HISTORY OF POLITICAL REPRESSION IN THE 20-30s. XX CENTURY: RESEARCH QUESTIONS
Authors: Қабыл А.Ә. 
Published: May 2024

Отандық тарихтағы жан-жақты зерттеуді қажет ететін «ақтаңдақ» парақтарының бірі –ХХ-ғасырдың 20-30 жылдарындағы саяси қуғын-сүргін кезеңі. Мақалада 1920-1930 жылдары Кеңес өкіметінің Қазақстанда жүргізген ауылшаруашылық реформаларын іске асырудан туындаған саяси қуғын-сүргін тарихы жүйеленіп, оны зерттеудің мәселелері қарастырылады. Тарихи Отанын 20-жылдардың соңы мен 30-жылдардың бас кезінде күштеп ұжымдастыру кезінде тастап кетуге мәжбүр болған Қазақстан азаматтары да солардың қатарына жатады. Аталған қиын-қыстау кезеңдегі қазақ халқының атамекен туған жерінен өзге елдерге ауа көшіп, босқыншылыққа ұшырауы әлі терең зерттеуді қажет ететін өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Кеңес өкіметі орнап, орныққаннан кейін пролетариат диктатурасы-ның мемлекеті өзінің саяси және таптық қарсыластарын жаппай қудалай бастады. Ел дамуының қиыншылықтарын «халық жаулары» әрекетінің нәтижесі деп жариялау партия мен Кеңес өкіметіне қарсы тұра алатын ықпалды көшбасшылардың барлығының дерліктей жойылуына алып келді. Тақырыпқақатысты архив деректер айналымға қосылып, осы кезге дейінгі зерттеу еңбектерінде қалыптасқан тұжырымдар талданады. Қазақстандағы репрессияның тоғыз негізгі кезеңі және республикамызда жүзеге асырылған қуғын-сүргін құрбандарын ақтау үдерісінің төрт кезеңі зерттеушілердің еңбектеріне сүйене отырып баяндалған.
One of the pages of "blank spots" in Russian history, which requires a comprehensive study, is the period of political repressions of the 20s and 30s of the twentieth century. The article systematizes the history of political repressions caused by the implementation of agrarian reforms carried out by the Soviet government in Kazakhstan in the 1920-1930s and considers the problems of its research. Among them are citizens of Kazakhstan who were forced to leave their historical homeland during the forced collectivization of the late 20s and early 30s. The migration of the Kazakh people from their native lands to other countries and turning into refugees in that difficult period is one of the urgent problems that still requires deep research. After the establishment and strengthening of Soviet power by the state of the dictatorship of the proletariat, mass persecution of its political and class opponents began. The announcement of difficulties in the development of the country as a result of the actions of "enemies of the people" led to the elimination of almost all influential figures who could oppose the party and the Soviet government. The scientific article includes archival data on the topic, as well as analyzes the conclusions made during the research of our days. Based on the works of researchers, nine main stages of repressions in Kazakhstan and four stages of the process of rehabilitation of victims of repressions carried out in our republic are described.
Одной из страниц «белых пятен» отечественной истории, требующей всестороннего изучения, является период политических репрессий 20-х и 30-х годов ХХ века. В статье систематизирована история политических репрессий, вызванных реализацией аграрных реформ, проведенных советской властью в Казахстане в 1920-1930-х годах и рассмотрены проблемы ее исследования. Среди них гражданеКазахстана, которые были вынуждены покинуть историческую родину в ходе насильственной коллективизации конца 20-х -начала 30-х годов. Миграция казахского народа с родных земель в другие страны и превращение в беженцев в тот непростой период является однойиз актуальных проблем, которая еще требует глубокого исследования. После установления и укрепления Советской власти государством диктатуры пролетариата начались массовые преследования его политических и классовых противников. Объявление трудностей в развитии страны результатом действий «врагов народа» привело к устранению практически всех влиятельных деятелей, которые могли противостоять партии и Советскому правительству. В научную статью включены архивные данные по теме, а также проанализированы выводы, сделанные в ходе исследований наших дней. На основе работ исследователей описаны девять основных этапов репрессий в Казахстане и четыре этапа процесса реабилитации жертв репрессий, осуществляемых в нашей республике.