Johannes Willem (Jan) Viljoen (14 Mei 1812, naby Uitenhage - 20 April 1893, naby Zeerust) was 'n Suid-Afrikaanse pionier, soldaat en jagter. Hy was 'n veteraan van die Slag van Boomplaats, die Transvaalse Burgeroorlog en die Eerste Boereoorlog, en as jagter het hy ontdekkingsreise deur die huidige Botswana en Zimbabwe onderneem. Viljoen beweer dat hy die Victoria-waterval drie jaar voor David Livingstone ontdek het. Viljoen is in 1812 in die Britse Kaapkolonie gebore. In 1833 trou hy met Maria Catharina Messer, dogter van die Duitse sendeling J.G. Messer, en het vyftien kinders by haar gehad. In 1843 migreer hy met sy gesin na die Transoranje, waar hy hom naby Winburg vestig. Saam met vyf ander Voortrekkers is hy in 1846 vir drie maande in Colesberg opgesluit weens anti-Britse aktiwiteite. Viljoen het die Britte onder Andries Pretorius geveg tydens die Slag van Boomplaats. Die stryd is verlore, sy plaas is gekonfiskeer en hy vlug oor die Vaalrivier na die Transvaal, waar hy hom op sy plaas Vergenoeg (ver genoeg van die Britte) naby Zeerust vestig.