ภาษาโซ่ (ทะวืง) หรือ ภาษาทะวืง มีผู้พูดทั้งหมด 2,520 คน พบในไทย 750 คน (พ.ศ. 2539) ในจังหวัดสกลนคร พูดภาษาลาวได้ด้วย ในลาวมี 1,770 คน (พ.ศ. 2543) จัดอยู่ในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก กลุ่มมอญ-เขมร สาขาเวียตติก ในประเทศไทยบางครั้งเรียกภาษานี้ว่าภาษาโซ่ สัทวิทยา พยัญชนะ หน่วยเสียงพยัญชนะภาษาโซ่ (ทะวืง) ถิ่นหนองม่วงและหนองแวง จังหวัดสกลนคร ลักษณะการออกเสียง ตำแหน่งเกิดเสียง ริมฝีปาก ปุ่มเหงือก เพดานแข็ง เพดานอ่อน เส้นเสียง เสียงนาสิก เสียงหยุด ก้อง ไม่ก้อง ไม่พ่นลม พ่นลม เสียงเสียดแทรก เสียงข้างลิ้น เสียงกึ่งสระ หน่วยเสียงที่เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้นและพยัญชนะท้ายมี 11 หน่วยเสียง ได้แก่ , , , , , , , , , และ หน่วยเสียง อาจออกเสียงเป็น หรือ หน่วยเสียง พบเฉพาะในคำยืมจากภาษาไทย ผู้พูดรุ่นเก่ามักออกเสียงพยัญชนะนี้เป็น หน่วยเสียง เมื่ออยู่ในตำแหน่งต้นพยางค์ออกเสียงเป็น หรือ และเมื่ออยู่ในตำแหน่งท้ายพยางค์ออกเสียงเป็น สระ สระเดี่ยว หน่วยเสียงสระเดี่ยวภาษาโซ่ (ทะวืง) ถิ่นหนองม่วงและหนองแวง จังหวัดสกลนคร ระดับลิ้น ตำแหน่งลิ้น หน้า กลาง หลัง สูง กึ่งสูง กึ่งต่ำ ต่ำ สระประสม หน่วยเสียงสระประสมภาษาโซ่ (ทะวืง) ถิ่นหนองม่วงและหนองแวงมี 2 หน่วยเสียง ได้แก่ และ ลักษณะน้ำเสียง ภาษาโซ่ (ทะวืง) ถิ่นหนองม่วงและหนองแวงมีลักษณะน้ำเสียง 3 ลักษณะ ได้แก่ ลักษณะน้ำเสียงปกติ มีเสียงย่อย 3 ระดับ ได้แก่ ระดับเสียงกึ่งสูงระดับ ระดับเสียงกึ่งสูง-ตก และระดับเสียงกึ่งสูง-ขึ้น ) ลักษณะน้ำเสียงทุ้มต่ำ ลักษณะน้ำเสียงสูงบีบ ในปัจจุบันลักษณะน้ำเสียงเหล่านี้อยู่ระหว่างการพัฒนาขึ้นมาเป็นเสียงวรรณยุกต์ ระบบการเขียน ตัวเขียนภาษาโซ่ (ทะวืง) อักษรไทยตามที่คณะกรรมการจัดทำระบบเขียนภาษาท้องถิ่นของกลุ่มชาติพันธุ์ด้วยอักษรไทย สำนักงานราชบัณฑิตยสภา ได้กำหนดไว้ มีดังนี้ + พยัญชนะ อักษรไทย เสียง ตัวอย่างคำ ความหมาย ไก่ เหล็ก จระเข้ วัว ไม้ หมา มือ, สี ไฟ หัวใจ เรือ (เมื่อเป็นพยัญชนะท้าย) ปลูก (เมื่อเป็นพยัญชนะต้น) ถ้วยชาม กระสอบ คอ หมู นกฮูก (เมื่อเป็นพยัญชนะท้าย) กีดขวาง (ใช้กับต้นไม้) (เมื่อเป็นพยัญชนะต้น) ดอกไม้ ฟางข้าว นัยน์ตา พระจันทร์ จักรยาน อยู่ งู หม้อ เสื้อ (เมื่อเป็นพยัญชนะต้น) บ้าน คางคก หนอน ไม่มีรูป (เมื่อเป็นพยัญชนะท้าย) รู้ + สระ อักษรไทย เสียง ตัวอย่างคำ ความหมาย (เมื่อออกเสียงสั้น ไม่มีพยัญชนะท้ายและอยู่ในคำหลายพยางค์ หรือเมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น ) ไข่ มัน (สรรพนาม) (เมื่อออกเสียงสั้นและมีพยัญชนะท้ายอื่น) หน่อไม้ (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้ายหรือเมื่อออกเสียงยาว) สาม ข้าวสุก (เมื่อออกเสียงสั้น) หนอน (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้ายหรือเมื่อออกเสียงยาว) ไป เท้า (เมื่อออกเสียงสั้น) เปิด (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้าย) จำ (เมื่อออกเสียงยาวและมีพยัญชนะท้าย) บุหรี่ (เมื่อออกเสียงสั้น) ถั่ว (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้ายหรือเมื่อออกเสียงยาว) ลึก หมู (เมื่อออกเสียงสั้นและมีพยัญชนะท้ายเป็น ) เตะ (เมื่อออกเสียงสั้นและมีพยัญชนะท้ายอื่น) เหล็ก (เมื่อออกเสียงยาว) พระจันทร์ (เมื่อออกเสียงสั้นและมีพยัญชนะท้ายเป็น ) เกวียน (เมื่อออกเสียงสั้นและมีพยัญชนะท้ายอื่น) เป็น (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้ายหรือเมื่อออกเสียงยาว) มี เลี้ยง (เมื่อออกเสียงสั้นและมีพยัญชนะท้ายเป็น ) กะลา (เมื่อออกเสียงสั้นและมีพยัญชนะท้ายเป็น หรือ ) คำ, ภาษา แก, มึง (ลดรูป) (เมื่อออกเสียงสั้นและมีพยัญชนะท้ายอื่น) คน (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้ายหรือเมื่อออกเสียงยาว) ข้าวสาร ช้าง (เมื่อออกเสียงสั้นและมีพยัญชนะท้ายเป็น ) ทิ่ม, ตำ (เมื่อออกเสียงสั้นและมีพยัญชนะท้ายอื่น) ตั๊กแตนตำข้าว (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้ายหรือเมื่อออกเสียงยาว) ลิง ต่อ (แมลง) (เมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น ) นินทา (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้าย) ใกล้ (เมื่อมีพยัญชนะท้ายอื่น) คอ บ้า เรา ปลาไหล (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้าย) ผึ้ง (เมื่อมีพยัญชนะท้าย) ชวน การเลือกใช้รูปสระสั้นหรือยาวเป็นไปตามการออกเสียงของเจ้าของภาษาซึ่งไม่สามารถระบุเงื่อนไขการเกิดเสียงสั้นและยาวได้ + ลักษณะน้ำเสียง อักษรไทย ลักษณะน้ำเสียง ตัวอย่างคำ ความหมาย ไม่มีรูป ปกติ ล่า ดำ แตง –่ ทุ้มต่ำ เพื่อน ไม้ แก่น –้ สูงบีบ ปลา หนู มด, เอว คำว่า ที่หมายถึงชื่อภาษาและกลุ่มชาติพันธุ์ออกเสียงด้วยลักษณะน้ำเสียงสูงบีบแต่สะกดด้วยเครื่องหมาย แทนที่จะเป็น อ้างอิง Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com/ โซ่ (ทะวืง) โซ่ (ทะวืง)