bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Z problematyki klauzuli porządku publicznego w prawie międzynarodowym prywatnym
Authors: Sośniak Mieczysław 
Published: April 2023

Zgodnie z brzmieniem artykułu 38 ustawy z 2 sierpnia 1926 roku o prawie właściwym dla stosunków prywatnych międzynarodowych klauzula porządku publicznego polega na wyłączeniu stosowania na terytorium RP obcych norm prawnych wskazanych przez normy kolizyjne jako właściwe na podstawie faktu, iż te normy kolidują z podstawowymi zasadami porządku publicznego lub z dobrymi obyczajami. Termin porządek publiczny z uwagi na częstotliwość zmienności tego pojęcia, jest jednym z najtrudniejszych do zdefiniowania zagadnień w nauce prawa prywatnego międzynarodowego. Autor artykułu porusza zagadnienia dotyczące konkretyzacji pojęcia porządku publicznego przytaczając koncepcje autonomiczną, porównawczą oraz blankietową. Ponadto opisuje rozwiązania niemieckie w tej materii i przedstawia przesłanki konkretyzacyjne pojęcia porządku publicznego.

According to the wording of article 38 of the Act of 2 August 1926 on the law applicable to private international relations, the public order clause consists in excluding the application on the territory of the Republic of Poland of foreign legal norms designated by the conflict-of-law rules as applicable on the basis of the fact that these norms conflict with the fundamental principles of public order or good morals. The term public order, due to the frequency with which it varies, is one of the most difficult issues to define in the study of private international law. The author of the article addresses issues concerning the specification of the concept of public order by citing the autonomous, comparative and blanket concepts. Furthermore, it describes the German solutions in this matter and presents the concretisation prerequisites for the concept of public order.
Uznanie powództwa i jego związek z uznaniem roszczenia uregulowanym w kodeksie cywilnym
Authors: Lapierre Jerzy 
Published: April 2023

Autor artykułu przedstawia instytucje uznania powództwa w polskim systemie prawnym. Uznanie powództwa w doktrynie procesu cywilnego i w orzecznictwie Sądu Najwyższego składa się z dwóch rodzajów oświadczeń pozwanego, mianowicie oświadczenia wiedzy i oświadczenia woli. Autor rozważa charakter tej instytucji wskazując na elementy procesowe ale także materialno-prawne. Rozstrzygnięcie tej kwestii ma kolosalne znaczenie z punktu widzenia ważności i skutków uznania powództwa. W pracy zostają przywołane osiągnięcia doktryny niemieckiej oraz przedwojennej Polski.

The author of this article presents the institution of acknowledgement of action in the Polish legal system. Acknowledgement of the claim in the doctrine of civil procedure and in the case law of the Supreme Court consists of two types of statements by the defendant, namely a statement of knowledge and a statement of intent. The author considers the nature of this institution, pointing out procedural but also material legal elements. The resolution of this issue is of colossal importance in terms of the validity and effect of the acknowledgement of the claim. The achievements of German doctrine and pre-war Poland are recalled in the work.
Przedmioty urządzenia trwałego w jednostkach gospodarki uspołecznionej
Authors: Madey Marek 
Published: April 2023

W pracy zostaje opisany problem przedmiotu własności społecznej w kontekście regulacji prawa cywilnego. Autor artykułu przedstawia rozwiązania prawne zawarte w projektach kodeksu cywilnego z lat 1954 r., 1955 r. oraz lat 60-tych XX wieku. Opisuje szczegółowo klasyfikacje środków trwałych na podstawie uchwały nr 534 Rady Ministrów z dn. 13 grudnia 1961 r w sprawie amortyzacji środków trwałych. Wskazuje, że wyodrębnienie tych środków bazuje głównie na kryteriach ekonomicznych. Ponadto, autor przedstawia zakres ochrony prawnej rzeczy ruchomych stanowiących własność państwową w świetle przepisów kodeksu cywilnego tj. artykułów 171 oraz 223 § 3 k.c.

The paper describes the problem of the subject of social property in the context of civil law regulation. The author of this article presents the legal solutions contained in the 1954, 1955 and 1960s drafts of the Civil Code. He describes in detail the classifications of fixed assets on the basis of Resolution No. 534 of the Council of Ministers of 13 December 1961 on depreciation of fixed assets. He points out that the separation of these measures is mainly based on economic criteria. In addition, the author presents the scope of legal protection of movables constituting state property in the light of the provisions of the Civil Code, i.e. Articles 171 and 223 § 3 of the Civil Code.
Dobra wiara w prawie prywatnym międzynarodowym w ramach art. 10 ustawy z dnia 12 listopada 1965 roku
Authors: Przybyłowski Kazimierz 
Published: April 2023

Ustawa z 12 listopada 1965 r. prawo prywatne międzynarodowe rozstrzyga m. in. problem właściwości prawa w sytuacji gdy cudzoziemiec dokonuje czynności prawnej na obszarze danego państwa. Autor artykułu omawia art. 10 ustawy, w którym ustawodawca uzależnia właściwość prawa polskiego, o ile wymaga tego ochrona osób działających w dobrej wierze. Zostają przedstawione dwa odmienne ujęcia. W jednym z nich jest brana pod uwagę okoliczność, czy druga strona wiedziała lub powinna wiedzieć o niezdolności cudzoziemca. W drugim nie. Autor przedstawia historie polskich regulacji w tej materii przytaczając osiągnięcia polskiej przedwojennej doktryny. Ponadto zostają scharakteryzowane także dodatkowe szczegółowe zagadnienia dotyczącej problematyki dobrej wiary w prawie prywatnym międzynarodowym.

The Act of 12 November 1965 on Private International Law resolves, inter alia, the problem of the jurisdiction of the law when a foreigner performs a legal act on the territory of a given state. The author of the article discusses Article 10 of the Act, in which the legislator makes the jurisdiction of Polish law contingent on the protection of persons acting in good faith. Two different approaches are presented. One of them takes into account whether the other party knew or should have known of the foreigner's incapacity. The other one does not. The author presents the history of Polish regulations in this matter citing the achievements of Polish pre-war doctrine. In addition, additional specific issues concerning the problem of good faith in private international law are also covered.
Ogólne uwagi o własności osobistej w kodeksie cywilnym
Authors: Radwański Zbigniew 
Published: April 2023

Marksiści dokonali podziału wytwarzanych dóbr na środki produkcji i środki konsumpcji. Gdzie w idealnym państwie komunistycznym, te pierwsze będą stanowić własność społeczną, natomiast środki konsumpcji będą przydzielane na własność poszczególnym członkom społeczeństwa. Prawo państw socjalistycznych nie zawiera jednak regulacji dotyczących okresu przejściowego obejmującego transformację z ustroju kapitalistycznego do komunistycznego. Autor artykułu charakteryzuje instytucje własności osobistej w systemie prawnym krajów socjalistycznych. Przedstawia regulacje konstytucyjne ZSRR i PRL w tej materii. Zostają opisane funkcje społeczne oraz perspektywy rozwoju tej instytucji. Autor omawia zakres własności osobistej w świetle przepisów zawartych w Konstytucji PRL oraz kodeksu cywilnego. Ponadto charakteryzuje odrębny reżim prawny dotyczący własności społecznej w kontekście własności osobistej a także opisuje różnicę pomiędzy instytucją własności osobistej a mienia osobistego.

Marxists divided manufactured goods into means of production and means of consumption. Where, in an ideal communist state, the former would be socially owned, while the means of consumption would be allocated to the ownership of individual members of society. However, the law of socialist countries does not contain regulations on the transition period covering the transformation from a capitalist to a communist system. The author of the article characterises the institutions of personal property in the legal system of socialist countries. He outlines the constitutional regulations of the USSR and the People's Republic of Poland in this area. The social functions and development prospects of the institution are described. The author discusses the scope of personal property in light of the provisions contained in the Constitution of the People's Republic of Poland and the Civil Code. Furthermore, he characterises the distinct legal regime for social property in the context of personal property and also describes the difference between the institution of personal property and personal property.
Przebieg prac nad kodyfikacją prawa cywilnego PRL
Authors: Czachórski Witold 
Published: April 2023

Autor artykułu przybliża czytelnikom problematykę kodyfikacji prawa cywilnego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Przedstawione zostają wysiłki polskich prawników na rzecz ujednolicenia systemu prawnego w okresie przed i po II wojnie światowej. Zadaniem ówczesnego jak i współczesnego ustawodawcy była unifikacja przepisów obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej. Autor opisuje działania legislacyjne na rzecz ujednolicenia przepisów prawa cywilnego zaraz po zakończeniu okupacji hitlerowskiej, współpracę z Czechosłowacją w dziedzinie prawa rodzinnego. Ponadto przedstawia także wpływ uchwalenia Konstytucji z 22 lipca 1952 r. na proces kodyfikacji prawa cywilnego PRL.

The author of this article familiarises readers with the codification of civil law in the People's Republic of Poland. The efforts of Polish lawyers to unify the legal system in the period before and after the Second World War are presented. The task of the then as well as the modern legislator was to unify the laws in force in the Republic of Poland. The author describes legislative efforts to unify civil law immediately after the end of the Nazi occupation, cooperation with Czechoslovakia in the field of family law. In addition, he also presents the impact of the enactment of the Constitution of 22 July 1952 on the codification process of the civil law of the People's Republic of Poland.
Dobro dziecka jako przesłanka niektórych uregulowań kodeksu rodzinnego i opiekuńczego PRL
Authors: Walaszek Bronisław 
Published: April 2023

Głównym celem socjalistycznego prawa rodzinnego jest ochrona i umocnienie instytucji rodziny. Zasada dobra dziecka ma fundamentalne znaczenie w obecnie obowiązujących regulacjach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ponieważ wyznacza określony kształt, treść i funkcjonowanie pozostałych norm kodeksowych. Autor artykułu analizuje poszczególne przepisy k.r.o., dokonuje ich wykładni oraz opisuje je w świetle zasady dobra dziecka. Przytacza także osiągnięcia polskiej doktryny oraz orzecznictwo sądów, które stanowią dopełnienie analizy.

The main objective of socialist family law is to protect and strengthen the institution of the family. The principle of the child's welfare is of fundamental importance in the current regulations of the Family and Guardianship Code, as it determines the specific shape, content and functioning of the other code norms. The author of the article analyses the various provisions of the FGC, interprets them and describes them in the light of the principle of the welfare of the child. He also cites the achievements of Polish doctrine and the jurisprudence of the courts, which complement the analysis.
Elementy romańskie i germańskie w konstrukcji posiadania według kodeksu cywilnego
Authors: Kunicki Aleksander 
Published: April 2023

W niniejszej pracy przedstawiono polskie regulacje instytucji posiadania zawarte w kodeksie cywilnym w kontekście doktryny romańskiej i germańskiej. Autor artykułu przedstawia teoretyczne założenia doktryny romańskiej i germańskiej dotyczące elementów konstrukcyjnych instytucji posiadania oraz wprowadza pomiędzy nimi rozróżnienie. Opisuje rozwój tej instytucji na przestrzeni historii, rozważa poszczególne jej elementy, takie jak m.in. zagadnienia dotyczące władzy faktycznej, woli posiadania. Ponadto autor przedstawia osiągnięcia polskiej doktryny dotyczące koncepcji posiadania.

This paper presents the Polish regulation of the institution of possession contained in the Civil Code in the context of Roman and Germanic doctrine. The author of this article presents the theoretical assumptions of Roman and Germanic doctrine regarding the structural elements of the institution of possession and makes a distinction between them. He describes the development of this institution throughout history, and considers its various elements, such as the issues of de facto power, the will to possess, among others. In addition, the author presents the achievements of Polish doctrine concerning the concept of possession.
O pojęciu Skarbu Państwa w prawie socjalistycznym
Authors: Kurowski Leon 
Published: April 2023

Autor artykułu rozważa pojęcie skarbu państwa w realiach państwa socjalistycznego. Próbuje odpowiedzieć na pytanie jakie właściwie znaczenie ma ten termin w kontekście socjalistycznego prawa finansowego. Autor przedstawia różne koncepcję dotyczące rozumienia tego terminu takie jak np. jako określenie majątku państwowego, własności państwowej, zasobów budżetowych państwa. Ponadto wyróżnia cechy pieniężne i niepieniężne pojęcia oraz przytacza dokonania radzieckiej doktryny prawnofinansowej, która odrzuca pojęcie Skarbu Państwa uznając je za zbędne i wprowadzające chaos w systemie prawnym krajów socjalistycznych, w których naczelną zasadą jest zasada jedności władzy i własności państwowej.

The author of this article considers the concept of state treasury in the realities of a socialist state. It attempts to answer the question of what the term actually means in the context of socialist financial law. The author presents different concepts regarding the understanding of the term such as as a term for state assets, state property, state budgetary resources. Furthermore, it distinguishes the monetary and non-monetary features of the concept and cites the achievements of Soviet legal and financial doctrine, which rejects the concept of the State Treasury, considering it redundant and confusing in the legal system of socialist countries, where the guiding principle is the principle of unity of state power and ownership.
Konwencja haska o uznawaniu rozwodów i separacji
Authors: Trammer Henryk 
Published: April 2023

Autor artykułu przybliża czytelnikom regulacje prawa prywatnego międzynarodowego dotyczące uznawania udzielonych za granicą rozwodów i separacji. Przeprowadza wnikliwą analizę pojęć użytych w konwencji, przedstawia przesłanki jurysdykcji oraz opisuje proces legislacyjny, w wyniku którego powstała konwencja. Ponadto do artykułu załączona jest przetłumaczona na język polski treść konwencji.

The author of this article familiarises readers with the private international law regulations on the recognition of divorce and separation obtained abroad. A thorough analysis of the concepts used in the Convention is conducted, the rationale for jurisdiction presented and the legislative process that resulted in the Convention are described. In addition, the content of the Convention, translated into Polish, is attached to the article.
Niepodległość a umowy międzynarodowe byłych państw protegowanych
Authors: Równy Kazimierz 
Published: April 2023

Autor porusza kwestie dotyczące obowiązywania umów międzynarodowych na terytoriach nowopowstałych państw w związku z likwidacją kolonializmu. Autor opisuje wpływ odzyskania niepodległości na umowy powstałe przed ustanowieniem protektoratu oraz w trakcie jego trwania. Omawia sytuacje prawną w państwach, które były pod protektoratem Francji tj. (Maroko, Tunezji, Indochiny) oraz Wielkiej Brytanii tj. (Federacji Malajskiej i Ugandy). Ponadto autor przedstawia swoje rozważania dotyczące charakteru prawnego układów (bądź klauzul) o przejściu praw i zobowiązań traktatowych, które są istotne dla doktryny prawa międzynarodowego.

The author addresses issues concerning the validity of international agreements in the territories of newly created states in connection with the dismantling of colonialism. The impact of independence on agreements created before and during the establishment of the protectorate is described. Legal situation in countries that were under the protectorate of France i.e. (Morocco, Tunisia, Indochina) and the UK (Malay Federation and Uganda) is described. Moreover, the author presents his considerations on the legal nature of agreements (or clauses) on the transfer of treaty rights and obligations which are relevant to the doctrine of international law.
Odpowiedzialność państwa w prawie międzynarodowym
Authors: Symonides Janusz 
Published: April 2023

Autor artykułu porusza kontrowersyjne zagadnienie, zarówno w teorii jak i w praktyce, które stanowi centralne zagadnienie prawa międzynarodowego mianowicie instytucje odpowiedzialności państwa. Rozróżnia dwie podstawowe tendencje tj. konserwatywną i postępową, w którym ta pierwsza ogranicza odpowiedzialność państwa za szkody poniesione na jego terytorium przez cudzoziemca i sprowadza się tylko do obowiązku naprawienia szkody, w formie reparacji, druga natomiast, za akt agresji może obejmować akty przymusu. Autor opisuje ponadto proces kodyfikacyjny prawa międzynarodowego w zakresie odpowiedzialności państwa.

The author of this article addresses a controversial issue, both in theory and in practice, which constitutes a central issue of international law, namely the institutions of state responsibility. He distinguishes two basic tendencies, i.e. a conservative one and a progressive one, in which the former limits the responsibility of a state for damage suffered on its territory by a foreign entity and comes down only to the obligation to repair the damage, in the form of reparations, while the latter, for an act of aggression, may include acts of coercion. The author further describes the codification process of international law on state responsibility.
Tendencje kształtowania się majątkowej odpowiedzialności państw za akty władcze administracji (zagadnienia porównawcze)
Authors: Łętowski Janusz , Łętowska Ewa 
Published: April 2023

Autorzy artykułu poruszają kwestie odpowiedzialności państwa za szkody wyrządzone działalnością organów państwowych, która jest powiązana także z odpowiedzialnością majątkową pracowników, którzy są bezpośrednimi sprawcami szkód. Rozwój instytucji odpowiedzialności majątkowej państwa za działania funkcjonariuszy publicznych jest związany z rozwojem państwa praworządnego. Autorzy opisują kształtowanie się majątkowej odpowiedzialności państwa w krajach socjalistycznych, przedstawiając normatywne podstawy odpowiedzialności i jej zakres.

The authors of the article address the issue of the state's liability for damage caused by the activities of state bodies, which is also linked to the property liability of employees who are the direct perpetrators of the damage. The development of the institution of state property liability for the actions of public officials is linked to the development of the rule of law. The authors describe the formation of state property liability in socialist countries, presenting the normative basis of liability and its scope.
Kontrola sądowa przygotowawczego w nowym kodeksie postępowania karnego
Authors: Kaftal Alfred 
Published: April 2023

Autor artykułu porusza zagadnienia dotyczące podstawowych gwarancji prawidłowo funkcjonującego wymiaru sprawiedliwości jakim jest kontrola sądowa nad czynnościami dokonywanymi w postępowaniu przygotowawczym. Autor omawia regulacje prawne w kontekście zmian wprowadzonych nowelizacją Kodeksu Postępowania Karnego. W artykule przedstawiono przepisy regulujące kontrolę sądową nad stosowaniem tymczasowego aresztowania, kontrolę warunkowo umorzonego postępowania przygotowawczego, kontrolę w ramach przygotowania do rozprawy głównej oraz w postępowaniu przed sądem I instancji. Autor w swojej pracy przytacza orzecznictwo polskich sądów w tej materii oraz poglądy doktryny.

The author of this article raises issues that concern the basic guarantee of a properly functioning justice system, namely judicial control of the actions carried out in pre-trial proceedings. The author discusses legal regulations in the context of changes introduced by the amendment to the Code of Criminal Procedure. The article presents provisions regulating judicial control of the use of pre-trial detention, control of conditionally discontinued pre-trial proceedings, and control of preparations for the main hearing and in proceedings before the court of first instance. In this work, the author cites the rulings of Polish courts in this matter and the views of the doctrine.
Zarys problematyki badań osobopoznawczych w świetle polskiego systemu prawa karnego i kryminologii
Authors: Tyszkiewicz Leon 
Published: April 2023

Badania osobopoznawcze, pojęcie to to może być rozpatrywane co najmniej na czterech płaszczyznach. Pierwsze - potoczne, może zostać określone jako badanie mające na celu ustalenie właściwości sprawcy czynu zabronionego. Drugie kryminologiczne może zostać zdefiniowane jako badanie mające na celu ustalenie genezy przestępstwa. Autor artykułu stara się znaleźć odpowiedź na pytanie do czyich kompetencji należy problematyka badań osobopoznawczych. Dalsze rozważania mają na celu przedstawienie badań osobopoznawczych w świetle poszczególnych dyscyplin związanych z prawem karnym. Autor wprowadza w trakcie swoich rozważań, pomocniczo pojęcia modelu, rozstrzygając pewne kwestie teoretyczne jak i praktyczne w prawie. Porównuje stosunek naszego kodeksu karnego do wyszczególnionych modeli. W kolejnej części artykułu, Autor porusza zagadnienia dotyczące badań osobopoznawczych w kontekście postępowania wykonawczego, postępowania z nieletnimi i kryminalistyką. Problematyka badań osobopoznawczych zawiera liczne i różnorodne kwestie wymagające rozstrzygnięcia.

The concept of personal background surveys can be considered on at least four levels. The first - colloquial, can be defined as a survey aimed at determining the characteristics of the offender. The second - criminological, can be defined as a survey aimed at determining the genesis of a crime. The author of this paper tries to find an answer to the question as to who is responsible for the issues of personal background surveys. Further considerations are intended to present these surveys in the light of the various disciplines related to criminal law. In the course of his considerations, the author additionally introduces the concepts of the model, resolving certain theoretical as well as practical issues in law. He compares the relationship of the penal code of the Polish People’s Republic to the models specified. In the next part of the paper, the author addresses issues relating to personal background surveys in the context of enforcement proceedings, juvenile proceedings and forensic science. The issues of the surveys discussed contain numerous and various matters to be resolved.