Tumbaku (pia tumbako) ni majani (minoga) makavu ya mtumbaku ambayo yanatumiwa na binadamu kwa kuvutwa kama sigara, kutafunwa mdomoni au kunuswa. Tumbaku ndani yake huwa na kemikali ya nikotini ambayo mwili unaizoea haraka sana na kufanya iwe vigumu kwa wavuta tumbaku kuachana na desturi hiyo. Asili ya tumbaku ni Amerika ambako wenyeji Waindio waliitumia kama dawa ya kidini, pia burudani. Tangu zamani za Kristoforo Kolumbus, Wahispania walipeleka mtumbaku hadi Ulaya ambako uliangaliwa mwanzoni kama mmea wa kiganga. Matumizi hasa kwa njia ya kuvuta na kutafuna yalienea haraka katika Ulaya na kwa njia ya mabaharia Wareno katika pande zote za dunia. Tumbaku inavutia hasa kwa sababu nikotini ambayo ni dawa ndani yake inaathiri ubongo na neva ya binadamu na kupunguza uchovu na kusaidia mtu kusikia utulivu na raha. Tofauti na dawa nyingine kama pombe, bangi au afyuni yanayoathiri pia ubongo na neva, tumbaku haisababishi hali ya ulevi. Lakini inasababisha haraka zoea la mwili unaoshikwa na hamu ya kupata nikotini tena na tena. Hapo ni vigumu kwa watu walioanza kutumia tumbaku mara kwa mara kuachana na matumizi yake. Matumizi ya tumbaku yamegunduliwa kuwa kati ya sababu kuu za magonjwa mengi kwa binadamu pamoja na kansa, magonjwa ya moyo na mapafu, na mengine.