ГАЗОКОНДЕНСАТОРДУК АЙМАКТАГЫ БАЛДАРДЫН АРАСЫНДА ӨПКӨНҮН КУРГАК УЧУГУНУН ЭПИДЕМИОЛОГИЯСЫНА БОЛГОН ТЕХНОГЕНДИК ФАКТОРЛОРДУН ТААСИРИН БААЛОО
Authors: Кузнецов И.А. , Касымбеков Ж.О. , Расулов М.М. , Туленбаева А.Д. 
Published: August 2024

Актуальность исследования заключается в определении причин техногенного воздействия, влияющих на эпидемиологию легочного туберкулеза среди популяции детей в Астраханской области и разработки профилактических мер. Цель – изучить влияние вредоносных факторов техногенного характера на эпидемиологию легочного туберкулеза среди детской популяции. На основе применения системного и комплексного подходов, ретроспективного, статистического и сравнительного анализа, методов аналитического и механического выравнивания получены результаты – больший процент на выделение отходов переработки газа (взвешенных частиц) в атмосферу региона вносят предприятия «Газпрома» и автомобильный транспорт. В Астраханской области чаще встречаются ветры со стороны севера и дующие в южном направлении, поэтому страдают жители, в том числе и дети, проживающие вблизи основного предприятия Газпрома – Красноярский район и расположенные с ним рядом (в южном направлении) районы: Володарский, Камызякский, Наримановский, в которых фиксируются самые высокие эпидемиологические показатели заболеваемости и инфицированности детского населения. Имеется корреляция этих показателей с высоким уровнем взвешенных частиц, таких как H2S. Все это является факторами риска, способствующими развитию легочного туберкулеза. Полученные выводы и рекомендации, предлагаем использовать в усилении санитарно-гигиенического и экологического надзора, контроля за своевременным техническим совершенствованием газодобывающей техники и оборудования предприятий «Газпрома», препятствующих образованию и распространению аэрополлютантов. В детской популяции этих территорий необходимо регулярно организовывать медицинские комиссии и своевременно информировать жителей о превышающих допустимые нормы выбросах загрязняющих взвешенных частиц.
Макалада келтирилген изилдөөлөрдүн жыйынтыктарынын актуалдуулугу Астрахань областындагы балдардын арасында өпкө кургак учугунун эпидемиологиясына таасир этүүчү техногендик таасирлердин себептерин аныктоо жана алдын алуу чараларын иштеп чыгуу болуп саналат. Балдардын арасындагы өпкө кургак учугунун эпидемиологиясына техногендик мүнөздөгү зыяндуу факторлордун таасирин изилдөө – максатына жетти. Системалык жана комплекстүү ыкмаларды, ретроспективдүү, статистикалык жана салыштырмалуу анализдерди, аналитикалык жана механикалык теңдөө ыкмаларын колдонуунун негизинде жыйынтыктар алынды – «Газпром» жана автомобиль транспорттору газды кайра иштетүүдөгү калдыктарды (салмактык бөлүкчөлөрдү) аймактын атмосферасына чыгарууда көбүрөөк пайыздык салым кошууда. Астрахань областында түндүк тараптан болгон жана түштүк тарапты көздөй соккон шамалдар көп кездешет, ошондуктан негизги Газпром ишканасы жайгашкан жерге жакын жашаган тургундар, анын ичинде балдар жабыр тартышат - бул Красноярск району жана ага жакын жайгашкан (түштүк багытындагы): балдардын ооруларынын жана жугуштуулугунун эпидемиологиялык жогорку көрсөткүчтөрү белгиленген Володарск, Камызякск, Наримановск райондору. Бул көрсөткүчтөрдүн H2S сыяктуу салмактык бөлүкчөлөрдүн жогорку деңгээли менен корреляциялык байланышы бар болгон. Булардын баары өпкө кургак учугунун өнүгүшүнө шарт түзгөн тобокелдик факторлор. Алынган корутундуларды жана сунуштарды санитардык-гигиеналык жана экологиялык көзөмөлдү күчөтүү, газ өндүрүүчү техникаларды жана «Газпром» ишканаларынын жабдууларын өз убагында аэрополлютанттардын пайда болушуна жана таралышына жол бербөөчү техникалык жактан жакшыртууну көзөмөлдөө үчүн колдонууну сунуштайбыз. Бул территориядагы балдардын арасында медициналык комиссияларды дайыма уюштуруу жана мындай жерлерде жашаган адамдарга булгоочу заттардын чектүү мүмкүн болгон нормадан ашкан эмиссиялар жөнүндө тез арада маалымдоо зарыл.
The relevance of the research results presented in the article consists in establishing the causes of the technologically related impact on the epidemiology of pulmonary tuberculosis among the population of children in the Astrakhan region and the development of preventive measures. The aim of the study was to investigate the influence of harmful technogenic factors on the epidemiology of pulmonary tuberculosis among the children's population. Based on the application of systematic and integrated approaches, retrospective, statistical and comparative analysis, analytical and mechanical alignment methods, it was found that Gazprom enterprises and automobile transport contribute a greater percentage to the release of gas processing waste (suspended particles) into the atmosphere of the region. In the Astrakhan region, winds from the north blowing in the south direction are more common, therefore, those residents, including children, suffer, who live in the vicinity of Gazprom's main enterprise, namely the Krasnoyarsky district and the districts located next to it (in the south direction): Volodarsky, Kamyzyaksky, Narimanovsky, in which the highest epidemiological indicators of pulmonary tuberculosis morbidity and infection rates in the child population are recorded. There is a correlation of these indicators with a high level of suspended particles, such as H2S. All these are risk factors contributing to the development of pulmonary tuberculosis. The conclusions and recommendations obtained are suggested for use in strengthening sanitary-hygienic and environmental supervision, control over the timely technical improvement of gas production equipment and equipment of Gazprom enterprises that prevent the formation and spread of aeropollutants. In the child population of these territories, it is necessary to regularly organize medical examinations and provide prompt information to people living in these places places of residence about emissions of suspended particle pollutants exceeding the permissible norms.