Die Santa María-vulkaan is 'n groot, aktiewe vulkaan in die westelike hoogland van Guatemala, naby die stad Quetzaltenango. Dit was in die plaaslike taal K'iche' as Gagxanul bekend, tot met die 16de-eeuse Spaanse verowering van die streek. Die uitbarsting van 1902 op Santa María was die derde grootste van die 20ste eeu, naas die een in 1912 van Novarupta en die een in 1991 van die berg Pinatubo. Dit is ook een van die vyf grootstes die afgelope 200 (of heel waarskynlik 300) jaar. Vanweë die gevare wat Santa María vir nabygeleë nedersettings inhou, is dit aangewys as 'n Dekadevulkaan. Dit is dus nou 'n teiken vir verdere studie om die skade van toekomstige natuurrampe te verklein. Die Santa María-vulkaan is deel van die Sierra Madre-reeks vulkane wat aan die westelike hoek van Guatemala langs loop. Dit word deur 'n groot vlakte van die Stille Oseaan geskei. Die vulkane word gevorm deur die subduksie van die Cocosplaat onder die Karibiese Plaat in, wat gelei het tot die vorming van die Sentraal-Amerikaanse Vulkaanboog. Uitbarstings by Santa María het na raming sowat 103 000 jaar gelede begin.