Die gruppenidentität als dynamischer aspekt bei der vermittlung neuer inhalte im rahmen der interkulturellen didaktik am beispiel von DaF
Authors: Μουτάφη Σοφία 
Published: May 2024

Η κατάκτηση ενός νέου γλωσσικού κόσμου διαμορφώνεται μέσα από την αλληλεπίδραση ποικίλων διαπολιτισμικών, κοινωνικογλωσσολογικών, πραγματολογικών και ψυχογλωσσολογικών παραγόντων, οι οποίοι καθιστούν κάθε εκπαιδευτική διαδικασίαένα ανεπανάληπτο, αυτόνομο και πολυεπίπεδο φαινόμενο. Εξαιτίας αυτού ακριβώς του στοιχείου πολυπλοκότητας, στο πλαίσιο κάθε μαθησιακής περίστασης αναδύονται ομοιότητες, διαφορές, αντιθέσεις και αποκλίσεις όσον αφορά τόσο στη μεταδιδόμενη γλωσσική πραγματικότητα, όσο και σε εκείνη των διδασκόντων και των διδασκομέμων, πραγματικότητες που αναμφίβολα παρουσιάζουν στοιχεία διαφοροποίησης και μεταξύ τους. Κάθε γλωσσική πραγματικότητα διαμορφώνεται μέσα από ποικίλα πολιτισμικά και πραγματολογικά στοιχεία, ενώ ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά της γλώσσας επιδεικνύουν ουσιαστικές διαφορές, όσον αφορά τόσο στις ταυτότητες των μαθητευόμενων όσο και στη πολιτισμική τους διαμόρφωση. Η ίδια η δομή των σύγχρονων κοινωνιών και συνθηκών, οι ισχύουσες κοινωνικές περιστάσεις διαμορφώνουν και διαμορφώνονται μέσα από τη διαφορετικότητα των ατόμων, τόσο ως μεμονωμένων ταυτοτήτων, όσο και ως συνόλου, ως αλληλοεπιδρώμενων οντοτήτων.Βάσει αυτών των συλλογισμών θα έπρεπε στo πλαίσιο της Διαπολιτισμικής Διδακτικής να διευκολύνεται η πρόσβαση στο νέο γλωσσικό κόσμο,κάτι το οποίο δύναται να εκπληρωθεί, όταν λαμβάνονται υπόψη τόσο στο σχεδιασμόόσο και στη διεξαγωγή του μαθήματος πολιτισμικοί, πραγματολογικοί, κοινωνιολογικοί και ψυχογλωσσολογικοί παράμετροι, οι οποίοι πλέον δεν αφορούν μόνο στη ταυτότητα των μαθητευόμενων ως μεμονωμένα άτομα, αλλά και στην ταυτότητα των μαθητευόμενων ως ομάδα αναγνωρίζοντας την εκ νέου ως φορέαστοιχείων και διαμορφωτή κάθε εμπλεκόμενης ταυτότητας στo πλαίσιο της μαθησιακής διαδικασίας. Η μαθησιακή πραγματικότητα διαμορφώνεται μέσα από την αλληλεπίδραση διαφορετικών πολιτισμών και ο ίδιος η/ο μαθησιακά εμπλεκόμενη/ος ως ταυτότητα αποτελεί το μοναδικό στοιχείο αναφοράς και το μέσο γεφύρωσης των διαφορών μεταξύ της ατομικής γλωσσικής πραγματικότητας και του νέου διαπολιτισμικού κόσμού, με την αποδοχή πολυεπίπεδων ρόλων τόσο ως μεμονωμένη οντότητα όσο και ως μέλος ενός συνόλου. Επομένως, ιδιαίτερα στις σύγχρονες παγκοσμιοποιημένες κοινωνίες, η αξιολόγηση, ταξινόμηση και κατανόηση διαπολιτισμικών ομοιοτήτων και διαφοροποιήσεων αναδεικνύεται ως κεντρικός παράγοντας κατά την εκμάθηση μίας ξένης γλώσσας, με στόχο την ανάπτυξη και διεύρυνση ικανοτήτων και δεξιοτήτων τόσο κοινωνικών και επικοινωνιακών όσο και διαπολιτισμικών.Υπό αυτό το πρίσμα διαφαίνεται, ότι η ανάπτυξη και προώθηση διαπολιτισμικών ικανοτήτων διαμορφώνεται μέσα από την σύνθεση και την αλληλεπίδραση διαπολιτισμικών γλωσσικών πραγματικοτήτων. Επιδιωκόμενος στόχος της μαθησιακής διαδικασιάς παραμένει ωστόσο η συνεννόηση στη γλώσσα-στόχο μέσω της αντίληψηςτου νέου γλωσσικού κόσμου όχι πια ως ξένου, αλλά ως μιας νέας διαπολιτισμικής πραγματικότητας, την οποία η/ο μαθησιακά εμπλεκόμενη/ος πρέπει να ανακαλύψει και της οποίας η επίδραση διαμορφώνεται και κατευθύνεται μέσα από την ταυτότητατης ομάδας, μέσα από τις αντιλήψεις των μεμονωμένων ατόμων, όπως και μέσα από τα κοινωνιολογικά και ψυχογλωσσολογικά στοιχεία κάθε εμπλεκόμενης ταυτότητας. Ταυτόχρονα, ως στόχος της διατριβής παραμένει η κατανόηση διαφορών μεταξύ του οικείου και του κόσμου στόχου, των οποίων οι αντιθέσεις δύνανται να γεφυρωθούν μέσω του κατάλληλου μαθησιακού/διδακτικού σχεδιασμού, ώστε να αναπτυχθεί η διαπολιτισμική ικανότητα. Στο πλαίσιο των σύγχρονων πολυπολιτισμικών κοινωνιών είναι απαραίτητο να αναγνωρίζεται αυτή ακριβώς η δυναμική που προκύπτειαπό τη διάδραση των ατόμων βάσει της διαφορετικότητας της ως ένας βασικός παράγοντας της μαθησιακής διαδικασίας. Αναμφίβολα, η διαμεσολάβηση και η συνειδητή στοχοθεσία στην διαπολιτισμική κατανόηση είναι στις σύγχρονες πολυπολιτισμικές κοινωνίες πρωταρχικής σημασίας, ώστε οι διδασκόμενοι/ες να βιώνουν το νέο εμπειρικό κόσμο ως ένα αναπόσπαστο κομμάτι της δομής της προσωπικότητάς τους, κατανοώντας αφενός το μη οικείο και αφετέρου τοποθετώντας τον ίδιο τους τον εαυτό μέσα σε αυτό το νέο κόσμο. Έχοντας ως βάση όλα τα παραπάνω, τίθεται η υπόθεση, ότι η ταυτότητα της ομάδας στο πλαίσιο της Διδακτικής των Ξένων Γλωσσών αποτελεί δυναμικό διαμορφωτή ως προς την κατανόηση της νέας γλωσσικής πραγματικότητας, τη διαμόρφωση μίας διευρυμένης άποψης για τον κόσμο και τη γεφύρωση πραγματολογικών και πολιτισμικών διαφορών. Η μαθησιακή διαδικασία δύναται να θεωρηθεί ως ένας πολυπολιτισμικός και πλούσιος σε ερεθίσματα και επιρροές χώρος έκφρασης, μέσα στον οποίο προωθείται η ανάπτυξη ικανοτήτων και στο πλαίσιο του οποίου η/ο μαθήτρια/τής συναντά τόσο τον ίδιο τον εαυτό του ως μεμονωμένη οντότητα, αλλά και ως μέρος ενός διευρυμένου συνόλου, μεταβάλλοντας την ίδια του την ταυτότητα. Η συνύπαρξη, η εμπλοκή στη διαδικασία και η διάδραση των εμπειρικών κόσμων των μαθητευόμενων με το νέο εμπειρικό κόσμο εξυπηρετεί τη διεύρυνση ικανοτήτων της ομάδας και θέτει τη συνολική διαδικασία σε μία πολυδιάστατη βάση. Στα πλαίσια της παρούσας διδακτορικής διατριβής ερευνώνται οι παράγοντες της ταυτότητας της ομάδας στο πλαίσιο της Διαπολιτισμικής Διδακτικής. Η εμπειρική έρευνα διευρύνθηκε λόγω των παγκόσμιων μεταβαλλόμενων συνθηκών εξαιτίας της πανδημίας από την έρευνα σε επίπεδο δια ζώσης διδασκαλίας και στο κομμάτι που αφορά σε διαδικτυακές και υβριδικές μορφές μαθημάτων, η σύγκριση των οποίων δύναται να αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω έρευνας και αξιολόγησης σχετικά με διαφορετικές μορφές ύπαρξης της ταυτότητας του συνόλου, η οποία πλέον αποτελεί μια εικονική ταυτότητα της ομάδας και της οποίας η επιρροή στην κατάκτηση του νέου γλωσσικού κόσμου εξακολουθεί να είναι υπαρκτή. Για την διερέυνηση όλων των παραπάνω, η εμπειρική έρευνα εμπεριέχει τόσο την εφαρμογή ενός διδακτικού σεναρίου με βάση τη Διαφοροποιημένη Μάθηση όσο και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων με τη χρήση διαφόρων ποιοτικών και ποσοτικών εργαλείων, όπως ερωτηματολόγια, φύλλα αξιολόγησης ικανοτήτων και ποιότητας σεναρίου και στατιστική ανάλυση αποτελεσμάτων προς τριγωνοποίηση της μεθοδολογίας της έρευνας. Η συνολική απεικόνιση, καταμέτρηση, αξιολόγηση και καταγραφή των εμπειρικών αποτελεσμάτων καταλήγει σε προτάσεις ενσωμάτωσης του παράγοντα της ταυτότητας της ομάδας τόσο στο σχεδιασμό διδακτικού υλικού όσο και στην αναγνώρισή του ως ένα σημαντικό και βασικό παράγοντα ανάπτυξης της Διαπολιτισμικής Ικανότητας, με σκοπό την ανάπτυξη συνειδητής κατανόησης αλλά και ανεκτικότητας και την ενίσχυση των Επικοινωνιακών Ικανοτήτων στο πλαίσιο της γεφύρωσης πολιτισμικών διαφορών και της κατάκτησης νέων γλωσσικών κόσμων. Επιπλέον,γίνεται αντιληπτό, ότι η Σεναριακή Διδακτική δύναται να είναι η όψιμη επιλογή ως μορφή διδασκαλίας για την ανάπτυξη γλωσσικών, διαπολιτισμικών και επικοινωνιακών ικανοτήτων στο μάθημα της Γερμανικής ως Ξένη Γλώσσα και σε άλλες μορφές υβριδικής διδακτικής διαδικασίας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, προκύπτουν νέα επιστημονικά ερωτήματα ως προς την πολυεπίπεδη λειτουργικότητα της ταυτότητας της ομάδας, τα οποία μπορούν στο μέλλον να αποτελέσουν έναυσμα νέων ερευνητικών εργασιών.