АРТЕРИЯЛЫК ГИПЕРТЕНЗИЯ МЕНЕН ООРУГАНДАРДЫН ЖҮРӨК-КАН ТАМЫР ТОБОКЕЛДИГИН ЖОГОРУЛАТУУЧУ ЖАНА КОШТООЧУ КОМОРБИДДИК ПАТОЛОГИЯНЫН ЖЫШТЫГЫ
Authors: Наркулова Г.О. , Герасимова Ю.А. , Джамангулова Т.Дж. , Шаршеналиева Г.К. , Полупанов А.Г. 
Published: July 2024

Цель исследования: изучение частоты встречаемости коморбидной патологии, повышающей суммарный сердечно-сосудистый риск у больных артериальной гипертензией (АГ). Материал и методы: исследование было проведено в рамках проекта «Анализ и оценка факторов, определяющих контроль ведения больных с артериальной гипертензией и другими сердечно-сосудистыми заболеваниями в Кыргызской Республике», поддержанного Швейцарским проектом «Эффективное управление и профилактика неинфекционных заболеваний в Кыргызстане». Анализировались медицинские карточки пациентов, состоящих на учете с диагнозом гипертонической болезни за 2022 г. Для проведения исследования в качестве Первичной Единицы Выборки (ПЕВ) использованы группы семейных врачей (ГСВ). ГСВ отобраны с использованием вероятностной выборки, пропорциональной размеру в генеральной совокупности. Медицинские карточки пациентов - Вторичные Единицы Выборки (ВЕВ). Из одного ГСВ отобраны по 40 медицинских карточек. Изучено 3675 медицинских карт пациентов с АГ по всей территории КР. Возраст пациентов составлял от 19 до 93 лет (средний возраст 62±9 лет). Большинство обследованных составили женщины (2567 респондентов - 69,9%), мужчин - 1108 человек (30,1%). Результаты исследования. Среди коморбидных заболеваний наиболее встречающимися явились коронарная болезнь сердца (46,5%), стенокардия (31%), синдром обструктивного апноэ сна (22,4%). Среди мужчин наиболее распространенными были коронарная болезнь сердца (55,0%), стенокардия (38,8%), и хроническая сердечная недостаточность (26,9%), а у женщин - коронарная болезнь сердца (42,8%), стенокардия (27,7%), синдром обструктивного апноэ сна (22,3%). Заключение. У больных АГ в 85% случаев регистрировалась коморбидная патология, значительно отягощающая состояние пациента и увеличивающая суммарный сердечно-сосудистый риск. При этом среди сопутствующих заболеваний преобладала кардиальная патология, в первую очередь различные варианты КБС, частота которой превалировала у мужчин в сравнении с женщинами.
Изилдөөнүн максаты: артериялык гипертензия менен ооруган орулуулардын жүрөк-кан тамыр тобокелдигин жогорулатуучу коморбиддик патологиянын пайда болуу жыштыгын изилдөө. Материалдар жана ыкмалар: изилдөө Швейцариянын «Эффективдүү башкаруу жана алдын алуу» долбоору тарабынан колдоого алынган «Кыргыз Республикасындагы артериялык гипертензия жана башка жүрөк-кан тамыр оорулары менен ооруган бейтаптарды башкарууну аныктоочу факторлорду талдоо жана баалоо» долбоорлорунун алкагында жүргүзүлгөн. Кыргызстандагы жугуштуу эмес оорулар”. 2022- жылга гипертония диагнозу менен каттоодо турган бейтаптардын медициналык документтерине талдоо жүргүзүлдү. Изилдөө жүргүзүү үчүн Үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу (ҮДТ) Биринчилик үлгү бирдиги (БУБ) катары пайдаланылды. ҮДТ популяциянын санына пропорционалдуу тандоонун жардамы менен тандалып алынган. Пациенттин медициналык документтери – Экинчилик үлгү бирдиги (ЭУБ). Бир ҮДТдан 40 медициналык карта тандалып алынган. Кыргыз Республикасынын бүткүл аймагы боюнча гипертония менен ооругандардын 3675 медициналык картасы изилденген. Бейтаптардын жашы 19 жаштан 93 жашка чейин (орто жашы 62±9 жаш). Сурамжылоого катышкандардын басымдуу бөлүгүн аялдар (2567 респондент – 69,9%), эркектер – 1108 адам (30,1%) түздү. Изилдөө натыйжалары. Кошумча оорулардын ичинен жүрөктүн ишемиялык оорусу (46,5%), стенокардия (31%) жана обструктивдүү апноэ синдрому (22,4%) болгон. Эркектер арасында жүрөктүн ишемиялык оорусу (55,0%), стенокардия (38,8%) жана өнөкөт жүрөк жетишсиздиги (26,9%), ал эми аялдар арасында жүрөктүн ишемиялык оорусу (42,8%), стенокардия (27,7%), обструктивдүү уйку менен ооруган. Апноэ синдрому (22,3%). Корутунду. Гипертония менен ооруган бейтаптарда 85% учурларда кошумча патологиялар катталган, бул пациенттин абалын бир топ начарлатып, жүрөк-кан тамыр системасынын жалпы тобокелдигин жогорулаткан. Ошол эле учурда, коштолгон оорулардын арасында жүрөк патологиясы басымдуулук кылат, биринчи кезекте коронардык артерия оорусунун ар кандай варианттары, алардын жыштыгы аялдарга салыштырмалуу эркектерде басымдуулук кылган.
Purpose of the study: to study the incidence of comorbid pathology that increases the total cardiovascular risk in patients with arterial hypertension (AH). Material and methods: the study was conducted within the framework of the project “Analysis and assessment of factors determining the control of management of patients with arterial hypertension and other cardiovascular diseases in the Kyrgyz Republic”, supported by the Swiss project “Effective management and prevention of non-communicable diseases in Kyrgyzstan”. Medical records of patients registered with a diagnosis of hypertension for 2022 were analyzed. To conduct the study, groups of family doctors (FGPs) were used as the Primary Sampling Unit (PSU). FGPs were selected using probability sampling proportional to population size. Patient medical records - Secondary Sampling Units (SSUs). 40 medical cards were selected from one FGP. 3675 medical records of patients with hypertension throughout the territory of the Kyrgyz Republic were studied. The age of the patients ranged from 19 to 93 years (mean age 62±9 years). The majority of those surveyed were women (2567 respondents - 69.9%), men - 1108 people (30.1%). Research results. Among comorbid diseases, the most common were coronary heart disease (46.5%), angina pectoris (31%), and obstructive sleep apnea syndrome (22.4%). Among men, the most common were coronary heart disease (55.0%), angina (38.8%), and chronic heart failure (26.9%), and among women - coronary heart disease (42.8%), angina ( 27.7%), obstructive sleep apnea syndrome (22.3%). Conclusion. In patients with hypertension, in 85% of cases, comorbid pathology was recorded, which significantly aggravated the patient’s condition and increased the total cardiovascular risk. At the same time, among concomitant diseases, cardiac pathology predominated, primarily various variants of coronary artery disease, the frequency of which prevailed in men compared to women.