John Xavier Merriman (15 Maart 1841 - 1 Augustus 1926) was die laaste eerste minister van die Kaapkolonie voor die Uniewording van Suid-Afrika in 1910. Hy is in Street, Somerset, Engeland gebore. Sy ouers was Nathaniel James Merriman, hulpprediker van die Street-gemeente en later die derde biskop van Grahamstad, en Julia Merriman (née Potter). Hy het in 1849 (op die ouderdom van agt jaar) saam met sy ouers na die Kaapkolonie geëmigreer. Hy het by die Diocesan College (Biskoppe) in Rondebosch, Kaapstad, en later by Radley College in Engeland opleiding ontvang. Hy is in 1861 terug na Suid-Afrika, waar hy geboer het. Nadat hy as boer en landmeter gewerk het, het hy in 1869 die politiek betree. In hierdie stadium was die Kaapsekolonie besig om oor te beweeg na verteenwoordigende regering toe. Hy het eers die kiesafdeling Namakwaland, toe Wodehouse en uiteindelik Victoria-Wes verteenwoordig. Nadat verantwoordelike regering in 1872 aan die Kolonie toegestaan is, het hy vanaf 1875 tot 1878 gedien in die kabinet van die eerste Eerste Minister, sir John Molteno, en later in dié van sir Thomas Scanlen, vanaf 1881 tot 1884.