TAX SYSTEM OF KAZAKHSTAN DURING THE ECONOMIC CRISIS
Authors: Жамиева А.Е. , Насырова Г.А. , Мажитов Д.М. , Zhamiyeva A. , Nassyrova G. , Mazhitov D. 
Published: May 2022

Мақалада экономикалық дағдарыс әсеріндегі салық жүйесінің жағдайына қатысты өзекті мәселелер талқыланады. Бастапқы шарт - салық жүйесін қалыптастыру мен ұйымдастырудың бірыңғай әдістемелік тәсілдерінің болмауы, оның ішінде экономикалық тұрақсыздық жағдайында. Зерттеу барысында шоғырландырылған бюджетке салық төлемдерінің динамикасы мен құрылымы зерттелді, өзара байланыстарға талдау жүргізілді және салықтардың динамикасының себептері анықталды. Елдегі экономикалық өсуді ұлттық экономиканың барлық сегменттеріне айтарлықтай ынталандырушы әсер ететін салық жүйесін жаңғырту арқылы қамтамасыз етуге болады. Бюджеттік кірістер мен негізгі макроэкономикалық көрсеткіштердің әр түрлі шарттардың орындалуына әсерін бағалауға мүмкіндік беретін фискалдық реттеудің тиімділігін арттыру үшін сценарийлік модельдеу ұсынылады. Негізгі зерттеу әдістері: талдау мен синтез, жүйелік және институционалдық тәсілдер, индукция мен дедукция әдістері, гипотезаларды құру әдісі болды. Зерттеу нәтижесі ұлттық салық жүйесінің қазіргі жағдайын талдау, сценарийлік модельдеу негізінде салық жүйесінің қазіргі деңгейінің экономикалық, әкімшілік, қаржылық, саяси даму бағыттарын, шараларын әзірлеу болып табылады. Салық жүктемесінің көлемі мен көлеңкелі экономика көлемі арасындағы кері байланыстың парадоксалды сипаты ашылды. Зерттеудің теориялық және практикалық маңыздылығы ұлттық экономиканың тұрақты өсуін қамтамасыз ету үшін салық жүйесін бейімдеу реттеу қажеттілігін негіздеуде жатыр.
The article discusses topical issues related to the state of the tax system under the influence of the economic crisis. The initial condition is the lack of unified methodological approaches to the formation and organization of the tax system, including in conditions of economic instability. In the course of the study, the dynamics and structure of tax payments to the consolidated budget were studied and the reasons for the dynamics of taxes were established. Economic growth in the country can be ensured by the modernization of the tax system, which has a significant stimulating effect on all segments of the national economy. To increase the efficiency of fiscal regulation, a scenario modeling is proposed, which makes it possible to assess the impact of budget revenues and the main macroeconomic indicators on the fulfillment of various conditions. Basic research methods: analysis and synthesis, systematic and institutional approaches, methods of induction and deduction, the method of constructing hypotheses. The result of the research is the development of directions, measures of economic, administrative, financial development of the modern tax system based on the analysis of the current state of the national tax system, scenario modeling. The paradoxical nature of the inverse relationship between the size of the tax burden and the size of the shadow economy is revealed. The theoretical and practical significance of the study lies in substantiating the need for adaptive regulation of the tax system in order to ensure sustainable growth of the national economy.