Особенности формирования биофизических понятий студентов в процессе биологического образования
Authors: ЖҰМАҒҰЛОВА Қ.Ә. 
Published: October 2023

Мақалада студенттерде биофизикалық ұғымдардың қалыптастыру ерекшеліктері қарастырылған. Зерттеу деректері зерттеушілер жасаған құрылымдық сұхбат форма- сы арқылы жиналды. Зерттеу нәтижесінде студенттерде биофизикалық ұғымдарды қалыптастыру мен дамытуды қамтамасыз ете отырып, ұғымдарды жиі пайдалану қажеттілігі көрсетілген. Зерттеу жұмысына қатысатын биология пәні мұғалімдері студенттердің биофизикалық түсініктерін қалыптастыру мен дамытуды қамтамасыз ете отырып, тұжырымдамалық карталарды пайдаланудың жағымды жақтары қарастырылған. Тұжырымдамалық карталарға:пәнді тиімді оқытуды қамтамасыз ету, ойлау жүйесін жетілдіру, ұғымдар арасында байланыс орнату, сабақты қызықты ету ұғымдарды меңгеруді жеңілдету, сонымен қатар, жеке оқу пәндерiне логикалық-құрылымдық талдау жасау арқылы жаратылыстану бiлiм мазмұнын құрайтын нысандар туралы ұғымдар (жалпы түсiнiктер, ұғымдарға бөлу, жiктеу, неғұрлым ұсақ түрлерге бөлу; нысандардың құрылымы мен қасиеттерi); нысандарды сипаттайтын негiзгi заңдар мен заңдылықтар; жаратылыс- ғылыми нысандардың қатысуымен өтетiн үрдістер мен олардың өзара әрекеттесуі; табиғи нысандар мен процестердi ғылыми тану әдiстерi сияқты мазмұндық желiлер жатады. Түйін сөздер: ұғым, биофизикалық ұғымдар, заңдылықтар, жіктеу, үрдістер биологиялық білім, тұжырымдамалық карта.
В статье рассмотрены особенности формирования у студентов биофизических понятий. Данные ис- следования были собраны с помощью структурированной формы интервью, разработанной исследова- телями. В результате исследования показана необходимость частого использования понятий, обеспечи- вающих формирование и развитие у студентов биофизических понятий. Преподавателями биологии, участвующими в исследовательской работе, рассмотрены положительные стороны использования кон- цептуальных карт, обеспечивающих формирование и развитие биофизических представлений студентов. К концептуальным картам относятся: понятия об объектах, составляющих содержание естественно- научного образования (общие понятия, деление на понятия, классификация, деление на более мелкие виды), обеспечивающие эффективное изучение предмета, совершенствование системы мышления, уста- новление связей между понятиями, сделать урок интересным и облегчить усвоение основных понятий, а также логико-структурный анализ отдельных учебных предметов; строение и свойства объектов); ос- новные законы и закономерности, характеризующие объекты; процессы, протекающие в присутствии естественно-научных объектов, и их взаимодействие; содержательные сети, такие как методы научного познания природных объектов и процессов. Ключевые слова: понятие, биофизические концепции, закономерности, классификация, тенденции биологического знания, концептуальная карта
The article discusses the features of the formation of biophysical concepts in students. The study data were collected using a structured interview form developed by the researchers. As a result of the study, the need for frequent use of concepts that ensure the formation and development of biophysical concepts in students is shown. Biology teachers participating in the research work considered the positive aspects of using conceptual maps that ensure the formation and development of students’ biophysical ideas. Concept maps include: concepts about objects that make up the content of natural science education (general concepts, division into concepts, classification, division into smaller types), providing an effective study of the subject, improving the system of thinking, establishing links between concepts,make the lesson interesting and facilitate the assimilation of basic concepts, as well as the logical and structural analysis of individual subjects; structure and properties of objects); basic laws and patterns that characterize objects; processes occurring in the presence of natural scientific objects and their interaction; content networks, such as methods of scientific knowledge of natural objects and processes. Keywords: concept, biophysical concepts, regularities, classification, trends of biological knowledge, conceptual map