О ПОДГОТОВКЕ СПЕЦИАЛИСТОВ В ОБЛАСТИ ТЕХНОСФЕРНОЙ БЕЗОПАСНОСТИ В КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ
Authors: Степанов С.Б. , Уманова Н.Д. , Омуров Ж.М. 
Published: February 2025

В статье рассматриваются проблемные вопросы фор­ми­рования профессиональных стандартов в Кыргызской Рес­пуб­лике, как отправной точки развития Государственных стан­дартов высшего профессионального образования в целях обеспечения конкурентности выпускников на рынке труда. Рас­сматривая этот вопрос для учебного заведения для ряда спе­циальностей, возникает проблема в определении компетен­ций для будущего выпускника. Наличие профессиональных стан­дартов позволит более качественно разрабатывать учеб­­­ные стандарты. При их разработке составитель будет опи­­раться на те компетенции, которые заложены в профес­сио­­нальных стандартах. К сожалению, не во всех министер­ст­вах эти стандарты существуют. Не имея профессионал­ь­ных стандартов учебные заведения будут по-прежнему будут испытывать трудности в учебном процессе. Одним из важ­нейших показателей эффективности и качества образования является заинтересованность профильных министерств и ве­домств, коммерческих структур в привлечении выпускников ву­зов к работе в своих подразделениях.
Макалада, окуу жайдын бүтүрүүчүлөрүнүн эмгек рыно­гундагы атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн камсыз кылуу мак­сатында жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик стан­дарттарын иштеп чыгуу үчүн Кыргыз Республикасында кесиптик стандарттарды түзүү маселелери каралат. Бул ма­се­лелерди карап чыгууда билим берүүдө кээ бир адистик­тер­дин бүтүрүүчүлөрүнүн келечекте компетенттүүлүгүн анык­тоо маселеси боюнча көйгөйлөр келип чыгат. Кесиптик стан­дарттар окуу стандарттарын сапаттуу иштеп чыгууга мүм­күндүк берет жана ошондой эле, адистер профессионалдык стандарттардын негизинде компетенттүү стандарттарды иштеп чыгышат. Тилекке каршы, бардык эле министрликтер­де бул стандарттар жокко эссе болуп келүүдө. Кесиптик стан­дарттардын жок болушунун негизинде билим берүү жай­ларында окуу процесси кыйынчылыктарга дуушар болуп келүү­дө. Билим берүүнүн натыйжалуулугунун жана сапатынын маа­нилүү көрсөткүчтөрүнүн бири болуп, профилдик министр­ликтер менен ведомстволордун, коммерциялык түзүмдөрдүн жогорку окуу жайлардын бүтүрүүчүлөрүн өз бөлүмдөрүндө ишке тартууга кызыгуусу болуп саналат.
The article considers the problematic issues of formation of professional standards in the Kyrgyz Republic, as the starting point for development of the State standards of the higher professional education aimed at provision of competitivity of graduates on the labor market. Considering this question for the educational in­sti­tu­tion for the number of specialties it is arising a problem in deter­mi­na­tion of competencies for the future graduate. Availability of pro­fes­sional standards will allow to develop the educational standards more qualitatively. At their development the compiler will be based on that competencies that are laid down in the professional stan­dards. Unfortunately, not in all the ministries these standards exist. Without professional standards the educational institutions will be faced with difficulties in the educational process. One of the impor­tant indicators of efficiency and quality of education is interest of the profiled ministries and institutions, commercial structures in at­trac­tion of graduates of educational institutions to work in own de­part­ments.