หนองไผ่ เป็นอำเภอหนึ่งตั้งอยู่ทางตอนใต้ของจังหวัดเพชรบูรณ์ มีพื้นที่ 1,360.2 ตารางกิโลเมตร ในปี พ.ศ. 2567 มีประชากรอาศัยอยู่ 107,843 คน ประวัติ บริเวณหนองไผ่ในสมัยก่อนเรียกว่า 'โคกหมาหิว' หรือ 'ทุ่งหมาหิว' อยู่ในเขตตำบลกองทูล อำเภอวิเชียรบุรี เมื่อมีผู้คนอพยพเข้ามาอยู่มากขึ้นจึงเรียกกันต่อ ๆ มาว่า 'บ้านหนองไผ่' ซึ่งมีที่มาจากภายในบริเวณหมู่บ้านมีหนองน้ำเดิมเป็นหนองช้างนอนในสมัยโบราณจึงเกิดเป็นแอ่งน้ำหรือหนองน้ำเล็ก ๆ มีต้นไผ่ขึ้นล้อมรอบ ซึ่งปัจจุบันเทศบาลตำบลหนองไผ่ได้ปรับปรุงเป็นสวนสาธารณะ มีชื่อว่า สระหลวง เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2504 หนองไผ่ได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นกิ่งอำเภอหนองไผ่ โดยมีนายสมบูรณ์ อมรบุตร เป็นหัวหน้ากิ่งอำเภอหนองไผ่คนแรก มีเขตการปกครอง 3 ตำบล ได้แก่ ตำบลกองทูล ตำบลกันจุ และตำบลบ้านโภชน์ และในวันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2504 ได้รับโอนตำบลนาเฉลียง ตำบลท่าแดง ของอำเภอเมืองเพชรบูรณ์มาขึ้นกับกิ่งอำเภอหนองไผ่ด้วย และเมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2506 ได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะกิ่งอำเภอหนองไผ่เป็นอำเภอหนองไผ่ โดยมี ร.ต.ต.ประทวน สิทธิธูรณ์ (หรือสิทธิกุล) เป็นนายอำเภอคนแรกและมีการจัดตั้งเป็นสุขาภิบาลตามประกาศกระทรวงมหาดไทยในราชกิจจานุเบกษา ต่อมาในปี พ.ศ. 2513 รัฐบาลได้ตัดถนนเป็นเส้นทางจากตำบลวังชมภู อำเภอเมืองเพชรบูรณ์ ไปอำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี ซึ่งต่อมาเรียกว่า ถนนสระบุรี–หล่มสัก ซึ่งภายหลังได้มีการแบ่งพื้นที่ตั้งเป็นตำบลใหม่ อาทิ โอนพื้นที่ 6 หมู่บ้านของตำบลท่าแดง ตั้งเป็นตำบลบ่อไทย และต่อมาได้แบ่งพื้นที่ในตำบลบ้านโภชน์ทั้งหมด 23 หมู่บ้านสมัยนั้นได้แยกออกมาตั้งเป็นตำบลซับสมอทอด เมื่อปี พ.ศ. 2511 แยกตำบลกันจุ 7 หมู่บ้าน ตั้งเป็นตำบลเพชรละคร และตำบลซับสมอทอดอีก 9 หมู่บ้านเป็นตำบลหนองแจง และอีก 11 หมู่บ้านเป็นตำบลซับไม้แดงในปี พ.ศ.2513 ซึ่งต่อมาเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2518 ตำบลซับสมอทอด พร้อมด้วยตำบลซับไม้แดง ตำบลหนองแจง และตำบลกันจุ ได้แยกออกมาจากอำเภอหนองไผ่และจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอบึงสามพัน และยกฐานะเป็นอำเภอโดยสมบูรณ์เมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2522 ซึ่งอำเภอหนองไผ่ได้มีการแยกการปกครองออกมาอีกครั้ง ดังนี้ พ.ศ. 2520 บ้านห้วยโป่ง หมู่ที่ 9 และอีก 5 หมู่บ้านของตำบลนาเฉลียงแยกจัดตั้งเป็นตำบลห้วยโป่ง พ.ศ. 2527 บ้านวังท่าดี หมู่ที่ 4 และอีก 8 หมู่บ้านของตำบลท่าแดงแยกจัดตั้งเป็นตำบลวังท่าดี พ.ศ. 2528 บ้านบัววัฒนา หมู่ที่ 6 และอีก 6 หมู่บ้านของตำบลบ้านโภชน์แยกจัดตั้งเป็นตำบลบัววัฒนา พ.ศ. 2532 บ้านวังโบสถ์ หมู่ที่ 6 และอีก 7 หมู่บ้านของตำบลบ่อไทยแยกจัดตั้งเป็นตำบลวังโบสถ์ และบ้านหนองไผ่ หมู่ที่ 4 และอีก 9 หมู่บ้านของตำบลกองทูลแยกจัดตั้งเป็นตำบลหนองไผ่ พ.ศ. 2534 ตำบลนาเฉลียงอีก 8 หมู่บ้านแยกจัดตั้งเป็นตำบลยางงาม พ.ศ. 2536 บ้านท่าด้วง หมู่ที่ 8 และอีก 7 หมู่บ้านของตำบลวังท่าดีแยกจัดตั้งเป็นตำบลท่าด้วง ที่ตั้งและอาณาเขต อำเภอหนองไผ่ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของจังหวัดมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเมืองเพชรบูรณ์ มีสันเขาซับยอดกอ สันเขาชะหมื่น แนวแปลงที่ดิน คลองปู่เจ้า กึ่งกลางแม่น้ำป่าสัก แนวแปลงที่ดิน สันเขาจันทร์ สันเขาหัวกลอย สันเขาไผ่ คลองตีบ เป็นเส้นแบ่งเขต ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอหนองบัวแดงและอำเภอภักดีชุมพล (จังหวัดชัยภูมิ) มีแนวสันเขาพังเหยในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าตะเบาะ-ห้วยใหญ่ เป็นเส้นแบ่งเขต ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอบึงสามพัน มีสันเขาอู่เรือ คลองลำพื้นทอง แนวแปลงที่ดิน คลองไผ่ขวาง คลองกระโบน กึ่งกลางแม่น้ำป่าสัก แนวแปลงที่ดิน สันเขาคำพง และสันเขาพลวง เป็นเส้นแบ่งเขต ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอชนแดน มีสันเขาซับลิ้นทอง สันเขาซับยาง ซับเขาซับตะเคียน สันเขาวังอ่าง สันเขาวังเหว สันเขาผาหยวก และสันเขาแอ่นหาด เป็นเส้นเป็นเขต การแบ่งเขตการปกครอง การปกครองส่วนภูมิภาค อำเภอหนองไผ่แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 13 ตำบล 142 หมู่บ้าน ได้แก่ ที่ อักษรไทย อักษรโรมัน หมู่บ้าน 1. กองทูล (Kong Thun) 1. วังชงโค 2. กองทูล 3. กองทูล 4. น้ำเขียว 5. เนินมะเกลือ 6. ท่าทอง 7. เนินพัฒนา 8. หนองบัวทอง 2. นาเฉลียง (Na Chaliang) 1. วังรี 2. ปากคลองกรวด 3. โรงบ่ม 4. หัวโตก 5. ต้นยาง 6. นาเฉลียงใต้ 7. หนองไลย์ 8. ห้วยน้ำบ่อ 9. โคกสว่าง 10. น้ำพุ 3. บ้านโภชน์ (Ban Phot) 1. โภชน์ 2. น้ำวิ่ง 3. โภชน์ 4. คลองกระโบน 5. คลองไพร 6. ซับเดื่อ 7. เนินสวรรค์ 8. ซับชมภู 9. สามแยก 10. ทรัพย์สมบูรณ์ 11. สามแยกตะวันออก 12. โพธิ์เจดีย์ลอย 13. คลองกระโบนพัฒนา 4. ท่าแดง (Tha Daeng) 1. ท่าแดง 2. ท่าสวาย 3. ลำกง 4. ท่าเยี่ยม 5. ไร่ 6. นาทุ่ง 7. โคกสูง 8. เนินคนธา 9. เนินสะเดา 10. โคกสระแก้ว 11. หนองม่วง 12. ปากโบสถ์ 13. โคกพัฒนา 14. หนองระหาร 15. โพธิ์เงิน (Phet Lakhon) 1. เพชรละคร 2. เนินมะค่า 3. สามสวน 4. ลำลวงใต้ 5. ท่าเสาตะวันตก 6. สระเกษ 7. ท่าเสาตะวันออก 8. เกษมสุข 9. ซับตะเคียนทอง 10. สระแก้ว 11. เนินสวรรค์ 12. เรืองสำราญ 13. ไผ่ทอง 14. เจริญทรัพย์ 6. บ่อไทย (Bo Thai) 1. โคกเจริญ 2. ตีบใต้ 3. โนนสีทอง 4. วังสงวน 5. บ่อไทย 6. โนนดู่ 7. นาวังแหน 8. วังเจริญรัตน์ 9. ซับป่าคาย 10. โนนตูม 11. เนินสว่าง 12. โนนสมบูรณ์ 13. ไทรงาม 14. เจริญพัฒนา 7. ห้วยโป่ง (Huai Pong) 1. กกตะแบก 2. ห้วยโป่ง 3. ไผ่ขวาง 4. ใหม่สามัคคี 5. ปู่จ้าว 6. เขาถ้ำพระ 7. เขาถ้ำโถ 8. วังท่าดี (Wang Tha Di) 1. ขอนยางขวาง 2. คลองยาง 3. กลาง 4. ลำพาด 5. วังท่าดี 6. เนินสะแก 7. โคกกลาง 8. ดงกระถิน 9. นาประดู่ 9. บัววัฒนา 1. บัววัฒนา 2. ไร่เหนือ 3. เนินมะค่าน้อย 4. วังอ่าง 5. โคกพัฒนา 6. ลำตาเณร 7. ซับวารินทร์ 8. ลำประสาน 10. หนองไผ่ (Nong Phai) 1. หนองไผ่ใต้ 2. พงษ์เพชร 3. สะพานกลางดง 4. หนองไผ่ 5. นาประดู่ 6. เนินมะกอก 7. หนองไผ่ 8. คลองศรีเทพ 9. คลองยาง 10. ลำพาด 11. ไผ่แก้ว 12. พรประเสริฐพัฒนา 13. โคกประดู่ 14. เขาดินทอง 15. หนองขาม 16. หนองไผ่ทอง 11. วังโบสถ์ (Wang Bot) 1. วังสะตือ 2. ไทรทอง 3. สระหมื่นเชียง 4. ตะกุดงาม 5. นาข้าวดอ 6. วังโบสถ์ 7. คลองตะพานหิน 8. อีสานสามัคคี 9. วังประสาน 10. โคกสง่า 12. ยางงาม (Yang Ngam) 1. นาเฉลียง 2. นาเฉลียง 3. ร่องค้า 4. วังเหว 5. ทรัพย์สีทอง 6. ซับมะขาม 7. ด่านบุญธรรม 8. ปากตก 9. ยางงาม 10. คลองสาม 13. ท่าด้วง (Tha Duang) 1. ปางยาง 2. ซับชมภู่ 3. ไทรงาม 4. เฉลียงทอง 5. โป่งสะทอน 6. สันเจริญ 7. ห้วยตลาด 8. ท่าด้วง การปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่อำเภอหนองไผ่ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 15 แห่ง ได้แก่ เทศบาลตำบลนาเฉลียง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลนาเฉลียงและตำบลยางงาม เทศบาลตำบลหนองไผ่ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหนองไผ่ เทศบาลตำบลเฉลียงทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาเฉลียง (นอกเขตเทศบาลตำบลนาเฉลียง) เทศบาลตำบลบ่อไทย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ่อไทยทั้งตำบล เทศบาลตำบลบัววัฒนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบัววัฒนาทั้งตำบล เทศบาลตำบลบ้านโภชน์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านโภชน์ทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลกองทูล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกองทูลทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลท่าแดง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าแดงทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลเพชรละคร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเพชรละครทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยโป่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยโป่งทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลวังท่าดี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังท่าดีทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลหนองไผ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองไผ่ (นอกเขตเทศบาลตำบลหนองไผ่) องค์การบริหารส่วนตำบลวังโบสถ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังโบสถ์ทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลยางงาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยางงาม (นอกเขตเทศบาลตำบลนาเฉลียง) องค์การบริหารส่วนตำบลท่าด้วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าด้วงทั้งตำบล รายชื่อนายอำเภอ/ปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอ + ลำดับ ชื่อ ปีที่ดำรงตำแหน่ง (พ.ศ.) ปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอ 1. นายบุญ อมรบุตร 2504 - 2506 2. นายวิกรม จตุพรชัย 2506 - 2506 นายอำเภอ 1. ร.ต.ต.ประทวน สิทธิธูรณ์ 2506 - 2508 2. นายเปล่ง จุลเนตร 2508 - 2512 3. นายประสาร คุณกำจร 2512 - 2516 4. นายสุวิทย์ มุสิกานนท์ 2516 - 2518 5. นายสมศักดิ์ ศรีวรรธนะ 2518 - 2520 6. ร้อยตรีธงชัย ทรงประศาสน์ 2520 - 2523 7. นายฉนวน ชาญวิทย์การ 2523 - 2525 8. นายสุชิน คชินทร 2525 - อ้างอิง หนองไผ่