НОВЫЕ ПАРАДИГМЫ, ПРИНЦИПЫ И МЕТОДЫ УРОВНЕВОГО ОБУЧЕНИЯ
Authors: ОРАЗБАЕВА Ф.Ш. , ДӘУЛЕТБЕКОВА Ж.Т. , КОКАНОВА Ж.А. , ИМАНҚҰЛОВА М.А. 
Published: October 2023

Мақалада сөйлесім әрекетінің түрлері: оқылым мен жазылымды өзара сабақтастықта меңгертудің жолдары мен мүмкіндіктері қарастырылады. Қазақстан Республикасында қазақ тілін деңгейлік оқытудың тәжірибесіне сүйене отырып, оқу үдерісінде білім алушылардың функционалдық сауаттылығын дамытудың бір жолы ретінде оқылым мен жазылым тапсырмаларын орындатудың ғылыми-әдістемелік мәселелері дәйектеледі. Сабақта оқушылардың қарым-қатынас әдебі мен қатысым мәдениетін қалыптастырудағы сөйлесім әрекеті түрлерінің маңызы ашылады. Оқылым мен жазылым тапсырмаларын үйлестіре отырып, тіл үйренушінің пәнге деген қызығушылықтарын тудыру амалдары анықталады. Оқылым мен жазылым әрекеттерін дамытудың ұстанымдары белгіленеді. Зерттеуде отандық және шетелдік әдіскер-ғалымдардың, педагогика, психология саласындағы зерттеушілердің тілдік қатынасқа, сөзге, мәтінге, оқылым мен жазылым әрекеттеріне қатысты пікірлері талданады. Қазақ тілін деңгейлік оқытудың базалық-нормативтік құжаттарындағы тілдік білімді бағалау өлшемдерінің ерекшеліктері көрсетіледі. Деңгейлік оқулықтардың құрылымдық-мазмұндық жүйесі сипатталады. Тіл үйретудің басым бағыты ретінде коммуникативтік құзіреттіліктерді қалыптастыру әдістері түсіндіріледі. Кілт сөздер: сөйлесім әрекеті, оқылым, жазылым, базалық-нормативтік құжаттар, стандарт талаптары, деңгейлік оқыту, қатысым мәдениеті, трендтер, отандық тәжірибе.
В статье рассматриваются виды речевой деятельности: пути и возможности взаимосвязанного освоения чтения и письма. В Республике Казахстан, опираясь на опыт уровневого обучения казахскому языку в учебном процессе, научно-методические проблемы выполнения заданий по чтению и письму является одним из факторов развития функциональной грамотности обучающихся. В процессе урока раскрывается особенность значений видов коммуникативных действий и у учащихся формируется этика общения. Координируя задания на чтение и письмо, выявляются приемы, позволяющие вызвать интерес изучающего к предмету. Определяются принципы развития чтения и письма. В исследовании анализируются мнения отечественных и зарубежных ученых-методистов, исследователей в области педагогики, психологии относительно языкового общения, слов, текста, чтения и письма. Отражаются особенности критериев оценки языковых знаний в базовых нормативных документах уровневого обучения казахскому языку. Описывается структурно-содержательная система уровневых учебников. Разъясняются методы формирования коммуникативных компетенций как приоритетное направление обучения языку. Ключевые слова: речевая деятельность, чтение, письмо, базовые нормативные документы, требования стандарта, уровневое обучение, коммуникативная культура, тренды, отечественный опыт.
The article discusses the types of speech activity: ways and possibilities of interrelated development of reading and writing. In the Republic of Kazakhstan, based on the experience of level-level teaching of the Kazakh language in the educational process, scientific and methodological problems of performing tasks in reading and writing are one of the factors of the development of functional literacy of students. In the course of the lesson, the peculiarity of the meanings of the types of communicative actions is revealed and the ethics of communication is formed among students. Coordinating tasks for reading and writing, techniques are revealed that allow to arouse the student’s interest in the subject. The principles of the development of reading and writing are determined. The study analyzes the opinions of domestic and foreign methodologists, researchers in the field of pedagogy, psychology regarding language communication, words, text, reading and writing. The features of the criteria for assessing language knowledge are reflected in the basic normative documents of level by level teaching of the Kazakh language. The structural and content system of level textbooks is described. The methods of formation of communicative competencies as a priority area of language teaching are explained. Keywords: speech activity, reading, writing, basic normative documents, standard requirements, level training, communicative culture, trends, domestic experience.