Joanna Courtmans, gebore as Joanna-Desideria Berchmans (6 September 1811 - 22 September 1890) was 'n Vlaamse skryfster. Haar vader was burgemeester van Oudegem. Sy het haar eerste jare aan die plaaslike dorpskool deurgebring, en is later op 9-jarige ouderdom na 'n kosskool in Wallonië gestuur. Tussen 1835 en 1844 woon sy aanvanklik by haar tante, Colette Tanghe, in Gent. In 1836 trou sy met Jan Baptiste Courtmans, 'n onderwyser in Gent, wat een van die medestigters van die Gentse Maetschappij van Vlaemsche Letteroefening was. Dit het haar in aanraking gebring met die Vlaamse Beweging en individue soos Prudens van Duyse, Frans Rens, Ferdinand Snellaert en Jan Frans Willems. Dit het haar geïnspireer om die historiese roman getiteld Bertha Baldwin (1871), wat oor die 14de eeuse stryd van die Vlaminge teen Frankryk handel, te skryf. Haar man het haar weer Vlaams geleer, waarna sy in 1839 haar eerste gedig geskryf het wat in die Nederduitsch letterkundig jaarboekje gepubliseer is. In die daaropvolgende jare het sy verskeie pryse vir haar gedigte gewen. In 1844 verhuis hulle na Lier.