ราชวงศ์มังรายและดูคำอธิบายที่ 'มังราย' กับ 'เม็งราย' อย่างไหนถูก เป็นราชวงศ์ที่ปกครองอาณาจักรล้านนา ตั้งแต่รัชสมัยพญามังรายจนถึงพระเมกุฏิสุทธิวงศ์ เป็นเวลายาวนานกว่า 260 ปี จนถึงยุคเสื่อม เมื่ออุปนิกขิต (สายลับ) ที่พระเจ้าบุเรงนองส่งมาฝังตัวเพื่อรายงานสถานการณ์ในเชียงใหม่ แจ้งกลับไปบอกว่าเชียงใหม่ถึงยุคเสื่อมสุดแล้ว ให้ยกทัพหงสาวดีมาชิงเมือง ดังนั้น ใน พ.ศ. 2101 พระเจ้าบุเรงนอง จึงยกทัพมาตีเมืองเชียงใหม่ โดยทัพพม่าใช้เวลาเพียงสามวันก็สามารถยึดเมืองเชียงใหม่ได้โดยง่าย กษัตริย์เมืองเชียงใหม่ในขณะนั้น ได้หลบหนีไปยังเมือง'ปาไป่น้อย'หรือเมืองเชียงแสน ตามหลักฐานของจักรพรรดิจีนราชวงศ์หมิง อีกหกปีต่อมาพม่าก็ปลดพระเมกุฏิสุทธิวงศ์ออกจากราชบัลลังก์ในข้อหาแข็งเมืองก่อการกบฏพระเจ้าบุเรงนองจึงได้แต่งตั้งพระนางวิสุทธิเทวี อันเป็นเชื้อสายราชวงศ์มังรายอีกพระองค์ขึ้นเป็นกษัตริย์ พระนางครองเมืองเชียงใหม่ได้ 14 ปี ก็สวรรคต และสิ้นสุดราชวงศ์มังรายสายพญาแสนพู แต่ราชวงศ์มังรายยังคงเหลือเชื้อสายในราชวงศ์ที่ปกครองเมืองเชียงตุง ซึ่งเป็นสายของพระราชบุตรอีกพระองค์ของพญาไชยสงคราม ซึ่งภายหลังที่อังกฤษเข้ายึดครองพม่า ราชวงศ์มังรายสายเชียงตุงได้อพยพเข้ามาอยู่ในอาณาจักรล้านนาภายใต้การปกครองของราชวงศ์ทิพย์จักร (ตระกูลเจ้าเจ็ดตน) ลำดับกษัตริย์ราชวงศ์มังราย กษัตริย์ราชวงศ์มังรายสายเชียงใหม่ 1 พญามังราย พ.ศ. 1835 - 1854 (19 ปี) 2 พญาไชยสงคราม พ.ศ. 1854 - 1868 (14 ปี) 3 พญาแสนพู พ.ศ. 1868 - 1877 (11 ปี) 4 พญาคำฟู พ.ศ. 1877 - 1879 (2 ปี) 5 พญาผายู พ.ศ. 1879 - 1898 (19 ปี) 6 พญากือนา พ.ศ. 1898 - 1928 (30 ปี) 7 พญาแสนเมืองมา พ.ศ. 1928 - 1944 (16 ปี) 8 พญาสามฝั่งแกน พ.ศ. 1945 - 1984 (39 ปี) 9 พระเจ้าติโลกราช พ.ศ. 1984 - 2030 (46 ปี) 10 พญายอดเชียงราย พ.ศ. 2030 - 2038 (8 ปี) 11 พญาแก้ว พ.ศ. 2038 - 2068 (30 ปี) 12 พระเมืองเกษเกล้า พ.ศ. 2068 - 2081 (13 ปี) ครั้งที่ 1 13 ท้าวซายคำ พ.ศ. 2081 - 2086 (5 ปี) พระเมืองเกษเกล้า พ.ศ. 2086 - 2088 (2 ปี) ครั้งที่ 2 14 พระนางจิรประภาเทวี พ.ศ. 2088 - 2089 (1 ปี) 15 สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช พ.ศ. 2089 - 2090 (1 ปี) ว่างกษัตริย์ พ.ศ. 2090 - 2094 (4 ปี) 16 พระเมกุฏิสุทธิวงศ์ พ.ศ. 2094 - 2107 ตั้งแต่ พ.ศ. 2101 ปกครองภายใต้อำนาจพม่า 17 พระนางวิสุทธิเทวี พ.ศ. 2107 - 2121 ปกครองภายใต้อำนาจพม่า แผนผังราชวงศ์มังรายสายเชียงใหม่ รายพระนามคู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์ ลำดับ พระนาม พระชาติกำเนิด พระราชสวามี/พระมหาเทวี หมายเหตุ 1 พระนางอั้วมิ่งเวียงไชย สืบเชื้อสายมาจากเวียงไชยปราการ พญามังราย 2 ไม่ปรากฏพระนาม พญาไชยสงคราม 3 นางซีมคำ (จีมคำ) พญาแสนพู 4 ไม่ปรากฏพระนาม พญาคำฟู 5 พระนางจิตราเทวี ธิดาเจ้าเมืองเชียงของ พญาผายู 6 พระนางยสุนทราเทวี หลานเจ้าเมืองเชียงของ พญากือนา 7 พระนางติโลกจุฑาเทวี พญาแสนเมืองมา 8 แม่พระพิลก พญาสามฝั่งแกน 9 ไม่ปรากฏพระนาม พระเจ้าติโลกราช 10 พระนางสิริยศวดีเทวี ธิดาขุนนางนครเขลางค์ พญายอดเชียงราย 11 ไม่ปรากฏพระนาม พญาแก้ว 12 พระนางจิรประภาเทวี พระเมืองเกษเกล้า 13 ไม่ปรากฏพระนาม ท้าวซายคำ 14 พระเมืองเกษเกล้า โอรสพญาแก้ว พระนางจิรประภาเทวี 15 พระนางตนทิพย์พระนางตนคำ ธิดาพระเมืองเกษเกล้า สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช 16 ไม่ทราบ พระเมกุฏิสุทธิวงศ์ 17 ไม่ทราบ พระนางวิสุทธิเทวี เจ้าฟ้าราชวงศ์มังรายสายเชียงตุง ลำดับ ผู้ปกครอง เริ่มต้น สิ้นสุด หมายเหตุ 1 เจ้ามังคุ่ม และ เจ้ามังเคียน 1790 1796 ขุนนางชาวลัวะ ได้รับการแต่งตั้งจากพระญามังรายมหาราช 2 เจ้าน้ำท่วม 1796 1807 พระโอรสของพระญาไชยสงคราม ได้รับการแต่งตั้งจากพระญามังรายมหาราช 3 เจ้าน้ำน่าน 1807 1860 เจ้านายในราชวงศ์มังราย ได้รับการแต่งตั้งจากพระญามังรายมหาราช 4 เจ้าสามหมื่นห้วย 1860 1867 เจ้านายในราชวงศ์มังราย ได้รับการแต่งตั้งจากพระญาไชยสงคราม 5 เจ้าอ้ายลก 1867 1885 เจ้านายในราชวงศ์มังราย ได้รับการแต่งตั้งจากพระญาไชยสงคราม 6 เจ้าไส่น่าน 1885 1903 เจ้านายในราชวงศ์มังราย ได้รับการแต่งตั้งจากพระญาผายู — — 1903 1911 เป็นเมืองร้างไม่มีผู้ปกครอง 7 เจ้าเจ็ดพันตู (เจ้าสัตตพันธุราชา) 1911 1930 พระโอรสของพระญาผายู ได้รับการแต่งตั้งจากพระญาผายู 8 เจ้าอ้ายอ่อน (เจ้ารัตนพันธุราชา) 1930 ? พระโอรสของเจ้าเจ็ดพันตู มาช่วยเชียงใหม่รบกับอยุธยาแล้วถูกจับกุมตัวไป 9 เจ้าบุญชู (เจ้าแขนเหล็ก,เจ้าพาหุราชา) 1933 1946 เจ้านายในราชวงศ์มังราย มีศักดิ์เป็นลูกพี่ลูกน้องของเจ้าเจ็ดพันตู 10 เจ้ายี่คำ (พระยาเจ้ามธุระ) 1946 1959 พระอนุชาของเจ้าบุญชู — — 1959 1962 ไม่ปรากฏรายละเอียด 11 เจ้าสามตนน้องหล้า (พระยากองรัตนเภรี) 1962 1986 พระอนุชาของเจ้าบุญชู และเจ้ายี่คำ 12 เจ้าสามสรี (พระยาสรีสุธัมมจุฬามณีราชา) 1986 1999 พระโอรสของเจ้าสามตนน้องหล้า 13 เจ้าพระยาอ้ายเลาคำทา (จันทบุณณราชา) 1999 2017 14 เจ้าเลา (พระยาอทิตตราชา) 2017 2062 พระโอรสของเจ้าพระยาอ้ายเลาคำทา 15 เจ้าหน่อแก้ว 2062 2064 พระอนุชาของเจ้าเลา 16 เจ้าสายคอ (พระยาสิวิเชยยราชา) 2064 2066 พระโอรสของเจ้าเลา 17 เจ้าไส่พรม 2066 2066 พระอนุชาของเจ้าสายคอ ครองเมืองอยู่ได้ประมาณ 1 เดือน 18 เจ้าสายเชียงคง 2066 2066 พระอนุชาของเจ้าสายคอ ครองเมืองได้ไม่กี่วัน 19 เจ้าคำหมู่ 2066 2066 พระอนุชาของเจ้าสายคอ ครองเมืองได้ 1 เดือน 7 วัน 20 เจ้าท้าวคำฟู (พระยาแก้วยอดฟ้านรินทา) 2066 2103 พระอนุชาของเจ้าสายคอ ส่งคณะทูตเพื่อขอเข้าสวามิภักดิ์กับพระเจ้าบุเรงนอง 21 เจ้าแก้วบุญนำ (พระยารัตตนภูมินทนรินทา) 2103 2139 พระโอรสของเจ้าคำฟู 22 เจ้าคำท้าว (พระยาสุธัมมราชา) 2139 2163 พระโอรสของเจ้าแก้วบุญนำ 23 เจ้าเกี๋ยงคำ (เจ้าขาก,พระยาแก้วผาบนรินทะ) 2163 2181 พระอนุชาของเจ้าคำท้าว เคยครองเมืองขากมาก่อนที่จะขึ้นปกครองเมืองเชียงตุง 24 เจ้าอุ่น (พระยาอาทิตตราชา) 2181 2200 พระโอรสของเจ้าเกี๋ยงคำ — — 2200 2204 ไม่ปรากฏรายละเอียด 25 เจ้าอินคำ (พระยารัตนพันธุ) 2204 2221 พระนัดดาของเจ้าแก้วบุญนำ (พระมารดาเป็นพระธิดาของเจ้าแก้วบุญนำ) 26 เจ้ารามหมื่น (พระยาสุรินทราชา) 2221 2229 พระอนุชาของเจ้าอินคำ 27 เจ้าแก้วบุญมา (อุเทยยไตรวัจระ) 2229 2246 พระโอรสของเจ้ารามหมื่น 28 เจ้าสาม ? ? 29 เจ้าเมืองชืน 2253 2271 30 เจ้าม่องมยู 2272 2280 พระอนุชาของเจ้าเมืองชื่น 31 เจ้าติตถนันทราชา 2280 2283 พระอนุชาของเจ้าเมืองชื่น และเจ้าม่องมยู 32 เจ้าเมืองสาม – ครั้งที่ 1 (จุฬามณีสิริเมฆภูมินนรินทาเขมาบติราชา) 2283 2309 พระโอรสของเจ้าติตถนันทราชา — เจ้ากาง 2309 2312 โอรสของเจ้าม่องมยู ชิงเมืองได้จากเจ้าเมืองสาม 33 เจ้าเมืองสาม – ครั้งที่ 2 (จุฬามณีสิริเมฆภูมินนรินทาเขมาบติราชา) 2312 2330 34 เจ้ากองไท ที่ ๑ (สากยภูมินทนรินทา) 2330 ? พระโอรสของเจ้าเมืองสาม ถูกเชียงใหม่รุกรานและพาตัวมายังเมืองเชียงใหม่ 35 เจ้ามหาขนานดวงแสง 2357 2400 พระอนุชาของเจ้ากองไท ที่ ๑ 36 เจ้ามหาพรม 2401 2419 พระโอรสของเจ้ามหาขนานดวงแสง 37 เจ้าฅำแสน 2420 2423 พระอนุชาของเจ้ามหาพรหม 38 เจ้าหม่อมเชียงแขง (เจ้าโชติกองไท) 2423 2429 พระอนุชาของเจ้าคำแสน เคยครองเมืองเชียงแขง (เมืองสิงห์) มาก่อนที่จะขึ้นปกครองเมืองเชียงตุง 39 เจ้าหม่อมเสือ (มหาพยัคฆโชติกองฅำฟู) 2429 2439 พระโอรสของเจ้าหม่อมเชียงแขง — เจ้านางทิพย์ธิดา 2439 2440 พระขนิษฐาของเจ้าหม่อมเสือ ว่าราชการแทนเจ้าก้อนแก้วอินแถลงซึ่งเป็นพระอนุชา 40 เจ้าหม่อมก้อนแก้วอินแถลง 2440 2478 พระอนุชาของเจ้าหม่อมเสือ — — 2478 2480 รอการแต่งตั้งจากสหราชอาณาจักร 41 เจ้ากองไทที่ 2 (สารกยะภูมินนรินทาเขมาธิบติราชา) 2480 2480 พระโอรสของเจ้าหม่อมก้อนแก้วอินแถลง ดำรงตำแหน่ง 162 วัน — — 2480 2486 ไม่มีการแต่งตั้งเพราะมีการดำเนินคดีการปลงพระชนม์เจ้ากองไท แล้วต่อเนื่องถึงการเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 42 เจ้าพรหมลือ (สิริสุวรรณราชยสสร) 2486 2488 พระเชษฐาของเจ้ากองไท ได้รับการแต่งตั้งโดยสยามในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 43 สมเด็จเจ้าฟ้าชายหลวง 2489 2502 พระโอรสของเจ้ากองไทที่ 2 เจ้าฟ้าองค์สุดท้ายของเชียงตุง อ้างอิง ร