แม่น้ำตีซา เหตุไซยาไนด์รั่วไหลในบายามาเร เป็นเหตุการรั่วไหลของไซยาไนด์ลงสู่แม่น้ำซอเมชใกล้กับนครบายามาเรในประเทศโรมาเนีย จากเหมืองทองคำของบริษัทอาวูรุล ซึ่งเป็นบริษัทร่วมทุนระหว่างรัฐบาลโรมาเนียกับบริษัทเอกชนสัญชาติออสเตรเลีย เอสเมอรัลดา เอกซ์ปลอเรชัน (Esmeralda Exploration) น้ำในแม่น้ำสายที่ปนเปื้อนจากการรั่วไหลนี้ไหลลงสู่แม่น้ำตีซาและแม่น้ำดานูบในที่สุด เป็นผลให้มีปลาจำนวนมากตายในเขตของประเทศโรมาเนีย, ฮังการี และเซอร์เบีย เหตุรั่วไหลนี้ได้รับการขึ้นชื่อว่าเป็นภัยพิบัติทางสิ่งแวดล้อมที่เลวร้ายที่สุดในยุโรปนับตั้งแต่อุบัติภัยเชอร์นอบึล ภูมิหลัง อาวูรุล (Aurul) เป็นบริษัทขุดทองคำร่วมทุนของระฐบาลโรมาเนียกับบริษัทสัญชาติออสเตรเลีย เอสเมอรัลดา เอกซ์ปลอเรชัน โดยบริษัทเคยกล่าวอ้างว่าามีความสามารถพอในการทำความสะอาดหางแร่ที่เป็นสารพิษจากเหมืองใกล้กับนครบายามาเรได้ กระนั้นหางแร่ที่ว่านี้พัดกระจายในรูปของฝุ่นไปทั่วถึงตัวนครบายามาเร เพื่อที่จะจัดการกับปัญหาหางแร่จากกระบวนการไซยาไนด์ทอง บริษัทขนย้ายของเสียจากกระบวนการดังกล่าวไปทิ้งในเขื่อนที่สร้างขึ้นใกล้กับบอเซินตามาเรในเทศมณฑลมารามูเรช เขื่อนพัง เมื่อคืนวันที่ 30 มกราคม 2000 เขื่อนซึ่งเก็บกักของเหลวปนเปื้อนสารพิษจากอุตสาหกรรมเหมืองทองของอาวูรุลแตกออก น้ำปริมาณ ซึ่งมีไซยาไนด์ปนเปื้อนไซยาไนด์ปริมาณรวมกว่า 100 ตัน ทะลัก) ออกสู่พื้นที่เกษตรกรรมโดยรอบ ก่อนจะไหลลงสู่แม่น้ำซอเมช สาเหตุของเขื่อนถล่ม ทางบริษัทระบุว่าเกิดจากหิมะลงมากเกินในช่วงเวลาดังกล่าว ผลกระทบ หลังจาเกิดเหตุ การตรวจสอบน้ำจากแม่น้ำซอเมชพบระดับความดข้มข้นของไซยาไนด์สูงกว่า 700 เท่าของระดับมาตรฐานที่อนุญาตให้มี น้ำซอเมชบางส่วนไหลลงแม่น้ำตีซา ซึ่งเป็นแม่น้ำที่ใหญ่ที่สุดอันดับสองในประเทศฮังการี ก่อนจะไหลต่อไปลงสู่แม่น้ำดานูบ ปนเปื้อนแหล่งน้ำดิบสำหรับดื่มของชาวฮังการีรวมมากกว่า 2.5 ล้านคน นอกจากไซยาไนด์แล้วยังมีโลหะหนักอื่น ๆ ที่ทะลักลงสู่แม่น้ำไปด้วย นอกจากผู้คนแล้ว สัตว์ป่าในบริเวณน้ำตีซายังได้รับผลกระทบเช่นกัน มีรายงานช่วงหนึ่งของแม่น้ำที่สิ่งมีชีวิตแทบทุกชนิดตายทั้งหมด ส่วนที่ปลายน้ำฝั่งใต้ในประเทศเซอร์เบีย 80% ของพันธุ์สัตว์น้ำตาย ในจำนวนนี้เป็นปลาในแม่น้ำรวมกว่า 200 ตัน มีปลารวม 62 สปีซีส์ที่ได้รับผลกระทบ ในจำนวนนี้ 20 สปีซีส์เป็นสายพันธุ์ภายใต้การพิทักษ์ รัฐบาลโรมาเนียกล่าวอ้างระบุว่าปลาเหล่านี้ตายจาก 'ความหนาว' ไม่ใช่ความผิดของตน ในฮังการีมีการตั้งกลถ่มอาสาสมัครจัดการกับปลาที่ตายจากพิษไซยาไนด์เพื่อป้องกันไม่ให้หลุดเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารและถูกกินจากสัตว์ชนิดอื่น ๆ เช่นจิ้งจอก ออตเตอร์ และออสเพรย์ มีรายงานเสียชีวิตจากการบริโภคปลาที่ปนเปื้อนสารพิษดังกล่าว หลังน้ำที่ปนเปื้อนไหลเข้าสู่แม่น้ำดานูบ ความเข้มข้นของไซยาไนด์เจือจางลงด้วยปริมาตรของน้ำที่มากกว่าในแม่น้ำดานูบ กระนั้นในบางช่วงของแม่นเำยังพบความเข้มข้นของไซยาไนด์สูงกว่า 20 ถึง 50 เท่าของค่ามาตรฐานที่ยอมรับได้ ระบบนิเวศค่อย ๆ ฟื้นฟูสองปีหลังเกิดเหตุ กระนั้นยังคงไม่กลับสู่สภาพเดิมทั้งหมด ภาคประมงของฮังการีกล่าวอ้างว่ายอดการจับปลาในปี 2002 คิดเป็นเพียงหนึ่งในห้าของปริมาณปลาที่จับได้ในปี 1999 การตอบสนอง เบร็ต มองกอเมอรี (Brett Montgomery) ประธานบริษัทเอสเมอรัลดา ปฏิเสธความรับผิดชอบ และระบุว่าความเสียหายจากการทะลักของไซยาไนด์นั้น 'ถูกทำให้มากเกินจริงไปมาก' และปลาที่ตายเป็นมาจากระดับออกซิเจนในน้ำที่ต่ำจากการแข็งตัวของน้ำในแม่น้ำเท่านั้น ในภายหลัง โฆษกของบริษัทกล่าวโทษว่ารายงานข่าวจากฮังการีและเซอร์เบียมีแรงจูงใจทางการเมือง ส่วนปลาที่ตายในแม่น้ำตีซามาจากระเบิดที่ใช้ในการทลายน้ำแข็งบนแม่น้ำหรือจากของเสียอื่น ๆ ที่ถูกทิ้งลงแม่น้ำ กระนั้น รายงานอย่างเป็นทางการโดยสหภาพยุโรประบุว่าภัยพิบัตินี้เป็นความผิดของเหมืองทองคำของอาวูรุลทั้งหมด หลังจากเหตุการณ์นี้ มีความพยายามในรัฐสภาโรมาเนียที่จะออกกฎหมายห้ามการไซยาไนด์ทองในโรมาเนีย ทั้งสามครั้งของความพยายามเสนอกฎหมายนี้ไม่เป็นผลสำเร็จ อ้างอิง