ОСНОВНЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ ЭТНОПЕДАГОГИЧЕСКОЙ ПОДГОТОВКИ БУДУЩЕГО УЧИТЕЛЯ ИНОСТРАННОГО ЯЗЫКА
Authors: ҰЗАҚБАЕВА С. , САРКАНБАЕВА Г. 
Published: October 2023

Болашақ мұғалімдердің этнопедагогикалық даярлығы білім беру саласындағы мемлекет саясатының маңызды принципіне – көпұлтты мемлекет жағдайындағы ұлттық мәдениеттерді, аймақтық мәдени дәстүрлер мен ерекшеліктерді дамытуға байланысты. Болашақ мұғалімдердің этнопедагогикалық даярлығы, кәсіби даярлықтың аса маңызды бөлігі ретінде, студенттерді ұлттық құндылықтарға, өз халқының этникалық мәдениеті туралы, этномәдени тәрбиенің және білім берудің теориясы мен әдістемесі туралы бірыңғай түсінікті қалыптастыруға бағыттайтын үздіксіз басқарылатын үдеріс. Бұл болашақ кәсіби педагогикалық іс-әрекетте этномәдени көзқарасты жүзеге асыруды қамтамасыздандырады. Болашақ мұғалімнің кәсіби даярлығы әр түрлі сипаттағы (оқу, оқудан тыс, ізденіс, педагогикалық практика және т.б.) этникалық және этнопедагогикалық іс-әрекет принципі негізінде тиімді жүзеге асырылады, нәтижесінде студенттердің ұлттық мәдениетке деген көзқарасын қалыптастыру, этнопедагогикалық білімді жетілдіру, дүниетанымды, этникалық өзіндік сананы, мінез-құлықты, төзімділікті дамыту, сондай-ақ мұғалімнің кәсіби іс-әрекетінің қажетті құрамдас бөлігі ретінде мектептің оқу-тәрбие үдерісінде этнопедагогикалық материалдарды пайдалану мәселелері шешімін табады. Этнопедагогикалық даярлық барысында студенттерге “Этнопедагогика” курсы ұсынылады. Оның мақсаты - болашақ шетел тілі мұғалімдеріне халықтың этникалық мәдениеті мен педагогикалық мұрасын меңгерту және оны кәсіби іс-әрекетте шығармашылықпен тиімді пайдалануға даярлығын қалыптастыру болып табылады. Курстың міндеттері: этнопедагогиканың мәнін, мақсаттарын, міндеттерін меңгеру; халық педагогикасының даму тарихымен, мақсаттарымен, міндеттерімен, ерекшеліктерімен, тәрбиелік мүмкіндіктерімен танысу; қазақ ойшылдары мен жыршы-жырауларының шығармашылық мұраларында көрініс алған этнопедагогикалық идеялармен танысу; халықтың бала тәрбиесіндегі прогрессивті тәжірибесінің педагогикалық маңызын танып білу, оларды қазіргі заман тәрбиесінде қолдану қажеттілігін түсіну; болашақ шетел тілі мұғалімінің оларды білім беру жүйесінің оқу-тәрбие үдерісінде шығармашылықпен пайдалану дағдысын қалыптастыру. Түйін сөздер: этникалық өзіндік сана, этнопсихология, этнос, халық, ұлттық өзіндік сана, этнопедагогика, толеранттылық, ұлттық мәдениет, жеке тұлғаны этноұлттық сәйкестендіру, этнопедагогикалық мәдениет, этнопедагогикалық құзыреттілік.
Проблема этнопедагогической готовности будущих учителей обусловлена важнейшим принципом государственной политики в области образования – защита и развитие национальных культур, региональных культурных традиций и особенностей в условиях многонационального государства. Этнопедагогическая подготовка будущих учителей, как наиболее существенная часть профессиональной подготовки, представляет собой непрерывный управляемый процесс, ориентирующий студентов на национальные ценности, формирование целостного представления об этнической культуре своего народа, о теории и методике этнокультурного воспитания и образования, что обеспечивает реализацию этнокультурного подхода в будущей профессиональной педагогической деятельности. Профессиональная подготовка будущего учителя успешно осуществляется на основе принципа сквозной этнической и этнопедагогической деятельности разнообразного характера (учебной, внеучебной, поисковой, педагогической практики и т.д.), в процессе которой эффективно решаются вопросы формирования у студентов отношения к национальной культуре, расширения этнопедагогических знаний, развития мировоззрения, этнического самосознания, поведения, толерантности, а также овладения умениями использования этнопедагогического материала вучебно-воспитательномпроцессешколы, как необходимого компонента профессиональной деятельности учителя. В процессе этнопедагогической подготовки студентам был предложен курс «Этнопедагогика», целью которого являлся усвоение будущими учителями иностранных языков этнической культуры и педагогического наследия народа, формирование готовности будущих учителей к их эффективному использованию в учебно-воспитательном процессе школы. Задачи курса: освоение сущности, цели, задачи этнопедагогики; знакомство с историей развития, целями, задачами, особенностями, воспитательными возможностями народной педагогики; знакомство с этнопедагогическими идеями казахских мыслителей, жыршы-жырау, получившие в их творческих наследиях; раскрытие педагогического значения прогрессивного опыта воспитания детей в народной педагогике; осознание ими необходимости их использования в практике современного воспитания; формирование у будущего учителя иностранных языков, умения творчески использовать их в учебно- воспитательном процессе образовательных систем. Ключевые слова: этническое самосознания, этнопсихология, этнос, народ, национального самосознания, этнопедагогика, толерантность, национальная культура, этнонациональная идентификация личности, этнопедагогическая культура, этнопедагогическая компетентность.
The problem of ethno–pedagogical readiness of future teachers is conditioned by the most important principle of state policy in the field of education - the protection and development of national cultures, regional cultural traditions and peculiarities in a multinational state. Ethno-pedagogical training of future teachers, as the most essential part of professional training, is a continuous controlled process that orients students to national values, the formation of a holistic view of the ethnic culture of their people, the theory and methodology of ethno- cultural education and education, which ensures the implementation of an ethno-cultural approach in future professional pedagogical activity. The professional training of the future teacher is successfully carried out on the basis of the principle of cross-cutting ethnic and ethnopedagogical activities of a diverse nature (educational, extracurricular, search, pedagogical practice, etc.), in the process of which the issues of students’ attitude to national culture, the expansion of ethnopedagogical knowledge, the development of worldview, ethnic identity, behavior, tolerance, as well as mastery are effectively solved. the skills of using ethnopedagogical material in the educational process of the school, as a necessary component of a teacher’s professional activity. In the process of ethnopedagogical training, students were offered the course “Ethnopedagogics”, the purpose of which was the assimilation by future teachers of foreign languages of ethnic culture and pedagogical heritage of the people, the formation of the readiness of future teachers for their effective use in the educational process of the school. Course objectives: mastering the essence, goals, objectives of ethnopedagogy; acquaintance with the history of development, goals, objectives, features, educational opportunities of folk pedagogy; acquaintance with the ethnopedagogical ideas of Kazakh thinkers, zhyrshy-zhyrau, received in their creative legacies; disclosure of the pedagogical significance of the progressive experience of raising children in folk pedagogy; awareness of the need for their use in the practice of modern education; formation of the future teacher of foreign languages, the ability to creatively use them in the educational process of educational systems. Keywords: ethnic identity, ethnopsychology, ethnos, people, national identity, ethnopedagogy, tolerance, national culture, ethnonational identity, ethnopedagogic culture, ethnopedagogic competence.