คำชะอี เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดมุกดาหาร ประวัติ ท้องที่อำเภอคำชะอี เคยขึ้นอยู่กับจังหวัดนครพนม มีฐานะเป็นท้องที่อำเภอหนึ่ง แต่ในปัจจุบันรวมอยู่ในท้องที่จังหวัดมุกดาหาร ตามประวัติเดิม ชาวคำชะอีเป็นชาวผู้ไทยที่อพยพมาจากเมืองวัง (ฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง) รวมกับชาวผู้ไทยเมืองหนองสูงอพยพมาจากเมืองคำอ้อ ตั้งขึ้นเป็นเมืองหนองสูงโดยให้ ท้าวสีหนาม จากเมืองคำอ้อที่ตั้งบ้านเรือนอยู่หนองสูงเป็นเจ้าเมือง ให้เพี้ยเมืองแสนจากเมืองวังที่อยู่บ้านคำชะอีเป็นอุปฮาด ให้ท้าวราชอาต จากเมืองคำอ้อที่อยู่บ้านหนองสูงเป็นราชวงศ์ ให้ท้าวอุปคุตจากเมืองวังที่อยู่บ้านคำสระอีเป็นราชบุตร ตามประวัติศาสตร์มีหลักฐานที่พอเชื่อถือได้ว่า เมืองนครพนมเป็นเมืองสืบเนื่องมาจากนครในอาณาจักรโคตรบูรณ์ ซึ่งอยู่บนฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขง ต่อมาได้ย้ายมาตั้งอยู่บนฝั่งขวา ในรัชสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี ส่วนตำนานเมืองโครตรบูรณ์ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่ามีความเป็นมาอย่างไร สรุปว่าอำเภอคำชะอีเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรโคตรบูรณ์อันรุ่งเรืองในอดีต วันที่ 2 พฤษภาคม 2484 แยกพื้นที่ตำบลคำชะอี ตำบลหนองสูง ตำบลบ้านซ่ง ตำบลบ้านค้อ ตำบลบ้านเหล่า ตำบลหนองเอี่ยน อำเภอมุกดาหาร มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอคำชะอี และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอมุกดาหาร วันที่ 29 พฤศจิกายน 2492 ย้ายที่ว่าการอำเภอคำชะอี จากตำบลคำชะอี ไปตั้งที่บ้านน้ำเที่ยง ตำบลบ้านซ่ง ท้องที่อำเภอเดียวกัน วันที่ 5 มิถุนายน 2499 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอคำชะอี อำเภอมุกดาหาร เป็น อำเภอคำชะอี วันที่ 15 ตุลาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลคำชะอี ในท้องที่บางส่วนของตำบลบ้านซ่ง วันที่ 29 กันยายน 2513 ตั้งตำบลโพนงาม แยกออกจากตำบลบ้านค้อ วันที่ 11 สิงหาคม 2520 โอนพื้นที่หมู่ 14 บ้านร่มเกล้า (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองสูงใต้ อำเภอคำชะอี ไปขึ้นกับตำบลนิคมคำสร้อย กิ่งอำเภอนิคมคำสร้อย อำเภอมุกดาหาร วันที่ 2 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลโนนยาง แยกออกจากตำบลหนองสูง ตั้งตำบลบ้านเป้า แยกออกจากตำบลหนองสูงใต้ วันที่ 5 สิงหาคม 2523 ตั้งตำบลคำบก แยกออกจากตำบลคำชะอี วันที่ 16 กันยายน 2523 ตั้งตำบลเหล่าสร้างถ่อ แยกออกจากตำบลหนองเอี่ยน วันที่ 24 กันยายน 2523 โอนพื้นที่หมู่ 7 บ้านหนองนกเขียน (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองสูงใต้ อำเภอคำชะอี ไปขึ้นกับตำบลนิคมคำสร้อย อำเภอนิคมคำสร้อย และโอนพื้นที่หมู่ 8 บ้านคำนางโอก (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองสูงใต้ อำเภอคำชะอี ไปขึ้นกับตำบลกกแดง อำเภอนิคมคำสร้อย วันที่ 5 พฤษภาคม 2524 ตั้งตำบลภูวง แยกออกจากตำบลหนองสูง วันที่ 27 สิงหาคม 2525 แยกพื้นที่อำเภอมุกดาหาร อำเภอคำชะอี อำเภอดอนตาล อำเภอนิคมคำสร้อย กิ่งอำเภอดงหลวง และกิ่งอำเภอหว้านใหญ่ จังหวัดนครพนม มาตั้งเป็น จังหวัดมุกดาหาร โดยโอนกิ่งอำเภอดงหลวง อำเภอนาแก มาขึ้นกับอำเภอมุกดาหาร และเปลี่ยนชื่ออำเภอมุกดาหาร เป็นอำเภอเมืองมุกดาหาร วันที่ 1 มิถุนายน 2525 ตั้งตำบลน้ำเที่ยง แยกออกจากตำบลบ้านซ่ง วันที่ 26 มีนาคม 2528 แยกพื้นที่ตำบลหนองสูง ตำบลโนนยาง ตำบลภูวง ตำบลบ้านเป้า และตำบลหนองสูงใต้ อำเภอคำชะอี ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองสูง และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอคำชะอี วันที่ 3 พฤศจิกายน 2536 ยกฐานะกิ่งอำเภอหนองสูง อำเภอคำชะอี เป็น อำเภอหนองสูง วันที่ 8 พฤศจิกายน 2536 ตั้งตำบลหนองสูงเหนือ แยกออกจากตำบลหนองสูง วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลคำชะอี เป็นเทศบาลตำบลคำชะอี ด้วยผลของกฎหมาย ที่ตั้งและอาณาเขต อำเภอคำชะอีตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอดงหลวง ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองมุกดาหาร ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอหนองสูง ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอกุฉินารายณ์และอำเภอเขาวง (จังหวัดกาฬสินธุ์) การแบ่งเขตการปกครอง การปกครองส่วนภูมิภาค อำเภอคำชะอีแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 9 ตำบล 88 หมู่บ้าน ได้แก่ 1. บ้านซ่ง (Ban Song) 7 หมู่บ้าน 6. โพนงาม (Phon Ngam) 10 หมู่บ้าน 2. คำชะอี (Khamcha-i) 14 หมู่บ้าน 7. เหล่าสร้างถ่อ (Lao Sang Tho) 7 หมู่บ้าน 3. หนองเอี่ยน (Nong Ian) 10 หมู่บ้าน 8. คำบก (Kham Bok) 6 หมู่บ้าน 4. บ้านค้อ (Ban Kho) 11 หมู่บ้าน 9. น้ำเที่ยง (Nam Thiang) 12 หมู่บ้าน 5. บ้านเหล่า (Ban Lao) 11 หมู่บ้าน การปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่อำเภอคำชะอีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่ เทศบาลตำบลคำชะอี ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลน้ำเที่ยง เทศบาลตำบลบ้านซ่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านซ่งทั้งตำบล เทศบาลตำบลผู้ไทคำชะอี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคำชะอีทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเอี่ยน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเอี่ยนทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านค้อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านค้อทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเหล่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเหล่าทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลโพนงาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนงามทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลเหล่าสร้างถ่อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเหล่าสร้างถ่อทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลคำบก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคำบกทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำเที่ยง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำเที่ยง (นอกเขตเทศบาลตำบลคำชะอี) โรงเรียนมัธยมศึกษา โรงเรียนคำชะอีวิทยาคาร โรงเรียนคำชะอีพิทยาคม โรงเรียนชัยปัญญาวิทยานุสรณ์ โรงเรียนคำบกวิทยาคาร โรงเรียนเหล่าประชาอุทิศ อ้างอิง คำ