АРЕАЛ И ЭКОЛОГИЯ АЛЬФРЕДИИ СНЕЖНОЙ, ПРОИЗРАСТАЮЩЕЙ В КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ
Authors: Жакыпова Д.К. , Бердалиева А.А. , Уралиева П.Т. , Мураталиева А.Ж. 
Published: February 2025

Настоящая статья посвящена исследованию малоизвестного растения альфредии снежной, произрастающей в Кыргызской Республике и обладает ноотропными свойствами. Актуальность данной темы обусловлена растущей проблемой заболеваний, которые проявляются нарушениями в когнитивной и мнестической сферах. В условиях современности задача изучения и разработки эффективной фармакотерапии для нервных и психических расстройств становится особенно важной, поскольку эти проблемы имеют высокую социальную значимость. Ноотропные препараты играют незаменимую роль в коррекции нарушений высшей нервной деятельности при широком спектре заболеваний, связанных с повреждениями центральной нервной системы. На данный момент одним из ключевых направлений в здравоохранении является расширение ассортимента лекарственных средств за счет внедрения новых препаратов, основанных на растительных фитосубстанциях, в частности, с ноотропным действием. Цель исследования заключается в изучении данного растительного сырья. Материалами исследования были цветки, стебли, листья и корни с корневищами альфредии снежной собранные во время цветения. Для анализа использовались ботанические и геоботанические методы. Изучение ареала и экологии альфредии снежной является перспективным направлением фармацевтического исследования, так как его распространение в Кыргызской Республике открывает возможности для создания новых фитосубстанции, что может значительно улучшить подходы к лечению когнитивных нарушений. В результате долгих поисков данное лекарственное растительное сырье было найдено в Чуйской области, в Кеминском районе, в селе Ак-Тюз. Вывод: в ходе проведенных исследований удалось успешно установить ареал распространения альфредии снежной и описать ее экологические особенности. Данное исследование не только расширяет понимание об этой разновидности, но и создает базу для будущих исследований, связанных с воздействием ее активных компонентов, обладающих ноотропным действием.
Бул макалада Кыргыз Республикасында өскөн жана ноотроптук касиеттерге ээ болгон альфредия карлуу деген аз белгилүү өсүмдүктүн изилдөөсүнө арналган. Бул теманын актуалдыгы когнитивдик жана мнестикалык жаатындагы бузулуулар менен байланышкан оорулардын өсүп жаткан көйгөйү менен түшүндүрүлөт. Кийинки мезгилде нерв жана психикалык бузулуулардын эффективдүү фармакотерапиясын изилдөө жана иштеп чыгуу милдети өзгөчө мааниге ээ, анткени бул маселелердин социалдык мааниси жогору. Ноотроптук препараттар борбордук нерв системасынын зыянданган оорулары менен байланышкан кеңири спектрде жогору нервдик иштин бузулуларын оңдоодо алмаштырылгыс ролду ойнойт. Учурда медицинада өсүмдүк фитосубстанциясына негизделген жаңы препараттарды киргизүү аркылуу дары-дармектердин ассортиментин кеңейтүү боюнча негизги багыттардын бири болуп саналат, айрыкча, ноотроптук эффектке ээ болгон препараттар. Изилдөөнүн максаты бул өсүмдүк сырьесун изилдөө. Изилдөөнүн материалдары кардуу альфредиянын гүлдөрү, сабактары, жалбырактары жана өсүмдүгүнүн тамырлары, гүлдөө учурунда жыйналган. Анализ жүргүзүү үчүн ботаникалык жана геоботаникалык методдор колдонулду. Кардуу альфредиянын ареалын жана экологиясын изилдөө фармацевтикалык изилдөөлөрдүн келечектеги багыттарын түзөт, анткени анын Кыргыз Республикасындагы таралышы жаңы фитосубстанцияларды түзүүгө мүмкүнчүлүктөрдү ачат, бул когнитивдик бузулууларды дарылоо ыкмаларын кыйла жакшыртат. Узак издөө иштеринин натыйжасында бул дары өсүмдүк сырьесу Чүй облусунда, Кемин районунда, Ак-Тюз айылында табылган. Жыйынтык: жүргүзүлгөн изилдөөлөрдүн жүрүшүндө кардуу альфредиянын таралышынын ареалы ийгиликтүү аныкталып, анын экологиялык өзгөчөлүктөрү сүрөттөлдү. Бул изилдөө ушул түр тууралуу түшүнүктү кеңейтүү менен гана чектелбестен, анын курамындагы активдуу заттар ноотроптук касиеттерге ээ экендигин көргөзуп турат.
This article is dedicated to the study of the little-known plant Alfredia nivea, which grows in the Kyrgyz Republic and possesses nootropic properties. The relevance of this topic is determined by the growing problem of diseases manifested by impairments in cognitive and mnemonic functions. In modern conditions, the task of studying and developing effective pharmacotherapy for nervous and mental disorders becomes especially important, as these issues have high social significance. Nootropic drugs play an irreplaceable role in the correction of higher nervous activity disorders associated with a wide range of diseases related to central nervous system damage. Currently, one of the key directions in healthcare is the expansion of the range of medicinal products through the introduction of new drugs based on plant phytosubstances, particularly those with nootropic effects. The aim of the study is to investigate this plant material. The materials of the study included flowers, stems, leaves, and roots with rhizomes of Alfredia nivea, collected during the flowering period. Botanical and geobotanical methods were used for analysis. The study of the distribution and ecology of Alfredia nivea is a promising direction in pharmaceutical research, as its distribution in the Kyrgyz Republic opens opportunities for the creation of new phytosubstances, which can significantly improve approaches to the treatment of cognitive disorders. As a result of prolonged searches, this medicinal plant material was found in the Chui region, in the Kemin district, in the village of Ak-Tyuz. Conclusion: The conducted research successfully established the distribution range of Alfredia nivea and described its ecological characteristics. This study not only expands the understanding of this species but also lays the groundwork for future research related to the effects of its active components with nootropic properties.