วิเชียรบุรี เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเพชรบูรณ์ อดีตเป็นอำเภอที่เคยมีอาณาเขตพื้นที่ขนาดใหญ่อีกหนึ่งอำเภอในจังหวัดเพชรบูรณ์ ซึ่งพื้นที่อำเภอวิเชียรบุรีครอบคลุมพื้นที่อำเภอหนองไผ่ อำเภอบึงสามพัน อำเภอศรีเทพในปัจจุบัน และเป็นต้นตำรับของ 'ไก่ย่างวิเชียรบุรี' เป็นที่รู้จักไปทั่วประเทศ งูแมวเซาที่ค้นพบในเขตอำเภอวิเชียรบุรี บิ๊กซีวิเชียรบุรี ที่ตั้งและอาณาเขต อำเภอวิเชียรบุรีมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอบึงสามพัน มีคลองจังหัน และแนวกึ่งกลางแม่น้ำป่าสัก เป็นเส้นแบ่งเขต ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอภักดีชุมพล (จังหวัดชัยภูมิ) และอำเภอลำสนธิ (จังหวัดลพบุรี) ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอศรีเทพ และอำเภอโคกเจริญ (จังหวัดลพบุรี) มีคลองลำตะค้อ คลองกำเหียง คลองยางสามต้น แนวกึ่งกลางแม่น้ำป่าสัก คลองใหญ่ เป็นเส้นแบ่งเขต ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอไพศาลี (จังหวัดนครสวรรค์) ประวัติ อำเภอวิเชียรบุรี เดิมชื่อว่า 'เมืองท่าโรง' ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรดเกล้าให้เปลี่ยนชื่อเป็นเมืองวิเชียรบุรี ฐานะเป็นเมืองตรี ได้รวบรวมเมืองชัยบาดาลและเมืองบัวชุม ขึ้นตรงต่อเมืองวิเชียรบุรี จนกระทั่งเมื่อตั้งมณฑลเพชรบูรณ์ในสมัยสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงได้มีการเปลี่ยนแปลงโดยยกฐานะเมืองวิเชียรบุรีเป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดเพชรบูรณ์เมื่อปี พ.ศ. 2441 ต่อมาในปี พ.ศ. 2482 ได้มีพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนชื่ออำเภอวิเชียรบุรีเป็นอำเภอท่าโรง จนกระทั่งเมื่อปี พ.ศ. 2487 จึงได้กลับมาใช้ชื่ออำเภอวิเชียรบุรีจนมาถึงทุกวันนี้ เมื่อนับถึงปีปัจจุบัน อำเภอวิเชียรบุรีได้รับการยกฐานะเป็นอำเภอมาเป็นเวลารวม 123 ปี วันที่ 3 พฤษภาคม 2474 ตั้งตำบลสระกรวด แยกออกจากตำบลนาตะกรุด และตำบลบ่อรัง วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลนาตะกรุด เป็น ตำบลศรีเทพ เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลวิเชียร เป็น ตำบลท่าโรง และเปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอวิเชียร จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็น อำเภอท่าโรง วันที่ 9 พฤษภาคม 2487 เปลี่ยนชื่ออำเภอท่าโรง จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็น อำเภอวิเชียรบุรี วันที่ 15 ตุลาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลวิเชียรบุรี ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าโรง วันที่ 27 ธันวาคม 2503 แยกพื้นที่ตำบลกองทูล ตำบลกันจุ และตำบลบ้านโภชน์ จากอำเภอวิเชียรบุรี ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองไผ่ และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอวิเชียรบุรี วันที่ 14 สิงหาคม 2504 โอนพื้นที่กิ่งอำเภอหนองไผ่ อำเภอวิเชียรบุรี ไปขึ้นกับ อำเภอเมืองเพชรบูรณ์ วันที่ 17 กรกฎาคม 2506 ยกฐานะกิ่งอำเภอหนองไผ่ อำเภอวิเชียรบุรี เป็น อำเภอหนองไผ่ วันที่ 1 กันยายน 2507 จัดตั้งสุขาภิบาลสว่างวัฒนา ในท้องที่บางส่วนของตำบลสระกรวด วันที่ 17 มกราคม 2510 จัดตั้งสุขาภิบาลพุเตย ในท้องที่บางส่วนของตำบลสระกรวด วันที่ 2 พฤษภาคม 2510 ตั้งตำบลพุเตย แยกออกจากตำบลสระกรวด ตั้งตำบลสามแยก แยกออกจากตำบลท่าโรง วันที่ 2 เมษายน 2511 ตั้งตำบลโคกปรง แยกออกจากตำบลท่าโรง ตั้งตำบลสระประดู่และตำบลซับสมบูรณ์ แยกออกจากตำบลสามแยก ตั้งตำบลพุขาม แยกออกจากตำบลพุเตย ตั้งตำบลโคกสะอาด แยกออกจากตำบลสระกรวด ตั้งตำบลคลองกระจัง แยกออกจากตำบลศรีเทพ และตำบลสระกรวด วันที่ 1 ธันวาคม 2513 แยกพื้นที่ตำบลศรีเทพ ตำบลสระกรวด ตำบลโคกสะอาด ตำบลคลองกระจัง และตำบลนาสนุ่น จากอำเภอวิเชียรบุรี ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอศรีเทพ และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอวิเชียรบุรี วันที่ 4 กันยายน 2516 ตั้งตำบลภูน้ำหยด แยกออกจากตำบลพุเตย วันที่ 8 กันยายน 2519 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอศรีเทพ อำเภอวิเชียรบุรี เป็น อำเภอศรีเทพ วันที่ 25 กันยายน 2527 ตั้งตำบลบึงกระจับ แยกออกจากตำบลโคกปรง วันที่ 1 มิถุนายน 2528 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลวิเชียรบุรี เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่น ขยายครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสระประดู่ และบางส่วนของตำบลท่าโรง วันที่ 5 พฤศจิกายน 2528 ตั้งตำบลวังใหญ่ แยกออกจากตำบลพุเตย วันที่ 11 ธันวาคม 2529 ตั้งตำบลซับน้อย แยกออกจากตำบลซับสมบูรณ์ ตั้งตำบลยางสาว แยกออกจากตำบลน้ำร้อน วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลวิเชียรบุรี และสุขาภิบาลพุเตย เป็น เทศบาลตำบลวิเชียรบุรี และเทศบาลตำบลพุเตย ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย วันที่ 6 มิถุนายน 2550 จัดตั้งศาลจังหวัดวิเชียรบุรี ในท้องที่ของอำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์ กำหนดให้มีเขตตลอดท้องที่อำเภอวิเชียรบุรี อำเภอบึงสามพัน อำเภอศรีเทพ และอำเภอหนองไผ่ วันที่ 7 กรกฎาคม 2554 ยกฐานะจากเทศบาลตำบลวิเชียรบุรี เป็น เทศบาลเมืองวิเชียรบุรี วันที่ 3 มีนาคม 2559 แยกพื้นที่หมู่ 7 บ้านโคกปรง ตำบลโคกปรง มาตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 16 บ้านโคกปรง กับแยกพื้นที่หมู่ 8 บ้านโคกกรวด ตำบลยางสาว มาตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 17 บ้านโคกกรวดเหนือ กับแยกพื้นที่หมู่ 1 บ้านโคกปรง ตำบลโคกปรง มาตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 17 บ้านโคกปรง ที่ตั้งและอาณาเขต อำเภอวิเชียรบุรี มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอบึงสามพัน มีคลองน้ำเขียว แนวแปลงที่ดิน ห้วยลำจังกันน้อย คลองลำจังหัน คลองบึงสามพัน กึ่งกลางแม่น้ำป่าสัก แนวแปลงที่ดิน เขาน้อย และเขาซับพลู เป็นเส้นแบ่งเขต ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอภักดีชุมพล (จังหวัดชัยภูมิ) และอำเภอลำสนธิ (จังหวัดลพบุรี) มีแนวสันเขารวกของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าซับลังกา และเขาพังเหย เป็นเส้นแบ่งเขต ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอศรีเทพ และอำเภอโคกเจริญ (จังหวัดลพบุรี) มีแนวห้วยซับ เนินเขา คลองยางสามต้น คลองตะค้อ แนวกึ่งกลางแม่น้ำป่าสัก คลองกำเหียง คลองหลักเขต แนวแปลงที่ดิน และห้วยยางน้อย เป็นเส้นแบ่งเขต ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอไพศาลี (จังหวัดนครสวรรค์) มีแนวสันเขา แนวแปลงที่ดิน และสันเขาสามหมื่น เป็นเส้นแบ่งเขต การแบ่งเขตการปกครอง การปกครองส่วนภูมิภาค อำเภอวิเชียรบุรีแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 14 ตำบล 192 หมู่บ้าน ได้แก่ 1. ท่าโรง (Tha Rong) 18 หมู่บ้าน 8. พุขาม (Phu Kham) 10 หมู่บ้าน 2. สระประดู่ (Sa Pradu) 12 หมู่บ้าน 9. ภูน้ำหยด (Phu Nam Yot) 16 หมู่บ้าน 3. สามแยก (Sam Yaek) 10 หมู่บ้าน 10. ซับสมบูรณ์ (Sap Sombun) 10 หมู่บ้าน 4. โคกปรง (Khok Prong) 17 หมู่บ้าน 11. บึงกระจับ (Bueng Krachap) 10 หมู่บ้าน 5. น้ำร้อน (Nam Ron) 12 หมู่บ้าน 12. วังใหญ่ (Wang Yai) 10 หมู่บ้าน 6. บ่อรัง (Bo Rang) 22 หมู่บ้าน 13. ยางสาว (Yang Sao) 17 หมู่บ้าน 7. พุเตย (Phu Toei) 14 หมู่บ้าน 14. ซับน้อย (Sap Noi) 14 หมู่บ้าน การปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่อำเภอวิเชียรบุรีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 16 แห่ง ได้แก่ เทศบาลเมืองวิเชียรบุรี ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าโรงและตำบลสระประดู่ เทศบาลตำบลพุเตย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลพุเตย องค์การบริหารส่วนตำบลท่าโรง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าโรง (นอกเขตเทศบาลเมืองวิเชียรบุรี) องค์การบริหารส่วนตำบลสระประดู่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระประดู่ (นอกเขตเทศบาลเมืองวิเชียรบุรี และนอกเขตของเขตเทศบาลตำบลพุเตย โซนใต้) องค์การบริหารส่วนตำบลสามแยก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามแยกทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลโคกปรง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกปรงทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำร้อน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำร้อนทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลบ่อรัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ่อรังทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลพุเตย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพุเตย (นอกเขตเทศบาลตำบลพุเตย) องค์การบริหารส่วนตำบลพุขาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพุขามทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลภูน้ำหยด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลภูน้ำหยดทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลซับสมบูรณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลซับสมบูรณ์ทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลบึงกระจับ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบึงกระจับทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลวังใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังใหญ่ทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลยางสาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยางสาวทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลซับน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลซับน้อยทั้งตำบล อ้างอิง วิเชียรบุรี