Ο «Αναπεσών» της Μακεδονίας ως πρότυπο για το Φλαμανδικό «Nascendo Morimur»
Authors: Meinardus Otto F.A. 
Published: October 2015

<div class="page" title="Page 239"><div class="layoutArea"><div class="column"><p><span>Tò δοκίμιο αυτό γιά εικονογραφικές σχέσεις άνάμεσα σέ διάφορες πο­λιτιστικές ένότητες δείχνει την έπίδραση τής βυζαντινής τέχνης στους Φλαμανδούς καλλιτέχνες τοϋ </span><span>16ου </span><span>αίώνος. Γιά τό σκοπό αυτό διαλέξαμε άπό τή Μακεδονία τό θέμα «Άναπεσων», του οποίου τό πιο τυπικό παράδειγμα παρουσιάζεται στο δυτικό τοίχο του νάρθηκος τοϋ Πρωτάτου στις Καρυές του Αγίου "Ορους, καί τό «Nascendo Morimur» (μέ τή γέννηση πεθαίνουμε), ζωγραφιά στο Μουσείο του Μέσου Ρήνου στο Κομπλέντς τής Γερμανίας, </span><span>ή </span><span>όποια αποδίδεται σέ άνώνυμο καλλιτέχνη, πού άνήκει στον κύκλο του </span><span>’</span><span>Ολλανδού ζωγράφου τοϋ </span><span>16ου </span><span>αί. Marten </span><span>J. </span><span>Heemskerk. </span></p><p><span>Ή </span><span>διάταξη καί </span><span>ή </span><span>μορφή τού παιδιού στον «Άναπεσόντα» καί στό «Na­scendo Morimur» προδίδουν ομοιότητες καί τό μήνυμα των δύο είκόνων σχε­τίζεται. Σχετικά </span><span>μέ </span><span>τή διάταξη καί τή μορφή παρατηρούμε ομοιότητες στά­ σεως. Υπάρχουν διαφορές στό θεολογικό κλίμα τής καλλιτεχνικής έκφράσεως. </span><span>Ό </span><span>«Άναπεσων» δείχνει τό Χριστό-παιδί </span><span>μέ </span><span>σταυρωτό φωτοστέφανο καί ντυμένο </span><span>μέ </span><span>κεντητό ένδυμα, πού τό καλύπτει τελείως, έκτος άπό τό κε­ φάλι, τά χέρια καί τά πόδια. </span></p><p><span>Στό «Nascendo Morimur» είναι παιδί γυμνό. Τό κεφάλι, τά χέρια καί τά πόδια του είναι τά μόνα μέρη τοϋ σώματος πού δίνουν τήν Ιδέα τής ζωής, καθώς είναι ζωγραφισμένα κοκκινωπά. </span><span>Ό </span><span>Χριστός-παιδί κρατάει στό αρι­ στερό Του χέρι ενα είλητάριο, τό Βιβλίο τής Ζωής, ενώ στό «Nascendo Mo­ rimur» κρατάει στό αριστερό του χέρι τό κοσμικό μήνυμα ότι </span><span>«μέ </span><span>τή γέν­ νηση πεθαίνουμε». </span></p><p><span>Τό μήνυμα τοδ «Άναπεσόντος» είναι ότι </span><span>ό </span><span>Χριστός -παιδί αναγνωρίζει κατά τή γέννησή του τό μεσσιανικό Του λειτούργημα τού πάθους καί τοϋ θανάτου γιά τή σωτηρία τής άνθρωπότητος. Γέννηση καί θάνατος, μολονότι ιστορικά καί φυσικά φανερωμένα στόν </span><span>’</span><span>Ιησού Χριστό, παίρνουν πνευματική σπουδαιότητα γιά τό ανθρώπινο γένος υπό τήν έννοια τής άναγεννήσεως καί τής αιώνιας ζωής διά τής πίστεως. Έξ άλλου ή ούμανιστική έρμηνεία τής συσχετίσεως ζωής καί θανάτου, όπως είκονίζεται στό «Nascendo Mo­ rimur», άποκλείει τις σωτηριολογικές απόψεις τής χριστιανικής διδασκα­ λίας περί λυτρώσεως καί άπλώς βεβαιώνει τήν άλήθεια ή τό νόμο τής </span><span>φυ</span><span>­</span><span style="font-size: 10px;">ιολογίας ότι </span><span style="font-size: 10px;">«μέ </span><span style="font-size: 10px;">τή γέννηση άποθνήσκουμε». Δέν μπορεί κανείς ν</span><span style="font-size: 10px;">’ </span><span style="font-size: 10px;">άρνηθή ότι καί αυτή </span><span style="font-size: 10px;">ή </span><span style="font-size: 10px;">άλήθεια φέρει ένα πνευματικό καί ήθικό μήνυμα. Ή παγκο­σμιότητα του μηνύματος αυτού υπογραμμίζεται άπό τήν παράσταση ανθρωπίνου κρανίου, πού μπορεί να είναι καί δάνειο άπό τή μεσαιωνική παράστα­ση τής λυτρώσεως, δηλαδή τό κρανίο τού Άδάμ.</span></p><div class="page" title="Page 240"><div class="layoutArea"><div class="column"><p><span>Τό χριστιανικό σωτηριολογικό μήνυμα τού «Άναπεσόντος» μέ τό «Nascendo Morimur» μετασχηματίσθηκε σέ κοσμική καί ουμανιστική πνευ­ματικότητα. </span><span>Ή </span><span>εκκλησία, πού φαίνεται στό ανοιχτό παράθυρο, μπορεί κάλλιστα να συμβολίζη τή λύτρωση, μιά υπόσχεση προς εκείνον, πού κατα­ νοεί τό σοφό μήνυμα τού «Nascendo Morimur». </span></p></div></div></div></div></div></div>