bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
RIGHT BANK UKRAINE IN THE IMPERIAL EXPANSIONIST POLICY OF RUSSIA BEFORE THE SECOND DIVISION OF THE COMMONWEALTH IN 1793
Authors: Khomenko Рavlo 
Published: August 2023

The article reveals the influence and foreign policy role of Russia before the second partition of the Polish-Lithuanian Commonwealth, shows the expansionist plans to reject Right-Bank Ukraine. Some aspects of state ideology as a fundamental theoretical basis and political strategy of modern Russia are analyzed. The development of Ukrainian territories in the conditions of prevailing Russian factors and their absorption by the empire is studied Keywords: Russian state ideology, section Polish-Lithuanian Commonwealth, geopolitics, Russian-Polish relations, annexation of Right Bank Ukraine, expansion.
Influencia de los Factores Geopolíticos en las Disrupciones a la Cadena de Suministro
Authors: Hernández Leal Angelica , Quintero Soto Maria Luisa , Padilla Loredo Silvia 
Published: August 2023

La economía mundial no se ha recuperado completamente de las consecuencias pandémicas. El factor geopolítico es uno de los elementos más importantes para entender los esfuerzos por reactivar la dinámica comercial internacional, cuya interacción entre diversos Estados ha generado una gran cantidad de problemáticas tanto bélicas como territoriales, sanciones comerciales, posturas antagónicas pero principalmente demostraciones de poder que han afectado la cadena de suministros y en cascada el flujo de todo tipo de mercancías- materia prima, bienes intermedios y productos terminados- en todo el mundo. Entre las problemáticas que impacta la geopolítica, la que refiere a la deficiencia en las cadenas de suministros, ha sido posible observar, escasez, inflación, desempleo, paros técnicos o cierre de empresas; etc.; reflejado principalmente en mayor pobreza e inequidad en la repartición de ingresos.

El objetivo del presente documento es reflexionar la forma en que los factores geopolíticos han afectado a la cadena de suministros, mediante una investigación descriptiva de corte transversal con enfoque cualitativo, que analiza los hechos actuales cuyo resultado fue vislumbrar condiciones mundiales en general y nacionales en particular que pueden complicar aún más las condiciones globales a corto y mediano plazo.
Badanie procesu odwadniania mas wydobywczych zawierających bursztyn
Authors: KORNIIENKO Valerii , MALANCHUK Yevhenii , ZAIETS Vitalii , SEMENIUK Vasyl , KUCHERUK Myroslava 
Published: August 2023

W artykule przedstawiono wyniki badań procesu odwadniania masy wydobywczej zawierającej bursztyn, za pomocą wibroklasyfikatora. Opisano cechy schematu technologicznego wydobywania bursztynu w odniesieniu do punktów zaopatrzenia w wodę. Badano stan równowagi cieczy w komorze wibroklasyfikatora w różnych warunkach zwilżalności sita: ciecz niezwilżająca włókien sita; płyn zwilżający włókna sita; cienka warstwa cieczy zwilżającej włókna sita.W wyniku przeprowadzonych badań ustalono, że w przypadku gdy ciecz nie zwilża włókien sita, wysokość maksymalnie zatrzymanej w komórce warstwy cieczy jest co najmniej 3 razy większa niż w przypadku cieczy zwilżającej włókna sita. Wiarygodność uzyskanych wyników potwierdza zastosowanie sprawdzonych metod badawczych oraz względny błąd pomiędzy wartościami obliczonymi a doświadczalnymi na poziomie 20%.
Assessment of the Efficiency of Hematite Quartzite Enrichment Technologies
Authors: OLIINYK Tetiana , SKLYAR Liudmila , KUSHNIRUK Natalia , HOLIVER Nadiya , TORA Barbara 
Published: August 2023

W artykule podjęto problem opracowania wydajnej technologii wzbogacania rud hematytu. Celem badań jest zbadanie właściwości procesowych słabo rozsianych rud hematytu Ukrainy, z uwzględnieniem ich właściwości mineralogicznych, opracowanie schematów wzbogacania rud hematytu oraz ocena skuteczności separacji minerałów podczas wzbogacania grawitacyjnego, magnetycznego i metody flotacji.Badania przeprowadzono na próbce rud hematytu z krzyworoskiego zagłębia rud żelaza na Ukrainie, która składała się z 9 mineralogicznych typów rud, wyróżniających się stosunkiem ilościowym głównych grup minerałów kruszcowych i nierudnych.W wyniku separacji magnetycznej WLIMS przy indukcji pola magnetycznego 0,07 T otrzymano koncentrat zawierający żelazo o udziale masowym żelaza 63,5% z rudy o wielkości minus 0,074+0 mm, przy całkowitym uzysku żelaza 12,8%.Stwierdzono, że wraz ze wzrostem indukcji pola magnetycznego od 0,2 T do 0,8 T, uzysk żelaza ogólnego w produkcie magnetycznym WNIMS wzrósł z 78,8% do 86,9%. Udział masowy całkowitego żelaza w produkcie magnetycznym WIMS wynosił 57,9–59,8%. Straty żelaza ogólnego z produktem niemagnetycznym wahały się od 21,2% do 13,1% przy udziale masowym żelaza całkowitego 32–27,8%. Udział masowy SiO2 w produkcie magnetycznym wynosił 11–13,8%.W wyniku badań flotacyjnych otrzymano koncentrat hematytu o udziale masowym żelaza ogólnego 64,05–65,95%, z odzyskiem żelaza w koncentracie 60,3–70,68%. Na podstawie wyników badań procesowych opracowano siedem wariantów schematów wzbogacania rud hematytu. Schematy oceniono według kryterium sprawności Hancocka, które mieściło się w przedziale 42,49–64,7%. Zarekomendowano do wdrożenia technologię flotacji magnetycznej do wzbogacania kwarcytu hematytowego. Technologia ta umożliwia otrzymanie koncentratu handlowego o udziale masowym żelaza ogólnego 37,02% z rudy hematytu o udziale masowym żelaza ogólnego 65,41%.
Wspomaganie kopalni pracującej ze schronem w różnych warunkach górniczych i geologicznych
Authors: KRUKOVSKYI Oleksandr , KRUKOVSKA Viktoriia 
Published: August 2023

Schrony służą do ochrony górników przed narażeniem na szkodliwe gazy oraz do pracy ratowników. Schrony takie budowane są w niszy przylegającej do wyrobiska kopalnianego. Celem pracy jest numeryczne badanie stanu naprężeń masywu węglowo-skalnego z wyrobiskiem i osłoną, jego stateczności w różnych warunkach górniczo-geologicznych i przy różnych układach obudowy.Wykonano symulację numeryczną stanu naprężeń masywu węglowo-skalnego z wyrobiskiem i schronem. Badano ich stabilność w różnych warunkach górniczych i geologicznych oraz przy różnych schematach podparcia. Pokazano, że w miarę upływu czasu skały przykonturowe odciążają się od naporu skał, a wokół wyrobiska i schronu rozszerza się obszar zwiększonej różnicy składowych tensora naprężeń. Prowadzi to do powstawania pęknięć o różnym stopniu intensywności. Gdy kopalnia współpracująca ze schronem jest prowadzona na płytkiej głębokości w twardych skałach, do ich podparcia wystarcza podstawowy schemat, składający się głównie z metalowych ram i bariery żelbetowej. Jeżeli skały macierzyste są słabsze, stabilność wyrobiska kopalnianego i osłony jest zerwana i konieczne jest wzmocnienie ich podparcia kotwami skalnymi. W rejonie kotwionym skały znajdują się w stanie trójosiowego ściskania, nad wyrobiskiem i schronem tworzy się łuk kotwowy, co zapobiega przemieszczaniu się skał stropowych do wyrobiska i zwiększa jego stateczność. Wraz ze wzrostem głębokości eksploatacji zmniejsza się stabilność wyrobiska górniczego, powiększa się strefa odkształceń niesprężystych w ścianach kopalni, obciążenie podpory wzrasta. Dla łuku kotwiowego formowanego w stropie kopalni wymagane są podpory w ścianach wyrobiska i schronu. W tym celu montowane są boczne kotwy skalne. Zastosowanie odpowiedniego schematu podparcia prowadzi do 2,5-krotnego zmniejszenia powierzchni strefy odkształceń niesprężystych oraz 2,6-krotnej powierzchni strefy odciążonej od parcia skał. W związku z tym dobierane są takie schematy obudowy wyrobiska i osłony, które zapewniają ich stabilność w rozważanych warunkach górniczo-geologicznych.
Rozwiązania technologiczne zwiększające efektywność procesów wzbogacania w eksploatacji złóż tytanowo-cyrkonowych
Authors: LOZHNIKOV Oleksii , SOBKO Borys , PAVLYCHENKO Artem 
Published: August 2023

Artykuł poświęcony jest zagadnieniu efektywnego wykorzystania minerałów towarzyszących przy zagospodarowaniu złóż rud tytanowo-cyrkonowych. Ponieważ złoża osadowych rud tytanowo-cyrkonowych mają duże powierzchnie, setki milionów ton masy wydobywczej podczas ich eksploatacji przekształcane są w formacje antropogeniczne. Z całej masy wydobywczej zaledwie 1% po wzbogacaniu jest wykorzystywane do produkcji tytanu metalicznego, reszta skał wydobywczych składowana jest na hałdach jako odpady poflotacyjne. Wykorzystanie zasobooszczędnych rozwiązań technologicznych przy zagospodarowaniu tych złóż pozwala na uzyskanie iłów, glin i piasku jako kopalin towarzyszących. Mogą być one stosowane do produkcji wyrobów z cegły, piasku formierskiego i budowlanego, warstw podkładowych w budownictwie oraz materiałów kosmetycznych. Znaczna część skał piaskowych i ilastych w złożach tytanowo-cyrkonowych jest w stanie wymieszanym i nie może być efektywnie wykorzystana bez dodatkowego rozwiązania technologicznego, dlatego jest umieszczana na składowiskach odpadów poflotacyjnych. W artykule przedstawiono przesłanki rozwiązań technologicznych oszczędzających zasoby, które w procesie wzbogacania rud tytanowo-cyrkonowych pozwalają na oddzielenie skał ilastych od piasku w obrębie wyrobiska, co pozwala na uzyskanie dodatkowych ilości komponentów tytanowo-cyrkonowych i minerałów towarzyszących dla budownictwa oraz na zmniejszenie powierzchni gruntów, wymaganej pod lokalizację składowisk odpadów poflotacyjnych.
Uzasadnianie i ocena stabilności parametrów systemu podziemnego dla wydobycia wapienia: studium przypadku złoża Nowa Odesa, Ukraina
Authors: PETLOVANYI Mykhailo , SAIK Pavlo , LOZYNSKYI Vasyl , SAI Kateryna , CHERNIAIEV Oleksii 
Published: August 2023

W wyniku agresji federacji rosyjskiej na Ukrainę infrastruktura wielu osiedli uległa znacznemu zniszczeniu, dlatego w okresie powojennym wapień może stać się niezawodnym i użytecznym surowcem do jej odbudowy. Znaczna liczba złóż wapienia na południowej Ukrainie nadaje się do produkcji kamienia ściennego (blokowego), jednak warunki geotechniczne wielu miejsc wydobywczych wymagają zastosowania metody urabiania podziemnego. Do badania parametrów systemu wydobywczego złoża wapienia Nowa Odessa stosowane są metody analityczne i obliczeniowe oparte na znanych i sprawdzonych hipotezach stabilnych przęseł i filarów oraz weryfikacja poprzez modelowanie numeryczne w oparciu o metodę elementów skończonych w pakiecie oprogramowania SolidWorks. Stwierdzono, że przy zmianie grubości stropu o 50% (z 0,8 na 1,2 m) bezpieczna szerokość komory przy braku naprężeń rozciągających w stropie, w danych warunkach górniczo-geologicznych i górniczo-technicznych działalności wydobywczej wzrasta o 22%. Stwierdzono, że powierzchnia 25,0 m2 odpowiada wymaganemu współczynnikowi bezpieczeństwa kwadratowego słupa nośnego. Modelowanie numeryczne wykazało, że w warunkach złoża Nova Odesa obciążenie filaru nośnego o wymiarach 5 m ×5 m osiągnie 26% jego nośności, a strop komory wydobywczej jest w stanie stabilnym bez powstawanie naprężeń rozciągających. Wyniki badań są przydatne do uzasadnienia i oceny stateczności elementów systemu urabiania komorowo-filarowego wraz z filarami oporowymi w podziemnym wydobyciu wapienia lub innych złóż kopalin.
Kontrola stabilności zrzutu załadunku skały na krawędzi wyrobiska
Authors: ADAMCHUK Andrii , SHUSTOV Oleksandr 
Published: August 2023

W artykule rozważono kwestię powstawania nadkładu skalnego podczas eksploatacji złóż rudy żelaza na Ukrainie. Przeprowadzono analizę technologii formowania zwałowiska wysokiego jednopoziomowego w nieczynnym wykopie głębokim. Rozważane są dwa warianty technologiczne: załadunek skały na zboczu wysokiego zwałowiska jednopoziomowego oraz na jego krawędzi. Określono wpływ zależności skały obciążającej od krawędzi zwałowiska wysokiego jednopoziomowego na jego stateczność. Ustalono charakter zmiany szerokości ewentualnego graniastosłupa osuwiskowego oraz bezpieczną odległość położenia liny zgarniającej. Możliwości powstania wysokiego zwałowiska jednopoziomowego w reżimie kontrolowanych deformacji są uzasadnione. Dla wysokiego zrzutu jednopoziomowego zasadna była zwykła metoda przekrojów, wykorzystana do obliczenia współczynnika bezpieczeństwa. Wydano zalecenia dotyczące wykorzystania dostępnych na Ukrainie koparek do formowania wysokich jednopoziomowych zwałów nadkładu.
Symulacja filtracji w celu oceny wskaźników hydrodynamicznych podziemnego magazynowania gazu
Authors: SADOVENKO Іvan , INKIN Оlexander , DEREVIAHINA Nataliia 
Published: August 2023

Celem badań jest opracowanie i przetestowanie modelu matematycznego magazynowania gazu w warstwie wodonośnej ze słabo przepuszczalną międzywarstwą, przy założeniu filtracji płasko-równoległej i osiowo-symetrycznej. W artykule dokonano oceny gazowo-hydrodynamicznych wskaźników eksploatacyjnych podziemnych magazynów gazu w warstwach wodonośnych południowo-wschodniej Ukrainy. Zastosowano kompleksowe podejście polegające na zebraniu, usystematyzowaniu i analizie rzeczywistych danych, dotyczących właściwości filtracyjnych i fizykomechanicznych skał otaczających, wpływających na powstawanie osadów naturalnych i technogenicznych, a także analityczne i numeryczne metody rozwiązywania równań przesunięcia kontaktu gaz-woda w różnych warunkach. Model gazowo-hydrodynamiczny podziemnego magazynowania gazu w niejednorodnej warstwie wodonośnej został uzasadniony w celu obliczenia jego cyklicznej pracy w pokładzie trójwarstwowym z uwzględnieniem przepływów krzyżowych przez słabo przepuszczalną zaporę. Wyniki obliczeń wskazują na istotny wpływ charakterystyk warstwowego środowiska porowatego na kontakt gazu z wodą przez określone pokłady. Nową techniką linearyzującą układ równań różniczkowych do identyfikacji ciśnienia w zbiorniku jest uogólnienie wcześniej stosowanych procedur poprzez wprowadzenie „schematów brzegowych”. Wyniki obliczeń wskazują na istotny wpływ warstwowego środowiska porowatego na kontakt gazu z wodą przez określone pokłady. Uzyskane wyniki mogą być wykorzystane przy dokonywaniu ocen na etapie projektowania magazynów gazu w warstwach wodonośnych.
Modelowanie i predykcja wskaźników jakości rudy żelaza
Authors: PEREMETCHYK Andrii , PYSMENNYI Serhii , SHVAHER Nataliia , FEDORENKO Serhii , PODOYNITSYNA Tatyana 
Published: August 2023

W artykule zaproponowano rozwiązanie aktualnego problemu naukowego polegającego na opracowaniu geometrycznej metody prognozowania wskaźników jakości złóż rud żelaza, z zastosowaniem modelu matematycznego wielowymiarowego losowego pola geochemicznego, realizowanego z wykorzystaniem samoorganizujących metod predykcyjnych. Autorzy opracowują wielowymiarowy algorytm predykcji heurystycznej, wykorzystujący wielomian o dowolnej potędze i umożliwiający opis dowolnej zależności funkcjonalnej. Wykazano, że do matematycznego opisu elementów masywu skalnego należy zastosować układ równań wielowymiarowego losowego pola geochemicznego. Model grafoanalityczny złoża jest budowany metodami geostatystycznymi. Stwierdzono, że w przypadku złóż Kryvbas metoda krigingu jest najbardziej odpowiednia do oceny i poprawy wiarygodności wejściowych danych geologicznych, ponieważ szczegółowe badania geologiczne prowadzone są za pomocą nieregularnej siatki otworów wiertniczych. Ważnym aspektem geometryzacji złóż rud żelaza jest geometryczne przewidywanie ich wskaźników jakościowych dla rozwiązywania zadań planowania długoterminowego i bieżącego w celu zapewnienia jak najbardziej efektywnego funkcjonowania przedsiębiorstwa górniczego dla poprawy racjonalizacji zagospodarowania złoża.
Badanie wpływu kompensacji na stabilność górotworu oraz jakość wydobywanej rudy
Authors: BELMAS Ivan , KOLOSOV Dmytro , ONYSHCHENKO Serhii , BILOUS Olena , TANTSURA Hanna 
Published: August 2023

Artykuł przedstawia studium i analizę funkcjonalną wymagań światowego przemysłu metalurgicznego co do jakości rud żelaza w podziemnych kopalniach Ukrainy. Stwierdzono zależności wpływu kształtu i parametrów przestrzeni kompensacyjnych na ich stateczność i wskaźniki jakości rudy. Udowodniono, że komora wyrównawcza w kształcie trapezu pionowego charakteryzuje się największą stabilnością i jest stabilna w zakresie wszystkich rozważanych głębokości, nawet w rudach o twardości 3–5 punktów. Mniejszą stateczność wykazuje komora kompensacji pionowej o kształcie sklepionym z niewielkimi spadkami w przyczółku sklepienia komory w rudach o twardości 3–5 punktów na głębokości 2000 m. Komora z opadami o różnym natężeniu występuje w dolnej części nachylonych odsłonięć namiotu w rudach o twardości 3–5 punktów na głębokości 1750 m lub większej. Pomieszczenie kompensacji poziomej ma najmniejszą stateczność; spadki występują w rudach o twardości 3–5 punktów na głębokości 1400 m, a na głębokościach 1750–2000 m pozostają stabilne tylko w rudach twardszych. Stwierdzono, że zastosowanie komór kompensacyjnych o dużej stabilności umożliwia osiągnięcie ich maksymalnej objętości, zwiększenie ilości wydobywanej czystej rudy, zmniejszenie jej rozrzedzenia, poprawę jakości wydobywanej masy rudy, a co za tym idzie, wzrost jej ceny i konkurencyjności rynkowej.
Transgraniczne zanieczyszczenie powietrza w aglomeracji krakowskiej z zastosowaniem modelu HYSPLIT
Authors: CIEPIELA Maciej , SOBCZYK Wiktoria 
Published: August 2023

Celem badań była analiza danych pomiarowych pyłów zawieszonych PM10 na terenie aglomeracji krakowskiej oraz wykonanie modelu trajektorii wstecznych mas powietrza w celu określenia, czy i w jakim stopniu zjawiska naturalne, takie jak pożary lasów poza granicami Polski, wpływają na stopień zanieczyszczenia powietrza.W artykule opisano proces dyspersji zanieczyszczeń w atmosferze ziemskiej oraz zasady monitoringu powietrza w aglomeracji krakowskiej. Do opracowania posłużono się danymi pomiarowymi z 2022 r. z dziesięciu stacji monitoringu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, znajdujących się na terenie aglomeracji krakowskiej, gdzie wytypowano dwa epizody zwiększonego stopnia zanieczyszczenia pyłami zawieszonymi PM10. Bazując na oprogramowaniu HYSPLIT, który wykorzystuje wsteczne trajektorie powietrza, przeprowadzono symulację napływu zanieczyszczeń transgranicznych. Następnie analizując system informacji o pożarach FIRMS, podjęto się próby udokumentowania, iż uwzględnione źródła zanieczyszczeń miały pochodzenie naturalne, a działalność człowieka w żaden sposób nie decydowała o emisji i jej wielkości.
Metodyka wyznaczania emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego z robót górnictwa odkrywkowego
Authors: SHCHOKIN Vadym , YEZHOV Vladislav , SHCHOKINA Olga , SOBCZYK Wiktoria 
Published: August 2023

W ostatnich latach w górnictwie zaszły istotne zmiany wskaźników jakościowych i ilościowych środków technicznych i materiałów stosowanych podczas odkrywkowego wydobycia rudy żelaza. Zaktualizowano parki techniczne załadunku i rozładunku oraz sprzętu transportowego, pojawiły się nowe rodzaje materiałów wybuchowych. Obecnie nie ma metod obliczania emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego z nowoczesnych urządzeń górniczych. W 1989 r. opracowano „Metodykę obliczania emisji substancji szkodliwych z kamieniołomów z uwzględnieniem niestacjonarności ich procesów technologicznych”, która obecnie nie uwzględnia już ww. czynników i wymaga rewizji i uzupełnień.„Metodyka wyznaczania emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego przez kopalnie odkrywkowe” powstała na podstawie „Metodyki obliczania emisji substancji szkodliwych z wyrobisk z uwzględnieniem niestacjonarności ich procesów technologicznych” z 1989 r. W ostatnich latach zostały przeprowadzone instrumentalne pomiary zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego podczas różnych procesów technologicznych w wyrobiskach na hałdach i składowiskach odpadów. Opracowana „Metodyka wyznaczania emisji zanieczyszczeń do powietrza przez roboty odkrywkowe” zawiera aktualne do dziś dane z metodyki z 1989 roku, dane dotyczące charakterystyki technicznej i parametrów urządzeń stosowanych obecnie przez kopalnie odkrywkowe (z prac wydobywczych), a także wyniki badań naukowych prowadzonych przez Instytut Badawczy Bezpieczeństwa i Ekologii Pracy w Przemyśle Górniczo-Hutniczym Krzyworoskiego Uniwersytetu Narodowego. Podstawą opracowania „Metodyki wyznaczania emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego przez zakłady odkrywkowe” jest potrzeba określenia wielkości emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego z nowoczesnych procesów technologicznych i urządzeń kopalni odkrywkowej.
Przepływ pracy analizy danych radaru penetracji gruntu w oparciu o sterowanie maksymalną różnicą energii
Authors: DANG Duy Hoang , LE Cuong Van Anh , NGUYEN Thuan Van , NGUYEN Long Quoc , HUYNH Nhan Thanh 
Published: August 2023

Ground Penetrating Radar jest powszechnie stosowany w inżynierii lądowej i wodnej. Podziemne anomalie (np. przewody elektryczne, rury wodociągowe lub zapadliska) można wykryć za pomocą reprezentacji hiperbol w zmierzonym przetworzonym obrazie GPR. Nasza praca koncentruje się na wykrywaniu podziemnych obiektów i zrozumieniu ich metalicznych lub niemetalicznych właściwości. Atrybut maksymalnej różnicy energii jest stosowany do oświetlania ich pozycji, podczas gdy proces analizy fazowej może określić zmianę widma fazowego w dyfrakcyjnych sygnałach. Aby usprawnić analizę fazową, zastosowaliśmy nowatorski przepływ pracy łączący konwencjonalne kroki przetwarzania i krok powiększania w celu zachowania oryginalności fazy bez zakłócania przez niepotrzebne filtry. Zastosowaliśmy przepływ pracy w modelu i rzeczywistych danych, aby udowodnić jego skuteczność. Interpretacja dwóch rzeczywistych zbiorów danych w Wietnamie za pomocą naszego przepływu pracy może wyrazić istnienie sztucznych anomalii podziemnych, a także ich charakterystykę materii w porównaniu z otaczającym je środowiskiem.
Wykorzystanie wody dołowej w odbiorze i wykorzystaniu ciepła skraplania z podziemnych układów klimatyzacji w kopalniach
Authors: SZLĄZAK Nikodem , OBRACAJ Dariusz , KORZEC Marek 
Published: August 2023

Stosowanie różnych systemów chłodzenia powietrza w kopalniach podziemnych wynika z trudnych warunków klimatycznych panujących na stanowiskach pracy. Podziemne instalacje chłodnicze z agregatami sprężarkowymi są szeroko stosowane w systemach chłodzenia powietrza. Sprawne działanie agregatów chłodniczych zależy od właściwego odprowadzania ciepła skraplania. Moc chłodnicza i lokalizacja instalacji chłodniczej mają największy wpływ na podjęcie decyzji o odprowadzeniu ciepła skraplania do powietrza lub wody. W artykule skoncentrowano się na zastosowaniu urządzeń chłodniczych zabudowanych w wyrobiskach podziemnych. Przedstawiono rozważania dotyczące ograniczeń przekazywania ciepła skraplania do powietrza kopalnianego oraz warunki sprzyjające wykorzystaniu wody dołowej w odbiorze ciepła skraplania z układów klimatyzacji. Omówiono uwarunkowania i możliwości wykorzystania ciepła odpadowego zawartego w pompowanej na powierzchnię wodzie dołowej.