Risk factors determining the prevalence of hepatitis A in the Kyrgyz Republic
Authors: Абдрахманова З.О. , Нурматов З.Ш. , Зулпуева А.А. 
Published: May 2024

Целью научной работы является изучение распространённости и факторов риска вирусного гепатита А по климатогеографическим регионам Кыргызской Республики. В результате высокого уровня регистрации вирусного гепатита А начало роста заболеваемости приходится на сентябрь, пик наступает в декабре и резкий спад - в феврале, а во время пандемии сезонная цикличность практически отсутствовала. Изучена распространенность острой формы гепатита А путем исследования на наличие маркера IgM ВГА среди согласившегося населения и факторов риска методом анкетирования среди населения Кыргызской Республики. При этом вопросы касались поведения человека в целом по образу жизни и во время пандемии COVID-19, когда были введены ограничительные мероприятия. По результатам было установлено, что в сыворотках крови 1,5% выборки имели IgM. Сглаженная сезонность гепатита А во время пандемии COVID-19 обусловлена тем, что в целом по республике 93,1% населения соблюдали меры профилактики и требования правительства по ограничительным мероприятиям. Из числа опрошенных лишь 14,6% употребляли не мытые фрукты овощи, более половины, опрошенных употребляли сырую не кипяченую воду. Одна пятая часть населения употребляли фастфуды, причем больше всего их употребляло население гг. Бишкек и Ош 84,9% и 90,0% соответственно. 84,6% населения Кыргызской Республики для хозяйственно-бытовых нужд использовали водопроводную воду, 79,6 % респондентов ответили, что вода прозрачная и 12,9% мутная, около 7 % не ответили.
The purpose of the scientific work is to study the prevalence and risk factors of viral hepatitis A in the climate and geographical regions of the Kyrgyz Republic. As a result of the high level of registration of viral hepatitis A have seen an increase in incidence in September, a peak in December and a sharp decline in February, and during the pandemic there was virtually no seasonal cyclicity. The prevalence of acute hepatitis A was studied by survey method among the population of the Kyrgyz Republic by investigating the presence of IgM-marker of HAV in persons who consented to participate in the study and risk factors. According to the results, it was found that 1.5% of the sample had IgM in the blood sera. The smoothed seasonality of hepatitis A during the COVID-19 pandemic is due to the fact that in the republic as a whole, 93.1% of the population complied with preventive measures and government requirements for restrictive measures. Of the respondents, only 14.6% consumed unwashed fruits and vegetables; more than half of the respondents consumed raw, unboiled water. One fifth of the population consumed fast food, with the population of Bishkek and Osh cities consuming the most, 84.9% and 90.0%, respectively. 84.6% of the population of the Kyrgyz Republic used tap water for household needs, 79.6% of respondents answered that the water was clear and 12.9% was cloudy, about 7% did not answer.
Илимий иштин максаты Кыргыз Республикасынын климаттык жана географиялык аймактарында А вирустук гепатитинин таралышын жана коркунуч факторлорун изилдөө. Натыйжада, вирустук гепатит Анын жогорку каттоо көрсөткүчү сентябрда оорунун көбөйүшүн, декабрда эң жогорку чегин жана февраль айында кескин төмөндөөнү байкап, пандемия учурунда сезондук циклдүүлүк дээрлик болгон эмес. Кыргыз Республикасынын калкынын арасында сурамжылоо ыкмасын колдонуу менен макулдук берген калктын арасында HAV IgM маркеринин болушун жана тобокелдик факторлорун изилдөө жолу менен А гепатитинин курч түрүнүн таралышы изилденген. Ошол эле учурда, чектөө чаралары киргизилген COVID-19 пандемиясынын учурундагы жашоо образы жана жалпысынан адамдын жүрүм-турумуна байланыштуу суроолор болду. Натыйжаларга ылайык, үлгүнүн 1,5% кандын сарысында IgM бар экени аныкталган. COVID-19 пандемиясынын учурунда А гепатитинин сезондуулугунун жылмакай болушу жалпы республика боюнча калктын 93,1% профилактикалык иш-чараларды жана чектөө чаралары боюнча өкмөттүн талаптарын аткаргандыгына байланыштуу. Респонденттердин 14,6%ы гана жуулбаган жашылча-жемиштерди, респонденттердин жарымынан көбү чийки, кайнатылбаган сууну колдонушкан. Калктын бештен бир бөлүгү фастфудду колдонушкан, Бишкек жана Ош шаарларынын калкы эң көп жеген, тиешелүүлүгүнө жараша 84,9% жана 90,0%. Кыргыз Республикасынын калкынын 84,6%ы крандагы сууну тиричилик муктаждыктары үчүн пайдаланса, респонденттердин 79,6%ы суу тунук, 12,9% - булуттуу деп жооп беришкен, 7% га жакыны жооп беришкен эмес.