Špania Dolina (tot 1927 in Slowaaks ook Baňa genoem; Duits: Herrengrund, Hongaars: Úrvölgy - tot 1882 gespel as Urvölgy) is 'n nedersetting in Sentraal-Slowakye. Die dorp het eeue gelede as 'n afgeleë mynbounedersetting temidde van 'n berggebied ontstaan. Ook vandag word Špania Dolina, wat noord van Banská Bystrica (Duits: Neusohl) geleë is, net deur 'n steil bergpad met ander nedersettings in die gebied verbind. Mynboubedrywighede in die omgewing het reeds in prehistoriese tye 'n aanvang geneem. Werktuie, wat hier deur argeoloë opgegrawe is, het tussen 2000 en 1700 v.C. ontstaan. Koper, wat oorspronklik hier ontgin is, is in bronsvoorwerpe op die Balkanskiereiland en die Midde-Ooste ontdek. Špania Dolina se myne het moontlik deel uitgemaak van 'n netwerk van handelsroetes wat gedurende die Bronstydperk bestaan het. Die eerste historiese verwysing na die dorp as Montana dateer nogtans van 1263. Die groot koper- en silwerneerslae in die gebied, waarna in Duits as Kupfernes Neusohl verwys is, is aanvanklik deur mynwerkers uit Banská Bystrica ontgin.