Ufalme wa Mutapa (au "Mwenemutapa") ni ufalme wa Wakaranga ulioenea kutoka mto Zambezi kupitia mto Limpopo hadi Bahari ya Hindi kusini mwa Afrika, katika nchi za kisasa za Zimbabwe, Afrika Kusini, Lesotho, Swaziland, Msumbiji na sehemu za Namibia na Botswana, tena hadi Zambia ya kisasa. Katika ramani ya Kireno ya karne ya 16 Monomotapa ililala ndani ya Afrika Kusini. Minara maarufu ya wakati huo iko Zimbabwe. Neno la Kireno Monomotapa ni tafsiri ya jina la kifalme la Afrika Mwenemutapa, maana "mkuu wa ulimwengu". Inatokana na mchanganyiko wa maneno mawili Mwene maana yake mkuu, na Mutapa maana yake ulimwengu. Baada ya muda cheo cha kifalme kilikuwa kinatumiwa kwa ufalme kwa ujumla, na kutumika kutaja eneo la ufalme kwenye ramani kutoka wakati huo. Msingi wa nasaba ya utawala huko Mutapa kurudi kwa wakati fulani katika nusu ya kwanza ya karne ya 15. Kwa mujibu wa mila ya mdomo, "Mwene" wa kwanza alikuwa mkuu wa jeshi aitwaye Nyatsimba Mutota kutoka Ufalme wa Zimbabwe alimtuma kupata vyanzo vipya vya chumvi kaskazini. Hiyo ni hadithi ya kwanza mkuu Mutota alipata chumvi kati ya Tavara, mgawanyiko wa Kishani, ambao walikuwa wawindaji wa tembo.