Assurbanipal (Akkadies: Aššur-bāni-apli, "Assur is die skepper van ’n erfgenaam"; 668 – c. 627 v.C.) was ’n koning van Assirië. Hy was die seun van Esarhaddon en die laaste sterk heerser van die Nieu-Assiriese Ryk. Hy is bekend vir sy versameling van ’n groot hoeveelheid wigskrifdokumente vir sy koninklike paleis by Nineve. Die versameling, bekend as die Biblioteek van Assurbanipal, is nou in die Britse Museum. In die Bybelboek Esra word hy Asenappar genoem en die Romeinse historikus Justinus identifiseer hom as Sardanapalus. Assurbanipal se pa was Esarhaddon, die jongste seun van Sanherib, wat die erfgenaam geword het nadat die kroonprins, Ashur-nadin-shumi, deur rebelle as leenman van Babilon afgesit is. In 672 v.C. is kroonprins Sin-iddina-apla, die oudste seun en aangewese opvolger van Esarhaddon, dood terwyl die tweede oudste seun, Shamash-shum-ukin, die koning van Babilon sou word. Assurbanipal, wat die jongste was, het dus die kroonprins van Assirië geword, maar hy was baie ongewild in die hof en onder die priesters.