In die Matyana-insident van Januarie 1858 in die Natalkolonie (tans deel van die Suid-Afrikaanse provinsie KwaZulu-Natal) het tientalle stamlede hul lewens verloor. Matyana, ‘n kraalhoof in die Kliprivier-omgewing, was na bewering betrokke by barbaarse moorde en toordery. Hy weier om ‘n dagvaarding om voor die hof te verskyn te gehoorsaam. ‘n Natalse staatsamptenaar, John Wesley Shepstone (1827-1916), word gestuur om Matyana in hegtenis te neem. Shepstone probeer om deur ‘n slim set sy doel te bereik om sodoende bloedvergieting te voorkom. Shepstone pluk sy rewolwer uit en skiet Matyana, maar skiet mis. Alle stamlede besef dadelik dat die doel was om hul stamhoof dood te skiet. Chaos breek uit. In die skermutseling wat hierop volg sterf 30 stamlede en Shepstone is self lig gewond. Matyana ontsnap en vlug na die binneland van Zululand. Sy stammetjie ontbind. disa.ukzn.ac.za