โตโยต้า พริอุส เป็นรถยนต์นั่งขนาดเล็ก ของค่ายรถยนต์โตโยต้า เป็นรถรุ่นแรกของโลกที่นำระบบเครื่องยนต์ไฮบริดมาใช้ในเชิงพาณิชย์ (รถยนต์ไฮบริด คือ รถยนต์ที่ใช้ระบบไฟฟ้าแบตเตอรี่มาช่วยในการขับเคลื่อนในบางสถานการณ์ ทำให้รถยนต์ที่ใช้ระบบไฮบริดประหยัดน้ำมันได้ประมาณ 30-50%) เริ่มการผลิตครั้งแรกใน พ.ศ. 2540 จนถึงปัจจุบัน หลักการการตั้งชื่อ คำว่าพริอุส (Prius) ในภาษาละตินมีความหวายว่า 'ที่หนึ่ง', 'ดั้งเดิม', 'สุดยอด' หรือ 'ไปก่อนใคร' ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 โตโยต้าสหรัฐอเมริกาได้มีการถามประชาชนชาวสหรัฐฯ ว่าควรเรียกพริอุสที่มีหลายคัน (พหูพจน์) ว่าอย่างไร ซึ่งตัวเลือกที่มีก็คือ Prien, Prii, Prium, Prius, หรือคำว่า Priuses โดยโตโยต้าสหรัฐฯ ได้ข้อสรุปและประกาศในวันที่ 20 กุมภาพันธ์ว่าคำที่ได้คือคำว่า 'Prii' ซึ่งเป็นตัวเลือกที่ได้รับเลือกที่มากที่สุดและกำหนดให้เป็นพหูพจน์ใหม่อย่างเป็นทางการในสหรัฐอเมริกา ในภาษาละติน คำว่า prius เป็นเอกพจน์เพศกลางของรูปแบบการเปรียบเทียบ (prior, prior, prius) ของคำคุณศัพท์ที่มีการเปรียบเทียบและการเปรียบเทียบขั้นสูงสุด (การเปรียบเทียบขั้นสูงสุดเป็น primus, prima, primum) เช่นเดียวกับคำที่เป็นกลางทั้งหมด พหูพจน์ของภาษาละตินคือ priora แต่ชื่อนั้นได้ใช้ไปแล้วโดยรถยนต์รุ่นลาด้า พรีออร่า ใน พ.ศ. 2550 แต่ถึงแม้ว่าคำพหูพจน์อย่างเป็นทางการที่ใช้โดยโตโยต้าสหรัฐเป็นคำว่า 'Prii' แต่คำว่า 'Priuses' ก็ยังมีการใช้กันอย่างกว้างขวางอยู่ ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2554 โตโยต้าสหรัฐฯ เริ่มมีการขยายการใช้ชื่อพริอุสออกไปยังรถรุ่นอื่น ๆ นั่นคือ พริอุสรุ่นปกติจะเป็นพริอุส ลิฟต์แบ็ก, พริอุส วี (หรือในประเทศญี่ปุ่นจะใช้เป็นชื่อโตโยต้า พริอุส อัลฟา , ในยุโรปจะใช้ชื่อว่าพริอุส พลัส , พริอุส ปลั๊กอิน ไฮบริด และพริอุส ซี (ใช้ชื่อโตโยต้า อควาในประเทศญี่ปุ่น) โฉมที่ 1 (XW10; พ.ศ. 2540) รุ่น NHW10, รุ่นแรก NHW10 (2540–2543) ใน พ.ศ. 2538 โตโยต้าเปิดตัวแนวคิดรถแบบไฮบริดในงานโตเกียวมอเตอร์โชว์ โดยมีการทดสอบในปีถัดมา พริอุสแรกที่มีโมเดล NHW10 ออกจำหน่ายในวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2540 พริอุสรุ่นแรก (NHW10) ออกจำหน่ายในประเทศญี่ปุ่นเท่านั้น NHW11 (2543–2546) รุ่น NHW11, รุ่นแรก พริอุส NHW11 (บางครั้งเรียกเป็น 'Generation II') เป็นพริอุสรุ่นแรกที่โตโยต้าวางขายนอกประเทศญี่ปุ่น โดยมียอดขายจำนวนจำกัดเริ่มตั้งแต่ พ.ศ. 2543 ในเอเชีย อเมริกา ยุโรป และออสเตรเลีย พริอุสจะใช้เกียร์อัตโนมัติ CVT เป็นมาตรฐาน มีอัตราการใช้น้ำมันที่ประหยัดมาก (17.5 - 17.9 กม./ลิตร ในการวิ่งปกติ) และได้รับการตัดสินจากองค์กร CARB (California Air Resources Board) ให้เป็นรถยนต์มลพิษต่ำพิเศษ (Super Ultra Low Emission Vehicle) โฉมที่ 2 (XW20; พ.ศ. 2546–2552) thumb พริอุสรุ่นที่ 2 ใช้รหัส NHW20 ได้เปลี่ยนมาผลิตตัวถังแบบแฮทช์แบ็ก 5 ประตู (ท้ายกุด ไม่มีกระโปรงสั้น คล้าย ฮอนด้า แจ๊ซ, โตโยต้า ยาริส ฯลฯ) พริอุสได้รับออกแบบให้มีขนาดใหญ่ขึ้น แต่ประหยัดน้ำมันมากขึ้น (19.2 - 20.4 กม./ลิตร ในการวิ่งปกติ) ด้านความปลอดภัย มีองค์กรต่างๆ ได้ไปทำการทดสอบการชน กับรถพริอุส โดยมีผลการทดสอบอยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างดีในรุ่นที่มีถุงลมนิรภัย Airbags รอบคัน แต่รุ่นที่ไม่มีถุงลมนิรภัย Airbags ในด้านข้าง มีผลการทดสอบที่ค่อนข้างไม่น่าพอใจ โฉมที่ 3 (XW30; พ.ศ. 2552–2558) พรีอุส ไฮบริด โตโยต้า พริอุสรุ่นที่ 3 ใช้รหัส ZVW30 ใช้ตัวถังแบบลิฟต์แบ็ก 5 ประตูเช่นเดียวกับรุ่นก่อนหน้า เปิดตัวที่งานแสดงรถยนต์อเมริกาเหนือเมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. 2552 เป็นรุ่นปี 2010 ตั้งแต่เปิดตัวเมื่อ พ.ศ. 2552 มีการผลิตพรีอุสรุ่นนี้ไปแล้วกว่า 1,688,000 คันทั่วโลก โตโยต้า พริอุส รุ่นนี้มีค่าสัมประสิทธิ์แรงเสียดทานของตัวรถเพียง 0.25 และมีครีบหลังใต้ท้องรถช่วยให้รถทรงตัวได้ที่ความเร็วสูง ระบบขับเคลื่อน ZVW30 รุ่นนี้มาพร้อมกับเครื่องยนต์ 1.8 ลิตร เครื่องยนต์เบนซินสี่สูบเรียง (รุ่นก่อน 1.5 ลิตร) มีแรงม้า รวมกับพลังจากมอเตอร์ไฟฟ้า ได้แรงม้ารวมเป็น (รุ่นก่อน 110 hp) ซึ่งเครื่องยนต์ที่ใหญ่ขึ้นนี้ทำให้แรงบิดเพิ่มขึ้น รอบต่อนาที (rpm) ต่ำลง ทำให้ประหยัดน้ำมันเมื่อขับขี่บนทางหลวง นอกจากนี้ยังมีปั๊มน้ำไฟฟ้าทำให้เครื่องยนต์ของพรีอุสไม่จำเป็นต้องมีสายพานยิ่งทำให้ประหยัดน้ำมันมากขึ้น ส่วนมอเตอร์ไฟฟ้าและส่วนประกอบอื่น ๆ ของระบบไฮบริดก็เล็กลงและมีประสิทธิภาพมากขึ้น โตโยต้าประเมินว่าอินเวอร์เตอร์ มอเตอร์ และเพลาส่งกำลังแบบใหม่จะเบาลง 20 เปอร์เซ็นต์ และมีแบตเตอรีนิกเกิลไฮไดรด์ 1.3 กิโลวัตต์ติดตั้งที่ใต้ท้องรถ ZVW35: รุ่นปลั๊กอิน พรีอุส ปลั๊กอิน ไฮบริด จัดแสดงที่งานแสดงรถยนต์แฟรงก์เฟิร์ตประจำปี ค.ศ. 2011 พรีอุส ปลั๊กอิน ไฮบริด ตัวต้นแบบของโตโยต้า พรีอุส ปลั๊กอิน ไฮบริดได้ถูกแสดงในงานแสดงรถยนต์โตเกียวประจำปี 2009 งานแสดงรถยนต์แฟรงก์เฟิร์ตประจำปี 2009 และงานแสดงรถยนต์ลอสแอนเจลิสประจำปี 2009 ในจำนวนจำกัดสำหรับโปรแกรมสาธิตตัวต้นแบบนี้ ตัวต้นแบบนี้พัฒนามาจากตัวไฮบริดรุ่นที่สามและมาพร้อมกับแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนขนาด 5.2 กิโลวัตต์ สามารถขับด้วยระบบไฟฟ้าล้วนได้ 21 กิโลเมตร (13 ไมล์) โปรแกรมสาธิตพรีอุส ปลั๊กอิน ไฮบริดได้ผลิตพรีอุสที่เป็นตัวทดลองกว่า 600 คันเริ่มผลิตตั้งแต่ พ.ศ. 2552 สำหรับการทดสอบในประเทศญี่ปุ่น ยุโรป แคนาดา จีน ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์และสหรัฐอเมริกา ส่วนพรีอุส ปลั๊กอิน ไฮบริดรุ่นผลิตจริงได้เปิดตัวที่งานแสดงรถยนต์แฟรงก์เฟิร์ตประจำปี 2011 จากการทดสอบด้วยโปรแกรมสาธิตได้ทำให้พรีอุส ปลั๊กอิน ไฮบริดมีประสิทธิภาพที่ดีขึ้นด้วยขนาดแบตเตอรี่ที่เล็กลงเป็น 4.4 กิโลวัตต์ แต่ได้ระยะทางขับเคลื่อนด้วยระบบไฟฟ้าล้วนได้ 23 กิโลเมตร (14.3 ไมล์) พรีอุส ปลั๊กอิน ไฮบริดเริ่มต้นจำหน่ายที่ประเทศญี่ปุ่นเมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. 2555 สหรัฐอเมริกาเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ และตลาดยุโรปเมื่อเดือนมิถุนายนปีเดียวกัน การตลาดในประเทศไทย โตโยต้า พรีอุสรุ่นที่สามได้เปิดตัวในประเทศไทยเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553 โดยเป็นการนำเข้าสิ้นส่วนมาประกอบในประเทศ (CDK) เป็นรถโตโยต้าไฮบริดรุ่นที่สองหลังจากโตโยต้า คัมรี่ ไฮบริด โดยพรีอุสมีรุ่นย่อยแบ่งออกเป็น 2 รุ่น คือ Top Grade ราคา 1,260,000 บาท และ Standard Grade 1,190,000 บาท โดยทุกรุ่นมีระบบสัญญาณไฟเบรกกระพริบเมื่อเบรกกะทันหัน ระบบควบคุมการทรงตัว (VSC) ระบบกระจายแรงเบรก (EBD) ระบบป้องกันล้อหมุนฟรี (TRC) ระบบป้องกันล้อล็อก (ABS) และถุงลมนิรภัย 7 จุดในทุกรุ่นย่อย ต่อมาในวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2555 โตโยต้าได้เปิดตัวพรีอุสรุ่นปรับโฉมในประเทศไทย โดยมีการเปลี่ยนแปลงการออกแบบด้านหน้าของตัวรถใหม่ มีรุ่นย่อยทั้งหมด 3 รุ่น คือรุ่น Standard 1,199,000 บาท, รุ่น Top 1,299,000 บาท และรุ่น Top Option 1,369,000 บาท โดยรุ่น Top Option จะมีระบบระบายอากาศอัตโนมัติด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ (Solar Ventilation System) ประกาศยกเลิกผลิตพรีอุสประสบปัญหาเรื่องยอดขายและภาษีในประเทศไทย ในวันที่ 18 กันยายน 2558 โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทยแจ้งหยุดผลิตโตโยต้า พรีอุสหลังจากที่มีปัญหาเกี่ยวกับยอดขายที่ไม่เป็นไปตามเป้าที่ตั้งไว้และปัญหาเกี่ยวกับภาษีนำเข้า โดยโตโยต้าได้เผชิญกับข้อพิพาททางกฎหมายเกี่ยวกับการนำเข้าชิ้นส่วนประกอบพรีอุส ทางโตโยต้าเองได้ออกมาชี้แจงว่าบริษัทไม่ได้นำเข้ารถยนต์พริอุสเข้ามาทั้งคันตามที่ถูกพาดพิง และได้ชี้แจงอีกว่าการนำเข้าชิ้นส่วนรถยนต์ทุกชิ้นได้มีการแสดงเอกสารอย่างถูกต้องครบถ้วนตามกฎหมาย รวมถึงได้รับอนุมัติการนำเข้าและตรวจสอบจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเป็นที่เรียบร้อย ต่อมาวันที่ 15 ก.ย.65 ศาลฎีกาภาษีอากรกลางนัดอ่านคำพิพากษาชั้นฎีกา คดีข้อพิพาทการจัดเก็บภาษีนำเข้าชิ้นส่วนอะไหล่พรีอุสโดยมีโจทก์ (ผู้ฟ้อง) คือ บริษัท โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย จำกัด และมีจำเลย (ผู้ถูกฟ้อง) คือกรมศุลกากร โจทก์ร้องขอให้ศาลภาษีอากรเพิกถอนการประเมินของเจ้าพนักงานประเมิน อ้างว่าตนเสียภาษีถูกต้องครบถ้วนแล้ว ในชั้นศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากร ตุลาการในคดีมีเห็นว่า ชิ้นส่วนรถยนต์ที่โจทก์นำเข้าเมื่อประกอบเข้าด้วยกันแล้ว จะมีลักษณะอันเป็นสาระสำคัญของพรีอุสและสามารถนำไปประกอบเป็นรถยนต์โตโยต้า พรีอุสได้ทันที จึงต้องจัดให้อยู่ในประเภท “ชิ้นส่วนที่สมบูรณ์หรือสำเร็จแล้ว” พิกัด 8703.23.51 (ตามช่วงที่นำเข้า) ซึ่งต้องจ่ายภาษีในอัตรา 80% เช่นนี้จึงไม่เข้ากรณีที่จะได้รับการลดอัตราภาษีตาม JTEPA วันที่ 19 กันยายน 2565 นายพชร อนันตศิลป์ อธิบดีกรมศุลกากร เปิดเผย “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า ตามที่ศาลมีคำพิพากษาให้บริษัท โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย จำกัด ต้องชำระค่าภาษีอากรต่อกรมศุลกากรราว 1 หมื่นล้านบาท ภายใน 1 เดือน หลังจากวันที่มีคำพิพากษานั้น ล่าสุด ทางบริษัทได้ประสานงานเข้ามาแล้ว ซึ่งตามคำพิพากษาบริษัทต้องจ่ายทั้งหมดนั้น เป็นการรวมทั้งภาษีส่วนที่ขาด พร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม ส่วนกรณีหากเอกชนไม่สามารถจ่ายได้ในคราวเดียวนั้น ก็ต้องทำเรื่องขอผ่อนชำระเข้ามา แต่ทางกรมไม่สามารถไปผ่อนปรนให้ก่อนได้ โฉมที่ 4 (XW50; พ.ศ. 2558–2565) โตโยต้า พริอุส รุ่นที่ 4 ด้านหน้า โตโยต้า พริอุส รุ่นที่ 4 ด้านหลัง โตโยต้า พริอุส รุ่นที่ 4 Facelift (Taiwan) โตโยต้า พริอุส รุ่นที่ 4 ได้เปิดตัวครั้งแรกในเดือนกันยายน พ.ศ. 2558 ที่เมืองลาสเวกัส ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยจำหน่ายครั้งแรกที่ประเทศญี่ปุ่นในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2558 ตามด้วยประเทศสหรัฐอเมริกาในเดือนมกราคม พ.ศ. 2559 และเดือนกุมภาพันธ์ในยุโรป โดยโตโยต้าคาดหวังไว้ว่าจะขายโตโยต้า พริอุส รุ่นที่ 4 นี้ได้ 12,000 คันต่อเดือนและ 300,000 ถึง 350,000 คันต่อปีในประเทศญี่ปุ่น โตโยต้า พริอุส รุ่นที่ 4 ถูกพัฒนาขึ้นบนแพลทฟอร์มใหม่ที่มีชื่อว่า Toyota New Global Architecture (TNGA) ซึ่งออกแบบให้มีจุดศุนย์ถ่วงต่ำลงกว่าเดิมและทำให้โครงสร้างของรถแข็งแกร่งขึ้น พร้อมทั้งปรับปรุงช่วงล่างใหม่ ทำให้โตโยต้า พริอุส รุ่นนี้มีการขับขี่ที่คล่องตัวมากขึ้น ส่วนภายนอกนั้นมีการออกแบบใหม่เพื่อปรับปรุงหลักอากาศพลศาสตร์ให้ดียิ่งขึ้น รวมถึงการทำการตกแต่งภายในให้มีพื้นที่กว้างขวางมากขึ้น โดยตัวถังภายนอกมีความยาวเพิ่มขึ้น 61 มิลลิเมตร กว้างขึ้น 15 มิลลิเมตร ขณะที่ความสูงลดลง 20 มิลลิเมตร เมื่อเทียบกับโฉมที่ 3 โฉมที่ 5 (XW60; พ.ศ. 2566–ปัจจุบัน) โตโยต้า พริอุส รุ่นที่ห้าเปิดตัวครั้งแรกเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2565 สำหรับตลาดในประเทศญี่ปุ่นมีเครื่องยนต์สองตัวเลือก ตัวเลือกแรกเป็นเครื่องยนต์ไฮบริดขนาด 1.8 ลิตร (2ZR-FXE) และ 2.0 ลิตร (M20A-FXS) ซึ่งมีกำลัง และ ตามลำดับ พริอุสที่ใช้เครื่องยนต์ไฮบริดจะมาพร้อมกับระบบขับเคลื่อนสี่ล้ออี-โฟร์ ตัวเลือกเครื่องยนต์ที่สองเป็นเครื่องยนต์ M20A-FXS ขนาด 2.0 ลิตรที่มีมอเตอร์และแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนทำงานร่วมกันซึ่งสามารถผลิตกำลังรวมกันได้ การออกแบบพริอุสรุ่นใหม่นี้มีค่าสัมประสิทธิ์แรงเสียดทานมากกว่ารุ่นเก่าเป็น 0.27 โดยออกแบบพื้นที่ด้านหน้าของตัวรถให้ต่ำลงและเพิ่มพื้นที่ของห้องโดยสารให้ใหญ่ขึ้นกว่าเดิม ในทวีปยุโรปเริ่มมีการส่งมอบพริอุสในช่วงไตรมาสแรกของ พ.ศ. 2566 โดยมีเพียงเครื่องยนต์ปลั๊กอินไฮบริดเท่านั้น พริอุสรุ่นนี้จะไม่ทำการตลาดในประเทศออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และสหราชอาณาจักรเหมือนรุ่นที่แล้วเพราะว่ายอดขายของรุ่นที่แล้วนั้นตกต่ำ แต่จะมีโตโยต้า โคโรลล่า แฮทช์แบ็ก ไฮบริดมาทำตลาดแทน Toyota Prius Limited AWD in Cutting Edge Silver, Rear Left, |ข้างหลัง PRIUS Z 2WD (6AA-MXWH60-AHXHB) |ภายใน การตลาด ประเทศญี่ปุ่น ในประเทศญี่ปุ่นเริ่มมีการขายเมื่อวันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2566 มีรุ่นย่อยทั้งหมดคือรุ่น X, U, G, และ Z; โดยสองรุ่นแรกใช้เครื่องยนต์ 2ZR-FXE และสองรุ่นหลังใช้เครื่องยนต์ M20A-FXS ประเทศสหรัฐอเมริกา ในสหรัฐอเมริกา โตโยต้า พริอุสมีสามรุ่นย่อยให้เลือก: LE, XLE, และรุ่ย Limited โดยรุ่นย่อยทั้งหมดมาพร้อมกับเครื่องยนต์ M20A-FXS ส่วนระบบขับเคลื่อนสี่ล้อเป็นตัวเลือกที่สามารถเลือกติดตั้งได้ ประเทศแคนาดา ตลาดแคนาดาจะมีพริอุสให้เลือกเพียงสองรุ่นย่อย นั่นคือรุ่น XLE และรุ่น Limited ซึ่งทั้งคู่มาพร้องกับเครื่องยนต์ M20A-FXS และมีระบบขับเคลื่อนสี่ล้อติดตั้งพร้อมไว้แล้ว ประเทศไทย ในไทย โตโยต้า พริอุส ประกาศพร้อมจำหน่ายโดย Sakura Auto ผู้นำเข้ารถยนต์อิสระในประเทศไทย กับรุ่น HEV Fastback ไฮบริดใหม่ล่าสุด ที่มีการออกแบบใหม่ และประหยัดน้ำมันมากขึ้น พร้อมราคาจำหน่าย 2,190,000 บาท รายการอ้างอิง พริอุส