โรงเรียนเสนาธิการทหารบก ตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2452 โดยจอมพล สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ เพื่อให้การศึกษาเกี่ยวกับยุทธวิธีทางการทหารให้กับทหารในระดับมันสมองของกองทัพ โดยต้องมีการสอบคัดเลือกเพื่อมาเข้ารับการศึกษา หลักสูตรการศึกษาในปัจจุบันได้ยึดตามโรงเรียนเสนาธิการทหารบกสหรัฐอเมริกาเป็นหลัก เน้นการให้การศึกษาภาคปฏิบัติยิ่งกว่าการบรรยายตามความต้องการของกองทัพบก และมีการรับนายทหารจากมิตรประเทศเข้ามารับการศึกษาด้วย ประวัติ จอมพล สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ องค์ผู้พระราชทานกําเนิดโรงเรียนเสนาธิการทหารบก นับตั้งแต่ วันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2452 ซึ่งเป็นวันที่กองทัพบกได้ออกคำสั่งให้เปิดการศึกษาของนักเรียนเสนาธิการทหารบก ชุดที่ 1 เป็นต้นมา จนถึงวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2552 ก็ครบรอบ 100 ปี ของการสถาปนาโรงเรียนเสนาธิการทหารบก ซึ่งเป็นสถาบันการศึกษาหลักของกองทัพบกสถาบันหนึ่ง จากวันสถาปนามาจนถึงปัจจุบัน โรงเรียนเสนาธิการทหารบก ได้ผลิตนายทหารชั้นมันสมองให้กับหน่วยราชการในกองทัพเป็นจำนวนมากรวมทั้งการสนับสนุนการผลิต ฝอ. แก่เจ้าหน้าที่จากกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย (หลักสูตรฝ่ายอำนวยการกองอาสารักษาดินแดน) และในอดีตก็ได้สนับสนุนการผลิต ฝอ. แก่สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (หลักสูตร ฝอ.ตร.และหลักสูตร ฝอ.ตร.(ตชด.) อีกด้วย ตลอดระยะเวลาอันยาวนานที่ผ่านมานี้ โรงเรียนเสนาธิการทหารบก ได้รับการพัฒนามาโดยลำดับ ทั้งในด้านการจัดหลักสูตร การจัดการศึกษา ตำรา สถานที่ และสิ่งอำนวยความสะดวกทางการศึกษา ทั้งนี้เพื่อให้สอดคล้องกับภารกิจ และนโยบายที่ได้รับมอบสอดคล้องกับสถานการณ์ที่เป็นอยู่ สอดคล้องกับพื้นฐานความรู้ของนายทหารนักเรียนที่มีอยู่แล้วก่อนเข้ารับการศึกษา รวมทั้งให้มีมาตรฐานสอดคล้องกับวิวัฒนาการทางด้านวิชาการตามยุคตามสมัย จากการพัฒนาการดังกล่าว สามารถแบ่งวิวัฒนาการของโรงเรียนเสนาธิการทหารบก ได้เป็น 3 สมัยด้วยกัน คือ สมัยก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง เริ่มตั้งแต่สถาปนาโรงเรียนเสนาธิการทหารบก ในปี พ.ศ. 2452 จนถึงการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ปี พ.ศ. 2475 สมัยหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง เริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 2477 (รร.สธ.ทบ.ถูกยุบเลิก 2 ปี 2475 - 2476) จนถึงสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 ปี พ.ศ. 2488 สมัยหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2489 จนถึงปัจจุบัน อันเป็นสมัยที่ได้มีการพัฒนาปรับปรุงไปในแนวทางของโรงเรียนเสนาธิการทหารบกต่างประเทศหลายประเทศ หลักสูตรการศึกษา ตามที่กองทัพบกกำหนด ได้แก่ หลักสูตรหลักประจำ ชุดที่ 1 (พ.ศ. 2452) ระยะเวลาการศึกษา 46 สัปดาห์ หลักสูตรการบริหารความมั่นคงการทัพบก (บมท.) หลักสูตรการพัฒนาองค์ความรู้การก่อการร้ายและการก่อความไม่สงบสำหรับผู้บริหาร (พรส.) หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การทหาร) รุ่นที่ 1 (พ.ศ. 2529) ปัจจุบันรุ่นที่ 40 (ความมั่นคงศึกษา) : MASTER OF ARTS PROGRAM IN SECURITY STUDIES หลักสูตรนายทหารบกอาวุโส ชุดที่ 1 (พ.ศ. 2533) ถึง ชุดที่ 42 ระยะเวลาการศึกษา 26 สัปดาห์ หลักสูตรอื่น ๆ ได้แก่ หลักสูตรฝ่ายอำนวยการกองอาสารักษาดินแดน จำนวน 14 ชุด หลักสูตรฝ่ายอำนวยการตำรวจ จำนวน 15 ชุด หลักสูตรฝ่ายอำนวยการตำรวจ (ตำรวจตระเวนชายแดน) จำนวน 8 ชุด หลักสูตรฝ่ายอำนวยการชั้นต้นในการป้องกันและปราบปรามการก่อความไม่สงบ จำนวน 1 ชุด (พ.ศ. 2547) รายนามผู้บัญชาการ รายนามผู้บัญชาการ​ ลำดับ นาม วาระการดำรงตำแหน่ง หมายเหตุ 1 จอมพล สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ พ.ศ. 2452 - 2457 2 พลตรี พระยาพิชัยสงคราม (แก๊ป สรโยธิน) พ.ศ. 2457 - 2464 3 พลตรี พระยาสรกิจพิศาล พ.ศ. 2464 - 2473 4 พลตรี พระยาสราภัยสฤษฏิการ พ.ศ. 2473 - 2474 5 พลตรี ประศาสน์ พิทยายุทธ พ.ศ. 2475 - 2475 6 พลตรี พระอภัยสงคราม พ.ศ. 2477 - 2481 7 พลตรี หลวงไพรีระย่อเดช พ.ศ. 2481 - 2482 8 พลตรี สุรจิต จารุเศรนี พ.ศ. 2482 - 2486 9 พลตรี สมบุญ กงศะพุกก์ พ.ศ. 2486 - 2488 10 พลตรี เนตร เขมะโยธิน พ.ศ. 2488 - 2491 11 พลตรี สุทธิ์ สุทธิสารรณกร พ.ศ. 2491 - 2493 12 พลตรี หลวงจุลยุทธ์ยรรยง พ.ศ. 2493 - 2495 13 พลตรี หม่อมเจ้าพิสิษฐดิษพงษ์ ดิศกุล พ.ศ. 2495 -2495 14 พลตรี หม่อมหลวงคำรณ สุทัศน์ พ.ศ. 2495 - 2496, พ.ศ. 2498 - 2501 15 พลตรี รัศมี รัชนีวัต พ.ศ. 2496 - 2498 16 พลตรี ธีระเดช มุ่งทางธรรม พ.ศ. 2501 - 2502 17 พลตรี อ่อง โพธิกนิษฐ์ พ.ศ. 2502 - 2503 18 พลตรี เล็ก แนวมาลี พ.ศ. 2503 - 2506 19 พลตรี ฉลาด หิรัญศิริ พ.ศ. 2506 - 2507 20 พลตรี ถวิล เกษตรทัต พ.ศ. 2507 - 2514 21 พลตรี สมัคร สุวรรณนาคร พ.ศ. 2514 - 2520 22 พลตรี เสฐียร ศิริวิโรจน์ พ.ศ. 2520 - 2524 23 พลตรี จำรัส นิคมบริรักษ์ พ.ศ. 2524 - 2526 24 พลตรี สมคิด เจริญขำ พ.ศ. 2526 - 2531 25 พลตรี สมชาย ชุติมันต์ พ.ศ. 2531 - 2532 26 พลตรี ไพโรจน์ นุชฉายา พ.ศ. 2532 - 2535 27 พลตรี มนตรีศักดิ์ บุญคง พ.ศ. 2535 - 2537 28 พลตรี บุรี มนต์ไตรเวศย์ พ.ศ. 2537 - 2541 29 พลตรี บัณฑิต พิริยาสัยสันติ พ.ศ. 2541 - 2543 30 พลตรี พหล สง่าเนตร พ.ศ. 2543 - 2546 31 พลตรี ระบิล สมคิด พ.ศ. 2546 - 2548 32 พลตรี ภาณุมาต สีวะรา พ.ศ. 2548 - 2549 33 พลตรี ชูศักดิ์ เมฆสุวรรณ์ พ.ศ. 2549 - 2552 34 พลตรี สุทัศน์ กาญจนานนท์กุล พ.ศ. 2552 - 2556 35 พลตรี ฐิตินันท์ อุตมัง พ.ศ. 2556 - 2558 36 พลตรี วัลลภ แดงใหญ่ พ.ศ. 2558 - 2559 37 พลตรี พร ภิเศก พ.ศ. 2559 - 2561 38 พลตรี บุญรอด ศรีสมบัติ พ.ศ. 2561 - 2562 39 พลตรี ดิเรก ดีประเสริฐ พ.ศ. 2562 - 2564 40 พลตรี กัณห์ สถิตยุทธการ พ.ศ. 2564 - 2566 41 พลตรี เจษฎ์ จันทรสนาม​ พ.ศ. 2566 - 2567 41 พลตรี ดิษฐรัตน์ อมรวิทวัส​ พ.ศ. 2567 - ปัจจุบัน หมายเหตุ ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งตามประกาศสํานักนายกรัฐมนตรี อ้างอิง สเสนาธิการทหารบก