КАЧЕСТВО ЖИЗНИ И ВРЕДНЫЕ ПРИВЫЧКИ СОВРЕМЕННЫХ ПОДРОСТКОВ
Authors: İsmayılova Z.Q. , Balayeva Ş.M. , Süleyman-zadə N.Q. , Mustafayeva İ.İ. , Cəfərzadə N.C. 
Published: August 2024

Məqalədə yeniyetmələrin həyat keyfiyyəti və zərərli vərdişləri barədə aparılan tədqiqat işinin nəticələri açıqlanır. Tədqiqat ümumi təhsil məktəblərində anket üsulundan istifadə edilməklə aparılmışdır. Həyat keyfiyyətinin özünü qiymətləndirmə göstəriciləri toplam ballara görə təyin edilmişdir. Sorğuda iştirak edən oğlanlar arasında sağlamlığın fiziki və psixi komponentlərinin orta göstəricisi 66,57 və 58,13 bal təşkil etmişdir (p˂0,05). Qızlarda müvafiq olaraq 71,1 və 59,32 olmuşdur (p˂0,05). Əhval-ruhiyyə, müsbət emosiya, həyəcan, depressiyanın ümumi göstəricisini səciyyələndirən – psixoloji sağlamlıq göstəricisi oğlanlarda qızlarla müqayisədə (61,91 və 50,79 bal) statistik etibarlı dərəcədə yüksək olmuşdur (p˂0,05). Yeniyetmələr arasında zərərli vərdişlərin yayılma səviyyəsi oğlan və qızlar arasında qazlı və enerji içkilərinin qəbulu 86,9±2,9% və 39,2±4,5%, oğlanlar arasında siqaret və qəlyandan istifadə 30±4,0%, spirtli içki qəbulu 47,6±4,4%; oğlanlar arasında telefondan və kompüterdən 1-3 saatdan çox istifadə 86,9±2,9% və 56,9±4,3%, qızlarda isə 74,2±3,9% və 30,0±4,2% təşkil etmişdir. Kompüter və telefonda qorxulu saytlara və oyunlara baxan yeniyetmələr 46,4±3,2%, təşkil etmiş və həssas yeniyetmələr arasında özünə qəsd istəyi (14,8±2,2%) yaranmışdır. Həkimə müraciətlər arasında nevropatoloqa müraciət üstünlük təşkil etmiş, müvafiq olaraq oğlanlar 39,0±4,3% və qızlar 57,0±4,5% olmuşdur.В статье приводятся результаты исследования качества жизни и вредных привычек подростков. Исследование проводилось в общеобразовательных школах методом анкетирования. Показатели самооценки качества жизни определялись по сумме баллов. Среди мальчиков, принявших участие в обследовании, средний показатель физического компонента здоровья составил 66,57 баллов, а средний показатель психического компонента 58,13 (p˂0,05). У девочек соответственно 71,1 и 59,32 (p˂0,05). Показатель психологического здоровья, характеризующий общий показатель настроения, положительных эмоций, возбуждения, депрессии у мальчиков достоверно выше, чем у девочек (61,91 и 50,79 баллов), (p˂0,05). Уровень распространенности среди подростков вредных привычек - потребление газированных и энергетических напитков у мальчиков и девочек составляет соответственно 86,9±2,9% и 39,0±4,3%, при этом среди мальчиков курение и употребление кальяна – 30,0±4,0%, употребление спиртных напитков – 47,6±4,4%. Использование более 1-3 часов телефона и компьютера составило среди мальчиков 86,9±2,9% и 56,9±4,3%, у девочек же – 74,2±3,9% и 30,0±4,2%. У 46,4±3,2% всех подростков отмечали просмотр страшных сайтов и игр на компьютерах и телефонах, а среди впечатлительных подростков желания суицида – 14,8±2,2%. При обращении к врачам преимущество составляли невропатологи, соответстветнно 39,0±4,3% юношей и 57,0±4,5% девушек.The article presents the results of a research study on the quality of life and harmful habits of adolescents. The research was conducted using a survey method in a general education schools. The indicators for evaluating the quality of life were determined based on aggregate scores. Among the participating boys, the average scores for the physical and mental components of health were 66.57 and 58.13, respectively (p<0.05). Among girls, the corresponding scores were 71.1 and 59.32 (p<0.05). The psychological health indicator, which assesses overall well-being, positive emotions, excitement, and depression, was significantly higher in boys compared to girls (61.91 and 50.79, respectively) (p<0.05). The prevalence of harmful habits among adolescents was as follows: the consumption of carbonated and energy drinks among boys and girls was 86,9±2,9% and 39,2±4,5%, respectively; smoking and tobacco use among boys was 30%; consumption of alcoholic beverages was 47,6±4,4% among boys; excessive use of mobile phones and computers for more than 1-3 hours was reported by 86,9±2,9% of boys and 56,9±4,3% of girls; among girls, the percentages were 74,2±3,9% and 30,0±4,2%, respectively. Adolescents who viewed scary websites and games on computers and phones accounted for 46,4±3,2%, and self-harm tendencies were observed among sensitive adolescents (14,8±2,2%). Among medical consultations, visits to a neuropathologist were more prevalent, with 39,0±4,3% for boys and 57,0±4,5% for girls.