Die NG gemeente Grahamstad was 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Oos-Kaapse stad Grahamstad wat op 28 September 1916 van die moedergemeente Albanie afgestig het en op 1 Maart 2000 weer by die moedergemeente ingelyf is, hoewel sowat driekwart van die lidmate in Grahamstad se gemeente was. Met die inlywing het die 21ste oudste gemeente in Suid-Afrika en die sewende oudste in die Sinode van Oos-Kaapland egter bly voortbestaan. Die gemeente Albanie se middelpunt het weliswaar in 2000 Grahamstad geword, maar daar is steeds gereelde dienste op Riebeek-Oos, eertydse middelpunt van Albanie, Fonteinskloof en af en toe op Seven Fountains. Suid-Afrika se oudste historiese gedenkwaardigheid staan betreklik naby Grahamstad, naamlik die kruis wat in 1488 by Kwaaihoek, in die huidige distrik Alexandria, deur die groot ontdekkingsreisiger Bartholomeus Dias opgerig is. Hierdie kruis het die oppermag van Portugal langs die suiderkus aangedui, maar terselfdertyd was dit ook 'n simbool van die Christendom wat mettertyd oor die lengte en breedte van die "Donker Vasteland" gedra moes word. Die vroegste spore van 'n Christelike en Westerse beskawing is dus in die Oostelike Provinsie getrap.