МҮМКІНДІГІ ШЕКТЕУЛІ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ҚАЖЕТТІЛЕРІН ҚАҢАҒАТТАНДЫРУ ҮШІН БЕЙІМДЕЛГЕН БІЛІМ БЕРУ РЕСУРСТАРЫН ДАМЫТУ ТУРАЛЫ
Authors: Нурбекова Ж.К. , Маульшариф М. , Боброва В.В. 
Published: October 2023

Основополагающей ценностью образования заключается в том, что каждый ученик уникален и имеет право на качественное образование. На сегодняшний день разработка образовательных ресурсов для детей с ограниченными возможностями представляет собой очень сложную и трудоемкую задачу. Цель настоящей статьи – анализ требований к адаптивным образовательным ресурсам (АОР) и системы критериев оценивания с учетом индивидуальных особенностей обучающихся. Методология исследования: анализ научных источников по проблеме, обобщение эмпирических данных, полученных методом опроса и интервьюирования. Методология исследования заключается в анализе научных источников по проблеме, обобщении эмпирических данных, полученных методом анкетирования и интервьюирования. Опрос направлен на оценку уровня коррекционной направленности учебно-методических комплексов, наличия, многоплановости и достаточности практических заданий, на анализ учета психофизических особенностей детей в содержании учебников, рабочих тетрадей и методических рекомендаций и др. Результаты исследования. АОР в специальном образовании представляет собой важный инструмент организации и поддержки образовательного процесса, которое определяет (в зависимости от типа, вида, тяжести нарушения и от возраста обучающегося) объем содержания обучения, а также методы, способы и средства построения учебного процесса. Однако, отсутствие четких и единых требований к АОР и обусловливает наличие значительного количества замечаний к существующим УМК. Вместе с тем, анализ выявленных проблем при организации учебного процесса с детьми с ограниченными возможностями на основе действующих УМК, позволит определить требования к АОР и разработать систему критериев оценивания с учетом индивидуальных и типологических особенностей обучающихся. Ключевые слова: адаптивные образовательные ресурсы, критерии оценивания, индивидуальные и типологические особенности обучающихся, ограниченные возможности
Білім берудің негізгі құндылығы – әрбір оқушы бірегей және сапалы білім алуға құқылы. Бүгінгі таңда мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған білім беру ресурстарын әзірлеу өте күрделі және көп уақытты қажет ететін міндет болып табылады. Бұл мақаланың мақсаты білім алушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, бейімделген білім беру ресурстарына (БББР) және бағалау критерийлері жүйесіне қойылатын талаптарды талдау болып табылады. Зерттеуде мәселе бойынша ғылыми дереккөздерді талдау, сауалнама және сұхбат әдістері қолданды. Сауалнама оқу-әдістемелік кешендердің коррекциялық бағыттылық деңгейін, практикалық тапсырмалардың қолжетімділігін, жан-жақтылығын және жеткіліктілігін бағалауға, оқулықтар, жұмыс дәптерлері мен әдістемелік ұсыныстар мазмұнындағы балалардың психофизикалық ерекшеліктерінің ескерілуін талдауға бағытталған. Зерттеу нәтижелері. Арнайы білім берудегі БББР оқу-тәрбие процесін ұйымдастырудың және қолдаудың маңызды құралы және ол оқыту мазмұнының көлемін, сонымен қатар әдіс-тәсілдерін және оқу процесін құрудың құралдарын анықтайды. Дегенмен, БББР-ға нақты және бірыңғай талаптардың болмауы қолданыстағы оқу материалдары бойынша пікірлердің айтарлықтай санының болуын анықтайды. Бұл ретте, қолданыстағы оқу-әдістемелік кешендердің негізінде мүмкіндігі шектеулі балалармен білім беру процесін ұйымдастыруда анықталған проблемаларды талдау, БББР- ға қойылатын талаптарды анықтауға және оқушылардың дара және типологиялық ерекшеліктерін. ескере отырып, бағалау критерийлерінің жүйесін әзірлеуге мүмкіндік береді. Түйін сөздер: бейімделген білім беру ресурстары, бағалау критерийлері, оқушылардың жеке және типологиялық ерекшеліктері, шектеулі мүмкіндіктер.
The fundamental value of education is that each student is unique and has the right to a quality education. Today, the development of teaching and learning resources for children with disabilities is a complex and time-consuming task. The purpose of this article is to analyze the requirements for adaptive educational resources (AER) and the system of assessment criteria of them, considering the individual characteristics of students. The research methodology consists in the analysis of scientific sources on the problem, the generalization of empirical data obtained by the method of survey and interviewing. The questionnaire aimed at assessing the level of correctional orientation of educational and methodological complexes, the availability, diversity, and sufficiency of practical tasks, to analyze the consideration of the psychophysical characteristics of children in the content of textbooks, workbooks, and methodological recommendations, etc. Research results. AER in special education is a valuable tool for organizing and supporting the educational process, which determines (depending on the type, severity of the disability and the age of the student) the amount of training content, as well as techniques, methods and means of building the educational process. However, the lack of clear and unified requirements for AER determines the presence of a considerable number of comments on existing methodological materials. At the same time, the analysis of the identified problems in the organization of the educational process with children with disabilities based on existing educational and methodological materials will make it possible to determine the requirements for AER and develop a system of assessment criteria, considering the individual typological characteristics of students. Keywords: adaptive educational resources, assessment criteria, individual typological characteristics of students, disability. ·