ผลของการฝึกสปรินท์ในสภาวะปริมาณออกซิเจนต่ำความดันบรรยากาศปกติที่มีต่อการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยา สารเคมีในเลือด และความสามารถในการสปรินท์ซ้ำในนักกีฬารักบี้ 7 คน
Authors:   , พราหมณ์กระโทก วดี 
Published: September 2023

งานวิจัยครั้งนี้ได้แบ่งออกเป็น 2 การศึกษา การศึกษาที่ 1 มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลฉับพลันของการสัมผัสอากาศที่มีปริมาณออกซิเจนต่ำความดันบรรยากาศปกติ (FiO2=14.5%) ที่มีต่อตัวแปรทางสรีรวิทยา สารชีวเคมีในเลือด ปริมาณออกซิเจนในกล้ามเนื้อ และสมรรถภาพการใช้ออกซิเจนสูงสุด (VO2peak) โดยกลุ่มตัวอย่างเป็นนักกีฬารักบี้ 7 คน ตัวแทนทีมชาติไทย เพศชาย จำนวน 7 คน มีอายุระหว่าง 18-33 ปี ทำการทดสอบการตอบสนองของสารชีวเคมีในเลือด ได้แก่ ปริมาณฮีโมโกลบิน (Hb) ปริมาณฮีมาโทคริต (Hct) และระดับโปรตีน HIF-1α และ VEGF ในเซรั่มขณะพัก และตัวแปรทางสรีรวิทยาและปริมาณออกซิเจนในกล้ามเนื้อ ได้แก่ปริมาณฮีโมโกลบินที่จับกับออกซิเจน (O2Hb) ปริมาณฮีโมโกลบินที่ไม่จับกับออกซิเจน (HHb) ปริมาณฮีโมโกลบินและมัยโอโกลบิน (tHb) และดัชนีการใช้ออกซิเจน (TSI) ในกล้ามเนื้อ Vastus lateralis ขณะออกกำลังกายสูงสุดบนลู่กล ในห้องจำลองสภาวะปริมาณออกซิเจนต่ำ (Hypoxic room, FiO2=14.5%) เป็นระยะเวลา 3 ชั่วโมง เปรียบเทียบกับในสภาวะปริมาณออกซิเจนปกติ ผลการวิจัยพบว่า การสัมผัสอากาศที่มีปริมาณออกซิเจนต่ำ (FiO2=14.5%) เป็นเวลา 3 ชั่วโมง ทำให้มีปริมาณฮีโมโกลบิน และระดับโปรตีน HIF-1α ในเซรั่ม เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญที่ .05 ในขณะที่ระดับโปรตีน VEGF ในเซรั่ม ลดลงอย่างมีนัยสำคัญที่ .05 เมื่อเปรียบเทียบกับก่อนการสัมผัสอากาศ (FiO2=20.9%) และพบว่า ค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดแดง (SaO2) สมรรถภาพการใช้ออกซิเจนสูงสุด (VO2peak) การระบายอากาศสูงสุด (VEmax) อัตราการเต้นของหัวใจสูงสุด (HRmax) และเวลาที่ใช้ในการออกกำลังกายจนหมดแรง (Time to exhaustion) ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ขณะที่ระดับรับรู้ความเหนื่อย (RPE) และความเข้มข้นสูงสุดของแลคเตทในเลือดไม่แตกต่างกัน นอกจากนี้ยังพบว่าปริมาณฮีโมโกลบินที่จับกับออกซิเจนในกล้ามเนื้อ (O2Hb) ก็ลดลงอย่างมีนัยสำคัญที่ .05 เมื่อเปรียบเทียบกับก่อนการสัมผัสอากาศ

ในการศึกษาที่ 2 มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบผลของการฝึกเสริมด้วยการสปรินท์ที่มีต่อตัวแปรทางสรีรวิทยา ระดับโปรตีน HIF-1α และ VEGF ในเซรั่ม ปริมาณออกซิเจนในกล้ามเนื้อ และความสามารถในการวิ่งสปรินท์ซ้ำในสภาวะที่มีปริมาณออกซิเจนต่ำความดันบรรยากาศปกติ (FiO2 14.5%) โดยกลุ่มตัวอย่างเป็นนักกีฬารักบี้ 7 คน ตัวแทนทีมชาติไทย เพศชาย อายุระหว่าง 18-33 ปี จำนวน 14 คน แบ่งเป็น 2 กลุ่ม ๆ ละ 7 คน ได้แก่ กลุ่มทดลองทำการฝึกเสริมด้วยการสปรินท์ซ้ำในสภาวะที่มีปริมาณออกซิเจนต่ำ (FiO2=14.5%) ขณะที่กลุ่มควบคุมทำการฝึกเสริมด้วยการสปรินท์ซ้ำในสภาวะปริมาณออกซิเจนปกติ (FiO2=20.9%) ร่วมกับโปรแกรมฝึกซ้อมปกติ 3 ครั้งต่อสัปดาห์ เป็นเวลา 6 สัปดาห์ โปรแกรมการฝึกวิ่งสปรินท์ซ้ำประกอบด้วยการวิ่งบนลู่วิ่งกลด้วยความเร็วที่ 140% ของความเร็วที่สมรรถภาพการใช้ออกซิเจนสูงสุด (vVO2peak) ความชัน 6% จำนวน 3 เซ็ท ในแต่ละเซ็ททำการสปรินท์เป็นเวลา 6 วินาที จำนวน 10 เที่ยว โดยมีระยะพักระหว่างเที่ยว 30 วินาที และพักระหว่างเซ็ท 4 นาที ก่อนและสัปดาห์ที่ 6 หลังการฝึก วัดระดับโปรตีน HIF-1α และ VEGF ในเซรั่ม ทดสอบ VO2peak ปริมาณการใช้ออกซิเจนในกล้ามเนื้อ และความสามารถในการวิ่งสปรินท์ซ้ำ นำข้อมูลที่ได้มาหาค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทำการเปรียบเทียบความแตกต่างค่าของทุกตัวแปรก่อนการฝึกและหลังการฝึกภายในกลุ่มและระหว่างกลุ่มโดยใช้ Paired t-test และ Independent t-test ตามลำดับ ในกรณีที่ข้อมูลมีการกระจายตัวไม่ปกติ ทำการเปรียบเทียความแตกต่างของตัวแปรก่อนการฝึกและหลังการฝึกภายในกลุ่มและระหว่างกลุ่มโดยใช้ Wilcoxon Signed Rank Test และ Mann Whiney U Test ตามลำดับ กำหนดความมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ผลการวิจัยพบว่าสัปดาห์ที่ 6 หลังการฝึกเสริมด้วยการวิ่งสปรินท์ซ้ำ กลุ่มทดลอง มีการพัฒนาความสามารถด้านแอโรบิค ได้แก่สมรรถภาพการใช้ออกซิเจนสูงสุด (VO2peak) ระดับโปรตีน HIF-1α และ VEGF ในเซรั่ม และดัชนีการใช้ออกซิเจน (TSI) และปริมาณฮีโมโกลบินที่ไม่จับกับออกซิเจน (HHb) ในกล้ามเนื้อ เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ขณะที่ปริมาณฮีโมโกลบินและฮีมาโตคริทไม่เปลี่ยนแปลง เมื่อเปรียบเทียบกับก่อนการฝึก นอกจากนี้ยังพบว่าดัชนีความเมื่อยล้า (FI) ในขณะทดสอบการวิ่งสปรินท์ซ้ำ ก็ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 เมื่อเปรียบเทียบก่อนการฝึก ในทางตรงกันข้ามไม่พบการเปลี่ยนแปลงของตัวแปรทั้งหมดที่กล่าวมาในกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

สรุปผลการทดลอง: จากข้อมูลแสดงให้เห็นว่าการฝึกเสริมด้วยการวิ่งสปรินท์ซ้ำในสภาวะที่มีปริมาณออกซิเจนต่ำ เป็นเวลา 6 สัปดาห์ มีประสิทธิภาพในการพัฒนาสมรรถภาพการใช้ออกซิเจนสูงสุดและความสามารถในการวิ่งสปรินท์ซ้ำในนักรักบี้ 7 ดีกว่าการฝึกเสริมในสภาวะปริมาณที่มีออกซิเจนปกติ ซึ่งการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวสอดคล้องกับการเพิ่มขึ้นของระดับโปรตีน HIF-1α และ VEGF ในเซรั่ม รวมทั้งความสามารถในการใช้ออกซิเจนในกล้ามเนื้อ