Die Ghoya (ook Ghoja, Leghoya, Leghoja, Nghoya) was ‘n Bantoestam in die binneland van Suid-Afrika wat om hul kenmerkende korbeelhuise bekend was. Die raaiselagtige Ghoya word beskou as die vroegste inwoners van Gauteng, die suide van Mpumalanga en die Vrystaat. Daar is nie veel oor hierdie vroeë Sotho-kultuur bekend nie, maar alle Sotho-historici aanvaar dat die Ghoya die eerste stamme was wat suidwaarts oor die Vaalrivier getrek het, die Vrystaat en Lesotho uit die noordweste binnegedring het en hulle op die rante van die Vaalrivier, Sandrivier, Renosterrivier, Wilgerivier, Valsrivier en hul sytakke gevestig het. Die Franse sendeling Francois Daumas het in die jare 1835 tot 1865 by die sendingstasie Makuatleng naby Ficksburg onder hierdie mense agewerk. Klipkrale en die koepelvormige hutte is interessante argeologiese oorblyfsels van hierdie mense. By die bou van die hutte is onbewerkte rotsblokke van ysterklip of sandsteen sonder die gebruik van dagha opmekaar gestapel op so ‘n manier dat die opeenvolgende lae na bo steeds nouer loop totdat die opening heel bo deur een enkele klip gesluit kon word.