МЕЖДУНАРОДНОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ АСТМЫ И АЛЛЕРГИИ У ДЕТЕЙ - ISAAC В КЫРГЫЗСТАНЕ: ИСТОРИЯ, ОБОСНОВАНИЕ И МЕТОДИКА
Authors: Сулайманов Ш.А. , Бримкулов Н.Н. , Узаков О.Ж. , Муратова Ж.К. , Автандилов А.А. 
Published: February 2025

Выполненные в Кыргызской Республике (г. Бишкек, Жалал-Абад, Балыкчы) эпидемиологические исследования распространенности аллергических заболеваний у детей в соответствии с международными стандартами по программе «International Study of Asthma and Allergy in Childhood – ISAAC», позволило получить данные, сопоставимые с результатами аналогичных исследований в мире. Однако, сегодня эти данные нуждаются в обновлении путем организации очередных эпидемиологических исследований в соответствии с IV фазой ISAAC. К настоящему времени международную регистрацию в Окленде (Новая Зелания) прошли новые центры ISAAC в городах Нарын, Балыкчы, Ош, Жалал-Абад. Дети с отягощенным атопическим анамнезом, проживающих в различных климато-географических и экологических районах, должны подвергаться активному анкетированию по программе ISAAC для раннего выявления симптомов аллергии. Опросник программы ISAAC целесообразно шире внедрять в перечень обязательной медицинской документации врачей первичной медико-санитарной помощи для раннего выявления аллергии среди детей. С целью определения спектра сенсибилизации при аллергических заболеваниях у детей, нами проводится анализ результатов современного молекулярного аллергологического тестирования ALEX. Данные о распространенности аллергической патологии среди детского населения Кыргызской Республики позволяют разработать комплекс мер по улучшению организации аллергологической помощи детям и подросткам.
Кыргыз Республикасында (Бишкек, Жалал-Абад, Балыкчы) балдардагы бронх астмасынын жана аллергиянын таралышын эл аралык ISAAC программасынын ыкмасы менен изилдөө балдар арасында жүргүзүлгөн. Бул оорулардын таралышы боюнча эпидемиологиялык изилдөөлөр бизге дүйнөдөгү ушундай эле изилдөөлөрдүн натыйжалары менен салыштырууга мүмкүндүк берди. Бирок, бүгүнкү күндө бул маалыматтар ISAAC программасынын IV фазасына ылайык эпидемиологиялык изилдөөлөрдү уюштуруу менен жаңыртылышы керек. Бүгүнкү күндө Нарын, Балыкчы, Ош жана Жалал-Абад шаарларындагы жаңы ISAAC борборлору Оклендде (Жаңы Зеландия) эл аралык каттоодон өттү. Ар кандай климаттык, географиялык жана экологиялык аймактарда жашаган атопиялык оорунун тарыхы бар балдар аллергиянын белгилерин эрте аныктоо үчүн, ISAAC программасынын алкагында жигердүү изилдөөгө алынышы керек. ISAAC программасынын анкетасын балдар арасында аллергияны эрте аныктоо үчүн баштапкы медициналык-санитардык жардамдын дарыгерлеринин милдеттүү медициналык документтеринин тизмесине кеңири киргизүү максатка ылайыктуу. Балдардын аллергиялык ооруларынын сенсибилизация спектрин аныктоо үчүн биз ALEX заманбап молекулярдык аллергологиялык тестирлөөнүн натыйжаларын талдап жатабыз. Кыргыз Республикасынын калкынын балдарынын арасында аллергиялык патологиянын таралышы жөнүндө маалыматтар балдарга жана өспүрүмдөргө аллергиялык жардам көрсөтүүнү уюштурууну жакшыртуу боюнча чаралардын комплексин иштеп чыгууга мүмкүндүк берет.
Epidemiological studies of the prevalence of allergic diseases in children in the Kyrgyz Republic (Bishkek, Jalal-Abad, Balykchy) carried out in accordance with international standards under the program “International Study of Asthma and Allergy in Childhood - ISAAC”, allowed to obtain data comparable with the results of similar studies in the world. However, today these data need to be updated by organizing regular epidemiological studies in accordance with the IV phase of ISAAC. To date, new ISAAC centers in the cities of Naryn, Balykchy, Osh, and Jalal-Abad have undergone international registration in Auckland (New Zealand). Children with a history of atopy living in different climatic, geographical and environmental areas should be actively questioned through the ISAAC program for early detection of allergy symptoms. It is advisable to more widely introduce the ISAAC program questionnaire into the list of mandatory medical documentation of primary health care physicians for the early detection of allergies among children. In order to determine the spectrum of sensitization in allergic diseases in children, we analyze the results of modern molecular allergy testing ALEX. Data on the prevalence of allergic pathology among the child population of the Kyrgyz Republic allow us to develop a set of measures to improve the organization of allergological care for children and adolescents.