НАЦИОНАЛЬНАЯ ИДЕЯ КАЗАХОВЕДЕНИЯ И ПРОБЛЕМА ОБЩЕЧЕЛОВЕЧЕСКИХ ЦЕННОСТЕЙ
Authors: Ішпекбаев Ж.Е. 
Published: September 2023

ХХ ғасырдың 90-шы жылдары Казақстанның әлеуметтік-саяси реформаларының негізгі элементі мемлекет қызметінің деиделолгизациясы болды. Яғни, саяси жетекшілердің идеология саласынан бас тартуы. Сол кезде идеология -мемлекеттік биліктің азаматтық қоғам дамуына зорлықты қысым жасауы және социализмнің атрибуты ретінде қарастырылатын. Бұрынғы мемлекеттіліктің негізі болған коммунистік идеологияның күйреуі -социумның жеке идентификациясының күйреуіне, яғни қоғамның өзін-өзі туралы түсініктен, өзінің дамуының болашағы мен әлемдік үрдістердегі алатын орны туралы түсініктеріннен айыралды. Сондықтанәлемдік жаңа шарттар бойынша Қазақстанның идентификациясы қазіргі таңда өзекті мәселелердің бірі болып саналады. Кейінгі кезеңде қазақ зиялылары ұлттық идея туралы сөз қозғай бастады. Бұл жақсылықтың нышаны, ұлттық есею мен зерделенудің белгісі. Ұлттықидеяны іздеу –халықтың өзін өзі іздеуге кіріскендігі. Өткенінде өнеге, тарихында тәлімі бар ел төл дәуірінің толғақты сәттерінде өзіне өзі есеп беріп, қош айтысқан замандарды санасында қорытып, төрт құбыласын түгендейді, көшкен ғасырлардан сыр сауады, маңдайы тірелген кезеңнің тамырын басады, келер күнге барлау жасайды. Етек-жеңін осылай түгендегеннен соңғы ойды ұлттық идея деңгейінде қорытуға талпынады.
В 90-х годах ХХ века основными элементами общественно-политических реформ в Казахстане стали делегитимация государственной службы. То есть отказ от идеологии политических лидеров. При этом идеология рассматривается как атрибут государственной власти для развития гражданского общества, снижения насилия и социализма. Крах коммунистической идеологии, которая была основойпрежней государственности, привел к краху жеке идентификациисы общества, то есть способности общества работать самостоятельно, вне Я-концепции. Поэтому идентификация Казахстана в глобальном контексте является сегодня одним из важнейших вопросов.В более поздний период казахская интеллигенция начала говорить о национальной идее. Это символ добра, символ национального взросления и изученности. Поиск национальной идеи-это поиск самого народа. В прошлом страна, имеющая урок в своей истории, отчитывается перед собой в бурные моменты эпохи, подводит итоги в своем уме прощальных времен, подводит итоги четырех событий, узнает о минувших веках, прослеживает корни прошлого, исследует будущее. После такой инвентаризации она пытается обобщить последнюю идею на уровне национальной идеи.
In the 90s of the XX century, the main element of socio-political reforms of Kazakhstan was the deidelolgization of state activities. That is, the rejection of the sphere of ideology by political leaders. At that time, ideology was a violent pressure of state power on the development of civil society and was considered an attribute of socialism. The collapse of communist ideology, which was the basis of theformer statehood, led to the collapse of the individual identity of society, that is, the loss of society's understanding of itself, the future of its development and its place in world trends. Therefore, the identification of Kazakhstan under the new world conditions is currently one of the most pressing issues. In the later period, the Kazakh intelligentsia began to talk about the National idea. It is a symbol of good, a symbol of national growth and study. The search for a national idea is when the people began to search for themselves. A country that has an example in its past, a teaching in its history, is aware of itself in the turbulent moments of its own era, summarizes the past times in its consciousness, invent its four phenomena, digests the secrets of the centuries that have passed, suppresses the roots of the period that has come to life, explores the future. This is how he tries to generalize the last idea at the level of the National idea.