ЗАБОЛЕВАЕМОСТЬ И СМЕРТНОСТЬ от рака шейки матки в странах со средним и низким уровнями развития (обзор литературы)
Authors: Арапбаева Г.М. , Зайырбекова Н.А. , Доолоталиева Ч.С. , Алыкулова А.А. 
Published: February 2025

Рак шейки матки является грозным заболеванием у жен­­­­щин, особенно в малоразвитых странах. Целью данного об­­­­зора явилось изучение показателей заболеваемости и смерт­­­ности от рака шейки матки в странах с низким и сред­ним уровнями развития. Материалом для данного иссле­до­ва­ния явились литературные источники, опубликованные в меж­дународных, российских медицинских журналах и публи­ка­ций стран Содружетсва Независимых Государств. Всего бы­ло изучено анализировано 65 литературных источников, из которых 18 было включено в данный обзор. Междуродные базы данных включали такие источники, как Pubmed, Medline, DisserCat, Scopus, e-library и др. Для женщин, страдающих злокачественными новообразованиями шейки матки, высокие показатели заболеваемости и смертности характерны для мало развитых стран. Данный факт вызван тем, что в не раз­витых и развивающихся быстрыми темпами государствах наблюдается выраженная распространенность папиллома­вирусной инфекции. Положение усугубляется еще тем, что при­соединяются другие факторы риска рака шейки матки, такие как раннее начало половой жизни, курение, большое чис­ло родов, многочисленные аборты, инфекции, передаю­щие­ся половым путем и некоторые другие. Смертность от рака шейки матки в этих странах в два раза выше, чем в развитых государствах мира. Инфицированность женщин папиллома­ви­русной инфекцией остается главным фактором риска раз­ви­тия инвазивных форм рака шейки матки. Охват населения тестом по Папаниколау большинства неразвитых стран ми­ра остается низким. Скрининг на раннее выявление рака шей­ки матки является важным фактором в диаг­ностике и адекватном лечении. Большинство женщин в разви­вающихся странах по-прежнему не имеют доступа к программам про­фи­лактики.
Жатын моюнчасынын рагы – айрыкча жакшы өнүк­пө­гөн өлкөлөрдө аялдардын арасында өтө коркунучтуу оору. Бул се­рептин максаты төмөнкү жана орто өнүгүү деңгээли ме­нен өлкөлөрдө жатын моюнчасынын рагы менен ооруган­дар­дын жана өлүмдүн көрсөткүчтөрүн изилдөө болгон. Бул изил­дөө­нүн материалы эл аралык, Россиялык медициналык жур­нал­дарда жана көз карандысыз мамлекеттер шерик­теш­ти­ги­нин өлкөлөрүнүн басылмаларында жарыяланган адабий бу­лак­тар болду. Жалпысынан 65 адабият булагы каралып, анын ичинен 18и бул серепке киргизилген. Эл аралык маалы­мат ба­за­­ларына Pubmed, Medline, DisserCat, Scopus, e-library ж.б. сы­яктуу булактар кирген. Жатын моюнчасынын залал­дуу ши­ши­ги менен ооруган аялдар үчүн оорунун жана өлүмдүн жо­гор­ку көрсөткүчтөрү начар өнүккөн өлкөлөр үчүн мүнөз­дүү. Бул факт өнүкпөгөн жана тез өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдө папилломавирус инфекциясынын кеңири таралы­шы менен шарт­талган. Жыныстык жашоонун эрте башта­лы­шы, та­ме­­ки чегүү, көп сандагы төрөт, көптөгөн бойдон алдыруулар, жы­ныстык жол менен жугуучу инфекциялар жана башкалар сыяктуу жатын моюнчасынын рагынын башка тобокелдик факторлорунун кошулушу кырдаалды ого бетер курчутат. Бул өлкөлөрдө жатын моюнчасынын рак оорусунан каза бол­гон­дордун көрсөткүчү дүйнөнүн өнүккөн өлкөлөрүнө кара­ган­да эки эсе жогору. Аялдардын папиллома­вирусунун ин­фек­ция­сын жуктуруу жатын моюнчасынын рагынын инвазивдүү фор­маларынын өнүгүшүнүн негизги тобокел фактору бойдон ка­лууда. Папаниколау тестинин калкты камтуу деңгээли дүй­нөнүн өнүкпөгөн өлкөлөрүнүн көпчүлүгүндө төмөн бойдон калууда. Жатын моюнчасынын рагын эрте аныктоо үчүн скрининг – диагностиканын жана адекваттуу дарылоонун маа­­нилүү фактору. Өнүгүп келе жат­кан өлкөлөрдө аял­дар­дын көпчүлүгү алдын алуу про­граммаларына дагы эле жете алышпайт.
Cervical cancer is a formidable disease in women, especial­ly in underdeveloped countries. The purpose of this review was to study the incidence and mortality rates from cervical cancer in coun­tries with low and medium levels of development. The mate­rial for this study was the literary sources published in interna­tio­nal, Russian medical journals and publications of the Common­wealth of Independent States. A total of 65 literary sources were studied and analyzed, of which 18 were included in this review. Cross-national databases included sources such as Pubmed, Med­line, DisserCat, Scopus, e-library, etc. For women suffering from malignant neoplasms of the cervix, high morbidity and mor­ta­lity rates are typical for poorly developed countries. This fact is cau­sed by the fact that in non-developed and rapidly developing countries there is a pronounced prevalence of papillomavirus in­fec­tion. The situation is further aggravated by the fact that other risk factors for cervical cancer are added, such as early onset of sexual activity, smoking, a large number of births, numerous abor­tions, sexually transmitted infections and some others. The morta­li­ty rate from cervical cancer in these countries is twice as high as in the developed countries of the world. Infection of women with papillomavirus infection remains the main risk factor for the development of invasive forms of cervical cancer. The coverage of the population with the Paipanicolaou test in most undeveloped countries of the world remains low. Screening for early detection of cervical cancer is an important factor in diagnosis and adequate treatment. Most women in developing countries still do not have access to prevention programmes.