bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Fenomenologiczna etyka wartości
Authors: Stachewicz Krzysztof 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Etyka fenomenologiczna wyrosła na gruncie stworzonego przez Husserla kierunku współczesnego myślenia filozoficznego. Zasada wszystkich zasad legitymizuje wszelką wiedzę opartą na bezpośrednim doświadczeniu, które w przypadku sfery moralnej wskazuje na wartości. Doświadczenie etyczne jest poniekąd tożsame z doświadczeniem aksjologicznym. Etyka fenomenologiczna jest zatem materialną etyką wartości, której bazę teoretyczną stanowi ogólna teoria wartości (aksjologia).
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Przed powstaniem fenomenologii o wartościach mówiono głównie w szkole neokantyzmu badeńskiego, opierając na nich poniekąd cały gmach rozważań filozoficznych (Wertphilosophie). W etyce po Kancie i Nietzschem słowo „wartość” występowało, choć dopiero w etyce fenomenologicznej stało się pojęciem podstawowym i fundamentalnym. Pierwsze próby zbudowania fenomenologicznej etyki wartości podjął Husserl, a klasyczny kształt nadał jej Max Scheler.UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Fenomenologiczna etyka wartości stanowi ważny i w pewnych obszarach problemowych ciągle aktualny paradygmat filozofii moralnej. Analiza problemów etycznych z punktu widzenia wartości jest w wielu kwestiach preskryptywnie konkluzywna, a deskryptywnie ujawnia duże moce heurystyczne.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Fenomenologiczna etyka wartości to najbardziej dojrzała koncepcja etyczna fundująca moralność na kategorii wartości. Wykazała ona swą niemałą płodność heurystyczną, wpływając na wiele ujęć filozoficzno-moralnych we współczesnej etyce. Rodzi także pewne problemy zarówno na płaszczyźnie teoretycznej, jak i praktycznej, choć ogłaszanie jej końca jest zdecydowanie przedwczesne.
Sztuczne sieci neuronowe
Authors: Bielecki Andrzej 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Sztuczna sieć neuronowa jest systemem, którego struktura i działanie są wzorowane na układzie nerwowym. Podstawowa jednostka funkcjonalna sztucznej sieci neuronowej to sztuczny neuron, będący modelem neuronu biologicznego. Sieć jest zbudowana w ten sposób, że wyjścia jednych neuronów są połączone z wejściami innych ­neuronów. W zależności od schematu połączeń otrzymujemy różne ­struktury sieci.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: U podstaw modelowania układów neuronalnych leżą wyniki badań neurofizjologów uzyskiwane od drugiej połowy XIX wieku. Założenie, że neuron jest podstawową jednostką funkcjonalną układu nerwowego, pozwoliło w 1943 roku opracować pierwszy teoretyczny model neuronu oraz zaimplementować pierwszą sztuczną sieć neuronową w roku 1957, która była siecią warstwową. Opracowanie teoretycznych podstaw nauki takich sieci, zaproponowanie nowych rodzajów zarówno samych sieci, jak i metod ich nauki w latach 80. XX wieku oraz postępy w matematycznej analizie ich działania spowodowały ich szybki rozwój pod koniec XX wieku oraz w wieku XXI.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Sztuczna sieć neuronowa może być zaimplementowana zarówno jako oprogramowanie, jak również jako układ elektroniczny, analogowy lub cyfrowy. Istotnym zagadnieniem jest nauka sieci, czyli ustawienie jej parametrów. Na ogół nauka jest realizowana przy pomocy algorytmu iteracyjnego, który wykorzystuje przygotowane przez programistę przykłady sygnałów wejściowych. Sztuczne sieci neuronowe są wykorzystywane do modelowania różnych aspektów układu nerwowego i procesów psychicznych.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Niezależnie od biologicznych inspiracji sztuczne sieci neuronowe są używane jako pewien typ systemu sztucznej inteligencji, który skutecznie rozwiązuje szeroką gamę zadań. Należą do nich problemy optymalizacji, klasteryzacji, sterowania, rozpoznawania wzorców, diagnostyki i predykcji.
Moralność z perspektywy psychologicznej
Authors: Paruzel-Czachura Mariola 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Moralność z perspektywy psychologicznej może być definiowana m.in. na dwa sposoby: wąski i szeroki. W wąskim rozumieniu moralność jest obowiązkową troską o cudze i własne dobro, prawa, uczciwość lub sprawiedliwość, a także rozumowaniem, wydawaniem sądów, odczuwaniem emocji lub działaniami wynikającymi z tej troski. W szerokim rozumieniu moralność jest tym, co osoba lub zwierzę robi, myśli lub czuje odnośnie do domeny moralnej. A czym dokładnie jest domena moralna, to już jest indywidualna decyzja tej jednostki.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Badania nad moralnością mają długą historię, sięgającą początków istnienia psychologii jako nauki. Od tamtych czasów aż po dziś dzień naukowcy psycholodzy zgłębiają tę dziedzinę, starając się zrozumieć mechanizmy rządzące moralnością.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: W psychologii moralności szczególną uwagę poświęca się takim zagadnieniom jak utylitarne poglądy moralne oraz plastyczność moralności. Badania te pomagają zrozumieć, w jaki sposób ludzie podejmują decyzje moralne i jak te decyzje mogą się zmieniać w różnych kontekstach.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Kontynuowanie badań nad moralnością jest kluczowe dla pogłębiania naszej wiedzy w tej dziedzinie. Dzięki dalszym badaniom możemy lepiej zrozumieć, jak kształtuje się moralność, co może prowadzić do bardziej efektywnych sposobów wspierania postaw moralnych w społeczeństwie.
Religioznawstwo kognitywne
Authors: Sztajer Sławomir 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Religioznawstwo kognitywne jest interdyscyplinarnym podejściem w badaniach nad religiami zajmującym się poznawczymi uwarunkowaniami myślenia i zachowania. Bada procesy i mechanizmy poznawcze, zaangażowane w tworzenie, przyswajanie i przekazywanie idei religijnych, a także procesy i mechanizmy leżące u podłoża zachowania rytualnego. Podejście kognitywne sięga także do wiedzy o ewolucji ludzkiego umysłu, wiedzy o neuronalnych podstawach doświadczenia religijnego, a także badań nad interakcją umysłu z otaczającym światem.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Systematyczne kognitywne badania nad religią zostały zapoczątkowane w latach 90. ubiegłego stulecia. Sformułowano wówczas szereg teorii, które wyznaczyły kierunki badań w kolejnych dziesięcioleciach. Rozwojowi religioznawstwa kognitywnego towarzyszyło niezadowolenie z osiągnięć dotychczasowego religioznawstwa.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Religioznawstwo kognitywne przyjmuje, że religia jest rezultatem działania naturalnych, zwyczajnych mechanizmów poznawczych. Religie raczej opierają się na mechanizmach umysłowych, które wyewoluowały w odpowiedzi na problemy, jakie przez miliony lat napotykali w środowisku nasi przodkowie. Teza o naturalności religii ma ważne konsekwencje metodologiczne: zjawiska religijne należy badać tak, jak bada się wszystkie inne zjawiska naturalne.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Podstawową zaletą podejścia kognitywnego w badaniach nad religiami jest jego interdyscyplinarność oraz dążenie do uwzględnienia różnych uwarunkowań, jakim podlegają przekonania i zachowania religijne, a także integracji wiedzy z zakresu kognitywistyki, neuronauki, teorii ewolucji i nauk o kulturze.
Etyka neopragmatyczna
Authors: Zarębski Tomasz 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Etyka neopragmatyczna to obszar refleksji powstałej w obrębie nurtu filozoficznego określanego jako neopragmatyzm, a dotyczącej zagadnień związanych głównie z uzasadnieniem moralnego działania. Etyka ta wysuwa na plan pierwszy społeczny wymiar moralności, kładąc nacisk na pojęcie odpowiedzialności. Najpełniejszym jej przykładem jest „anty-antyetnocentryzm” Rorty’ego, postulujący solidarność wobec innych, zwłaszcza w obliczu ich cierpienia, ironiczny dystans wobec własnego, przygodnego opisu świata oraz liberalizm pielęgnujący różnorodność poglądów.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Etyka neopragmatyczna, podobnie jak sam neopragmatyzm, jest nurtem powstałym i rozwijanym w drugiej połowie XX wieku. Najpełniejszą formę etyka ta uzyskała w książce Rorty’ego Przygodność, ironia i solidarność (1989), gdzie przedstawiono koncepcję ironizmu, solidarności oraz figurę liberalnej ironistki.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Etyka neopragmatyczna wpisana jest w kontekst liberalnej demokracji, ceniącej tolerancję, solidarność i ironię. Liberalna ironistka – osobowy wzór tej etyki – dąży do poszerzenia liberalnej wspólnoty i minimalizowania okrucieństwa w świecie, a swą wrażliwość etyczną i wyobraźnię kształtuje przez literaturę ukazującą konkretne ludzkie losy, a nie abstrakcyjne idee.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Etykę neopragmatyczną można opisać jako etykę cnót, w której na pierwszy plan wysuwają się cnoty odpowiedzialności, wrażliwości na cierpienie, solidarności i ironii. Można wskazać powiązania tej etyki z działaniami non-violence oraz feministyczną etyką troski.
Teorie handlu międzynarodowego
Authors: Głodowska Agnieszka 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Celem teorii handlu międzynarodowego jest objaśnienie przyczyn i mechanizmów wymiany międzynarodowej, czynników determinujących strukturę towarową i geograficzną tej wymiany oraz relacje wymienne między gospodarkami.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Teorie handlu międzynarodowego są jedną z najstarszych subdyscyplin ekonomii. Dotychczas powstało wiele koncepcji, takich jak teorie: klasyczne, neoklasyczne, współczesne. Ewolucja teorii handlu międzynarodowego wynikała ze zmieniających się uwarunkowań rynkowych oraz postępu technologicznego. Kolejne teorie powstawały na gruncie krytyki poprzednich lub jako ich rozwinięcie.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Teorie handlu międzynarodowego na przestrzeni lat koncentrowały się na następujących aspektach: koszty wytwarzania, zasoby, wiedza, technologia, kapitał ludzki, popyt i podaż, polityka państwa.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Dynamicznego charakteru handlu międzynarodowego oraz złożoności procesów globalnych nie sposób opisać za pomocą jednej koncepcji. Współcześnie większość powiązań handlowych pomiędzy gospodarkami łatwiej zrozumieć na podstawie nowych teorii handlu. Wymagane jest jednak podejście bardziej interdyscyplinarne, uwzględniające: teorie wzrostu gospodarczego, nową geografię ekonomiczną, teorie internacjonalizacji.
Międzynarodowy system walutowy
Authors: Maciejewski Marek 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Międzynarodowy system walutowy stanowi układ zasad oraz instytucji, które określają metody i uwarunkowania funkcjonowania pieniądza i realizowania płatności w stosunkach międzynarodowych.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Pierwszym w pełni ukształtowanym międzynarodowym systemem walutowym był system waluty złotej, który z czasem ulegał modyfikacjom. Po II wojnie światowej, w ramach systemu z Bretton Woods, funkcjonował system dolarowo-złoty, a obecne rozwiązanie określa się systemem wielodewizowym.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: We współczesnym międzynarodowym systemie walutowym państwa mają prawo do samodzielnego wyboru rodzaju polityki kursowej. Kształt polityki kursowej poszczególnych państw jest zatem uwarunkowany przede wszystkim realizacją celów wewnętrznej polityki gospodarczej. Skutkuje to zmiennością kursów walutowych i wymaga utrzymywania rezerw dewizowych, których głównym elementem składowym jest dolar amerykański.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Możliwość utraty zaufania do dolara oznaczałaby upadek współczesnego międzynarodowego systemu walutowego, stąd pojawiają się propozycje alternatywnych form pieniądza międzynarodowego, które nawiązują do stabilnych rozwiązań postulowanych w poprzednich systemach walutowych.
Poznanie matematyczne
Authors: Hohol Mateusz , Bażela Nina 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Poznanie matematyczne to obszar nauki zajmującej się aktywnością umysłu związaną z matematyką, np. przetwarzaniem liczb i geometrii oraz biologicznymi podstawami kompetencji matematycznych człowieka. Poznanie matematyczne stanowi obszar badań interdyscyplinarnych, u których podstawy leżą psychologia i neuronauka.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Badania nad poznaniem matematycznym poprzedza tradycja dociekań filozoficznych, dotyczących intuicji matematycznej. O ile według Platona, Kartezjusza, Kanta czy Poincarégo intuicja ta ma charakter wrodzony, o tyle według Helmholtza kształtowana jest ona na drodze doświadczenia. W prekursorskich badaniach nad rozwojem poznania matematycznego u dzieci Piaget wykorzystywał wciąż kategorię intuicji, przy czym wskazywał on, że wiedza o liczbach i przestrzeni budowana jest nie na drodze oglądu, lecz na podstawie aktywnego działania.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Poznanie matematyczne opiera się na systemach wiedzy rdzennej, które są stare ewolucyjnie, wykształcają się wcześnie w toku rozwoju osobniczego i są uniwersalne kulturowo. Umożliwiają one już we wczesnym wieku precyzyjną ocenę liczebności niewielkich zbiorów, szacowanie liczebności większych zbiorów, przetwarzanie kształtów oraz nawigację przestrzenną. Systemy te charakteryzują jednak ograniczenia, które przezwyciężane są przy wsparciu języka w toku uczenia się liczebników oraz słownictwa przestrzennego. Badania wskazują ponadto, że w przejściu pomiędzy wiedzą zawartą w systemach rdzennych a symboliczną matematyką istotną rolę odgrywają nawyki liczenia na palcach.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Badania nad poznaniem matematycznym dostarczają wiedzy o interakcjach natury i kultury, stanowiących jeden z podstawowych tematów nauk społecznych. Mają one również implikacje w obszarze edukacji, pomagając tworzyć wytyczne w zakresie wspierania osób z trudnościami szkolnymi.
Intencjonalność
Authors: Dąbrowski Andrzej 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Intencjonalność to ukierunkowanie na coś. Jest to cecha naszych aktów mentalnych, świadomości i umysłów w ogóle, która polega na ukierunkowaniu ich na pewien obiekt: myślenie jest myśleniem o czymś, świadomość – świadomością czegoś. Od tak rozumianej intencjonalności należy odróżnić intencjonalność kolektywną (we-intentionality), która odpowiada za działanie grupy jako pewnej całości wedle wspólnych intencji.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Problematyka intencjonalności była już obecna w filozofii starożytnej, m.in. w myśli Parmenidesa, Platona czy Arystotelesa, filozofii scholastycznej i nowożytnej. Do filozofii współczesnej intencjonalność jako cechę odróżniającą zjawiska psychiczne od fizycznych wprowadził Franz Brentano. Późniejsze badania nad tą kategorią, podjęte przez przedstawicieli różnych szkół i nurtów, doprowadziły do różnych interpretacji i ścieżek myślenia.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Temat intencjonalności generuje pięć fundamentalnych pytań: 1) Czym jest relacja intencjonalna? 2) Czym są treści mentalne? 3) Czym są lub mogą być przedmioty intencjonalnego odniesienia aktów? 4) Intencjonalność w naukach społecznych: intencjonalność kolektywna. 5) Intencjonalność a cognitive science.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Do systematycznego badania intencjonalności w różnych obszarach przyczyniają się programy badawcze. W sekcji tej omówiono: 1) program intencjonalności fenomenalnej, który dąży do głębszego zrozumienia intencjonalności w doświadczeniach sensorycznych, 2) program semantykalizmu, który podkreśla silny związek języka i semantyki w kształtowaniu się myślenia i poznawania. Zaprezentowano również pojęcie intencjonalności kolektywnej, która przychodzi nam z pomocą w wyjaśnieniu natury ludzkiego życia społecznego. Ponadto pokazano, jak pojęcie intencjonalności może być intelektualnie i badawczo inspirujące dla badaczy z obszaru cognitive science.
Etyka ekologiczna – koncepcje i problemy
Authors: Thier Agnieszka 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Przytaczam różne definicje etyki ekologicznej. Pokazuję, że etyka ekologiczna podejmuje inne zagadnienia niż etyka środowiskowa, choć wielu autorów zamiennie używa tych sformułowań. Etyka ekologiczna to dyscyplina praktyczna o charakterze normatywnym, która zajmuje się teoretycznym i praktycznym rozwiązywaniem różnych dylematów moralnych pojawiających się w relacji człowiek – natura (przyroda).
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Przedstawiam krótki rys historyczny etyki ekologicznej. Przywołuję różnych autorów, których prace miały wpływ na rozwój teoretyczny etyki ekologicznej. Zwracam uwagę na określone przesunięcia problemowe i paradygmatyczne, które doprowadziły do wykrystalizowania się aktualnej sytuacji etyki ekologicznej.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Przedstawiam różne podejścia teoretyczne rozwijane w ramach etyk środowiskowych. Zwracam uwagę na pluralizm podejść oraz złożoność problemów, które nie znajdują ostatecznego rozstrzygnięcia w żadnym z omawianych typów etyk środowiskowych.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Rekomenduję w wymiarze teoretycznym rozwijanie interdyscyplinarnie rozumianej etyki ekologicznej, natomiast w wymiarze praktycznym zwracam uwagę na edukację ekologiczną, której celem praktycznym powinno być rozwijanie i promowanie inteligencji ekologicznej, bardzo ważnej w budowaniu partnerskich relacji między człowiekiem a światem eko­systemów przyrodniczych.
Logika współczesna i jej rola w naukach ścisłych oraz humanistycznych
Authors: Lechniak Marek 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Odróżnia się logikę jako dyscyplinę naukową oraz zastosowania logiki. Logikę można rozumieć w sensie szerszym (semiotyka logiczna, logika formalna i metodologia) i w sensie węższym (logika formalna).
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Historia logiki sięga starożytności, a jej rozwój następuje nie liniowo, ale w obrębie kolejnych jej postaci. Współczesna logika obejmuje klasyczny rachunek logiczny (wraz z metalogiką i filozofią logiki) i systemy logik nieklasycznych (budowane jako dewiacje logiki klasycznej lub jej rozszerzenia).
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Zastosowania logiki w naukach ścisłych obejmują matematykę (w klasycznej matematyce – klasyczny rachunek logiczny) oraz fizykę (w języku matematycznym – klasyczny rachunek logiczny, a w języku wyobrażeniowym – logiki nieklasyczne), w naukach humanistycznych zaś – metodologiczne problemy specyfiki ich przedmiotu (definiowanie ich pojęć i interpretacja humanistyczna jako sposób wyjaśniania oraz stosowanie logik nieklasycznych i ontologii formalnych w charakterystyce pojęć).
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Logika stanowi (przynajmniej de iure) podstawę budowy teorii naukowej (precyzja języka teorii, zależność między elementami teorii) oraz przeprowadzanych w niej procedur wyjaśniających i uzasadniających. Badacze korzystający z osiągnięć współczesnych logik nieklasycznych mogą je wykorzystać w poszukiwaniu metod interdyscyplinarnych w kognitywistyce.
Problem oddziaływania psychofizycznego
Authors: Odoj Ewa 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Problem oddziaływania psychofizycznego dotyczy pytania, jak możliwa jest interakcja pomiędzy stanami mentalnymi a fizycznymi. Rozwiązanie zależy od tego, jak pojmie się naturę umysłu.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Najważniejsze historyczne stanowiska w sprawie interakcji umysł-ciało to dualizm substancjalny oraz redukcyjny fizykalizm (behawioryzm logiczny, eliminatywizm, teoria identyczności typów).
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Niepowodzenie projektów o charakterze fizykalizmu redukcyjnego wynika przede wszystkim z pomijania fenomenalnego aspektu przeżyć świadomych (qualia). Z tego powodu najpopularniejsze dziś stanowiska dotyczące natury stanów mentalnych mają charakter nieredukcyjnego fizykalizmu. Wikłają się one jednak w zarzut epifenomenalizmu, zgodnie z którym stany mentalne, choć nie są sprowadzalne do stanów fizycznych, to jednak nie mogą oddziaływać przyczynowo w świecie fizycznym. Innym ważnym stanowiskiem jest funkcjonalizm, jednak mierzy się on z podobnymi zarzutami, co stanowiska konkurencyjne.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Współczesna refleksja nad problemem interakcji umysł-ciało powinna wziąć pod uwagę wyniki badań kognitywnych, m.in. na temat natury i genezy świadomości fenomenalnej.
Substytucja sensoryczna
Authors: Wierzchoń Michał 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Tekst omawia zjawisko substytucji sensorycznej. W pierwszej części rozdziału przedstawiono rozważania dotyczące definicji pojęcia, wykazano warunki konieczne dla wystąpienia substytucji oraz poddano analizie przykłady tego zjawiska.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Zaprezentowano krótki rys historyczny rozwoju technologii substytucji sensorycznej. Wskazano również potrzebę tworzenia nowych, nieinwazyjnych urządzeń protetycznych konstruowanych z uwzględnieniem potrzeb osób niewidomych.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Dyskusji poddano trzy obszary badań nad substytucją sensoryczną, tj. 1) badania nad rozwojem urządzeń substytucji, 2) badania neurobiologiczne dokumentujące neuroplastyczność będącą efektem wykorzystywania urządzeń substytucji oraz 3) badania nad doświadczeniem subiektywnym substytucji.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Zaproponowano kierunki dalszych badań nad analizowanym zjawiskiem, które powinny przybliżyć możliwość wprowadzenia technologii substytucji sensorycznej do codziennego użytku.
Etyka nihilistyczna
Authors: Pryba Andrzej 
Published: February 2025

DEFINICJA POJĘCIA: Etyka nihilistyczna, należąca do postmetafizycznych, opiera się na założeniach nihilizmu, który neguje istnienie obiektywnych wartości, norm moralnych, a także celu i sensu życia.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Etyka nihilistyczna rozwinęła się w środowiskach niemieckim i rosyjskim. Pisma Turgieniewa, Dostojewskiego oraz Nietzschego stały się podstawą etyki nihilizmu, uznającej odrzucenie autorytetów, transcendencji, wartości religijnych i kulturowych za formę emancypacji człowieka. Widoczne jest przenikanie się etyki nihilistycznej z etyką komunistyczną i narodowosocjalistyczną. Nihilistyczna etyka włoska przedstawia interpretację pojęć współczucia i miłosierdzia.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Interpretacja i rozwój etyki nihilistycznej zależą od przyjętych założeń. Uznanie, że Bóg to wyobrażenie ograniczające wolność, ma prowadzić do wolności człowieka, który wierząc wyłącznie w rozum i własne i doświadczenie, staje się nadczłowiekiem, niezależnym od oczekiwań i sądów innych. Kolejne koncepcje etyki nihilistycznej, odrzucając normy i imperatywy, wskazują na istnienie dóbr i powinności uznanych przez rozum, tworząc etykę skończoności, perswazyjną, która ma zastępować dotychczasowe nurty etyki.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Filozofowie komentujący refleksje etyki nihilistycznej widzą w niej zagrożenie i domagają się jej przezwyciężenia lub zalecają jej akceptację albo próbują tworzyć reinterpretację i apologię etyki nihilistycznej. Otwarte pozostaje pytanie o sens nihilistycznej etyki miłosierdzia.