Theodora Porphyrogenita (Grieks: Θεοδώρα, Theodōra, Πορφυρογέννητη, "in die pers gebore"; omstreeks 980 - 31 Augustus 1056) was van 19 April 1042 tot met haar dood op 31 Augustus 1056 keiserin van die Bisantynse Ryk. Sy was van 11 Januarie 1055 af die alleenheerser. Theodora het eers laat in haar lewe by politiek betrokke geraak. Haar pa, Konstantyn VIII, was 63 jaar lank (van 1025 tot 1028) medeheerser. Ná sy dood het sy oudste dogter, Zoë, saam met haar mans en haar aangenome seun, Michael V, regeer en Theodora op ’n afstand gehou. Ná twee mislukte sameswerings is die prinses in 1031 na ’n eilandklooster in die See van Marmara verban. ’n Dekade later het die mense van Konstantinopel in opstand gekom teen Michael V en daarop aangedring dat Theodora terugkeer en saam met haar suster regeer. Ná 65 dae is Zoë weer getroud, met Konstantyn IX, wat die keiserlike verantwoordelikhede oorgeneem het. Theodora het ná Zoë se dood in 1050 skynbaar in ’n klooster afgetree. Toe Konstantyn sterf, het die 74-jarige Theodora na die troon teruggekeer te midde van sterk teenkanting van hofamptenare en militêre aanspraakmakers.