SETTLEMENT OF ISSUES OF DISTRIBUTION OF FUNDS IN THE COMPULSORY SOCIAL HEALTH INSURANCE FUND OF KAZAKHSTAN
Authors: Иманбаев А.А. , Балабекова Д.Б. , Турдалиева У.Н. , Камбаров Б.К. , Imanbayev A. , Balabekova D. , Turdalieva U. , Kambarov B. 
Published: December 2022

Қазақстан Республикасында МӘМС жүйесі жүзеге асып жатыр. МӘМС қорының қаржыларын тиімді жұмсау механизмдері толыққанды шешілгені жоқ, қазіргі таңға дейін жұмыстардың 85 пайызы дерлік тегін медициналық көмектің кепілдендірілгені көлемі (ТМККК) мемлекеттік бюджет есебінен жүргізіліп жатыр. 2021 жылы МӘМС қорына 550,2 млрд тенге жиналған қаржының 54,3% мемлекеттік бюджеттен, 42,7% -жұмыс берушілер мен жұмысшылардың аударымдарынан, 1,9%- жеке кәсіпкерлер аударымдары және 1% басқада аударымдардан құралған. Бұл мәселелер қазіргі таңдағы зерттелуі қажет өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Авторлар тарапынан Шымкент қаласы бойынша міндетті әлеуметтік медициналық қорларға жинақталған қаражаттарды бөлуді оңтайластыру мен тиімділіктерге әкелетін жолдар ұсынылды. МӘМС жүйеде тиімділікке әкелу бағытында адам капиталын үйлестіру бойынша ұйымдастырушы құрылымдардың маңыздылығы деңгейіне қарай қызметтік байланыс схемасында көрсетілгендей, құрылымдарды осы қаржылар арқылы әлеуеттерін жоғарылатуға болатындығы анықталды. Фaкторлық тaлдaу мен қaржылық коэффициенттер әдiсi арқылы денсаулық саласындағы шығындар мен маржиналды табыстарға әсер ететін қатерлі себептер өзгермелі технологиялық және тұрақты өндірістік шығындар мен өнімнің өзіндік құндары сараланды. Маржиналды өзіндік құнның есептелуі және директ – костинг бойынша ұсынылған қызметтің өткізу бағалары қаржылық коэффициенттер арқылы есептеліп, маржиналды табысқа әсер ететін әрбір факторлы шығындар түрлері мен олардың орны және үлестері есептелді. Сақтандыру қорынан емдеу-профилактикалық ұйымдарды қаржыландыруды мейлінше үнемді және медициналы-экономикалық тұрғыда тиімді әдіс ретінде АВС//VEN сараптау жүйесін қолданудың тәжірибе жүзінде тиімділігі көрсетілді.
The system of compulsory social and medical insurance is being implemented in the Republic of Kazakhstan. However, the mechanisms of effective spending of the funds of the OSMS Fund have not been fully resolved, so far almost 85% of the work is carried out at the expense of the guaranteed volume of free medical care (GVFMC) from the state budget. In 2021, 550.2 billion tenge was collected to the OSMS Fund: 54.3% - from the state budget, 42.7% - from deductions of employers and employees, 1.9% - from deductions of individual entrepreneurs and 1% - from other deductions. The optimal distribution of accumulated funds has not been established, these issues currently require study. The authors propose ways that will lead to the optimization and efficiency of the distribution of accumulated funds in the funds of compulsory social health insurance in the city of Shymkent. By the method of factor analysis and financial coefficients, the causes affecting health care costs, as well as marginal incomes, are identified, variable technological and fixed production costs and the cost of production are analyzed. The practical effectiveness of the application of the ABC//VEN expert system as a cost-effective method of financing medical and preventive organizations from the insurance fund is proposed.