ЕГДЕ ЖАСТАҒЫ АДАМДАРДЫҢ ЭМОЦИОНАЛДЫҚ ӘЛ-АУҚАТЫ (КҮЙЗЕЛІСТЕРІ) КӨРІНІСТЕРІНІҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ҚҰБЫЛЫСТАРЫНА МӘДЕНИЕТІЛІК АСПЕКТЕГІДЕ ТЕОРИЯЛЫҚ ШОЛУ
Authors: Қонысбай Т.Е. 
Published: October 2023

В данной статье изложены основные результаты теоретического исследования эмоционального благополучия и неблагополучия пожилых людей, как социально психологический феномен. Раскрываются главные проблемы понимания эмоционального благополучия, определяется гипотеза исследования, дается теоретический обзор на раннюю иследованность темы другими авторами. Обосновывается актуальность изучения этно- и геронтопсихологии, исследование также направлено на возможные трудности и возрастные кризисы, ценностные ориентации и стремление или достижение самоактуализации, эго-идентичности личности. На основе теоретического анализа формируются гипотезы об особенностях нормативных возрастных кризисах по Л.С. Выготскому; о концепции индивидуализма и коллективизма Дж. Брунера; важность интра- культурного исследования данного феномена; а так же теории понятия самоактуализации личности по А. Маслоу и К. Голдштейн. Ключевые слова: самоактуализация, эго-идентичность, возрастные кризисы, эмоциональное благополучие (неблагополучие), интра-культурное исследование, индивидуализм, коллективизм.
Бұл мақалада егде жастағы адамдардың эмоционалдық әл-ауқаты мен күйзелісін әлеуметтік-психологиялық құбылыс ретінде теориялық зерттеудің негізгі нәтижелері берілген. Эмоционалды әл-ауқатты түсінудің негізгі мәселелері ашылды, зерттеу гипотезасы анықталады, басқа авторлардың тақырыпты ертерек зерттеуіне теориялық шолу жасалды. Этно- және геронтопсихологияны зерттеудің өзектілігі дәлелденді, зерттеу сонымен қатар мүмкін болатын қиындықтар мен жасқа байланысты дағдарыстарға, құндылық бағдарларға және жеке тұлғаның өзін-өзі жүзеге асыруға ұмтылуы немесе жетістігіне, эго-тұлғасына бағытталған. Теориялық талдау негізінде, Л.С. Выготский; Дж.Брунердің индивидуализм және коллективизм концепциясы туралы; бұл құбылысты мәдениетішілік зерттеудің маңыздылығы; сондай-ақ А.Маслоу мен К.Голдштейн бойынша тұлғаның өзін-өзі актуализациялау тұжырымдамасының теориясының мәні түсіндіріледі. Түйін сөздер: өзін-өзі актуализациялау, эго-иденттілік, жасқа байланысты дағдарыстар, эмоционалдық әл-ауқат (күйзеліс), мәдениетішілік зерттеу, индивидуализм, коллективизм.
This article outlines the main results of the theoretical study of emotional well-being and disadvantage of the elderly as a socio-psychological phenomenon. The main problems of understanding emotional well-being are revealed, the hypothesis of the research is defined, and a theoretical review of the early research of the topic by other authors is given. The relevance of studying ethno- and gerontopsychology is substantiated, the research is also focused on possible difficulties and age crises, value orientations and aspiration or achievement of self-actualization, ego-identity of personality. On the basis of theoretical analysis hypotheses are formed on the features of normative age crises by L. S. Vygotsky; on the concept of individualism and collectivism by J. Bruner; the importance of intra-cultural study of this phenomenon; as well as the theory of the concept of personality self-actualization by A. Maslow and K. Goldstein. Key words: self-actualization, ego-identity, age crises, emotional well-being (distress), intra-cultural study, individualism, collectivism.