Die Gryshemde was die belangrikste van ’n reeks klein fascistiese of proto-fascistiese groeperings wat in die 1930’s en 1940’s in Suid-Afrika gestig is. Aanvanklik het die naam “Gryshemde” slegs na die burgermag van Louis Weichardt se “Suid-Afrikaanse Nie-Joodse Nasionaal-Sosialistiese Beweging” verwys (wat ook as “Suid-Afrikaanse Christelike Nasionaal-Sosialistiese Beweging” bekend gestaan het), ’n beweging van Nazi-simpatiseerders wat in 1933, een jaar ná die stigting van die Suid-Afrikaanse tak van die Duitse Nazi-party NSDAP se buitelandse afdeling NSDAP-AO (NSDAP-Auslandsorganisation), in die lewe geroep is. Die naam is dan ook vinnig gebruik om na die beweging self te verwys. Weichardt se beweging was net soos sy Duitse voorbeeld besonder anti-Semities, en die Gryshemde is as die Suid-Afrikaanse eweknie van die Duitse Sturmabteilung (SA) georganiseer. Dit was opvallend dat die Gryshemde nie ’n suiwer Afrikaner-beweging was nie, maar eerder op altwee blanke taalgroepe gemik was. Ondanks sy strewe na eenheid het daar ook in die Gryshemde se geledere verdeeldheid ontstaan sodat ’n aantal kleiner splintergroepe in die lewe geroep is soos Johannes von Moltke se "Suid-Afrikaanse Fasciste".