กลุ่มสร้างเสริมคุณภาพ หรือ กลุ่มควบคุมคุณภาพ (quality control circle, QCC) คือกลุ่มคนงานที่ทำงานประเภทเดียวกันหรือคล้ายคลึงกัน ซึ่งจะประชุมร่วมกันเป็นประจำเพื่อระบุ วิเคราะห์ และแก้ไขปัญหาที่เกี่ยวข้องกับงาน กลุ่มนี้ประกอบด้วยสมาชิกขั้นต่ำ 3 คนและสูงสุด 12 คน โดยปกติจะเป็นกลุ่มขนาดเล็ก ซึ่งมักจะนำโดยหัวหน้างานหรือผู้จัดการ และจะนำเสนอแนวทางแก้ไขปัญหาต่อฝ่ายบริหาร หากเป็นไปได้ คนงานจะนำแนวทางแก้ไขไปปฏิบัติด้วยตนเองเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพขององค์กรและสร้างแรงจูงใจให้กับพนักงาน กลุ่มควบคุมคุณภาพได้รับความนิยมสูงสุดในช่วงทศวรรษ 1980 แต่ก็ยังคงมีอยู่จนถึงปัจจุบันในรูปแบบของกลุ่มไคเซน (Kaizen) และโครงการการมีส่วนร่วมของพนักงานในลักษณะที่คล้ายคลึงกัน หัวข้อทั่วไปที่กลุ่มควบคุมคุณภาพมักให้ความสนใจ ได้แก่ การปรับปรุงอาชีวอนามัยและความปลอดภัย การปรับปรุงการออกแบบผลิตภัณฑ์ และการปรับปรุงในสถานที่ทำงานและกระบวนการผลิต คำว่า กลุ่มควบคุมคุณภาพ (quality circles) ได้รับการนิยามอย่างเข้าใจง่ายที่สุดโดยศาสตราจารย์ คาโอรุ อิชิกาวะ (Kaoru Ishikawa) ในคู่มือปี ค.ศ. 1985 ของเขาที่ชื่อว่า 'What is Total Quality Control? The Japanese Way' และถูกเผยแพร่ไปทั่วอุตสาหกรรมของญี่ปุ่นโดยสหภาพนักวิทยาศาสตร์และวิศวกรแห่งประเทศญี่ปุ่น (JUSE) ในปี ค.ศ. 1960 บริษัทแรกในญี่ปุ่นที่นำกลุ่มควบคุมคุณภาพมาใช้คือ บริษัท นิปปอน ไวร์เลส แอนด์ เทเลกราฟ (Nippon Wireless and Telegraph Company) ในปี ค.ศ. 1962 ภายในสิ้นปีนั้น มีบริษัท 36 แห่งลงทะเบียนกับ JUSE และภายในปี ค.ศ. 1978 ขบวนการนี้ได้เติบโตขึ้นเป็นประมาณ 1 ล้านกลุ่ม โดยมีคนงานชาวญี่ปุ่นเข้ามามีส่วนร่วมราว 10 ล้านคน ขบวนการนี้ต่อยอดมาจากผลงานของ ดร. ดับเบิลยู. เอดเวิดส์ เดมิง (W. Edwards Deming) ในช่วงที่ฝ่ายสัมพันธมิตรยึดครองญี่ปุ่น ซึ่งส่งผลให้มีการก่อตั้งรางวัลเดมิงขึ้นในปี ค.ศ. 1950 รวมถึงผลงานของ โจเซฟ เอ็ม. จูแรน (Joseph M. Juran) ในปี ค.ศ. 1954 กลุ่มควบคุมคุณภาพมักจะเป็นกลุ่มที่มีความเป็นทางการค่อนข้างสูง พวกเขาจะประชุมกันเป็นประจำในเวลาทำการของบริษัท และได้รับการฝึกอบรมจากผู้ที่มีความสามารถ (มักเรียกว่า ผู้อำนวยความสะดวก หรือ ฟาสิลิเตเตอร์) ซึ่งอาจเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านบุคลากรและแรงงานสัมพันธ์ที่ผ่านการฝึกอบรมด้านปัจจัยมนุษย์ (human factors) ตลอดจนทักษะพื้นฐานในการระบุปัญหา การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล สถิติเบื้องต้น และการสร้างแนวทางแก้ไขปัญหา โดยทั่วไปกลุ่มควบคุมคุณภาพมีอิสระในการเลือกหัวข้อใดๆ ก็ตามที่ต้องการพิจารณา (ยกเว้นหัวข้อที่เกี่ยวข้องกับเงินเดือนและข้อกำหนดหรือเงื่อนไขการทำงาน เนื่องจากมีช่องทางอื่นที่ใช้พิจารณาประเด็นเหล่านี้อยู่แล้ว) กลุ่มควบคุมคุณภาพมีข้อได้เปรียบในเรื่องของความต่อเนื่อง กล่าวคือ กลุ่มจะยังคงสภาพเดิมอยู่เสมอไม่ว่าจะเปลี่ยนไปทำโครงการใดก็ตาม (สำหรับการเปรียบเทียบกับทีมพัฒนาคุณภาพ สามารถดูได้ในหนังสือ Quality by Design ของจูแรน) คู่มือกลุ่มควบคุมคุณภาพ (Handbook of Quality Circle): กลุ่มควบคุมคุณภาพเป็นแนวคิดการพัฒนาบุคลากรที่ตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ว่า พนักงานที่ปฏิบัติงานใดงานหนึ่งย่อมเป็นผู้ที่รู้ข้อมูลในเรื่องนั้นดีที่สุด และด้วยเหตุนี้จึงอยู่ในสถานะที่เหมาะสมกว่าในการระบุ วิเคราะห์ และจัดการกับความท้าทายที่เกี่ยวข้องกับงานผ่านแนวคิดที่สร้างสรรค์และเป็นเอกลักษณ์ของตนเอง ในความเป็นจริงแล้ว นี่คือการนำทฤษฎีวาย (Theory Y) ของดักลาส แมคเกรเกอร์ มาประยุกต์ใช้จริง ซึ่งมีแนวคิดว่า หากพนักงานได้รับบรรยากาศในการทำงานและอำนาจในการตัดสินใจที่เหมาะสม พวกเขาจะสนุกและภาคภูมิใจในงานของตน ส่งผลให้ชีวิตการทำงานมีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น กลุ่มควบคุมคุณภาพคือกลุ่มคนงานขนาดเล็กที่ทำงานในพื้นที่เดียวกันหรือทำงานประเภทเดียวกัน โดยจะพบปะกันสัปดาห์ละครั้งเป็นเวลาหนึ่งชั่วโมงเพื่อระบุ วิเคราะห์ และแก้ไขปัญหาที่เกี่ยวข้องกับงาน วัตถุประสงค์คือเพื่อปรับปรุงคุณภาพ ผลิตภาพ และประสิทธิภาพโดยรวมของบริษัท ตลอดจนคุณภาพชีวิตในการทำงานของพนักงาน แผนกสิ่งพิมพ์ของ TQM World Institution of Quality Excellence ได้ตีพิมพ์หนังสือชื่อ 'Handbook of Quality Circle' ซึ่งเขียนโดย Prasanta Kumar Barik โดยพยายามรวบรวมแนวคิดเชิงทฤษฎีทั้งหมดพร้อมขั้นตอนการนำไปปฏิบัติจริงอย่างละเอียดสำหรับกลุ่มควบคุมคุณภาพ หนังสือเล่มนี้จึงเป็นประโยชน์ในการนำกลุ่มควบคุมคุณภาพไปปรับใช้ในองค์กรทุกประเภท อ้างอิง