ปัจจัยทำนายกิจกรรมทางกายในผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลว
Authors: ลบแย้ม ชนิดา , พ่วงแก้ว อัจฉริยา , วัฒนกิจไกรเลิศ ดวงรัตน์ , จิรกาญจนากร ศรีสกุล 
Published: January 2024

บทนำ: กิจกรรมทางกายเป็นแนวทางการจัดการโดยไม่ใช้ยาที่มีหลักฐานเชิงประจักษ์แสดงให้ เห็นว่าช่วยให้ผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลวมีผลลัพธ์ทางสุขภาพที่ดีขึ้น แต่ปัจจุบันความรู้เกี่ยวกับกิจกรรม ทางกายและปัจจัยที่เกี่ยวข้องมีจำกัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลวในประเทศไทย
วัตถุประสงค์ของการวิจัย: เพื่อศึกษาระดับกิจกรรมทางกายของผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลว ความ สัมพันธ์และอำนาจร่วมกันทำนายกิจกรรมทางกายของระดับฮีโมโกลบิน ความกลัวต่อการเคลื่อนไหว ร่างกาย การสนับสนุนจากครอบครัว และความไว้วางใจต่อบุคลากรสุขภาพในผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลว
การออกแบบการวิจัย: การศึกษาเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวาง เพื่อศึกษาความสัมพันธ์เชิงทำนาย โดยใช้ทฤษฎีการปรับตัวของรอยเป็นกรอบแนวคิดการวิจัย
วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลวที่เข้ารับบริการในหน่วยตรวจโรค อายุรศาสตร์และคลินิกภาวะหัวใจล้มเหลวโรงพยาบาลระดับตติยภูมิขั้นสูงแห่งหนึ่ง ระหว่างเดือนมีนาคม ถึงเดือน มิถุนายน พ.ศ.2565 จำนวน 146 ราย คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง เกณฑ์คัดเข้าคือ ผู้ป่วยที่มีอาการคงที่ ไม่มีโรคหรือภาวะที่เป็นข้อจำกัดของการเคลื่อนไหวร่างกาย มีผลการตรวจระดับฮีโมโกลบิน ภายใน 6 เดือน และจำหน่ายออกจากโรงพยาบาลเกิน 1 เดือนนับจากวันที่เก็บข้อมูล เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามความกลัวต่อการเคลื่อนไหวร่างกายในผู้ป่วยโรคหัวใจ แบบประเมินการ สนับสนุนทางสังคมต่อพฤติกรรมการออกกำลังกาย แบบสอบถามความไว้วางใจต่อบุคลากรสุขภาพ แบบสอบถาม กิจกรรมทางกายระดับโลก และแบบบันทึกข้อมูลความเจ็บป่วย ที่ได้รับการตรวจสอบคุณภาพจากผู้ทรงคุณวุฒิ นำไปหาค่าความเชื่อมั่นก่อนนำมาใช้เก็บข้อมูลและหาค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับอยู่ระหว่าง .78-.98 วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรด้วยสถิติทดสอบไคสแควร์และสถิติสหสัมพันธ์ แบบพอยท์ไบซีเรียล วิเคราะห์อำนาจทำนายด้วยสถิติถดถอยลอจิสติก โดยกำหนดระดับนัยสำคัญ .05
ผลการวิจัย: กลุ่มตัวอย่าง ร้อยละ 61.6 เป็นเพศชาย อายุเฉลี่ย 61.05 ปี (SD = 14.41) ร้อยละ 63 มีกิจกรรมทางกายอยู่ในระดับไม่เพียงพอ (Mean = 588.49 MET, SD = 574.89) ค่าเฉลี่ยของระดับ ฮีโมโกลบินในเพศชายสูงกว่าปกติเล็กน้อย (Mean = 13.1, SD = 2.0) ขณะที่เพศหญิงมีค่าเฉลี่ยต่ำกว่าปกติ (Mean = 11.6, SD= 1.9) กลุ่มตัวอย่างมีความกลัวต่อการเคลื่อนไหวร่างกายในระดับน้อย (Mean = 34.27, SD = 5.19) ได้รับการสนับสนุนจากครอบครัวต่อกิจกรรมทางกายในระดับต่ำ (Mean = 23.98, SD = 11.96) และมีความไว้วางใจต่อบุคลากรสุขภาพในระดับสูง (Mean = 36.38, SD = 7.58) ความสัมพันธ์ของตัวแปร ทดสอบด้วยสถิติไคสแควร์และสถิติพอยท์ไบซีเรียล พบว่า ระดับฮีโมโกลบิน ความกลัวต่อการเคลื่อนไหวร่างกาย และการสนับสนุนจากครอบครัวมีความสัมพันธ์กับกิจกรรมทางกายในระดับต่ำอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (χ2 = 6.201, p < .05, r bi = -.254, p < .01 และ r bi =.321, p < .01) ตามลำดับ ผลการวิเคราะห์ด้วยสถิติถดถอยลอจิสติก พบว่า ปัจจัยทำนายการมีระดับกิจกรรมทางกายในผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ได้แก่ ระดับฮีโมโกลบินในเกณฑ์ปกติ (OR = 2.877, 95%CI = 1.32, 6.27) ความกลัวต่อการเคลื่อนไหวร่างกาย (OR = 0.891, 95%CI = 0.83, 0.96) และการสนับสนุนจากครอบครัว (OR = 1.060, 95%CI = 1.02, 1.10) โดย ตัวแปรที่ศึกษาทั้งหมดร่วมทำนายกิจกรรมทางกายได้ร้อยละ 25.6 (Nagelkerke R2 = .256) โดยประมาณ
ข้อเสนอแนะ: เพื่อให้ผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลวมีกิจกรรมทางกายระดับเพียงพอ พยาบาลควรประเมิน จัดการและติดตามผู้ป่วยให้มีระดับฮีโมโกลบินอยู่ในเกณฑ์ปกติอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งมุ่งเน้นการให้ความรู้ที่เฉพาะ ต่อการมีกิจกรรมทางกาย เพิ่มการเข้าถึงบริการสุขภาพที่ให้ครอบครัวมีส่วนร่วม ซึ่งจะช่วยลดความกลัว ในการเคลื่อนไหว และช่วยให้ครอบครัวสนับสนุนให้ผู้ป่วยมีกิจกรรมทางกายอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง