Hawenavigasie word deur die plaaslike owerheid beheer en behels onder meer die loods van groot skepe in hawens in en daaruit, op groot riviere of deur moeilike kanale. Die hawenavigasiediens se pligte sluit ook in die afbakening van vaarwaters. Kusverligting soos vuurtorings, radarinstallasies aan wal, wal die skepe in slegte weer help om in die hawe te beweeg, en die vasmeer van skepe by hulle aangewese lêplekke langs die kaai ressorteer ook daaronder. Die diens moet ook die waarskuwingsposte langs die kus, wat gevaarlike plekke by byvoorbeeld die hawe-ingang aandui, in stand hou en moet die skepe naby die hawens in kennis stel as stormagtige weer aan die kom is. Dit is onmoontlik vir 'n groot skip om sonder haweloodse en sleepbote vas te meer, en Suid-Afrika het van die bes gekwalifiseerde haweloodse en van die gevorderdste sleepbote ter wêreld. Suid-Afrikaanse hawetoestande en ontwikkelings in die skeepvaart verg uiters baie ervaring, behendigheid en vaardigheid van haweloodse. Wat skepe betref, het die tonnemaat byvoorbeeld geweldig toegeneem. In die Tweede Wêreldoorlog was tenkskepe van 15 000 ton die grootste, maar teen die laat vyftigerjare het die tonnemaat al tot 100 000 toegeneem.