ปฏิบัติการผาลาด หรือ ยุทธการผาลาด () (2 เมษายน – 20 สิงหาคม พ.ศ. 2514) เป็นปฏิบัติการทางทหารในสงครามกลางเมืองลาวที่มุ่งป้องกันพรมแดนด้านเหนือของราชอาณาจักรไทยกับพระราชอาณาจักรลาวอย่างเข้มงวด ปฏิบัติการนี้ได้รับแรงบันดาลใจจากแนวทางการสร้างถนนจีน (The Chinese Road) และแม้ว่ารัฐบาลลาวจะไม่ให้ความร่วมมือมากนัก แต่กองทัพไทยก็ได้จัดตั้งกองกำลังสามกองพันขึ้นในดินแดนลาวทางใต้ของแม่น้ำโขงเพื่อป้องกันการรุกรานที่อาจเกิดขึ้นจากสาธารณรัฐประชาชนจีน ภาพรวม ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2505 ในช่วงเริ่มต้นของสงครามกลางเมืองลาว นายกรัฐมนตรีเจ้าสุวรรณภูมา ได้ลงนามในข้อตกลงความช่วยเหลือต่างประเทศกับสาธารณรัฐประชาชนจีน (PRC) ซึ่งคอมมิวนิสต์จีนจะสร้างถนนในลาวตะวันตกเฉียงเหนือแม้ว่าสงครามกลางเมืองลาวจะยังดำเนินอยู่ก็ตาม ในฐานะส่วนหนึ่งของโครงการนี้ หลังจากความพ่ายแพ้ที่น้ำบัคเมื่อวันที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2511 วิศวกรจีนได้เริ่มสร้างทางหลวงหมายเลข 46 จากมณฑลยูนนานไปทางใต้ตามหุบเขาน้ำแบงไปยังปากแบ่ง ซึ่งตั้งอยู่บนแม่น้ำโขง เมื่อการก่อสร้างถนนเข้าใกล้ชายแดนไทย ประกอบกับมีกองทหารจีนและปืนต่อสู้อากาศยานติดตั้งอยู่ในโครงการก่อสร้างด้วย รัฐบาลไทยจึงเริ่มกังวลเกี่ยวกับความเป็นไปได้ของการรุกรานจากจีนและการสนับสนุนของจีนต่อพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ประวัติ กองกำลังป้องกันตนเองของลาว (Auto Defense Choc: ADC) ประจำการอยู่ในหมู่บ้านสองแห่งใกล้กับทางหลวงหมายเลข 46 คือ บ้านหัวยลาวและบ้านม่วง ในช่วงฤดูใบไม้ผลิปี พ.ศ. 2514 กองกำลังของปะเทดลาว ที่ปฏิบัติการร่วมกับการสร้างถนนได้ขับไล่กองกำลังป้องกันตนเองออกจากหมู่บ้านเหล่านี้ ทำให้กองกำลังติดอาวุธดังกล่าวหลบหนีลงใต้ข้ามแม่น้ำโขงและชายแดนไทย ในทางกลับกัน กองทัพอากาศไทยได้บินปฏิบัติภารกิจโจมตีทางอากาศยุทธวิธีเพื่อสนับสนุนการยึดฐานที่มั่นของหมู่บ้านเหล่านั้นคืน ปฏิบัติการ ในวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2514 กองทัพบกไทยได้เริ่มปฏิบัติการรุกทางทหารเป็นเวลา 3 สัปดาห์ตามแนวชายแดนแม่น้ำโขงกับพระราชอาณาจักรลาว กองทัพไทยได้ส่งทหารราบ 1 กรม กองพันพลร่ม 1 กองพัน และกองพันทหารปืนใหญ่ 2 กองพัน โดยได้รับการสนับสนุนจากกำลังทางอากาศยุทธวิธีของกองทัพอากาศไทย เนื่องจากปฏิบัติการผาลาด ถูกกำหนดให้เป็นการฝึกซ้อมร่วม ซึ่งฝั่งลาวจะนำปืนใหญ่ของลาวและกองทัพอากาศลาว (RLAF) มาฝึกร่วมตามคำมั่นจากรัฐบาลพระราชอาณาจักรลาว (RLG) แต่ไม่มีปรากฏให้เห็น กองกำลังป้องกันตนเองของลาวบางส่วนปรากฏตัวที่พรมแดนฝั่งลาว ในเหตุการณ์นั้น กองกำลังของกองทัพไทยได้ทำลายค่ายของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยในดินแดนของฝั่งไทยและเปิดเส้นทางแทรกซึมหลายเส้นทางในการข้ามพรมแดน แม้ว่าผลลัพธ์จะออกมาน่าพอใจสำหรับฝ่ายไทย แต่พวกเขาก็ยังกระตือรือร้นที่จะขยายเขตป้องกันของตนให้ครอบคลุมถึงชายแดนด้านใต้ของกองทัพแห่งชาติลาวภาค 1 (ทชล.ภาค 1) เนื่องจากไทยมีโครงการปฏิบัติการยูนิตีหรือทหารเสือพรานในการจัดหา 'อาสาสมัคร' ทหารรับจ้างเพื่อสนับสนุนกองทัพลาวบนทุ่งไหหินอยู่แล้ว ฝ่ายไทยจึงเสนอให้ส่งทหารบางส่วนไปประจำการที่บริเวณถนนจีนและชายแดนไทย-ลาว เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2514 กองพันทหารเสือพราน 3 กองพันได้ประจำการอยู่ที่เชียงลม ประเทศลาว กองพันเหล่านี้ได้รับฉายาว่า หน่วยเฉพาะกิจราทิกุล เนื่องจากอยุ่ในตำแหน่งที่สำคัญ กองพันเหล่านี้จึงมีกำลังพลมาจากการคัดเลือกทหารไทยที่ดีที่สุด และนำโดยบัณฑิตจากเวสต์พอยต์และทหารผ่านศึกที่มากประสบการณ์จากสงครามเวียดนาม เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2514 กองพันคอมมานโด 612 (Bataillion Commando 612: BC 612) เคลื่อนพลไปทางตะวันตกเฉียงเหนือสู่ยอดเขาภูฟิน ห่างจากเชียงลม 19 กิโลเมตร เมื่อไปถึงที่นั่น พวกเขาก็ได้รับบาดเจ็บจากการสู้รบหลังจากเอาชนะ ปัญหาการขาดแคลนกระสุนปืนครกและปืนไรเฟิลไร้แรงสะท้อน ผลลัพธ์ ปฏิบัติการผาลาดประสบความสำเร็จในการส่งกองพันทหารไทย 3 กองพันไปประจำการในแนวหน้าบนดินแดนลาวที่เชียงลม ในอนาคตอันใกล้ 'ผาลาด' จะนำไปสู่ปฏิบัติการที่ตั้งชื่อตามอดีตผู้บัญชาการกรมทหารบก นั่นก็คือ ปฏิบัติการสุรศักดิ์มนตรี หมายเหตุ อ้างอิง บรรณานุกรม Anthony, Victor B. and Richard R. Sexton (1993). The War in Northern Laos. Command for Air Force History. OCLC 232549943. Conboy, Kenneth and James Morrison (1995). Shadow War: The CIA's Secret War in Laos. Paladin Press. . Stuart-Fox, Martin (2008) Historical Dictionary of Laos. Scarecrow Press. , . ผาลาด ผาลาด ผาลาด