Einiges über In dem Gewande des Dialogs allen Laien zur besten Aufnahme und Beherzigung empfohlen.
D'Wäschfra, 1872-12-07 00:00:00

Einiges über die zu gründende Nationalbank In dem Gewande des Dialogs allen Laien zur besten Aufnahme und Beherzigung empfohlen. De Philippe. Huos du dé Pétition un d'Chambre ooh onnerschrîwen ? Den Néckel. Wât fir èng Pétition 1 De Philippe. Mais, dé Pétition dé de Wibbelchen emgescheckt huot, fir dass mer èng Nationalbank hier no Létzeburech solle ki éen, grâcf ass wé zu Pareis an zu Bréssel. Den Néclcel Ass wé zu Pareis an zu Bréssel ! — T'ass fir an e Greef ze laafen ! Eeh hun neischt esuo ennersehriwen ! — Wât leit mir un dèr Bank ! — Wann éeh Geld well hun, dann ass et net duor, wuo éch es siehe gin ! — De Philippe. A fir wât dann net ? — Den Néckel. Kùck, Philippe, et muss een d'Position vun de.i Handelsleit hei aus der Stâdt gut begreifen. Wa mir ons Sachen a Belgien, Frankreich, odei Deitschland iikaafen, dann zéhen dé Haiser Wésselen op ons, fir bezuolt ze gin. Dé bezuole mer, a -weider kàscht et ons kéen Dubbel. Fir deeo Zweck hu mer Banken am Iwerflöss. Wa mir ons Wuoren un ons Können um Land oder an der Stâdt erém Verkaufen , da bezuolen dé ons direct, oder mir zéhen Wésselen op sie. Am éschte Fail hu mer guor kèng Bank nédech, — am zweelen hu mer der genoch dé bestin. De Philippe. Mais wât jeitzen se dann an alle Gazetten, de Joris en tête, — dât war am Intérêt vum Ackerbau,,— d'Bauere kriten d'Geld zu engem Procent, aplat?, dat se der haut missen acht bezuolen fir es ze kréen, — an dât gief dem Commerce och vill nötzen, — a wât weesz éch ! -- Den Nickel. Dât ass dem Joris an dem Breisdorfl' sénges Geschwätz. Dé Wibbelcchen péspert en dât an d'Oer, an da mengen sie, sie hiittOD onser Herrgott mat der decker Ziéf ! — An zum ofsten verstinn se emôl glât a guor net wât hién hinne set, an da scliwètzen se e Blech, wuo een Uowepeiirén dervu mâche kennt. Dem Breisdorff kann een nun ophenke, wât » wellt ! — Ech muss mer nach de Bauch hâlen wann éch bedenken, wé en 1866 dé gruoss Nouvelle bruocht huôt, Saarlouis war vun de Bayeren erobert an Tréer vun e besaat gin ! — A fir erém op ons Riéd ze kommen, — weesz de, wât dé gan? Affaire ass? — Et get e puor deck Plätzen fir gruoss Hären, dé vill Actionen huolen. — dé stiéchen de rènge bénéfice an d'Tèsch, — mais de Bauer kritt kee Geld unné dass e blut ewé e Rand, — an dem Commerce ass et esuo breîd ass wé lang. De Kréwenkel an de Werling arbechten esuo wuolfehl mat dir, ass wé irgend èng âner Bank ! — De Berger ass och net deier, an en huot der Internationaler Bank och en zéhe Bèngel an d'Râd geatàcht, mais t'ass net den nemmelechte genre ! —■ De Philippe. Dât hun éch schons oft héere soen. Den Nickel. Abé ja. — An nun huos de dât elei : Dé nei Bank duref kee Geld eraus gin, ass wé dé gewénec lech Banken. De Kréwenckel ka mat séngem Geld machen wât e wellt, - e kann dem Petrus an dem Paulus ea gin. — dât sinn sénger Sachen. — De Philippe. Dât.verstinn éch. Den Necket. Ech sin nach net fiérdeg. Dé nei Bank kann némmen deene Leiden Geld gin, dé d'Conditionen rempléeren, dé d'Gesetz, wât elo votéert soll gin, virschreift. De Philippe. Dât elo verstinn éch net. Den Nèckel. Ech wärt der et schons kloer machen. Dé Nationalbank ass némmen „national" vuNumm, — a weider neischt ! — Vun 2000 Létzeburger kann némmen een do Geld kréen, — mir sin 200 Dausent, — also get dé Bank gemacht fir 100 Létzeburger, — fir d'gros Bonnéen ! — De Philippe Wât seesz de do ? — Den Necket. D'Wuoerecht ! — No hirem Gesetz kann een nemme Geld kréen, 1° wann een e Billet bei hinnen escomptéert. De Philippe. Wât ass dât, e Billet escomptéeren ? — Den Nèckel. Da lauschter. Godehaux/s verkâfen dem Här Lewy fir 4000 Prang Bocksestéffter, — no drei Meend ze bezuolen, wé dât hei de Gebrauch ass Fir dé 4000 Frang zéhe Godchaux's e Wiessei op den Här Lewy an se lôszen dé Wiéssel acceptéeren. De Philippe. Wât ass dât nun neesz, e Wièssel acceptéeren? Den Nickel. Dât heescht, de Lewy schreift énnen op Godchaux's hire Wiészel: „Accepté", an e setzt seinNuom drénner. Dordurecherkennt de Lewy, Godchaux's 4000 Fr schelleg ze sin. Nun hätten Godchaux's iéwel hirt Geld giér méh fréh, — par exemple, scho véerzéng Dég nom Handel. Da, gin se op d'Bank an se soen : Wât get der mer fir dé Billet hei? — Je nodeem ass nun d'Geld râr ass, krée Godchaux's 980 oder 990 Fr. fir 1000 Frang, dann et lâfe jo nach 2')2 Meent Interessen an d'Bank hätt och giér éppes fir hir Méh. Dât nennt een e Billet escomptéeren. De Philippe. Majo, mir Commerce-Leit aus Letzeburech, mir machen déer Geschäfte kèng! \Va mirverkaafen, dann ass et au comptant, — oder et kemmt an de Regeschter. Den Nickel. Wuol net ail ; mais wann ech der honnert am Land huolen, dé an de Fall kommen, der Billéen ze machen, dât ass Ailes, wât et deht! De Philippe. Domat huos de Rècht. Mais dé Bank get dach och nach op âner Manéer Geld? — Den Nickel. Dât ass richteg. Ziveetens, get se Geld giént den Dépôt vun ènger Stang Gold oder Selwer. De Philippe. Kertjéss! Déer kennen éch dann némmen een, deen da Geld kréch ! — Ben Nèckel. Drettens, kâfen se Selwer a Gold op. De Philippe. Dât mécht onse Goldschmét e schient Been, — mais ons âner net ! Den Nickel. Viertens, chargéert se séch d'Wieszelen anzezéhen. De Philippe. Alt neischt fir ons, da mir zéhe kèng Wieszelen. A wat ons Grossisten ugeht, dé gi beim Krewinckel oder beim Werling esuo wuolfehl servéert, ass wé dé nei Bank et mâche kénnt ! Deu Nèckel. Fenneftens. huolen se d'Geld of, wat een bei hinnen op Intéressé leet/ mais du kriss kèng acht Procent, — emôl d'Halschécht net ! De Philippe. Domra sin dé Leit net. Den Nickel Si gin der och Geld, wanns de e compte bei hinnen huos, mais da must der Staatspobeieren als Garantie setzen. De Philippe. Alt nammol neischt fir ons. Wuo ass e Commerçant,, dé Staatspobeieren huot? Et mîst een e beetschen ! Ainsi donc, éch solvabele lé'zeburger Marchand, deen zénter 30 Joer brâv an éerlech Geschäfte gemacht hun ; dé bekannt ass am Frankreich, a Belgien an am Deitschland, — wann ech méng Signature giéf gin, krit ech da kee Geld ? — Den Nickel. Emôl kèng zéng Frang, a wanns de schons déngem Schwör séng Signature giéfs derbei setzen ! — De Philippe. Da gét dât mir eng scheen National-Bank ! —Kûck, Nèckel, ech gin haut bei den Här Krewinckel, an ech heeschen him 20 Dausend Frang, — Mordjess, éch kréen se den Abléak, — e réngelt emol keen Oer! — Je, je, éch gesi schons, mir hun èng gring Bank, elo krée mer nach ng h\S de rbei ! — An nu sô mer emôl : wann dé nei Bank onse Létzeburger gruosse" I klènge Commerçanten neischt nôtze kann, fir wât soll se dann d'Re kréen, pobeiere Geld ze schloen? — Den Nickel. Ech soen der jo, t'ass Ailes fir dé gruoss Häre gemacht, dé kléng Leit müssen drénner leiden. Ech nénne klèng Commerçant Leit ewé éch, dé frô sin, wann se 10 bés 15 Dausend Frang d'Joer fr wannen. — De Philippe. Wé kenn dir âner dann drénner leiden? — Den Nickel. Dât ass simple. Dé Bank krit d'Rècht, nom Gesetz pobeiû™ Geld ze machen. — Dât war Alles neischt. Mais <ln,t Gesetz seht ocli, da«« dàt pobeiere 13*1' vun aile Bt'cevcureii a» der Stadt an uni Lnnd w" boni- Cetil ujseliollt ha gin. An dat nu der Joine'' De Philippe. Der Deiwel giéf es ! Wann cc mir esuo e Stéck Pöbele uprésentéert, da soen éch : Ech peif déch voll ! Hâl dein Drèck a gef kléngend Ménz oder lôsz méng Wuor stoen! — 1870 hât éch emôl e Grapp dès Drèck, wât hun ech mîst Konschte m 5" chen, fir es lass ze gin! — De Nickul. Bong. Dât kanns du soen, iéwel de Receveur kaD" dât net soen, dcc «,,,»» et ofhuolen, dann esuo steht et am Gesetz. Iwreges huot dât och neicht ze bestellen, wann et gut gellt. léwel wann de Franzôs némmen huoscht, da fèngt de Preisz un ze zid' deren! — da kommen d'Crisen, „Stockungen am Geschäft", mé den Häf Pellereng seht, — da verkreicht séch d'klèngend Geld ! — Da Philippe. A wât geschit dann ? Den Nèckel. Wât da gischit? da lauschter. A guden Zeiten hellt een esufl guor dèr Billéen vun der neier Bank of, ass wé der preisescher. Et krit een se, — an et get een se crem ewéch ! — Fir dass nun dé National Bank soll gut affaire machen, muss se hirer Billéen esuo vill ewé migelecb an dWelt schocken. Wuo se der mé lass gét, dessdo méh Intéressée» zéht se vun liiresai Fobeler. Eng Partie bleift am Land, dé âner geht iwert d'Grènz. — Op émôl get et schwartz um politischen Horizont, — dem Pellereng séng Stockung am Geschäft trétt an. Da kern m t all deen Drèck neesz an d'Land, Alles leeft op d'Bank, fir blank Dahleren fir dé Pobeier ze kréen. De Philippe. Majo, d'Bank muss jo hir Billéen auswiesseien ! — Den Nickel. Dât mécht si och, esuo lang ass se Gedibbeis an der Caisse huot. Hernôcher ass et net méh wuoer. De Philippe. Mais, wann se keent méh huot, da geht se un dé, wuo séa es ze gut huot. Den Nickel. Mci liéwe Jong, an esuo ènger Geldkrisis huot net jeddereen Geld ; — au contraire, wann éch gut Geschäfte machen, da stecht mci Geld am Commerce — et leit net am Seeretair. An de Commerçant lieft net éléng un séngem Geld, e lieft och un séngem Crédit. Wann d'Bank nun un dé geht, da geht deenen hire Credit och gleich fleeten. De Philippe. Wât leit mir un deenen domme Kiérelen!— Wann éch an der Crisis dèr Ziédelen vun der neier Bank hätt, da giéf éch méng Schätzeng dermat bezuolen ! — d'Receveuren müssen se jo ofhuolen ! — Den Nickel. Zu Mérel ass e Männchen deen ass grât esuo gescheit. Hanneno hu mer neischt an der Staatskass ass wé dèr Ziédelen. De Philippe. An dann? Den Nickel. Da get jiddereen dermat ausbezvolt, d'Fonctionnairen kréen dât fir hire Gehalt. De Philippe. A wât leit dann nach drun ? — De» Nickel. Mais, begreifst de dann net, dass dât net lang dauere kann? Wann kee Geld méh an der Caisse vun der Bank ass, an et ass och keent méh an der Staatskass, da muss onse Gouvernement hei bei ons machen wât se an âner Lärmer gemacht hun, a Belgien, a Frankreich, an England, dé cotaß'si forcé decréteeren ! De Philippe. Wât ass nun dât neesz : de cours forcé? Den Nickel. Da muss siddereen dé Pobeier fir bôr Geld ofhuolen ! — De Philippe. Dât wellt ech iéwel emôl giér gesin! — Den Nickel. Dât ass iéwel net ânerscht, an an den ânere Lärmer ass dât net cc Môl, mais ewèll e puor Môl virkommt, De Philippe. Abé da kann et och emol hei am Land virkommen, da se mer nach net verluor ! — Mir si jo Létzeburger! a wuo deen sech net eraus zéht, do mu«s et hell opgoen ! Den Nickel Wanns du gebeert hätts wât ' éch d'ièschter a Schou's gebeert hun vun èngem Létzeburger Commerçant, deen nach lang net op d'Nuos gefallt ass, da gièfs de ânerscht schwètzen. „Wajidder Létzeburger dé Billéen vun der neier Bank als bôr Ménz u»UH« ofhüolen, dann ass kee Pardong méh fironst Land." Esuo huo 66 gesôt. „Mir âner Marchangen" — huot e weider gesôt, — „mir kâfen »an der Friémd op, a mir verkaafen hei am Land. Wann nun de cours «forcé kémmt, da bezillt jiddfireen mer méng Wuoren mat deenen Drècks»pobeieren. An éch muss et schien ofhuolen. — Mais mat wât bezuolen »éch dann méng facturen am Ausland? mat wât kaafen a,a\\ an? Dé Po»Peier hellt kee mer of — an ech sin ruméerte e Mann !! — Gesit der nun, • — huot e gesôt, wât dât heescht, de cours forcé, an en gern klènge »Ländchen"?! — De Philippe. Jéses Maria ! elo gi mer d'Aen eréscht op !Si warten dach keen esuo e Gesetz votéeren ! — Mais d'Bnueren! (E krâtzt séch Vuiert dem Oer.) dé kréen elo d'Cield fir nelsclit ! De Nickel. Net eléng dât !De Wibbelechen get en och nach bei jidfir tausend Frang, wât se lénen eng, Kallefscotelett an èng Schappen Alen! Wé kannsde némmen esuo efèllech sin! A wann» da de reichste Propriétaire Turn Land wiirs, an dn wélls hinnen éscht Hypothéck «l»nn direften se dir nach net emôl zéng Sou lehnen J An d'Geld vum Land wât alt nach kennt disponibel sin fir den Ackerbau, da schleift allegurten doeran ! — De Philippe. Mais dann ass dât mir jo èng propper Affaire! Den Nèckel. Esuo ass et nach ewèll grâd. Ech /.idderen, wann éch drun denken. Du wärs och gesin. dât Gesetz get net esuo ugehollt ! Sie kennen eng Nationalbank machen. — éch hun neischt dergént, — bien au contraire ! Sie kennen och Billéen ausgin ! - - Nach ewèll ! Dann hu mer Concurreuz, an dât ass am Intérêt vun ons alleguort. le-wel onse Gouvernement muss d'Puoten dervun hiileu ; — kee Billet darf an Staatskass kommen, oder cle Receveur muss der-vir haften j De Philippe. A propos vu Staatskass; ass et wuoer, dass den Servais vum Bismark an den Adelstand erhuowen ass gin? — Den Nickel. Géh bei der Deiwel! Wann cc mat dem Kiérelèppes Sérieuses schwètzt, da kemmt en op eemôl mat ènger Bêtise getrollt! — Ech gi ménger Wéh! Bon soir ! —