bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Od Redakcji
Authors: Burkiewicz Łukasz 
Published: July 2023

W 2022 r. przypadała 800. rocznica utworzenia Uniwersytetu w Padwie, uczelni, którą od początku istnienia chętnie wybierali Polacy jako miejsce swojej edukacji, a która była jednym z najznakomitszych ośrodków intelektualnych Europy doby humanizmu. Od wielu lat polscy badacze zwracają uwagę na znaczenie padewskiej uczelni dla naszego kraju, jego kultury, nauki i wszechstronnego rozwoju. W jej murach wykształciły się elity polskie XV, XVI i początku XVII stulecia, m.in. Paweł Włodkowic, Mikołaj Kopernik, Jan Kochanowski i Jan Zamoyski, ale to tylko niektóre z licznych polskich nazwisk związanych z padewską uczelnią. W związku z istotnym znaczeniem „Padewczyków” dla kultury polskiej postanowiliśmy dział tematyczny niniejszego numeru „Perspektyw Kultury” poświęcić klasycznym inspiracjom i kulturowym aspiracjom promotorów kultury polskiej w Padwie oraz oddać go pod redakcję prof. dr. hab. Mirosława Lenarta i dr. Sławomira Marchela z Uniwersytetu Opolskiego. Swoje słowo wstępu w numerze zamieścił również Jego Magni­ficencja Ojciec Rektor Akademii Ignatianum w Krakowie, ks. dr hab. Tomasz Homa SJ, prof. AIK.
Dalla redazione
Authors: Burkiewicz Łukasz 
Published: July 2023

Nel 2022 è ricorso l’ottocentesimo anniversario dalla fondazione dell’Uni­versità di Padova, ateneo che fin dall’inizio della sua esistenza è stato volentieri scelto dai Polacchi come luogo della loro formazione e che è stato uno dei più eminenti centri intellettuali dell’Europa nell’epoca dell’Umanesimo. Da molti anni gli studiosi polacchi rivolgono la loro attenzione all’importanza dell’università padovana per il nostro paese, per la sua cultura, per la sua scienza e per il suo universale sviluppo. Tra le sue mura si sono formate le élite polacche del XV, del XVI e dell’inizio del XVII secolo, tra gli altri Paweł Włodkowic, Niccolò Copernico, Jan Kochanowski e Jan Zamoyski, solo alcuni tra i numerosi cognomi polacchi legati all’università padovana. In relazione all’importante significato dei “Padovani” per la cultura polacca abbiamo deciso di dedicare una sezione tematica del presente numero di Prospettive sulla cultura alle ispirazioni classiche e alle aspirazioni culturali dei promotori della cultura polacca a Padova e di affidarlo alla redazione del Professor Mirosław Lenart e del Dottor Sławomir Marchel dell’Università di Opole. Nell’introduzione al numero vi è inoltre la parola del Magnifico Rettore dell’Accademia Ignatianum di Cracovia, il Padre Gesuita, Professor Tomasz Homa.
Padova e i Polacchi
Authors: Homa Tomasz , Burkiewicz Łukasz 
Published: July 2023

Padova è per i Polacchi un luogo di straordinaria importanza sulla mappa dell’Italia. Fin quasi dall’inizio dell’esistenza dell’università padovana, venivano a studiare in questa città giovani da tutta Europa e i Polacchi, subito dopo gli scolari provenienti dai paesi di lingua italiana e tedesca, erano la terza più numerosa nazione presente in questa celebre università. Vale la pena ricordare che a Padova studiarono, tra gli altri, Paweł Włodkowic, Niccolò Copernico, Maciej Miechowita, Klemens Janicki, Łukasz Górnicki, Jan Kochanowski e Jan Zamoyski, quest’ultimo prima studente e poi rettore dell’università negli anni 1563–1564. Il fondamentale ruolo di questa università è stato sottolineato dalle parole dell’eminente storico polacco Henryk Barycz, il quale ha scritto che l’antica presenza della nazione polacca presso l’Università di Padova è una delle più perfette e uniche testimonianze della storia della vita intellettuale polacca nel tardo Rinascimento e nel Barocco. Bisogna qui ricordare che nella lingua polacca, dal XVI secolo, esisteva la definizione “Padovano”, riferita ad un uomo che si distingueva per l’alta cultura intellettuale.
Antica tradizione, leggenda medievale e gloria del nome Polacco nella prima età moderna
Authors: Buszewicz Elwira 
Published: July 2023

Lo scopo principale dell’articolo è quello di analizzare il discorso latino pubblicato a Padova nel 1642 e pronunciato davanti alla solenne assemblea della nazione polacca presso l’Università di Padova, nella chiesa di Sant’Antonio da Padova, il 7 maggio dell’anno precedente. L’autore del testo fu Stanisław Temberski, canonico e professore all’Università Jagellonica. L’autore dell’articolo presenta brevemente la sua biografia e la sua opera letteraria, quindi analizza il discorso. Evitando valutazioni di carattere letterario del lavoro in quanto tale cerca di presentare le idee in esso contenute e di mostrare come la cultura umanistica caratteristica della prima età moderna permetta all’autore di costruire formule e immagini eloquenti che glorificano il nome della sua patria lodando la gloria del suo santo. La lode della Polonia è inestricabilmente legata alla lode del suo patrono, San Stanislao, vescovo e martire. Nell’orazione di Temberski la tradizione antica e medioevale, la leggenda agio­grafica sono intrecciate e tutto è elaborato secondo la mentalità dell’autore e i concetti della retorica seicentesca. Il santo martire viene paragonato ad Ercole e il malvagio tiranno responsabile della sua morte viene ritratto come uno strumento di Satana, percepito come “Cerbero infernale”. L’uso che Temberski fa delle sue doti retoriche a fini propagandistici è degno di nota: da un lato manifesta la sua cultura umanistica e si presenta come cittadino della Respublica litteraria, dall’altro, inscrive lo Stato polacco nella lunga tradizione della Respublica Christiana. In questo contesto, mette in evidenza che un Paese che produce uomini così pii ed eroici come il santo vescovo è degno di apprezzamento tra le nazioni d’Europa.
Il panegiristico ‘arco trionfale’ di Jan Zamoyski quale immagine speculare del modello classico del ‘vir bonus’
Authors: Kucharczyk Olga 
Published: July 2023

L’“Arco trionfale” inciso da Giacomo Lauro intorno al 1601–1603 è forse l’incisione dell’epoca più distinguibile associata a Jan Zamoyski (1542–1605), che presenta un’immagine del Cancelliere e Gran Etmano della Corona. Riferimenti all’incisione sono apparsi in quasi tutti gli studi dedicati all’arte moderna polacca, nei testi sul mecenatismo artistico del grande Cancelliere e negli studi sull’arte nei contesti della politica, della propaganda e della glorificazione. Nella maggior parte dei casi, un’analisi del concetto è stata superficiale, benché la lastra di rame presenti profondi contenuti, fino ad oggi tuttavia rimasti ignorati. Il suo programma iconografico estremamente erudito dovrebbe essere interpretato attraverso il prisma della cultura antica e della filosofia morale del ciceronismo, dell’aristotelismo o dell’interpretazione didattica e morale di Platone ed Isocrate. Nell’incisione possiamo trovare numerosi motivi che si riferiscono all’educazione morale civica basata sulla regola della virtù stoica, la necessità di esercitarsi nel servizio e nella difesa della patria, la dottrina della “guerra giusta” così come l’antico topos del pax et bellum. Sono inoltre evidenti nell’immagine gli elementi dell’etica, della scienza dello stato e della tradizione polacca della teoria giuridica. L’arco trionfale di Jan Zamoyski costituisce uno specchio parenetico della sua vita e delle sue virtù come “Cittadino esemplare” ed “ideale servo della stato”, semplicemente vir bonus.
Cultural, Class, or Scientific Aspirations?
Authors: Marchel Sławomir 
Published: July 2023

Among the students of medicine in Padua from the Polish-Lithuanian Commonwealth, in XVII and XVIII centuries, we can note a certain number of Jews. This article contains a short analysis of so far findings in the area of research on this aspect of Jewish history in the First Republic of Poland. Referring to more and less known facts, the Author paid particular attention to the motivations and aspirations of Jewish scholars who had come to City of Antenor from Polish-Lithuanian land. Following the careers of Jewish medical graduates, we can see, that for most of them having a Padua diploma was not only the way to gain a better status in the Jewish community but also a gateway to overcoming cultural barriers. According to the Author, this was possible due to the fact, that many of the representatives of polish nobility, who were called “Paduans,” had similar experiences of contact with the university environment and the culture of the Venetian Republic.
Le visite a Padova di Waleria Tarnowska
Authors: Zych Tadeusz 
Published: July 2023

Nel 1803–1804 Waleria Tarnowska, nata Stroynowska, e suo marito Jan Feliks Tarnowski, viaggiarono attraverso l’Italia. Lo scopo del viaggio era quello di acquistare opere d’arte, che sarebbero dovute diventare la base per la creazione di una collezione nella loro dimora familiare di Dzików. Durante il viaggio, la coppia visitò le più importanti città, incontrando gli scienziati più in vista e artisti. Visitarono inoltre due volte Padova, con i suoi importanti monumenti. Tuttavia, fu la famosa università a impressionarli maggiormente. Parlarono con i professori del tempo e visitarono l’orto botanico dell’università. Durante il soggiorno, durante il quale acquistarono numerosi dipinti e sculture, Waleria Tarnowska tenne un giornale, conservato sino ad oggi, il quale testimonia delle sue impressioni ed emozioni.
Evangelization and Formation of Readers of the Niedziela Catholic Weekly in Its Local Edition: Niedziela. Kościół nad Odrą i Bałtykiem (2016–2020)
Authors: Maciaszek Paweł 
Published: July 2023

The text is a result of a research project titled “The significance of parish-distributed press for the evangelization and formation activities of the Szczecin-Kamień Church (2016–2020).” The project was realized by members of the Department of Media Evangelism of the Institute of Journalism as part of the basic statutory activity of the Faculty of Philosophy of the Jesuit University Ignatianum in Cracow. Indicating the need for this research, it is worth noting that already several years ago, the Archdiocesan Archives in Szczecin planned a pastoral study on the topic of “Libraries and parish press in the Szczecin‑Kamień Archdiocese,” which was not implemented.
The purpose of this study is to find an answer to the question of whether evangelization and formation of the Niedziela Catholic weekly readers is carried out through the message. The presentation of the 2016–2020 editions of the Szczecin-Kamień Niedziela delivers a positive answer: yes, by learning the thoughts and facts provided, the faithful of the archdiocese were able to engage more consciously and with greater commitment in the works of evangelization and formation that applied to them. The first part of the study is an explanation of what evangelization and formation activities that are mandatory for Catholics consist of and the necessity of using the means of social communication to carry out these activities. The second part describes content filling the eight pages of the weekly message addressed to the Roman Catholic Church on the Oder and Baltic were filled. The message included the teaching of the diocesan bishop, descriptions of the ways in which the faithful engage liturgically, accounts of archdiocesan and parish activities, in addition to the social teaching of August Cardinal Hlond and Stefan Cardinal Wyszyński. The third part of the article juxtaposes elements that make up evangelization and formation activities with content directed to Catholics in the weekly paper distributed in parishes. In this way, it was shown that each reader could not only witness the process of evangelization and formation taking place in the Szczecin-Kamień Archdiocese, but also get involved in it.
Oficjalność i potoczność w języku homilii Jana Pawła II podczas I i II pielgrzymki do Polski
Authors: Jankosz Magdalena 
Published: July 2023

Homilia to gatunek wypowiedzi, który realizowany jest w odmianie mówionej języka. Dla tego rodzaju języka typowe są dwa style: styl oficjalny i styl potoczny. Celem artykułu będzie odnalezienie elementów tych stylów w homiliach wygłoszonych przez Jana Pawła II podczas I i II pielgrzymki do Polski. Pytania badawcze brzmią: Czy Jan Paweł II w tych homiliach wykorzystywał zarówno styl potoczny, jak i oficjalny? Jakie cechy stylu oficjalnego, a jakie – potocznego można odnaleźć w tych wystąpieniach? Na czym polegają podobieństwa? Z czego mogły wnikać ewentualne różnice? Materiał badawczy stanowi 12 homilii z I pielgrzymki oraz 9 homilii z II pielgrzymki. Metodą badawczą jest analiza lingwistyczna.
Prawa wspólnot w dobie wirtualnej interakcji kultur
Authors: Jaskuła Sylwia 
Published: July 2023

Współczesny świat dzięki rozwojowi technologii został poszerzony o wymiar wirtualny, który wchodząc w relacje z wymiarem klasycznym, wygenerował rzeczywistość hybrydalną. Rozszerzenie rzeczywistości o wymiar wirtualny stworzyło nową przestrzeń formułowania i istnienia wspólnot, a nawet powstawania swoistych quasi-wspólnot, o odmiennych cechach i płynnej formie. Nie wyklucza to wspólnot, które powstają i są obecne w świecie hybrydalnym, a więc takich, które istnieją jednocześnie zarówno w przestrzeni realnej, jak i wirtualnej. We współczesnych rozważaniach zagadnienie przenoszenia wspólnot z realności do wirtualności i odwrotnie nie może być pomijane, bowiem coraz trudniej interpretować fenomeny kultury społeczeństw cywilizacji medialnej.
Powstanie nowej rozszerzonej rzeczywistości wytwarza potrzebę zmiany rozumienia i interpretacji procesów, które stymulują transgresje działań ludzkich. Ich konsekwencją są wytwory, które przekraczają obecne granice przestrzeni realnej, a zasięgiem i oddziaływaniem wykraczają również poza świat wirtualny. Nowa przestrzeń stworzyła odmienne, niespotykane dotąd konteksty działania człowieka. Problem praw kulturowych wspólnot ludzkich w rzeczywistości poszerzonej, o nowych regułach interakcji, nie zatraca, a nawet eksponuje swoje znaczenie ze względu na bardziej różnorodne formy komunikowania, tworzenia i doświadczania tożsamości oraz konieczność bardziej refleksyjnego, symbolicznie ukrytego definiowania swoich wartości.
Contemporary Ukrainian Visual Culture on the Way to the International Cultural Space
Authors: Bakirov Vil , Petrenko Dmytrii 
Published: July 2023

The article is devoted to the visual culture of Ukraine since independence. It pays special attention to the trends and phenomena of contemporary Ukrainian visual culture that have entered the context of world culture through recognition on international cultural platforms (competitions, festivals, biennials, etc.). The considerations concern the development of various trends in contemporary Ukrainian art, which use various artistic media: photography, installation, performance and film. In particular, Ukrainian conceptual photography was the most interestingly represented by several generations of photographers of the Kharkiv School, who combined radical bodily imagery and social criticism. The Ukrainian installation is represented by the works of artists of the REP (Revolutionary Experimental Space) group, which is focused on the unity of art and politics and considers artistic creation as a political act. An interesting sub-direction of the installation is the video installation, which delivers an original combination of contemporary Ukrainian artists with site-specific art and artistic means of reflecting on the traumas inflicted on Ukrainian society by the war. The article pays special attention to the development of contemporary Ukrainian cinema. The author demonstrates the connection between the work of contemporary Ukrainian filmmakers and the traditions of Ukrainian poetic cinema. In addition, other trends in Ukrainian cinema are identified: the experimental search for a new film language, the development of documentary cinema, on top of the convergence of fiction and non-fiction artistic languages in the work of contemporary Ukrainian filmmakers. The dominant issues of contemporary Ukrainian films selected for screening at leading European film festivals are identified: inclusiveness, reflection on Ukrainian history, war trauma, psychological rehabilitation of combatants, etc.
Ukraina we współczesnych rosyjskich projektach imperialnych
Authors: Dudek Andrzej 
Published: July 2023

Artykuł analizuje projekty odtworzenia/ zbudowania imperium, lansowane przez współczesne władze Federacji Rosyjskiej, ze szczególnym uwzględnieniem miejsca Ukrainy w tych zamysłach. W tekście zwrócono uwagę na widoczne w działaniach władz rosyjskich inspiracje ideologią nacjonalistyczną i imperialną – zwłaszcza w wariancie eurazjatyckim. Przywoływane są przykłady ujęć proponowanych przez Iwana Iljina, Lwa Gumilowa, Aleksandra Dugina i ich echa w wystąpieniach prezydenta Putina. Idąc śladem wspomnianych trzech ideologów, władze Federacji Rosyjskiej traktują Ukrainę jako niezbędny strukturalny element odtwarzanego imperium eurazjatyckiego, podkreślając historyczną jedność narodu ukraińskiego i rosyjskiego oraz negując prawo Ukrainy do samostanowienia o własnej drodze rozwoju cywilizacyjnego. Ten rodzaj oficjalnego przekazu legł u podstaw propagandowego uzasadniania inwazji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę 24 lutego 2022 r. W artykule zwrócono uwagę na rolę Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej we wspieraniu decyzji władz rosyjskich o rozpoczęciu wojny na Ukrainie oraz na postawę społeczeństwa rosyjskiego w tej kwestii.
Prawa kulturowe w konstytucjach kantonalnych oraz konstytucji związkowej Konfederacji Szwajcarskiej
Authors: Porębski Andrzej 
Published: July 2023

Celem tego artykułu jest skonfrontowanie elementów praw kulturowych zawartych w konstytucji Konfederacji Szwajcarskiej oraz w konstytucjach 26 kantonów tworzących to państwo, z kodyfikacją praw kulturowych zebranych w tzw. Deklaracji Fryburskiej z 2007 r. Chociaż niektóre prawa kulturowe znajdują się we wspomnianych konstytucjach, to raczej w formie fragmentarycznej i rozproszonej. Z drugiej strony poziom realizacji praw kulturowych w Szwajcarii jest bardzo wysoki. Uwrażliwienie na różnorodność, szacunek dla odmienności, ponoszenie trudu kształtowania swojej tożsamości czy poznawania innych kultur – to wartości, które dojrzewają długo i nie da się ich zadekretować.
Czy Polacy jadają łabędzie?
Authors: Czech Franciszek 
Published: July 2023

Celem artykułu jest wykazanie, że kategorie legend miejskich oraz fałszywych wiadomości mogą znaleźć zastosowanie w badaniach nad relacjami międzykulturowymi. W pierwszej części przybliżono, czym są legendy miejskie i fałszywe informacje na tle innych problematycznych narracji, takich jak teorie spiskowe, panika moralna i makroplotki. Drugą część stanowi studium przypadku legendy miejskiej dotyczącej imigrantów łamiących tabu kulturowe polegające na spożywaniu mięsa łabędzi. Szczegółowa analiza tego przypadku pozwala w ostatniej części artykułu wykazać, jak legendy miejskie i fałszywe wiadomości kształtują za sprawą mechanizmów banalnego stereotypizowania relacje między różnymi grupami kulturowymi i mogą się przyczyniać do naruszenia bezpieczeństwa kulturowego.
Wielowymiarowe postawy wobec zmian organizacyjnych pracowników organizacji publicznych
Authors: Wakuła Monika , Krukowski Krzysztof , Zastępowski Maciej , Kożuch Artur J. 
Published: July 2023

Zmiana jest zjawiskiem nieodłącznie związanym z funkcjonowaniem wszystkich organizacji, w tym także organizacji publicznych. Wprowadzanie zmian wiąże się z niechęcią i oporem ze strony pracowników. Na użytek badań zawartych w niniejszym artykule przyjęto, że opór należy postrzegać jako wielowymiarową postawę wobec zmiany, obejmującą komponenty afektywne, poznawcze i behawioralne. Celem przeprowadzonych badań jest identyfikacja stwierdzeń opisujących postawy wobec zmian i ich ocena przez pracowników organizacji publicznych. Kwestionariusz ankiety zawierał 14 stwierdzeń, które oceniane były przez pracowników różnych organizacji publicznych. Uzyskane wyniki badań w większości przypadków wskazują na pesymistyczne postawy pracowników wobec wprowadzonych zmian wynikające przede wszystkim ze zmęczenia wprowadzanymi zmianami, nieuwzględniania przez organizacje faktu, że ciągłe zmiany niszczą relacje między ludźmi, oraz obawy przed utratą pracowników na skutek przeprowadzanych zmian. Ocena postaw jest istotnie zróżnicowane w szczególności poprzez rodzaj instytucji oraz poziom zaangażowania pracowników w implementację zmian, będący wynikiem pełnionych funkcji czy kwalifikacji.
Educational potential: fundamental basics and innovative practical experience of Ukraine and the USA
Authors: Garashchuk Olena , Kutsenko Vira , Kudierova Anastasiia 
Published: July 2023

Introduction. Socio-economic progress at the current stage of civilizational development is ensured on the basis of the educational potential of society, primarily by applying the knowledge of workers in the national economy. The high level of development of educational potential is the result of the effective activity of the education system, and, first of all, the professional, higher education system. Therefore, it seems extremely important to focus efforts on the constant growth and improvement of the educational potential, as well as on the justification of ways to improve it. Familiarity with the relevant world experience and, above all, with the experience of the USA, as the most developed country in the world in this context, should contribute to this.Purpose. The purpose of the study is to analyze the environment that contributes to the growth of educational potential from the standpoint of the needs of the economy and society and to determine priority tools and methods for improving the quality of educational services, taking into account the experience of the United States.Methods. In the process of research, a number of general scientific and special methods of cognition were used, namely: system analysis, systematization, generalization, logical, monographic, comparative, tabular.Results. The importance of formation, development and use of educational potential in the context of modernization of socio-economic and educational spheres is revealed. The opinion that educational potential is a basic component for the socio-economic development of society, especially for Ukraine, which is currently at the stage of socio- economic reformation, is substantiated. The trends in the formation of educational potential, which significantly affects the formation of a person and personality as the main factor that ensures the successful development of the country, have been studied. It is emphasized that in the conditions of globalization and competition, the educational potential acquires a global character. In this context, the theoretical and practical aspects of the development of the educational sphere in the United States of America and Ukraine are disclosed. Based on the analysis, a vision of directions for its further development is proposed. Ways to improve the quality of higher education in Ukraine are proposed, including by using the experience of the United States, implementing innovative policy in the field of education into practice.Perspectives. Further research should be devoted to the problems of implementation within the Ukrainian education system of the processes of activation of international activity and cooperation with foreign partners, which are factors in the growth of dynamism of innovations in the educational process, which will contribute to the further socio-economic development of Ukraine as a whole.