МОДЕЛЬ РАННЕЙ КОМПЛЕКСНОЙ ПОМОЩИ ДЕТЯМ С РИНОЛАЛИЕЙ
Authors: Тлектесова Д.Е. 
Published: October 2022

Мақалада ерте кешенді көмектің заманауи моделін ұсынады.Медициналық жәнепсихологиялық-педагогикалық қолдау мамандарының қатысуын қамтитын пәнаралық тәсілгенегізделген ринолалиясы бар балалар. Туа біткен ерін мен таңдай саңылаулары бар балалардыоңалту процесінде жүзеге асырылатын мақсаттар, бағыттар, принциптер, кезеңдер, міндеттер ментехнологиялар ұсынылған.Ринолалия-сөйлеу аппаратының құрылымы мен жұмысындағы ақауларға байланыстыартикуляция мен дауыс түзілуінің бұзылуы. Ринолалия дыбыстың айтылуының өрескелбұрмалануымен, дауыссыз және дауысты дыбыстардың назализациясымен, фонемалық процестермен жазбаша сөйлеудің қайталама бұзылуымен, сөйлеудің лексикалық және грамматикалықжағының дамымауымен сипатталады. Ринолалия 760 адамға 1 жағдай жиілігімен кездеседі. Кейбіравторлар ринолалияны механикалық дислалияның бір түрі ретінде қарастырады, бірақ қазіргілогопедияда ринолалияның тәуелсіз сөйлеу бұзылысына бөлінуі жалпы қабылданған. Ринолалияныбелгілеу үшін әдебиетте кейде "мұрын" немесе "ринофония" терминдері қолданылады, бірақ бұл екіұғым да сөйлеу бұзылысының мәнін толық көрсетпейді, өйткені олар тек дауыстың белгілі бірбұзылуын (назализацияны) көрсетеді, ал ринолалияда сөйлеудің артикуляциялық және акустикалықжағы зардап шегеді. Ринолалияның бұзылуының әртүрлілігі мен күрделілігі хирургиялықстоматология, ортодонтия, отоларингология, логопедия, психология саласындағы мамандардың оныжеңуге қатысуын қажет етеді
В статье представлена современная модель ранней комплексной помощи. Комплекснаяпомощь для детей с ринолалией реализуется на основе междисциплинарного подхода,включающего участие специалистов медицинского и психолого-педагогического сопровождения.Представленые цели, направления, принципы, этапы, задачи и технологии, реализуются в процессереабилитации детей с врожденными расщелинами губ и неба. Ринолалия — нарушение артикуляции и голосообразования вследствие дефектов строения ифункции речевого аппарата. Ринолалия характеризуется выраженным искажением произношения,назализацией согласных и гласных звуков, повторными нарушениями фонематических процессов иписьменной речи, недоразвитием лексической и грамматической сторон речи. Ринолалиявстречается в 1 случае на 760 человек. Некоторые авторы рассматривают ринолалию какразновидность механической дислалии, однако в современной логопедической практике приняторазделять ринолалию на самостоятельные речевые расстройства. Термины «нос» или «ринофония»иногда используются в литературе для описания ринолалии, однако оба понятия не в полной мереотражают значение речевых нарушений, так как указывают лишь на специфическое голосовое расстройство (назализация), а ринолалия затрагивает артикуляционную и акустические аспектыречи. Многообразие и сложность ринолалии требует участия специалистов в области хирургическойстоматологии, ортодонтии, отоларингологии, логопедии, психологии
The author proposes a modern model of an early comprehensive assistance to children withrhinolalia, which is based on the interdisciplinary approach, including the participation of medical andpsycho-pedagogical support. The purpose, directions, principles, stages, tasks and technologiesimplemented in the process of rehabilitation of children with congenital cleft lip and palate are presented.Rhinolaryngitis is a disorder of articulation and voice formation due to defects in the structure andfunction of the speech apparatus. Rhinolalia is characterized by severe distortion of pronunciation,nasalization of consonant and vowel sounds, repeated disorders of phonemic processes and written speech,underdevelopment of lexical and grammatical aspects of speech. Rhinolalia occurs in 1 case in 760 people.Some authors consider rhinolalia as a type of mechanical dyslalia, but in modern speech therapy it isgenerally accepted that rhinolalia is divided into independent speech disorders. The terms "nose" or"rhinophony" are sometimes used in the literature to describe rhinorrhea, but both concepts do not fullyreflect the meaning of speech disorders, as they only indicate a specific voice disorder (nasalization), andrhinorrhea affects the articulatory and acoustic aspects of speech. The variety and complexity ofrhinolaryngitis requires the participation of specialists in the field of surgical dentistry, orthodontics,otolaryngology, speech therapy, psychology