АРАЛАС ОҚЫТУ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ЦИФРЛЫҚ ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕСУДІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
Authors: Бахишева С.М. 
Published: October 2023

В данной статье поднимаются психолого-педагогические аспекты цифрового взаимодействия студентов и преподавателей в условиях смешанного обучения. Авторами отмечено, что целью смешанного обучения является развитие навыков самообучения, саморегуляции, рефлексии и командной работы, что приводит студентов к успеху в жизни. В этой связи, в ходе исследования было уделено приоритетное внимание не только дидактическому, но и психолого-педагогическим аспектам смешанного обучения. Научную значимость составляет анализ исследований психолого-педагогических аспектов цифрового взаимодействия студентов и преподавателей, разработка педагогического дизайна, определение эффективных способов цифрового взаимодействия субъектов учебного процесса при трансформации их деятельности. Практическую значимость составляет разработка психолого- педагогической структуры проектирования учебного процесса, ориентированной на обеспечение в взаимодействия преподавателей и студентов, проведение эксперимента по исследованию уровня сформированности цифрового взаимодействия студентов и способов их развития. Методологическими основами исследования обозначены студентоцентрированный, системный, деятельностный, личностно-ориентированный, интегрированный подходы и идеи конструктивизма. Методами исследования определены анализ теоретической литературы и мировой практический опыт изучения дидактической модели и принципов смешанного обучения в цифровом мире, изучение нормативной базы и академических документов по организации учебного процесса в вузах. В ходе эксперимента проведено анкетирование студентов и преподавателей, разработаны методичес- кие инструменты, обобщены итоги эксперимента. В заключении даны выводы по исследованию психолого-педагогические аспекты цифрового взаимодействия студентов и преподавателей. Данное исследование финансируется Комитетом науки Министерства науки и высшего образования Республики Казахстан (грант № AP14872099) «Педагогический дизайн смешанного обучения в высшем образовании на основе интеграции цифровых образовательных технологий». Ключевые слова: смешанное обучение, психолого-педагогические аспекты цифрового взаимодействия, педагогический дизайн, оффлайн и онлайн, синхронное и асинхранное обучение, цифровая коммуникация, уровни сформированности
Бұл мақалада аралас оқыту жағдайында студенттер мен оқытушылардың цифрлық өзара әрекет- тесуінің психологиялық-педагогикалық аспектілері көтеріледі. Авторлар аралас оқытудың мақсаты студенттерді өмірде табысқа жетелейтін өзін-өзі оқыту, өзін-өзі реттеу, рефлексия және топтық жұмыс дағдыларын дамыту екенін атап өтеді. Осыған байланысты, зерттеу барысында аралас оқытудың дидактикалық қана емес, психологиялық-педагогикалық аспектілеріне де басымдық берілді. Ғылыми маңыздылығын студенттер мен оқытушылардың цифрлық өзара әрекеттесуінің психо- логиялық-педагогикалық аспектілерінің талдануы, аралас оқытудың педагогикалық дизайны құры- луы, оқытудың трансформациялануы жағдайында оқу процесі субъектілерінің цифрлық өзара әре- кеттесуінің тиімді әдістерінің анықталуы құрайды. Практикалық маңыздылығын оқытушылар мен студенттердің өзара әрекеттесуін қамтамасыз етуге бағытталған оқу процесін жобалаудың психоло- гиялық-педагогикалық құрылымы жасалуынан, студенттердің цифрлық өзара әрекеттесуінің қалып- тасу деңгейін және оларды дамыту тәсілдерін зерттеу бойынша қорытындыларынан көруге болады. Зерттеудің әдіснамалық негіздерін студенттерге бағытталған, жүйелік, белсенділік, тұлғаға бағытталған, интеграцияланған тәсілдер мен конструктивизм идеялары көрсетеді. Зерттеу әдістері ретінде теориялық әдебиеттерді талдау және цифрлық әлемде аралас оқытудың дидактикалық моделі мен принциптерін жасаудың әлемдік тәжірибесін қарастыру, жоғары оқу орындарында оқу процесін ұйымдастыру бойынша нормативтік база мен академиялық құжаттарды зерделеу алынды. Эксперимент барысында студенттер мен оқытушыларға сауалнама жүргізілді, әдістемелік құралдар әзірленді, эксперименттің қорытындылары жинақталды. Қорытындыда студенттер мен оқытушы- лардың цифрлық өзара іс-қимылының психологиялық-педагогикалық аспектілерін зерттеу бойынша қорытындылар берілген. Бұл зерттеуді Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым комитеті (грант № AP14872099) «Цифрлық білім беру технологияларының интеграциясы негізінде жоғары оқу орындарында аралас оқытуды педагогикалық жобалау» қаржыландырады. Түйінді сөздер: аралас оқыту, цифрлық өзара әрекеттесудің психологиялық-педагогикалық аспектілері, педагогикалық дизайн, офлайн және онлайн, синхронды және асинхронды оқыту, цифрлық коммуникация, қалыптасу деңгейлері
This article raises psychological and pedagogical aspects of digital interaction between students and teachers in a blended learning environment. The authors point out that the aim of blended learning is to develop self-learning, self-regulation, reflection and teamwork skills, which leads students to success in life. In this regard, the study prioritised not only didactic but also psychological and pedagogical aspects of blended learning. The analysis of psychological and pedagogical aspects of digital interaction between students and teachers, development of instructional design, determination of effective ways of digital interaction between subjects of the educational process in the transformation of their activities are of scientific significance. Practical significance is the development of psycho-pedagogical structure of educational process design, focused on providing in the interaction of teachers and students, conducting an experiment to study the level of formation of students' digital interaction and ways of their development. The methodological foundations of the study are studentcentred, systemic, activity-based, person- centred, integrated approaches and constructivist ideas. The methods of research were determined by the analysis of theoretical literature and global practical experience in the study of didactic model and principles of blended learning in the digital world, the study of the regulatory framework and academic documents on the organization of the educational process in universities. In the course of the experiment, students and teachers were surveyed, methodological tools were developed, and the results of the experiment were summarized. The conclusion of the research on the psychological and pedagogical aspects of the digital interaction between students and teachers is given in the summary. This study is funded by the Science Committee of the Ministry of Science and Higher Education of the Republic of Kazakhstan (grant no. AP14872099) “Pedagogical design of blended learning in higher education based on the integration of digital educational technologies.” Keywords: blended learning, psycho-pedagogical aspects of digital interaction, instructional design, offline and online, synchronous and asynchronous learning, digital communication, levels of formation.