КЫРГЫЗСТАНДА АИВтин ПАРЕНТЕРАЛДЫК ЖАНА ЖЫНЫСТЫК ЖОЛ МЕНЕН БЕРИЛИШИНИН МААНИСИНЕ ЭПИДЕМИОЛОГИЯЛЫК БАА БЕРҮҮ
Authors: Байызбекова Д.А. , Исакова А.У. , Кубатова А. , Исмаилова А.Д. , Карагулова А.Ш. 
Published: June 2024

Целью исследования было дать эпидемиологическую оценку значимости парентерального и полового путей передачи ВИЧ в Кыргызстане. Материалы и методы. Для анализа использовались данные Республиканского центра по контролю за гемоконтактными вирусными гепатитами и вирусом иммунодефицита человека МЗ КР из электронной системы слежения за случаями ВИЧ. Результаты и обсуждение. Ретроспективный анализ по путям передачи ВИЧ-инфекции показал, что в последние годы, среди новых случаев чаще регистрируются лица, заразившиеся половым путем, не являющиеся потребителями инъекционных наркотиков. Регистрации новых случаев ВИЧ растет. Самое большое число новых случаев ВИЧ было зарегистрировано в 2018 году (818 случаев, или 12,8 на 100 000 населения). Выраженный тренд роста связан с регистрацией ЛЖВ не ЛУИН с ежегодным темпом прироста (Тприроста = +9,8%). Тогда как для регистрации новых случаев ЛЖВ-ЛУИН наблюдается снижения тренда (Тснижения = -5,8% в год). В силу того, что ЛУИН преимущественно были мужчинами парентеральный путь передачи, преобладал над половым до 2014 года. Но начиная с 2015 года парентеральный путь заражения мужчин с ВИЧ инфекцией снизился с 45% до 3% (2022 г.). Несмотря на то, что у женщин ЛУИН весь период наблюдения за эпидемией ВИЧ в стране преобладал половой путь передачи, в последние годы так же снизился удельный вес парентерального пути. Ситуация усугубляется тем, что большинство из них в активном репродуктивном возрасте 18-49 лет. Заключение. Следует пересмотреть приоритезацию профилактических программ на молодежь не зависимо от того относится ли она к ключевым группам населения, или к общей популяции.
Изилдөөнүн максаты Кыргызстанда АИВтин парентералдык жана жыныстык жол менен берилишинин маанисине эпидемиологиялык баа берүү болгон. Материалдар жана ыкмасы. Талдоо жүргүзүү үчүн КР ССМ кан менен жугуучу вирустук гепатиттерди жана адамдын иммундук жетишсиздик вирусун көзөмөлдөө боюнча республикалык борбордун АИВ учуруна көзөмөлдүн электрондук тутумунун маалыматтары колдонулду. Натыйжасы жана талкуу. АИВ-инфекциясынын жугуу жолдорун ретроспективдүү талдоо көрсөткөндөй, акыркы жылдары жаңы учурлардын арасында инъекциялык баңги затын колдонуучулар эмес, жыныстык катнаш аркылуу жуккан адамдар көбүрөөк катталат. АИВтин жаңы учурларын каттоо көбөйүүдө. АИВтин жаңы учурларынын эң көп саны 2018-жылы катталган (818 учур же 100 000 калкка 12,8). Белгилүү өсүш тенденциясы жыл сайын өсүү темпи менен баңги заттарын ийне аркылуу колдонбогон АИВ менен жабыркаган адамдардын каттоосу менен байланыштуу (Тприроста= +9,8 %). Ал эми баңги заттарын ийне аркылуу колдонуучу АИВ менен жабыркаган адамдардын жаңы учурларын каттоонун төмөндөө тенденциясын көрсөтүүдө (Тснижения= - 5,8 % в год). Негизинен БЗИАК эркектер болгондуктан, 2014-жылга оорунун жыныстык жол менен жугуусуна краганда парентералдык жол менен жугуу басымдуулук кылган. Бирок, 2015-жылдан баштап эркектерде АИВ-инфекциясын кан аркылуу жугузуп алуусу 45%дан 3%га чейин төмөндөгөн (2022 г). Республикада АИВ-инфекциясынын эпидемиясына байкоо жүргүзүүнүн бардык мезгилинде баңги затын ийне аркылуу колдонгон аялдарда да жыныстык жол менен жугуу басымдуулук кылганына карабастан, акыркы жылдары парентералдык жугуу жолдун үлүшү да азайган. Алардын басымдуу бөлүгү 18-49 жаштагы активдүү репродуктивдүү куракта экени кырдаалды курчутат. Жыйынтыгы. Жаштардын аярлуу топко же жалпы калкка кирээрине крабастан, аларга алдын алуу программаларынын артыкчылыктуулугун кайра карап чыгуу керек.
The aim of the study was to provide an epidemiological assessment of the significance of parenteral and sexual transmission of HIV in Kyrgyzstan. Materials and methods. For the analysis, were used the data of the Republican Center for Bloodborne viral hepatitis and HIV Control from the electronic system for tracking HIV cases. Results and discussion. A retrospective analysis of the models of transmission of HIV infection showed that in recent years, among new cases, people who became infected through sexual contact, and who are not injecting drug users, are more often registered. The registration of new HIV cases is growing. The largest number of new HIV cases was registered in 2018 (818 cases, or 12.8 per 100,000 population). A pronounced growth trend is associated with the registration of non-PWID PLHIV with an annual growth rate (Tgrowth = +9,8%). Whereas for the registration of new cases of PLHIV-PWID, there is a declining trend (Tdecrease = - 5,8% per year). Due to the fact that PWID were predominantly men, parenteral transmission prevailed over sexual transmission until 2014. But since 2015, the parenteral route of infection of men with HIV infection has decreased from 45% to 3% (2022). decreased the proportion of the parenteral route. The situation is aggravated by the fact that most of them are 18-49 years of active reproductive age. Conclusion. Prioritizing prevention programs for young people should be reconsidered, whether they belong to key populations or the general population.