อาสนวิหารออร์ทอดอกซ์ หรือ อาสนวิหารมหานคร เป็นโบสถ์นิกายออร์ทอดอกซ์โรมาเนียในตีมีชออารา เป็นอาสนวิหารแห่งอาร์คิบิชอปริซแห่งตีมีชออารา (Archbishopric of Timișoara) และมหาสังฆมณฑลบานาต อาสนวิหารนี้อุทิศแด่ตรีอัครสงฆ์ ซึ่งประกอบด้วยเบซิลมหาราช, เกรเกอรีนักเทววิทยา และ ยอห์น ครีซอสตอม อาสนวิหารสร้างบนพื้นที่ขนาด 1,542 ม2 ประกอบด้วย 11 หอคอย โดยความสูงของหอกลางอยู่ที่ 90.5 เมตร ถือเป็นโบสถ์ที่สูงที่สุดเป็นอันดับสองของประเทศโรเมเนีย รองจากอาสนวิหารการพลีกายของประชาชนในบูคาเรสต์ อาสนวิหารได้รับการบันทึกเป็นอนุสรณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ของชาติ ประวัติศาสตร์ ประวัติศาสตร์ของอาสนวิหารใกล้เคียงอย่างมากกับปี 1919 โดยในวันที่ 28 กรกฎาคม บานาตได้รวมเข้ากับโรเมเนีย โดยรัฐบาลใหม่ของโรเมเนียนี้มีมาตรการที่จะสนับสนุนการนับถือลัทธิออร์ทดอกซ์ ซึ่งก่อนหน้าถูกละเลยโดยรัฐของออสโตรฮังการี ซึ่งอุปถัมภ์นิกายคาทอลิก ในการนี้ได้จัดตั้งบิชอพริซแห่งตีมีชอออารา (Bishopric of Timișoara) ขึ้นมา และต่อมาได้เติบโตขึ้นเป็นอาร์คบิชอพริซ (archbishopric) ในปี 1939 และต่อมาในปี 1947 ได้ก่อตั้งมหามณฑลบานาตขึ้น ชุมชนออร์ทอดอกซ์ในตีมีชออาราและบานาตของโรเมเนียได้มีความต้องการสร้างโบสถ์ใหญ่ขึ้น ด้วยการริเริ่มของพาริชแห่งซีเตต (ศูนย์กลางทางประวัติศาสตร์ของตีมีชออารา) ได้มีการจัดตั้งการรวบรวมทุนและมีการส่งอุทธรณ์ไปยังเขตนักบวชต่าง ๆ เพื่อรับเงินบริจาค ในปี 1936 ปัจจัยต่าง ๆ สำหรับการเริ่มก่อสร้างได้มีพร้อม และเงินทุนได้รวบรวมเป็นที่เรียบร้อย ถึงแม้ว่าจะเป็นเงินบริมาณที่สูงมาก ศาลาว่าการเมืองได้บริจาคที่ดินตรงจุดที่ถนนสายสำคัญตัดกันในเมืองเพื่อสร้างโบสถ์ โครงการจึงส่งต่อในปี 1934 ให้แก่สถาปนิก ภายใต้ข้อกำหนดที่ต้องการให้โบสถ์สามารถรองรับ 5,000 คน อิฐที่ใช้ก่อสร้างโบสถ์นั้นศาลาว่าการเป็นผู้มอบให้โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย และบริษัทเหล็ก Reșița Steel Works ยังมอบส่วนลด 30% ให้กับการซื้อเหล็ก 330 ตัน การก่อสร้างเริ่มต้นจริงในวันที่ 16 มีนาคม 1936 และในวันที่ 20 ธันวาคมปีเดียวกัน ได้มีการจัดมิสซา (solemn service) เพื่อประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์ เสกโดยบิชอป Andrei Magieru แห่งอาราด การก่อสร้างควบคุมโดยบริษัทของ Tiberiu Eremia จากบูคาเรสต์ ระฆังและกางเขนโบสถ์ได้รับการเสกในวันที่ 23 สิงหาคม 1938 การรับ (reception) งานก่อสร้างมีขึ้นในวันที่ 9 กรกฎาคม 1940 และสภาสงฆ์อนุมัติในวันที่ 24 กรกฎาคม พิธีเปิดอาสนวิหารมีขึ้นในวันทร่ 6 ตุลาคม 1946 โดยมีพยานในพิธีได้แก่กษัตริย์มิคาเอลที่หนึ่ง, นายกรัฐมนตรี Petru Groza, สังฆราช Nicodim Munteanu, บิชอปแห่งตีมีชออารา , เทโตรโปลิตันแห่งทรานซิลเวเนีย (Metropolitan of Transylvania) Nicolae Bălan และผู้แทนของคริสต์ชนลัทธิอื่น นำโดยบิชอปโรมันคาทอลิก Augustin Pacha และบิชอปกรีกคาทอลิก Ioan Bălan ในสมัยสงครามโลกครั้งที่สองหลังโรเมเนียหันไปรบกับเยอรมนี เครื่องบินระเบิดของเยอรมนีทิ้งระเบิดในตีมีชออารา (30–31 ตุลาคม 1944) มีระเบิดรวมหกลูกที่ลงใส่โบสถ์ ระเบิดเพียงหนึ่งลูก เป็นอันตรายใหญ่แต่ขนาดไม่มาก งานจิตรกรรมทั้งนอกและในโบสถ์เสร็จสิ้นในปี 1956 ล่าช้าเนื่องจากสงครามโลกครั้งที่สอง สถาปัตยกรรม อาสนวิหารสร้างขึ้นด้วยสถาปัตยกรรมมอลโดวาใหม่ ประกอบองค์ประกอบของสถาปัตยกรรมโรเมเนียออร์ทอดอกซ์, เรนเนสซองส์ตอนปลาย, ออตโตมัน และ บีแซนทีน เช่น นีชใต้อีฟ, วอล์ทรูปดาว และงานแผ่นกลมแล็กเกอร์หลากสี องค์ประกอบบางประการพบได้ในอารามกอเซีย และอาราม Prislop ซึ่งเป็นลักษณะทั่วไปของงานจากศตวรรษที่ 14 โบสถ์ยังเป็น 'จุดรวมสายตา' ('head of perspective') ของจัตุรัสชัยชนะที่ตั้งอยู่ด้านหน้า อาสนวิหารมีความยาว 63 เมตรและกว้าง 32 เมตร ความยิ่งใหญ่ของอาสนวิหารมาจากขนาดของโดมกลาง โดมแพนโตเครเตอร์ สูง 52 เมตรภายใน และ 83 เมตรด้านนอก ล้อมรอบด้วยกางเขนสูง 7 เมตร ยึดโยงด้วยโซ่ประดับและทองรัด 10 เส้น ณ จุดหนึ่ง อาสนวิหารเป็นสิ่งปลูกสร้างที่สูงที่สุดเป็นอันดับสามของประเทศ รอบจาก Casa Scânteii (104 m) และ People's House (84 m) ทั้งคู่อยู่ในบูคาเรสต์ เนื่องด้วยพื้นดินที่สร้างมีความยวบ โบสถ์จึงวร้างบนพื้นคอนกรีตที่มีเสาเข็มคอนกรีตเสริมเหล็กจำนวน 1,186 เสา ปักลึก 20 เมตร ขนาดพื้นที่ของโบสถ์อยู่ที่ 1,542 ม2 ปริมาตรอาคารอยู่ที่ 50,000 ม3 ระฆังของโบสถ์ทั้งเจ็ดใบหล่อที่โรงหล่อของ Anton Novotny มีน้ำหนักรวม 7,000 กก ทำมาจากโลหะผสมที่นำเข้ามาจากเกาะสุมาตราและบอร์เนียวของประเทศอินโดนีเซีย การสร้างสุนทรียภาพ (harmonization) ภายในเป็นผลงานของนักประพันธ์ Sabin Drăgoi งานจิตรกรรมประดับทั้งนอกและในอาคารเป็นผลงานของคณะศิลปิน นำโดย ส่วนไอคอนโนสเตสิสแกะสลักและประดับเคลือบด้วยทอง 22 กะรัด โดยปรมาจารย์ Ștefan Gajo ผู้สร้างโคมระย้าสามโคม เชิงเทียนสองเชิง และ 'สุสานท่าน' (Lord's Tomb) อ้างอิง