Die Rubicon-toespraak, verwys na die politieke toespraak, wat die destydse Suid-Afrikaanse president Pieter Willem Botha op 15 Augustus 1985 in die stadsaal van Durban gehou het tydens 'n kongres van die Nasionale Party van die provinsie Natal . Die toespraak het gefokus op die ekonomiese en sosiale probleme wat in Suid-Afrika gemanifesteer het weens apartheid, asook Botha se idees om dit op te los. Die benaming van die toespraak kom van 'n stelling aan die einde van die toespraak: “Ek glo dat ons vandag die Rubicon oorsteek. Daar kan nie teruggedraai word nie.” Dit was 'n metafoor wat verwys na die oorsteek van die Rubicon-rivier deur Gaius Julius Caesar met sy troepe in 49 v.C. Hierdie aksie is destyds deur die Senaat in Rome beskou as 'n opstand en poging tot ‘n staatsgreep beskou, waarvandaan daar geen keer meer is nie. In teenstelling met die betekenis van hierdie metafoor, het Botha egter geen wesenlike maatskaplike hervormings in die toespraak, wat wêreldwyd uitgesaai is, aangekondig nie en dus nie aan die binnelandse en buitelandse beleidsverwagtinge voldoen wat vooraf ontstaan het nie.