Fina-finan hausa wanda aka fi sani da Hausa fim, shiri ne da Hausawa ke yi don nuna al’adunsu da jawo hankalin al’umma akan rayuwa, musamman na hausawa da al’adunsu. Masana sun nuna cewa fina-finan hausa sun samo asaline daga wasanni na gargajiya wanda akafi sani da wasan kwaikwayo. Wannan al’amari ne mai tsohon tarihi matuƙa.Ya samo asali ne daga shekaru aru-aru a daulolin girkawa da rumawa na zamanin da suka shuɗe. Akanyi wasan kwaikwayo ne don nishaɗantar da rundunonin soja da suka ci nasara a yaƙe-yaƙensu na wancen zamani. Sannan akanyi wasan kwaikwayo don farantawa sarakuna rai ta hanyar kiɗe-kiɗe, hikayoyi, raye-raye, da kuma barkwanci. To ta haka wasan kwaikwayo ya wanzu a nahiyoyin duniya. Daga nan harkar wasan kwaikwayo ta bunƙasa ta zama ruwan dare har masu kuɗi kan biya domin a shirya masu wasan kwaikwayo. Nan da nan wasan kwaikwayo ya zama sana’a ta bazu ko ina afaɗin duniya, musamman lokacin da masana’antu suka samu a yammacin turai. A nan ƙasar hausa ana iya cewa wasan kwiakwayo ya daɗe ainun tun hanyoyin yaɗa al’adar gargajiya ta farko.