Кыргыз Республикасында полиомиелитке жана курч шал оорусуна эпидкөзөмөлдүн натыйжалуулугун баалоо.
Authors: Даданова Г.С. , Кубатова А.К. , Набирова Д.А. , Хорт Р. , Ишепасова Г.С. , Оторбаева Д.С. 
Published: May 2024

Введение. Мониторинг острого вялого паралича (ОВП) в Кыргызской Республике направлен на выявление случаев, подозрительных на полиомиелит, и выявление районов, где возможна циркуляция полиомиелита. Вспышка полиовируса типа 2 в соседней стране в 2021 году представляет угрозу и для Кыргызстана, что требует проведения исследования, оценки системы эпиднадзора для выявления сильных и слабых сторон системы. Методы и цель исследования -Цель оценки системы эпиднадзора за острыми вялыми параличами и полиомиелитом - определение важности системы, выявление сильных и слабых сторон и разработка рекомендаций для улучшения системы. Оценка проводилась с помощью описательно-кросс-секционного метода по руководству CDC, используя данные из журналов регистрации и базы данных случаев ОВП с 2011 по 2022 год. Результаты. Система эпиднадзора за ОВП внедрена в 1997 году и занимается мониторингом за случаями ОВП, вакцинацией. Во время Чрезвычайной ситуации в 2020-2021 гг. в соседней республике система была приведена в состояние повышенной готовности для выявления признаков передачи полиовируса, где индикатор выявления ОВП от 1 случая был поднят до 2 случаев на 100000 детей в возрасте до 15 лет. Система функционирует во всех регионах страны, выявляя в среднем от 1, 4 до 4, 5 случаев ОВП на 100 000 детей до 15 лет на национальном уровне. Но на субрегиональном уровне за 2021-2022 год показатели выявления ОВП в 5/9 и 2/9 регионов были ниже требуемых индикаторов. Кроме того, за 2021-2022 годы имеются "молчащие регионы" с нулевыми выявлениями. Своевременность выявления случаев ОВП за 2022 год составила 69%, своевременность отбора проб равна 77%. Выводы. Система эпиднадзора за ОВП в Кыргызской Республике является простым, гибким, но несвоевременным. В системе необходимо усилить активное выявление для достижения индикатора выявления ОВП. Для ранней обращаемости при появлении симптомов ОВП в медицинские организации следует активизировать санпросвет работу среди населения.
Киришүү. Кыргыз Республикасындагы курч шал оорусуна мониторинг жүргүзүү полиомиелиттин шектүү учурларын аныктоого жана полиомиелиттин айлануусу мүмкүн болгон аймактарды аныктоого багытталган. 2021-жылы коңшу өлкөдө 2-типтеги полиовирустун чыгышы Кыргызстан үчүн да коркунуч туудурат, бул системанын күчтүү жана алсыз жактарын аныктоо үчүн иликтөөнү, эпидемиологиялык көзөмөл системасын баалоону талап кылат. Изилдөө методдору жана максаты- Курч шал жана полиомиелитти көзөмөлдөө тутумун баалоонун максаты-тутумдун маанилүүлүгүн аныктоо, күчтүү жана алсыз жактарын аныктоо жана тутумду өркүндөтүү боюнча сунуштарды иштеп чыгуу. Баалоо 2011-жылдан 2022-жылга чейин курч шал оорусунун учурларынын каттоо журналдарындагы жана маалыматтар базасындагы маалыматтарды колдонуу менен жетекчилик боюнча сүрөттөөчү-кросс-секциялык методдун жардамы менен жүр гүзүлдү. Натыйжалар. Курч шал оорусунун эпидкөзөмөл системасы 1997-жылы киргизилген жана курч шал оорусунун учурларына мониторинг жүргүзүү, эмдөө менен алектенет. Коңшу республикада 2020-2021-жылдардагы өзгөчө кырдаал учурунда система полиовирустун жугуу белгилерин аныктоо үчүн жогорку даярдыктагы абалга келтирилген, мында курч шал оорусун аныктоо индикатору 15 жашка чейинки 100000 балдар арасында 1 учурдан тартып 2 учурга чейин көтөрүлгөн. Система өлкөнүн бардык аймактарында иштейт, улуттук деңгээлде орто эсеп менен 15 жашка чейинки 100 000 балага 1,4 төн 4,5ке чейин курчшал оорусунун учурларын аныктайт. Бирок 2021-2022-жылдарга субрегионалдык деңгээлде 5/9 жана 2/9 региондордо курч шал оорусун аныктоо көрсөткүчтөрү талап кылынган индикаторлордон төмөн болгон. Мындан тышкары, 2021-2022-жылдары нөлдүк аныктоо менен"унчукпаган аймактар" бар. 2022-жылы курч шал оорусунун учурларын өз убагында аныктоо 69% ды түздү, үлгүлөрдү өз убагында алуу 77%га барабар. Жыйынтыгы. Кыргыз Республикасында курч шал оорусуна эпидкөзөмөлдөө системасы жөнөкөй, ийкемдүү, бирок өз убагында эмес болуп саналат. Системада курч шал оорусун табуу индикаторуна жетишүү үчүн активдүү айкындоону күчөтүү зарыл. Курч шал оорусунун симптомдору пайда болгон учурда медициналык уюмдарга эрте кайрылуу үчүн калк арасында санитардык агартуу ишин активдештирүү керек.
Introduction. Acute flaccid paralysis (AFP) monitoring in the Kyrgyz Republic aims to detect cases suspected of poliomyelitis and to identify areas where poliomyelitis may be poliomyelitis circulation. An outbreak of poliovirus type 2 in a neighboring country in 2021 is a threat to Kyrgyzstan as well. The outbreak of poliovirus type 2 in a neighboring country in 2021 poses a threat to Kyrgyzstan as well, which calls for a study, assessing the surveillance system to identify the strengths and weaknesses of the system. Methods and purpose of the study -The purpose of the evaluation of the acute flaccid paralysis and poliomyelitis surveillance system is to determine the importance of the system, identify strengths and weaknesses, and develop recommendations for system improvement. The assessment was conducted using a descriptive-cross-sectional method according to CDC guidelines, using data from logbooks and the AFP case database from 2011 through 2022. Results. The AFP surveillance system was introduced in 1997 and monitors AFP cases, vaccination. During the Emergency in 2020-2021 in the neighboring republic, the system was put on high alert to detect signs of poliovirus transmission, where the indicator for detection of AFP from 1 case was raised to 2 cases per 100,000 children under 15 years of age. The system is operational in all regions of the country, detecting an average of 1, 4 to 4, 5 cases of AFP per 100,000 children under 15 years of age at the national level. But at the sub-regional level for 2021-2022, the detection rates of AFP in 5/9 and 2/9 regions were below the required indicators. In addition, there are "silent regions" with zero detections for 2021-2022. Timeliness of detection of AFP cases for 2022 was 69% and timeliness of sampling was 77%. Conclusions. The surveillance system for AFP in the Kyrgyz Republic is simple, flexible but untimely. Active detection needs to be strengthened in the system to achieve the detection indicator of AFP. For early referral at the appearance of symptoms of acute respiratory infection to medical organizations it is necessary to intensify sanitary education work among the population.