บ่อพลอย เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดกาญจนบุรี ประวัติ อำเภอบ่อพลอย จังหวัดกาญจนบุรี มีการขุดพลอยในเขตอำเภอเริ่มตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 กล่าวว่าในสมัยโบราณ หมู่บ้านบ่อพลอยได้พบนิลและหินสีต่าง ๆ อยู่เกลื่อนกลาดตามลำห้วยและตามลาดเนินผา โดยนักล่าสัตว์และนักล่าของป่ารวมทั้งชาวบ้านที่เดินทางไปพบเห็นจนเป็นที่ทราบแน่ชัดว่าหินสีนั้นคือ พลอย ซึ่งชนพื้นเมืองดั้งเดิมจะเป็นชาติพันธ์ุละว้า ต่อมาได้มีชนต่างถิ่น ได้แก่ กุหล่า พม่า มอญ กะเหรี่ยง จีน และไทยทรงดำ ทราบกิตติศัพท์การพบพลอยจึงได้พากันอพยพมาขุดพลอยกันมากมาย ความทราบถึงกรมการเมืองกาญจนบุรี จึงแต่งตั้งชาวกะเหรี่ยงเป็นหัวหน้าปกครอง ทำหน้าที่เก็บพลอยจากการขุดพลอยส่งไปยังกาญจนบุรี และจัดส่งไปยังกรุงเทพมหานคร เรียกว่า “ส่งส่วยพลอย” วันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2473 ตั้งตำบลบ่อพลอย แยกออกจากตำบลหนองกุ่ม และโอนตำบลหนองกุ่ม ตำบลหนองรี อำเภอบ้านทวน มาจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอบ่อพลอย และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเมืองกาญจนบุรี (เตรียมการประกาศจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอ) วันที่ 6 เมษายน 2473 แยกพื้นที่ตำบลบ่อพลอย ตำบลหนองกุ่ม และตำบลหนองรี อำเภอบ้านทวน (อำเภอพนมทวน) มาจัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอบ่อพลอย และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเมืองกาญจนบุรี วันที่ 26 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลบ่อพลอย ในท้องที่บางส่วนของตำบลบ่อพลอย วันที่ 16 กรกฎาคม 2506 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอบ่อพลอย อำเภอเมืองกาญจนบุรี เป็น อำเภอบ่อพลอย วันที่ 30 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลหนองปรือ แยกออกจากตำบลหนองรี วันที่ 15 มีนาคม 2526 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองปรือ ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองปรือ วันที่ 27 กันยายน 2526 ตั้งตำบลหลุมรัง แยกออกจากตำบลหนองรี วันที่ 1 พฤศจิกายน 2526 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองรี ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองรี วันที่ 27 ธันวาคม 2531 ตั้งตำบลหนองปลาไหล แยกออกจากตำบลหนองปรือ วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2534 ตั้งตำบลช่องด่าน แยกออกจากตำบลบ่อพลอย วันที่ 24 ธันวาคม 2534 ตั้งตำบลสมเด็จเจริญ แยกออกจากตำบลหนองปรือ วันที่ 22 เมษายน 2535 แยกพื้นที่ตำบลหนองปรือ และตำบลหนองปลาไหล อำเภอบ่อพลอย มาจัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองปรือ และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอบ่อพลอย วันที่ 21 พฤษภาคม 2535 โอนพื้นที่ตำบลสมเด็จเจริญ อำเภอบ่อพลอย เข้าไปอยู่ในเขตกิ่งอำเภอหนองปรือ วันที่ 22 ธันวาคม 2536 ตั้งตำบลหนองกร่าง แยกออกจากตำบลหนองรี วันที่ 26 กันยายน 2540 ยกฐานะกิ่งอำเภอหนองปรือ อำเภอบ่อพลอย เป็น อำเภอหนองปรือ วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลบ่อพลอย และสุขาภิบาลหนองรี เป็นเทศบาลตำบลบ่อพลอย และเทศบาลตำบลหนองรี ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย ที่ตั้งและอาณาเขต อำเภอบ่อพลอยมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอหนองปรือและอำเภอเลาขวัญ ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอท่าม่วงและอำเภอเมืองกาญจนบุรี ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเลาขวัญ อำเภอห้วยกระเจา และอำเภอพนมทวน ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอศรีสวัสดิ์ การแบ่งเขตการปกครอง การปกครองส่วนภูมิภาค อำเภอบ่อพลอยแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 6 ตำบล 80 หมู่บ้าน ได้แก่ 1. บ่อพลอย (Bo Phloi) 12 หมู่บ้าน 2. หนองกุ่ม (Nong Kum) 16 หมู่บ้าน 3. หนองรี (Nong Ri) 10 หมู่บ้าน 4. หลุมรัง (Lum Rang) 18 หมู่บ้าน 5. ช่องด่าน (Chong Dan) 15 หมู่บ้าน 6. หนองกร่าง (Nong Krang) 9 หมู่บ้าน การปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่อำเภอบ่อพลอยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่ เทศบาลตำบลบ่อพลอย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ่อพลอยและตำบลช่องด่าน เทศบาลตำบลหนองรี ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหนองรี องค์การบริหารส่วนตำบลบ่อพลอย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ่อพลอย (นอกเขตเทศบาลตำบลบ่อพลอย) องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกุ่ม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกุ่มทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลหนองรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองรี (นอกเขตเทศบาลตำบลหนองรี) องค์การบริหารส่วนตำบลหลุ่มรัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหลุมรังทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลช่องด่าน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลช่องด่าน (นอกเขตเทศบาลตำบลบ่อพลอย) องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกร่าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกร่างทั้งตำบล อ้างอิง บ่อพลอย