เกาะพยาม เป็นตำบลในอำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สำคัญของจังหวัดระนอง มีพื้นที่ใน 1 อุทยานแห่งชาติ 1 เขตสงวนชีวมณฑลโลก ได้แก่ อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง (เดิมชื่ออุทยานแห่งชาติหมู่เกาะพยาม) และพื้นที่สงวนชีวมณฑลระนอง เกาะพยาม ที่ตั้งและอาณาเขต ตำบลเกาะพยามมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอและจังหวัดข้างเคียง ดังนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับน่านน้ำของตำบลปากน้ำ (อำเภอเมืองระนอง) และน่านน้ำประเทศพม่า ทิศตะวันออก ติดต่อกับน่านน้ำของตำบลม่วงกลวง (อำเภอกะเปอร์) ทิศใต้ ติดต่อกับน่านน้ำของตำบลหงาวและตำบลราชกรูด (อำเภอเมืองระนอง) ทิศตะวันตก ติดต่อกับทะเลอันดามัน เกาะพยาม ประวัติ เกาะพยามเดิมเรียกว่า 'เกาะพิยาม' ซึ่งมาจากคำว่า พอยาม หมายถึง การเดินทางไป เกาะพยามพอยามจึงจะถึงเกาะ (ประมาณ 4 ชั่วโมง) และเรียกกันต่อมาว่า 'เกาะพยาม' และจากคำบอกเล่าของชาวบ้านบนเกาะพยาม มาจากคำว่า พยายาม เพราะในสมัยก่อนการเดินทางมาเกาะพยามเป็นไปด้วยความลำบาก ต้องอาศัยโดยสารมากับเรือประมงของชาวบ้าน ซึ่งคาดไม่ได้ว่าจะไปจะมาเมื่อใด การเดินทางยากลำบากสมกับชื่อว่า 'เกาะพยาม' เดิมประชากรที่อาศัยอยู่บนเกาะส่วนใหญ่เป็นไทยมุสลิม ใน พ.ศ. 2500 สำเภา ศิริสัมพันธ์ ได้รับสัมปทานการเลี้ยงหอยมุกจากรัฐบาล ได้ใช้พื้นที่เกาะพยามเพาะเลี้ยงหอยมุก (ฟาร์มมุก) และอพยพคนอาศัยอยู่เดิมไปอยู่ที่บ้านช้างแหก หมู่ที่ 8 ตำบลราชกรูด อำเภอเมืองระนอง จึงเป็นสาเหตุที่เกาะพยามไม่มีคนมุสลิมอาศัยอยู่เลย ต่อมาสัมปทานหอยมุกเลิกกิจการ เริ่มมีผู้คนอพยพเข้ามาจากเกาะสมุยและเกาะพะงัน จังหวัดสุราษฎร์ธานี ในวันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2529 ได้มีการแยกหมู่บ้าน 2 หมู่บ้านที่อยู่ห่างไกลจากแผ่นดินใหญ่ ซึ่งอยู่ท่ามกลางทะเลอันดามันของตำบลปากน้ำ ได้แก่ ท้องที่หมู่ 5 บ้านเกาะพยาม และท้องที่หมู่ 7 บ้านเกาะช้าง (ในขณะนั้น) มาตั้งขึ้นเป็นตำบล และตั้งชื่อตามหมู่เกาะว่า 'ตำบลเกาะพยาม' ท้องที่ตำบลเกาะพยามจึงมีฐานะเป็นตำบลลำดับที่ 9 ของอำเภอเมืองระนองจนถึงปัจจุบัน เกาะพยามมีความหลากหลายทางระบบนิเวศ มีสัตว์ต่าง ๆ อาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก เช่น นกเงือก นกอินทรี ลิง หมูป่า อีกทั้งมีหาดทรายสีขาวและน้ำทะเลสวยใส เหมือนกับเกาะสมุยเมื่อประมาณ 20 ปีก่อน บนเกาะพยามมีสถานีอนามัย โรงเรียน และวัดซึ่งมีอุโบสถตั้งอยู่ในทะเลอยู่บริเวณท่าเรือของเกาะ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ห่างจากปากน้ำระนองประมาณ 33 กิโลเมตร ป่าบนเกาะพยาม หมู่เกาะพยาม การแบ่งเขตการปกครอง การปกครองส่วนภูมิภาค ตำบลเกาะพยามแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 2 หมู่บ้าน ได้แก่ หมู่ที่ 1 บ้านเกาะพยาม (Ban Ko Phayam) หมู่ที่ 2 บ้านเกาะช้าง (Ban Ko Chang) หมู่เกาะพยามกระจายอยู่ในทะเลอันดามัน ฝั่งตะวันตกของอำเภอเมืองระนอง การปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่ตำบลเกาะพยามเดิมมีฐานะเป็นสภาตำบลเกาะพยามหลังจากแยกตัวออกจากตำบลปากน้ำ ในการจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลปี พ.ศ. 2538–2542 ทางกระทรวงมหาดไทยได้พิจารณาให้ตำบลเกาะพยามมีฐานะเป็นสภาตำบลเกาะพยามดังเดิม เนื่องจากขณะนั้นมีประชากรเพียง 503 คน และ 214 ครัวเรือน จึงไม่ผ่านเงื่อนไขในการจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลที่ต้องมีจำนวนประชากรสองพันคนขึ้นไป ในปี พ.ศ. 2546 กระทรวงมหาดไทยได้พิจารณาว่าสภาตำบลเกาะพยามมีประชากรจำนวน 688 คน และ 242 ครัวเรือน ซึ่งไม่ผ่านเงื่อนไขในการจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบล แต่ขณะนั้นสภาตำบลเกาะพยามมีรายได้โดยไม่รวมเงินอุดหนุนในปีงบประมาณที่ล่วงมาแล้วติดต่อกันสามปีเฉลี่ยไม่ต่ำกว่าปีละหนึ่งแสนห้าหมื่นบาท กระทรวงมหาดไทยจึงพิจารณาให้สภาตำบลเกาะพยามอยู่ในเงื่อนไขที่จะจัดตั้งเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลได้ จึงได้รับการจัดตั้งเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยามในวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2546 ประชากร พื้นที่ตำบลเกาะพยามประกอบด้วยหมู่บ้านทั้งสิ้นจำนวน 2 หมู่บ้าน มีจำนวนประชากร 1,286 คน แบ่งเป็นชาย 625 คน หญิง 630 คน (เดือนธันวาคม 2566) เป็นตำบลที่มีประชากรน้อยที่สุดในอำเภอเมืองระนอง ใน พ.ศ. 2558 มีการรวมผู้ที่ไม่ได้สัญชาติไทยในทะเบียนราษฎร ส่งผลให้ข้อมูลจำนวนประชากรปีดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก หมู่บ้าน พ.ศ. 2566 พ.ศ. 2565 พ.ศ. 2564 พ.ศ. 2563 พ.ศ. 2562 พ.ศ. 2561 พ.ศ. 2560 เกาะพยาม 919 887 866 855 850 848 825 เกาะช้าง 367 368 357 350 348 342 304 รวม 1,286 1,255 1,223 1,205 1,198 1,190 1,129 รายชื่อเกาะในเขตตำบล ตำบลเกาะพยามมีเกาะหลักคือ เกาะช้าง (พื้นที่ 20.217 ตารางกิโลเมตร) และเกาะพยาม (พื้นที่ 16.868 ตารางกิโลเมตร) ซึ่งเป็นเกาะขนาดใหญ่อันดับ 2 และ 3 ในจังหวัดระนอง รองจากเกาะทรายดำ ของตำบลหงาว และเกาะเล็ก ๆ อีก 20 เกาะ ซึ่งอยู่ในความดูแลขององค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม และอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง ทุกเกาะมีพื้นที่รวม 42.221 ตารางกิโลเมตร ที่ ชื่อเกาะ ตำบล พื้นที่ (ตร.กม.) หน่วยงานรับผิดชอบ 1 เกาะนุ้ย เกาะพยาม 0.002 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 2 เกาะขี้นก เกาะพยาม 0.004 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 3 เกาะต้นไม้ เกาะพยาม 0.005 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 4 เกาะลูกปลาย เกาะพยาม 0.005 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 5 เกาะสินไห เกาะพยาม 2.922 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 6 เกาะโพธิ์น้อย เกาะพยาม 0.008 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 7 เกาะปลิง เกาะพยาม 0.045 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง 8 เกาะคัน เกาะพยาม 0.050 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 9 เกาะโคม เกาะพยาม 0.051 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 10 เกาะไฟไหม้ เกาะพยาม 0.058 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง 11 เกาะหม้อ เกาะพยาม 0.122 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง 12 เกาะขาม เกาะพยาม 0.182 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 13 เกาะทะลุ เกาะพยาม 0.237 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง 14 เกาะตาวัวดำ เกาะพยาม 0.266 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 15 เกาะโพธิ์ เกาะพยาม 0.282 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 16 เกาะลมราบ เกาะพยาม 0.321 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 17 เกาะไร่ เกาะพยาม 0.408 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง 18 เกาะหลาม เกาะพยาม 0.416 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพยาม 19 เกาะตาครุฑ เกาะพยาม 1.109 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง 20 เกาะสน เกาะพยาม 1.559 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง 21 เกาะพยาม เกาะพยาม 16.868 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง 22 เกาะช้าง เกาะพยาม 20.217 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง อ้างอิง เกาะพยาม เกาะพยาม เกาะพยาม