James Alfred van Allen (7 September 1914 tot 9 Augustus 2006) was ’n Amerikaanse ruimtewetenskaplike aan die Universiteit van Iowa. Hy het ’n belangrike rol gespeel in die vestiging van die veld magnetosferiese navorsing in die ruimte. Die Van Allen-gordels is na hom genoem nadat hulle ontdek is met sy instrumente aan boord van die ruimtetuie Explorer 1 en 3 en Pioneer 3. Van Allen het hom beywer vir die insluiting van wetenskaplike navorsingsinstrumente op ruimtetuie. Van Allen het in 1951 hoof van die departement fisika aan die Universiteit van Iowa geword. Hy het kort voor lank sy studente ingespan in sy pogings om die geheime van die ruimte te ontrafel en om maniere te vind om instrumente hoër in die atmosfeer te plaas as ooit tevore. Teen 1952 was Van Allen die eerste persoon wat ’n ballon-vuurpyl-kombinasie ontdek het waarmee vuurpyle op ballonne na hoog bo die Aarde se atmosfeer gestuur is. Op ’n hoogte van 16 km is die vuurpyle afgevuur, wat die instrumente nog hoër op gestuur het. Op 31 Januarie 1958 is die Amerikaanse satelliet Explorer 1 gelanseer met ’n mikrometeorietopspoorder en kosmiesestrale-eksperiment aan boord wat deur Van Allen en sy studente ontwerp is.