Die NG gemeente Pondoland was 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die huidige gebied van die Sinode van Oos-Kaapland en saam met die NG gemeente Du Plessis 'n vroeë slagoffer van die destydse Nasionale Party-regering se beleid om die tuislande te konsolideer, in dié geval die Transkei, toe blanke plase, waarop gewoonlik NG lidmate gewoon het, uitgekoop is om die tuisland se gebied te vergroot en as 't ware "af te rond". Latere slagoffers was die NG gemeente Greykerk wat op 11 Desember 1983 by die NG gemeente Fort Beaufort ingelyf is, Komga (ingelyf by Stutterheim), Alice (ook ingelyf by Fort Beaufort) en Peddie (ingelyf by King William's Town). Die NG gemeente Pondoland het op sy dag ongeveer 'n kwart van die hele Transkei-gebied beslaan. Aan die oostekant het dit gegrens aan Natal en aan die suidweste aan die onderloop van die Umzimvuburivier. In sy onderhandelinge met Dingaan het Piet Retief die gebied tussen die Tugela en die Umzimvubu verkry. Later, in die dae van die Kaapse eerste minister Cecil John Rhodes, is die gebied Pondoland by die Kaapkolonie ingelyf.