ШЫНЖАҢДАҒЫ АЗСАНДЫ ҰЛТТАР ЖӘНЕ ҚАЗАҚ ДИАСПОРАСЫ: ЭКОНОМИКАЛЫҚ-ГЕОГРАФИЯ КОНТЕКСТІНДЕ
Authors: Sarkytkan K. 
Published: August 2023

Publication of a study of the grant and program funding project "Implementation of the Chinese Communist Party policy towards minorities in Xinjiang: history, present and future"AbstractThe article was published based on research results of the project of grant and targeted financing for 2022-2024 "The Implementation of the Chinese Communist Party's Minority Policy in Xinjiang: History, Present and Future" jointly with the Institute of Oriental Studies named after R.B. Suleimenov. The article examines the geographical position of the Xinjiang region and its neighbouring countries, adjacent provinces within the state, and natural and climatic conditions. The topography, the location of water resources, mineral and fuel resources, their reserves and their place, and climatic features are emphasized.Xinjiang's traditional and modern economic situation and social development problems are described in economic-geographical terms.The article also examines the population of Xinjiang, the share of different nationalities, demography and population settlement and territorial-administrative divisions.The article also comprehensively considered the Ile Kazakh Autonomous Oblast under Xinjiang. Because Ile Kazakh Autonomous Oblast is a very important administrative unit in terms of its geographical location, territory, bordering countries and border lengths, and natural resource potential.Therefore, it is essential to study the territorial-administrative situation, geographical settlement and ethnic composition of the population of the Ili Kazakh Autonomous Region in a demographic context. Most of the 5 million ethnic Kazakhs living abroad live in the Ile Kazakh Autonomous Region of the People's Republic of China. The Ile-Kazakh region covers the entire 1,700-kilometer border between Kazakhstan and China. Therefore, this article shows that the Xinjiang region has an important geopolitical and geoeconomic location for China. As a result of such facts and information, the reason, nature and position of the policy of minority nationalities conducted by the Chinese communists in Xinjiang will be determined scientifically.The following important section considered in the article is the issue of diaspora and irredentists. According to this content, the Kazakh diaspora and irredentists are analyzed from a historical and geographical point of view. It is suggested that the Chinese Kazakhs are irredentists, not diaspora.This shows the role of ethnic Kazakhs in the relations between the two states.The article also analyzes the migration of ethnic Kazakhs to the Republic of Kazakhstan. The reasons for their arrival in Kazakhstan and the settlements where they settled after returning to Kazakhstan are highlighted
МақалаР.Б. Сулейменов атындағы Шығыстану Институтымен бірлесе атқарылып жатқан«Қытай Коммунистік партиясы азсанды ұлттар саясатының Шыңжаңда атқарылуы: тарихы, бүгіні және келешегі»атты 2022-2024 жылдарға арналған гранттық және бағдарламалық-мақсатты қаржыландыру жобасының зерттеу нәтижелері негізінде жарияланды. Мақала Шынжаң жерінің географиялық орнын, айналасындағы көршілес елдерін, мемлекет ішілік іргелес провенциялар мен табиғи-климаттық жағдайын қарастырады. Оның ішінде әсіресе, жер бедері, су ресурстарының орналасуы, минералдық және отындық ресурстары, олардың қоры, орналасуы, климаттық ерекшелігі баса баяндалады. Шынжаңның дәстүрлі және қазіргі заманғы шаруашылық жағдайы мен экономикалық және әлеуметтік даму мәселелері экономикалық-географиялық тұрғыда сипатталады. Мақалада Шынжаңдағы халық саны, ондағы әр түрлі ұлттардың үлесі, домографиясы және халықтың қоныстануы мен аумақтық-әкімшілік бөліністері де зерттеледі. Мақалада Шынжаңның аумақтық-әкімшілік құзырына қарасты Іле Қазақ автономиялық облысы да жан-жақтылы қарастырылған. Өйткені, Іле Қазақ автономиялық облысы –гео-графиялық орны, аумағы, шекаралас елдері мен шекара ұзындықтары және табиғи ресурсттық әлеуеті бойынша аса маңызды әкімшілік бірлік болып табылады. Сондықтан да Іле Қазақ автономиялық облысының аумақтық-әкімшілік жағдайын, халқының географиялық қоныс-тануын және этникалық құрамындемографиялық тұрғыда зерттеу маңызды болып табылады. Жалпы шетелде қоныстанған 5 милион шамасындағы этникалық қазақтардың көпшілігі Қытай Халық Республикасының Іле Қазақ автономиялық облысында өмір сүреді. Іле Қазақ облысы Қазақстан мен Қытай арасындағы 1700 шақырым келетін шекараны тұтастай алып жатыр. Сондықтан Шынжаң ауданының Қытай үшін маңызды геосаяси және геоэкономикалық орынға ие екендігі осы мақалада көрсетіледі. Осындай дәйектер мен ақпараттардың нәтижесінде Қытайкоммунистерінің Шынжаңда жүргізіп отырған аз ұлттар саясатының себебі, сипаты және ұстанымы ғылыми тұрғыда айқындала түседі. Мақалада қарастырылған келесі бір маңызды бөлім -диаспора және ирреденттер мәселесі. Бұл мазмұн бойынша қазақ диаспорасы мен ирреденттеріне тарихи-географиялықтұрғыдан талдау жасалынып, қытай қазақтарының диаспора емес, ирреденттер екендігі тұжырымдалады.Осы арқылы екі мемлекет қарым-қатынасындағы этникалық қазақтардың рөлі көрсетіледі. Мақалада этникалық қазақтардың Қазақстан Республикасына бағытталған көші-қон жағдайы да талданады. Олардың Қазақстанға келуінің себептері және Қазақстандағы қоныстанған елді-мекендері атап көрсетіледі.
Публикация результатов исследования проекта грантового и программно-целевого финансирования «Реализация политики Коммунистической партии Китая в отношении меньшинств в Синьцзяне: история, настоящее и будущее»АннотацияСтатья опубликована по результатам исследования проекта грантового и целевого финансирования на 2022-2024 годы «Реализация миноритарной политики Коммунистической партии Китая в Синьцзяне: история, настоящее и будущее» совместно с Институтом востоковедения имени Р.Б. Сулейменова. В статье рассматривается географическое положение региона Синьцзян и соседних с ним стран, сопредельных провинций в составе государства, природно-климатические условия.Подчеркиваются топография, расположение водных ресурсов, минеральных и топливных ресурсов, их запасы и местонахождение, климатические особенности.Традиционные и современные экономические условия, проблемы экономического исоциального развития в Синьцзяне характеризуются экономико-географическим контекстом. В статье также рассматривается население Синьцзяна, доля различных национальностей, демография и расселение населения, территориально-административное деление.В статье также всесторонне рассмотрена Или Казахская автономная область при Синьцзяне. Потому что Или Казахская автономная область является очень важной административной единицей с точки зрения ее географического положения, территории, сопредельных стран и протяженности границ, а также природно-ресурсного потенциала. Поэтому необходимо изучить общую территориально-административную ситуацию и географическое расселение и этнический состав населения Илийской автономной области в демографическом контексте. Большинство из 5 миллионов этнических казахов который проживающих за рубежом, проживают в Или Казахской автономной области Китайской Народной Республики. Иле-Казахский район охватывает всю 1700-километровую границу между Казахстаном и Китаем. Поэтому эта статья показывает, что Синьцзянский район имеет важное геополитическое и геоэкономическое расположение для Китая. В результате таких фактов и информации будут научно определены причины, характер и позиция политики национальных меньшинств проводимой китайскими коммунистами в Синьцзяне.Следующим важным разделом, рассмотренным в статье, является вопрос диаспоры и ирредентистов. По этому содержанию был проведен историко-географический анализ казахской диаспоры и ирредентистов, и было высказано предположение, что китайские казахи-ирредентисты, а не диаспоры.Это показывает роль этнических казахов в отношениях между двумя государствами.В статье также анализируется миграция этнических казахов в Республику Казахстан. Выделены причины их прибытия в Казахстан и населенные пункты, где они поселились после возвращения в Казахстан.