bombman/thwiki-2026-super-clean-10k huggingface dataset:
ร่ายเป็นร้อยกรองแบบหนึ่ง มีสี่ประเภทได้แก่ ร่ายยาว ร่ายสุภาพ ร่ายดั้น และร่ายโบราณ ความหมายและลักษณะ ร่าย คือ คำประพันธ์ประเภทร้อยกรองแบบหนึ่งที่แต่งง่ายที่สุด และมีฉันทลักษณ์น้อยกว่าร้อยกรองประเภทอื่น ถ้าพิจารณาให้ดีจะพบว่าร่ายมีลักษณะใกล้เคียงกับคำประพันธ์ประเภทร้อยแก้วมาก เพียงแต่กำหนดที่คล้องจองและบังคับวรรณยุกต์ในบางแห่ง กำเนิดและวิวัฒนาการ พระสารประเสริฐ (ตรี นาคะประทีป) สันนิษฐานว่าร่ายเป็นของไทยแท้ มีมาแต่สมัยพ่อขุนรามคำแหง ด้วยปรากฏหลักฐานครั้งแรกในวรรณคดีสุโขทัยคือสุภาษิตพระร่วง และต่อมาจึงปรากฏเป็นรูปเป็นร่างขึ้นในวรรณคดีอยุธยาเรื่องโองการแช่งน้ำในสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 พระยาอุปกิตศิลปสาร (นิ่ม กาญจนาชีวะ) สันนิษฐานว่าร่ายเป็นของไทยแท้ เพราะคนไทยนิยมพูดเป็นสัมผัสคล้องจอง ดังปรากฏประโยคคล้องจองในสำนวนศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหง กาพย์พระมุนีเดินดงของภาคเหนือ และคำแอ่วของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นอกจากนี้ยังสันนิษฐานว่า คำว่า 'ร่าย' ตัดมาจาก 'ร่ายมนต์' สังเกตจากโองการแช่งน้ำที่มีร่ายดั้นปรากฏเป็นเรื่องแรกและมีเนื้อหาเป็นคำประกาศในการดื่มน้ำสาบาน วิวัฒนาการของร่ายน่าจะเริ่มจากสำนวนคล้องจองในศิลาจารึกและความนิยมพูดคล้องจองของคนไทยแต่โบราณ ในบทที่พระภิกษุใช้เทศนาก็ปรากฏลักษณะการคล้องจองอยู่ เป็นการรับส่งสัมผัสจากวรรคหน้าไปยังวรรคถัดไป โดยไม่ได้กำหนดความสั้นยาวของพยางค์อย่างตายตัว ซึ่งลักษณะนี้ใกล้เคียงกับร่ายประเภท 'ร่ายยาว' มากที่สุด จึงมีการสันนิษฐานว่า ร่ายยาวเป็นร่ายที่เกิดขึ้นในอันดับแรกสุด ต่อมาจึงเกิด 'ร่ายโบราณ' ซึ่งกำหนดจำนวนพยางค์และจุดสัมผัมคล้องจองตายตัว และตามมาด้วย 'ร่ายดั้น' ซึ่งมีการประยุกต์กฎเกณฑ์ของโคลงดั้นเข้ามา สุดท้ายจึงเกิด 'ร่ายสุภาพ' ซึ่งมีการประยุกต์กฎเกณฑ์ของโคลงสุภาพเข้ามา ประเภท ร่ายมีสี่ประเภท เรียงลำดับตามการกำเนิดจากก่อนไปหลังได้ ดังนี้: ร่ายยาว ร่ายโบราณ ร่ายดั้น ร่ายสุภาพ ฉันทลักษณ์ของร่าย 1. ร่ายยาว ร่ายยาว คือ ร่ายที่ไม่กำหนดจำนวนคำในวรรคหนึ่ง ๆ แต่ละวรรคจึงอาจมีคำน้อยมากแตกต่างกันไป การสัมผัส คำสุดท้ายของวรรคหน้าสัมผัสกับคำหนึ่งคำใดในวรรคถัดไป จะแต่งสั้นยาวเท่าไรเมื่อจบนิยมลงท้ายด้วยคำว่า แล้วแล นั้นแล นี้เถิด โน้นเถิด ฉะนี้ ฉะนั้น ฯลฯ เป็นต้น 2. ร่ายโบราณ ร่ายโบราณ คือ ร่ายที่กำหนดให้วรรคหนึ่งมีคำห้าคำเป็นหลัก บทหนึ่งต้องแต่งให้มากกว่าห้าวรรคขึ้นไป การสัมผัส คำสุดท้ายของวรรคหน้าสัมผัสกับคำที่หนึ่ง สอง หรือสาม คำใดคำหนึ่งของวรรคถัดไป และยังกำหนดอีกว่า หากส่งด้วยคำเอก ต้องสัมผัสด้วยคำเอก คำโทก็ด้วยคำโท คำตายก็ด้วยคำตาย ในการจบบทนั้น ห้ามไม่ให้ใช้คำที่มีรูปวรรณยุกต์ประสมอยู่เป็นคำจบบท อาจจบด้วยถ้อยคำ และอาจแต่งให้มีสร้อยสลับวรรคก็ได้ 3. ร่ายดั้น ร่ายดั้น คือ ร่ายที่กำหนดคำในวรรคและการสัมผัสเหมือนร่ายโบราณ แต่ไม่เคร่งเรื่องการรับสัมผัสระหว่างชนิดคำ คือ คำเอกไม่จำเป็นต้องรับด้วยคำเอก เป็นต้น ส่วนการจบบท ใช้บาทที่สามและสี่ของโคลงดั้นมาปิดท้ายบท และอาจแต่งให้มีคำสร้อยสลับวรรคก็ได้ 4. ร่ายสุภาพ ร่ายสุภาพ คือ ร่ายที่กำหนดคำในวรรคและการสัมผัสเหมือนร่ายดั้นทุกประการ ส่วนการจบบท ใช้โคลงสองสุภาพจบ และนิยมมีคำสร้อยปิดท้ายด้วย และอาจแต่งให้มีคำสร้อยสลับวรรคก็ได้ อ้างอิง พระยาอนุมานราชธน. (2515). การศึกษาวรรณคดีในแง่วรรณศิลป์. กรุงเทพฯ: บรรณาคาร. พระยาอุปกิตศิลปสาร. (2514). ชุมนุมนิพนธ์ อ.น.ก. กุรงเทพฯ: โรงพิมพ์ของคุรุสภา. ราชบัณฑิตยสถาน. (2546). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์.
กระดูกนิ้วมือ เป็นกลุ่มของกระดูกที่ประกอบขึ้นเป็นแกนของนิ้วมือทั้งห้านิ้วของมนุษย์ โดยแต่ละนิ้วจะมีกระดูกนิ้วมือ 3 ท่อน คือ กระดูกนิ้วมือท่อนต้น (Proximal phalanges) กระดูกนิ้วมือท่อนกลาง (Middle phalanges) กระดูกนิ้วมือท่อนปลาย (Distal phalanges) ทั้งนี้ ยกเว้นนิ้วหัวแม่มือ (thumb) เท่านั้นที่จะมีเพียงกระดูกนิ้วมือท่อนต้นและท่อนปลาย ดังนั้นกระดูกนิ้วมือในมนุษย์จึงมีทั้งหมดข้างละ 14 ชิ้น กระดูกของมือซ้าย มุมมองจากทางด้านหลังมือ กระดูกนิ้วมือแต่ละชิ้น จะประกอบไปด้วยสามส่วน ได้แก่ ส่วนโคนกระดูก (Proximal extremities) สำหรับกระดูกนิ้วมือท่อนต้นจะมีลักษณะเว้าเป็นรูปรี เพื่อรับกับปลายของกระดูกฝ่ามือ ขณะที่โคนของกระดูกนิ้วมือท่อนกลางและท่อนปลายจะมีรอยบุ๋มลงไปสองจุดที่คั่นด้วยแนวสันกลางเล็กๆ ส่วนกลางกระดูก (Body) มีลักษณะโค้งงอไปทางหลังมือเล็กน้อย และทางด้านข้างจะมีรอยที่เป็นที่เกาะของเอ็นและปลอกหุ้มเอ็นจากกล้ามเนื้อมัดต่างๆที่มาควบคุมการเคลื่อนไหวของนิ้วมือ ส่วนปลายกระดูก (Distal extremities) มีขนาดเล็กกว่าทางด้านโคนกระดูก และมีลักษณะเป็นปุ่มเล็กๆสองปุ่มที่คั่นด้วยร่องแคบๆในแนวกลาง พื้นผิวด้านฝ่ามือของส่วนปลายสุดของกระดูกนิ้วมือท่อนปลายจะมีลักษณะแบนออกเล็กน้อยเพื่อรองรับผิวหนังที่ใช้ในการรับสัมผัสจากปลายนิ้ว รูปประกอบเพิ่มเติม |กระดูกมือของมนุษย์ จากด้านฝ่ามือ และข้อต่อระหว่างข้อนิ้ว มุมมองจากด้านฝ่ามือ และข้อต่อระหว่างข้อนิ้ว มุมมองจากด้านนิ้วก้อย boy |ภาพเอกซ์เรย์แสดงกระดูกมือของมนุษย์ อ้างอิง Gray's anatomy for students. Drake, RL., Vogl, W. and Mitchell, AWM. Clinically Oriented Anatomy, 4th ed. Keith L. Moore and Arthur F. Dalley. นิ้วมือ
จังหวัดเพชรบุรี มีขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม และการละเล่นพื้นเมืองที่สำคัญ ที่นิยมปฏิบัติสืบทอดกันมาแต่โบราณจนถึงปัจจุบัน งานพระนครคีรีเมืองเพชร จะจัดเริ่มในวันศุกร์สัปดาห์ที่สองของเดือนกุมภาพันธ์ โดยงานจะมีไปจนครบ ๙ วัน ๙ คืน เป็นงานประจำปี เพื่อรำลึกถึงความสำคัญของประวัติศาสตร์เมืองเพชร ย้อนรอยในพระมหากรุณาธิคุณในพระบรมมหากษัตริย์แห่งบรมราชจักรีวงศ์ที่มีต่อชาวเพชรบุรี ระลึกถึงเขาวัง-เขาหลวง ตลอดจนเพื่อเผยแพร่สิ่งที่ดีงามในทุกด้านให้เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลาย ประเพณีวัวลาน เป็นการละเล่นของสังคมชาวนาเมืองเพชรบุรีหลังฤดูเก็บเกี่ยว ขึ้นชื่อว่าลูกผู้ชายเมืองเพชรต้องเคยผ่านการร่วมแข่งขันวัวลานมาบ้างแล้ว เป็นการละเล่นที่มีวิวัฒนาการมาจากการนวดข้าว ซึ่งจะต้องต้อนวัวโดยการผูกติดกันเป็นพรวนให้ย่ำไปบนข้าว และบังคับให้เดินเป็นวงกลม ชาวเมืองเพชรจึงนำวิธีการดังกล่าวมาปรับเป็นการแข่งขัน โดยการปักหลักเกียรติ ซึ่งเป็นหลักไม้ไว้กลางลาน แล้วนำวัวตัวผู้มาผูกติดเป็นรัศมีออกไปยาวประมาณ 19 ตัว และจะแบ่งวัวออกเป็น 2 ฝ่าย คือ วัวรอง และวัวนอก (ตัวที่อยู่นอกสุด) ในการแข่งขันถือว่า วัวฝ่ายใดวิ่งแซงอีกฝ่ายหนึ่งได้ถือว่าฝ่ายนั้นชนะ ปัจจุบันประเพณีนี้จะจัดขึ้นเป็นกิจกรรมหนึ่งในงานพระนครคีรีเมืองเพชร ละครชาตรี ละครชาตรีเป็นละครรำที่เก่าแก่ที่สุด ได้รับวัฒนธรรมจากละครของอินเดีย เข้ามาสู่เมืองเพชรบุรีตั้งแต่เมื่อใดไม่ปรากฏหลักฐาน มีเพียงประวัติว่า “หม่อมเมือง” ซึ่งเป็นหม่อมในรัชกาลที่ 5 เป็นคนเพชรบุรี ด้วยเป็นผู้มีความสามารถในการเล่นละครชาตรี จึงมักเล่นถวายหน้าพระที่นั่งทุกครั้งที่เสด็จมา จนได้รับพระราชทานบริเวณ “หน้าพระลาน” เพื่อเป็นที่แสดงละครเป็นประจำ ต่อมาสมัยรัชกาลที่ 6 มีผู้นำละครนอกมาประสมกับละครชาตรี เรียกว่า ละครเข้าเครื่องหรือละครชาตรีเครื่องใหญ่ เป็นละครที่รวมศิลปะการร้อง และการรำเข้าด้วยกัน และได้แพร่หลายมาจนถึงปัจจุบัน ไทยทรงดำ ไทยทรงดำ หรือไทยโซ่ง หรือลาวโซ่ง เป็นชื่อกลุ่มชนเผ่าไทยกลุ่มหนึ่งในท้องถิ่นจังหวัดเพชรบุรี ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในอำเภอเขาย้อย อาชีพหลักของชาวไทยทรงดำ คือทำนา ทำไร่ หาของป่า และจับสัตว์ป่า นอกจากนี้ยังมีความสามารถเป็นพิเศษในการจับปลาตามห้วย หนอง ลำคลอง ส่วนอาชีพรอง คือ อาชีพจักสานเป็นอาชีพที่แพร่หลายของชาวไทยทรงดำในเขตอำเภอเขาย้อย โดยเฉพาะการจักสานหลัวหรือเข่ง ภาษาของชาวไทยทรงดำ มีลักษณะคล้ายกับภาษาไทยอื่น ๆ ทั่วไป แต่มีลักษณะเฉพาะในการออกเสียงและศัพท์เฉพาะบางคำ และมีอักษรเขียนของตน ซึ่งปัจจุบันมีผู้อ่านได้น้อยลง ทรงผมเป็นเอกลักษณ์อีกอย่างหนึ่งที่น่าสนใจ โดยเฉพาะทรงผมของผู้หญิงมีถึง 8 แบบ แต่ละแบบจะบ่งบอกถึงสถานภาพของสตรีผู้นั้น อ้างอิง ความเป็นมาของเพชรบุรี
ชิโกกุ เป็นเกาะที่เล็กที่สุดในบรรดาสี่เกาะหลักของญี่ปุ่น มีพื้นที่ 18,783 ตารางกิโลเมตร ถูกล้อมรอบ 3 ด้านด้วยเกาะฮนชูและเกาะคีวชู ตอนกลางของเกาะมีภูเขาสูงกว่าระดับน้ำทะเล 1,000-2,000 เมตร มีประชากรประมาณ 4.2 ล้านคนอาศัยอยู่กระจายตามที่ลุ่มชายฝั่งทะเล หากเทียบกับอีก 3 เกาะหลักของญี่ปุ่นแล้ว ชิโกกุมีความเงียบสงบและยังคงบรรยากาศแบบธรรมชาติไว้ได้ โดยที่ไม่ถูกกลืนโดยวัฒนธรรมสมัยใหม่ ชิโกกุถูกแบ่งออกเป็นตอนเหนือและตอนใต้โดยภูเขาสูงชัน ทางเหนือมีปริมาณน้ำฝนน้อยและมีเมืองอุตสาหกรรมอยู่ตลอดแนว ส่วนทางใต้ด้านมหาสมุทรแปซิฟิกนั้นจะเป็นป่ารก อากาศจะอบอุ่น ปริมาณน้ำฝนมีมาก อากาศบนเกาะจะอบอุ่นสบายในช่วงต้นฤดูใบไม้ผลิ และช่วงเริ่มฤดูใบไม้ร่วง นอกจากอุตสาหกรรมผลิตเหล็กและเคมีแล้ว การประมงกับการเกษตรกรรมแบบเร่งผลผลิตทำกันอย่างแพร่หลาย บนที่ราบของเมืองโคจิชายฝั่งทะเลแปซิฟิก มีการมีการทำไร่ผลไม้ และการปลูกผักในเรือนกระจก เกาะชิโกกุถูกเชื่อมต่อกับเกาะฮนชูด้วยสะพานเซโตโอฮาชิ ซึ่งเป็นสะพานหกสาย ใช้เกาะเล็ก ๆ 5 แห่งเป็นจุดเชื่อมต่อ ด้วยความยาวถึง 12.3 กิโลเมตร ทำให้สะพานแห่งนี้ เป็นหนึ่งในสะพานสองชั้นที่มีความยาวมากกว่าสะพานแห่งอื่น ๆ ในโลกเกาะ ลักษณะภูมิประเทศ เกาะชิโกกุถูกแบ่งออกเป็นตอนเหนือและตอนใต้โดยภูเขาสูงชัน สิ่งสำคัญอีกอย่างในเกาะชิโกกุก็คือ ตัวเกาะจะเชื่อมต่อกับเกาะฮนชูด้วยสะพานเซโตโอฮาชิ (Seto-Ohashi Bridge) ซึ่งเป็นสะพานหกสาย ใช้เกาะเล็ก ๆ 5 แห่งเป็นจุดเชื่อมต่อ ด้วยความยาวถึง 12.3 กิโลเมตร ชิโกกุประกอบไปด้วย 4 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดโทกูชิมะ จังหวัดคางาวะ จังหวัดเอฮิเมะ จังหวัดโคจิ อ้างอิง A Country Study: Japan Library of Congress Call Number DS806 .J223 1992 ชิโกกุ ชิโกกุ ชิโกกุ
พระรัตนสัมภวพุทธะ เป็นพระธยานิพุทธะ 1 ใน 5 องค์ พระนามหมายถึงพระผู้เป็นต้นกำเนิดแห่งสิ่งมีค่าทั้งมวล ประทับอยู่ทางทิศใต้ของพุทธมณฑล พระกายสีเหลืองทอง เป็นต้นตระกูลพระโพธิสัตว์ตระกูลรัตนะ ซึ่งเปรียบได้กับปัญญาอันประเสริฐ เป็นสัญลักษณ์ของพระรัตนตรัย สัญลักษณ์ประจำพระองค์คือ จินดามณี หมายถึงการเข้าถึงความรู้แจ้ง มโนวิญญาณธาตุและจิตตรัสรู้ ทรงม้าเป็นพาหนะ ความเชื่อ พระองค์เป็นประมุขของรัตนโคตร ซึ่งแสดงความอุดมสมบูรณ์ รูปลักษณ์ที่อยู่เดี่ยว ๆ ของพระองค์หายาก มักจะรวมอยู่กับพระธยานิพุทธะองค์อื่น ๆ ประทับอยู่ทางทิศใต้ของพุทธมณฑล ทรงเป็นตัวแทนปัญญาญาณแบบเท่าเทียม คือมองเห็นผู้อื่นเท่าเทียมกับตน คัมภีร์มรณศาสตร์ของทิเบตกล่าวว่าพระองค์จะปรากฏกายในวันที่สามของบาร์โด พร้อมด้วยแสงสีเหลือง พระโพธิสัตว์ที่ปรากฏพร้อมกับพระองค์คือ พระอากาศครรภ์โพธิสัตว์และพระสมันตภัทรโพธิสัตว์ รูปลักษณ์ ท่าทาง ภาพของพระองค์มักมีกายสีเหลืองทอง พระหัตถ์ทำท่าทานมุทรา คือพระหัตถ์ซ้ายวางบนพระเพลาอยู่ในท่าทำสมาธิ พระหัตถ์ขวาเหยียดลง แบพระหัตถ์ออก ปลายนิ้วชี้จดนิ้วโป้ง พาหนะ พาหนะของพระองค์คือม้าบิน ซึ่งตามความเชื่อของคนโบราณมักเป็นตัวแทนของแสงสว่างเพราะเป็นพาหนะของพระอาทิตย์ ส่วนชาวพุทธมหายาน จะถือว่าเป็นสัญลักษณ์ของโชคและความสง่างาม สัญลักษณ์ สัญลักษณ์ของพระองค์คือจินดามณี ซึ่งอาจหมายถึงได้ทั้งพระรัตนตรัยและจิตที่หลุดพ้นแล้ว เสียง เสียงประจำพระองค์คือ ตรัม ซึ่งเป็นเสียงที่เกิดจากศูนย์ลมที่สะดือ จึงเป็นการสะท้อนความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของชีวิต การเปลี่ยนถ่ายเวทนาขันธ์และความผูกพันระหว่างแม่กับลูก อ้างอิง รัตนสัมภวะพุทธะ
ในการบริหารรัฐกิจสยามตั้งแต่สมัยอยุธยาจนถึงรัตนโกสินทร์ตอนต้น สมุหพระกลาโหม คืออัครมหาเสนาบดีฝ่ายทหาร เป็นเจ้ากรมกลาโหม และเป็นผู้บังคับบัญชาหัวเมืองฝ่ายใต้ มีราชทินนามว่า 'เจ้าพระยามหาเสนาบดีวิริยภักดีบดินทร์' คู่กับสมุหนายก อัครมหาเสนาบดีฝ่ายพลเรือนและผู้บังคับบัญชาหัวเมืองฝ่ายเหนือ มีราชทินนามว่า 'เจ้าพระยาจักรีศรีองครักษ์' ประวัติ เดิมสมุหพระกลาโหมดูแลการทหารเท่านั้น แต่ในรัชกาลสมเด็จพระเพทราชาได้เพิ่มอำนาจหน้าที่เป็นบังคับบัญชางานทั้งด้านทหารและพลเรือนสำหรับหัวเมืองฝ่ายใต้ ส่วนสมุหนายกที่เดิมดูแลด้านพลเรือนเท่านั้น ก็ได้เพิ่มอำนาจหน้าที่เป็นบังคับบัญชาทั้งด้านทหารและพลเรือนสำหรับหัวเมืองฝ่ายเหนือ ตำแหน่งทั้งสองถูกยกเลิกไปเมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงปฏิรูปการปกครองแผ่นดินในปี พ.ศ. 2435 รายนามสมุหพระกลาโหม สมัยธนบุรี + ราชทินนาม รูปภาพ ช่วงเวลาที่ดำรงตำแหน่ง หมายเหตุ พระยามหาเสนา รัชสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ในพงศาวดารไม่ปรากฏชื่อของผู้ดำรงตำแหน่ง ปรากฏแค่ว่ามีผู้ดำรงตำแหน่งที่สมุหพระกลาโหม ราชทินนามว่า 'พระยามหาเสนา' สมัยรัตนโกสินทร์ + ราชทินนาม รูปภาพ ช่วงเวลาที่ดำรงตำแหน่ง หมายเหตุ เจ้าพระยามหาเสนา (ปลี) รัชสมัยรัชกาลที่ 1 สมุหกลาโหมคนแรกในสมัยรัตนโกสินทร์ ผู้มีบาทสำคัญในสงครามเก้าทัพ พงศาวดารระบุว่าเจ้าพระยามหาเสนา (ปลี) ถูกสังหารในสนามรบ ในช่วงสงครามตีเมืองทวาย เจ้าพระยาอรรคมหาเสนา (บุนนาค) รัชสมัยรัชกาลที่ 1 พ.ศ.2336 - พ.ศ. 2348 เป็นต้นตระกูลบุนนาค เจ้าพระยาอภัยราชา (ปิ่น) รัชสมัยรัชกาลที่ 1 พ.ศ.2348 - พ.ศ. 2352 ในรัชกาลที่ 2 ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นสมเด็จเจ้าพระยาวังหน้า เจ้าพระยามหาเสนา (บุญมา) รัชสมัยรัชกาลที่ 2 พ.ศ. 2352 - ? เป็นสมุหกลาโหมช่วงต้นรัชกาลที่ 2 และเป็นแม่ทัพในสงครามพม่าตีเชียงใหม่ เจ้าพระยาวงศาสุรศักดิ์ (แสง วงศาโรจน์) รัชสมัยรัชกาลที่ 2 พ.ศ. 2352 - พ.ศ. 2365 ต้นตระกูล วงศาโรจน์ เจ้าพระยาอัครมหาเสนา (สังข์) รัชสมัยรัชกาลที่ 2 พ.ศ. 2365 - พ.ศ. 2367 ถึงแก่อสัญกรรมในปี พ.ศ. 2370 ไม่มีบุตรธิดา เจ้าพระยามหาเสนา (น้อย) รัชสมัยรัชกาลที่ 3 พ.ศ. 2367 - พ.ศ. 2373 สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ (ดิศ บุนนาค) รัชสมัยรัชกาลที่ 3 ถึงรัชกาลที่ 4 พ.ศ. 2373 - พ.ศ. 2398 สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) รัชสมัยรัชกาลที่ 4 ถึง รัชกาลที่ 5 พ.ศ. 2398 - พ.ศ. 2412 เจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) รัชสมัยรัชกาลที่ 5 พ.ศ. 2412 - พ.ศ. 2431 เจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ (พุ่ม ศรีไชยยันต์) รัชสมัยรัชกาลที่ 5 พ.ศ. 2331 - พ.ศ. 2437 สมุหกลาโหมคนสุดท้าย อ้างอิง
ภาษาพรัช (ब्रज भाषा; Braj Bhasa) หรือพรัช ภาษา หรือภาษาไทหาอาตี เป็นภาษากลุ่มอินโด-อารยันใกล้เคียงกับภาษาฮินดี โดยมากมักถือเป็นสำเนียงของภาษาฮินดี และมีวรรณคดีภาษาฮินดีเขียนด้วยภาษานี้เป็นจำนวนมากก่อนจะเปลี่ยนไปใช้บบภาษาขาริโพลีลลเป็นสำเนียงมาตรฐานหลังจากได้รับเอกราช มีผู้พูดมากกว่า 42,000 คน ในบริเวณ พรัช ภูมีที่เคยเป็นรัฐในสมัยมหาภารตะ หลักฐานจากศาสนาฮินดูโบราณเช่น ภควัตคีตา อาณาจักรของกษัตริย์กัมส์อยู่ในบริเวณพรัช (รู้จักในชื่อวิรัชหรือวิราฏ) ซึ่งเป็นดินแดนที่พระกฤษณะเกิดและใช้ชีวิตวัยเด็กที่นั่น บริเวณดังกล่าวนี้อยู่ในบริเวณอังคระ-มถุรา ซึ่งขยายออกไปได้ไกลถึงเดลฮี ในอินเดียสมัยใหม่ ดินแดนนี้อยู่ทงตะวันตกเฉียงเหนือของรัฐอุตตรประเทศ ตะวันออกสุดของรัฐราชสถาน และทางใต้สุดของรัฐหรยณะ ปัจจุบัน พรัช ภูมีเป็นที่รู้จักในนามเขตวัฒนธรรมมากว่ารัฐในอดีต ภาษาพรัชเป็นภาษาพื้นเมืองของบริเวณนี้และมีกวีที่มีชื่อเสียงมากมาย ใกล้เคียงกับภาษาอวธีที่ใช้พูดในบริเวณใกล้เคียงคือเขตอวัธมาก วรรณคดี วรรณคดีส่วนใหญ่เป็นวรรณคดีศักดิ์สิทธิ์บอกถึงความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับพระเจ้า นอกจากนั้นเป็นงานเขียนในมุมมองของผู้หญิงที่แต่งโดยกวีผู้ชาย ตัวอย่างได้แก่ พุทธจริต แต่งโดย จรยา ราม จันทรา ศุขลา บทกวีซูฟี แต่งโดย อามีร์ ขุสโร และงานเขียนของภักติ พรัช
บึงนาราง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดพิจิตร ที่ตั้งและอาณาเขต อำเภอบึงนารางตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอโพธิ์ประทับช้าง ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอตะพานหินและอำเภอโพทะเล ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอโพทะเล ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอบรรพตพิสัย (จังหวัดนครสวรรค์) และอำเภอบึงสามัคคี (จังหวัดกำแพงเพชร) ประวัติ ท้องที่อำเภอบึงนารางเดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอโพทะเล ทางราชการได้แบ่งพื้นที่การปกครองออกมาตั้งเป็น กิ่งอำเภอบึงนาราง ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2539 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 15 กรกฎาคม ปีเดียวกัน และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอบึงนาราง ในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 มีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน ปีเดียวกัน การแบ่งเขตการปกครอง การปกครองส่วนภูมิภาค อำเภอบึงนารางแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 5 ตำบล 51 หมู่บ้าน ได้แก่ 1. ห้วยแก้ว (Huai Kaeo) 8 หมู่บ้าน 2. โพธิ์ไทรงาม (Pho Sai Ngam) 9 หมู่บ้าน 3. แหลมรัง (Laem Rang) 14 หมู่บ้าน 4. บางลาย (Bang Lai) 10 หมู่บ้าน 5. บึงนาราง (Bueng Na Rang) 10 หมู่บ้าน การปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่อำเภอบึงนารางประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่ องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยแก้วทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลโพธิ์ไทรงาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพธิ์ไทรงามทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลแหลมรัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแหลมรังทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลบางลาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางลายทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลบึงนาราง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบึงนารางทั้งตำบล อ้างอิง บึงนาราง
หอประชุมจุฬาฯ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกของประเทศไทย ตั้งอยู่ที่เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร ถือกำเนิดจาก 'โรงเรียนสำหรับฝึกหัดวิชาข้าราชการฝ่ายพลเรือน' ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้ก่อตั้งขึ้นภายในพระบรมมหาราชวัง เมื่อปี พ.ศ. 2442 พร้อมทั้งพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้อัญเชิญ 'พระเกี้ยว' มาเป็นเครื่องหมายประจำโรงเรียน การดำเนินงานของโรงเรียนมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องเป็นลำดับ จนกระทั่ง เมื่อวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2459 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้สถาปนาขึ้นเป็นมหาวิทยาลัย และพระราชทานนามว่า 'จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย' เพื่อเป็นพระบรมราชานุสาวรีย์เฉลิมพระเกียรติแห่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระบรมชนกนาถของพระองค์ นับตั้งแต่ พ.ศ. 2460 ถึงปัจจุบัน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมีผู้บัญชาการและอธิการบดีดำรงตำแหน่งมาแล้ว 15 คน อธิการบดีคนปัจจุบัน คือ ศาสตราจารย์ ดร.คุณหญิง สุชาดา กีระนันทน์ อ่านต่อ... บทความคัดสรรก่อนหน้านี้: สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) - ประเทศฟินแลนด์ - สุสานจิ๋นซีฮ่องเต้ ที่เก็บถาวร – บทความคัดสรรอื่น ๆ
ศิลาลาด เป็นอำเภอหนึ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือสุดของจังหวัดศรีสะเกษ ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอในปี พ.ศ. 2550 โดยแยกออกจากอำเภอราษีไศล นับเป็นอำเภอที่จัดตั้งขึ้นเป็นลำดับล่าสุดของจังหวัด พร้อมกับอำเภอโพธิ์ศรีสุวรรณ ประวัติ อำเภอศิลาลาดเดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอราษีไศล ทางราชการได้แบ่งพื้นที่การปกครองออกมาตั้งเป็น กิ่งอำเภอศิลาลาด ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2540 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม ปีเดียวกัน และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอศิลาลาด ในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน ปีเดียวกัน ที่ตั้งและอาณาเขต อำเภอศิลาลาดตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอหนองฮีและอำเภอพนมไพร (จังหวัดร้อยเอ็ด) ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอมหาชนะชัย (จังหวัดยโสธร) และอำเภอราษีไศล ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอราษีไศล ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอโพนทราย (จังหวัดร้อยเอ็ด) การแบ่งเขตการปกครอง การปกครองส่วนภูมิภาค อำเภอศิลาลาดแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 4 ตำบล 44 หมู่บ้าน ได้แก่ 1. กุง| 14 หมู่บ้าน 2. คลีกลิ้ง| 11 หมู่บ้าน 3. หนองบัวดง| 9 หมู่บ้าน 4. โจดม่วง| 10 หมู่บ้าน การปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่อำเภอศิลาลาดประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่ องค์การบริหารส่วนตำบลกุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุงทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลคลีกลิ้ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลีกลิ้งทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัวดง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวดงทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลโจดม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโจดม่วงทั้งตำบล อ้างอิง ศิลาลาด
ภาษาอุตซิตา หรือ เล็งกอด็อก เป็นภาษา (หรือกลุ่มของภาษา) โรมานซ์ที่พูดกันในภาคใต้ของประเทศฝรั่งเศส ประเทศโมนาโก หุบเขาอุตซิตาของประเทศอิตาลี และหุบเขาอารันของประเทศสเปน (บางครั้งเรียกภูมิภาคเหล่านี้โดยรวมว่า 'อุตซิตาญอ') นอกจากนี้ยังมีผู้พูดในเทศบาลกวาร์เดียปีเยมอนเตเซ (แคว้นคาลาเบรีย ประเทศอิตาลี) ซึ่งถูกล้อมด้วยดินแดนที่พูดภาษาอื่น บางคนรวมภาษากาตาลาเป็นส่วนหนึ่งของภาษาอุตซิตาเนื่องจากระยะห่างระหว่างภาษานี้กับภาษาถิ่นบางภาษาของภาษาอุตซิตา (เช่นภาษากัสกอญ) มีความใกล้เคียงกับระยะห่างระหว่างภาษาถิ่นต่าง ๆ ของภาษาอุตซิตา ภาษากาตาลาถือเป็นภาษาถิ่นหนึ่งของภาษาอุตซิตาจนกระทั่งสิ้นสุดคริสต์ศตวรรษที่ 19 และปัจจุบันยังคงเป็นภาษาที่ใกล้ชิดกันมากที่สุด ภาษาอุตซิตาเป็นภาษาราชการของแคว้นกาตาลุญญาที่ซึ่งมีผู้พูดภาษาถิ่นย่อยของภาษากัสกอญที่รู้จักกันในชื่อภาษาอารันในหุบเขาอารัน ตั้งแต่เดือนกันยายน พ.ศ. 2553 สภานิติบัญญัติกาตาลุญญาได้พิจารณาให้ภาษาอุตซิตาถิ่นอารันเป็นภาษาถนัดสำหรับใช้ในหุบเขาดังกล่าวอย่างเป็นทางการ ตลอดช่วงเวลาในประวัติศาสตร์ ศัพท์ ลีมูแซ็ง , ล็องก์ด็อก , กัสกอญ และต่อมา พรอว็องส์ (หรือ ) เป็นชื่อพ้องสำหรับใช้เรียกภาษาอุตซิตาทั้งมวล แต่ปัจจุบันเป็นที่เข้าใจกันว่า พรอว็องส์ คือภาษาอุตซิตาถิ่นที่พูดกันในภูมิภาคพรอว็องส์ทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศฝรั่งเศส ภาษาอุตซิตาต่างจากภาษาโรมานซ์อื่นอย่างภาษาฝรั่งเศสหรือภาษาสเปนตรงที่ไม่มีสถานะทางการในประเทศใด ๆ และไม่มีภาษาเขียนมาตรฐานเพียงหนึ่งเดียวที่เรียกว่า 'อุตซิตา' แต่มีบรรทัดฐานหลายบรรทัดฐานที่แข่งขันกันในการเขียนภาษานี้ บางบรรทัดฐานได้รับการกำหนดขึ้นเพื่อให้ใช้ได้กับภาษาถิ่นทุกภาษา ในขณะที่บางบรรทัดฐานอิงกับภาษาถิ่นเพียงภาษาใดภาษาหนึ่ง ความพยายามเหล่านี้ถูกบั่นทอนจากการใช้ภาษาอุตซิตาที่ลดลงอย่างรวดเร็วในพื้นที่ส่วนใหญ่ของภาคใต้ของประเทศฝรั่งเศส และจากความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญในด้านสัทวิทยาและวงศัพท์ในบรรดาภาษาถิ่นต่าง ๆ ความอยู่รอดในระยะยาวของภาษาอุตซิตาเป็นที่น่ากังขาอย่างยิ่ง ตามข้อมูลของ หนังสือปกแดงว่าด้วยภาษาใกล้สูญ ของยูเนสโก ภาษาถิ่นหลักสี่ในหกภาษาของภาษาอุตซิตา (พรอว็องส์, โอแวร์ญ, ลีมูแซ็ง และล็องก์ด็อก) อยู่ในภาวะใกล้สูญอย่างรุนแรง (severely endangered) ในขณะที่ภาษาถิ่นหลักอีกสองภาษาที่เหลือ (กัสกอญและวีวาแร-แอลป์) อยู่ในภาวะใกล้สูญอย่างแน่นอน (definitely endangered) อ้างอิง อุตซิตา อุตซิตา อุตซิตา อุตซิตา
อาหารพื้นบ้านภาคใต้ อาหารพื้นบ้านภาคใต้มีรสชาติโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์เฉพาะ สืบเนื่องจากดินแดนของภาคใต้เคยเป็นศูนย์กลางการเดินเรือค้าขายของพ่อค้าจากอินเดีย จีนและชวา ทำให้วัฒนธรรมของชาวต่างชาติโดยเฉพาะอินเดียใต้ ซึ่งเป็นต้นตำรับในการใช้เครื่องเทศปรุงอาหารได้เข้ามามีอิทธิพลเป็นอย่างมาก อาหารพื้นบ้านภาคใต้ทั่วไป มีลักษณะผสมผสานระหว่างอาหารไทยพื้นบ้านกับอาหารอินเดียใต้เช่น น้ำบูดู ซึ่งได้มาจากการหมักปลาทะเลสดผสมกับเม็ดเกลือ และมีความคล้ายคลึงกับอาหารมาเลเซีย อาหารของภาคใต้จึงมีรสเผ็ดมากกว่าภาคอื่นๆ และด้วยสภาพภูมิศาสตร์ที่อยู่ติดทะเลทั้งสองด้านจึงมีอาหารทะเลอุดมสมบูรณ์ แต่สภาพอากาศร้อนชื้น ฝนตกตลอดปี อาหารประเภทแกงและเครื่องจิ้มจึงมีรสจัด ช่วยให้ร่างกายอบอุ่น ป้องกันการเจ็บป่วยได้อีกด้วย ความหลากหลายในสำรับอาหารปักษ์ใต้ได้รับอิทธิพลจากอินเดียใต้ ทำให้เกิดตำรับอาหารใหม่มากมาย ล้วนผ่านวิธีการดัดแปลง ปรับปรุงเป็นวัฒนธรรมอาหารการกินที่ถ่ายทอดมาสู่รุ่นลูกรุ่นหลานในปัจจุบัน ทำให้มีลักษณะพิเศษแตกต่างจากภาคอื่นอย่างชัดเจนคือ รสชาติจัด เน้นเครื่องเทศและมีผักสารพัดชนิดที่เรียกว่า 'ผักเหนาะ' ซึ่งเป็นพืชพื้นบ้านหาได้ในท้องถิ่นภาคใต้ เช่น สะตอ ลูกเหนียง ยอดกระถิน มากินร่วมด้วย เพื่อบรรเทารสเผ็ดของอาหาร ทั้งมีสรรพคุณเป็นยาอีกด้วย เนื้อสัตว์ที่นำมาปรุงเป็นอาหารส่วนมากนิยมสัตว์ทะเล เช่น ปลากระบอก ปลาทู ปูทะเล กุ้งหอย ซึ่งหาได้ในท้องถิ่น อาหารพื้นบ้านของภาคใต้ เช่น แกงเหลือง แกงไตปลา นิยมใส่ขมิ้นปรุงอาหารเพื่อแก้รสคาว เครื่องจิ้มคือน้ำบูดูอาหารพื้นบ้านภาคใต้ที่มีชื่อเสียง เช่น ไก่ต้มขมิ้น ไก่ต้มขมิ้น เป็นอาหารที่มีรสเปรี้ยวนำ เหมาะสำหรับคนธาตุน้ำ เป็นหวัดเรื้อรัง รับประทานเผ็ด แก้ไอ ขับเสมหะ เพิ่มความสดชื่นให้กับร่างกาย แกงส้ม แกงที่มีรสชาติเผ็ด จึงให้ความสดชื่นแก่ร่างกาย
สามชัย เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดกาฬสินธุ์ เดิมเป็นเขตท้องที่ของอำเภอสหัสขันธ์ทั้งหมด ก่อนที่จะย้ายมาขึ้นกับอำเภอคำม่วงในปี พ.ศ. 2515 ก่อนที่จะขอจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอโดยการปกครองบางส่วนออกจากอำเภอคำม่วง และยกฐานะเป็นอำเภอในวันที่ 8 กันยายน 2550 ที่มาของชื่อ ที่มาของชื่ออำเภอสามชัยมาจากการที่บริเวณที่ตั้งของอำเภอเป็นทางสามแยก ในอดีตมีการปะทะกันระหว่างเจ้าหน้าที่ตำรวจทหารกับกลุ่มคอมมิวนิสต์ในสมัยนั้นในบริเวณทางสามแยก ผลการปะทะมีผู้เสียชีวิตหลายราย ชาวบ้านจึงเรียกว่า 'สามแยกอันตราย' และต่อมามีชาวบ้านไปตั้งบ้านเรือนอยู่อาศัยและเรียกกันว่าบ้านสามแยก และชาวบ้านเรียกกันสั้น ๆ ว่า 'สามแยก' ต่อมาจึงมีการตั้งชื่อใหม่เป็น 'สามชัย'ในการจัดตั้งชื่อกิ่งอำเภอ เพื่อความเป็นชื่อที่เป็นสิริมงคลในปัจจุบัน ประวัติ ท้องที่อำเภอสามชัยเดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอคำม่วง ทางราชการได้แบ่งพื้นที่การปกครองออกมาโดยตั้งเป็น กิ่งอำเภอสามชัย ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2538 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน ปีเดียวกัน และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอสามชัย ในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน ปีเดียวกัน ที่ตั้งและอาณาเขต อำเภอสามชัยตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอคำม่วง ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอคำม่วง ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอสหัสขันธ์และอำเภอหนองกุงศรี ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอวังสามหมอ (จังหวัดอุดรธานี) การแบ่งเขตการปกครอง การปกครองส่วนภูมิภาค อำเภอสามชัยแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 4 ตำบล 47 หมู่บ้าน ได้แก่ 1. 12 หมู่บ้าน 2. 20 หมู่บ้าน 3. 7 หมู่บ้าน 4. 8 หมู่บ้าน การปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่อำเภอสามชัยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่ องค์การบริหารส่วนตำบลสำราญ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสำราญทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลสำราญใต้ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสำราญใต้ทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลคำสร้างเที่ยง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคำสร้างเที่ยงทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลหนองช้าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองช้างทั้งตำบล อ้างอิง สามชัย
วังสมบูรณ์ เป็น 1 ใน 9 อำเภอของจังหวัดสระแก้ว เดิมเป็นหมู่บ้านที่ 12, 18–19 ในตำบลเขาฉกรรจ์ อำเภอสระแก้ว จังหวัดปราจีนบุรี ทั้งหมด ต่อมาแยกพื้นที่ตำบลเขาฉกรรจ์ตั้งเป็นตำบลวังสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2519 และย้ายมาขึ้นกับกิ่งอำเภอวังน้ำเย็นในปีเดียวกัน ก่อนที่จะแยกออกมาตั้งเป็นกิ่งอำเภอในปี พ.ศ. 2540 และยกฐานะเป็นอำเภอเป็นทางการใน พ.ศ. 2550 ที่ตั้งและอาณาเขต อำเภอวังสมบูรณ์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้ ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอวังน้ำเย็น ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอคลองหาด ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอสอยดาวและอำเภอแก่งหางแมว (จังหวัดจันทบุรี) ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอท่าตะเกียบ (จังหวัดฉะเชิงเทรา) ประวัติ ท้องที่อำเภอวังสมบูรณ์เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอวังน้ำเย็น ทางราชการได้แบ่งพื้นที่การปกครองออกมาตั้งเป็น กิ่งอำเภอวังสมบูรณ์ ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2540 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม ปีเดียวกัน และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอวังสมบูรณ์ ในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน ปีเดียวกัน การแบ่งเขตการปกครอง การปกครองส่วนภูมิภาค อำเภอวังสมบูรณ์แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 3 ตำบล 48 หมู่บ้าน ได้แก่ ลำดับ อักษรไทย อักษรโรมัน จำนวนหมู่บ้าน จำนวนประชากร(ธันวาคม 2565) 1. วังสมบูรณ์ Wang Sombun 2. วังใหม่ Wang Mai 3. วังทอง Wang Thong การปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่อำเภอวังสมบูรณ์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 3 แห่ง ได้แก่ เทศบาลตำบลวังสมบูรณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังสมบูรณ์ทั้งตำบล เทศบาลตำบลวังทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทองทั้งตำบล องค์การบริหารส่วนตำบลวังใหม่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังใหม่ทั้งตำบล การสาธารณสุข โรงพยาบาลรัฐบาล 1 แห่ง โรงพยาบาลวังสมบูรณ์ อ้างอิง วังสมบูรณ์