บ้านดุง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุดรธานีและเป็นอำเภอที่มีจำนวนประชากรมากเป็นอันดับสอง ของจังหวัดอุดรธานี เป็นอำเภอที่มีความเจริญอันดับ 2 รองจาก อำเภอเมืองอุดรธานี ประวัติ ท้องที่อำเภอบ้านดุง เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอหนองหาร (หนองหาน) กระทรวงมหาดไทยได้แยกพื้นที่ตำบลบ้านดุง ตำบลบ้านจันทน์ และตำบลดงเย็น ของอำเภอหนองหาร ได้แบ่งพื้นที่การปกครองออกมาตั้งเป็น กิ่งอำเภอบ้านดุง ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2502โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 19 พฤษภาคม ปีเดียวกัน และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอบ้านดุง ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2506 โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 16 กรกฎาคม ปีเดียวกัน วันที่ 19 พฤษภาคม 2502 แยกพื้นที่ตำบลบ้านดุง ตำบลบ้านจันทน์ และตำบลดงเย็น ของอำเภอหนองหาร มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอบ้านดุง และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอหนองหาร วันที่ 16 กรกฎาคม 2506 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอบ้านดุง อำเภอหนองหาร เป็น อำเภอบ้านดุง วันที่ 31 มีนาคม 2507 ตั้งตำบลนาไหม แยกออกจากตำบลบ้านดุง ตั้งตำบลอ้อมกอ แยกออกจากตำบลดงเย็น วันที่ 3 พฤศจิกายน 2507 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านดุง ในท้องที่บางส่วนของตำบลบ้านดุง วันที่ 25 เมษายน 2510 ตั้งตำบลบ้านชัย แยกออกจากตำบลบ้านดุง วันที่ 9 พฤศจิกายน 2514 ตั้งตำบลศรีสุทโธ (เดิมชื่อตำบลดงคำ) แยกออกจากตำบลบ้านดุง และตำบลดงเย็น วันที่ 19 กันยายน 2515 ตั้งตำบลถ่อนนาลับ แยกออกจากตำบลนาไหม และตำบลบ้านจันทน์ วันที่ 7 พฤศจิกายน 2521 ตั้งตำบลวังทอง แยกออกจากตำบลบ้านจันทน์ และตำบลบ้านดุง วันที่ 23 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลบ้านม่วง แยกออกจากตำบลดงเย็น วันที่ 19 กรกฎาคม 2526 ตั้งตำบลโพนสูง แยกออกจากตำบลศรีสุทโธ วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลบ้านตาด แยกออกจากตำบลอ้อมกอ วันที่ 31 สิงหาคม 2531 ตั้งตำบลนาคำ แยกออกจากตำบลบ้านชัย วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลบ้านดุง เป็นเทศบาลตำบลบ้านดุง ด้วยผลของกฎหมาย วันที่ 6 กรกฎาคม 2547 ยุบสภาตำบลศรีสุทโธ รวมกับเทศบาลตำบลบ้านดุง วันที่ 7 มีนาคม 2550 ยกฐานะเทศบาลตำบลบ้านดุง เป็นเทศบาลเมืองบ้านดุง ที่ตั้งและอาณาเขต อำเภอบ้านดุงตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอโพนพิสัย และอำเภอเฝ้าไร่ (จังหวัดหนองคาย) ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอบ้านม่วง อำเภอเจริญศิลป์ และอำเภอสว่างแดนดิน (จังหวัดสกลนคร) ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอสว่างแดนดิน (จังหวัดสกลนคร) อำเภอทุ่งฝน และอำเภอพิบูลย์รักษ์ ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเพ็ญและอำเภอสร้างคอม การแบ่งเขตการปกครอง การปกครองส่วนภูมิภาค อำเภอบ้านดุงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 13 ตำบล 147 หมู่บ้าน ศรีสุทโธ 12 หมู่บ้าน บ้านดุง 18 หมู่บ้าน ดงเย็น 7 หมู่บ้าน โพนสูง 12 หมู่บ้าน อ้อมกอ 10 หมู่บ้าน บ้านจันทน์ 18 หมู่บ้าน บ้านชัย 9 หมู่บ้าน นาไหม 13 หมู่บ้าน ถ่อนนาลับ 8 หมู่บ้าน วังทอง 7 หมู่บ้าน บ้านม่วง 12 หมู่บ้าน บ้านตาด 10 หมู่บ้าน นาคำ 12 หมู่บ้าน การปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่อำเภอบ้านดุงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่ เทศบาลเมืองบ้านดุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีสุทโธทั้งตำบลและบางส่วนของตำบลบ้านดุง องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านดุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านดุง (นอกเขตเทศบาลเมืองบ้านดุง) องค์การบริหารส่วนตำบลดงเย็น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงเย็นทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลโพนสูง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนสูงทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลอ้อมกอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอ้อมกอทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านจันทน์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านจันทน์ทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านชัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านชัยทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลนาไหม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาไหมทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลถ่อนนาลับ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลถ่อนนาลับทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลวังทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทองทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านม่วงทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านตาด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านตาดทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลนาคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาคำทั้งตำบล เศรษฐกิจ เกษตรกรรม การประกอบเกษตรกรรมในท้องถิ่น ส่วนใหญ่การเกษตรกรรมในเขตพื้นที่เทศบาลเมืองบ้านดุง ก็ยังคงเป็นการทํานา สวน ผลไม้และปลูกพืชผัก ผลผลิตทางด้านการเกษตรที่สําคัญ ได้แก่ ข้าว, อ้อย, มันสําปะหลัง ฯลฯ ปศุสัตว์ ลักษณะการประกอบการปศุสัตว์ส่วนใหญ่เป็นการเลี้ยงในลักษณะเกษตรกรย่อยควบคู่ไปกับการปลูกพืชในรูปแบบของ เกษตรกรแบบผสมผสาน โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อใช้ในการบริโภคและใช้จ่ายให้กับครัวเรือน เมื่อเหลือจากการบริโภคหรือใช้งานแล้ว จึงจําหน่ายเพื่อเป็นการเพิ่มรายได้ให้กับครัวเรือน สัตว์เศรษฐกิจมีดังนี้ การเลี้ยงสัตว์ ได้แก่ ไก่พื้นเมือง โค กระบือ สุกร เป็ดเทศ การเลี้ยงปลา ได้แก่ ปลานิล ปลาไน ปลาตะเพียร ปลาดุกบิ๊กอุย อุตสาหกรรม ภาพนาเกลือในแถบพื้นที่อำเภอบ้านดุง ลักษณะของการประกอบอุตสาหกรรม ส่วนใหญ่จะมีลักษณะเป็นอุตสาหกรรมขนาดย่อม ซึ่งเป็นระบบครอบครัวและจ้างแรงงานเพียงไม่กี่คน เช่น การหล่ออิฐบล๊อค, หล่อเสา, โรงสีข้าว อุตสาหกรรมที่สร้างรายได้และมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักของคนโดยทั่วไปคือ การทําอุตสาหกรรมผลิตเกลือสินเธาว์ทำโดยสูบน้ำเกลือที่ระดับความลึก 70 เมตร จากผิวดิน โดยใช้เครื่องอัดลมอัดน้ำหล่อโดมเกลือดูดเป็นน้ำเกลือขึ้นมาตากบนแปลงนาเกลือ นาน 13 วัน จนแห้งหมาดๆ แล้วใส่ถุง ด้านพาณิชย์ พื้นที่พาณิชย์ อำเภอบ้านดุง ประเภทธุรกิจการค้า ในด้านการค้าและการบริการในเขตชุมชนของเทศบาลจะประกอบด้วยร้านค้าที่เกี่ยวกับการอุปโภคและบริโภค สินค้าที่จําเป็นทางด้านการเกษตรกรรม รวมถึง การค้าทางด้านผลผลิตการเกษตรกรรมบางส่วน โดยส่วนใหญ่ที่ตั้งของร้านค้าดังกล่าวมักจะติดกับถนนสายหลักหรือทางหลวงแผ่นดิน การบริการในพื้นที่มีการบริการเพียงพอกับความต้องการในบางส่วนเนื่องจาก ยังไม่มีสถานบริการที่ครบถ้วนเพียงพอ แต่ก็สามารถให้บริการแก่ประชาชนทั่วไปได้ดีพอสมควร ทิศทางการค้าและการลงทุน โดยพื้นฐานในเขตเทศบาลเป็นเมืองค้าขาย ทั้งสินค้าอุปโภคบริโภค มีสภาพเศรษฐกิจที่ดี การซื้อขายเป็นไปอย่างคล่องตัวการคมนาคมสะดวกสภาพความเจริญอยู่ในระดับกลาง ปัจจุบันบ้านดุงนั้นมีห้างขนาดกลางได้แก่ บิ๊กซี อยู่ทางทิศใต้ของเทศบาลเมืองบ้านดุง และ สยามโกลบอลเฮ้าส์ อยู่ทางทิศเหนือ ตลาดเทศบาลเมืองบ้านดุงมีตลาดอยู่ 3 แห่ง คือ ตลาดสดเทศบาล จํานวน 2 แห่ง ตลาดผ้า จํานวน 1 แห่ง อยู่ในความดูแลของเทศบาลเมืองบ้านดุง ภูมิศาสตร์ ภาพพื้นที่แม่นํ้าเล็ก ๆ อำเภอบ้านดุง ลักษณะภูมิประเทศเป็นพื้นที่ราบลุ่ม พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่เกษตรกรรม ดินเป็นดินร่วนปนทราย เหมาะกับการทำเกษตร เช่น อ้อย มันสำปะหลัง และข้าว มีที่นาสลับกับพื้นที่ที่เป็นป่าละเมาะ มียอดเขาหินทรายและเนินสูงสลับป่าเต็งรัง เป็นบริเวณรอยต่อไปยังพื้นที่จังหวัดหนองคาย บางพื้นที่ถูกใช้ทำสวนยางพาราและมันสำปะหลัง มีแหล่งน้ำขนาดเล็กหลายแห่งสร้างเป็นอ่างเก็บน้ำเพื่อการเกษตร ภูมิอากาศ มีลักษณะ มรสุมเขตร้อนแบบทุ่งหญ้าสะวันนา (Aw) ฤดูร้อน มีนาคม–พฤษภาคม อุณหภูมิสูงมากถึง 37–40°C ฤดูฝน พฤษภาคม–ตุลาคม ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยสูง ฤดูหนาว พฤศจิกายน–กุมภาพันธ์ อากาศเย็นและแห้ง ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยต่อปี 1,200–1,400 มม. สถานที่สำคัญ วังนาคินทร์คำชะโนด สถานีวิทยุเสียงอเมริกา (VOA Ban Dung) หน่วยงานสื่อสารมวลชนของสหรัฐอเมริกา เป็นสำนักงานใหญ่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ วนอุทยานอ้อมฤดี วัดประสิทธิธรรม ศาลหลักเมืองเจ้าปู่ศรีสุทโธ วัดศรีสมบูรณ์ อ้างอิง บ้านดุง