1940 Ж. АЯҒЫ-1980 ЖЖ. ӨНДІРІСТІК ҚАЛА ТҰРҒЫНДАРЫНЫҢ КҮНДЕЛІКТІ ӨМІРІНДЕГІ АЗЫҚ-ТҮЛІКПЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ (КЕНТАУ Қ. МЫСАЛЫНДА)
Authors: Pazilov Ye.D. 
Published: October 2023

The article discusses the problems that developed in the system of food supply to the population of industrial cities of Kazakhstan in the late 1940s and 1980s on the example of the city Kentau. After analyzing archival data that did not enter scientific circulation, it was found that until mid-1960, a number of difficulties arose in the system of equipping the population of Kentau.First of all, emphasis was placed on the development of production based on raw materials, and domestic and social problems of the population were pushed to later places. In the daily life of the townspeople, the practice of sewing clothes with their own hands, making household furniture necessary for life, and building individual housing on their own has become widespread. Only after the "Temirtau incident", which shook the Soviet Union, the tense domestic problems of the newly emerging industrial cities in the country were positively resolved and began to be equipped according to a centralized system. In the period from 1970 to 1987, the production capacity of the main city – forming enterprise-the Aschysai polymetallic plant increased, turning from a cost-effective enterprise into a "profitable" one. Every year, the increase in wages and incomes of workers working in production facilities led to an increase in the well-being of the population. Keywords:Kentau, history of everyday life, food supply, Soviet times, residents of the city.
Мақалада Кентау қаласының мысалында 1940 жылдың аяғы мен 1980 жылдардағы Қазақстанның өндірістік қалаларының тұрғындарын азық-түлікпен қамтамасыз жүйесінде қалыптасқан мәселелер қарастырылады. Ғылыми айналымға енбеген мұрағаттық деректерді талдай келе, 1960 жылдың ортасына дейін Кентау қаласы тұрғындарын жабдықтау жүйесінде бірқатар қиындықтар туындағаны анықталды. Бірінші кезекте шикізатқа негізделген өндірісті дамытуға баса мән беріліп, халықтың тұрмыстық және әлеуметтік мәселелері кейінгі орындарға ығыстырылды. Қала тұрғындарының күнделікті өмірінде өз қолдарымен киім-кешек тігу, тұрмысқа қажетті үй жиһаздарын жасау, өз күшімен жеке тұрғын үй салу тәжірибесі кең тарады. Кеңестер Одағын дүр сілкіндірген «Теміртау оқиғасынан» кейін ғана елімізде жаңадан бой көтеріп жатқан индустриалды қалалардың шиеленісті тұрмыстық мәселелері оң шешіліп, орталықтанған жүйе бойынша жабдықтала бастады. 1970-1987 жылдар аралығында басты қала құраушы кәсіпорын – Ащысай полиметалл зауытының өндірістік қуаты ұлғайып, рентабельді кәсіпорыннан "табыстыға" айналды. Жыл сайын өндірістік нысандарда жұмыс істейтін қызметкерлердің жалақысы мен табысының өсуі халықтың әл-ауқатының өсуіне әкелді. Кілт сөздер: Кентау қаласы, күнделікті өмір тарихы, азық-түлікпен қамтамасыз ету, кеңестік кезең, қала тұрғындары.
В статье на примере города Кентау анализируется ситуация, сложившаяся в конце 1940-1980-х гг. с продовольственным снабжением жителей промышленных городов. Анализируя архивные данные, не вошедшие в научный оборот, установлено, что до середины 1960 года в системе снабжения населения города Кентау возник ряд трудностей. Особое внимание уделялось развитию сырьевых производств, на последующие места выдвигались бытовые и социальные проблемы населения. В повседневной жизни горожан широко распространена практика пошива одежды своими руками, изготовления домашней мебели и др. Только после «Темиртауского события», потрясшего вес Советский Союз, напряженные бытовые проблемы вновь возводимых индустриальных городов страны, стали решаться положительно. В период с 1970 по 1987 год производственные мощности главного градообразующего предприятия – Ащысайского полиметаллического завода увеличились, превратившись из рентабельного предприятия в "прибыльное". С каждым годом повышение заработной платы и доходов работников, занятых на производственных объектах, приводило к росту благосостояния населения. Ключевые слова: Кентау, история повседневности, продовольственное снабжение, советский период, жителей города.