ПСИХОЛОГИЧЕСКАЯ ГОТОВНОСТЬ СПЕЦИАЛЬНОГО ПЕДАГОГА К СОПРОВОЖДЕНИЮ ДЕТЕЙ С ОГРАНИЧЕННЫМИ ВОЗМОЖНОСТЯМИ В ИНКЛЮЗИВНОЙ СРЕДЕ
Authors: Дузелбаева А.Б. , Мовкебаева З.А. , Хамитова Д.С. 
Published: May 2024

Мақалада инклюзивті білім беру жағдайында психологиялық-педагогикалық сүйемелдеуге арнайы педагогтың психологиялық дайындығы қарастырылады. Мүмкіндігі шектеулі балаларға қатысты психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу ұғымына талдау жасалады, арнайы педагогтарды психологиялық-педагогикалық сүйемелдеуге дайындаудың қолданыстағы әдіснамалық тәсілдеріне шолу жасалады.Авторлар мақалада жалпы білім беру ұйымдарындағы арнайы педагогтың кәсіби қызметінің жаңа функциялары мен міндеттерін анықтай отыра, соған сәйкес арнайы педагогтың көрсетілген міндеттер мен функцияларды орындауға психологиялық дайындығының негізгі компоненттері бөліп көрсетеді, құрылымдайды және сипаттайды. Инклюзия жағдайында жұмыс істеуге арнайы мұғалімдердің жалпы дайындығындағы психологиялық компонентті бөліп көрсету ерекше қызығушылық тудырады, себебі инклюзивті білім беруде олардың кәсіби қызметі балалардың дамуы мен жеке әртүрлілігінің бұзылуының үлкен өзгергіштігі жағдайында, сондай-ақ оның барлық қатысушыларының қажеттіліктері мен мүдделерін ескеруі керек әр түрлі білім беру ортасында жүреді. Тиісінше, авторлар арнайы педагогтардың психологиялық-педагогикалық сүйемелдеуді жүзеге асыруға психологиялық дайындығының сипаты және олардың инклюзивті білімге қатынасы негізінен мүмкіндігі шектеулі балаларды жалпы білім беру ортасына біріктірудің сәттілігін анықтайдыдеген қорытынды жасайды. Мақала АР14870333 «Инклюзивті білім беру жағдайында мүмкіндігі шектеулі балаларды психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу үшін арнайы педагогтарды даярлау» тақырыбында ҚР ҒЖБМ гранттық қаржыландыру аясында жазылды.
В статье рассматривается психологическая готовность специального педагога к психолого-педагогическому сопровождению в условиях инклюзивного образования. Приводится анализ понятия психолого-педагогического сопровождения по отношению к детям с ограниченными возможностями, представлен обзор существующих методологических подходов к подготовке специальных педагогов к психолого-педагогическому сопровождению.Авторами статьи определяются новые функции и задачи профессиональной деятельности специального педагога в общеобразовательных организациях, в соответствии с которыми выделены, структурированы и описаны основные компоненты психологической готовности специального педагога к выполнению указанных задач и функций. Выделение психологической составляющей в общей готовности специальных педагогов к работе в условиях инклюзии вызывает особый интерес, поскольку в инклюзивном образовании их профессиональная деятельность протекает в условиях большой вариативности нарушений развития и индивидуального разнообразия детей, а также в многообразной образовательной среде, которая должна учитывать потребности и интересы всех ее участников. Соответственно авторы делают вывод о том, что, характер психологической готовности специальных педагогов к реализации психолого-педагогического сопровожденияи их отношения к инклюзивному образованию в значительной степени определяет успешность интеграции детей с ограниченными возможностями в общеобразовательную среду. Статья написана в рамках грантового финансирования МНВО РК проекта АР14870333 «Подготовка специальных педагогов для психолого-педагогического сопровождения детей с ограниченными возможностями в условиях инклюзивного образования»
The article examines the role of a special teacher in psychological and pedagogical support in the context of inclusive education. The analysis of the concept of psychological and pedagogical support in relation to children with disabilities is given, an overview of existing methodological approaches to the training of special teachers for psychological and pedagogical support is presented.The authors of the article define new functions and tasks of the professional activity of a special teacher in general education organizations, according to which the main components of the psychological readiness of a special teacher to perform these tasks and functions are identified, structured and described. Highlighting the psychological component in the general readiness of special educators to work in an inclusive environment is of particular interest, since in inclusive education their professional activities take place in conditions of great variability of developmental disorders and individual diversity of children, as wellas in a diverse educational environment that must take into account the needs and interests of all its participants. Accordingly, the authors conclude that the nature of the psychological readiness of special educators to implement psychological and pedagogical support and their attitude to inclusive education largely determines the success of integrating children with disabilities into the general education environment.The article was written as part of the grant funding of the Ministry of Education and Science of the Republic of Kazakhstan of the AR14870333 project "Training of special teachers for psychological and pedagogical support of children with disabilities in inclusive education".