'n Heemraad was 'n lid van die kommissie van landdros en heemrade en het in die eerste 150 jaar van blanke vestiging in Suid-Afrika oor regterlike en administratiewe magte in die binneland beskik. Dit was die blanke se vroegste vorm van plaaslike regering. Die woord heemraad is 'n Nederlandse titel vir 'n amptenaar wat die dyke versorg het. Rofweg kan dit vergelyk word met 'n waterfiskaal. Die heem (heim) verwys na omgewing of streek en die raad na adviseur of raadsman. 'n Heemraad is dus 'n adviseur oor plaaslike sake. Die eerste heemrade is op 31 Augustus 1682 op Stellenbosch aangestel. Mettertyd is die stelsel van 'n landdros met heemrade na die buitedistrikte Swellendam, Graaff-Reinet, Uitenhage en Tulbagh uitgebrei. Aanvanklik is elke landdros deur 4 heemrade ondersteun. Tydens die Bataafse bewind is dit vermeerder tot ses. Heemrade is deur die goewerneur aangestel uit 'n lys name saamgestel deur die raad van landdros en heemrade. Elke jaar is die twee lede met die langste diensjare vervang deur nuwe lede. Heemrade moes minstens 30 jaar oud wees, eiendom besit en het gekom uit die vooraanstaande lede van die gemeenskap.