КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН АЙМАГЫНДА БӨЛҮНҮП АЛЫНГАН БРУЦЕЛЛА ШТАММДАРЫ БОЮНЧА САЛЫШТЫРМА МҮНӨЗДӨМӨ
Authors: Казыбаева Ж.С. , Бектурдиев К.Б. , Кыдышов К. , Нурматов З.Ш. 
Published: June 2024

В статье даются данные о распределении видов бруцелл среди людей и сельскохозяйственных животных, циркулирующих на территориии Кыргызской Республики. По результатам молекулярно-генетических анализов, проведенных разными авторами, выделенные культуры бруцелл от людей были отнесены только к виду B. melitensis, изоляты выделенных от сельскохозяйственных животных указывали на циркуляцию обоих видов Brucella. Из 443 штаммов, полученных от МРС 427 (96,3%) идентифицированы как B. melitensis и 16 (3,6%) штаммов были отнесены к B. abortus. По типизации 30 штаммов бруцелл от КРС 11 (37%) относятся к B. abortus и 19 проб (63%) были отнесены к B. melitensis. Также, приведены данные о миграции B. melitensis на крупный рогатый скот (КРС) и миграции B. abortus на мелкий рогатый скот (МРС). А по результатам проведенных полногеномных последовательностей выделенных от людей, были идентифицированы как B. melitensis и показало идентичность штаммов возбудителя бруцеллеза, со штаммами циркулирующих в странах Восточного Средиземноморья с наибольшим сходством со штаммами из Туркменистана, Ирана и Турции.
Макалада Кыргыз Республикасынын аймагында бруцелла штаммдарынын адамдар жана айыл чарба жаныбарларынын арасында таралышы боюнча маалыматтар келтирилген. Ар кайсы авторлор тарабынан жүргүзүлгөн молекулярдык-генетикалык анализдердин натыйжалары боюнча адамдардан бөлүнүп алынган бруцеллалар B. melitensis түрүнө гана таандык экени аныкталды, айыл чарба жаныбарларынан бөлүнүп алынган изоляттар бруцелланын эки түрүнүн тең циркуляция болуп жатканын көрсөттү. Кой эчкилерден алынган 443 штаммдын 427си (96,3%) B. melitensis жана 16 (3,6%) штамм B. abortus катары аныкталган. Ийри мүйүздүү малдан алынган бруцелланын 30 штаммынын түрү боюнча 11 (37%) B. abortus жана 19 үлгү (63%) B. melitensis катары классификацияланды. Ошондой эле B. melitensis бодо малга жана B. abortus кой эчкилерге миграция болору жөнүндө маалыматтар берилди. Ал эми адамдардан бөлүнүп алынган толук геном тизмегинин натыйжалары боюнча B. melitensis түрү аныкталды жана бруцеллездун козгогучунун штаммдары Түркмөнстан, Туркия, Ирандын штаммдарына эң көп окшоштугу бар Чыгыш Жер Ортолук деңизинин өлкөлөрүндө жүргөн штаммдары менен бирдей экендигин көрсөттү.
The article provides data on the distribution of Brucella species among humans and farm animals circulating in the Kyrgyz Republic. According to the results of molecular genetic analyses performed by different authors, Brucella cultures isolated from humans were attributed only to B. melitensis species, isolates isolated from farm animals indicated circulation of both Brucella species. Of the 443 strains obtained from small ruminants 427 (96.3%) were identified as B. melitensis and 16 (3.6%) strains were assigned to B. abortus. On typing of 30 brucella strains from cattle, 11 (37%) were attributed to B. abortus and 19 samples (63%) were attributed to B. melitensis. Also, data on migration of B. melitensis to cattle and migration of B. abortus to small ruminants are presented. B. melitensis migration to cattle and B. abortus migration to small ruminants. The results of full generation sequences of the brucellosis strains isolated from humans were identified as B. melitensis and showed the identity of the brucellosis pathogen strains with the strains circulating in the Eastern Mediterranean countries with the greatest similarity to the strains from Turkmenistan, Iran and Turkey.