambayo imekufa na kupotewa na uwezo wa kujikinga dhidi ya bakteria hizo zinazopatikana muda wote lakini huzuiliwa na kinga za mwili hai. Mchakato wa kuoza unavunja molekuli na kuacha kampaundi mbalimbali zisizotokea katika dunia peke yao isipokuwa kwa njia ya viumbehai. Kampaundi hizo zinaitwa kampaundi ogania na zina tabia ya kujengwa kwa atomi za kaboni zilizoingia katika muungo kemia na hidrojeni. Mchakato huu wa kuoza unaendelea kwa muda mrefu; kemikali kadhaa zinaachana haraka na mabaki ya mata ogania lakini kampaundi nyingine zinaweza kukaa kwa miaka elfu na zaidi ilhali zinaendelea kubadilika polepole. Kuwepo kwa mada ogania duniani ni muhimu kwa viumbehai vilivyopo kwa sababu vinatunza nishati ndani yao na hivyo kuwa lishe kwao.