Waarnemingskapitalisme is 'n nuwe markvorm en 'n spesifieke kapitalistiese akkumulasie proses wat vir die eerste keer in 'n 2014-essay deur saketeoretikus en sosiale wetenskaplike Shoshana Zuboff beskryf is. Sy het dit beskryf as 'n "radikale ontwrigtende en uittreksel variant van inligtingskapitalisme" gebaseer op die kommodifiseering van die "werklikheid" en die transformasie daarvan in gedragsdata vir analise en verkope. In 'n daaropvolgende 2015-wetenskaplike artikel het Zuboff die samelewingsimplikasies van hierdie mutasie van kapitalisme ontleed. Sy het "waarnemingbates", "waarnemingkapitaal" en "waarnhemingkapitalisme" onderskei en hul afhanklikheid van 'n globale argitektuur van rekenaarmediasie wat sy "Big Other" noem, 'n verspreide en grootliks onbetwiste nuwe maguitdrukking wat verborge meganismes van onttrekking uitmaak, kommodifikasie en beheer wat kernwaardes soos vryheid, demokrasie en privaatheid bedreig. Volgens Zuboff was waarnemingskapitalisme begin deur Google en later Facebook, op dieselfde manier as wat massaproduksie en bestuurskapitalisme 'n eeu vroeër deur Ford en General Motors begin is en nou die dominante vorm van die inligtingskapitalisme geword het.