Cygnus X-1 is 'n ruimtelike liggaam in die sterrebeeld Swaan wat waarskynlik 'n swartkolk is. Dit is minder as 300 km in deursnee, maar het tien tot twintig sonmassas. Kragtige x-strale word vinniger as elke duisendste van 'n sekonde uitgepols. Dit wentel op 'n afstand van nagenoeg 30 miljoen km om die helder, warm (30 000 K), blouerige ster HDE 226868, van nagenoeg dertig sonmassas. HDE 226868, 8 000 ligjare ver, stort oorverhitte gasse op ontsaglike skaal op die reuse-aangroeiskyf uit wat om die swartkolk wentel. Die invallende gasse word tot twee miljoen grade Celsius verhit soos dit meedoënloos na die swartkolk ingetrek word. Net voordat die gasse by die swartkolk instort, neem die hittegraad só geweldig toe, dat groot hoeveelhede x-strale opgewek word. Joubert, Gideon: Die Groot Gedagte (1997); Tafelberg, Kaapstad Hierdie artikel is ’n saadjie. Voel vry om Wikipedia te help deur dit uit te brei.