ممفيس او منف - Memphis ، بال يونانى: Μέμφις ،كانت العاصمة القديمه لأول مملكه فى مصر السفلى ، و عاصمة مصر فى عصر المملكه القديمه و منذ تأسيسها الي سنه 2200 قبل الميلاد. و بفترة أقصر فى المملكة الجديدة. و مركز ادارى طول التاريخ القديم ممفيس تعتبر من اعظم عواصم مصر القديمه. ارتبطت نشاتها بقيام الوحده بين دلتا النيل و الصعيد ايام الملك مينا ، و بقت عاصمة مصر فى عصر الدوله القديمه و العاصمه الاداريه و العسكريه فى وقت الدوله الحديثه. معبود ممفيس كان الاله بتاح و جبانتها الضخمه كانت تمتد من ابو رواش فى الشمال الي اللشت فى الجنوب ، و تحتوى على اروع امثلة العماره و الفنون المصريه بدون منازع. امتدت ممفيس و توسعت على شط النيل الغربى حتي مشارف الجيزه ، و على الشط الشرقى حتي منطقة حى مصر القديمه كما يطلق عليها الان وكانت اسمها " خرى عحا " بمعنى " مكان المعركه " ، و الناس كانو بيعدو فيها و هما رايحيين من ممفيس لـ اون القديمه. اسكندر الاكبر زار ممفيس لما دخل مصر و اتوج فيها ، و فى العصر البطلمى اسكندريه بقت عاصمة مصر لكن ممفيس مافقدتش مكانتها. مؤسس المملكه القديمه هو الملك زوسر و كانت عاصمتها فى مدينة منف.