АРХИКАЛЫҚ СПАРТА АФИНЫҒА ҚАРАЙ ТИРАНАБОРС САЯСАТЫ
Authors: Вдовин В.Н. 
Published: November 2023

Тирания, в соответствии с её структурно-институциональным содержанием, представляла форму политического правления, а не характеризовалась лишь грубым инструментом единоличного господства и подчинения власти тирана граждан полиса, являясь политическим режимом и разновидностью античного авторитаризма. Тирании суждено было сыграть позитивную роль в процессе образования античного полиса. Усиление её позиций как внутри отдельных полисов, так и на международной арене, особенно в районе Средиземноморья, вызывало серьезное беспокойство и зависть со стороны соперников, кто сам был не прочь распространить и укрепить в этом регионе собственную сферу влияния, что вынуждало последних активно вмешиваться во внутренние дела греческих полисов, прибегая к практическим мерам по свержению установившихся там тиранических режимов. Наиболее активную политику в этом направлении проводила Спарта. Стремясь бороться с тиранами с наименьшими потерями для себя, Спарта прибегала не только к активным действиям, но и использовала такие тактические методы ведения борьбы, которые со стороны выглядели как нерешительность и даже отступление от своих официально провозглашенных принципов. На практике же Спарта придерживалась собственной стратегической линии. Одним из таких полисов, который претендовал на роль серьезного соперника Спарты в борьбе за сферы влияния и лидерство в греческом регионе являлись Афины. Ключевые слова: тирания, Спарта, Афины, Пелопоннесский союз, Анхимолий, Гиппий, Алкмеониды, Клеомен, Исагор, Клисфен
Тирания өзінің интитуционалды-құрылымдық мазмұнына сәйкес басқаруға, ұйымдастыруға, бақы- лауға негізделген саяси басқарма формасы болып табылды. Сонымен қатар аталған озбырлық полистің азаматтарын өз еркіне бағындыратын зұлым-жендеттің дөрекі құралы ретінде сипатталып қана қоймай, антикалық авторитаризмнің бір түрі және саяси режимі болып саналды. Оның ұстанымдарының жеке полистардың ішінде, сонымен қатар халықаралық деңгейде, әсіресе Жерорта теңізі аймақтарында күшеюі қарсыластары тарапынан көреалмаушылық сезімін тудырып, ерек-ше алаңдаушылыққа жол берді, себебі оның өзі де бұл аймақтарда жеке ықпалын таратудан және бекіту-ден бас тартпады. Өз кезегінде олардың мұндай ой – пиғылдары сол жергілікті орындарда сақталып қалған озбырлық режимді құлатуға бағытталған іс-әрекеттерге апарып соқты. Спарта бұл бағытта ерекше саясатты ұстанып, белсенділік танытты. Спарта озбырлармен кұресте өзі үшін аз мөлшердегі шығындармен шығатын жолды таңдай отырып, белсенді іс-әрекеттерге ғана жүгінбей, сонымен қатар өзінің ресми түрде жарияланған ұстанымдарынан бас тартып және сырт көзге тартқыншақтықтың белгісі болып көрінетін кұрестің тактикалық әдіс-тәсілдерін де қолданды. Іс жүзінде Спарта өзінің стратегиялық бағытымен жүрді. Грек аймақтарында ықпалын тарату және көшбасшылыққа ие болу жолындағы кұресте Спартаның шынайы қарсыластары рөліне таласатын полистардың бірі ретінде Афина болды. Кілт сөздер: Тирания, Спарта, Афина, Пелопоннес одағы, Анхимолий, Гиппий, Алкмеонидтер, Клеомен, Исагор, Клисфен
Tyranny, in accordance with its structural and institutional content, was not characterized only by a crude instrument of sole domination and subordination to the tyrant’s power by the citizens of the polis, being both a political regime and a kind of ancient authoritarianism. Tyranny was destined to play a positive role in the formation of the ancient polis. The strengthening of its positions both within individual policies and in the international arena, especially in the Mediterranean region, caused serious concern and envy on the part of rivals who themselves were not averse to spreading and strengthening their own sphere of influence in this region, which forced the latter to actively interfere in the internal affairs of Greek policies, resorting to practical measures to the overthrow of the tyrannical regimes established there. Sparta carried out the most active policy in this direction. In an effort to fight the tyrants with the least losses for themselves, Sparta resorted not only to active actions, but also used such tactical methods of fighting, which from the outside could look like a manifestation of indecision and even a deviation from its officially proclaimed principles. In practice, Sparta adhered to its own strategic line. One of these policies, which claimed to be a serious rival of Sparta in the struggle for spheres of influence and leadership in the Greek region, was Athens. Keywords: tyranny, Sparta, Athens, Peloponnesian Union, Anchimolius, Hippias, Alcmeonides, Cleomenes, Isagoras, Cleisthenes