bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
ხალხური მედიცინის ისტორიიდან აჭარაში
Authors: ბაგრატიონი ანა 
Published: January 2025

ნაშრომი ეხება აჭარაში ხალხური მედიცინის ისტორიის წარ­მო­ჩენასა და მის მნიშვნელობას ზოგადად ხალხური მედიცინის შესწავლის საქმეში. წერილობითი წყაროების, ეთნოლოგიური მონაცემების, სამეცნიერო ლიტერა­ტუ­რის ანალიზისა და პრაქტიკული კვლევების საფუძველზე შესწავლილია ქართუ­ლი ტრადიციული სამედიცინო ყოფის ცალკეული საკითხი, განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილებულია აჭარაში გავრცელებულ დაავადებებსა და მკურ­ნალობის მეთოდებზე, წარმოდგენილია საგვარეულოები, რომლებიც ამ საქმით იყვნენ დაკავებულები და აგრეთვე, გაანალიზებულია მაგიის მნიშვნელობა ხალ­ხურ მედიცინაში. კვ`ლევის პრაქტიკული ნაწილი ეხება დღევანდელ აჭარაში შე­მონახული მკურნალობის მეთოდების ანალიზსა და მნიშვნელობას.
კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ ტრადიციული სამედიცინო ცოდნა და მკურნალობის მეთოდები აჭარაში უძველესი დროიდან იღებს სათავეს და გააჩ­ნია თავისი განვითარების ეტაპები, მისი ისტორია იწყება წარმართული პერიო­დიდან და დღემდე მოდის, სწორედ ამის გამო მას არამატერიალური კულტუ­რული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.
საველე მუშაობის საფუძველზე, მივედით იმ დასკვნამდე, რომ ხალხური მკურნალობის მეთოდები დღემდე არის შემორჩენილი რეგიონში, თუმცა ის მრავალფეროვანი სამკურნალო საშუალებები, რომლებსაც ტრადიციულად იყე­ნებდ­ნენ, მივიწყებულია და მხოლოდ ერთეულებთანაა შემონახული.
ხალხური მედიცინის საფუძვლიანი შესწავლა და მისი მიღწევების გამოყე­ნება უაღრესად მნიშვნელოვანია, რადგან ის ერის მდიდარი ისტორიული წარ­სულისა და კულტურის ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილია.
استفادۀ ریموت سنسنگ در تحقیقات جغرافیایی
Authors: یوسفی محمد کاظم 
Published: January 2025

تخنیک ریموت‎سنسنگ به عنوان یک وسیلۀ مؤثر برای بررسی منظم، تجزیه و تحلیل و مدیریت بهتر منابع طبیعی نظارت بر صحرایی شدن، سیل، خشک‌سالی و تغییر شکل زمین ظاهر شده است. این تغییرات در پروسه‌های فزیکی و اشکال زمینی حاصل، معمولاً توسط تصاویر ماهواره‌ای مستند می‌گردد. با بررسی تاریخی و ریشه‌یابی در نحوۀ زندگی اجتماعی بشر دریافت می‎شود که بشر از نسل به نسل دیگر زندگی خود را از طریق کار و فعالیت بالای سطح زمین یعنی زراعت و مال‎داری گذرانیده است. به‌عبارت دیگر؛ انسان و طبیعت دو عامل وابسته به یک‌دیگر هستند. به این ترتیب تخنیک و تکنالوژی جدید فاصله را بین انسان و طبیعت بسیارکوتاه نموده و زمینۀ فعالیت را بیشتر مساعد نموده است. بناءً استفاده ریموت‎سنسنگ در مکان‎های مختلف جغرافیایی فعالیت‌های انسان را سرعت داده و در بعضی جاها محدود می‌نماید که این گسترش و محدودیت فعالیت‌ها توسط تکنالوژی جدید خوب‌تر مشاهده می‌گردد.
مطالعه کثافت باندهای انرژی هسته های غنی از پروتون و غنی از نوترون
Authors: میرزایی دا وود 
Published: January 2025

کثافت باندهای انرژی هسته­ای یکی از ویژگی­های مختصِ هر هسته می­باشد که اهمیت و کاربرد آن، طیف وسیعی از حوزه­ها از اخترفیزیک تا طب هسته­ای را شامل می­شود. با توجه به این‌که تلاش­های تجربی و تئوری بسیار کمی برای مطالعه بر روی هسته­های دور از خط پایداری صورت گرفته است، بررسی کثافت باندهای انرژی این هسته­ها از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. هم‌چنین از آن‌جایی که کثافت باندهای هسته­ای یک ورودی تعیین‌کننده در کدهای تعامل هسته­ای می­باشد، بررسی روش­های معتبر برای محاسبۀ این کمیت ضروری است. در این تحقیق روش توزیع طیفی دقیق برای تعیین کثافت باندهای انرژی دو هستۀ جادویی غنی از نوترون و غنی از پروتون با عدد کتله­ی یک‌سان مطالعه شد.
بررسی فیزیولوژی اعضای حسی حشرات
Authors: عرفان محمدعارف 
Published: January 2025

تمام حشرات دارای اعضای حسی هستند که به آن‎ها امکان دیدن، بویدن، چشیدن، شنیدن و لمس محیط خود را می‌دهند. از آن‌جا که این همان پنج حسی است که ما انسان‎ها تجربه می‌کنیم، به این اساس حشرات می‌بینند، می‌شنوند، می‌بویند و غیره. اما شواهد تجربی نشان‌داده است که توانایی‌های حسی حشرات بسیار متفاوت از انسان‎ها و سایرحیوانات فقاریه می‌باشد. تمام اعضای حسی به‌عنوان مبدل عمل می‌کنند، انرژی نوری، انرژی کیمیاوی یا انرژی میخانیکی محیط را به انرژی الکتریکی رشته‌های عصبی در نورون‌های حسی تبدیل می‌کنند. سیگنال‌های ایجاد ‌شده توسط گیرنده‌های حسی حشرات به مغز یا طناب عصبی-‌شکمی می‌رود. جای‌که عکس‌العمل‌های رفتاری مناسب را تحریک می‌کنند. تمام گیرنده‌های حسی از اکتودرم جنینی منشاء گرفته و جزء لاینفک اسکلیت خارجی حشرات می‌باشند. نظر به وظایف‌شان می‌توان آن‎ها را در یکی از سه‌گروه قرار داد: گیرنده‌های میخانیکی، گیرنده‌های کیمیاوی و گیرنده‌های نوری.
د زعفران د پیاز د وزن او کرلو واټن اغیزی د ګلانو پر حاصل او د پاڼو پر شمیر باندی
Authors: ظاهریان گل احمد , سعید مسعود , ظاهریان روح الله 
Published: January 2025

دا څیړنه د لمړی، دوم او دریم تریتمنت په هر دری تکرارونو کی چه د کرلو د کورم وزن ئی ۲-۶ گرامه وو تر ټولو لږ حاصل ئی یعنی د ۶،۳۵-۲۵،۴ گرامه تولید کړی دی. د څیړنی څلورم ، پنځم او شپږم تریتمینونه په هر دری تکرارونو کی چه د کورم وزن ئی ۷-۱۰ گرامه وه د زعفران حاصل په منځنی توگه یعنی د ۲۷۳،۰۲-۳۲۳،۸ گرامه ته رسیدلی دی. د څیړنی اوم، اتم او نوم تریتمینونه په هر دری تکرارونو کی چه د کورم وزن ئی۱۱-۱۳ گرامه وه د زعفران حاصل ئی ډیر وه یعنی ۳۹۳،۶۵- ۵۰۷،۹۴ گرامه ته رسیدلی دی. په منځنی توگه دوم تریتمنت تر ټولو لږ(۱۲،۷) او اووم تریتمنت ترټولو ډیر (۴۸۰،۴۲۳۳) گرامه زعفران ئی تولید کړی دی.
بررسی و مطالعه ی آبهای سطحی حوزه ی آبگیر دریای پغمان
Authors: رحمتزی اسدالله 
Published: January 2025

دریای پغمان از لحاظ موقعیت جغرافیایی برای شهر کابل منبع اصلی تغذیه‌ی آب‌های سطحي و زیرزمیني می‌باشد که آب آن برای مقاصد مختلف مورد استفاده قرار می‌ګرد؛ بناءً مطالعه‌ی آب‌های سطحی این دریا از اهمیت زیاد برخوردار می‌باشد. حوزه‌ی آب‌گیر دریای پغمان از لحاظ توپوگرافی، در ساحه‌ی کم، میلان بیشتر دارند که باعث افزایش تغییرات در رژیم حرارتي، بارنده‌گی و رژیم جریان آب شده است. هدف از اجرای این تحقیق، بررسی رژیم آب‌های سطحی حوزه‌ی آب‌گیر دریای پغمان در دورهً زمانی مشخص می‌باشد که با استفاده از روش‌های احصاییوی و هایدرولوژیکی با درنظر داشت ارقام موجود ستیشن‌های پل سوخته و قلعه ملک اجرا ګردیده است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که نورم و حجم جریان دریای پغمان در دوره مورد نظر، نسبت با سال‌های قبلی بیشتر شده و نظر به تقسیمات جریان بین سا‌ها، بشترین جریان آن در فصل بهار متمرګز می‌باشد. مقدار جریان‌های اعظمی این دریا طی سال‌های آخر نسبت به سال‌های قبل کاهش نموده.
نقش اینتر فیرون ها در عمل کرد سیستم معافیتی
Authors: علی زاده محمدنعیم 
Published: January 2025

اینترفیرون­ها خانواده­ای از سیتوکین­های اندوکراین و پاراکراین استند که توسط حجرات میزبان در پاسخ به عوامل بیماری‌زا به ویژه ویروس­ها و باکتریا ترشح می‌گردند. اینترفیرون­ها در حقیقت خط اول دفاعی عضویت را در برابر عفونت‌های ویروسی تشکیل می‌دهند. انترفیرون‌ها مجموعه‌ی از پروتین‌های ‌کوچکی هستند که‌ نظر به ساختار جنیتیکی، نحوه‌ی فعالیت، ساختمان و موجودیت آخذه‌های شان در سطح حجره به سه تایپ I، II و III تقسیم‌بندی شده اند. در زمان عفونت­های ویروسی مقدار انترفیرون‌ها در عضویت به شدت افزایش می­یابد که این عمل نشان‌دهنده‌ی نقش مهم آن­ها در کنترول عفونت­های ویروسی می‌باشد. افزون برفعالیت ضدویروسی، اینترفیرون­ها بر فعالیت سیستم معافیتی تأثیر گذاشته و رشد تومور‌ها را نیز مهار می‌کنند. در این مقاله نویسنده تلاش نموده تا ابعاد مختلف فعالیت انترفیرون‌ها را در سیستم معافیتی همراه با خواص، ساختار، انواع و چگونگی عمل‌کرد آن‌ها در جریان عفونت‌های ویروسی مورد بحث و بررسی قرار دهد.
په افغانستان کی د خوږولی د تولید مایکرو سایتونه
Authors: ظاهریان گل احمد 
Published: January 2025

خوږولی (شیرین بویه) یو مهم طبی بوټی دی. د خوږولی وده آسانه لاکن لمر او ښه زهکښی خاورو ته ډیره اړه لری. خوږولی د ټاټوبی د خواص په اساس په وچ او بی ارزښتو سیمو کی شتون لری. په افغانستان کی په طبی ډول وده کوی. خوږولی په ټوله نړی کی مصرفیږی، لاکن د لویدیځ هیوادونو مارکیټونه عمده واردونکی دی. د خوږولی پوډر په خوږولو، پخلیو، آیس کریم، چښونکو او داسی نورو کی استعمالیږی. خوږولی د ختیځ سهیلی اروپا او لویدیځ اسیا تر ایران پوری، په آزادو سیمو کی چی اورښت لری وده کوی. افغانستان د خوږولو د نیلیو د صادراتو یوه مهم هیواد دی. د منطقی هیوادونه لکه پاکستان او هند په دودیز ډول د خوږولو او نورو طبیعی بوټو چی په افغانستان کی شتون لری، ډیر مهم مارکیت بلل کیږی. افغانستان په عمومی ډول د خوږولی نیلی صادروی چی بیه ئی ټیټ دی او نور هیوادونو وروسته له لږ پراسس څخه په لوړه بیه پلوری.
اهمیت اقتصادی کنه های حیوانی و نباتی
Authors: اوریاخیل قدرت الله 
Published: January 2025

کنه‌ها از جمله حشرات نبوده و یکی از خصوصیات عمده‌ی شان داشتن ساختمان انبور یا الاشه‌مانند در دهن و ساختمان الاشه‌مانند در پاهای جلوی شان می‌باشد. کنه‌ها دارای دهن گزنده چشنده و سوراخ کننده بوده و فاقد الاشه می‌باشد. آنتن ندارند. دارای بدن فشرده بیضوی شکل است. سر سینه و شکم با هم چسپبده و از هم جدا نمی‌باشند. بدن شان از دو قسمت عمده‌ی قدامی (prosoma) و خلفی (opisthosoma) ساخته شده است و تعداد پاها در مرحله‌ی بلوغ هشت و در مراحل لاروایی و شفیروی شش عدد می‌باشد. کنه‌های حیوانی پرازیت‌های حیوانی اند. کنه‌های نباتی نسبت به کنه‌های حیوانی کوچک‌تر بوده، شکاری، پرازیت و لاش‌خور اند. بعضی شان پرازیت‌های حیوانی (zooparasitic) حشرات حیوانات فارمی، پرنده‌گان وحتی انسان‌ها اند. بعضی شان پرازیت‌های نباتی اند و خسارات زیادی را به نباتات و ذخایر زراعتی وارد می‌سازند. عده‌ی شان ناقلین میگروارگانیزم‌ها بوده ولی تعداد دیگر شان زندگی آزاد دارند.
تولید تخم بذری تصدیق شده ی رشقه
Authors: آژیر گل محمد 
Published: January 2025

بین تولید رشقه برای علوفه و تولید رشقه برای تخم تفاوت‌های زیاد وجود دارد ولی دو تفاوت عمده‌ی آن آب و تراکم نباتات می‌باشد. ضرورت رشقه به آب برای تولید تخم تقریباً برابر با نصف یا کم‌تر از نصف ضرورت رشقه به آب برای تولید علوفه است. برای تولید علوفه‌ی رشقه مقدار ۱۶- ۱۸کیلوگرام تخم در فی هکتار و برای تولید تخم رشقه مقدار 12– 15 کیلوگرام تخم در فی هکتار به صورت قطاری کشت می‌شود. رشقه‌ی که برای تولید تخم کشت می‌شود به اقلیم خشک ضرورت دارد. خاک حاصل‌خیز واضحاً نقش مثبت دارد ولی رشقه در خاک‌های متنوع کشت شده می‌تواند. تولید تخم رشقه بدون موجودیت زنبورها تقریباً غیر ممکن است. اکثریت تولیدکنندگان تخم رشقه در ساحات تولید تخم رشقه از زنبورها استفاده می‌نمایند.
پایداری غیر ارشمیدسی هایرز-اولام معادلات دیفرانسیل خطی غیرمتجانس مرتبه ی دوم
Authors: ستوری محمدخالد 
Published: January 2025

اولین‌بار در سال ۱۹۳۳،آبلوزا پایداری هایرز-اولام معادلات دیفرانسیل خطی را بررسی نمود، پس از آن مقالات بسیاری در این زمینه منتشر گردیده است که تعدادی از آن‌ها را می‌توان در مراجع (۱۹،۶) ملاحظه نمود. در این مقاله می‌خواهیم پایداری معادله‌ی دیفرانسیل خطی را در فضای نورم‌دار غیر ارشمیدسی بررسی کنیم. فرض کنیم فضای نورم‌دار غیر ارشمیدسی اعداد حقیقی باشد. معادله دیفرانسیل خطی نا متجانس مرتبه دوم با ضرایب غیر ثابت را در نظر می‌گیریم که در آن توابع داده شده متمادی هستند. در این مقاله پایداری هایرز-اولام این معادله در فضای نورم‌دار غیر ارشمیدسی اعداد حقیقی ثابت می‌کنیم.
کا ربرد تکنالوژی در کیمیا
Authors: پوپلزی ریحـانه , نائیر محمدمصطفی 
Published: January 2025

امروزه با دراختیارداشتن تکنالوژی‌های مختلف و پیشرفته، امکان برقراری سریع ارتباط و تبادل سریع اطلاعات بیش از پیش میسر گردیده است. افراد در هر کجا می‌توانند آخرین اطلاعات مورد نیاز خود را در هر زمینه‌ی دریافت کنند. اما بدون شک، بیشترین تأثیر تکنالوژی بر محیط‌های علمی- تحصیلی بوده است. در این راستا استفاده از فن‌آوری علمی به حیث مکمل، تقویت‌کننده و حمایت‌کننده‌ی تحصیلات سنتی در حل مسایل درسی اعم از طراحی، اجرا و ارزش‌یابی و در نهایت دست‌یابی به اهداف علمی با کیفیت به شدت در حال گسترش است. علم کیمیا نیز از سایر علوم مستثنی نه‌بوده و تکنالوژی نقش مهمی در تسهیل عملیه‌ی یاددهی و یادگیری در حیطه‌ی از علم را خواهد داشت: در این مقاله نقش و کاربرد تکنالوژی در تحصیل علوم به خصوص علم کیمیا مورد بررسی قرار گرفته و ضمن بیان خوبی‌های استفاده از تکنالوژی معلوماتی در آموزش این علم به معرفی بعضی سیستم‌ها و استفاده آن‌ها در عملیه‌های آموزش پرداخته شود.
دریافت میزان آلوده‌گی ماست‌های محلی به استافیلوکوکوس دربازارهای شهر کابل
Authors: احمدی سیدعارف 
Published: January 2025

ماست از جمله محصولات لبنی است که به دلیل دارا بودن ترکیبات مغذی، محیطی مناسبی برای فعالیت انواع مایکروارگانیزم‌ها می‌باشد که در صورت عدم رعایت حفظ‌الصحه در مراحل تولید، نگهداری و عرضه می‌تواند باعث بروز مسمومیت در بین مصرف‌کننده‌گان گردد. در تحقیق انجام‌یافته نمونه‌های مورد مطالعه (ماست) به‌صورت تصادفی از نواحی مختلف شهر کابل جمع‌آوری و در شرایط استریل به لابراتوار تشخیصی و تحقیقی دارالامان انتقال گردید و برای دریافت میزان آلوده‌گی ماست‌های محلی به استافیلوکوکوس از روش کشت خطی و محیط‌های کشت(Baird and MAcConkey agar) استفاده شده و به همین ترتیب بعد از کشت با دریافت کالونی‌های مشکوک رنگ‌آمیزی و متعاقباً تست بیوشیمیکی (کتالیز) انجام شد، در نتیجه از مجموع ۲۰ نمونه ۴نمونه (۲۰ درصد) مثبت شناسایی شد. نتایج این بررسی نمایان‌گر وضعیت نامطلوب ماست‌های محلی از نظر آلوده‌گی باکتریایی می‌باشد که زنگ خطری برای مصرف‌کننده‌گان بوده زیرا به طور جدی صحت و سلامتی آن‌ها را تهدید می‌کند.
مطالعه اقوام بومی مایا در قاره‌ی امریکا
Authors: نوری سیما 
Published: January 2025

پیدایش مایاهای باستان به ۲۰۰۰ قبل از میلاد باز می‌گردد. مایاها در مکسیکوی جنوبی امروزه زندگی می‌کردند. مایاها معمولاً شهرهای شان را در دل جنگل‌های بارانی می‌ساختند. قوم مایا اولین سیستم نوشتاری را در قرن سوم پیش از میلاد در امریکا ابداع کردند. زبان نوشتاری‌شان شامل ۸۰۰ حرف بود. مایاها ریاضیات را تا اندازه‌ی از اقوام اولمک فراگرفته بودند. آن‌ها احتمالاً نخستین قومی در جهان بودند که موفق به کشف عدد صفر شدند. محققین دلیل احتمالی سقوط تمدن مایاها را شامل فزونی جمعیت، بدی آب و هوا، جنگ، تغییر راه‌های تجارت و خشک‌سالی می‌دانند. هدف اصلی تحریر این مقاله معرفی بیشتر اقوام بومی امریکا و آشنایی با تمدن‌های آن‌ها که قبل از ورود اروپائیان به آن سرزمین‌ها درخشیده بود، برای محصلین دیپارتمنت جغرافیه‌ی پوهنځی زمین‌شناسی، دیپارتمنت باستان‌شناسی پوهنځی علوم اجتماعی و سایر محصلان و همچنان سایر علاقمندان مطالعه آن نهایت جالب و ضروری خواهد بود.
مطالعه‌ی ترکیب شحم در شیر گاو
Authors: رحیمی منیژه 
Published: January 2025

لیپیدها مالیکول‌های عمده‌ی بیولوژیکی و شکل بسیار مهم ذخیره‌ی انرژی در بدن حیوانات می‌باشد. لیپیدها به سه گروپ لیپیدهای ساده، لیپیدهای مغلق و فسفولیپیدها تقسیم می‌شوند. فراوان‌ترین شکل لیپیدها، ترای‌گلیسیریدها استند. غده‌ی پستان شیرده یکی از فعال‌ترین عضو ترکیب‌کننده‌ی ترای‌گلیسیرید در بدن می‌باشد. ترای‌گلیسریدها ترکیبات اصلی شیر گاو اند که درصد زیادی از کالوری آن برای رشد نوزادان و منبع اسید‌های چرب ضروری می‌باشد. لیپیدهای شیر مجموعه‌ی از ترشح قطرات ترای‌گلیسرید سایتوپلازمی که توسط یک فسفولیپید و پروتین‌ها احاطه شده به نام قطرات چربی سایتوپلازمی حاصل می‌شوند. CLD (Cytoplasmic lipid droplet) ها در شبکه‌ی اندوپلازمیک رتیکولم تولید می‌گردند. ادیپوفیلین، یک پروتین مرتبط با قطرات چربی که با مهار لیپولیز ترای‌گلیسیرید باعث تجمع CLD می‌شود، ادیپوفیلین‌ها پروتینی استند که به‌طور فراوان در غده‌ی پستان شیرده یافت می‌گردد و اندازه‌ی آن با تجمع CLD ها ارتباط نزدیک دارد.
د کابل سیند په حوزه کې د اوبو آرزونه
Authors: صافی عبدالغیاث 
Published: January 2025

اوبه د ژوندیو موجوداتو د ژوند لپاره یوه ستره اړتیا او له شتون پرته یې ژوند کول امکان نه لری. له تیرو څو لسیزو راهیسې د کابل اوبیزې حوزې په سیندونو کې اوبه زیاتره کمې او کله ناکله د لویو سیلابونو بڼه غوره کوی،چې له آمله يې خلک،نباتي پوښښ او په ټولیزه توګه د ژوند چاپیریال له لویو ننګونو سره مخامخ کیږی. په تیرو څولسیزو کې د کابل په اوبیزه حوزه کې د نفوسو چټکی ودی، اقلیمي بدلونونو او د اوبو ناسم مدیریت د اوبو زیرمې له کمښت سره مخامخ کړی دی. دا لیکنه د کابل سیند په حوزه کې د اوبو جریان او اقلیمي بدلونونو ارزونې ته ځانګړی شوې او د موضوع د روښانه کولو لپاره د اړونده سیندونو د اوبو جریان او اورښت څو کلن معلومات تر ارزونې لاندې نیول شوی دی اود لیکنې په پای کې رامنځته شویوزیانونو او د پریکړو لپاره د حل لارو په هکله معلومات وړاندی شوی دی.
مروری بر روش‌های جدید در طبقه‌بندی نباتات
Authors: ویدی فریده شعیب 
Published: January 2025

سیستماتیک، علم طبقه‌بندی نباتات است که شامل شناسایی، نام‌گذاری و طبقه‌بندی نباتات می‌شود. مبنای کار سیستماتیک نباتی مقایسه‌ی انواع و فامیل‌های نباتات و بررسی ارتباط میان آن‌ها است. هدف عمده‌ی آن ایجاد یک شیوه‌ی ساده برای طبقه‌بندی نباتات می‌باشد. شیوه‌های قبلی عمدتاً براساس مجموعه مشخصات ظاهری استوار بود. در ‌ جریان قرن 19 تلاش‌ها صورت گرفته تا نباتات را براساس مشخصات طبیعی آن‌ها طبقه‌بندی نمایند. امروزه دانشمندان بدین باوراند که کارهای گذشته در طبقه‌بندی کاملاً مشاهداتی بوده و بهتر است که جهت رفع مشکلات در طبقه‌بندی نباتات شعبات دیگر بوتانی نیز در نظر گرفته شود. جهت ایجاد یک سیستم وسیع در طبقه‌بندی دلایل سایتولوژیکی، سایتوجنتیک، اناتومی، گرده‌شناسی، فزیولوژی، سنگ‌واره‌شناسی و بیوشیمی ‌باید به‌کار رود. درحال حاضر از بخش‌های مختلف دیگر مانند سایتولوژی، سایتوجنتیک و همچنان شیموتکسانومی، سیروم اتالیز و از میتود‌های کمپیوتر (طبقه‌بندی عددی) در طبقه‌بندی استفاده می‌شود.
اثرات ضد باکتریایی نانوذرات نقره بر باکتری‌های مقاوم
Authors: ضیائی احمدضیا 
Published: January 2025

بررسی خواص ضدباکتریایی نانوذرات نقره در زمینه‌های مختلف طبی، صنایع نساجی، سرامیک‌های بهداشتی، تصفیه آب، رنگ، زراعت و کمپوزیت‌های پولی‌میری به منظور کاربردهای خانگی و صنعتی و انواع فلتر‌های آب مورد بررسی قرار گرفته اند. ظهور مجدد میکروب‌های MDRتوسط مرکبات دوایی یا مقاومت‌های آنتی‌بیوتیکی به وجود می‌آید که عاملی برای بقا و تکثیر میکروب‌ها در محیط‌های سخت و دشوار می‌شود. بنابراین؛ جستجو، اصلاح و توسعه در مرکبات ضد میکروبی که پتانسیل ضد باکتریایی برعلیه باکتریا‌های MDR (Multi-drug resistance)دارند، یک بخش مهم در اولویت هر تحقیق است. یکی از زمینه‌های کاربردی نانوبیوتکنالوژی استفاده از نانوذرات نقره به منظور راهکاری نوین در درمان عفونت‌های میکروبی است. از زمان باستان خواص میکروبی نقره شناخته شده است که در قالب مرکبات مختلفی برای درمان عفونت‌های باکتریایی استفاده می‌شوند.
په کابل ښار کې د سېلابونو پر وړاندې د عامه پوهاوی او خبرداری سیستم ارزونه
Authors: مشواڼی حیات الله , هاشمی سیدکاظم , سهاک کاوون 
Published: January 2025

سېلاب یوه طبیعي پېښه ده چې د کابل ښار په ځینو ناحیو کې د کال په بېلابېلو موسمونو کې رامینځ ته کېږي او د مالي او ځاني تلفاتو او زیانونو لامل ګرځي.د دې څېړنې ستره موخه دا ده چې په کابل ښار کې د سېلابونو تر پېښېدو د مخه څه ډول چمتووالی ونیسو تر څو له سېلابونو بچ او په امان پاتې شو. په دې څېړنه کې د پوښتنپاڼو په ذریعه له ساحی څخه معلومات را ټول شوي سربیره پردی د کتابونو او معتبرو ژورنالونو څخه ګټه اخستل شويده. ددی څیړنی موندنی دا ښایی چی په کابل ښار کی د سیلابونو خبرتیا اړوند د خلکو پوهاوی خورا کم دی. اړینه ده چی په کابل ښار کې د سېلابونو تر را مینځه ته کیدو دمخه باید د خبرتیا سیستم شتون ولري دا به د سېلابونو په مدیریت او مخنیوي کې د پام وړ رول ولوبوي.
تنظیم عملکرد جین‌ها در تغیرات فزیولوژیکی گندم در شرایط خشک
Authors: دانشیار سیدقدیر 
Published: January 2025

گندم Triticum aestivum) )که غذای اصلی 89 کشور به شمول افغانستان را تشکیل می‌دهد احتمال کاهش حاصلات آن در حدود %40 به دلیل شدت گرما و شرایط خشک در جهان وجود دارد. به اساس Office of Global Analysis گندم وارد شده به افغانستان از سال ۲۰۱۶ الی ۲۰۱۹ از ۲۷۰۰ تن به ۳۷۰۰ تن افزایش یافته که تحقیقات در بخش گندم را نهایت ضروری می‌کند. تنش خشکی تأثیرات مخرب را در مراحل جوانه، ساقه، بوته‌زنی، گل‌دهی و تشکیل خوشه به وجود می‌آورد اما ریشه‌های دراز، لایه واکس و منفذهای ستوماتا )کنترول میزان CO2در تعامل فتوسنتز( در خروج و نگهداری آب نقش مهم دارد. تنش محیطی ضرورت به (ATP) adenosine triphasphate را افزایش می‌دهد و انواع اکسیجین فعال (ROS)در شرایط خشکی تولید و منجر به آسیب نبات می‌شود. در گندم تعداد 309جین به‌شمول فکتورهای رونویسی WRKY transcription factors به‌شکل مثبت و فکتورهای ایتایلین مانع‌کننده‌های جین در عکس‌العمل به خشکی شناسایی شده است.
مرور مختصر بر اناتومی اعضای بویایی در حیوانات خانگی
Authors: ابدالی سیدشریف 
Published: January 2025

حس بویایی برای ادامه حیات و جفت‌گیری در پستان‌داران ضروری پنداشته می‌شود. این حس حیوانات پستان‌دار را قادر می‌سازند تا با محیط اطراف خود ارتباط برقرار نمایند، مواد غذایی خود را جستجو نمایند، ازحیوانات شکارچی خود را محافظت نمایند و جفت خود را برای نسل‌گیری جستجو نمایند. برای حس مواد بوزا اعضای مخصوص در سیستم اعصاب مرکزی پستان‌داران اختصاص یافته به‌طور نمونه می‌توان از اپیتلیوم بویایی واقع شده در قسمت پشتی- عقبی خالی‌گاه بینی، عضو تیوبولار- جوره‌یی واقع شده در قاعده‌ی پرده‌ی بینی بنام عضو و میرونازال، عضو میرسا و گرانبرگ گانگلیون نام برد. اعضای یادشده گیرنده‌های محیطی مواد بوزا بوده و معلومات گرفته شده را به قسمت‌های مختلف مغز منتقل می‌سازد. در این مقاله کوشش گردیده تا آخرین جزئیات در باره‌ی اناتومی اعضای بویایی در حیوانات خانگی ارایه گردد.
مؤثریت و چالش‌های ناشی از تطبیق واکسین‌های بروسلوز در مجادله علیه بیماری در حیوانات و انسان‌ها
Authors: صمدی اسدالله 
Published: January 2025

بروسلوز از جمله زونوزهای عمده و منتشر باکتریایی به شمار می‌رود که سالانه بیش از 500000 واقعات جدید انسانی آن در مناطق اندمیک رخ می‌دهد. سقط جنین و کاهش محصولات از جمله علایم عمده‌ی بروسلوز در حیوانات به شمار می‌روند، اما بیماری در انسان‌ها با علایم سیستمیک همراه است. باوجودی‌که واکسین مؤثر و مصوون بروسلوز برای انسان‌ها موجود نیست، اما تطبیق واکسین به‌ویژه توسط سترن‌های Rev-1 ، S19 و RB51در حیوانات نشخوار‌کننده نقش بسیار مؤثر در کنترل بیماری در جمعیت‌های حیوانی و کاهش واقعات بروسلوز در جمعیت‌های انسانی داشته است. استفاده از این واکسین‌های زنده‌ی ضعیف‌شده با چالش‌هایی نیز همراه بوده و بعضاً سبب ایجاد عفونت و حتی بیماری کلینیکی در حیوانات و انسان‌هــا شده است. روی این ملحوظ تولید واکسین‌های مؤثر و مصوون بروسلوز برای انسان‌ها و حیوانات از جمله نیازمندی‌هـای عاجل صحی جهان به شمار می‌رود.
Perbandingan Akurasi Algoritma C4.5 dan K-NN Untuk Prediksi Kelulusan Mahasiswa Penerima Beasiswa
Authors: Fakih Andrian , Hamzami Mohammad Alfi , Hadianto Muhammad Raihan , Alifah Najdah Ibtisamah Shafira 
Published: January 2025

Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis permasalahan yang dihadapi oleh Administrator Universitas dalam pengambilan keputusan penerima beasiswa. Metode yang digunakan melibatkan pemrograman dinamis untuk menggantikan pendekatan tradisional yang masih sering digunakan. Penelitian ini berfokus pada perbandingan performa antara algoritma Decision Tree (C4.5) dan K-Nearest Neighbor (K-NN) dalam mengklasifikasikan data penerima beasiswa. Data yang diperoleh adalah sekunder, yaitu data historis penerima beasiswa yang telah dikumpulkan oleh pihak universitas. Tahapan penelitian dimulai dari pengumpulan dan pra-pemrosesan data, diikuti dengan penerapan algoritma C4.5 dan K-NN, serta evaluasi performa algoritma menggunakan metrik seperti akurasi, presisi, recall, dan AUC. Berdasarkan hasil pengujian, algoritma Decision Tree (C4.5) menunjukkan akurasi sebesar 74,95%, presisi 20,9%, recall 77,1%, dan AUC sebesar 0,752. Sementara itu, algoritma K-Nearest Neighbor hanya mencapai akurasi 71,79%, presisi 39,0%, recall 45,3%, dan AUC sebesar 0,734. Dengan demikian, algoritma Decision Tree (C4.5) memiliki performa yang lebih baik dalam menyelesaikan permasalahan klasifikasi ini dibandingkan algoritma K-Nearest Neighbor.

This research aims to analyze the problems faced by University Administrators in making decisions about scholarship recipients. The method used involves dynamic programming to replace the traditional approach which is still often used. This research focuses on the performance comparison between the Decision Tree (C4.5) and K-Nearest Neighbor (K-NN) algorithms in classifying scholarship recipient data. Data was obtained from secondary sources, specifically historical records of scholarship recipients. Based on test results, the Decision Tree algorithm (C4.5) shows an accuracy of 74.95%, precision of 20.9%, recall of 77.1%, and AUC of 0.752. Meanwhile, the K-Nearest Neighbor algorithm only achieved 71.79% accuracy, 39.0% precision, 45.3% recall, and an AUC of 0.734. Thus, the Decision Tree algorithm (C4.5) performs better in solving this classification problem than the K-Nearest Neighbor algorithm.
Rediseño de un local de agroquímicos aplicando la metodología SLP
Authors: Sánchez Hernández Edwars , Rodríguez Orea Elean , Johan Jahir Javier Castillo , María Alicia García Pineda María Alicia x , Hernández Morales Juan Alberto 
Published: January 2025

La microempresa de Agroquímicos que forma parte del sector primario, se encuentra ubicada en la localidad de Vicente Camalote, Acatlán de Pérez Figueroa, Oaxaca. Esta presenta un incremento en su volumen de venta lo que le está permitiendo ser competitiva en el mercado regional. Sin embargo, se observa ineficiencia en la utilización de espacios disponibles en sus tres bodegas, excesivo desplazamiento de los operarios y congestión del flujo interno. Actualmente, esta compañía cuenta con una experiencia de 2 años en el mercado, su catálogo de venta se clasifica en productos agroquímicos y aspersores, la mayoría de sus productos son ofertados en un canal de distribución mayorista. Se desarrolla la metodología systematic layout planning (SLP) la cual se implementa las siguientes etapas: 1) análisis del producto-cantidad, 2) análisis de recorridos de los productos, 3) análisis de las relaciones entre actividades y 4) desarrollo del diagrama relacional de actividades. Como resultado del estudio, se propone la redistribución de los cuatro espacios físicos que dispone el establecimiento, a partir del análisis de inventarios mediante la técnica ABC. Tras la aplicación de la metodología mencionada se obtiene como resultado un diagrama relacional de espacio donde se premia la cercanía de los productos vitales con el área de atención a clientes, así se reducen las distancias recorridas por los operarios; la organización se beneficia ya que se le proporcionó un layout con la distribución propuesta destacándose un mejor uso de las áreas en el local de ventas.