'n Merkaptaan is 'n organiese verbinding met die funksionele groep R-SH, waar R 'n alkiel of 'n ander organiese komponent voorstel. Die Engelse term "Mercaptan" (mərˈkæptæn) is in 1832 deur William Christopher Zeise bekendgestel en is afgelei van die Latynse mercurium captāns (in Engels: "capturing mercury"), of "vaslegging van kwik", omdat die tiolaatgroep (RS−) baie sterk bind met kwikverbindings. Dit word ook 'n tiol genoem, what 'n kombinasie van "tio-" (wat van Grieks θεῖον (teion) afkomstig is en "swael" beteken) en "alkohol". Die –SH funksionele groep self word óf 'n tiolgroep óf 'n sulfhidrielgroep genoem. Baie merkaptane het sterk reuke soos die van knoffel of vrot eiers. Merkaptane word as reukmiddels gebruik om 'n aardgaslekkasie (die gas in suiwer vorm is reukloos) op te spoor, en die "reuk van aardgas" is te danke aan die reuk van die merkaptaan wat as reukmiddel gebruik word. Merkaptane toon min assosiasie deur waterstofbinding, beide met watermolekules en onder mekaar.