Die Paardekraal-volksvergadering was 'n saamtrek van tussen 6 000 en 8 000 burgers van die ZAR wat vanaf 8 tot 14 Desember 1880 op M.W. Pretorius se plaas Paardekraal gehou is. Hierdie gebeure was in reaksie op die anneksasie van die ZAR deur Groot-Brittanje, meer as drie jaar tevore, en die mislukking van alle vreedsame inisiatiewe om hul vryheid te herstel. Kolonel Owen Lanyon (of "Lang-Jan") het 'n proklamasie uitgevaardig wat die komende volksvergadering verbied het. Die proklamasie is egter volkome geïgnoreer en die saamtrek is van 8 Januarie na 8 Desember vervroeg. Ds. N.J. van Warmelo het op Sondag, 12 Desember 'n plegtige erediens gelei waartydens om God se bystand en hulp gevra is. Op Maandag die 13de is 'n gelofte voor God gedoen en die Volksraad is as wettige gesag van die ZAR herstel. Op Paul Kruger se voorstel is 'n klipstapel ook opgerig. Hierop is 'n tydelike regering by Heidelberg onder die uitvoerende gesag van die "driemanskap" gevestig, naamlik Paul Kruger, M.W. Pretorius en Piet Joubert.