Инновационный подход к изучению гидролиза солей курса неорганической химии
Authors: ХАМИТОВАШ А.С. 
Published: April 2023

Бұл жұмыста автор гидролитикалық процестердің негізгі түсініктері мен заңдылықтарын қарастырады, оларды білу химияның көптеген бөлімдерінде қажет. Тиімді зарядтар мен электронды экрандау санда-рын қолдана отырып, «Тұздардың гидролизі» тақырыбын зерттеуде инновациялық тәсілдер ұсынылды. Кейбір топтардың химиялық элементтерінің катиондары мен бейтарап атомдары үшін Z эфф-тен алынған шамалар қарастырылады, олар арқылы осы тұздың гидролизінің ағымын бағалауға болады. Автор элемент атомдарының ядроларының зарядтарын азырақ экрандау олардың тиімді зарядтарын арттыратынын, нәтижесінде электронды қабаттардың ядроға тартылуы артып, «d-сығылу» пайда бола-тынын айтады. Ұқсас сығылу f элементтері үшін де байқалады, катиондардың поляризациялық әсері және аниондардың поляризациялануы, сондай-ақ су молекулалары мен гидрат қабығы арасындағы сутегі байланысының беріктігі сипатталған. Кейбір топтардың катиондарының поляризация қабілетінің түпкі себебін түсіндіретін поляризация потенциалын қолданудың тиімді әдісі ұсынылады.
В данной работе автором рассмотрены основные понятия и законы гидролитических процессов, знание которых необходимо во многих разделах химии. Предложены инновационные подходы при изучении темы «Гидролиз солей» с использованием эффективных зарядов и чисел экранирования электронов. Рас-смотрены величины, производные от Z эфф, для катионов и нейтральных атомов химических элементов некоторых групп, по которым можно оценить протекание гидролиза данной соли. Автор отмечает, что меньшее экранирование зарядов ядер атомов элементов повышает их эффективные заряды, вследствие чего усиливается притяжение электронных слоев к ядру, возникает так называемое «d-сжатие». Подобное сжатие наблюдается и для f-элементов Описано влияние поляризующего действия катионов и поляризуемости анионов, а также прочность водородной связи между молекулами воды и гидратной оболочки. Рекомендован эффективный способ использования поляризационных потенциалов, объясняющих первопричину поляризующей способности катионов некоторых групп.
In this paper, the author considers the basic concepts and laws of hydrolytic processes, knowledge of which is necessary in many sections of chemistry. Innovative approaches are proposed in the study of the topic “Salt hydrolysis” using effective charges and electron shielding numbers. The values derived from Z eff for cations and neutral atoms of chemical elements of some groups, by which the hydrolysis of this salt can be estimated, are considered. The author notes that less shielding of the charges of the nuclei of the atoms of the elements increases their effective charges, as a result of which the attraction of the electronic layers to the nucleus increases, the so-called “d-compression” occurs. A similar compression is observed for f-elements, the effect of the polarizing action of cations and the polarizability of anions, as well as the strength of the hydrogen bond between water molecules and the hydrate shell is described. An effective method of using polarization potentials explaining the root cause of the polarizing ability of cations of some groups is recommended.