ТОО ГИПОКСИЯСЫНЫН ШАРТЫНДА ЧЫЧКАНДАРДЫН ТИМУС БЕЗИНИН КЛЕТКАЛАРЫНЫН МОРФОФУНКЦИОНАЛДЫК ӨЗГӨРҮШҮ
Authors: Абаева Т.С. , Тухватшин Р.Р. , Жанганаева М.Т. , Асан К.Ж. , Бейшебай К.Г. 
Published: April 2024

Проблема адаптации организма к экстремальным воздействиям, в том числе и к кислородному голоданию, будет всегда находиться в центре внимания исследователей разного профиля, поскольку кислородная недостаточность в том или ином виде сопровождает человека на протяжении всего жизненного цикла. Не менее важной является проблема использования адаптации к гипоксии для профилактики и лечения заболеваний, а также повышения резистентности организма к различным неблагоприятным факторам среды. В настоящее время не вызывает сомнения, что в сложной ответной реакции организма человека и животных на действие гипоксии определенная роль принадлежит и иммунной системе. Произведено исследование гистологии тимуса у 60 крыс 1 года, проживавших в различных экологически-климатических условиях Кыргызстана. Изучены морфофункциональные структуры вилочковой железы у крыс 1 года. Методики исследования: 1. Анатомические методы (препаровка). 2. Гистологические методы (окраска гемотоксилин-эозином, по Ван-Гизону). В результате исследования крыс в г. Бишкек (770 м над уровнем моря) в условиях низкогорья, все показатели контрольной группы в пределах нормы. Показатели в Төө-Ашу, в условиях высокогорья (3200 м над уровнем моря), заметное изменение клеток, например, количество показателей лимфобластов выросло. В условиях среднегорья Чолпон-аты (1660 м над уровнем моря), показатели клеток немного снизились. Показатели данного исследования у крыс 1 год в условиях высокогорья г. Нарын (2000 м над уровнем моря) динамика клеточных популяций в единице условной площади коркового вещества дольки тимуса у крыс (1 год) немного снизились показатели клеток по сравнению с среднегорьем Чолпон-Ата. Таким образом, г. Бишкек в условиях низкогорья, т.е. 770 м над уровнем моря все показатели контрольной группы в пределах нормы. В условиях высокогорья (3200 м над уровнем моря), заметное изменение клеток, например, количество показателей лимфобластов вырос на 70,1%, малые лимфациты на 7,5%, апоптозные тела на 9,5%, Показатель макрофаги на 31,0% увеличились. Стереометрическая характеристика корковое вещество тимуса у крыс 1 год составляет на 60,6 % больше. Мозговое вещество увеличилось на 46,5%.
Организмдин экстремалдык таасирлерге, анын ичинде кычкылтектин жетишсиздигине көнүү көйгөйү ар кандай профилдеги изилдөөчүлөрдүн көңүл чордонунда болот, анткени кычкылтектин жетишсиздиги тигил же бул түрдө адамды өмүр бою коштоп жүрөт. Мындан кем эмес маанилүү оорулардын алдын алуу жана дарылоо үчүн гипоксиянын көнүктүрүү пайдалануу маселеси болуп саналат, ошондой эле ар кандай терс экологиялык себептерден организмдин туруктуулугун жогорулатуу. Азыркы учурда, гипоксиянын таасирине адамдын жана жаныбарлардын организминин татаал реакциясында белгилүү бир роль иммундук системага таандык экендиги талашсыз. Кыргызстандын ар кандай экологиялык-климаттык шарттарында жашаган 60 чычкандын 1 жашындагы тимустун гистологиясына изилдөө жүргүзүлдү. 1 жылдык чычкандын тимус безинин морфофункционалдык структуралары изилденген. Изилдөө ыкмалары: 1. Анатомиялык методдор (диссекциялоо). 2. Гистологиялык методдор (гемотоксилин-эозин менен, Ван-Гизон боектору колдонулду). Чычкандандарды изилдөөнүн натыйжасында. Бишкек (деңиз деңгээлинен 770 м бийиктикте) төмөнкү тоолуу шарттарда, контролдук топтун бардык көрсөткүчтөрү нормалдуу чектерде. Тоо-Ашудагы көрсөткүчтөр бийик тоолуу шарттарда (деңиз деңгээлинен 3200 м бийиктикте), клеткалардын байкалаарлык өзгөрүүсү, мисалы лимфобласттардын көрсөткүчтөрүнүн саны өскөн. Чолпон-Атанын орто тоолуу шарттарында (деңиз деңгээлинен 1660 м бийиктикте) клеткалардын көрсөткүчтөрү бир аз төмөндөгөн. Бир жылдык чычкандардын бул изилдөөсүнүн көрсөткүчтөрү Нарын шаарынын бийик тоолуу шарттарында (деңиз деңгээлинен 2000 м бийиктикте) клеткалык популяциялардын динамикасы 1 жылдык чычкандардын клетка көрсөткүчтөрү Чолпон-Ата шаарынын орто чендерине салыштырмалуу бир аз төмөндөгөн. Ошентип, Бишкек шаары төмөн тоолуу шарттарда, б.а. деңиз деңгээлинен 770 м бийиктикте контролдук топтун бардык көрсөткүчтөрү норманын чегинде. Бийик тоолуу шарттарда (деңиз деңгээлинен 3200 м бийиктикте) клеткалардын байкалаарлык өзгөрүүсү, мисалы лимфобласттардын көрсөткүчтөрүнүн саны 70,1%, кичине лимфациттер 7,5% өскөн, апоптоздор 9,5%. Макрофагдардын көрсөткүчү 31,0% көбөйгөн. Стереометриялык мүнөздөмө 1 жылдык чычкантимусунун кортикалдык заты 60,6% көп. Мээ кыртышы 46,5% көбөйгөн.
The problem of adaptation of the body to extreme influences, including oxygen starvation, will always be in the focus of attention of researchers of various profiles, since oxygen deficiency in one form or another accompanies a person throughout the entire life cycle. Equally important is the problem of using adaptation to hypoxia for the prevention and treatment of diseases, as well as increasing the body's resistance to various adverse environmental factors. Currently, there is no doubt that the immune system also plays a certain role in the complex response of the human body and animals to the effect of hypoxia. A study of the histology of the thymus in 60 1-year-old rats living in various ecological and climatic conditions of Kyrgyzstan was carried out. Morphofunctional structures of the thymus gland in 1 - year - old rats were studied. Research methods: 1. Anatomical methods (preparation). 2. Histological methods (hemotoxylin-eosin staining, according to Van Gieson). As a result of a study of rats in Bishkek (770 m above sea level) in low-altitude conditions, all indicators of the control group are within normal limits. Indicators in the Too -Ashu in high-altitude conditions (3200 m above sea level), a noticeable change in cells, for example, the number of indicators of lymphoblasts increased. In the conditions of the Cholpon-Ata midlands (1660 m above sea level), cell counts decreased slightly. Indicators of this study of 1-year[1]old rats in the conditions of the highlands of Naryn (2000 m above sea level), the dynamics of cell populations in a unit of the conditional area of the cortical substance of the thymus lobule in 1-year-old rats revealed slightly decreased cell indicators compared to the middle mountains of Cholpon-Ata. Thus, Bishkek in conditions of low mountains, i.e. 770 m above sea level, all indicators of the control group are within normal limits. In high-altitude conditions (3200 m above sea level), a noticeable change in cells, for example, the number of lymphoblast indicators increased by 70.1%, small lymphocytes by 7.5%, аpoptotic bodies 9.5%. Indicators of macrophages increased by 31.0%. Stereometric characteristics the cortical substance of the thymus of 1-year-old rats is 60.6% more. The medulla parts of thymus increased by 46.5%.