Nagana is 'n siekte wat by gewerwelde diere voorkom. Die siekte word deur die nagana-bloedparasiet (bekend as tripanosome) veroorsaak, wat deur tsetsevlieë versprei word. Hierdie siekte kom alleen voor in streke waar die tsetsevlieë hou; in die warm dele van Afrika. In Suid-Afrika kom tsetsevlieë slegs in die voormalige Zoeloeland voor. Daar is die een vliegsoort (G. pallidipes) reeds teen die vroeë 1980's feitlik uitgeroei met DDT en BHC, wat deur vliegtuie en helikopters in die bosse geblaas is. Die behandeling moes 'n ruk lank aanhou en elke 3-4 weke uitgevoer word. Sulke behandeling was egter nie in digte bosse doeltreffend nie. Die woord nagana kom van die Zoeloewoord "nakane" wat tsetsevliegsiekte beteken. Hierdie siekte is die nie-menslike eweknie van Tripanosomiase, ook bekend as slaapsiekte. Die tripanosome besmet die bloed van die gewerwelde gasheer. Die inkubasietydperk duur 3-12 dae. Dit veroorsaak koors (wat kenmerkend styg en daal), maar wissel na dierespesie: 'n perd is besonder vatbaar vir T. brucei en daarom is die siekte gewoonlik akuut (vinnig).