bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Тарихи уақыт масштабында жер қойнауын кешенді игеру мен сақтаудағы ғылымның рөлі
Authors: Амралинова Б.Б. , Битимбаев М.Ж. , Қунаев М.С. , Солтабаева С.Т. 
Published: July 2024

В статье приведена информация о роли науки в комплексном освоении и сохранении земных недр в историческом масштабе времени. Конечная цель совместного воздействия науки и образовательного процесса в решении вопросов освоения и сохранения недр – обеспечение экономики ресурсами и производством металлов. Горно-металлургический комплекс является становым хребтом государства, способствующим созданию развивающегося благополучного общества. Страны, имеющие минерально-сырьевые ресурсы, производят из них металлы и другую продукцию, страны, не имеющие их, но создающие высокотехнологичную экономику, должны обеспечить их импортом. Решение этих задач в совокупности становится конкретным требованием времени, и в его реализации определяющая роль принадлежит совместному развитию науки и образования, сопровождающими друг друга
The article provides information about the role of science in the complex development and preservation of the Earth’s interior on a historical time scale. The ultimate goal of the joint impact of science and the educational process in solving the issues of development and conservation of mineral resources is to provide the economy with resources and production of metals. The mining and metallurgical complex is the backbone of the state, contributing to the creation of a developing prosperous society. Countries that have mineral resources produce metals and other products from them, countries that do not have them, but create a high-tech economy, should provide them with imports. The solution of these tasks together becomes a specific requirement of the time, and in its implementation the determining role belongs to the joint development of science and education, accompanying each other.
Барит шикізатының ашылуына бірігу жағдайларының әсерін зерттеу
Authors: Turebekova K.S. , Katkeeva G.L. , Sultangaziev R.B. , Oskembekov I.M. 
Published: July 2024

The object of works has been the barite-bearing technogenic wastes. These wastes have been not recycled yet. A promising solution to the issue is to explore the raw materials with the chemical methods, in particular, by a method of ammonium fluorosulfate desiliconization. The partial dependences of the raw material exploration on temperature, sintering time and consumption of the exploring reagents have been obtained. Based on the partial dependencies, a mathematical model of the sintering as a generalized multifactor equation has been created. This equation has determined the optimal conditions to explore the barite raw materials. A scheme of ammonium fluorinesulfate exploration of the barite raw materials has been developed
Жұмыс объектісі – Қарағайлы кен байыту фабрикасының құрамында барит бар техногендік қалдықтар. Минералогиялық құрамы күрделі болғандықтан құрамында барит бар қалдықтарды өңдеу мәселесі күрделі болып табылады. Мәселені шешудің перспективалы жолы – шикізатты химиялық әдістермен ашу. Ашудың математикалық моделін құру және процестің оңтайлы шарттарын анықтау мақсатында фторидпен және аммо- ний сульфатымен біріктіру арқылы барит шикізатын ашу бойынша зерттеулер жүргізілді. Шикізатты ашудың температураға, біріктіру уақытына және ашу реагенттерінің шығынына ерекше тәуелділіктері алынған. Жартылай тәуелділіктер негізінде жалпыланған көпфакторлы теңдеу түріндегі біріктіру процесінің математикалық моделі алынды, оған сәйкес барит шикізатын ашудың оңтайлы шарттары анықталды. Барит шикізатын фторсульфат аммонийді ашу схемасы әзірленді
Объектом работ являются баритсодержащие техногенные отходы Карагайлинской обогатительной фабрики. Проблема переработки баритсодержащих отходов состоит в сложном минералогическом составе. Перспективным решением проблемы является вскрытие сырья химическими методами. Проведены исследования вскрытия баритового сырья спеканием с фторидом и сульфатом аммония с целью построения математической модели вскрытия и определения оптимальных условий проведения процесса. Получены частные зависимости вскрытия сырья от температуры, времени спекания и расхода вскрывающих реагентов. На основании частных зависимостей получена математическая модель процесса спекания в виде обоб- щенного многофакторного уравнения, по которому определены оптимальные условия вскрытия баритового сырья. Разработана схема фторо-сульфато- аммонийного вскрытия баритового сырья
Качар кені жолында троллей тасымалдау жүйусінің қолдану модельдеуі
Authors: Shakenov А.Т. , Stolpovskikh I.N. , Iskak А.B. 
Published: July 2024

Transportation costs in open pit mining may take 50 to 70% of overall open pit mining cost. Diesel fuel consumption takes more than 25% of owning and operating costs of large mining haul trucks and represents about 50% of carbon emissions at open pit sites. Modern software uses built-in characteristics of machine as rimpull and breaking performance, fuel, and electricity consumption rates. Computer simulation of CAT 794AC with trolley assist on conditions of Kachar mine 3068-meter haul road with 1100-meter trolley line section demonstrated 22% fuel consumption reduction and 10,9% higher production compare with conventional CAT 794AC. Study shown possible future efficiencies and practical recommendations for trolley assist application. During the study the real haul road condition’s data taken from mine site and used for simulation of future operational performance indicators. Key words: mining hauling truck; mine haul road; trolley assist; carbon emission, fuel efficiency, computer simulation, hydraulic front shovel, cost analyses, operator efficiency, lithium battery
Тау-кен ашық әдіспен өндіруге арналған тасымалдау шығындары, әдетте, ашық әдіспен өндірудің жалпы шығындарының 50-ден 70%-ға дейін болады. Дизельді отынды тұтыну ірі тау-кен жүк көліктерін иелену және пайдалану шығындарының 25%-дан астамын құрайды және карьерлер- ден шығатын көміртегі шығарындыларының шамамен 50%-ын құрайды. Қазiргі замангі компьтерлік шешімдер машинаның кіріктірілген сипаттама- ларын пайдаланады, мысалы, тарту және тежеу өнімділігі, отын мен электр энергиясын тұтыну. Компьтерлік симуляция 1100 м троллейбус желісі бар 3068 метрлік көлік жолының Качар кеніның ортасында троллей жүйесі бар CAT 794AC үлгісінің симуляциясы кәдімгі CAT 794AC-пен салыстырғанда отын шығынының 22%-ға төмендеуін және өнімділіктің 10,9%-ға артқанын көрсетті. Зерттеу болашақта мүмкін болатын тиімділікті және троллей тарту жүйесін пайдалану бойынша практикалық ұсыныстарды көрсетті. Зеріттеуде карьердер тасымалдауға арналған нақты жол жағдайлары пайдаланылды
Транспортные расходы при добыче открытым способом могут составлять от 50% до 70% от общих затрат на добычу. Потребление дизельного топлива составляет более 25% расходов на владение и эксплуатацию карьерных самосвалов и составляет около 50% выбросов углерода на карьерах. Современные программные решения используют встроенные характеристики машины, такие как тяговое усилие и тормозные характеристики, расход топлива и электроэнергии. Программное моделирование эксплуатации самосвала CAT 794AC с системой троллейной тяги в условиях Качар- ского рудника 3068-метровой технологической дороги с 1100-метровым участком троллейной линией продемонстрировало снижение расхода топлива на 22% и повышение производительности на 10,9% по сравнению с CAT 794AC в обычном исполнении. Исследование показало возможную эффектив- ность в будущем и практические рекомендации по применению системы троллейной тяги
Formation of the stability of the sides during drilling and blasting operations at the Kushmurunskoye field
Authors: Хусан Б. , Ивадилинова Д.Т. , Мусин А.А. , Асанова Ж.М. 
Published: July 2024

The article is devoted to the study of the seismic effect of the explosion, the stability of the conditions of the quarry with the initial mining geological conditions and the parameters of drilling and blasting operations. On the basis of analytical methods, the calculation and analysis of the seismic stability of the rocks of the deposit was carried out. Also, data on the seismic effect of the explosion on the mass near the site of the explosion were obtained using instrumental measurements of the impact of the explosion in the quarry. Based on the results of measurements and calculations, rational parameters of drilling and blasting operations on the marginal contour of the quarry were proposed. As a result of the conducted research, the seismic coefficients of the ore Massif were determined. The lowest shear rate was determined for the ores of the Kusmurun deposit
Статья посвящена изучению сейсмического воздействия взрывных работ на устойчивость карьерных уступов с учетом исходных горно-геологических условий и параметров буровзрывных работ. На основе аналитических методов был проведен расчет и анализ сейсмостойкости горных пород месторождения. Также были получены данные о сейсмическом воздействии взрывных работ на массив вблизи источника с помощью инструментальных измерений воздействия взрывов в карьере. На основании результатов измерений и расчетов были предложены рациональные параметры буровзрывных работ в предельном контуре карьера. В результате выполненных исследований определены сейсмические коэффициенты массива горных пород. Установлена минимальная скорость сдвижения для горных пород Кушмурунского месторождения
Батыс Қазақстанның тұщы және сәл тұщы жерасты сулары ресурстарының қамтамасыз етілуі мен жағдайын бағалау
Authors: Смоляр В.А. , Токтар А.Т. , Нургазиева А.А. , Рахимова В.С. 
Published: July 2024

В статье рассмотрены гидрогеологические возможности территории Западного Казахстана для водоснабжения населения и производственных объектов за счет использования пресных и слабосолоноватых подземных вод при крайнем дефиците пресных поверхностных вод. Дана оценка степени обеспеченности территорий административных областей подземными водами, пригодными для хозяйственно-питьевого водоснабжения. Приведена сравнительная оценка ресурсного потенциала, обеспеченности, состояния и перспектив использования ресурсов пресных и слабосолоноватых подземных вод для питьевого водообеспечения административных областей Западного Казахстана. В целом при удовлетворительной обеспеченности территории Западного Казахстана водными ресурсами имеются отдельные площади, где перспективы решения вопросов их обеспечения подземными водами ограничены или отсутствуют. Ключевые слова: подземные воды, пресные и слабосолоноватые воды, хозяйственно-питьевые воды, Западный Казахстан, ресурсы подземных вод, обеспеченность
Мақалада Батыс Қазақстан аймағының тұщы және сәл тұщы жерасты суларын пайдалану есебінен халықты және өндірістік объектілерді сумен жабдықтау үшін гидрогеологиялық мүмкіндіктері қарастырылған. Әкімшілік облыстар аймақтарын шаруашылық-ауыз сумен жабдықтау үшін жарамды жерасты суларымен қамтамасыз ету дәрежесіне баға берілді. Тұщы және сәл тұщы жер асты суларының ресурстық әлеуетін салыстырмалы бағалау келтірілген. Батыс Қазақстанның әкімшілік облыстарын ауыз сумен қамтамасыз ету үшін тұщы және сәл тұздалған жер асты сулары ресурстарының ресурстық әлеуетін, қамтамасыз етілуін, жағдайын және пайдалануы тиімді және салыстырмалы бағалау келтірілген. Батыс Қазақстан аймағын су ресурстарымен қанағаттанарлықтай қамтамасыз етуде, оларды жер асты суларымен қамтамасыз ету мәселелерін шешуші үшін немесе шектеулі жекелеген аумақтар бар
The article reflects hydrogeological conditions and assessment of groundwater availability of Western Kazakhstan for water supply of population and industrial facilities through the use of fresh and slightly saline groundwater under the conditions of fresh surface water scarcity. The degree of groundwater availability divided by administrative areas with groundwater resources suitable for domestic and drinking water supply is assessed. A comparative assessment of the resource potential of fresh and slightly saline groundwater is given. A comparative assessment of the resource potential, availability, condition and prospects for the use of fresh and slightly brackish groundwater resources for drinking water supply of the administrative regions of Western Kazakhstan is given. In general, with a satisfactory provision of the territory of Western Kazakhstan with water resources, there are separate areas where the prospects for solving the issues of their provision with groundwater are limited or absent
Қазақстан Республикасы кәсіпорындарының жұмыс орындарында кәсіби денсаулықты сақтау мәселелері
Authors: Едильбаева Л.И. 
Published: July 2024

В статье рассмотрены вредные производственные факторы, наиболее часто регистрируемые в горнодобывающей, обрабатывающей и строительной отраслях Республики Казахстан и в других странах, а также причины низкой эффективности управления рисками профессионального здоровья в этих отраслях. Предложены мероприятия для плановых изменений по обеспечению экономической и законодательно закрепленной заинтересованности работодателей улучшать условия, рассчитанные на среднесрочную и долгосрочную перспективу, с применением риск-ориентированного подхода и международного опыта
The article considers the harmful industrial factors most frequently registered in the mining, manufacturing and construction industries of the Republic of Kazakhstan and other countries, as well as the reasons for low effi ciency of occupational health risk management in these industries. Measures for planned changes to ensure economic and statutory interest of employers to improve conditions, designed for the medium and long term, using risk-oriented approach and international experience are proposed
Мақалада Қазақстан Республикасының тау-кен өндіру, өңдеу және құрылыс салаларында және басқа елдерде жиі тіркелетін зиянды өндірістік факторлар, сондай-ақ осы салалардағы кәсіптік денсаулық тәуекелдерін басқарудың төмен тиімділігінің себептері қарастырылған. Жұмыс берушілердің экономикалық және заңнамалық тұрғыдан бекітілген мүдделілігін қамтамасыз ету бойынша жоспарлы өзгерістер үшін тәуекелге бағдарланған тәсіл мен халықаралық тәжірибені қолдана отырып, орта және ұзақ мерзімді перспективаға есептелген жағдайларды жақсарту бойынша іс-шаралар ұсынылды.
Шу-Іле металлогения зонасының геологиялық-құрылымдық ерекшеліктері және геодинамикасы туралы
Authors: Байбатша А.Б. , Кембаев М.К. , Раис С.Е. , Биякышев Е.Т. 
Published: July 2024

Шу-Илеская зона протягивается в северо-западном направлении и является участком второй активной кольцевой геосутурной структуры Казахстана. На исследованной площади полезные ископаемые главным образом ассоциируют с интрузивными породами, приуроченными к зоне глубинных разломов геосутуры. Магматизм представлен различными по возрасту, размерам и составу как собственно плутоническими, так и субвулканическими образованиями. Разрывные нарушения являются преобладающим компонентом общего процесса деформаций. Фаза главной складчатости Шу-Илеской зоны прошла на границе силура и девона, после которой наступил этап орогенного развития. При этом в Жалайырской сутуре девонские прогибы в известной мере наследуют ордовикские, резкая смена режима морского осадконакопления и молассообразования субаэральным вулканическим свидетельствует о наступлении новой стадии геологического развития
Шу-Іле зонасы солтүстік-батыс бағытта созылып жатыр, ал аумақтың солтүстік бөлігінде субмеридиан бағытқа ие болады және Қазақстанның екінші белсенді сақина геостура құрылымының бөлікшесі болып табылады. Зерттелген аумақта пайдалы қазбалар негізінен геосутурадағы терең жарылымдар аумағында орналасқан интрузиялық таужыныстармен байланысты. Магматизм жасы, өлшемдері және құрамы әртүрлі плутон және субвулкан түзілімдерден тұрды. Жарылыддар жалпы деформация процесінің басым бөлігі болып табылады. Шу-Іле аймағының негізгі қатпарлану фазасы силур-девон шекарасында өткен, одан кейін орогендік даму кезеңі басталған. Сонымен қатар Жалайыр зонасы аумағында девон ойпаңдары белгілі дәрежеде ордовикте мұралаған. Теңіз шөгінділері мен моласса түзілу режимінің суасты жанартауына күрт өзгеруі, геологиялық дамудың жаңа кезеңінің басталғанын көрсетеді
The Shu-Ile zone extends in the north-west direction and in the northern part of the territory acquires a submeridional orientation and is the site of the second active ring geosuture of Kazakhstan. In this area, economic minerals are mainly associated with intrusive rocks confined to the zone of deep faults. Magmatism is represented by plutonic and subvolcanic formations of various ages, sizes and compositions. Rupture faults are the predominant component of the overall deformation process. The phase of the main folding of the Shu-Ile zone took place at the Silurian-Devonian boundary, after orogenic development began. At the same time the Devonian troughs to a certain extent inherit the Ordovician ones, a sharp change in the regime of marine sedimentation and molasse formation to the subaerial volcanic one indicates the onset of a new stage of geological development
Method for estimating the propagation zone of physical processes in the natural stressed state of the array
Authors: Таханов Д.Қ. , Жиенбаев А.Б. , Балпанова М.Ж. , Мусин Р.А. 
Published: July 2024

Бұл мақалада техногендік әсер ету кезінде тау жыныстары массивінің кернеулі-деформацияланған күйін бағалаудың қолданыстағы әдістерін жіктеу және талдау және тау жыныстары массивінің орнықтылығын бағалаудың қазіргі әдістерінің қолданылуының шекараларын анықтау жүргізілді. Тау жыныстарындағы геомеханикалық процестердің физикасын сипаттау үшін әртүрлі мықтылық критерийлері қолданылады. Критерийлердің бір бөлігі эмпирикалық, ал бір бөлігі аналитикалық жолмен шығарылды. Осылайша, қолданыстағы бұзылу критерийлерін толық жіктеу қажеттілігі туындайды. Тау жыныстарын бұзу критерийлерін салыстыру нәтижесінде олардың артықшылықтары мен кемшіліктері анықталды. Сондай-ақ, мақалада профессор О.Сабденбекұлының ұсынған БАБО әдістемесінің артықшылықтары сипатталған, бұл әдісті геомеханика мәселелерін шешудегі заманауи тәсілдердің талаптары тұрғысынан жетілдіру ұсынылады
This article classifies and analyzes the existing methods for assessing the stress-strain state of a rock mass under man-made impacts, and defines the limits of applicability of modern methods for assessing the stability of a rock mass. To describe the physics of geomechanical processes in a rock mass, various strength criteria are used. Some of the criteria were derived empirically, and some – analytically. Thus, there is a need for a full-fledged classification of existing destruction criteria. As a result of comparing the criteria for the destruction of rocks, their advantages and disadvantages were revealed. The article also describes the advantages of the BABO technique proposed by Professor Sabdenbekovuly O. It is proposed to improve this method from the standpoint of the requirements of modern approaches in solving geomechanics problems
В данной статье проведена классификация и анализ существующих методов оценки оценки напряженно-деформированного состояния массива горных пород при техногенном воздействии, и определение границ применимости современных методов оценки устойчивости массива горных пород. Для описания физики геомеханических процессов в массиве горных пород используют различные критерии прочности. Часть критериев была выведена эмпирическим, а часть – аналитическим путем. Таким образом, возникает необходимость полноценной классификации существующих критериев разрушения. В результате сравнения критериев разрушения горных пород были выявлены их достоинства и недостатки. Также в статье описаны преимущества методики БАБО, предложенной профессором Сабденбековулы О. Предлагается совершенствовать данный метод с позиции требований современных подходов в решении задач геомеханики
Кварцты-глаукониттік құмдарды байыту технологиясы және кешенді желісі
Authors: Рудицкий А.В. , Блискун С.П. 
Published: July 2024

Настоящая работа выполнена специалистами ООО НПФ «Магнитные и гидравлические технологии» с целью получения глауконитового концентрата из кварц-глауконитовой руды сухим методом обогащения. В статье описаны свойства глауконита. Приведены результаты лабораторных исследований, гранулометрический, минералогический и магнитный анализы. Достигнуты необходимые показатели концентратов для применения в качестве удобрения, кормовых добавок, адсорбента радиоактивных изотопов и нефтепродуктов. Разработана технологическая схема обогащения: сушка, измельчение, классификация, высокоградиентная магнитная сепарация. Разработана схема цепи аппаратов линии обогащения. Предложена оригинальная концепция построения фабрики, ее конфигурация и компоновка
Бұл жұмысты «Магниттік және гидравликалық технологиялар» ЖШС жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің мамандары құрғақ байыту әдісі- мен кварц-глауконит кенінен глауконит концентратын алу мақсатында жүргізілді. Мақалада глаукониттің қасиеттері сипатталған. Зертханалық зерттеулердің, гранулометриялық, минералогиялық және магниттік талдаулардың нәтижелері берілген. Тыңайтқыш, жемдік қоспалар, радиоактивті изотоптарды адсорбент және мұнай өнімдері ретінде пайдалану үшін концентраттардың қажетті көрсеткіштеріне қол жеткізілді. Байытудың технологиялық сұлбасы әзірленді: кептіру, ұнтақтау, жіктеу, жоғары градиентті магниттік сепарация. Байыту желісі құрылғыларының схемасы әзірленді. Зауыт салудың, оның конфигурациясы мен схемасының түпнұсқа тұжырымдамасы ұсынылған
This work was carried out by specialists from NPF Magnetic and Hydraulic Technologies LLC with the aim of obtaining glauconite concentrate from quartz-glauconite ore using the dry enrichment method. The article describes the properties of glauconite. The results of laboratory studies, granulometric, mineralogical and magnetic analyzes are presented. The necessary indicators of concentrates for use as fertilizer, feed additives, adsorbent of radioactive isotopes and petroleum products have been achieved. A technological scheme for enrichment has been developed: drying, grinding, classification, high-gradient magnetic separation. A circuit diagram of the enrichment line devices has been developed. An original concept for building a factory, its configuration and layout is proposed