Agụmanụmanụ bụ ótù ngalaba n'ime agụmandụ nke na-amụta Ọha umuanụmanụ nke gụnyere ndokọ, agụmaembryo, evolution, nhazikọrịta, omume na nkesa umuanụmanụ, ma ndị dị ndụ na ndị nwuchapụ, nakwa etu ha na gburugburu si emekọrịta. Akụkọàlà nke agụmanụmanụ na-esoro amụmamụ Ọha umuanụmanụ site n'oge ochie ga n'oge nkeugbua. N'agbayenghị na echiche agụmanụmanụ tolitesịa dịka ótù mpaghara n'ime sayensị, ndị sayensị nke agụmanụmanụ wapụta site n'akụkọàlà nkeọnatarachi nke jikọtara ndị ọrụ agụmandụ nke Aristotle na Galen n'Ụwa Greek-Rome. Ọrụ ochie nke a gabịgara oké nghọlite n'ime ndị Oge Etiti site n'aka ndị dibịa n'ọkàkwụkwọ Muslim dịka Albertus Magnus. Na Mgbe Renaissance nakwa oge ugbua nke gboo, echiche agụmanụmanụ ghọlitezie íké na Yurop maka mmeghata mmasi nime empirisism na nchọpụta ọtụtụ ndị-organism ọhụrụ. Ndị ama ama n'ime oké nghọlite a bụ Vesalius na William Harvey, onye jiri nnwale na nleruanya nwanyọ n'ime agụmaọrụeke nakwa ndị agụmaọnatarachi nke gụnyere Karl Linnaeus, Jean-Bapiste Lamarck na Buffon, onye bidoro ịhazikọta diversiti nke ndụ nakwa ndekọ fossil, yana nghọlite na mkparamàgwà ndịorganism.