bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Zmiana technologiczna a globalizacja
Authors: Michalski Bartosz 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Globalizacja to proces, w wyniku którego następuje wzrost złożoności i współzależności. Dokonuje się ona m.in. poprzez ekspansję korporacji międzynarodowych i wprowadzanie nowych rozwiązań technologicznych.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Technologiczna geneza globalizacji kładzie akcent na przekraczanie przez człowieka istniejących ograniczeń, promując na zasadzie sprzężenia zwrotnego nowe praktyki polityczne i społeczne. Te zaś wzmacniają zasadność kolejnych odkryć.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Unikatowa technologia oraz zaawansowana wiedza stanowią kluczowe źródło przewagi oraz władzy. Ich poziom złożoności stale rośnie, gdyż tylko tak można utrzymać pozycję, pożądany dystans wobec rywali oraz wpływ na funkcjonowanie systemu. Pojawia się napięcie między państwami a korporacjami wynikające z asymetrii dostępu do wiedzy i możliwości urządzania świata przyszłości.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Złożoność zmian technologicznych wzmacnia autorytet wyspecjalizowanych dziedzin naukowych, co stanowi podatny grunt dla tłumaczenia nowych zjawisk jako dziejowej konieczności. Niezbędne stają się więc umiejętności krytycznego osądu, samoświadomość oraz autonomia decyzyjna.
Przedsiębiorczość korporacyjna i strategiczna
Authors: Dyduch Wojciech 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Na początku przedstawiono, w jaki sposób przedsiębiorczość korporacyjna jest definiowana, postrzegana i rozumiana przez badaczy. Wskazano na jej kluczowe składowe, elementy ożywiania procesu przedsiębiorczości, a także ujęcie modelowe ze wskazaniem na zmienne wejściowe, charakterystyki organizacji, otoczenia i nastawienie strategii przedsiębiorstwa. W związku z tym, że przedsiębiorczość korporacyjna może przyjmować różne formy, na koniec tej części zdefiniowano najczęściej wskazywane: intraprzedsiębiorczość, orientację przedsiębiorczą, corporate venturing, przedsiębiorczość korporacyjną, przedsiębiorcze zarządzanie, a także przedsiębiorczość strategiczną.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W tej części przedstawione zostało historyczne ujęcie idei przedsiębiorczości korporacyjnej. Wskazano, w jaki sposób konstrukt ten rozumiany był początkowo i z czego wynikało owo rozumienie. Zidentyfikowano określenia przypisywane historycznie zjawisku przedsiębiorczości w istniejących firmach, a także przytoczono przykłady sposobów podejścia do rozwoju przedsiębiorczości w wybranych organizacjach.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Przedsiębiorczość ­korporacyjna jest odpowiedzią na problemy współczesnych organizacji, m.in. niski poziom innowacyjności, bezwład organizacyjny, sztywne struktury i ­niska responsywność. W tej części przedstawiono przedsiębiorczość organizacyjną jako sposób na wyzwania dużych, skorporatyzowanych organizacji. Wskazano na możliwości zmiany projektu organizacji i takich elementów przedsiębiorstw, które ożywią procesy twórczości, innowacyjności i mogą przełożyć się na wyższy poziom orientacji przedsiębiorczej. W szczególności wskazano na potrzebę włączenia procesów przedsiębiorczości do strategii organizacji w celu wzmocnienia jej z poziomu strategicznego, ale i potraktowania jako długofalowe, a nie jednorazowe wyzwanie.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: W ostatniej części przedstawiono kilka najważniejszych wniosków związanych z badaniami przedsiębiorczości korporacyjnej i strategicznej, a także zarekomendowano osiem potencjalnych kierunków badawczych i metodycznych związanych z tematyką przedsiębiorczości.
Przedsiębiorczość dla zrównoważonego rozwoju – ekoprzedsiębiorczość i ekoinnowacje
Authors: Hajdukiewicz Agnieszka 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Ekoprzedsiębiorczość to aktywność przedsiębiorcza, która przynosi korzyści dla środowiska naturalnego. Jest to forma tworzenia wartości poprzez produkty i innowacje środowiskowe, która przyczynia się do osiągania celów zrównoważonego rozwoju.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Ekoprzedsiębiorczość jest nową koncepcją, której rozwój datuje się na lata 90. XX wieku. Poprzedziły ją jednak długoletnie prace nad konceptualizacją pojęcia zrównoważonego rozwoju, w których istotnym przełomem było opublikowanie w 1987 roku tzw. Raportu Brundtland.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Ekoprzedsiębiorczość wraz z przedsiębiorczością społeczną stanowi bazę dla szeroko rozumianej zrównoważonej przedsiębiorczości. W przypadku ekoprzedsiębiorczości celem działań przedsiębiorczych jest uzyskiwanie dochodu dzięki rozwiązywaniu problemów środowiskowych, co wymaga jednoczesnego uwzględniania zarówno ekologicznych, jak i ekonomicznych aspektów zrównoważonego rozwoju.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Tworzenie wartości w ekoprzedsiębiorczości odbywa się głównie poprzez ekoinnowacje. Dzięki właściwemu wykorzystywaniu ekoszans i dostarczaniu nowych ekoinnowacji przedsiębiorcy, którzy uwzględniają wartości ekologiczne w swoich strategiach rozwoju biznesu, mogą prowadzić dochodową działalność gospodarczą, a jednocześnie przyczyniać się do realizacji celów zrównoważonego rozwoju.
Przedsiębiorczość międzynarodowa – międzynarodowe porównania przedsiębiorczości krajowej oraz przedsiębiorcze umiędzynarodowienie przedsiębiorstw
Authors: Głodowska Agnieszka 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Przedsiębiorczość międzynarodowa jest młodą domeną badawczą. Traktować ją można jako pewien typ przedsiębiorczości, w której działania przedsiębiorcze prowadzone są ponad granicami kraju; można również dokonywać międzynarodowych porównań przedsiębiorczości.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Badania nad przedsiębiorczością międzynarodową zainicjowane zostały pod koniec lat 80. XX wieku. Jej rzeczywisty rozwój, i to bardzo dynamiczny, następuje jednak w ostatnich latach.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Problemy badawcze przedsiębiorczości międzynarodowej to: przedsiębiorcze umiędzynarodowienie firm, międzynarodowe porównania przedsiębiorczości krajowej, międzynarodowe porównania przedsiębiorczego umiędzynarodowienia firm.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Przedsiębiorczość międzynarodowa wyjaśniana jest na gruncie teorii przedsiębiorczości i biznesu międzynarodowego oraz zgodnie z paradygmatem zachowań strategicznych. Współcześnie badania nad przedsiębiorczością międzynarodową są bardzo pożądane ze względu na swój wdrożeniowy charakter.
Demokracja społeczeństwa wielokulturowego
Authors: Tomczyk Kamil 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Zjawisko wielokulturowości stało się w ostatnich dekadach jednym z najpoważniejszych wyzwań dla demokracji liberalnej.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Przejście od integracji ku uznaniu odmienności różnych kultur i ich równej wartości ujawniło konieczność przemyślenia nie tylko podstaw demokracji liberalnej, ale także miejsca w niej tak grup, jak i ich członków.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Podstawy uprawnień jednostek i neutralności państwa dyskutowane są w wielokulturowych społeczeństwach liberalno-demokratycznych. Szczególne spory toczą się zwłaszcza wokół projektów Rawlsa.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Poszukiwanie zasad współżycia przedstawicieli różnych kultur w ramach demokracji liberalnej wymaga krytycznej refleksji nad radykalną (skrajną) interpretacją ideologii wielokulturowości.
Edukacja międzykulturowa w społeczeństwach zróżnicowanych kulturowo
Authors: Dąbrowa Ewa 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Edukacja międzykulturowa (pedagogika międzykulturowa) odnosi się do teorii i praktyki kształcenia i wychowania (pedagogii), ukierunkowanych na rozwijanie kompetencji istotnych w perspektywie wartości i potrzeb społeczeństw heterogenicznych.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Zmiany społeczno-kulturowe w XX wieku przyczyniły się do redefinicji dotychczasowych koncepcji edukacyjnych – od zorientowanych etnocentrycznie po etnorelatywistyczne. Edukacja międzykulturowa uzupełniła lub zastąpiła koncepcje rozdzielania grup kulturowych (segregacji) i koncepcje asymilacji.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Celem edukacji międzykulturowej jest rozwijanie kompetencji umożliwiających dialog i integrację w warunkach zróżnicowania kulturowego przy zachowaniu świadomości kultury pochodzenia, uwzględnieniu wartości ogólnoludzkich (prawa i wolności jednostek i grup) oraz uznaniu i poszanowaniu dla kategorii różnicy.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI i ­REKOMENDACJAMI: Edukacja międzykulturowa pozostaje aktualna niezależnie od toczących się dyskursów krytycznych. Obecnie jest łączona m.in. z celami na rzecz zrównoważonego rozwoju, prawami człowieka i grup kulturowych oraz przeciwdziałaniem dyskryminacji.
Kultura pisma i książki
Authors: Nieć Grzegorz 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Kultura książki to ogół zjawisk i procesów społecznych z nią związanych, gdzie ściśle powiązane są aspekty duchowe (tekst) i materialne (książka). Są one autonomiczne, choć nigdy w pełni niezależne. Specyficzna kultura książki może kształtować się na różnych poziomach: cywilizacji, narodu, regionu, środowiska a nawet instytucji (np. klasztory).
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Kultura książki jako pojęcie i jako kategoria badawcza ukształtowała i rozwinęła wraz z wyodrębnieniem się nauki o książce i bibliotece na pograniczu nauk humanistycznych i społecznych w drugiej połowie XX wieku, aczkolwiek znajdziemy jej mniej lub bardziej wyraźne ślady wcześniej.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Zasadniczą oś kultury książki stanowią procesy, instytucje i zjawiska, związane z produkcją i rozpowszechnianiem książki. Są one ze sobą powiązane i wchodzą w rozmaite relacje z otoczeniem społecznym.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Kultura książki jest spójną, efektywną i użyteczną koncepcją, pozwalającą na kompleksowe i pogłębione ukazanie zagadnień pisma i książki w tradycyjnej formie, ale także w kontekście i w łączności z szeroko pojmowaną kulturą mediów, w tym także nowych mediów. Jej efektywność polega także na tym, że korzysta z dorobku wielu dyscyplin, wykorzystuje istniejący aparat pojęciowy, a jednocześnie wytwarza nowe metody.
Rzeczywistość hybrydalna
Authors: Jaskuła Sylwia 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Współczesną rzeczywistość hybrydalną należałoby rozumieć jako zróżnicowaną funkcjonalnie konfigurację przestrzeni realnej i wirtualnej, umożliwiającą ich dynamiczną koegzystencję i swobodny przepływ, przy zachowaniu ich odmienności i względnej niezależności. Tym samym rzeczywistość hybrydalna zespala wymiar realny z wymiarem wirtualnym.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: O ile zjawisko hybrydowości nie jest nowym faktem kulturowym czy nawet historycznym, to samo pojęcie rzeczywistości hybrydalnej historii jeszcze nie posiada. Obecnie staje się ono przedmiotem debat i analiz nad jego rozumieniem w ujęciu interdyscyplinarnym.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Powstanie wymiaru wirtualnego znacząco poszerzyło przestrzeń kultury symbolicznej człowieka, jak również zmieniło reguły jej doznawania i definiowania. Zanik poczucia nierozerwalnego związku pomiędzy korelatami lokalizacji, czasu i funkcji ludzkich działań znalazło swoje odzwierciedlenie zarówno w sposobie postrzegania, jak i pojmowania tego, co stworzyła nowa forma przestrzeni. Współczesna rzeczywistość hybrydalna wymaga redefinicji wielu pojęć i opracowania nowej metodologii badawczej pozwalającej na spójną analizę jej wymiarów.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Procesy dynamicznej ewolucji świata jednowymiarowego w dwuwymiarowy wyprzedzają sposoby jego konceptualizacji. Współczesna przestrzeń, w której obecny jest człowiek, ewoluując w rzeczywistość hybrydalną, wytwarza nowe przestrzenie społeczne, kulturowe, ekonomiczne, pola debaty publicznej, tworzenia więzi, kształtowania tożsamości jednostkowej i zbiorowej. Procesy te muszą stać się przedmiotem adekwatnego sposobu ich poznawania, wkomponowania w nowy typ studiów nad kulturą oraz ich praktycznych zastosowań.
Komunikacja i kompetencje międzykulturowe
Authors: Wiśniewski Rafał 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Kompetencje międzykulturowe definiuje jako swoiste predyspozycje, zdolności oraz umiejętności psychiczne i socjokulturowe jednostki, pozwalające na odczytywanie, wymianę i transformowanie treści symbolicznych podczas procesów komunikacyjnych w relacjach międzykulturowych. Rozwój kompetencji międzykulturowych jest splotem różnorakich czynników, m.in. wiedzy, doświadczeń czy określonych motywacji, jak również systemów wartości prezentowanych w dyskursach publicznych. Proces nabywania kompetencji międzykulturowych ulega zintensyfikowaniu podczas kontaktu z przedstawicielami i dorobkiem innych kultur.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Ujęcia teoretyczne i badawcze w zakresie komunikacji międzykulturowej korzystają z dorobku wielu nauk humanistycznych i społecznych, ale także z inspiracji praktyką, tj. zetknięcia się z innością przez podboje, kolonizacje, a następnie ruchy niepodległościowe. Pragmatyczny charakter komunikacji i kompetencji międzykulturowych wynikał także z bezpośrednich kontaktów, m.in. kupców, misjonarzy, polityków i wielu innych. Intensyfikacja kontaktów międzykulturowych została zwielokrotniona w XIX i XX w., do czego przyczyniły się procesy globalizacyjne i migracyjne.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Warto podkreślić uzasadnienie podjęcia namysłu na temat komunikacji i kompetencji międzykulturowych, które jawią się jako współczesny imperatyw cywilizacyjny, wychodzący poza walory czysto poznawcze i praktyczne. Różnorodność ta implikuje odmienne modele w podejściu do problematyki.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Kompetencje międzykulturowe stają się współcześnie niezbędną umiejętnością jednostki, a zarazem rodzajem postawy społecznej, która umożliwia podejmowanie wielu wyzwań oraz inicjowanie interakcji różnych kultur na poziomie wszystkich dziedzin życia społeczeństwa wielokulturowego. Rozwój kompetencji komunikacyjnych i międzykulturowych nie zaprzecza rozpoznawaniu i kształtowaniu tożsamości kulturowych uczestników interakcji.
Konflikt moralny
Authors: Grabińska Teresa 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Konflikt moralny to sytuacja uświadomienia sobie występowania we własnym zamierzonym lub realizowanym postępowaniu niezgodnych ze sobą lub wprost się wykluczających motywów, dążeń lub interesów, gdy przynajmniej część z nich dotyczy rzeczywistości wartości moralnych. Sytuacja ta prowadzi do czynienia dobra lub zła w zgodzie z tymi wartościami lub wbrew nim.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Analiza konfliktu moralnego towarzyszy każdemu człowiekowi w jego powszedniej aktywności, jest od zawsze przedmiotem dzieł filozoficznych i literackich, materią dociekań psychologicznych, a obecnie wchodzi w stadium formalizowania ludzkich wyborów oraz relacji międzyosobowych, a także stosunku człowieka wobec sztucznej inteligencji.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Na przykładzie wybranego konfliktu moralnego, rozpatrywanego w dwudziestowiecznej literaturze i filozofii, przedstawia się jego oryginalną analizę, wiążąc go z określonym z dylematem etycznym oraz ze zmieniającymi się okolicznościami, niebezpieczeństwem pułapki sytuacyjnej czy konfliktem aksjologicznym. Rozważania prowadzi się ze stanowiska etyki czynu opartej na spuściźnie arystotelizmu, tomizmu i personalizmu.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Rozwinięciem podjętych rozważań byłoby zanalizowanie konkretnego konfliktu moralnego w języku Maritainowskiej klasyfikacji norm i w konfrontacji z procesem urzeczywistniania wartości w Wojtyłowej koncepcji osobowej struktury samostanowienia.
Policja
Authors: Misiuk Andrzej 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Policja to podmiot ściśle związany z instytucją państwa i jego podstawową funkcją reglamentacyjno‑represyjną. Zwykle jest to formacja stworzona wzór wojskowy, umundurowana i uzbrojona, przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymania porządku publicznego.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Przedmiot bezpieczeństwa i jego funkcje zmieniały się wraz ewolucją ustrojową i polityczną państwa. W XVIII wieku, gdy kształtowały się zręby nowożytnej administracji państwowej, zagadnienia związane z bezpieczeństwem znalazły swoje miejsce w resorcie spraw wewnętrznych. Można uważać, że w pierwszej połowie XIX wieku ukształtowały się zręby instytucji policyjnych we współczesnym rozumieniu.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Współcześnie policja może mieć wyspecjalizowany charakter i zajmować się poszczególnymi obszarami bezpieczeństwa publicznego lub określonymi kategoriami zagrożeń. W związku z tym można wyróżnić służby zajmujące się walką z ­przestępczością zorganizowaną, bezpieczeństwem drogowym, wykonujące zadania kontrterrorystyczne czy też zwalczające cyberprzestępstwa.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Służby policyjne w Europie i na świecie realizują dwie podstawowe funkcje: prewencyjną (zapobiegawczą) i represyjną (walka z przestępczością i naruszeniami porządku publicznego). Wewnętrzna organizacja, uprawnienia oraz status służbowy są ściśle powiązane z realizacją poszczególnych funkcji. Istotną cechą charakterystyczną współczesnych służb policyjnych jest poziom uspołecznienia, czyli wpływu społeczeństwa na charakter działalności policji.
Ukraińska polityka historyczna
Authors: Adamski Łukasz 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Poprzez politykę historyczną rozumie się ogół działań podejmowanych przez władze publiczne ukierunkowanych na promowanie – zarówno w wymiarze wewnętrznym, jak i w odniesieniu do zagranicy – określonej wizji przeszłości.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W artykule przedstawiono uwarunkowania i ewolucję polityki historycznej Ukrainy. Omówiono m.in. akty prawne regulujące stosunek do przeszłości, oceny dziejów wygłaszane przez władze oraz sposoby upamiętniania w przestrzeni publicznej określonych wydarzeń i postaci
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: W analizie wyodrębniono takie problemy, jak wzajemna relacja między historią Ukrainy a Rosji, przezwyciężanie skutków sowieckiego totalitaryzmu, deimperializacja i derusyfikacja przestrzeni publicznej, ocena działań ukraińskich nacjonalistów oraz stosunki z Polską.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Mimo wyraźnego podziału tożsamościowego w pierwszych dwóch dekadach niepodległości Ukraina systematycznie odchodziła od prosowieckich i prorosyjskich interpretacji historii na rzecz antyrosyjskich. Stwarzało to szanse, ale i problemy dla relacji z Polską.
Bezpieczeństwo demograficzne
Authors: Iglicka Krystyna 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Bezpieczeństwo demograficzne to zrównoważony stan danej populacji, w którym gwarantowana jest naturalna reprodukcja i wzrost ludności, a także zachowane są odpowiednie stosunki wśród grup ludzi zamieszkujących określone terytorium, posiadających odrębną tożsamość oraz własną państwowość organizującą współżycie między nimi. Na stan bezpieczeństwa demograficznego duży wpływ mają zarówno globalne trendy demograficzne, jak i czynniki naturalne oraz kulturowe, które trudno poddać kontroli i sterowaniu w procesie politycznym. Niemniej państwa poprzez programy społeczne mogą mieć wpływ na sytuację demograficzną. Poprawa opieki zdrowotnej pozwoliła ograniczyć umieralność niemowląt, programy profilaktyczne pomagają walczyć ze spadkiem płodności w populacji, a polityka migracyjna może mieć wpływ na rozmiar populacji w wieku reprodukcyjnym na kolejne 15–20 lat. Bezpieczeństwo demograficzne to część bezpieczeństwa narodowego dlatego, że dotyczy „substancji” narodu, czyli ludności.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Historyczny proces zmian reprodukcji ludności związany z procesem modernizacji społeczeństw najlepiej opisuje teoria przejścia demograficznego (TPD).
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Podłoże teoretyczne rozważań stanowi opracowanie Richarda P. Cincotty, który wyróżnił osiem czynników demograficznego ryzyka. Nawiązano również do TPD, gdyż ryzyko konfliktów wewnętrznych w czasie transformacji ekonomicznej i społecznej może być o wiele niższe w krajach, które przeszły transformację demograficzną.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: W badaniach nad bezpieczeństwem szczególny nacisk należy położyć na cel demograficzny państwa, zmiany liczby ludności, zmiany w strukturze wiekowej populacji, migracje oraz zmiany w lokalizacji i proporcji grup etnicznych i religijnych.
Koncepcja społeczeństwa nadzorowanego
Authors: Rojszczak Marcin 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Społeczeństwo nadzorowane to pojęcie używane dla określenia nowego typu społeczeństwa, opartego na szerokim wykorzystaniu intruzywnych technik inwigilacyjnych. Chociaż najczęściej kontrolę tą wiąże się z działalnością organów publicznych, to w rzeczywistości ukonstytuowanie się społeczeństwa nadzorowanego wiązać należy raczej z decyzjami podejmowanymi przez jednostki. W takim ujęciu kontrola nie jest środkiem narzuconym z zewnątrz, ale jest skutkiem indywidualnych wyborów poszczególnych użytkowników usług online.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Konceptualizacja pojęcia związana jest z pracami Michela Foucaulta, dotyczącymi koncepcji panoptyzmu i rządomyślności, a także bardziej współczesnymi badaniami Davida Lyona – osadzającymi totalną widzialność jednostki we współczesnym świecie nowoczesnych technologii.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Kluczowe dla zrozumienia zagrożeń związanych z fenomenem społeczeństwa nadzorowanego jest jego wpływ na prawa i wolności osobiste, w szczególności związane z ochroną prywatności. Istotne jest przy tym dostrzeżenie, że społeczeństwo nadzorowane nie powstaje wbrew woli jednostki – ale na skutek jej dobrowolnych wyborów powierzających istotnych rozstrzygnięcia innym.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Postępująca transformacja cyfrowa nie tylko tworzy zagrożenia dla skutecznej ochrony praw jednostek, ale również uwidacznia wyzwania, przed jakimi stoją społeczeństwa obywatelskie.
Polityka historyczna a historia
Authors: Musiał Filip 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Polityka historyczna pozostaje w relacji z historią rozumianą jako dzieje, które się wydarzyły oraz jako nauka o przeszłości.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Przyjmując klasyczną metodologię historyczną, a więc uznając, że istnieje prawda historyczna, winna ona być fundamentem polityki historycznej, co odróżnia ją od historycznej propagandy. Polityka historyczna powinna także pozostawać w relacji z pamięcią historyczną.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Polityka historyczna realizowana państwach, które nie doświadczyły długotrwałego narzuconego totalitaryzmu wpływającego na schematy percepcji historii i pamięć historyczną, powinna charakteryzować się odpowiedniością tez do pamięci i historiografii. W naszej części Europy, ze względu na niemal półwiecze oddziaływania na pamięć przez propagandę komunistyczną, polityka historyczna odrzucająca postkomunistyczną spuściznę pozostawać będzie częściowo w sprzeczności z pamięcią historyczną (która została zmanipulowana).
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Odmienność sytuacji państw posttotalitarnych od wspólnot, które nie doświadczyły długotrwałego oddziaływania totalitaryzmu, będzie polegała na konieczności realizowania polityki historycznej w celu uwolnienia historii jako nauki od wpływów totalitarnej propagandy, a jednocześnie sanacji społecznej pamięci.