ПРОБЛЕМА УВЕКОВЕЧЕНИЯ ПАМЯТИ ЖЕРТВ ПОЛИТИЧЕСКИХ РЕПРЕССИЙ (ПО МАТЕРИАЛАМ СЕВЕРНЫХ И ЦЕНТРАЛЬНЫХ РЕГИОНОВ КАЗАХСТАНА)
Authors: Шериязданов Б.Р. 
Published: November 2023

Мақалада еліміздің басым өңірлеріде саяси құргі-сургін құрбандары болған тұлғаларға жеткілікті дәрижеде көңіл бөлінбей отырғаныны туралы баяндалады.Осыған орай, егеменді елімізде, халқымыздың біргейлігін күшейту үшін Қазақстан тәуелсіздігі үшін құрбан болған азаматтардың ерліктеріне тарихи баға беру қазіргі ұрпақтың маңызды міндеті екені көрсетілген. Тәуелсіздік жылдарында да біз қаһармандарымыздың отансүйгіштігі мен батылдығын бағалайтын, олардың ерліктерін ұлттық қазына және мемлекеттік құндылық деп танитын және өз халқымыз бен Отанымызға қызмет етудің үлгісі ретінде көрсететін арнайы мемлекеттік бағдарламаның қабылданбағаны туралы айтылады. Мақалада саяси қуғын-сүргін құрбандарын халық жадында сақтау мақсатында мемориалдық кешен-дер құру, ғылыми-зерттеу жобаларын іске асыру, саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау процесінде мемлекеттік органдарға көмек көрсетумәселелері қарастырылады.Сондай-ақ қуғын-сүргінге ұшыраған-дардың есімдері жазылған дерекқорлар мен деректер банктерін құру, енгізу;1990 жылдардың бастап қазіргі уақытқа дейін жадты сақтау саласында жүргізіп келе жатқан жұмыстардың кейбір түрлері; еліміз-дің тоталитарлық жүйе құрбандарынесте сақтау мәселесі де зерделенеді. Бұл мәселелер жаңа буынның тарихи жадын сақтаудағы басты мәселелердің бірі. Мақалада мемориалдық кешендерді, ескерткіштерді салудың кейбір аспектілері талқыланады, қазіргі кездегі тарихи жадыны есте сақтау жағдайларын білдіретін екі өріс жағдайында идеологиялық дискурс пен жергілікті жад тәжірибесі көрсетіледі. Кілт сөздер: мемориалды кешендер, ескерткіштер, тарихи жады; қуғын-сүргін; саяси қуғын-сүргін құрбандары; еске алу.
В статье почеркивается, что в отдельных регионах страны жертвам политических преследований не уделяется должного внимания. В связи с этим в целях укрепления единства нашего народа, суверенитета страны важной задачей нынешнего поколения является дать историческую оценку героизму граждан, пожертвовавших собой в годы массовых политических репрессии. В статье обсуждается, что даже за годы независимости в стране не была принята специальная государственная программа, по увеовечению памяти жертв репрессии, не дана оценке их патриотизму и мужеству, непоказана их пример служения народу и Родине. В статье рассматриваются основные направления деятельности по увековечениюпамяти жертв политических репрессий. Это – оказание помощи государственным органам в процессе создания мемориальных комплексов, реализации научно-исследовательских проектов. Также подчеркивается, что создание и внедрение баз данных и банков данных с именами репрессированных-это один из важных вопросов сохранения исторической памяти нового поколения, вопрос сохранения памяти и о некоторых видах работ проводимых с 1990-х годов по настоящее время в стране.В статье обсуждаются некоторые аспекты возведения мемориальных комплексов, памятников, демонстрируется идеологический дискурс и опыт локальной памяти в условиях двух полей, представляющих условия для запоминания современной исторической памяти. Ключевые слова:мемориальные комплексы, памятники, историческая память; репрессии; тоталитарная система, жертв политических репрессий, память.
The article discusses the main areas of activity in the memory of victims of political repression. They are the creation of memorial complexes, the implementation of research projects, assistance to state bodies in the process of rehabilitating victims of political repression. It is also noted that the creation and implementation of databases and data banks with the names of repressed persons is one of the main problems in preserving the historical memory of the new generation of some types of work carried out in the field of memory storage from the 1990s to the present, and the issue of preserving the memory of the victims of the totalitarian system of our country.The article discusses some aspects of the construction of memorial complexes, monuments, shows the experience of ideological discourse and local memory in the context of two fields that represent the conditions for memorizing historical memory at the present time. Keywords: memorial complexes, monuments, historical memory; repression; victims of political repression, totalitarian system, memory.