พัฒนานิคม เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดลพบุรี จัดตั้งขึ้นโดยโอนพื้นที่ของ 4 อำเภอ คือ อำเภอโคกสำโรง อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี และอำเภอแก่งคอย อำเภอพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี มาจัดตั้ง และเป็นอำเภอที่ตั้งของเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ปัจจุบันถูกจัดให้เป็นพื้นที่จัดตั้งโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆ และเป็นเขตนิคมอุตสาหกรรมของจังหวัดลพบุรี ประวัติ วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2505 โอนพื้นที่ตำบลดีลัง อำเภอโคกสำโรง มาขึ้นกับอำเภอเมืองลพบุรี โอนพื้นที่ตำบลมะนาวหวาน ตำบลโคกสลุง อำเภอชัยบาดาล มาขึ้นกับอำเภอเมืองลพบุรี และเปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดลพบุรี กับจังหวัดสระบุรี โดยโอนพื้นที่ตำบลช่องสาริกา อำเภอพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี ไปขึ้นกับอำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี โอนพื้นที่ตำบลหนองบัว อำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี ไปขึ้นกับอำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี วันที่ 13 มีนาคม 2505 แยกพื้นที่ตำบลดีลัง ตำบลมะนาวหวาน ตำบลโคกสลุง ตำบลช่องสาริกา และตำบลหนองบัว อำเภอเมืองลพบุรี มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอพัฒนานิคม ขึ้นกับอำเภอเมืองลพบุรี วันที่ 16 กรกฎาคม 2506 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอพัฒนานิคม อำเภอเมืองลพบุรี เป็น อำเภอพัฒนานิคม วันที่ 21 เมษายน 2507 จัดตั้งสุขาภิบาลพัฒนานิคม ในท้องที่บางส่วนของตำบลดีลัง วันที่ 19 กรกฎาคม 2509 จัดตั้งสุขาภิบาลแก่งเสือเต้น ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองบัว วันที่ 21 สิงหาคม 2516 ตั้งตำบลพัฒนานิคม แยกออกจากตำบลดีลัง วันที่ 10 มิถุนายน 2517 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดลพบุรี กับจังหวัดสระบุรี โดยโอนพื้นที่หมู่ 12,13,15 (ในขณะนั้น) ของตำบลธารเกษม อำเภอพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี ไปขึ้นกับตำบลช่องสาริกา อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี วันที่ 2 กรกฎาคม 2517 ตั้งตำบลห้วยขุนราม แยกออกจากตำบลมะนาวหวาน วันที่ 12 ตุลาคม 2519 ตั้งตำบลชอนน้อย แยกออกจากตำบลช่องสาริกา และตำบลหนองบัว วันที่ 29 มิถุนายน 2525 ตั้งตำบลน้ำสุด แยกออกจากตำบลห้วยขุนราม วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลพัฒนานิคม และสุขาภิบาลแก่งเสือเต้น เป็นเทศบาลตำบลพัฒนานิคม และเทศบาลตำบลแก่งเสือเต้น ตามลำดับ ที่ตั้งและอาณาเขต อำเภอพัฒนานิคมมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังต่อไปนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอชัยบาดาลและอำเภอท่าหลวง ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอมวกเหล็ก (จังหวัดสระบุรี) ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอมวกเหล็ก อำเภอวังม่วง อำเภอแก่งคอย อำเภอเฉลิมพระเกียรติ และอำเภอพระพุทธบาท (จังหวัดสระบุรี) ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองลพบุรีและอำเภอโคกสำโรง การแบ่งเขตการปกครอง การปกครองส่วนภูมิภาค อำเภอพัฒนานิคมแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 9 ตำบล 89 หมู่บ้าน ได้แก่ 1. พัฒนานิคม (Phatthana Nikhom) 14 หมู่บ้าน 6. ชอนน้อย (Chon Noi) 5 หมู่บ้าน 2. ช่องสาริกา (Chong Sarika) 13 หมู่บ้าน 7. หนองบัว (Nong Bua) 11 หมู่บ้าน 3. มะนาวหวาน (Manao Wan) 8 หมู่บ้าน 8. ห้วยขุนราม (Huai Khun Ram) 11 หมู่บ้าน 4. ดีลัง (Di Lang) 7 หมู่บ้าน 9. น้ำสุด (Nam Sut) 9 หมู่บ้าน 5. โคกสลุง (Khok Salung) 11 หมู่บ้าน การปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่อำเภอพัฒนานิคมประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่ เทศบาลตำบลแก่งเสือเต้น ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหนองบัว เทศบาลตำบลพัฒนานิคม ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลพัฒนานิคม เทศบาลตำบลดีลัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดีลังทั้งตำบล เทศบาลตำบลเขาพระยาเดินธง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพัฒนานิคม (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลพัฒนานิคม) องค์การบริหารส่วนตำบลช่องสาริกา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลช่องสาริกาทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลมะนาวหวาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมะนาวหวานทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลโคกสลุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสลุงทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลชอนน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชอนน้อยทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัว (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลแก่งเสือเต้น) องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยขุนราม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยขุนรามทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำสุด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำสุดทั้งตำบล อ้างอิง พัฒนานิคม