Die Protea Boekhuisprys word deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns toegeken vir die beste Afrikaanse verhandeling, proefskrif of gepubliseerde werk in geskiedenis of kultuurgeskiedenis. Meesal word die prys jaarliks toegeken. In die laaste aantal jare was die ontvangers Marianna Botes in 2015 vir haar proefskrif Bloemfontein gedurende die bewind van pres. F.W. Reitz, 1889-1895: ‘n kultuur-historiese studie Carel van der Merwe in 2016 vir sy boek Donker stroom: Eugène Marais en die Anglo-Boereoorlog Anneke van Heerden in 2017 vir haar MA-verhandeling Die Suiderkruisfonds en die mobilisering van die Suid-Afrikaanse burgerlike samelewing tydens die Grensoorlog 1968-1989 Jackie Grobler in 2019 vir sy boek Die Eerste Vryheidsoorlog, 1880-1881 Ruhan Fourie in 2020 vir sy MA-verhandeling Beyers Naudé 1915-1963: die vorming van ‘n dissidente Afrikaner in 2021 Vicky Heunis vir haar proefskrif Anglo-Boereoorlogboerekrygsgevangenekuns, 1899-1902 en J.J.R. van Zijl vir sy proefskrif Bethulie 1896-1907, met spesifieke verwysing na die Anglo-Boereoorlog