Melanesië (afgelei van Grieks: μέλας mélas vir "swart" en νῆσος nêsos vir "eiland", letterlik: "eilande van swartes" of "eilande van swart mense") is 'n eilandgroep in die Stille Oseaan in die gebied Oseanië en lê in die suidooste van die Filippyne, in die ooste van Indonesië, in die noordooste van Australië en in die noorde van Nieu-Seeland. Melanesië beslaan 'n oppervlakte van 940 000 km² en het 'n bevolking van sowat tien miljoen. Melanesië, Mikronesië en Polinesië vorm saam Oseanië. Die streek sluit die vyf onafhanklike lande Fidji, Vanuatu, Salomonseilande, Papoea-Nieu-Guinee en Oos-Timor, maar ook die Franse oorsese gebied Nieu-Kaledonië en dele van Indonesië – veral die westelike Nieu-Guinee, Oos-Nusa Tenggara en Maluku in. Die grootste deel van die streek lê in die Suidelike Halfrond, terwyl Noord-Maluku en baie kleiner eilande van Wes-Nieu-Guinee in die Noordelike Halfrond is. Die grootste eilande is Nieu-Guinee, Fidji se twee hoofeilande Viti Levu en Vanua Levu, Nieu-Kaledonië se Grande Terre, asook Bougainville, Nieu-Brittanje en Nieu-Ierland wat almal tot Papoea-Nieu-Guinee behoort.