Die Swartbergpas is 'n bergpas. Dit word algemeen beskou as die laaste meesterstuk van die padingenieur Thomas Bain en is teen die einde van die 19de eeu deur gevangenes gebou. Die pas vorm deel van die Swartberg Natuurreservaat, strek tussen die dorpe Oudtshoorn en Prins Albert, en word bestuur vir sy ekologiese, argeologiese en kultuur-historiese belang. Die pas is in 1988 as Nasionale Monument verklaar tydens die eeufees van sy bestaan.  Die konstruksie van hierdie pas het gevolg na die oprigting van Meiringspoort in 1858, en die Seweweekspoort rondom dieselfde tyd ten einde 'n derde handels- en verbindingsroete te skep tussen die Klein Karoo, Groot Karoo en die Tuinroete, veral aangesien eersgenoemde twee roetes dikwels vir geruime tye gesluit moes word weens rotsstortings of vloedskade. In November 1881 is bouwerk aan die Prins Albert-kant begin. Hoewel die pas amptelik geopen is vir verkeer op 10 Januarie 1888, toon die datumsteen by die hoogste klipstuwal die jaar 1886, nadat dit rekonstrueer is as gevolg van hewige vloede wat in 1885 ondervind is in Oudtshoorn.