11-YAŞLI UŞAQLARDA BURUN ÇƏPƏRLƏRİNİN QURULUŞUNUN VƏ CƏRRAHİ KORREKSİYASININ XÜSUSİYYƏTLƏRİ
Authors: Талышинский Р.Ш. 
Published: August 2024

В статье представлены результаты исследования, проведенного с целью изучения возрастных особенностей роста структур носовой перегородки у детей 11 лет. Исследования проводились на препаратах носовых перегородок 30 детских трупов. 3 трупа принадлежали 11-летним детям. Кроме того, с целью сравнения использовали препараты носовой перегородки, взятые с трупов детей 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 и 10 лет (по 4 препарата в 4, 5, 6 лет, и по 3 препарата от 3, 7, 8, 9 и 10 лет включительно). Носовые перегородки вместе с верхней и нижней стенками полости носа извлекали из полости черепа, скелетировали, после чего на них проводили морфометрическое исследование. Исследования показали, что размеры и площадь носовой перегородки и различных ее структур развиваются неравномерно в каждом изучаемом возрасте. В 11 лет быстрое увеличение высоты и площади носовой перегородки сопровождается увеличением вертикальной диагонали четырехугольного хряща, вертикальных размеров сошника, а также высоты и площади перпендикулярной пластинки решетчатой кости. Возрастные особенности развития анатомических компонентов перегородки носа у детей 11 лет могут иметь значение при оперативных вмешательствах. Таким образом, полученные данные могут служить основанием для предложения методов разреза хряща, сошника и перпендикулярной пластинки при корригирующих операциях на перегородке носа, не препятствующих их дальнейшему возрастному росту.
Məqalədə 11 yaşlı uşaqlarda burun arakəsməsi strukturlarının böyüməsinin yaşla bağlı xüsusiyyətlərini öyrənmək məqsədilə aparılmış araşdırmanın nəticələri təqdim edilmişdir. Tədqiqatlar 30 uşaq meyitinin burun çəpərlərinin preparatı üzərində aparılıb. Meyitlərdən 3-ü 11 yaşlı uşağa aid idi. Əlavə olaraq müqayisə məqsədilə 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 və 10 yaşlı uşaq meyitlərindən götürülən burun çəpəri preparatından istifadə edilmişdir (4,5,6 yaşda 4 preparat, 3,7,8,9 və 10 yaş üzrə isə 3 preparat olmaqla). Burun arakəsmələri burun boşluğunun yuxarı və aşağı divarları ilə birlikdə kəllə boşluğundan çıxarılıb, skeletləşdirilib və sonra onların üzərində morfometrik tədqiqat aparılıb. Tədqiqat göstərmişdir ki, burun arakəsməsinin və onun müxtəlif strukturlarının ölçüləri və sahəsi hər bir tədqiq edilən yaşda qeyri-bərabər inkişaf edir. 11 yaşda burun arakəsməsinin hündürlüyünün sürətlə artması və sahəsinin genişlənməsi dördbucaqlı qığırdağın şaquli diaqonalının, xış sümüyünün şaquli ölçülərinin, həmçinin xəlbir sümüyünün perpendikulyar lövhəsinin hündürlüyünün və sahəsinin də artması ilə müşayiət edilir. 11 yaşlı uşaqlarda burun arakəsməsinin anatomik komponentlərinin inkişafının aşkar edilmiş yaşla bağlı xüsusiyyətləri cərrahi müdaxilələr zamanı əhəmiyyət kəsb edə bilər. Belə ki, əldə edilmiş məlumat burun çəpərlərinin korreksiyaedici əməliyyatları zamanı qığırdaqlarda, xış sümüyündə və perpendikulyar səhfədə onların yaşla əlaqəli böyüməsinə mane olmayan kəsik üsullarının təklif edilməsinə əsas verə bilər.
The article presents the results of a study conducted to examine the age-related characteristics of nasal septum growth in 11-year-old children. Researchers analyzed nasal septum samples from 30 children's cadavers. Among these, 3 cadavers belonged to 11-year-olds. Additionally, for comparison, researchers used nasal septum samples from the cadavers of 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, and 10-year-old children (4 samples from 4, 5, and 6-year-olds, and 3 samples from 3, 7, 8, 9, and 10-year-olds). The nasal septums, along with the upper and lower walls of the nasal cavity, were removed from the skull cavity, skeletonized, and then subjected to morphometric analysis. The study revealed that the size and area of the nasal septum and its various structures develop unevenly at each examined age. At 11 years, a rapid increase in the height and area of the nasal septum is accompanied by an increase in the vertical diagonal of the quadrangular cartilage, the vertical dimensions of the vomer, as well as the height and area of the perpendicular plate of the ethmoid bone. Age-specific features of the development of the anatomical components of the nasal septum in 11-yearold children may be important during surgical interventions. Thus, the obtained data can serve as a basis for proposing incision methods for cartilage, sphenoid bone, and perpendicular plate during corrective surgeries on the nasal septum, which do not hinder their further age-related growth.