bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Predictors of insomnia among undergraduate students at Hawassa University Sidama, Ethiopia, 2023: a facility-based cross-sectional study
Authors: Aschale Wale Mastewal , Reta Yared , Addis Haymanot , Tarekegn Rahel , Tafese Mintesnot , Tsega Chekol Aklile 
Published: August 2024

BackgroundInsomnia is a sleep disorder characterized by difficulty falling asleep, staying asleep, or experiencing poor-quality sleep. People with this problem often have trouble falling asleep at night, wake up frequently during the night, and may wake up too early in the morning and feel tired and not refreshed. This can lead to daytime fatigue, irritability, difficulty concentrating, and impaired functioning in their day-to-day activities. Study is scarce in resource-limited countries such as Ethiopia, particularly concerning the study setting. As a result, this study aimed to assess the prevalence of insomnia and its associated factors among undergraduate students at Hawassa University.MethodsAn institution-based cross-sectional study design was used. A stratified simple random sampling method was used among 398 study participants. The data were collected using a structured self-administered questionnaire. The outcome variable was assessed by the insomnia severity index (ISI). The data were then gathered by using the Kobo toolbox online and then exported into the Statistical Package for Social Sciences version 27 to analyze the data. Data cleaning and screening were conducted exclusively by the investigators. Descriptive statistics like frequency, percentages, and mean were used. Bivariate and multivariate binary regression were performed. In multivariate binary logistic regression, a p-value of&lt;0.05 was identified as a significantly associated factor with the dependent variable.ResultsAmong 398 students who participated in the study, 81 (20.4%) experienced insomnia. Being female [adjusted odds ratio (AOR) = 2.98; 95% confidence interval (CI) 1.56–5.69], age (AOR = 3.06; 95% CI 1.11–8.45), mild anxiety symptom (AOR = 4.89; 95% CI 1.56–15.37), and mobile device use ≥30 min just before going to sleep (AOR = 7.81; 95% CI 2.34–26.12) were significantly associated with insomnia.ConclusionIn this study, the prevalence of insomnia was one-fifth among university students, which is high when compared to another study at the national level. There were significant associations between being female, age, anxiety symptoms, and mobile device use before going to sleep with insomnia. This indicates that there is a need to treat and prevent insomnia in college students, emphasizing the necessity for mental healthcare and ethical technology use.
Suicidal incidence and gender-based discrepancies in prolonged grief disorder: insights from a meta-analysis and systematic review
Authors: Tu Jin-Heng , Lu Yun , Yue Zong-Chao , Ling Ke-Nan , Xing Yu-Run , Chen Dan-Dan , Zhu Zhi-Ren , Chen Tian-Xi 
Published: August 2024

BackgroundIn the aftermath of bereavement, our research explores the subtleties of Prolonged Grief Disorder (PGD), focusing particularly on its correlation with suicidal behaviors and their variation across genders. This study seeks to elucidate the impact of gender on these behaviors among individuals suffering from PGD, thereby enhancing our understanding and facilitating the development of tailored therapeutic interventions.MethodsBy November 24th, 2023, we had rigorously reviewed key databases such as PubMed, Web of Science, Cochrane Library, PsycINFO, and Embase. Independently, two researchers conducted detailed interviews and filled out questionnaires with participants to gather demographic information and record instances of prolonged grief disorder. The study also meticulously tracked occurrences of suicidal ideation, suicide attempts, suicide deaths, and self-injury among the participants.ResultsThe findings indicate that 22.34% of males reported suicidal ideation (95% CI: 21.33–23.35), a figure that rises to 26.84% among females (95% CI: 25.99–27.69). Notably, 12.11% of males attempted suicide (95% CI: 11.49–12.72), marginally surpassing the 9.60% observed in females (95% CI: 9.17–10.04). More striking disparities were observed in suicide deaths, with rates for males at 3.66% (95% CI: 3.32–4.00) compared to a notably higher 7.12% for females (95% CI: 6.44–7.81). Furthermore, the incidence of self-injury was lower among males, at 2.48% (95% CI: 2.03–2.94), than in females, who reported a rate of 5.09% (95% CI: 4.69–5.49). These patterns underscore the critical need for gender-specific interventions aimed at reducing these significant disparities.ConclusionThis study distinctly underscores the profound impact of gender on the manifestation of suicidal behaviors in individuals afflicted with prolonged grief disorder. It reveals that females are more prone to suicidal ideation, self-injury, and suicide deaths, while males predominantly exhibit a higher incidence of suicide attempts and risk-taking behaviors. These unmediated trends highlight the necessity for gender-specific clinical interventions tailored to address particular behaviors and modify prevalent patterns that typically resist conventional approaches.Systematic review registrationPROSPERO (york.ac.uk), identifier CRD42023480035.
Patterns of maternal adverse childhood experiences and the intergenerational association of preschool children’s emotional and behavioral problems
Authors: Li Ruoyu , Xiao Wan , Wu Jun , Zhou Yang , Zha Jinhong , Wang Danni , Xing Tian , Wan Yuhui 
Published: August 2024

IntroductionChildren of whose mothers exposed to adverse childhood experiences (ACEs) are at increased risk for developmental problems. This study aims to investigate the relationship between types and patterns of maternal ACEs and preschool children’s emotional and behavioral problems (EBPs) in China, and to explore gender differences associated with these problems.MethodsIn this cross-sectional study, we selected 9,647 children from 36 preschools in three cities of Anhui province, China. Questionnaires were used to report the details of maternal ACEs and children’s EBPs. We used the latent class analysis (LCA) to identify “patterns” in the types of maternal ACEs. Binomial logistic regressions was performed to examine the relationship between types and patterns of maternal ACEs and preschoolers’ EBPs.ResultsLatent class analysis (LCA) revealed four different classes of maternal ACEs. Logistic regression analysis showed that compared with the low ACEs class, children of mothers in the high abuse and neglect class had the highest risk of developing EBPs (OR = 5.93, 95%CI: 4.70-7.49), followed by moderate ACEs class (OR = 2.44, 95%CI: 1.98-3.00), and high household dysfunction class (OR = 2.16, 95%CI: 1.19-3.90). We found gender differences in the effects of high abuse and neglect/moderate ACEs class and maternal childhood physical abuse/neglect on children’s EBPs, which had a stronger impact on EBPs in boys than girls (P&lt;0.05).DiscussionThis study supports and refines existing research that confirms an intergenerational association between types and patterns of maternal ACEs and children’s EBPs in a large Chinese sample, so as to provide references for the early prevention and control of children’s EBPs.
НОВАЯ МЕЖДУНАРОДНАЯ КЛАССИФИКАЦИЯ ЗАБОЛЕВАНИЙ ПАРОДОНТА И ОКОЛОИМПЛАНТАТНЫХ ТКАНЕЙ
Authors: Əhmədbəyli C.R. , Məmmədov F.Y. , Qarayev R.M. , Məmmədov A.M. , Quliyeva V.E. 
Published: August 2024

Məqalə parodont və peri-implant xəstəliklərinin yeni təsnifatını özündə əks etdirir. Amerika Parodontologiya Akademiyası və Avropa Parodontologiya Federasiyasının birgə təşkilatçılığı ilə 2017-ci ildə keçirilmiş ümumdünya parodontologiya qurultayında parodont xəstəliklərinin 1999-cu ildə qəbul olunmuş təsnifatı yenilənmişdir və təsdiq olunmuşdur.
Статья отражает в себе новую международную классификацию заболеваний пародонта и околоимплантатных тканей. Она была представлена на международном съезде, организованный Американской академией пародонтологии и Европейской федерацией пародонтологии в 2017 году, на базе классификации принятой в 1999 году.
This article describes the new classification of periodontal and peri‐implant diseases. The update of 1999 classification of periodontal diseases and conditions were established at the meeting organised by the American Academy of Periodontology and the European Federation of Periodontology in 2017.
COVİD-19: РАДИОДИАГНОСТИЧЕСКИЕ МОМЕНТЫ
Authors: Sultanova M.C. 
Published: August 2024

Yeni tip koronavirusla assosiasiya olunan və bu gün bütün dünyanı sarsıdan kəskin respirator xəstəlik bəşəri problemə çevrilmişdir. Bu xəstəlik 2019-cu ilin dekabr ayında Çinin Uhan şəhərində qeydə alınıb və xəstəlik əksər hallarda ikitərəfli pnevmoniya ilə ağırlaşması ilə səciyyələnir. Bu səbəbdən COVİD-19 pnevmoniyasının diaqnostikasında RQ və KT müayinələrinin nəticələrini göstərən və diaqnostikada rəhbər rolu oynayan elmi araşdırmaların praktik nəticələrinin icmalı həm radioloqlar, həm də klinisitlər üçün böyük əhəmiyyətə malikdir. İcmalı tərtib etməkdə əsas məqsədimiz COVİD-19 pnevmoniyası olan xəstələrin şüa-diaqnostik əlamətləri haqqında məlumat vermək və xəstəliyin radioloji portretini yaratmaqdır.
Вспышка коронавирусной болезни 2019 года (COVID-19), впервые обнаруженная в Ухане (Китай), быстро охватила весь мир всего за месяц, вызвав глобальную чрезвычайную ситуацию в области общественного здравоохранения. В представленной статье изложен обзор научных исследований, которые демонстрируют результаты рентгенографии и КТ в диагностике пневмонии COVID-19, необходим как для радиологов, так и для клиницистов. Основная цель – анализ радиологических признаков у пациентов с COVID-19 пневмонией.
Coronavirus disease 2019 (COVID-19) outbreak, first found in Wuhan, China, has quickly swept around the world just within a month, causing global public health emergency. The article presents the review of scientific researches, which demonstrate the results of Radiography and CT in the diagnosis of COVID-19 pneumonia, is necessary for both radiologists and clinicians. The main aim is analyzing the radiographic signs in patients with COVID-19 pneumonia and creating the radiologic features of the disease.
AĞIZ SUYU VƏZİLƏRİ ŞİŞLƏRİNİN DİAQNOSTİKASINDA ULTRASƏS MÜAYİNƏSİNİN İMKANLARI
Authors: Абдуллаев Р.Я. , Куликова Ф.И. , Логвиненко А.В. , Кириченко А.Г. , Лещева Т.В. , Томах Н.В. , Хомяков В.Н. , Куцяк Т.Л. 
Published: August 2024

В статье представлены данные о результатах ультрасонографии у 59 больных с опухолями в слюнных железах. Гистологически карцинома слюнных желез диагностирована у 11 (18,6±5,1%), аденома – у 31 (52,6±6,5%), опухоль Вартина – у 17 (28,8±5,9%) пациентов. В 5 (8,5±3,6%) случаев карцинома была мукоэпидермоидной, 4 (6,8±3,3%) случаев ациноклеточной, в 2 (3,4±2,4%) случаев миоэпителиальной. Доброкачественные опухоли диагностировались в 48 (81,4%) случаев, из них племорфная аденома – в 31 (52,6±6,5%), опухоль Вартина – в 17 (28,8±5,9%) случаев. Доброкачественные опухоли диагностировались достоверно (p<0,001) чаще, чем карцинома, а племорфная аденома чаще, чем опухоль Вартина (p<0,01). Наиболее значимыми ультрасонографическими признаками аденомы слюнных желез являются четкие, ровные контуры, однородная структура и слабая васкуляризация опухоли.
Məqalədə ağiz suyu vəzilərində şiş törəməsi olan 59 xəstənin ultrasəs müayinəsinin nəticələrinə dair məlumatlar təqdim edilir. Histoloji olaraq 11 (18,6±5,1%) xəstədə ağiz suyu vəzisi xərçəngi, 31 (52,6±6,5%) xəstədə adenoma, 17 (28,8±6,1%) xəstədə Vartin şişi diaqnozu qoyulmuşdur. 5 (8,5±3,6%) halda karsinoma mukoepidermoid, 4 (6,8±3,3%) halda asinosit, 2 (3,4±2,4%) halda mioepitelial olub. 48 (81,4%) halda xoşxassəli şişlər, onlardan 31 (52,6±6,5%) halda plemorfik adenoma, 17 (28,8±5,9%) halda Wartin şişi diaqnozu qoyulmuşdur. Xoşxassəli şişlərə karsinoma ilə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə (p<0,001)artıq, plemorfik adenomaya isə Wartin şişindən (p<0,01) daha çox rast gəlinmişdir. Ağiz suyu vəzisi adenomasının ən əhəmiyyətli ultrasəs əlamətlərinə aydın nəzərə çarpan hamar konturlar, homogen struktur və şişin zəif vaskulyarizasiyası aiddır.
The article presents data on ultrasonography results in 59 patients with tumors in the salivary glands. Histologically salivary gland carcinoma was diagnosed in 11 (18.6±5.1%) patients, adenoma in 31 (52.6±6.5%) patients, and Vartin's tumor in 17 (28.8±5.9%) patients. In 5 (8.5±3.6%) cases the carcinoma was mucoepidermoid, in 4 (6.8±3.3%) cases it was acinoma, in 2 (3.4±2.4%) cases it was myoepithelial. Benign tumors were diagnosed in 48 (81.4%) cases: pleomorphic adenoma - in 31 (52.6±6.5%) cases, Vartin's tumor - in 17 (28.8±5.9%) cases. Benign tumors were diagnosed significantly high (P<0.001) more often than carcinoma, and pleomorphic adenoma more often than Warthin's tumor (P<0.01). The most significant ultrasonographic signs of salivary gland adenoma were clear, even contours, homogeneous structure, and weak tumor vascularization.
QARACİYƏRİN HİDATİDOZ EXİNOKOKKOZUNUN MÜALİCƏSİNDƏ RADİKAL CƏRRAHİ MÜDAXİLƏLƏRİN TƏTBİQİ
Authors: Баширов Р.М. , Касыев Н.Б. , Мусаев А.И. , Эмилбеков У.Э. 
Published: August 2024

В статье представлены результаты исследования, проведенного с целью представить результаты эффективности радикальных методов оперативного лечения при гидатидозном эхинококкозе печени и определить к ним показания. С данной целью исследовано результаты лечения 204 пациентов, которым выполнено радикальное хирургическое вмешательство. Анализ результатов радикальных методов лечения гидатидозного эхинококкоза печени показало благоприятные результаты как в ближайшем, так в отдаленном послеоперационном периоде.
Məqalədə qaraciyərin hidatidoz exinokokkozu olan xəstələrdə radikal cərrahi müalicə üsullarının effektivliyini və onlara olan göstərişləri araşdırmaq məqsədilə aparılmış tədqiqat işi haqqında məlumat verilmişdir. Bu məqsədlə radikal cərrahi müdaxilə aparılmış 204 pasiyentin müalicəsinin nəticələri tədqiq edilmişdir. Qaraciyərin hidatidoz exinokokkozunun radikal müalicə üsullarının tətbiqindən əldə edilmiş təcrübə operasiyadan sonrakı yaxın və uzaq nəticələrin qənaətbəxş olduğunu göstərmişdir.
The article presents the results of the effectiveness of radical methods of surgical treatment for hydatidosis echinococcosis of the liver and determines the indications for them. For this purpose, the treatment results of 204 patients who underwent radical surgery were studied. Analysis of the results of radical methods of treatment of hydatid echinococcosis of the liver showed positive results both in the immediate and late postoperative period. Açar sözlər: exinokokkektomiya, perisistektomiya, ideal exinokokkektomiya, qaraciyərin rezeksiyası
UŞAQLARDA ALT ÇƏNƏ SINIQLARININ KLİNİK-RENTGENOLOJİ XÜSUSİYYƏTLƏRİ
Authors: Егоров Р.И. 
Published: August 2024

В данном исследовании проводится анализ клинических и рентгенологических признаков травматических переломов нижней челюсти. Под наблюдением находились 34 ребенка в возрасте от 4 месяцев до 17 лет. Из 34 пациентов 23 (67,6%) мальчика и 11 (32,4%) девочек с соотношением полов 2,1:1. Изолированные переломы тела нижней челюсти диагностированы в 74% (n=25) случаев, а в 26% (n=9) случаев сочетанный перелом мыщелковых отростков. Количество переломов нижней челюсти увеличивается с возрастом, чаще они наблюдаются у детей в возрасте 13-17 лет, со значительным преобладанием мальчиков. Среди изолированных переломов тела нижней челюсти преобладали переломы в области ментального отверстия и парасимфиза. Двойные и множественные переломы чаще наблюдались в области парасимфиза и мыщелковых отростков.
Məqalədə uşaq və yeniyetmələrdə alt çənənin travmatik sınıqlarının klinik-rentgenoloji xüsusiyyətlərinin təhlilinə dair tədqiqat işinin nəticələri şərh edilmişdir. Bundan ötrü yaşı 4 aylıqdan 17 ilə qədər olan 34 uşaq üzərində müşahidə aparılmışdır. Xəstələrdən 23 nəfəri (67,6 %) oğlanlar, 11 nəfəri (32,4 %) qızlar idi (oğlan/qız nisbəti 2,1:1). Alt çənənin cisminin ayrılıqda sınığı halları 74 % (n=25), çənə sümüyunun tac çıxıntısının müştərək sınıqları 26% olmuşdur. Tədqiqat göstərmişdir ki, alt çənə sümüyünün travmatik sınıqlarının sayı uşaqlar arasında yaş artdıqca çoxalır, 13-17 yaş arasında xüsusilə çox rast gəlinir və oğlanlarda daha çox törənir. Alt çənənin ayrıca sınıqları arasında mental dəlik və parasimfiz sahələrinin sınıqları üstünlük təşkil edir. İkili və çoxsaylı sınıqlara isə əsasən parasimfiz və tac çıxıntı nahiyələrində rast gəlinmişdir.
The article presents the study results of clinical and radiological signs of traumatic fractures of the mandible in children and adolescents. For this purpose, 34 children aged from 4 months to 17 years were monitored. Of the 34 patients, 23 (67.6%) were boys, and 11 (32.4%) were girls (gender ratio of 2.1:1). Isolated mandibular fractures were diagnosed in 74% (n=25) of cases, and in 26% (n=9) of cases there was a concurrent fracture of the condylar processes (CP). The number of fractures of the mandible increases with age; they are more often observed in children aged 13-17 years, with a significant predominance of boys. Among the isolated mandible fractures in the projection of the mental foramen and parasymphysis prevailed. Double and multiple fractures were most often observed in the area of the parasymphysis and CP.
РОЛЬ ОКСИДА АЗОТА В НАРУШЕНИИ МЕТАБОЛИЗМА ФРУКТОЗЫ У ЛИЦ С АСТЕНОЗОСПЕРМИЕЙ
Authors: Nəzərova G.E. 
Published: August 2024

Məqalədə sonsuz kişilərin sperma mayesində olan fruktozanın qatılığı ilə, spermatozoidin hərəkətliliyi və qan serumunda azot oksidinin konsentrasiyası arasındakı əlaqəni müəyyən etmək məqsədilə aparılmış tədqiqat işi haqqında məlumat verilmişdir. 50 kişinin sperma və qan nümunələri müayinə edilmişdir.20 nəfər praktik sağlam şəxs kontrol qrupunu təşkil etmişdir. Tədqiqata cəlb edilmiş kişilərə müayinədən 3-5 gün əvvəl cinsi əlaqədə olmamaq tapşırılmışdır. Diaqnoz spermanın morfoloji müayinəsinə əsasən müəyyənləşdirilmişdir. Fruktoza və azot oksidinin qatılığı uyğun olaraq “B.İ.R.D semen fructose “, "R&D system” reaktiv dəsti vasitəsilə kolormetrik üsulla təyin edilmişdir. Tədqiqat qruplarında aparılan müayinələr göstərmişdir ki, azot oksidinin konsentrasiyası artdıqca spermatozoidin hərəkətliliyi azalır, sperma mayesində isə fruktozanın qatılığının artması müşahidə edilir.
В статье представлена информация об исследовательской работе, проведенной с целью выявления связи между вязкостью фруктозы в семенной жидкости мужчин, страдающих бесплодием, подвижностью сперматозоидов и концентрацией оксида азота в сыворотке крови. Было проведено исследование образцов спермы и крови у 50 мужчин. 20 человек (практически здоровые) составили контрольную группу людей. Мужчинам, принимавшим участие в исследовании, было поручено не вступать в половую связь за 3-5 дней до исследования. Диагноз был поставлен на основании морфологического исследования спермы. Вязкость фруктозы и оксида азота были соответственно определены колориметрическим методом с помощью набора реактивов “B.İ.R.D semen fructose”, "R&D system". Исследования, показали, что по мере увеличения концентрации оксида азота, подвижность сперматозоидов снижается, в то время как в семенной жидкости наблюдается увеличение вязкости фруктозы.
The article provides information about the study that was conducted in order to determine the relationship between the viscosity of fructose in the seminal fluid of infertile men, sperm motility, and the concentration of nitrogen oxide in the serum. The study of semen and blood samples from 50 men was conducted. 20 people were included in a control group of practically healthy people. The men who took part in the study were instructed not to have sexual relations 3-5 days before the study. The diagnosis was made based on the morphological examination of sperm. The viscosity of fructose and nitrogen oxide were respectively determined by colourimetric method using “B.I.R.D semen fructose“, and "R&D system" reagent kits. The studies conducted in the study groups have shown that as the concentration of nitrogen oxide increases, sperm motility decreases, while an increase in the viscosity of the fructose is observed in seminal fluid.
ПРИМЕНЕНИЕ НЕИНВАЗИВНОЙ ВЕНТИЛЯЦИИ У БОЛЬНЫХ БЕЗ ЭФФЕКТА ИНТЕНСИВНОЙ ТЕРАПИИ ПРИ ТЯЖЕЛЫХ ОБОСТРЕНИЯХ ХРОНИЧЕСКОЙ ОБСТРУКТИВНОЙ БОЛЕЗНИ ЛЕГКИХ
Authors: Abbasəliyeva K.T. , Məmmədov C.T. , Quliyev R.Ə. 
Published: August 2024

Məqalədə AXOX-un ağır kəskinləşməsi zamanı bazis-terapiyanın effekti olmayan xəstələrdə ikisəviyyəli davamlı müsbət tənəffüs yolu təzyiqi (BiPAP) müdaxiləsinin terapevtik effektivliyi haqqında məlumat verilir. Bu məqsədlə tədqiqata ağır kəskinləşməsi olan AXOX-lu 29 xəstə cəlb edilmişdir. Onlardan 13 xəstəyə basis terapiya (sistem kortikosteroidlər, bronxgenişləndicilər, oksigenlə müalicə və s.), 16 xəstəyə isə göstərilən müalicəyə əlavə olaraq ikisəviyyəli qeyri-invaziv ventilyasiya tətbiq edilmişdir. Bütün xəstələrdə xarici tənəffüs funksiyası göstəriciləri və arterial qan qazları tədqiq edilmişdir. Tədqiqatın nəticələri göstərmişdir ki, qeyri-invaziv ventilyasiya tətbiq edilən qrupda stasionar müalicə günlərinin (p=0,001), intubasiyaya ehtiyacın (p=0,001) və xəstəxanadaxili ölüm göstəricilərinin (statistik dürüst olmasa da, p=0,095) azalması müşahidə edilmişdir.
В статье сообщается о терапевтической эффективности двухуровневого вмешательства с постоянным положительным давлением в дыхательных путях (BiPAP) у пациентов, не отвечаюших на базисную терапию, при тяжелых обострениях ХОБЛ. С этой целью обследовано 29 пациентов с тяжелым обострением ХОБЛ. Из них базисная терапия (системные кортикостероиды, бронходилататоры, оксигенотерапия и др.) применена у 13 пациентов, а у 16 больных к вышеуказанному лечению дополнительно добавлена двухуровневая неинвазивная вентиляция легких. У всех больных исследовали показатели функции внешнего дыхания и газы артериальной крови. Результаты исследования показали, что в группе не-инвазивной вентиляции койко-дни (р=0,001), потребность в интубации (р=0,001) и госпитальная смертность (хотя и статистически не достоверно, р=0,095) были снижены.
This article investigates the therapeutic efficacy of bi-level positive airway pressure (BiPAP) in patients experiencing severe exacerbations of chronic obstructive pulmonary disease (COPD) who do not respond to basic therapy. A total of 29 patients with severe COPD exacerbations were studied. Among them, 13 patients received basic therapy (systemic corticosteroids, bronchodilators, oxygen therapy, etc.), while 16 patients were treated with bi-level non-invasive ventilation in addition to the basic therapy. In all patients, respiratory function and arterial blood gas parameters were assessed. The study results demonstrated that the non-invasive ventilation group experienced reduced bed-days (p=0.001), decreased need for intubation (p=0.001), and lower in-hospital mortality (although not statistically significant, p=0.095).