Met die oplegging van gevangenisstraf in die Suid-Afrikaanse howe, het die hof 'n vrye, ongebonde diskresie wat uitgeoefen word. Daar word glad nie op veralgemenings berus nie en daar is geen vaste reëls, plan of skaal soos in die geval van strafeenvormigheid nie. Soos dit altyd by strafindividualisasie die geval is, gebruik die hof die aard en erns van die misdaad, belange van die misdadiger, asook die belange van die gemeenskap as basiese riglyne. Alle statutêre voorskrifte en beperkings in verband met straftoemeting moet nagekom word. Gevangenisstraf behoort nie so swaar te wees dat geen redelike hof dit sou opgelê het nie, maar dit moet ook nie ligtelik opgelê word nie. Dit mag ook slegs opgelê word na die ernstige en gebalanseerde oorweging van die misdaad, misdadiger en gemeenskapsbelang (die "triade" - volgens die Trits in Zinn). Die drieledige doel van gevangenisstraf is vergelding, afskrikking en rehabilitasie. Daar is verskeie praktiese riglyne wat in ag geneem word. In die geval van 'n eerste oortreder, is die uitgangspunt om nie gevangenisstraf op te lê nie. Daar word dus na alternatiewe vonniskeuses gekyk.