Психологическое исследование развития ассертивного поведения студентов
Authors: СМАТОВА К.Б. 
Published: April 2023

Қазіргі жаһандық өзгерістер кезеңінде студенттердің ассертивті мінез-құлқы дамуын психологиялық зерттеу өзекті мәселелердің біріне айналды. Ассертивті мінез-құлық – сыртқы әсерлерге тәуелді бол-май, өз құқығын қорғай білу және өз мінез-құлқын реттей білу сапаларын қамтитындығы жан-жақты зерттелген. Ассертивтілікті қалыптастыруда смарт-ресурстарды ұтымды қолдану, қарым-қатынаста қақтығыстарды бақылау, өзіндік шешім қабылдау маңыздылығы анықталған. Буллинг – жағымсыз агрессивті мінез-құлық болғандықтан, оның ассертивті мінез-құлыққа кері әсер ететіндігі, сондықтан стресті жеңу білу, өз-өзіне сенімді болу – ассертивтілікті қалыптастыру мен жетістікке жетудің тиімді тәсілдері екендігі дәлелденген. Келесі зерттеу әдістері қолданылған: ғылыми-теориялық, психологиялық әдебиеттерге талдау жасау, дискуссия, «Ассертивтілік», «Ассертивті мінез-құлықты диагностикалау» сауалнамалары, С.Хобфоллдың «Стрестік жағдайларды жеңу стратегиялары» әдістемесі, алынған мәліметтерді өңдеу. Зерттеуде маңызды психологиялық қасиеттердің болуын қамтитын негізгі үш фактор арқылы студенттердің ассертивті мінез-құлқын дамыту жүзеге асырылған, олар: танымдық белсенділік, әлеуметтік-мотивациялық, коммуникативтік әрекет және эмоционалды-еріктік тұрақтылықтың ішкі бірлігі болып табылады.
В период современных глобальных изменений одним из актуальных вопросов стало психологическое исследование развития ассертивного поведения студентов. Всесторонне изучено, что ассертивное поведение – включает в себя качества умения отстаивать свои права и регулировать свое поведение, не-зависимо от внешних воздействий. Определена важность рационального использования смарт ресурсов в формировании ассертивности, контроля конфликтов в общении, принятия самостоятельных решений. Поскольку Буллинг является нежелательным агрессивным поведением, доказано, что он негативно влияет на ассертивное поведение, поэтому умение справляться со стрессом, уверенность в себе являются эффективными способами формирования и достижения ассертивности. Применены следующие методы исследования: анализ научно-теоретической, психологической литературы, дискуссия, анкетирования «Ассертивность», «Диагностика ассертивного поведения», методика С.Хобфолла «Стратегии преодоления стрессовых ситуаций», обработка полученных данных. В исследовании реализовано развитие ассертивного поведения студентов посредством три основных фактора, включающих наличие важных психологических качеств: познавательная активность, социально-мотивационная, коммуникативная деятельность и внутреннее единство эмоционально-волевой устойчивости.
In the period of modern global changes, one of the topical issues has become a psychological study of the development of assertive behavior of students. It has been comprehensively studied that assertive behavior includes the qualities of the ability to defend their rights and regulate their behavior, regardless of external influences. The importance of rational use of smart resources in the formation of assertiveness, conflict control in communication, and independent decision-making is determined. Since Bullying is an undesirable aggressive behavior, it has been proven that it negatively affects assertive behavior, so the ability to cope with stress, self-confidence are effective ways to form and achieve assertiveness. The following research methods were applied: analysis of scientific and theoretical, psychological literature, discussion, questionnaires “Assertiveness”, “Diagnosis of assertive behavior”, S. Hobfall’s methodology “Strategies for overcoming stressful situations”, processing of the data obtained. The study implements the development of assertive behavior of students through three main factors, including the presence of important psychological qualities: cognitive activity, socio-motivational, communicative activity and internal unity of emotional and volitional stability.