bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Wielokulturowość w organizacji
Authors: Lewicka Dagmara 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Organizacja wielokulturowa zatrudnia pracowników z różnych kultur i oferuje im równe szanse w firmie.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Koncepcja wielokulturowości siły roboczej jest wzbogacana o nowe osiągnięcia badawcze wobec m.in. globalizacji, rozwoju technologicznego, migracji oraz innych zjawisk. Aktualnie, zgodnie z teorią zasobową, zróżnicowanie siły roboczej uważa się za potencjalne źródło przewagi konkurencyjnej.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Różnice kulturowe pracowników zdaniem optymistów zwiększają potencjał zespołu w procesie podejmowania decyzji, zapewniając wysoki poziom kreatywności i lepsze zrozumienie klientów, zaś zdaniem pesymistów mogą utrudniać efektywną interakcję wskutek oddziaływania głęboko zakorzenionych w nich norm i przekonań o wartości pracy i relacjach w organizacji.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Aktualnie uważa się, że różnorodność kulturowa stanowi wartość dodaną, szczególnie w kontekście integracji (inkluzji) i zapewniania wszystkim zatrudnionym równych szans.
Wielokulturowość a prawa człowieka
Authors: Sykuna Sebastian , Podolska Anna 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Pojęcia wielokulturowości i praw człowieka powiązane są z wieloma zagadnieniami społecznymi, relacja między nimi jest zatem złożona, aczkolwiek niezwykle istotna.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Śledząc różne koncepcje praw człowieka, dostrzegalny jest brak wspólnej definicji czy używanej terminologii. Skłania to do refleksji o oddziaływaniu kultury na postrzeganie praw człowieka: ewolucja podejścia do praw jednostki, ale także zbiorowości potwierdza wpływ kultury na ich rozwój.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Istnienie i wspieranie różnorodności kulturowej jest samo w sobie prawem człowieka i gwarancją poszanowania niezwykle istotnej sfery życia człowieka. Silny pluralizm i relatywizm kulturowy może jednak powodować naruszenia praw człowieka w zakresie, w jakim nie dopuszcza ona postaw ugruntowanych w innej kulturze.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Zarówno prawa człowieka, jak i różnorodność kulturowa są nieodłącznymi elementami życia społecznego; rozwój obu sfer będzie następował, a wybór optymalnej drogi pomiędzy korzyściami i zagrożeniami stąd wypływającymi jest nieuniknionym wyzwaniem.
Akulturacja
Authors: Żaliński Adam 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Współczesna dynamika relacji ­międzykulturowych wymaga daleko idącej uwagi poświęconej akulturacji, czyli kulturowych i psychologicznych zmian wynikających z tego kontaktu. Akulturacja to dwustronny (lub wielostronny) proces wymiany kulturowej dotyczący grup kulturowych oraz jednostek, które do nich należą. W wyniku tego procesu przekształceniom ulec mogą rozmaite elementy składowe kultury (idee, wartości, zwyczaje itp.). Na poziomie socjopsychologicznym akulturacja dotyczy w pierwszej kolejności procesów tożsamości.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Zjawisko akulturacji zyskało na znaczeniu w czasach kolonialnych, ale jej liczne przykłady można datować już na starożytność. Współczesne konceptualizacje akulturacji podkreślają, że ma ona charakter wielostronny i wielopoziomowy, gdyż obejmuje procesy interkulturowe, czyli dziejące się na styku przynajmniej dwóch kultur oraz analizowane na poziomie osób, jak i zbiorowości etnokulturowych.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Literatura dostarcza szeregu modeli teoretycznych opisujących zjawisko akulturacji, mówi o jej przebiegu, ze szczególnym uwzględnieniem procesów intrapsychicznych oraz czynnikach kontekstualnych, które warunkują akulturację oraz jej następstwa, wliczając w to zjawisko stresu akulturacyjnego. Dominujące koncepcje akulturacji wydają się jednak ograniczone, co hamuje rozwój dalszych badań.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Wnioski płynące z analizy stanu badań oraz rekomendacje w zakresie teoretycznym i praktycznym sprowadzają się do wypracowania lepszych konceptualizacji akulturacji, zastosowania mieszanych metod zbierania danych oraz szerszym uwzględnieniu zbiorowości do tej pory rzadko badanych.
Migracje globalne
Authors: Pędziwiatr Konrad 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Dominującą perspektywą teoretyczną w analizach współczesnych strumieni migracyjnych jest globalizacja rozumiana najczęściej jako intensyfikacja ogólnoświatowych relacji, które wiążą oddalone od siebie miejsca, a prowadząc do swoistego „kurczenia się świata”, czynią „świat społeczny jednym”.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Już pierwsi homo sapiens, którzy rozprzestrzenili się po całej kuli ziemskiej, wykazali zadatki do międzykontynentalnych wędrówek. Przemieszczanie się większych grup po kuli ziemskiej nadeszło dopiero w wiekach późniejszych.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Globalizacja współczesnych ­migracji polega między innymi na tym, że ruchy migracyjne oddziaływają jednocześnie na coraz większą liczbę państw, a migranci przemieszczający się długoterminowo lub powtarzalnie z jednego państwa do innego są coraz bardziej zróżnicowani pod względem płciowym, ekonomicznym, społecznym i kulturowym.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: W tekście poddane są systematycznej refleksji różne wymiary współczesnych migracji, w wymiarze globalnym i lokalnym: od migracji dobrowolnych, przez przymusowe, aż do studenckich. Omówione są zarówno procesy diasporyzacji, jak i coraz większego zróżnicowania i płynności procesów migracyjnych.
Sztuka w kulturze
Authors: Matuchniak-Mystkowska Anna 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: „Sztuka jest odtworzeniem rzeczy bądź konstruowaniem form, bądź wyrażaniem przeżyć – jeśli wytwór tego odtwarzania, konstruowania, wyrażania jest zdolny zachwycać bądź wzruszać, bądź wstrząsać” (W. Tatarkiewicz).
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Obejmuje dzieje pojęcia sztuka i klasyfikacje sztuk oraz wybrane wątki historii sztuki.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Sztuka towarzyszy człowiekowi od zarania ludzkości, jest przedmiotem analizy wielu nauk, w tym teorii i historii sztuki (zajmujących się istotą i dziejami sztuki) oraz socjologii, badającej społeczne funkcjonowanie sztuki (artystów, publiczność, muzea i inne instytucje mediacyjne, sztukę kanoniczną, awangardową, narodową, religijną).
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Prowadzenie badań dotyczących sztuk pięknych, obejmujących wszystkie podmioty i przedmioty świata sztuki w ujęciu diachronicznym i synchronicznym oraz funkcje sztuki.
E-literatura. Nowy nurt w studiach kulturowych
Authors: Bodzioch-Bryła Bogusława 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: E-literatura to relatywnie nowy nurt we współczesnej humanistyce, reprezentowany przez utwory wykorzystujące właściwości nowych mediów, będące strukturami intermedialnymi i interkulturowymi.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Ujęcie definicyjne e-literatury ewoluuje, a jego źródła są różnorodne. Spośród kontekstów, z których wyrosła i czerpie e-literatura, najczęściej wskazywanymi przez badaczy są: stricte technologiczny (Europa Zachodnia i USA), filmoznawczy, ludologiczny oraz artystyczno-literacki (Polska). Najstarsze źródła nowomedialnych eksperymentów strukturalnych sięgają antyku i średniowiecza, późniejsze zaś – literackich i artystycznych ruchów awangardowych.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: E-literatura charakteryzuje się występowaniem specyficznych cech odróżniających ją od literatury drukowanej. Są to m.in. nielinearność, splotowość, wielowarstwowość (modułowość) elementów składowych, uprzestrzennienie, immersyjność, płynność (flow), figuratywny charakter, architektoniczny potencjał, a także występowanie szczelin (celowo wprowadzonych niedomknięć), w których autor w pewnym zakresie ustępuje miejsca odbiorcy, by ten mógł partycypacyjnie uczestniczyć w lekturze, personalizując ścieżkę literacką.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA ZWNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Nurt e-literatury wkroczył na stałe do współczesnej humanistyki i dynamicznie się rozwija. Coraz więcej uczelni ma w swej ofercie przedmioty z nim związane, a coraz liczniejsza grupa badaczy podejmuje się naukowej analizy e-utworów. Powstają i rozwijają się źródła gromadzące utwory nowomedialne (np. Electronic Literature Collection). Co prawda, na skutek zmian technologicznych część utworów okresowo przechodzi w stan cyfrowej hibernacji, ale powoli kolejne fale cyfrowych fuzji i konwergencji przywracają je do życia.
Pamięć kulturowa: propozycja rozumienia i problematyzacji pojęcia
Authors: Pletnia Maciej 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Pamięć kulturowa to zbiór całej wiedzy, która wpływa na zachowania i interakcje społeczne. Jest ona przekazywana następcom w procesie socjalizacji przez poprzednie generacje. Łączy w sobie trzy kluczowe elementy: pamięć, kulturę oraz grupę.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Maurice Halbwachs zdefiniował koncepcję pamięci zbiorowej po raz pierwszy w 1925 roku. Jan ­Assmann, pracując nad swoją koncepcją pod koniec lat 70. XX wieku, starał się pod wieloma względami jedynie uzupełnić rozważania Halbwachsa. W swojej wizji pamięci kulturowej ujął kwestie związane z tradycją, transmisją oraz przekazywaniem pamięci.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Współczesne badania nad pamięcią kulturową zwracają uwagę na wielowymiarowy aspekt owego fenomenu. Jednym z elementów, który jest w tych okolicznościach szczególnie często podkreślany, to związek pomiędzy pamięcią a polityką. Dyskurs dotyczący wydarzeń historycznych bywa manipulowany w celu osiągnięcia partykularnych politycznych celów. Dodatkowo warto pamiętać, że zamiast jednej, spójnej i budującej tożsamość narodową pamięci kulturowej możemy również mówić o pamięciach w liczbie mnogiej, które dotykają doświadczenia stosunkowo wąskich grup i które kontestują główną narrację o przeszłości.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Wielość pamięci zbiorowych i kulturowych powoduje, że sam termin ulega pewnemu rozmyciu, a względna powszechność badań nad tymi zagadnieniami ujawnia braki metodologiczne. Koncentracja na wymiarze społecznym i politycznym pamięci spowodowała, że badacze w dużej mierze porzucili wymiar kulturowy owego zagadnienia.
Pseudohistorie jako wyzwanie we współczesnych studiach kulturowych
Authors: Nowakowski Paweł 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Pseudohistorie, będące szczególnym przypadkiem pseudonauki, to narracje dotyczące fundamentów tożsamościowych w zakresie dziejów czy religii, które uznaje się za alternatywne wobec podstawowych faktów, ustaleń i konsensusu akademickiego w obrębie głównego nurtu nauki (def. wąska). Obok tego za pseudo­historie uznaje się także wszystkie alternatywne próby wyjaśnienia ­zdarzeń z przeszłości, niezależnie od ich zakresu i motywacji (def. szeroka).
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Każda z pseudohistorii ma własną chronologię. Pewne tendencje występują tu regionalnie, a czasem w związku z etapem dziejów. Te dotyczące znaczącej przeszłości narodów opierają się czasem na mitologizowaniu dziejów w okresie niewoli lub czerpią z takiego okresu. Ich upowszechnieniu sprzyja rozwój środków swobodnej wymiany informacji.
PROBLEMOWE UJĘCIE POJĘCIA: Pseudohistorie czerpią ze źródeł wyrywanych z kontekstu dziejowego, często niepoddanych klasycznej krytyce naukowej. Fakty bywają w nich kojarzone swobodnie, z przekraczaniem granic chronologicznych i geograficznych.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Twórcy tych idei działają dychotomiczne – z jednej strony kwestionują opinie akademickie (uznając je często za wyraz zaniedbań czy nawet spisku), z drugiej strony starają się o wzmocnienie autorytetu przez oparcie o instytucje lub uzyskanie tytułów naukowych nawet w innych dziedzinach. Pseudonauki mogą stanowić wyzwanie nie tylko z uwagi na swobodne podejście do badań różnych kultur, ale i w obszarze bezpieczeństwa narodowego.
Bezpieczeństwo ekonomiczne
Authors: Leszczyński Marek 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Bezpieczeństwo ekonomiczne polega na zapewnieniu niezakłóconego funkcjonowania gospodarki oraz na utrzymaniu komparatywnej równowagi z gospodarkami innych państw.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Bezpieczeństwo ekonomiczne można sytuować w ramach badań ekonomiki bezpieczeństwa, która z kolei powstała jako ewolucja ekonomiki wojennej i ekonomiki obrony. Początki ekonomiki wojennej to okres pierwszej wojny światowej, kiedy powstało zapotrzebowanie na badania ekonomiczno‑obronne. Obecnie znacznie zwiększył się obszar badań ekonomiczno‑obronnych w związku z licznymi zagrożeniami w sferze pozamilitarnej.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Bezpieczeństwo ekonomiczne zyska­ło wraz z zakończeniem zimnej wojny i nasileniem się procesów globalizacyjnych. Stosowanie nacisku ekonomicznego pozwala niekiedy na osiągnięcie ważnych celów politycznych bez angażowania siły militarnej.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Istnieje realna potrzeba tworzenia wiedzy naukowej, która wpisuje się w obszar ekonomii politycznej bezpieczeństwa narodowego – tak zarysowana przestrzeń uwzlędnia w całości zarówno domenę działalności państwa, jak też wspólnoty ludzkie wraz z ich potrzebami, zaś komponent ekonomiczny wprowadza elementy racjonalności wyboru w warunkach ograniczoności zasobów.
Siły zbrojne
Authors: Mickiewicz Piotr 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Siły zbrojne to uzbrojone i wyspecjalizowane formacje posiadające monopol na stosowanie siły w stosunkach zewnętrznych. Stanowią element systemu politycznego państwa i instrument oddziaływania międzynarodowego. Powinny być wykorzystywane wyłącznie do realizacji – kreowanych przez społeczeństwo – interesów państwa oraz prowadzić aktywność militarną zgodnie z regułami prawa międzynarodowego.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Siły zbrojne państwa wykształciły się z różnorodnych formacji zbrojnych tworzonych przez aparat władzy istniejący na danym etapie historycznym. Proces ich przekształcania w siły zbrojne zapoczątkowano w czasach nowożytnych, ale w praktyce nastąpił on w czasach ponowoczesnych. Jego wynikiem jest między innymi ustanowienie społecznej kontroli nad siłami zbrojnymi i sposobem konstruowania polityki bezpieczeństwa państwa.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: W tekście zaprezentowano sposób funkcjonowania sił zbrojnych w strukturze organizacyjnej państwa, uwzględniając procesy historyczne oraz współczesne uwarunkowania polityczno‑prawne. Przyjęto, że w państwie ponowoczesnym odgrywają one rolę instrumentu oddziaływania międzynarodowego i z tego względu niezwykle istotna jest właściwa korelacja koncepcji budowy ich potencjału oraz planów użycia ze strategicznymi celami państwa. Równie istotne jest wdrożenie efektywnego systemu kontroli, który ma zapewnić wykorzystanie ich potencjału do osiągania interesów państwa, a nie formacji sprawującej w nim władzę.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Siły zbrojne stanowią integralny element systemu politycznego państwa współkreujący jego potęgę, zakres posiadanej suwerenności oraz zapewniający bezpieczeństwo instytucji państwa i jego obywateli. Specyfika nakładanych na nie zadań wymaga, by dysponowały one określonym potencjałem militarnym, który wynikać powinien z przyjętych długofalowych koncepcji oddziaływania międzynarodowego i obrony terytorium państwa.
Współczesne konflikty zbrojne
Authors: Kubiak Krzysztof 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Hasło omawia konflikty zbrojne toczące się od zakończenia zimnej wojny (1991) do wybuchu wojny na Ukrainie (2022). Autor buduje ramy chronologiczne pojęcia „współczesność” i omawia przyjęte na potrzeby niniejszego tekstu rozumienie kategorii „konflikt zbrojny”.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Wyodrębnione zostały dwa etapy rozwoju konfliktów w omawianym okresie, ze szczególnym uwzględnieniem motoryki międzynarodowej procesów konfrontacji orężnej. Pierwszy z nich obejmował konflikty kontynuacyjne po rozpadzie systemu dwublokowego. Drugi dotyczy konfliktów o nowy porządek światowy.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Autor dokonał problemowego podsumowania konfliktów w wymiarze sposobów organizowania przeciwstawnych sił, wymiaru technicznego zmagań oraz wpływu prawa międzynarodowego na ich przebieg.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: W przyszłości charakter konfliktów zbrojnych nie ulegnie zasadniczej zmianie. Dominować będą działania o umiarkowanej i niskiej intensywności, ale za to o długotrwałym charakterze (co zdaje się potwierdzać wojna na Ukrainie). W konsekwencji rywalizacji globalnej będą mieć miejsce „wojny przez pośredników” (proxy wars). Jednocześnie między najsilniejszymi państwami trwał będzie wyścig technologiczny, a najpoważniejsze konsekwencje będzie miało implementowanie rozwiązań technologicznych określanych mianem sztucznej inteligencji.
Radykalizm
Authors: Rakusa-Suszczewski Mikołaj 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Radykalizm to pojęcie wieloznaczne i niekonkluzywne. Jako postawa intelektualna cechuje filozofów i innych naukowców poszukujących wiedzy i prawdy, teoretycznie bowiem wiąże się z poszukiwaniem tego, co podstawowe, zakorzenione (radix) i konieczne dla zrozumienia człowieka. Natura i pochodzenie tych fundamentów pozostają jednak niepewne, dlatego radykalizm nieuchronnie zmienia swoje roszczenia i formę. Jako zjawisko społeczne i polityczne ściśle zakorzenione jest w kontekście.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Od końca XVII wieku radykalizm wyrażał idee emancypacji społecznej i demokratyzacji, dlatego pierwotnie był ważnym synonimem postępu. Radykalizm przypisywano purytanom i innym ruchom reformatorskim, które dążyły do odnowienia czystości wiary. Stopniowo zaczął być wykorzystywany do opisu wszelkich utopijnych i retrotopijnych ekstremizmów; ugruntowaniu uległy również jego melioratywne i pejoratywne wykładnie.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Radykalizm może być zarazem utopijny i retrotopijny, postępowy i konserwatywny, lewicowy i prawicowy; co innego też oznacza on w różnych kulturach i czasach. Jego żywym ucieleśnieniem są ruchy społeczne z ich imperatywem wydobywania na światło dzienne pierwszych zasad. Teorie ruchów społecznych najlepiej pozwalają uchwycić logikę radykalizmu i procesów radykalizacji.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Zagęszczenie rywalizujących filozofii i stylów życia zdaje się potwierdzać, że radykalizm ucieleśnia ducha naszych czasów i jest zjawiskiem szczególnie nowoczesnym. W dzisiejszym świecie nic jednak nie wydaje się już radykalne, poza samą przemocą. Konieczne jest zatem poszukiwanie nowych wymiarów radykalizmu.
Spór o naturę ludzką między naturalizmem a antynaturalizmem
Authors: Mazur Piotr 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Natura ludzka to istota, czyli zbiór koniecznych i ogólnych cech bytu ludzkiego, odróżniających go od innych gatunków bytów, lub też ta właśnie istota jako źródło i zasada działania.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: W początkach filozofii nie wyod­rębniano problematyki antropologicznej spośród innych zagadnień. Pierwsze koncepcje filozoficzne miały charakter naturalistyczny. Anty­natu­ralizm uwyraźnił się mocniej dopiero za sprawą Platona, uzyskując przewagę pod koniec starożytności i w średniowieczu. W epoce nowożytnej oraz współcześnie dominuje ugruntowane na naukach przyrodniczych naturalistyczne podejście do rozumienia człowieka, choć widoczna jest także obecność i rozwój tradycji antynaturalistycznej.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Antynaturalizm i naturalizm jako pojęcia zbiorcze dla odmiennych nurtów, koncepcji i stanowisk filozoficznych w różnym stopniu i zakresie przeciwstawiają się sobie w zależności od tego, co bierze się pod uwagę w rozumieniu natury ludzkiej: istnienie, nośnik, istotę, ciągłość, trwałość, cel czy prawa.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Spór o naturę ludzką dotyczy możliwości transcendencji człowieka wobec biologicznie pojmowanej natury w zakresie istnienia, poznania, a także pozycji człowieka w rzeczywistości. Spór ten jest wielorako uwikłany w najszerzej rozumiany kontekst społeczny, polityczny, kulturowy i ekonomiczny, pociągając ze sobą poważne konsekwencje teoretyczne i praktyczne.
Polityka historyczna współczesnej Francji
Authors: Ujazdowski Kazimierz Michał 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: W przypadku Francji polityka pamięci (polityka historyczna) jest zaprogramowaną i spójną aktywnością władz publicznych, która prezentuje zasadnicze elementy historii kraju i na tej podstawie kształtuje pamięć historyczną i wartości podstawowe wspólnoty państwowej oraz promuje dziedzictwo kulturowe narodu.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Właściwością francuskiej polityki pamięci jest budowana od dawna sieć instytucji publicznych funkcjonujących w tym obszarze. Instytucje tworzone po II wojnie światowej i w kilku ostatnich dekadach wzbogaciły sieć, która od przeszło dwustu lat służy promocji francuskiego doświadczenia historycznego. Artykuł poświęca także istotną uwagę roli szkoły publicznej jako ważnej instytucji republikańskiej polityki pamięci. Przedstawia również proces reinterpretacji historii kraju, dzięki któremu Francja, choć opiera swą tożsamość państwową i konstytucyjną na dziedzictwie ideowym Rewolucji Francuskiej, to w wymiarze polityki pamięci ukazuje całe dzieje kraju jako wyraz wielkości swej historii i kultury.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Analiza polityki pamięci musi zająć się problemem relacji między narracją o pozytywnych wartościach dziejów kraju a „ciemną” stroną doświadczenia historycznego. W przypadku Francji ekspresja odpowiedzialności za to, co złe w historii nie naruszyła pozytywnego przekazu francuskiej polityki pamięci.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Doświadczenie Francji może inspirować do tworzenia polityk pamięci odpowiadających kryteriom prawdy i sprawiedliwości, a także do namysłu nad edukacją historyczną w szkołach łączącą walory poznawcze z wychowawczymi.
Chińska polityka historyczna
Authors: Wardęga Joanna 
Published: March 2024

DEFINICJA POJĘCIA: Hasło dotyczy polityki historycznej prowadzonej przez władze i instytucje Chińskiej Republiki Ludowej.
ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Chińskie władze zaczęły przykładać dużą wagę do polityki historycznej po wydarzeniach na placu Tian­anmen, przeobrażeniach w Europie Środkowo-Wschodniej i po upadku Związku Radzieckiego.
UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: W polityce pamięci wykorzystywane są zarówno elementy chwały narodowej, bogactwa dziejów Chin i historii chińskiej rewolucji, jak i historia martyrologiczna, zwłaszcza „stulecie upokorzeń”, obejmujące czas od wojen opiumowych i nierównoprawnych traktatów, poprzez japońską okupację, po utworzenie ChRL. W oficjalnej wykładni dziejów to KPCh jest sprawcą sukcesów Chin i zachowania suwerenności oraz gwarantem umocnienia międzynarodowej pozycji w przyszłości. Kwestia pamięci historycznej ma również znaczenie dla kształtowania tożsamości narodowej. W konstruowaniu polityki historycznej chińskie władze dysponują bogatym wachlarzem narzędzi i instytucji, jak system edukacji, święta narodowe, muzea, kultura popularna. Są one pod kontrolą państwową, co umożliwia manipulacje pamięcią historyczną.
REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I ­REKOMENDACJAMI: Polityka pamięci jest wykorzystywana zarówno w wymiarze wewnętrznym, jak i jako uzasadnienie działań w stosunkach międzynarodowych. Stanowiąc element kampanii patriotycznych i współczesnego nacjonalizmu, polityka historyczna ma dla KPCh znaczenie jako podstawa legitymizacji jej władzy. Celem jest wymazanie „stulecia upokorzeń” i przywrócenie Chinom centralnego miejsca w świecie, a polityka historyczna jest wygodnym instrumentem dla uzasadnienia takich działań.