ИНКЛЮЗИВТІ МӘДЕНИЕТТІҢ МАҢЫЗДЫ АСПЕКТІСІ РЕТІНДЕ АРНАЙЫ ПЕДАГОГТЫҢ КӘСІБИ СӨЙЛЕУ МӘДЕНИЕТІ
Authors: Мовкебаева З.А. , Сюй-фу-шун Н.В. 
Published: October 2023

В статье анализируются проблемы и перспективы развития инклюзивной культуры речи у студентов, обучающихся по образовательной программе «Специальная педагогика». Авторы рассматривают инклюзивную культуру речи как важную составляющую готовности к будущей профессиональной деятельности в условиях инклюзивного образования. Одним из важных этапов ее формирования является период профессиональной подготовки в вузе, так как именно в это период усваиваются компетенции, необходимые для последующей работы в условиях неоднородного состава обучающихся, где каждый ребенок уникален и имеет свои образовательные потребности. С целью исследования процесса формирования инклюзивной культуры речи у будущих специальных педагогов в процессе обучения в вузе, авторами был проведен контент-анализ образовательных программ по направлению «Специальная педагогика» и программы дисциплины «Инклюзивное образование» для педагогических специальностей. Полученные результаты позволяют предположить, что в процессе подготовки специальных педагогов в казахстанских вузах уделяется недостаточно внимания как формированию инклюзивной культуры речи, так и инклюзивной культуры вообще; данные феномены не выделяются как отдельный предмет изучения. На основании проведенного эмпирического исследования авторами обосновывается необходимость пересмотра комплекса профессиональных компетенции специального педагога с включением компетенции толерантной коммуникации. Ключевые слова: инклюзивное образование, инклюзивная культура, инклюзивная культура речи, речевая культура, профессиональная подготовка, специальный педагог, образовательная программа, толерантная коммуникация, деонтология.
Мақалада «Арнайы педагогика» білім беру бағдарламасы бойынша оқитын студенттердің инклюзивті сөйлеу мәдениетін дамытудың мәселелері мен перспективалары талданады. Авторлар инклюзивті сөйлеу мәдениетін инклюзивті білім беру жағдайында болашақ кәсіби қызметке дайындықтың маңызды құрамдас бөлігі ретінде қарастырады. Оны қалыптастырудың маңызды кезеңдерінің бірі жоғары оқу орнындағы кәсіби дайындық кезеңі болып табылады, өйткені дәл осы кезеңде әр бала бірегей және өзінің білім беру қажеттіліктері бар білім алушылардың біртекті емес құрамы жағдайында одан әрі жұмыс істеу үшін қажетті құзыреттер игеріледі. ЖОО-да оқу процесінде болашақ арнайы педагогтарда сөйлеудің инклюзивті мәдениетін қалыптастыру процесін зерттеу мақсатында авторлар «Арнайы педагогика» бағыты бойынша білім беру бағдарламаларына және педагогикалық мамандықтарға арналған «Инклюзивті білім беру» пәнінің бағдарламасына мазмұнды талдау жүргізді. Алынған нәтижелер университетте арнайы педагогтарды даярлау барысында инклюзивті сөйлеу мәдениетін қалыптастыруға да жалпы инклюзивті мәдениетті қалыптастыруға да жеткілікті көңіл бөлінбейді; бұл құбылыстар жеке зерттеу пәні ретінде ерекшеленбейді. Жүргізілген эмпирикалық зерттеулер негізінде авторлар толерантты қарым-қатынас құзыреттілігін қоса отырып, арнайы педагогтың кәсіби құзыреттілік кешенін қайта қарау қажеттілігін негіздейді. Түйін сөздер: инклюзивті білім беру, инклюзивті мәдениет, инклюзивті сөйлеу мәдениеті, сөйлеу мәдениеті, кәсіби дайындық, арнайы педагог, білім беру бағдарламасы, толерантты қарым- қатынас, деонтология.
In the paper the problems and prospects of the development of an inclusive culture of speech among students enrolled in the educational program "Special Pedagogy" are analyzed. The authors consider the inclusive culture of speech as an important component of readiness for future professional activity in the context of inclusive education. One of the important stages of its formation is the period of professional training at the university, since it is during this period that the competencies necessary for subsequent work are acquired in conditions of a heterogeneous composition of students, where each child is unique and has its own educational needs. In order to study the process of forming an inclusive culture of speech among future special teachers in the process of studying at the university, the authors conducted a content analysis of educational programs in the direction of "Special Pedagogy" and the program of the discipline "Inclusive Education" for pedagogical specialties. The results obtained suggest that in the process of training special teachers in Kazakh universities, insufficient attention is paid to both the formation of an inclusive culture of speech and inclusive culture in general; these phenomena are not distinguished as a separate subject of study. Based on the conducted empirical research, the authors substantiate the need to revise the complex of professional competencies of a special teacher with the inclusion of the competence of tolerant communication. Keywords: inclusive education, inclusive culture, inclusive speech culture, speech culture, professional training, special teacher, educational program, tolerant communication, deontology.