Die term akademiese heraldiek verwys na die wapens wat deur universiteite, kolleges, skole, en ander opvoedkundige instellings gevoer word. In Wes-Europa floreer hierdie tradisie sedert die Middeleeue. In Suid-Afrika word akademiese wapens slegs sedert die 19de eeu gebruik, maar dit het 'n sterk tradisie geword en daar bestaan nou honderde, miskien duisende, wapens van hierdie aard in die land. Die gebruik van heraldiese wapens deur skole en kolleges in Suid-Afrika het blykbaar in die 1850's begin. Die destydse South African College (voorganger van die Universiteit van Kaapstad en die South African College School) het in 1859 'n wapen deur Charles Bell laat ontwerp, maar dit eers sowat dertig jaar later in gebruik geneem. Ook in 1859 het die destydse Kaapse goewerneur sir George Grey toestemming aan die Grey Institute in Port Elizabeth verleen om sy persoonlike wapen te gebruik. Die meeste skole het self hulle eie wapens aangeneem. In 1903 het die Universiteit van die Kaap de Goede Hoop 'n wapen deur koning Edward VII aan hom laat verleen. 'n Paar ander universiteite en hoërskole, veral in Oos-Kaapland en Natal, het later hierdie voorbeeld gevolg.