ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ СТРАТЕГИИ РЕЗУЛЬТАТО-ОРИЕНТИРОВАННОГО ДОПОЛНИТЕЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ
Authors: Оспанбаева М.П. 
Published: January 2024

Мақалада нәтижеге бағдарланған қосымша білім беру үрдісі психологиялық қатынас теориясы аясында қарастырылады. Қосымша білім беру үрдісін негізгі оқу іс-әрекетіне жанама ықпал ететін, қосалқы қызмет ретінде қабылдау, оның нәтижеге бағдарлану қуатын әлсіретеді. Қалыптасқан тенденцияны қайта қарау және қосымша білім беру үрдісіне қатынасты өзгерту – жүйе қолданушыларын қанаттандырып, олардың шығармашылық әлеуетін дамыту негізі. Балаларды қосымша біліммен қамтамасыз ету өзектілігі олардың бос уақыттарын ұйымдастыру маңызы және тиімді әлеуметтену факторы сынды міндеттермен шартталады. Мұндай қатынасты баланың қызығушылығына негізделген шығармашылық іс-әрекетпен алмастырған жағдайда, қосымша білім беру нәтижелілігі артады. Қосымша білім берудің психологиялық стратегиясы ретінде, нәтижеге бағдарлану міндетіне қатынасты өзгерту ұсынылды. Педагог балада нақты дағдының қалыптасуына немесе жемісті әрекет өніміне жету құлшынысына қарағанда, орындау-жасау үрдісіндегі оқушы жағдайына ден қоюды басымдық ретінде жоспарлауы тиіс. Жаңа міндеттерді жүзеге асыру барысында және үйрену-жаттығу үрдісінде баланы қызықтыру, іс-әрекетке жұмылдыру, шабыт, рахат күйіне түсіру арқылы, шығармашылық кеңістіктің орнығуына күш жұмсауы шарт. Нәтижеге бағдарланған қосымша білім беру психодидактикалық стратегияларына дифференциация және инклюзия қағидаларын ұстану қарастырылды. Оқушылардың қызығушылық және қабілет ерекшеліктерінің негізінде, қосымша білім берудің жеке траекторияларын құру нәтижелілігі зерттелді. Эксперимент Жамбыл облысы және Тараз қаласының қосымша білім беру ұйымдарында жүргізілді. Зерттеу қорытындысы педагог-психологтардың облыстық семинары-кеңесінде баяндалды. Берілген мәселеге білім беру саласындағы өкілетті органдар мен жалпы жұртшылықтың назарын аудару арқылы, стереотипке айналған бірқатар шарттарды өзгертудің оңтайлы жолдары ұсынылды. Түйінді сөздер: қосымша білім беру, нәтижеге бағдарлану, қатынасты өзгерту, шығармашылық әлеует, психологиялық қолдау, ынталандыру, стратегия.
В данной статье процесс результатоориентированного дополнительного образования рассматривается в рамках теории психологической относительности. Принятие дополнительного образования в качестве вспомогательной деятельности к основному образованию, ослабляет его результатоориентированный потенциал. Изменение отношении к дополнительному образованию и пересмотр сложившейся тенденции – есть основа развития творческой результативности учащихся данной сферы. Актуальность обеспечения детей дополнительным образованием, обусловлена такими задачами, как значимость организации досуга и фактором эффективной социализации. Если данную обусловленность заменить творческой деятельностью, ориентированной на интерес ребенка, то эффективность дополнительного образования повысится в разы. В рамках настоящего исследования была предложена гипотеза о трансформации отношения к результато-ориентированной задаче дополнительного образования. В качестве приоритета рекомендуется держать фокус на состоянии учащегося, в процессе созидания, а не на определения продуктивности и измерения действии. Необходимо прилагать усилия для создания творческого пространства; и задача педагога состоит в том, чтобы способствовать проявлению творческих составляющих, таких как вдохновление, интерес, вовлеченность, удовлетворение и т.д. В качестве психодидактических стратегии результато-ориентированного дополнительного образования, рекомендованы соблюдения принципов дифференциации и инклюзивности, что в конечном счете приводят к созданию индивидуальных траекторий дополнительного образования, с учетом интересов и способностей учащихся. Эксперимент проводился в организациях дополнительного образования Жамбылской области и города Тараз. Результаты исследования были представлены на областном семинаре-совещании педагогов-психологов, где были предложены оптимальные пути трансформации ряда условий, ставших стереотипами. Ключевые слова: дополнительное образование, результато-ориентированное обучение, трансформация, творчество, потенциал, психологическое сопровождение, мотивирование, стратегия.
The result-oriented process of additional education is considered within the framework of the theory of psychological relations in the article. Accepting the process of additional education as a secondary activity that indirectly affects the main educational activity, weakens its ability to focus on results. Revising the established trend and changing the attitude to the process of additional education is the basis for satisfying system users and developing their creative potential. The relevance of providing children with additional education is determined by such tasks as the importance of organizing their free time and the factor of effective socialization. If this relationship is replaced by the creative activity based on the child's interest, then the effectiveness of additional education will increase. It was proposed to change the attitude towards the task of being oriented to the result as a psychological strategy of additional education. The teacher should plan as a priority to respond to the situation of the learner in the process of performing and creating, rather than forming a specific skill in the child or the desire to achieve a fruitful action product. During the implementation of new tasks and in the process of learning and training, it is necessary to make efforts to establish a creative space by engaging the child, mobilizing in activities, inspiring and bringing to a state of pleasure. Compliance with the principles of differentiation and inclusiveness was taken into account in result- oriented psychodidactic strategies of additional education. The effectiveness of creating individual trajectories of additional education, taking into account the learners’ specific interests and abilities have been studied. The experiment was conducted in additional educational organizations of Zhambyl region and Taraz city. The research results were presented at the regional seminar-council of pedagogues-psychologists. Optimum ways to change a number of conditions that have become stereotypes have been proposed by drawing the attention of the authorized bodies in the field of education and the general public to this problem. Key words: additional education, result orientation, attitude change, creative potential, psychological support, encouragement, strategy