Masarautar Oyo masarautar Yarbawa ce wacce ke gabashin Benin yau da yammacin Najeriya (gami da yankin Kudu maso yamma da kuma yammacin rabin yankin Arewa ta tsakiya). Masarautar Oyo ta zama mafi girma a kasar Yarbawa. Ya tashi ne ta hanyar kwarewar tsari da tsarin mulki na Yarbawa, arzikin da aka samu daga kasuwanci da kuma mahayan dawakai masu ƙarfi. Masarautar Oyo tana ɗaya daga cikin mahimman jihohin siyasa gabaɗaya a duk Yammacin Afirka daga tsakiyar 7th zuwa ƙarshen karni na 18, mamaye ba kawai a kan mafi yawan sauran masarautun da ke ƙasar Yarbawa ba, har ma da jihohin Afirka na kusa., musamman Masarautar Fon ta Dahomey a Jamhuriyar Benin ta yanzu ta yamma.   Asalin masarautar Oyo ya ta'allaka ne da Oranyan (wanda kuma ake kira Oranmiyan), basaraken ƙarshe na Masarautar Yarbawa ta Ile-Ife ( Ife ). Oranyan ya kulla yarjejeniya tare da dan uwansa don kaddamar da farmaki a kan makwabtansu na arewa saboda cin mutuncin mahaifinsu Oduduwa, Ooni na farko na Ife. A hanyar zuwa yaƙin, ’yan’uwa sun yi faɗa kuma sojojin sun rabu.