รูปร่างและโครงสร้าง โลกเป็นดาวเคราะห์หิน ซึ่งหมายความว่ามันประกอบด้วยหินแข็ง ต่างจากดาวแก๊สยักษ์อย่างดาวพฤหัสบดี เป็นดาวเคราะห์หินที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในสี่ดาวเคราะห์หินทั้งในแง่มวลและเส้นผ่านศูนย์กลาง โลกมีทรงกลมโดยแบนที่ขั้ว ซึ่งก็คือมีทรงกลมแต่ป่องตรงกลาง เส้นรอบวงของโลกประมาณ 40,000 กิโลเมตร ความกว้างเฉลี่ยประมาณ 12,700 กิโลเมตร จุดสูงสุดในโลกคือยอดเขาเอเวอเรสต์ ซึ่งสูง 8,848 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล จุดธรรมชาติที่ต่ำสุดคือร่องลึกก้นสมุทรมาเรียนาที่ลึก 10,911 เมตรใต้ระดับน้ำทะเล เพราะป่องออกที่เส้นศูนย์สูตร จุดไกลสุดจากจุดศูนย์กลางของโลกคือยอดภูเขาไฟชิมโบราโซในประเทศเอกวาดอร์ ข้างใน โลกคล้ายกับดาวเคราะห์หินดวงอื่น ๆ มีชั้นหินแข็งด้านนอกที่เรียกว่าเปลือกโลก สิ่งมีชีวิตทุกอย่างในโลกอาศัยอยู่บนเปลือกโลก ถัดลงไปคือชั้นหินหนากึ่งของเหลวที่เรียกว่า เนื้อโลก ใต้ชั้นนั้นคือชั้นของเหลวบาง ๆ ที่เรียกว่าแก่นโลกชั้นนอก และลึกลงไปคือแก่นโลกชั้นในที่เป็นเหล็กแข็ง ความหนาของเปลือกโลกจะต่าง ๆ กันไป บนบกความหนาเฉลี่ยอยู่ระหว่าง 30–50 กิโลเมตร ใต้มหาสมุทรในบางจุดหนาเพียง 6 กิโลเมตร แผ่นเปลือกโลก โลกเป็นดาวเคราะห์หินเพียงดวงเดียวที่มีแผ่นเปลือกโลกที่ยังเคลื่อนตัวอยู่ เนื่องจากการแปรสัณฐานแผ่นธรณีภาค เปลือกโลกจึงลอยอยู่บนหินเหลวชั้นหนาคือเนื้อโลกด้านล่าง เปลือกโลกแบ่งออกเป็นส่วน ๆ ที่เรียกว่าแผ่นเปลือกโลก แผ่นเหล่านี้เคลื่อนไหวและมีปฏิสัมพันธ์กัน ทำให้เกิดแผ่นดินไหว ภูเขาไฟ และเทือกเขา บริเวณที่แผ่นเปลือกโลกมาบรรจบกันเรียกว่า ขอบเปลือกโลก ซึ่งมีอยู่ 3 ประเภท ได้แก่ ที่มีการชนกันหรือบรรจบกัน ที่มีการแยกตัวออกจากกันหรือกระจายจากกัน และที่มีการแปลงสภาพ พื้นผิว พื้นผิวของโลกต่างกันอย่างมากในแต่ละพื้นที่ โลกมีน้ำปกคลุมกว่าร้อยละ 70 ผิวโลกใต้น้ำมีลักษณะคล้ายกับบนบก คือมีภูเขาไฟ ภูเขา และร่องลึกหรือหุบเขา อีกร้อยละ 30 ที่ไม่ปกคลุมด้วยน้ำ ส่วนใหญ่เป็นป่าไม้ ทะเลทราย ที่ราบ ภูเขา และที่ราบสูง อารยธรรมมนุษย์ได้เพิ่มการขยายเขตเมือง คือมีเมืองต่าง ๆ เกิดและขยายตัวเพิ่มขึ้น มีปัจจัยหลายอย่างที่เปลี่ยนแปลงพื้นผิวของโลกได้ การแปรสัณฐานแผ่นธรณีภาคเป็นสาเหตุหลัก แต่ยังมีปัจจัยอื่น เช่น การกัดเซาะจากลมและฝน การกัดเซาะจากมหาสมุทร และการชนปะทะของดาวตก หินหลักสามประเภทที่ประกอบขึ้นเป็นพื้นผิวโลก ได้แก่ หินอัคนี ซึ่งเกิดจากหินหนืดหรือหินหลอมเหลวจากชั้นเนื้อโลกที่ขึ้นสู่ผิวโลกแล้วเย็นตัวลง เมื่อเย็นลง ก็จะแข็งตัวกลายเป็นหิน หินตะกอนเกิดจากตะกอน เช่น ทรายหรือเศษหินเล็ก ๆ ที่ถูกบดขยี้แล้วอัดแน่นเข้าด้วยกัน หินแปรเกิดจากหินอัคนีหรือหินตะกอนที่เปลี่ยนแปลงไปเพราะอุณหภูมิหรือแรงอัดสูงหรือต่ำ ชั้นบรรยากาศ บรรยากาศของดาวเคราะห์เป็นชั้นของแก๊สต่างๆ ที่ล้อมรอบ ซึ่งแรงโน้มถ่วงดึงไว้ให้อยู่กับที่ บรรยากาศของโลกประกอบด้วยไนโตรเจนประมาณร้อยละ 78 ออกซิเจนร้อยละ 21 และแก๊สอื่นๆ อีกเล็กน้อย ส่วนผสมนี้มักเรียกว่าอากาศ สูงขึ้นไปจะมีชั้นแก๊สโอโซนที่เรียกว่าชั้นโอโซน ซึ่งดูดซับรังสีอัลตราไวโอเลตจากดวงอาทิตย์ อันเป็นอันตรายต่อมนุษย์ ดังนั้นหากไม่มีชั้นโอโซน ก็จะอยู่ไม่ได้ บรรยากาศยังช่วยปกป้องโลกจากการชนปะทะกับอุกกาบาตและดาวเคราะห์น้อย ๆ เพราะวัตถุเหล่านี้จะลุกไหม้หมดเนื่องจากแรงเสียดทานเมื่อผ่านชั้นบรรยากาศ บรรยากาศยังช่วยรักษาให้โลกอุ่น แก๊สบางชนิดรวมถึงคาร์บอนไดออกไซด์และมีเทน ทำหน้าที่เหมือนผ้าห่มคลุมโลก เก็บความร้อนไว้ใต้ชั้นบรรยากาศ รักษาความอบอุ่นของโลก สภาพอากาศ ภูมิอากาศ และวัฏจักรของน้ำ อากาศร้อนจะลอยตัวขึ้น เมื่อลอยขึ้นก็จะเย็นตัวลงแล้วตกกลับลงมา นี่เรียกว่ากระแสพาความร้อน เมื่ออากาศร้อนปะทะกับอากาศเย็น จะเกิดสภาพอากาศที่ต่าง ๆ กัน กระแสพาความร้อนเป็นสาเหตุของสภาพอากาศเกือบทั้งหมดบนโลก เมื่อพื้นผิวโลกร้อน น้ำจะระเหยกลายเป็นไอน้ำ ซึ่งลอยตัวขึ้นไป เมื่อลอยสูงขึ้น ก็จะเย็นลง เมื่อเย็นพอก็จะกลับกลายเป็นน้ำอีก ซึ่งทำให้เกิดเมฆและฝน กระบวนการนี้เรียกว่าวัฏจักรน้ำ วงโคจรและการหมุนรอบตัว โลกใช้เวลาประมาณ 24 ชั่วโมงในการหมุนรอบตัวเองเป็นหนึ่งวัน และประมาณ 365 วันในการโคจรรอบดวงอาทิตย์เป็นหนึ่งปี จริง ๆ แล้วโลกใช้เวลา 365.24 วันในการโคจรรอบดวงอาทิตย์ ทุก ๆ สี่ปีจึงเพิ่มวันพิเศษหนึ่งวัน โดยปีนั้นจะมี 366 วัน เป็นปีอธิกสุรทิน โลกอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์โดยเฉลี่ยประมาณ 150 ล้านกิโลเมตร และเคลื่อนที่ด้วยความเร็ว 30 กิโลเมตรต่อวินาที หรือ 108,000 ไมล์ต่อชั่วโมง ดวงจันทร์โคจรรอบโลกที่ระยะห่างเฉลี่ย 250,000 ไมล์ โดยมีระยะการหมุนรอบตัว-โครจรรอบโลกเท่ากัน ซึ่งหมายความว่ามีหน้าเดียวกันหันมาทางโลกเสมอ ใช้เวลาประมาณ 1 เดือนในการโคจรรอบโลกหนึ่งรอบ โลกเป็นส่วนหนึ่งของระบบสุริยะ โดยโคจรรอบดวงอาทิตย์พร้อมกับวัตถุขนาดเล็กเป็นพัน ๆ และดาวเคราะห์อีกแปดดวง ดวงอาทิตย์และระบบสุริยะ กำลังเคลื่อนผ่านแขนนายพรานของกาแล็กซีทางช้างเผือก โดยจะดำเนินต่อไปจนอีก 10,000 ปีข้างหน้า อ้างอิง