КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНДАГЫ ЭХИНОКОККОЗДУН ЭПИДЕМИОЛОГИЯЛЫК АСПЕКТТЕРИ
Authors: Касыев Н.Б. , Баширов Р.М. , Айтназаров М.С. , Ниязов Б.С. , Эмилбеков У.Э. 
Published: April 2024

Во многих регионах Средней Азии и России за последние годы отмечается рост числа случаев эхинококкозом. Показатель послеоперационной смертности хирургических пациентов при кистозном эхинококкозе до настоящего времени составляет в среднем 2,2%, а в 6,5% случаев после операции наблюдаются рецидивы, требующие длительного восстановительного периода. Цель исследования явился анализ структуры заболеваемости и распространенности эхинококкозом в Кыргызской Республики. Проведен анализ официальных данных Национального статистического комитета Кыргызской Республики по заболеваемости и распространенности инфекционными и паразитарными заболеваниями, в том числе эхинококкозом за период с 2001 по 2022 год. Проведен ретроспективный анализ эпидемиологических и лабораторно-инструментальных данных историй болезни 1024 оперированных пациентов с эхинококкозом в стационаре вторичного уровня (городская клиническая больница №1, Бишкек) за период с 2018 по 2022 год. Заболеваемость эхинококкозом в Кыргызской Республике с 2001 по 2021 годы увеличилась в 2,6 раза с ежегодным темпом прироста 14,6%, достигнув к 2015 году 19,2 на 100 тыс. населения с последующим уменьшением в 2021 году до 9,9 на 100 тыс. населения. Сокращение количества новых случаев эхинококкоза за 2019- 021 гг., по нашему мнению, свидетельствует о недостаточном уровне диагностических мероприятий, миграции населения и ухудшении социально-экономической и санитарно-эпидемиологического состояния страны. Эхинококкоз чаще встречался у лиц трудоспособного возраста (средний возраст 35±16 лет), преимущественно жителей сельской местности (67,3%), имеющих тесный контакт с плотоядными животными (58,4%). Отмечается преобладание осложненных форм эхинококкоза среди прооперированных пациентов 64,7%, что увеличило срок госпитализации на 5,3±2,4 суток.
Борбордук Азиянын жана Россиянын көптөгөн аймактарында акыркы жылдары эхинококкоз менен ооругандардын саны өсүүдө. Цистикалык эхинококкоз менен ооруган хирургиялык оорулуулардын операциядан кийинки өлүмүнүн көрсөткүчү мурдагыдай эле орто эсеп менен 2,2%ды түзөт, хирургиялык операциядан кийин 6,5% учурларда узак калыбына келтирүү мезгилин талап кылган рецидивдер байкалат. Изилдөөнүн максаты Кыргыз Республикасында эхинококкоздун ооруусунун жана таралышынын структурасын талдоо. 2001-2022-жылдар аралыгындагы жугуштуу жана мите оорулардын, анын ичинде эхинококкоздун оорушу жана таралышы боюнча Кыргыз Республикасынын Улуттук статистикалык комитетинин расмий маалыматтарына талдоо жүргүзүлгөн. 2018-жылдан 2022-жылга чейинки мезгилде экинчи даражадагы ооруканада (Бишкек ш. №1 шаардык клиникалык оорукана) эхинококкоз менен операция жасалган 1024 бейтаптын оору тарыхынын эпидемиологиялык жана лабораториялык-инструменталдык маалыматтарына ретроспективдүү талдоо жүргүзүлдү. Кыргыз Республикасында эхинококкоз оорусу 2001-жылдан 2021-жылга чейин жылдык өсүү темпи 14,6% менен 2,6 эсеге өсүп, 2015-жылга карата 100 миң калкка 19,2ге жеткен, андан кийин 2021-жылы 100 миң калкка 9,9га чейин төмөндөгөн. 2019-021- жылдары эхинококкоздун жаңы учурларынын санын кыскарту, биздин оюбузча , диагностикалык иш-чаралардын жетишсиз деңгээлин, калктын миграциясын жана өлкөнүн социалдык-экономикалык жана санитардык-эпидемиологиялык абалынын начарлашын көрсөтөт. Эхинококкоз эмгекке жарамдуу курактагы (орточо жашы 35±16 жаш), көбүнчө айыл жеринде (67,3%) эт жегичтер менен тыгыз байланышта болгондордо (58,4%) көп кездешкен. Операцияланган бейтаптардын арасында эхинококкоздун татаал формалары 64,7% басымдуулук кылат, бул ооруканага жаткыруу мөөнөтүн 5,3±2,4 күнгө көбөйттү.
In many regions of Central Asia and Russia, an increase in the number of cases of echinococcosis has been observed in recent years. The postoperative mortality rate of surgical patients with cystic echinococcosis has so far averaged 2,2%, and in 6,5% of cases there have been recurrences after surgery requiring a long recovery period. The goal of the research was to analyze the structure of morbidity and prevalence of echinococcosis in the Kyrgyz Republic. The analysis of the official data of the National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic on morbidity and prevalence of infectious and parasitic diseases, including echinococcosis for the period from 2001 to 2022 was carried out. A retrospective analysis of epidemiological and laboratory-instrumental data of case histories of 1024 operated patients with echinococcosis in the secondary level hospital (City Clinical Hospital №1, Bishkek) for the period from 2018 to 2022 was performed. The incidence of echinococcosis in the Kyrgyz Republic from 2001 to 2021 increased 2.6-fold with an annual growth rate of 14,6%, reaching 19,2 per 100 thousand population by 2015 with a subsequent decrease in 2021 to 9,9 per 100 thousand population. The decrease in the number of new cases of echinococcosis in 2019- 2021, in our opinion, indicates an insufficient level of diagnostic measures, population migration and deterioration of the socio-economic and sanitary-epidemiological state of the country. Echinococcosis occurred more frequently in persons of working age (mean age 35±16 years), mostly inhabitants of rural areas (67,3%), having close contact with flesh-eating animals (58,4%). The prevalence of complicated forms of echinococcosis among the operated patients was 64,7%, which increased the period of hospitalization by 5,3±2,4 days.