МУЗЫКАЛЫКМЕКТЕП-ИНТЕРНАТТЫН ЖАНА ХОРЕОГРАФИЯЛЫК ОКУУ ЖАЙДЫН ОКУУЧУЛАРЫНЫН ДЕНСООЛУГУН КОРГОО: ТАМАКТАНУУ ЖАНА ФИЗИКАЛЫК ӨНҮГҮҮНҮ ТАЛДОО
Authors: Керимбаева И.Б. , Эсенаманова М.К. 
Published: June 2024

Физическое развитие, представляющее собой процесс роста и развития, считается наиболее важным и благоприятным показателем здоровья детей и подростков. Среди факторов, влияющих на развитие и здоровье детей, важную роль играет здоровое и сбалансированное питание, отвечающее физиологическим потребностям как по количеству, так и по качеству. В связи с этим целью нашего исследования было изучение и сравнение физического развития и питания учащихся музыкального школа-интерната и хореографического училища. Исследование физического развития детей и подростков в музыкальном школе-интернате и хореографическом училище в возрасте 10-17 лет проведено с использованием антропометрических данных по унифицированной методике с использованием стандартных измерительных приборов. Для оценки показателей физического развития использовали региональные стандарты физического развития и индекс Кетле (ИМТ) с применением нормативов, рекомендованными ВОЗ (2007). Для оценки рационов питания применяли расчетный метод. Полученные данные затем сравнивались с рекомендуемыми нормами потребления пищевых веществ и энергии для детей и подростков. Результаты показывают, что средние значения физического развития соответствуют нормальному последовательному развитию. Однако при изучении рациона питания детей отмечаются отклонения от рекомендуемых норм по белкам, жирам и углеводам, которые могут влиять на индекс массы тела (ИМТ) и физическое развитие. Эти результаты могут послужить основой для разработки рекомендаций по оптимизации рационов и поддержанию здоровья учащихся в данных образовательных учреждениях.
Өсүү жана өнүгүү процессии болгон физикалык өнүгүү балдардын жана өспүрүмдөрдүн ден соолугунун эң маанилүү жана жагымдуу көрсөткүчү болуп эсептелет. Балдардын өнүгүүсүнө жана ден соолугуна таасир этүүчү факторлордун арасында саны жана сапаты боюнча физиологиялык муктаждыктарга жооп берген дени сак жана тең салмактуу тамактануу маанилүү ролду ойнойт. Бул жагынан алып караганда, биздин изилдөөнүн максаты изилдөө жана музыкалык мектеп-интернатынын жана балетмейстср мектеп окуучуларынын дене тарбия жана тамактануу салыштыруу болгон. Музыкалык мектеп-интернатта жана хореографиялык окуу жайда 10-17 жаш курактагы балдардын жана өспүрүмдөрдүн дене-бой өнүгүүсүн изилдөө стандарттуу өлчөөчү приборлорду колдонуу менен бирдейлештирилген методика боюнча антропометриялык маалыматтарды пайдалануу менен жүргүзүлдү. Физикалык өнүгүүнүн көрсөткүчтөрүн баалоо үчүн ДССУ (2007) сунуш кылган ченемдерди колдонуу менен физикалык өнүгүүнүн регионалдык стандарттары жана Кетле индекси (БМИ) колдонулган. Эсептөө ыкмасы колдонулган тамак-аш рационун баалоо үчүн. Табылгалар андан кийин балдар жана өспүрүмдөр үчүн сунушталган тамак-аш жана энергия керектөө ченемдери менен салыштырылды. Жыйынтыктар физикалык өнүгүүнүн орточо көрсөткүчтөрү кадимки ырааттуу өнүгүүгө дал келерин көрсөтүп турат. Бирок, балдардын тамак-аш изилдөө дене салмагынын индекси (ими) жана физикалык өнүгүүсүнө таасир этиши мүмкүн белок, май жана карбонгидрат боюнча сунуш кылынган нормалардан четтөөлөрдү белгилейт. Бул жыйынтыктар диетаны оптималдаштыруу жана булл билим берүү мекемелеринде окуучулардын ден соолугун сактоо боюнча сунуштарды иштеп чыгуу үчүн негиз боло алат.
Physical development, which is a process of growth and development, is considered the most important and beneficial indicator of the health of children and adolescents. Among the factors influencing the development and health of children, an important role is played by a healthy and balanced diet that meets the physiological needs in both quantity and quality. In this regard, the purpose of our study was to study and compare the physical development and nutrition of students of a boarding music school and a choreographic school. The study of the physical development of children and adolescents in a boarding music school and a choreographic college at the age of 10-17 years was conducted using anthropometric data using a unified methodology using standard measuring instruments. To assess the indicators of physical development, regional standards of physical development and the Quetelet index (BMI) were used using the standards recommended by WHO (2007). A calculation method was used to evaluate diets. The data obtained were then compared with recommended dietary and energy intake standards for children and adolescents. The results show that the average values of physical development correspond to normal sequential development. However, when studying the diet of children, deviations from the recommended norms for proteins, fats and carbohydrates are noted, which can affect body mass index (BMI) and physical development. These results can serve as a basis for the development of recommendations for optimizing diets and maintaining the health of students in these educational institutions.