ЗДОРОВЬЕ – ГЛАВНОЕ БОГАТСТВО
Authors: Дуйшөналиева Ж.А. 
Published: July 2024

Макалада ден соолуктун маанисин түшүнүүгө, анын таасирин эске алууга арналган.Адамдын ден соолугуна байланыштуу бир нече факторлор бар. Алар: ден соолук, жашоо образы, руханий жана адеп-ахлактык баалуулуктар, объективдүү жана субъективдүү факторлор. Мазмунда макала заманбап адамды сергек жашоо образына алып баруу, анын ден соолугун жакшыртуу, сактоо менен байланышкан көйгөйлөрдү жана милдеттерди баса белгилейт.Бул көйгөйлөрдү жана милдеттерди чечүү үчүн мамлекеттин, саламаттыкты сактоонун, инсанды социалдаштыруу мекемелеринин жана агенттеринин, ошондой эле жеке адамдардын өздөрүнүн аракеттери менен социалдык топтордун биригуусу зарыл экени баса белгиленет.Коомдун бардык катышуучуларынын биргелешкен аракеттери аркылуу гана сергек жашоо образын калыптандыруу, оорулардын алдын алуу жана ар бир адамдын жашоо сапатын жогорулатуу боюнча натыйжалуу чараларды камсыз кылууга болот. Ден соолукка кам көрүү ар бир инсандын жеке жоопкерчилиги гана эмес, бүтүндөй коомдун бүгүнкү жана келечектеги глобалдык милдети экенин түшүнүү маанилүү. Ден соолукту билдирүүчү көрсөткүчтөр ар бир кишинин жашына, жынысына, тамактануусуна, жашоо шартына, иштеген ишине жараша өзгөрүлүп турат. Ошондуктан ден соолук ар бир кишинин субъективдүү абалын жана антропометриялык, клиникалык, физиологиялык, биохимиялык көрсөткүчтөрүн белгилеп, аны менен бирге жынысын, жашын, климаттык шартын эске алып аныкталат. Мисалы, өрөөндө жашаган дени соо киши бийик тоолуу жерге барганда бийик тоо шартындагы кычкылтектин жетишсиздигине жана атмосфералык басымдын төмөндүгүнө көнө албай бир топко өзүн начар сезет. Ошондуктан бийик тоолуу жерге адаптация болгондо ал өзүн ооругандай сезет, организмдин ыңгайлануу механизмдери өтө күчөйт, бирок ден соолук бул учурда бузулбайт.
Статья посвящена осмыслению значимости ценности здоровья, рассмотрению влияния некоторых факторов на здоровье человека. Исходя из взаимосвязи здоровья, образа жизни, духовно-нравственных ценностей, объективных и субъективных факторов. В содержании статьи освещаются проблемы и задачи, связанные с ведением современным человеком здорового образа жизни, сохранением, улучшением его здоровья. Подчеркивается, что для решения этих проблем и задач требуется объединение усилий со стороны государства, здравоохранения, институтов и агентов социализации личности, а также самих личностей, социальных групп. Только через совместные усилия всех участников общества можно обеспечить эффективные меры по формированию здорового образа жизни, предотвращению заболеваний и повышению качества жизни каждого человека. Важно осознавать, что забота о здоровье — это не только личная ответственность каждого индивида, но и глобальная задача всего общества, стоящая перед нами сегодня и в будущем. Показатели, указывающие на состояние здоровья, варьируются в зависимости от возраста, пола, диеты, условий жизни и деятельности каждого человека. Поэтому здоровье определяется с учетом субъективного состояния каждого человека и антропометрических, клинических, физиологических, биохимических показателей, а вместе с ними пола, возраста, климатических условий. Например, здоровый человек, живущий в долине, будет чувствовать себя намного хуже, когда отправится на большую высоту, не в состоянии адаптироваться к недостатку кислорода и низкому атмосферному давлению в высокогорных условиях. Вот почему при адаптации к большой высоте он чувствует себя больным, механизмы адаптации организма становятся очень сильными, но здоровье в этом случае не нарушается.
The article is devoted to understanding the importance of the value of health, considering the influence of certain factors on human health, based on the relationship between health, lifestyle, spiritual and moral values, objective and subjective factors. In contentthe articles highlight the problems and tasks associated with the maintenance of a healthy lifestyle by a modern person, the preservation and improvement of his health. It is emphasized that in order to solve these problems and tasks, it is necessary to combine efforts on the part of the state, health care, institutions and agents of socialization of the individual, as well as the individuals themselves, social groups.Only through the joint efforts of all participants in society can effective measures be taken to promote a healthy lifestyle, prevent diseases and improve the quality of life of each person. Indicators indicating the state of health vary depending on the age, gender, diet, living conditions and activities of each person. Therefore, health is determined taking into account the subjective state of each person and anthropometric, clinical, physiological, biochemical parameters, and with them gender, age, and climatic conditions. For example, a healthy person living in a valley will feel much worse when he goes to a high altitude, unable to adapt to lack of oxygen and low atmospheric pressure in high-altitude conditions. That is why, when adapting to high altitude, he feels sick, the body's adaptation mechanisms become very strong, but health is not impaired in this case.