Mengistu Haile Mariam (Amharies: መንግስቱ ኃይለ ማርያም, uitgespreek as [mənɡɨstu haɪlə marjam]; gebore 21 Mei 1937) is 'n Ethiopiese soldaat en politikus wat van 1977 tot 1991 die leier van Ethiopië was. Hy was die voorsitter van die Derg, die sosialistiese militêre junta wat Ethiopië van 1977 tot 1987 regeer het, en van 1987 tot 1991 president van die Demokratiese Volksrepubliek van Ethiopië (PDRE). Die Derg het die mag oorgeneem in die Ethiopiese rewolusie ná die omverwerping van keiser Haile Selassie in 1974, en dit was die einde van die Salomoniese Dinastie wat Ethiopië sedert die 13de eeu regeer het. Mengistu het mededingers van die Derg gesuiwer en 'n diktator geword. Hy het probeer om die feodale ekonomie van Ethiopië te moderniseer deur 'n Marxisties-Leninisties-geïnspireerde beleid soos nasionalisering en grondherverdeling. Sy bloedige konsolidasie van mag in 1977-'78 staan bekend as die Rooi Terreur, 'n wrede onderdrukking van opposisiegroepe en burgerlikes ná 'n mislukte sluipmoordpoging van die Ethiopiese Rewolusionêre Volksparty (EPRP) in September 1976, nadat hulle die Derg se uitnodiging geïgnoreer het om by die unie van sosialistiese partye aan te sluit.