Meningitis and encephalitis in Poland in 2020
Authors: Mrozowska-Nyckowska K , Zbrzeźniak J , Paradowska-Stankiewicz I 
Published: December 2022

<p><strong>ABSTRACT</strong><br /><strong>INTRODUCTION.</strong> Meningitis and/or encephalitis are one of the main infectious diseases of the nervous system. These diseases are most commonly caused by bacterial and viral etiological factors. In this publication, meningitis and/or encephalitis caused by Neisseria meningitidis, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae and those with a viral origin – in Poland, most often caused by tick-borne encephalitis virus – are presented in detail. In addition to epidemiological surveillance, immunoprophylaxis in the form of mandatory and recommended vaccinations is used in Poland to prevent these infections.<br /><strong>AIM OF THE STUDY.</strong> The aim of this study was to to assess the epidemiological situation of meningitis and encephalitis in Poland, in 2020.<br /><strong>MATERIAL AND METHODS.</strong> To analyse the epidemiological situation of neuroinfections in Poland were used data sent to NIPH NIH – NRI by Voivodeship Sanitary and Epidemiological Stations and published in the annual bulletins: “Infectious diseases and poisonings in Poland in 2020” and “Protective vaccination in Poland in 2020” and individual epidemiological interviews registered in the EpiBaza system.<br /><strong>RESULTS.</strong> In 2020, a total of 831 cases of meningitis and/or encephalitis were registered in Poland. This is a decrease in incidence of up to 62.9% compared to 2019. For infections of bacterial etiology, including cases of neuroborreliosis (incidence of 2.40 per 100,000), the number of cases decreased by 60.4% (from 931 to 369).<br />In the viral infection group, there was a 64.9% decrease (from 1,318 to 462 cases). Of all registered cases, 56% were infections with a viral etiology. Compared to 2019, the number of cases with an S. pneumoniae etiology decreased by 61.3% and for N. meningitidis by 41.1%. It is interesting to note that, in the case of H. influenzae, we can speak of a 20% increase in cases compared to the previous year. In addition, we can see a decrease in the incidence of tick-borne encephalitis – from 265 in 2019 to 158 in 2020 (a decrease of 40.4%).<br /><strong>SUMMARY AND CONCLUSIONS.</strong> Overall, a downward trend in incidence was shown for both bacterial and viral meningitis and/or encephalitis. The SARS-CoV-2 pandemic and the introduction of restrictions on personto-person contact and various forms of activity, resulting in a reduction in pathogen transmission, were key to the significant reduction in the number of meningitis and/or encephalitis cases in 2020, but a reduction in the availability of medical facilities or the completeness of case reports due to the burden of anti-epidemic measures on the Sanitary Inspectorate cannot be excluded either. Only in the case of cases caused by H. influenzae was a slight increase observed compared to the previous year (12 versus 10 cases). Meningoencephalitis and/or encephalitis, due to its wide etiological range, poses a major challenge to the health care system, particularly in terms of correct clinical diagnosis.</p>
<p><strong>STRESZCZENIE</strong><br /><strong>WSTĘP.</strong> Zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i/lub mózgu są jednymi z głównych chorób zakaźnych układu nerwowego. Choroby te najczęściej spowodowane są przez czynniki etiologiczne o charakterze bakteryjnym oraz wirusowym. W opracowaniu szczegółowo przedstawiono zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i/lub mózgu w 2020 r. wywołane przez Neisseria meningitidis, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae oraz o podłożu wirusowym – w Polsce, najczęściej wywoływane przez wirus kleszczowego zapalenia mózgu.<br />W celu zapobiegania tym zakażeniom stosowana jest immunoprofilaktyka w postaci szczepień obowiązkowych i zalecanych.<br /><strong>CEL PRACY.</strong> Celem pracy była ocena epidemiologiczna występowania zachorowań na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenia mózgu w Polsce, w 2020 r.<br /><strong>MATERIAŁ I METODY.</strong> Do przeprowadzenia analizy sytuacji epidemiologicznej neuroinfekcji w Polsce wykorzystano dane nadsyłane do NIZP PZH – PIB przez Wojewódzkie Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne i publikowane w biuletynie rocznym: „Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce w 2020 r.” oraz „Szczepienia ochronne w Polsce w 2020 roku” oraz indywidualne wywiady epidemiologiczne zarejestrowane w systemie EpiBaza.<br /><strong>WYNIKI.</strong> W roku 2020, zarejestrowano w Polsce ogółem 831 zachorowań na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i/lub mózgu. Jest to spadek zachorowań aż o 62,9% w porównaniu do 2019 r. W przypadku infekcji o etiologii bakteryjnej, z uwzględnieniem przypadków neuroboreliozy (zapadalność 2,40 na 100 tys.) liczba przypadków zmniejszyła się o 60,4% (z 931 do 369). W grupie infekcji o podłożu wirusowym odnotowano spadek o 64,9% (z 1 318 do 462 zachorowań). Spośród wszystkich zarejestrowanych zachorowań, 56% stanowiły infekcje o etiologii wirusowej. W porównaniu do 2019 r., liczba zachorowań o etiologii S. pneumoniae spadła o 61,3%, a w przypadku N. meningitidis o 41,1%. Interesujące jest to, iż w przypadku H. influenzae, możemy mówić o wzroście zachorowań względem roku ubiegłego o 20%. Ponadto, obserwujemy spadek zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu – z 265 w 2019 roku do 158 w 2020 roku (spadek o 40,4%).<br /><strong>PODSUMOWANIE I WNIOSKI.</strong> Wykazano ogólną tendencję spadkową zachorowań, zarówno w przypadku zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych i/lub mózgu o podłożu bakteryjnym, jak i wirusowym. Kluczowe znaczenie dla znacznego zmniejszenia liczby zachorowań na zapalenia opon i/lub mózgu w 2020 r. miała pandemia SARS-CoV-2 i wprowadzenie ograniczenia kontaktów międzyludzkich oraz różnych form aktywności, a w jej wyniku ograniczenie transmisji patogenów. Nie można również wykluczyć zmniejszenia dostępności placówek medycznych, czy kompletności zgłoszeń przypadków w związku z obciążeniem Inspekcji Sanitarnej działaniami przeciwepidemicznymi. Jedynie w przypadku zachorowań wywołanych przez H. influenzae zaobserwowano niewielki wzrost w porównaniu do roku poprzedniego (12 vs 10 przypadków). Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i/lub mózgu z uwagi na swój szeroki zakres etiologiczny, stanowi duże wyzwanie dla systemu opieki zdrowotnej, w szczególności w kwestii właściwego rozpoznania klinicznego.</p>