เขตปกครองคณะสงฆ์จังหวัดนครปฐม เป็นเขตการปกครองของคณะสงฆ์ในระดับจังหวัด ที่เกิดขึ้นจากการจัดแบ่งตาม พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช 2505 ฉบับแก้ไข พุทธศักราช 2535 ที่จัดให้มีการปกครองในระดับต่าง ๆ ตั้งแต่มหาเถรสมาคมเป็นองค์กรปกครองสูงสุด มีเจ้าคณะใหญ่ เจ้าคณะภาค เจ้าคณะจังหวัด เจ้าคณะอำเภอ เจ้าคณะตำบล และเจ้าอาวาสเป็นลำดับสุดท้าย ในปัจจุบันในฝ่ายคณะสงฆ์มหานิกายมี พระเทพมหาเจติยาจารย์ (ชัยวัฒน์ ปญฺญาสิริ ป.ธ.9) วัดพระปฐมเจดีย์ราชวรมหาวิหาร อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม เป็น เจ้าคณะจังหวัดนครปฐม เจ้าคณะผู้ปกครองระดับจังหวัด ประวัติ รูปแบบการปกครองคณะสงฆ์ของไทย มีมาแต่ครั้งกรุงสุโขทัยที่จัดรูปแบบการปกครองเป็นฝ่ายคามวาสี และอรัญวาสี ซึ่งในสมัยอยุธยาก็ยังคงรูปแบบการปกครองนั้นมา จนกระทั่ง ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ก็ได้มีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงบ้างเล็กน้อยมาตามลำดับ จนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว การปกครองคณะสงฆ์ก็ยังจัดโดยมีตำแหน่งเปรียบเทียบดังนี้ สกลสังฆปริณายก ได้แก่ สมเด็จพระสังฆราช มหาสังฆนายก ได้แก่ เจ้าคณะใหญ่ สังฆนายก ได้แก่ เจ้าคณะรอง มหาสังฆปาโมกข์ ได้แก่ เจ้าคณะมณฑล สังฆปาโมกข์ ได้แก่ เจ้าคณะจังหวัดที่เป็นพระราชาคณะ สังฆวาห ได้แก่ เจ้าคณะจังหวัดที่เป็นพระครู ดังนั้นรูปแบบการปกครองคณะสงค์แต่เดิมในระดับจังหวัด จึงมีตำแหน่งเรียกว่า “สังฆปาโมกข์” มีหน้าที่ในการปกครองคณะสงค์ในระดับจังหวัด จนกระทั่งเมื่อมีการตรากฎหมาย พระราชบัญญัติลักษณะปกครองคณะสงฆ์ ร.ศ. 121 พ.ศ. 2445อันกำหนดให้มีองค์กรมหาเถรสมาคมเป็นองค์กรปกครองสูงสุดของคณะสงฆ์ และพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2484 พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 (ฉบับแก้ไข พ.ศ. 2535) จึงมีองค์กรมหาเถรสมาคมอันมีอำนาจในการปกครองบริการกิจการคณะสงฆ์สุด ทั้งมีตำแหน่งเจ้าคณะจังหวัดในการบริหารปกครองคณะสงฆ์ระดับภูมิภาคด้วย อำนาจหน้าที่ เจ้าคณะจังหวัด (รวมถึงเจ้าคณะอำเภอ เจ้าคณะตำบล และเจ้าอาวาส) มีอำนาจหน้าที่การปกครองคณะสงฆ์ในจังหวัด ในเขตการปกครองของตน ให้เป็นไปตามพระธรรมวินัย และตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 ฉบับแก้ไข พ.ศ. 2535 และกฎมหาเถรสมาคม ดังนี้ ดำเนินการปกครองคณะสงฆ์ให้เป็นไปตามพระธรรมวินัย กฎหมาย กฎมหาเถรสมาคม ข้อบังคับ ระเบียบ คำสั่ง มติ ประกาศ พระบัญชาสมเด็จพระสังฆราช ควบคุมและส่งเสริมการรักษาความเรียบร้อยดีงาม การศาสนศึกษา การศึกษาสงเคราะห์ การเผยแผ่พระพุทธศาสนา การสาธารณูปการ และการสาธารณสงเคราะห์ ให้ดำเนินไปด้วยดี วินิจฉัยการลงนิคหกรรม วินิจฉัยข้ออุทธรณ์คำสั่ง หรือคำวินิจฉัย ตามลำดับชั้นสายปกครอง (จังหวัด / อำเภอ / ตำบล / เจ้าอาวาส) แก้ไขข้อขัดข้องของเจ้าคณะอำเภอ(ตำบล เจ้าอาวาส) ในจังหวัดเขตปกครองให้เป็นไปโดยชอบ ตรวจการและประชุมพระสังฆาธิการในเขตปกครอง ตั้งแต่ระดับจังหวัดลงไป ( อำนาจหน้าที่ เป็นทั้งในส่วนของเจ้าคณะอำเภอ เจ้าคณะตำบล และเจ้าอาวาสผู้ปกครองสงฆ์ ) เจ้าคณะจังหวัด พระเทพมหาเจติยาจารย์ (ชัยวัฒน์ ปญฺญาสิริ ป.ธ.9) วัดพระปฐมเจดีย์ อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม เป็น เจ้าคณะจังหวัดนครปฐม เป็นเจ้าคณะจังหวัดนครปฐม ดำรงตำแหน่งเมื่อ เมื่อ พ.ศ. 2549 ( ตามมติมหาเถรสมาคม ครั้งที่ 13/2552 ) พระครูสุธีเจติยานุกูล (รุ่ง กตปุญฺโญ ป.ธ.6) วัดพระปฐมเจดีย์ เลขานุการเจ้าคณะจังหวัดนครปฐม รายนามเจ้าคณะจังหวัดนครปฐม ที่ รายนาม/สมณศักดิ์ วัด เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ หมายเหตุ 1 พระธรรมสิริชัย (ชิต ชิตวิปุโล ป.ธ.5) วัดพระปฐมเจดีย์ พ.ศ. 2495 พ.ศ. 2506 เป็นเจ้าคณะภาค 14 2 พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปัญญา อินฺทปญฺโญ ป.ธ.6) วัดไร่ขิง พ.ศ. 2507 พ.ศ. 2516 เป็นรองเจ้าคณะภาค 14 3 พระธรรมเสนานี (ชุณห์ กิตฺติวณฺโณ) วัดวังตะกู พ.ศ. 2517 พ.ศ. 2548 หมดวาระ/ที่ปรึกษาฯ 4 พระเทพมหาเจติยาจารย์ (ชัยวัฒน์ ปญฺญาสิริ ป.ธ.9) วัดพระปฐมเจดีย์ พ.ศ. 2549 ปัจจุบัน รายนามรองเจ้าคณะจังหวัดนครปฐม ที่ รายนาม/สมณศักดิ์ วัด เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ หมายเหตุ 1 พระธรรมเสนานี (ชุณห์ กิตฺติวณฺโณ) วัดวังตะกู พ.ศ. 2516 พ.ศ. 2517 เจ้าคณะจังหวัด 2 พระเทพมหาเจติยาจารย์ (ชัยวัฒน์ ปญฺญาสิริ ป.ธ.9) วัดพระปฐมเจดีย์ พ.ศ. 2518 พ.ศ. 2549 เจ้าคณะจังหวัด 3 พระราชปริยัติโมลี (โสภา เขมสรโณ ป.ธ. 9) วัดพระงาม พ.ศ. 2551 พ.ศ. 2551 มรณภาพ 4 พระครูปราการลักษาภิบาล (สมพงษ์ ธีรธมฺโม ป.ธ. 3) วัดใหม่ปิ่นเกลียว พ.ศ. 2552 พ.ศ. 2557 ที่ปรึกษาฯ 5 พระธรรมวชิรานุวัตร (แย้ม กิตฺตินฺธโร) วัดไร่ขิง พ.ศ. 2558 พ.ศ. 2568 ต้องอธิกรณ์ การปกครองระดับอำเภอในจังหวัดนครปฐม การปกครองในระดับอำเภอในจังหวัดนครปฐม มี 7 อำเภอคือ อำเภอเมืองนครปฐม เจ้าคณะอำเภอ พระครูพิศาลสาธุวัฒน์ (ทองคำ จารุโภ) วัดพะเนียงแตก ตำบลมาบแค อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม เป็นเจ้าคณะอำเภอเมือง พระปลัดเฉลิมพล จารุวณฺโณ วัดพะเนียงแตก เลขานุการเจ้าคณะอำเภอเมืองนครปฐม พระครูปฐมสุตากร วัดหนองกระโดน รองเจ้าคณะอำเภอเมืองนครปฐม พระมหาชุมพล สุทสฺสี ป.ธ.๖ วัดหนองกระโดน เลขานุการรองเจ้าคณะอำเภอเมืองนครปฐม อดีตเจ้าคณะอำเภอเมืองนครปฐม พระครูปัจฉิมทิศบริหาร (นาค) วัดห้วยจระเข้ พระครูสมถกิตติคุณ (กลั่น) วัดพระประโทน พระครูอุตตรการบดี (สุข) วัดห้วยจระเข้ พระครูปัจฉิมทิศบริหาร (ฉอย) วัดโพรงมะเดื่อ พระธรรมเสนานี (ชุณห์ กิตฺติวณฺโณ) วัดวังตะกู พระมงคลวรสิทธิ (ยิ้ม อิสฺสโร) วัดลาดปลาเค้า พระครูทักษิณานุกิจ (เสงี่ยม อาริโย ป.ธ.4) วัดห้วยจระเข้ พระราชปริยัติโมลี (โสภา เขมสรโณ ป.ธ.9) วัดพระงาม พระศรีปริยัติมุนี (สมบูรณ์ ทสฺสธมฺโม ป.ธ.9) วัดพระงาม ทำเนียบเจ้าคณะอำเภอเมืองนครปฐม ที่ รายนาม/สมณศักดิ์ วัด เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ หมายเหตุ 1 พระธรรมเสนี (ชุณห์ กิตฺติวณฺโณ) วัดวังตะกู พ.ศ. - พ.ศ. 2516 เลื่อนเป็นรองเจ้าคณะจังหวัด 2 พระมงคลวรสิทธิ (ยิ้ม อิสฺสโร) วัดลาดปลาเค้า พ.ศ. 2516 พ.ศ. 2547 ครบวาระ/เป็นที่ปรึกษา 3 พระครูทักษิณานุกิจ (เสงี่ยม อาริโย ป.ธ. 4) วัดห้วยจระเข้ พ.ศ. 2547 พ.ศ. 2547 ครบวาระ/เป็นที่ปรึกษา 4 พระราชปริยัติโมลี (โสภา เขมสรโณ) วัดพระงาม พ.ศ. 2548 พ.ศ. 2551 เลื่อนเป็นรองเจ้าคณะจังหวัด 5 พระศรีปริยัติมุนี (สมบูรณ์ ทสฺสธมฺโม ป.ธ. 9) วัดพระงาม พ.ศ. 2551 พ.ศ. 2551 มรณภาพ 6 พระครูพิศาลสาธุวัฒน์ วัดพะเนียงแตก พ.ศ. 2552 ปัจจุบัน เจ้าคณะอำเภอ เจ้าคณะตำบล เจ้าคณะตำบลพระปฐมเจดีย์ พระครูทักษิณานุกิจ (พระมหาพิทยา ปริญาโณ) วัดห้วยจระเข้ เจ้าคณะตำบลพระประโทน พระครูสุวรรณเมธาภรณ์ (ทอง ติกฺขเวโท) วัดไร่เกาะต้นสำโรง เจ้าคณะตำบลดอนยายหอม พระครูโกวิทธรรมสุนทร วัดเกาะวังไทร เจ้าคณะตำบลบางแขม พระครูสุจิตตานันท์ วัดวังเย็น เจ้าคณะตำบลสวนป่าน พระครูหริภูมิรักษ์ (ชันยา อติฉนฺโท ป.ธ.3) วัดหนองดินแดง เจ้าคณะตำบลโพรงมะเดื่อ พระครูปฐมธรรมรักษ์ (ประสิทธิชัย ปณฺฑิโต ป.ธ.6) วัดโพรงมะเดื่อ เจ้าคณะตำบลทัพหลวง พระครูปลัดสาธุวัฒน์ วัดวังตะกู เจ้าคณะตำบลบ้านยาง พระปลัดมานพ ฐานมุตฺตโม วัดหนองงูมเหลือม ทำเนียบเจ้าคณะตำบลในเขตอำเภอเมืองนครปฐม ที่ รายนาม/สมณศักดิ์ เจ้าคณะตำบล วัด เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ หมายเหตุ 1 พระครูสุกิตติวราภรณ์ (กิตติพงษ์) พระปฐมเจดีย์ เขต 1 วัดวังตะกู - ปัจจุบัน อุปัชฌาย์ 2 พระครูสุวรรณเมธาภรณ์ (ทอง) พระปฐมเจดีย์ เขต 2 วัดไร่เกาะต้นสำโรง พ.ศ. 2552 ปัจจุบัน อุปัชฌาย์ 3 พระครูสุธรรมประสาท ทัพหลวง วัดทัพหลวง - ปัจจุบัน อุปัชฌาย์ 4 พระครูปฐมวราจารย์ (อวยพร ฐิติญาโณ) ดอนยายหอม วัดดอนยายหอม พ.ศ. 2552 ปัจจุบัน อุปัชฌาย์ 5 พระมหาประสิทธิชัย ปณฺฑิโต ป.ธ.6) โพรงมะเดื่อ วัดโพรงมะเดื่อ - ปัจจุบัน อุปัชฌาย์ 6 พระครูสุจิตตานันท์ บางแขม วัดวังเย็น พ.ศ. 2554 ปัจจุบัน อุปัชฌาย์ 7 พระครูหริภูมิรักษ์ (ชันยา อติฉนฺโท ป.ธ.3) สระกะเทียม วัดหนองดินแดง - ปัจจุบัน อุปัชฌาย์ อำเภอสามพราน เจ้าคณะอำเภอ เจ้าคณะอำเภอ พระพิพัฒน์ศึกษากร วัดบางช้างเหนือ อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม พระปลัดการุณย์ ฐิตธมฺโฒ วัดบางช้างเหนือ อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม เลขานุการเจ้าคณะอำเภอ อดีตเจ้าคณะอำเภอ พระครูทักษิณานุกิจ (ผัน) วัดสรรเพชญ พระครูไพศาลธรรมวาที (ห้อย) วัดหอมเกร็ด พระครูสาครคุณาธาร (หมุด) วัดเดชานุสรณ์ พระราชวิสุทธาจารย์ (ปราณี อินฺทวํโส ป.ธ.3) วัดไร่ขิง พระครูอดุลพัฒนาภรณ์ (ประเทือง จารุมโย) วัดเดชานุสรณ์ (ที่ปรึกษาเจ้าคณะจังหวัดนครปฐม) เจ้าคณะตำบล เจ้าคณะตำบลไร่ขิง พระครูจารุวัฒนคุณ (เพ้ง จารุวณฺโณ) วัดหอมเกร็ด เจ้าคณะตำบลยายชา พระมหาสมเกียรติ เตชวณฺโณ วัดทรงคนอง เจ้าคณะตำบลบางช้าง พระครูจินดากิจจานุรักษ์ (ทวี ครุธมฺโม) วัดจินดาราม เจ้าคณะตำบลบ้านใหม่ พระครูวรดิตถานุยุต (สังเวย คเวสโก) วัดท่าพูด ทำเนียบพระสังฆาธิการ ปกครองในเขตอำเภอสามพราน ที่ รายนาม/สมณศักดิ์ เจ้าคณะ วัด เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ หมายเหตุ 1 พระครูอดุลพัฒนาภรณ์ (ประเทือง) เจ้าคณะอำเภอ วัดเดชานุสรณ์ พ.ศ. 2554 ปัจจุบัน 2 พระครูจารุวัฒนคุณ (เพ้ง) ไร่ขิง วัดหอมเกร็ด พ.ศ. 2550 ปัจจุบัน 3 พระพิพัฒน์ศึกษากร (พนม) ยายชา วัดบางช้างเหนือ พ.ศ. 2554 ปัจจุบัน 4 พระครูจินดากิจจานุรักษ์ (ทวี) บางช้าง วัดจินดาราม พ.ศ. 2548 ปัจจุบัน 5 พระครูวรดิตถานุยุต (สังเวย) บ้านใหม่ วัดท่าพูด พ.ศ. 2554 ปัจจุบัน