ФЕНОМЕН ТЕЛЕСНОГО-Я: НАУЧНО-ТЕОРЕТИЧЕСКИЙ ОБЗОР
Authors: Дуйсенбаева A.О. 
Published: October 2023

Мақалада Денелік-Мен феноменіне ғылыми теориялық талдау жасалады. Денелік-Мен мәселесін зерттеуге арналған жұмыстарды қарастырған кезде, осы тақырып аясында қолданылатын ұғымдар мен терминдердің кейбір қарама-қайшылықтары, сондай-ақ оны зерттеу тәсілдерінің көп бағыты анықталады. Шетелдік және кеңестік ғалым- психологтарының кейбір зерттеулеріне сүйене отырып, осы мәселенің психологиялық қырларын ашу мақсатқа алынады. Бүгінгі таңда бұл проблема әсіресе, отандық психология ғылымында ерекше өзектілікке ие. Алғаш зерттеуге ие болып отырған зерттеу деп айта аламыз. Денелік психологиясындағы эмпи- рикалық зерттеулердің көпшілігі дене имиджін зерттеуге арналған. Тұлғаның қалыптасуындағы дене бітімінің рөліне талдау жасалды, денелік бейне формаларының маңызды жақтары анықталған. Жеке тұлғаның өзіндік тұжырымдамасының құрамдас бөлігі ретінде адамның өзінің дене параметрлері, өзінің тартымдылығы туралы идеясы «Мен-денелік» немесе «Мен-физикалық» ұғымдары анық- талды, олардың жеке тұлғаның құрылымындағы өзара байланысы нақтыланды. Басты назар денеге қанағаттану/қанағаттанбау мәселесіне, сондай-ақ артық салмақ мәселесіне бағытталған. Кілттік сөздер: Денелік-Мен, Мен-бейне, Физикалық-Мен, Рухани- Мен, тұлға, ағза, әлеуметтік құндылық, субмәдениет, денені қабылдау.
В статье проводится научно-теоретический анализ феномена телесного-Я. При рассмотрении работ по изучению проблемы телесного-Я выявляются некоторые противоречия понятий и терминов, употребляемых в рамках данной темы, а также множественность подходов к ее изучению. Основываясь на некоторых исследованиях зарубежных и отечественных ученых - психологов, цель состоит в том, чтобы раскрыть психологические аспекты этой проблемы. Сегодня эта проблема особенно актуальна в отечественной психологической науке. Мы можем сказать, что это первое исследование, которое мы изучаем. Большинство эмпирических исследований в области психологии тела посвящено изучению образа тела. Проведен анализ роли телосложения в формировании личности, выявлены существенные стороны телесных образных форм. В качестве составной части самооценки личности определялись понятия «Я- телесность» или «Я-физическое», представление человека о своих телесных параметрах, о собственной привлекательности, уточнялись их взаимосвязи в структуре личности. Основное внимание уделяется проблеме удовлетворенности/неудовлетворенности телом, а также проблеме избыточного веса. Ключевые слова: Я-телесность, Образ-Я, Физическое-Я, Духовное-Я, личность, тело, социальная ценность, субкультура, восприятие тела.
The article provides a scientific and theoretical analysis of the phenomenon of the corporeal self. When considering works on the study of the problem of the bodily Self, some contradictions of concepts and terms used within the framework of this topic are revealed, as well as a multiplicity of approaches to its study. Based on some research by foreign and domestic psychological scientists, the goal is to uncover the psychological aspects of this problem. Today this problem is especially relevant in Russian psychological science. We can say that this is the first study we are studying. Most empirical research in the field of body psychology is devoted to the study of body image. The analysis of the role of physique in the formation of personality is carried out, the essential aspects of bodily figurative forms are revealed. As an integral part of the self-assessment of a person, the concepts of "I am corporeality" or "I am physical", a person's idea of their bodily parameters, their own attractiveness were defined, their interrelationships in the personality structure were clarified. The main focus is on the problem of satisfaction / dissatisfaction with the body, as well as the problem of overweight. Keywords: I-telesnost, image-I, physical-I, spiritual-I, personality, Telo, social value, subculture, attitude of the body.