กาลไภรวมนเทียร เป็นมนเทียรในนครอุชเชน รัฐมัธยประเทศ ประเทศอินเดีย สร้างขึ้นบูชาพระกาลไภรวะ เทพารักษ์ของนครอุชเชน มนเทียรตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำศิปรา และเป็นหนึ่งในมนเทียรที่มีผู้เดินทางมามากที่สุดในนครด้วยจำนวนยอดเข้าชมหลายร้อยคนต่อวัน มนเทียรนี้มีความพิเศษที่ธรรมเนียมการถวายสุราแก่เทพเจ้าองค์ประธานของมนเทียร ประวัติศาสตร์ มนเทียรหลังปัจจุบันสร้างขึ้นบนซากของมนเทียรเก่าของเดิมซึ่งเชื่อว่าสร้างขึ้นโดยกษัตริย์นามว่า ภัทรเสน (Bhadrasen) ปรากฏกาากล่าวถึงมนเทียรนี้ใน อวันติขัณฑะ (Avanti Khanda) ในคัมภีร์ สกันทปุราณะ มีการค้นพบมูรติพระศิวะ, พระปารวตี, พระวิษณุ และพระคเณศ จาสมัยปรมระ (ศตวรรษที่ 9-13) ในมนเทียร ผนังภายในยังเคยประดับด้วยจิตรกรรมมัลวะซึ่งเลือนหายไปตามกาลเวลา สถาปัตยกรรมของมนเทียรหลังปัจจุบันแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลมราฐา ตามมุขปาฐะท้องถิ่นบอกเล่าว่าเมื่อครั้นมราฐาพ่ายในสงครามที่ปานีปัฏครั้งที่สาม (ค.ศ. 1761) นายพลมราฐา มหัทจี ศินเฑ ถวายปครี (ผ้าโพกศีรษะ) ของตนแก่เทพเจ้า และสวดขอให้มีชัยชนะเพื่อฟื้นฟูมราฐาในอินเดียเหนือ หลังเขาประสบความสำเร็จได้ตามที่ขอ เขาจึงกลับมาบูรณะมนเทียรนี้ เทพเจ้าองค์ประธาน ตามชื่อ มนเทียรนี้มีพระกาลไภรวะ (หรือ พระกาลไภรพ) เป็นเทพเจ้าองค์ประธาน มูรติของพระกาลไภรวะในมนเทียรมีลักษณะเป็นใบหน้าในก้อนหินที่ประดับด้วยชั้นของผงกุงกุมะและสินทูร เศียรของเทพเจ้าทำมาจากโลหะเงิน ประดับด้วยผ้าโพกศีรษะแบบมราฐา ตามธรรมเนียมบอกเล่าถึงที่มาของมนเทียรหลังปัจจุบัน ธรรมเนียมการบูชาอัษฏไภรวะ ('พระไภรวะแปดพระองค์') เป็นส่วนหนึ่งของธรรมเนียมไศวนิกาย พระกาลไภรวะถือเป็นเทพเจ้าอวค์ประธานในแปดองค์นี้ ธรรมเนียมการบูชาพระกาลไภรวะในอดีตเป็นที่นิยมเป็นพิเศษในสำนักกปาลิกา และ อโฆระ นครอุชเชนเป็นศูนย์กลางของทั้งสองสำนักนี้ พระกาลไภรวะได้รัขการนับถือเป็นเทพารักษ์ของนครอุชเชน และถือเป็นองค์เสนาบดีประจำนคร การถวายสุรา นักบวชขณะเอียงชามตื้นบรรจุสุราของถวายเข้าในปากของเทวรูป มนเทียรนี้มีธรรมเนียมการถวายสุราแด่พระกาลไภรวะ ในฐานะหนึ่งในห้าเครื่องถวายบูชาเชิงตันตระ หรือ ปัญจมการ อันประกอบด้วย มทยะ (สุรา), มางสะ (เนื้อ), มีนะ หรือ มัสยะ (ปลา), มุทรา (ธัญญาหาร) และ มิถุนะ (เพศสสัมพันธ์) ในอดีต เครื่องบูชาทั้งห้าประการข้าวต้นจะประกอบถวายแด่พระองค์ แต่ในปัจจุบันมีเพียงสุราเท่านั้นที่ยังคงถวายให้ อีกสี่เครื่องบูชานั้นถวายในรูปพิธีกรรมเชิงสัญลักษณ์แทน ร้านค้าด้านนอกของมนเทียรมีจำหน่ายตะกร้าของบูชาต่าง ๆ ซึ่งประกอบด้วยมะพร้าว ดอกไม้ และสุราหนึ่งขวด ในปี 2015 รัฐบาลรัฐมัธยประเทศเปิดร้านขายสุราด้านนอกมนเทียรเพื่อยืนยันว่าสาธุชนที่เดินทางมาจะไม่ต้องเผชิญปัญหาคนค้าสุราที่ไม่มีใบอนุญาต ร่านดังกล่าวขายทั้งสุราพื้นบ้าน และ สุราแบบฝรั่ง ทุก ๆ วันมีสาธุชนนำสุรามาถวายแก่เทพเจ้าหลายร้อยคน โดยจะยื่นสุราในขวดแก่นักบวชซึ่งจะนำสุรานั้นเทลงในชามตื้น จากนั้นจึงประกอบพิธีสวดถวายเครื่องบูชา นำชามที่ใส่สุราสัมผัสกับปากของเทพเจ้าซึ่งมีรอยเป็นแถบ (slit) อยู่ จากนั้นจะเอียงชามเล็กน้อย สุราในชามก็จะไหลหายไป สุราจะเหลือคืนกลับไปประมาณหนึ่งในสามของขวด ซึ่งจะนำกลับไปรับประทานต่อในฐานะประสาทัม นักบวชของมนเทียรและสาธุชนหลายคนเชื่อว่าด้านหลังรอยเป็นแถบที่ปากของเทพเจ้าไม่มีโพรงอยู่ข้างหลัง การที่สุราหายวับไปเมื่อเอียงชามนั้นคือการที่เทพเจ้าทรงดื่มสุราที่ถวายอย่างอัศจรรย์ กระนั้น มนเทียรไม่อนุญาตให้บุคคลใดก็ตาทำการตรวจสอบเทวรูป รวมถึงยังกล่าวอ้างว่าเฉพาะนักบวชของมนเทียรเท่านั้นที่สามารถกระทำการอัศจรรย์นี้ได้ บุคคลภายนอกหากมาทำการถวายสุราเช่นนี้จะไม่สามารถทำให้เทวรูป 'กลืนสุรา' ได้แบบที่นักบวชทำ มีการคาดการณ์จำนวนสุราที่ถวายแด่เทพเจ้าอยู่ที่หลายร้อยลิตรต่อวัน กระนั้นทางมนเทียรไม่ได้มีการเผยแพร่จำนวนที่แน่ชัด ในปี 2016 ระหว่างช่วงอุชไชนสิงหัสถะ รัฐบาลของรัฐสั่งห้ามการขายสุราในนครอุชเชนทั้งเดือน ยกเว้นเพียงร้านขาด้านหน้ามนเทียรนี้ที่จำหน่ายได้ อ้างอิง