Құрылыс материалдарын жасау үшін күл-қож қалдықтарын зерттеу және пайдалану
Authors: Nurpeisova M.B. , Nurlybayev R.Y. , Orynbekov Y.S. , Iskakov A.А. 
Published: July 2024

The article presents the results of a study of the main characteristics of ash selected from the ash dumps of CHP-3 in Almaty. It is shown that the operation of thermal power plants in Kazakhstan is characterized by a significant amount of accumulated (more than 500 million tons) ash and slag waste. It has been established that the storage and storage of ash and slag causes a very significant impact on the environment in the area of their location. Therefore, it is very important to address the issues of reducing the burden on the environment by developing technologies for the disposal of ash and slag and their use in road construction. The results of a study of the physical and technical characteristics of a binder based on bitumen and ash slag are presented. The study of samples using bitumen and slag binder showed that they meet the requirements of regulatory documents. The research results can be useful in solving the environmental problem of ash and slag waste disposal, which will reduce the volume of ash dumps, as well as free up occupied land for economic needs
Мақалада Алматы қ. ЖЭО-3 күл үйінділерінен іріктелген күлдің негізгі сипаттамаларын зерттеу нәтижелері келтірілген. Қазақстанның жылу электр станцияларының жұмысы жинақталған (500 млн. тоннадан астам) күл-қож қалдықтарының едәуір мөлшерімен сипатталатыны көрсетілген. Күл қождарын сақтау және сақтау олардың орналасқан аймағында қоршаған ортаға айтарлықтай әсер ететіні анықталды. Сондықтан күл қождарын кәдеге жарату және оларды жол құрылысында пайдалану технологияларын әзірлеу арқылы қоршаған ортаға жүктемені азайту мәселелерін шешу өте өзекті болып табылады. Битум мен күл қождарына негізделген тұтқыр заттың физикалық-техникалық сипаттамаларын зерттеу нәтижелері ұсынылған. Битум-қож тұтқыр затты қолданатын үлгілерді зерттеу олардың нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкес келетіндігін көрсетті.Зерттеу нәтижелері күл-қож қалдықтарын кәдеге жаратудың экологиялық проблемасын шешуде пайдалы болуы мүмкін, бұл күл үйінділерінің көлемін азайтуға, сондай-ақ шаруашылық мұқтаждықтары бар жерлерді босатуға мүмкіндік береді.
В статье приведены результаты исследования основных характеристик золы, отобранной из золоотвалов ТЭЦ-3 г. Алматы. Показано, что работа тепловых электрических станций Казахстана характеризуется значительным количеством накопленных (более 500 млн тонн) золошлаковых отходов. Установлено, что складирование и хранение золошлаков вызывает весьма существенное воздействие на окружающую среду в зоне их расположения. Поэтому, весьма актуальным является решение вопросов снижения нагрузки на окружающую среду путем разработки технологий утилизации золошлаков и использования их в дорожном строительстве. Представлены результаты исследования физико-технических характеристик вяжущего вещества на основе битума и золошлаков. Исследование образцов с использованием битумозолошлакового вяжущего показали, что они отвечают требованиям нормативных документов. Результаты исследований могут быть полезными при решении экологической проблемы утилизации золошлаковых отходов, что позволит снизить объем золоотвалов, а также освободить занятые земли под хозяйственные нужды