THE DECENTRALIZATION OF STATE ORGANIZATIONS, ACCOUNTING, CONTROL AND THEIR EFFECTIVENESS
Authors: Жолаева М.А. , Садуакасова К.Ж. , Уразбаева З.О. , Zholayeva M. , SaduakassovaK Zh. , Urazbayeva Z. 
Published: February 2024

Мақаланың өзектілігі мемлекеттік ұйымдардың экономикада, әлеуметтік бақылауын орталықсыздандырудың заманауи процестерін зерттеу теориялық және практикалық тұрғыдан өзекті болып табылады. Осы зерттеудің мақсаты мемлекеттік ұйымдарды орталықсыздандыру, есепке алу, бақылау моделін әзірлеу және бағалау, сондай-ақ олардың тиімділігіне делдалдық әсер ету болып табылады. Әдістеме 381 мемлекеттік ұйымдардың үлгісіне негізделген зерттеу. Құрылымдық теңдеулер моделі әртүрлі құрылымдар арасындағы себеп-салдарлық байланыстарды талдауда қолданылды. Нәтижесінде есепке алу, бақылау олардың мемлекеттік ұйымдарды орталықсыздандыру тиімділігіне тікелей әсер ететінін көрсетеді. Сонымен қатар, мемлекеттік ұйымдарды орталықсыздандыру, бухгалтерлік есеп және бақылау тиімділіктің анықтаушы факторлары болып табылады, өйткені есепке алу және бақылау мемлекеттік ұйымдарды орталықсыздандыру тиімділігіне (детерминация коэффициенті 64%) және жанама - олардың тиімділігіне айтарлықтай тікелей әсер етеді. Модель тәуелді айнымалының дисперсиясының 67% - ақтайды. Осы зерттеу әдебиеттегі олқылықты жабады, өйткені ол мемлекеттік ұйымдардың бас мамандары тұрғысынан орталықсыздандыруды анықтайтын екі тәуелсіз айнымалыны инновациялық түрде анықтайды. Мұндай зерттеу әдебиеттерді әзірлеуге қатысты, өйткені ол бастапқы модельді дайындайды және бағалайды, сонымен қатар бас мамандар мемлекеттік ұйымдарды орталықсыздандыруға ықпал ететін факторларды анықтайды, есепке алу, бақылау, сондай-ақ олардың тиімділігін анықтау. Сондай-ақ, зерттеуде әр ұйымдасқан мемлекеттік мекемеге тән айырмашылықтарға қарамастан, нәтижелерді ұқсас контексте салыстыру мақсатында басқа мемлекеттің мекемелері қолданыла алады.
The in this article, the study of modern processes of decentralization of social control of economic organizations is relevant both from a theoretical and practical point of view. The purpose of this study is to develop and evaluate a model of decentralization of state organizations, accounting, control, as well as the indirect impact on their effectiveness. Methodology A study based on a sample of 381 government organizations. The model of structural equations was used in the analysis of cause-and-effect relationships between different structures. The results show that accounting, control directly affects their effectiveness of decentralization of state organizations. Moreover, decentralization of state organizations, accounting and control are the determining factors of efficiency, since accounting and control have a significant direct impact on the effectiveness of decentralization of state organizations (with a determination coefficient of 64%) and indirectly on their effectiveness. The model justifies 67% of the variance of the dependent variable. Such a study covers a gap in the literature, since it innovatively defines two independent variables that are crucial for decentralization, from the point of view of managers of state organizations. This study is relevant to the development of literature, since it develops and evaluates the original model, as well as to managers in the sense that it determines the factors contributing to the decentralization of state organizations, accounting, control, as well as the indirect influence on their effectiveness. Also, the study may be applicable to other private companies to be able to compare results in similar contexts, despite the differences inherent in each organized company.