El nuevo «mapa local» de Navarra
Authors: PÉREZ-ILZARBE SARAGÜETA JON ANDER 
Published: May 2023

El nuevo «Mapa Local» de Navarra resultante de la reforma aprobada en Navarra en febrero de 2019 se enmarca en un proceso histórico caracterizado por la pugna por el control de la administración local de Navarra (tanto desde instituciones ajenas como propias), y tachonado de intentos fallidos de superar los problemas de eficiencia derivados del endémico minifundismo local navarro y de la proliferación desordenada de entidades supramunicipales.Frente a planteamientos anteriores de reforma local que optaban por la supresión o la reducción a la impotencia de ciertos tipos de entidades locales cuya eficiencia se cuestionaba globalmente (en particular, concejos y ayuntamientos de escasa población, mancomunidades), esta reforma, amparada en una ompetencia histórica reafirmada, opta por mantener el poder de decisión de las comunidades locales mediante una novedosa concepción jurídica que permite a las entidades locales más pequeñas utilizar los medios de otras (ayuntamientos, comarcas) mejor dotadas para tramitar los procedimientos administrativos.
Nafarroako Toki Administrazioaren Mapa berria, 2019ko otsailean Nafarroan onartutako erreformaren ondorioz sortua, prozesu historiko batenbarruan dago. Prozesu hori kanpoko erakundeek nahiz erakunde propioek Nafarroako toki-administrazioa kontrolatzeko dagoen lehiak ezaugarritzen du, eta Nafarroako toki-administrazioaren minifundismo endemikotik eta udalez gaindiko entitateen ugaltze nahasitik eratorritako efizientzia-arazoak gainditzeko ahaleginustelez josita dago.Toki-administrazioa erreformatzeko aurreko planteamendu batzuetan, mota bateko toki-erakunde batzuk (zehazki, biztanle gutxiko kontzejuak eta udalak, etamankomunitateak) ezabatzearen alde egiten zen, edo haiek ezinera ekartzearen alde, oro har zalantzan jartzen baitzen efizienteak izatea. Erreforma honetan, aldiz, berretsitako eskumen historiko batek babestuta, toki-erkidegoek erabakimena atxikitzearen alde egiten da, ikuspegi juridiko berri baten bitartez: toki-erakunde txikienei aukera ematen die hobeto hornitutako beste entitate batzuen baliabideak (udalenak eta eskualdeenak) erabiltzeko administrazio-prozedurak izapidetzeko.
The new «Local Map» of Navarra resulting from the reform approvedin February 2019 is a part of a historical process characterized by the struggle forcontrol of the local administration of Navarra (both from foreign and Navarreseinstitutions), and studded with failed attempts to overcome the problems of efficiency derived from the endemic smallholding in this local government area and from thedisorderly proliferation of supra-municipal entities.In contrast to previous approaches to local reform which opted for the suppressionor reduction to impotence of certain types of local entities whose efficiency wasquestioned globally (especially little councils, municipalities with a small population,councils), this reform protected by a reaffirmed historical competence, opts to maintain the decision-making power of local communities through a novel legal concept that allows smaller local entities to use the resources of others municipalities, «comarcas») better equipped to handle administrative procedures.