ТРЕНИНГ ЖҮРГІЗУ БАРЫСЫНДА ЖАСӨСПІРІМДЕРДЕ СЫНИ ОЙЛАУДЫ ДАМЫТУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Authors: Нұғыманова М.Н. 
Published: October 2023

Развитие критического мышления в подростковом возрасте имеет важное значение для личностного роста, академического успеха и будущего профессионального развития. Подростковый возраст — это период личных размышлений, самообразования и повышенных навыков критического мышления. Таким образом, развитие критического мышления необходимо для позитивной самоидентификации, самосознания и личностного роста. Цель работы заключалась в изучении критического мышления у подростков при проведении тренингов. В этом исследовании, в первые были апробированы тренинги как форма психологического воздействия на развитие критического мышления у подростков. Объект исследования-процесс развития критического мышления. Предмет исследования-особенности развития критического мышления у подростков при проведении тренингов. Исследование проводилось в несколько этапов, включая анализ научной литературы, проведение эмпирического исследования и разработку программы развития критического мышления на основе результатов исследования. Используемая методология включала метод определения сформированности критического мышления (Ю. Ф. Гущин, Н. В. Смирнова) и экспресс-тест на критическое мышление (Н. Непряхина). В исследовании приняли участие 40 учащихся 8-х классов КГУ «Общеобразовательная школа №117» г.Алматы. Исследование показало, что учащиеся успешно справились с заданиями, направленными на поиск необходимой информации, и менее успешно с заданиями, направленными на рефлексивную оценку содержания текста. В данной работе предложена разработка программы тренинговых занятий по развитии критического мышления для подростков 14 -15 лет. Тренинги были организованы в несколько этапов, включая организационный, мотивационный, информационный, образовательный, личностный и заключительный этапы. Темы, затронутые в исследовании, включали управление временем, различные типы мышления, видение критического мышления, сбор и обработку информации, самопознание, аргументы и контраргументы, дневник мышления, характер, эгоцентрическое мышление, стереотипы и предрассудки, страх ошибок и критики, правильные вопросы, ответственность и принятие решений создание, публичное выступление и заключительный урок. Ключевые слова: критическое мышление, подростки, личностный рост, развитие, тренинговые занятия.
Жасөспірімдік кезеңде сыни ойлауды дамыту тұлғаның өсуі, оқудағы табысы және болашақ кәсіби дамуы үшін өте маңызды. Жасөспірімдік шақ - жеке рефлексия, өзін-өзі тәрбиелеу және сыни тұрғыдан ойлау дағдыларының жоғарылау кезеңі. Осылайша, сыни ойлауды дамыту өзін-өзі позитивті сәйкестендіру, өзін-өзі тану және тұлғалық өсу үшін қажет. Жұмыстың мақсаты тренинг жүргізу барысында жасөспірімдердің сыни тұрғыдан ойлауын зерттеу болды. Бұл зерттеуде жасөспірімдердің сыни тұрғыдан ойлауын дамытуға психологиялық әсер етудің бір түрі ретінде тренингтер алғаш рет сыналды. Зерттеу объектісі – сыни ойлауды дамыту процесі. Зерттеу пәні – тренингтер кезінде жасөспірімдердің сыни тұрғыдан ойлауын дамыту. Зерттеу бірнеше кезеңде жүзеге асырылды, соның ішінде ғылыми әдебиеттерді талдау, эмпирикалық зерттеу жүргізу және зерттеу нәтижелері бойынша сыни тұрғыдан ойлауды дамыту бағдарламасын жасау. Қолданылған әдістемеге сыни тұрғыдан ойлаудың қалыптасуын анықтау әдісі (Ю. Ф. Гущин, Н. В. Смирнова) және сыни тұрғыдан ойлауға арналған экспресс-тест (Н. Непряхин) кірді. Зерттеуге Алматы қаласындағы «№117 ЖББМ» КММ 8-сыныптың 40 оқушысы қатысты. Зерттеу студенттердің қажетті ақпаратты табуға бағытталған тапсырмаларды сәтті орындағанын, ал мәтін мазмұнын рефлексивті бағалауға бағытталған тапсырмаларды сәтті орындамағанын көрсетті. Бұл жұмыста 14-15 жас аралығындағы жасөспірімдерге сыни тұрғыдан ойлауды дамыту бойынша тренинг сабақтарының бағдарламасы ұсынылады. Тренингтер ұйымдастырушылық, ынталандыру, ақпараттық, тәрбиелік, жеке және қорытынды кезеңдерді қамтитын бірнеше кезеңде ұйымдастырылды. Зерттеуде қарастырылған тақырыптарға уақытты басқару, ойлаудың әртүрлі түрлері, сыни тұрғыдан ойлауды көру, ақпаратты жинау және өңдеу, өзін-өзі тану, дәлелдер мен қарсы дәлелдер, ойлау күнделігі, мінез, эгоцентристік ойлау, стереотиптер мен алдын ала пікірлер, қателіктер мен сыннан қорқу, нақты сұрақтар, жауапкершілік пен шешім қабылдау, көпшілік алдында сөйлеу және қорытынды сабақ кірді. Түйін сөздер: сыни тұрғыдан ойлау, жасөспірімдер, тұлғалық өсу, дамыту, тренинг сабақтары.
The development of critical thinking during adolescence is essential for personal growth, academic success, and future professional development. Adolescence is a period of personal reflection, self-education, and heightened critical thinking skills. Thus, the development of critical thinking is necessary for positive self-identification, self-awareness and personal growth. The purpose of the work was to study critical thinking in adolescents during trainings. In this study, for the first time, trainings were tested as a form of psychological impact on the development of critical thinking in adolescents. The purpose of the work was to study critical thinking in teenagers during trainings. In this study, for the first time, trainings were tested as a form of psychological impact on the development of critical thinking in adolescents. The object of research is the process of development of critical thinking. The subject of the study is the development of critical thinking in adolescents during trainings. The study was carried out in several stages, including the analysis of scientific literature, the conduct of an empirical study, and the development of a program for the development of critical thinking based on the results of the study. The methodology used included a method for determining the formation of critical thinking (Yu. F. Gushchin, N. V. Smirnova) and a rapid test for critical thinking (N. Nepryakhin). The study involved 40 students of the 8th grade of KSU "Secondary School No. 117" in Almaty. The study showed that students successfully coped with tasks aimed at finding the necessary information, and less successfully with tasks aimed at a reflective assessment of the content of the text. This paper proposes the development of a program of training sessions on the development of critical thinking for adolescents 14-15 years old. Adolescence is a period of personal reflection, self-education, and heightened critical thinking skills. Thus, the development of critical thinking is necessary for positive self-identification, self-awareness and personal growth. The trainings were organized in several stages, including organizational, motivational, informational, educational, personal and final stages. Topics covered in the study included time management, different types of thinking, critical thinking vision, information gathering and processing, self- knowledge, arguments and counterarguments, a thinking diary, character, egocentric thinking, stereotypes and prejudices, fear of mistakes and criticism, the right questions, responsibility and decision making creation, public speaking and final lesson. Key words: critical thinking, teenagers, personal growth, development, training sessions.