Mgawanyo wa Afrika (kwa Kiingereza: Scramble for Africa) ulikuwa uvamizi wa bara hilo uliofanywa na baadhi ya nchi za Ulaya katika miaka 1881 - 1914. Kwa muda huo Wazungu kutoka asilimia 10 ya maeneo waliteka asilimia 90 na kuacha huru Ethiopia na Liberia tu. Malengo yao yalikuwa hasa utajiri wa malighafi na utaifa. Mkutano wa Berlin wa mwaka 1884 hadi 1885 ulioitishwa na chansela Otto von Bismarck huko Berlin, mji mkuu wa Ujerumani, ili kupanga mgawanyo unaohesabiwa kama chanzo cha ukoloni huo. Matokeo yake yalikuwa "Azimio la Berlin" (Kongoakte; General Act of the Berlin Conference) lililoweka msingi wa ugawaji wa Afrika kati ya madola ya Ulaya. Kwa sehemu kubwa ya karne ya 19 mataifa ya Ulaya hayakutafuta utawala katika Afrika. Vituo mbalimbali vilivyoanzishwa katika karne za 17 na 18 kwenye pwani za Afrika zilikwama tena kwa sababu gharama hazikulingana na faida. Hasa kupigwa marufuku kwa utumwa katika milki ya Uingereza kulipunguza faida za makoloni hayo yailiyokuwa madogo na zaidi vituo vya kibiashara na vya kijeshi kwa ajili ya mawasiliano baharini. Biashara ya watumwa iliendelea bado kuelekea makoloni ya Kireno ya Brazil na nchi za Kiislamu. Mataifa ya Ulaya hayakujaribu sana kupanua utawala wao barani.