bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Оңтүстік Маңғышлақтың жер асты суларының изотоптық құрамының ерекшеліктері
Authors: Итемен Н.М. , Муртазин Е.Ж. , Жексембаев Е.Ш. , Рахметов И.К. 
Published: July 2024

В данной статье приведены данные по изотопному составу пресных и минерализованных подземных вод Южного Мангышлака. В данной работе представлены результаты изучения генезиса подземных вод с использованием комплексного подхода, который был бы относительно недорогим и не требовал проведения длительных циклов наблюдений. При этом для изучения темпов водообмена и условий формирования подземных вод Южного Мангышлака и использованы данные о химическом и изотопном составе воды (18О, 2Н), и концентрациях трития (3Н), полученные в результате опробования в сентябре 2021 г. Опробованные участки расположены в пределах Мангистау-Устриртского гидрогеологического бассейна, который занимает юго-западную часть обширной Туранской плиты и находится южнее Прикаспийского гидрогеологического бассейна
This article presents data on the isotopic composition of fresh and mineralized groundwater of Southern Mangyshlak. This paper presents the results of studying the genesis of groundwater using an integrated approach that would be relatively inexpensive and would not require long observation cycles. At the same time, data on the chemical and isotopic composition of water (18O, 2H) and tritium concentrations (3H) obtained as a result of testing in September 2021 were used to study the rates of water exchange and conditions for the formation of groundwater in Southern Mangyshlak. The tested sites are located within the Mangistau-Ustrta hydrogeological basin, which occupies the southwestern part of the vast Turan plate and is located south of the Caspian hydrogeological basin
Бұл мақалада Оңтүстік Маңғышлақтың тұщы және минералданған жер асты суларының изотоптық құрамы туралы мәліметтер келтірілген. Бұл жұмыста салыстырмалы түрде арзан және ұзақ бақылау циклдарын қажет етпейтін кешенді тәсілді қолдана отырып, жер асты суларының генезисін зерттеу нәтижелері келтірілген. Бұл ретте су алмасу қарқынын және Оңтүстік Маңғышлақтың жер асты суларының қалыптасу жағдайларын зерттеу үшін 2021 жылғы қыркүйекте сынау нәтижесінде алынған судың химиялық және изотоптық құрамы (18О, 2Н) және тритий (3Н) концентрациясы туралы деректер пайдаланылды. Сыналған учаскелер кең Тұран тақтасының оңтүстік-батыс бөлігін алып жатқан және Каспий маңы гидрогеологиялық бассейнінің оңтүстігінде орналасқан Маңғыстау-Устрирт гидрогеологиялық бассейнінің шегінде орналасқан
Құмдыкөл кен орнының ашық мору қыртысының және құрамында алмаз бар кендердің жұқа дисперсті алтыны
Authors: Бекенова Г.К. , Перегудов В.В. , Левин В.Л. , Шаймураткызы К. 
Published: July 2024

Впервые в береговых песках озера Кумдыколь, в корах выветривания и коренных алмазосодержащих породах месторождения установлена золотоносность (механический ореол). Обработка проб проводилась в центробежных полях, усиленных высокочастотной вибрацией рабочих органов, улавливающих золото на каскаде вибровинтового сепаратора и виброцентробежного аппарата. Содержание золота в озерных песках (г/т) до 3,06; в корах выветривания до 2,14; в коренных рудах пироксенитов до 1,52; в кальцифирах и флотоконцентрате из алмазосодержащих графитизированных гнейсов до 80-100. Установлены особенности свободного самородного золота в коренных алмазосодержащих рудах (кальцифирах) и флотоконцентрате. Золото имеет сквозной характер распространения от коренных пород, коры выветривания и осадочных пород береговой зоны озера Кумдыкол
Алғаш рет Құмдыкөл көлінің жақын жағалау құмдарында. Құмдыкөл кен орнының мору қыртыстарында және құрамында алмаз бар Құмдыкөл кен орнының кендерінде алтын (механикалық ореол) табылды, ол тек Құмдыкөл кен орнын ғана емес, бүкіл өңірді игеруде жаңа перспективалар ашады. Әзірленген әдіс бойынша Құмдыкөл сынамаларын өңдеу алтынды вибровинтті сепаратор мен виброцентрифугалық аппараттың каскадында ұстайтын жұмыс органдарының жоғары жиілікті дірілімен күшейтілген ортадан тепкіш өрістерде жүргізілді. Көл құмдарындағы алтын мөлшері (г/т) 3,06-ға дейін; ауа райының қыртысында 2,14-ке дейін; пироксенидердегі байырғы кендерде 1,52-ге дейін; құрамында алмаз бар графиттелген гнейстерден жасалған кальцифирлер мен флотоконцентраттарда 80-100-ге дейін. Құрамында алмаз бар байырғы кендерде (кальцифирлерде) және флотоконцентратта бос саф алтынның ерекшеліктері анықталды. Алтын Құмдыкөл көлінің кенорнын тірейтін жағалау аймағының тау жыныстарынан, мору қыртысының қабығынан және шөгінді жыныстарында өткізгіш таралу сипатына ие
For the first time in coastal sands of the lake Kumdykol, in the weathering crusts and rough diamond-bearing rocks of the Kumdykol deposit, gold content (mechanical halo) has been established. The processing of Kumdykol samples was carried out in centrifugal fields enhanced by high-frequency vibration of working bodies that capture gold on the cascade of a vibrating separator and a vibration-centric apparatus. Gold content in lake sands (g/t) up to 3.06; in weathering crusts 2.14; in indigenous pyroxenite ores 1.52; in calcifires and flotation concentrate from diamond-containing graphitized gneiss 80-100. The features of free native gold in indigenous diamond-bearing ores (calcifyres) and flotation concentrate have been established. Gold has a cross-cutting nature of spreading from bedrock, weathering crust and sedimentary rocks of the coastal zone supporting the deposit of Lake Kumdykol
Ұлыбританияның денсаулық сақтау және еңбек қауіпсіздігі саласында кәсіби құзыреттерді қалыптастыру бойынша тәжірибесі
Authors: Едильбаева Л.И. , Ошакбаева Ж.О. , Рахимова Г.М. , Енсебаева А.Р. 
Published: July 2024

В статье рассмотрен опыт Великобритании по профессиональному образованию специалистов в области персональной, технологической и экологической безопасности (HSE) с помощью программ сертификации, которые набирают популярность по всему миру. Результаты исследований позволили провести сравнительный анализ регламентирующих норм в развитии профессиональных компетенций по безопасному труду, действующих в Казахстане с международной практикой. Практическая значимость исследований заключается в использовании их научных результатов как основополагающих в реализации новой модели развития профессиональных компетенций в области охраны труда на основе риск-ориентированного подхода
Мақалада Ұлыбританияның бүкіл әлемде танымал болып келе жатқан сертификаттау бағдарламалары арқылы жеке, технологиялық және экологиялық қауіпсіздік (HSE) мамандарына кәсіби білім беру тәжірибесі қарастырылған. Зерттеу нәтижелері Қазақстанда халықаралық тәжірибемен жұмыс істейтін қауіпсіз еңбек жөніндегі кәсіби құзыреттерді дамытудағы регламенттеуші нормаларға салыстырмалы талдау жүргізуге мүмкіндік берді. Зерттеулердің тәжірибелік маңызы олардың ғылыми нәтижелерін тәуекелге бағдарланған тәсіл негізінде еңбекті қорғау саласындағы кәсіби құзыреттіліктерді жаңа дамыту моделін іске асыруда негіз қалаушы ретінде пайдалану болып табылады
The article considers the experience of Great Britain on professional education of specialists in the field of personal, technological and environmental safety (HSE) with the help of certification programs, which are gaining popularity around the world. The results of the research allowed to carry out a comparative analysis of regulatory norms in the development of professional competencies in safe labor, operating in Kazakhstan, with international practice. Practical significance of the research lies in the use of their scientific results as fundamental in the implementation of a new model of development of professional competencies in the field of occupational safety on the basis of risk-oriented approach
Study of the effect of a rack and pinion starter based on bellows cylinders on the starting currents of heavy-duty rotor machines
Authors: Бейсенов Б.С. , Сарыбаев Е.Е. , Елемесов К.К. , Тагауова Р.З. 
Published: July 2024

На предприятиях горно-металлургического комплекса эксплуатируется значительное количество технологических машин с тяжелым ротором, например, такие как рудоразмольные шаровые мельницы. Из-за их большой инерционной массы наиболее неблагоприятными режимами в эксплуатации являются пусковые режимы, во время которых наблюдается многократное превышение нагрузок на пусковые устройства, а это снижает их ресурс и приводит к частым отказам. В данной статье представлены результаты исследования влияния реечного пускового устройства на пусковые токи машин с тяжелым ротором. Получены графики зависимости пускового тока от точки установки конечного выключателя на траектории раздвижки при различных давлениях в полости сильфонного баллона. Даны рекомендации по эффективному использованию
Тау-кен металлургия кешенінің кәсіпорындарында ауыр роторлы технологиялық машиналар, мысалы, руда ұнтақтайтын шар диірмендері сияқты айтарлықтай көп мөлшерде жұмыс істейді. Олардың үлкен инерциялық массасына байланысты жұмыстағы ең қолайсыз режимдер іске қосу режимдері болып табылады, олардың барысында іске қосу құрылғыларында жүктемелердің бірнеше есе артық болуы, бұл олардың ресурсын азайтады және жиі істен шығуға әкеледі. Бұл мақалада ауыр роторы бар машиналардың іске қосу токтарына тірек пен тістегеріштің іске қосу құрылғысының әсерін зерттеу нәтижелері берілген. Сильфонды цилиндр қуысындағы әртүрлі қысымда сырғымалы траекториядағы шекті қосқышты орнату нүктесіне іске қосу тоғының тәуелділігінің графиктері алынған. Тиімді пайдалану бойынша ұсыныстар
At the enterprises of the mining and metallurgical complex, a significant number of technological machines with a heavy rotor are operated, for example, suchas ore grinding ball mills. Due to their large inertial mass, the most unfavorable modes in operation are starting modes, during which there is a multiple excess of loads on starting devices, and this reduces their resource and leads to frequent failures. This article presents the results of a study of the influence of a rack and pinion starting device on the starting currents of machines with a heavy rotor. Graphs of the dependence of the starting current on the installation point of the limit switch on the sliding trajectory at various pressures in the cavity of the bellows cylinder are obtained. Recommendations for effective use
Geomechanical support of the system for the development of shallow ore bodies at the Zhaman-Aybat deposit
Authors: Балпанова М.Ж. , Таханов Д.Т. , Жиенбаев А.Б. , Жунусбекова Г.Ж. 
Published: July 2024

Мақалада натурадағы зерттеу (сейсмикалық барлау) нәтижелерін БАБО әдістемесінің нәтижелерімен салыстыру нәтижелері келтірілген, кері есептеу әдісі бойынша Жаман-Айбат кен орны жағдайында таужыныстардың сырғу параметрлері анықталған. Жаман-Айбат кен орнының кендері мен жыныстарының механикалық қасиеттерін зерттеу нәтижелері бойынша кен орнындағы кендер серпімді, серпімді деформациялардың потенциалдық энергиясын жинақтауға қабілетті, сыну сипаты сынғыш болып табылады. Оның негізінде тау-кен тектоникалық соққысының (техногендік жер сілкінісі) пайда болуын болдырмау үшін іргелес жоғарғы қабаттың отыру жағдайын анықтайтын өлшем ұсынылды. Камералық-бағаналы қазу жүйесінің негізгі геомеханикалық параметрі ретінде кентіректерді қайта игеру тәртібін жобалау үшін қажетті жер бетін толық өндіру (шөгу) шарты (Н<1,09 Lэ немесе Lэ>Н / 1,09) анықталды
The article presents the results of comparing the results of field studies (seismic exploration) with the results of the BABO technique, the sliding parameters were determined by the method of reverse calculation in the conditions of the Zhaman-Aybat deposit. According to the results of studies of the mechanical properties of the ore and rocks of the Zhaman-Aybat deposit, the ore at the deposit is elastic, capable of accumulating the potential energy of elastic deformations, with a brittle nature of destruction. On the basis of which a criterion is recommended that determines the condition for planting an overlying stratum to prevent the occurrence of a mountaintectonic shock (man-made earthquake) when planting an overlying stratum on a large part-time area. The condition of complete working of the Earth’s surface (Н<1,09Lэ or Lэ>Н/1,09) is established, which is necessary for designing the order of re-working of the whole, as the main geomechanical parameter of the chamber-pillar development system
В статье приведены результаты сопоставления результатов натурных исследований (сейсморазведки) с результатами методики БАБО, по методу обратного расчета были определены параметры скольжения в условиях месторождения Жаман-Айбат. По результатам исследований механических свойств руды и пород месторождения Жаман-Айбат, руда на месторождении является упругой, способной к накоплению потенциальной энергии упругих деформаций, с хрупким характером разрушения. Авторами статьи предложен критерий, определяющий условие просадки налегающей толщи для предотвращения возникновения горно-тектонического удара (техногенного землетрясения) на большой площади. Установлено условие полной подработки земной поверхности (Н<1,09Lэ или Lэ>Н/1,09), необходимое для проектирования порядка повторной отработки целиков, как основной геомеханический параметр камерно-столбовой системы разработки
Тау-кен өнеркәсібіндегі қауіпсіз еңбек мәдениеті-елдің ұлттық қауіпсіздігінің негізгі аспектісі
Authors: Ошакбаева Ж.О. , Енсебаева А.Р. , Рахимова Г.М. 
Published: July 2024

Уровень культуры безопасного труда в горнодобывающей отрасли является одним из ключевых аспектов национальной безопасности страны, определяющим потенциал ее развития, в основе которого лежит единство методических подходов в вопросах повышения профессиональных компетенций в сфере охраны труда. В данной статье представлена позиция авторов, выработанная в ходе проведения научных исследований, полученных в ходе научно-технической программы на тему: «Риск-ориентированные организационно-экономические механизмы обеспечения безопасного труда в условиях современного Казахстана» (ИРН OR11865833) в рамках программно-целевого финансирования исследований Республиканского научно-исследовательского института по охране труда Министерства труда и социальной защиты населения Республики Казахстан. Материалы статьи могут быть использованы широким кругом заинтересованных лиц, интересующихся вопросами совершенствования развития профессиональных компетенций
Тау-кен өндіру саласындағы қауіпсіз еңбек мәдениетінің деңгейі елдің даму әлеуетін айқындайтын ұлттық қауіпсіздігінің негізгі аспектілерінің бірі болып табылады, оның негізінде еңбекті қорғау саласындағы кәсіби құзыреттілікті арттыру мәселелеріндегі әдістемелік тәсілдердің бірлігі жатыр. Бұл мақалада Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институтының зерттеулерін бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру шеңберінде «Заманауи Қазақстан жағдайларында қауіпсіз еңбекті қамтамасыз етудің тәуекелге бағдарланған ұйымдастыру-экономикалық тетіктері» тақырыбына (ЖТН OR11865833) ғылыми-техникалық бағдарламаның кезінде алынған ғылыми зерттеулер жүргізудің барысында әзірленген авторлардың ұстанымы ұсынылған. Мақаланың материалдары кәсіби құзыреттерді дамытуды жетілдіру мәселелеріне қызығушылық танытатын мүдделі тұлғалардың кең ауқымында пайдаланылуы мүмкін
The level of safe labor culture in the mining industry is one of the key aspects of the country’s national security determining its development potential, which is based on the unity of methodological approaches to improving professional competencies in the field of labor protection. This article presents the position of the authors, developed in the course of conducting scientific research obtained during the scientific and technical program on the topic: «Risk-oriented organizational and economic mechanisms for ensuring safe work in modern Kazakhstan» (IRN OR11865833) within the framework of program-targeted funding of research of the Republican Research Institute for Occupational Safety and Health of the Ministry of Labor and Social Protection of the population of the Republic of Kazakhstan. The materials of the article can be used by a wide range of interested persons interested in improving the development of professional competencies
Тау жыныстары массивінің кернеулі-деформацияланған жай-күйінің дамуын талдауға арналған тәуекелдерді басқарудың геоақпараттық жүйесі
Authors: Шакиева Г.С. , Бекетқызы М. , Мырзабиева А. 
Published: July 2024

В статье рассматривается необходимость создания проблемно-ориентированной геоинформационной системы управления рисками для решения задач диагностики и системы управления базой данных напряженно-деформированного состояния горного массива и пространственно-временного анализа развития деформационных процессов по всему месторождению. Для решения этих задач необходимо перейти от статических геологических моделей месторождений полезных ископаемых (МПИ) к динамическим моделям, отражающим динамические изменения, протекающие в горном массиве в процессе ведения добычных работ и после их окончания. Это предопределяет необходимость создания проблемно-ориентированной ГИС
Мақалада диагностика мәселелерін шешу үшін проблемалық-бағдарланған геоақпараттық тәуекелдерді басқару жүйесін құру және тау-кен массивінің кернеулі-деформацияланған күйінің дерекқорын басқару жүйесі және бүкіл кен орны бойынша деформациялық процестердің дамуын кеңістіктік-уақыттық талдау қажеттілігі қарастырылады. Осы міндеттерді шешу үшін пайдалы қазбалар кен орындарының статикалық геологиялық модельдерінен (МПИ) тау-кен жұмыстарын жүргізу процесінде және олар аяқталғаннан кейін тау-кен массивінде болып жатқан динамикалық өзгерістерді көрсететін динамикалық модельдерге көшу қажет. Бұл проблемаға бағытталған ГАЖ құру қажеттілігін анықтайды
The article discusses the need to create a problem-oriented geoinformation risk management system to solve the problems of diagnostics and a database management system for the stress-strain state of the mountain range and the spatial-temporal analysis of the development of deformation processes throughout the fi eld. To solve these problems, it is necessary to switch from static geological models of mineral deposits (MPI) to dynamic models refl ecting dynamic changes occurring in the mountain range during mining operations and after their completion. This determines the need to create a problem-oriented GIS
Assessment of geomechanical processes occurring in the rock mass during development preparatory workings, taking into account the technogenic state of the rock mass
Authors: Демин В.Ф. , Кыдрашов А.Б. , Абеуов Е.А. , Танекеева Г.Д. 
Published: July 2024

Зерттеудің мақсаты іргелес жатқан тау сілемінің сипаты анықталған заңдылықтары негізінде қазба жұмыстарын қарқынды және қауіпсіз қазу технологиясын жасау үшін қарнақтармен бекітілген шахталық қазбалардың контурларының тұрақтылығын бақылау параметрлерін бағалау болды. Кен қазбаларының айналасындағы тау массивінің күйін бағалау үшін құрылымдық бұзылған гетерогенді тау массивіндегі тау жыныстарының деформациясы, ығысуы және құлау механизмі зерттелді. Тау-кен жұмыстарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында кеніштердегі штангаларды бекітуге арналған шахталардағы тау жыныстары массивінің күйін және кеніштердегі қарнақтық бекітпелер жұмысының параметрлерін ескере отырып, контурға жақын табан жыныстарын бекіту технологиясы әзірленді. Қарағанды көмір бассейнінің шахталарындағы операциялар анықталды
The purpose of the research was to evaluate the stability control parameters of the contours of mine workings, fixed with anchor bolting, in order to create a technology for intensive and safe excavation of excavation workings based on the identified patterns of behavior of adjacent rock masses. The mechanism of deformation, displacement and collapse of rocks in a structurally disturbed heterogeneous rock mass was studied to assess the state of the rock mass around mine workings. A technology for fixing near-contour soil rocks has been developed, taking into account the state of the rock mass around the working, and the parameters for the operation of rock bolts in mines for fixing rods in workings in order to ensure the safety of mining operations in the mines of the Karaganda coal basin have been determined
Целью исследований явилась оценка параметров управления устойчивостью контуров горных выработок, закрепленных анкерной крепью, для создания технологии интенсивного и безопасного проведения выемочных горных выработок на основе выявленных закономерностей поведения примыкающих к ним массивов горных пород. Исследован механизм деформирования, сдвижения и обрушения пород в структурно нарушенном неоднородном горном массиве для оценки состояния породного массива вокруг горных выработок. Разработана технология крепления приконтурных пород почвы с учетом состояния горного массива вокруг выработки и определены параметры эксплуатации анкерной крепи на шахтах для закрепления штанг в выработках в целях обеспечения безопасности ведения горных работ на шахтах Карагандинского угольного бассейна
Ахметкино (ШҚО) сирек металдар кенорнының минералогиялық және геохимиялық ерекшеліктері
Authors: Акбаров Е.Е. , Байсалова А.О. , Долгополова А.В. , Зельтманн Р. 
Published: July 2024

В данной статье приводится общая характеристика вещественного состава гранитов и редкометальных пегматитов месторождения Ахметкино (Восточно-Казахстанская область). Минеральный и химический состав пегматитов исследовался с помощью поляризационного микроскопа, рентгеноструктурного, микрозондового, спектрального и пламенно-спектрофотометрического анализов. Основные литиевые минералы представлены сподуменом, петалитом, циннвальдитом и лепидолитом, содержание лития в них колеблется от 0,005 до 0,2%. Геохимические исследования показали, что граниты и редкометальные пегматиты обогащены такими элементами, как Li, Be, Ta, Sn, Co, Cu, Pb, Y, Yb, Ti, Zr, Ag, Au, Ni, V, As, Zn, Mo, Sb, Ba, Sr, Ce, La, Cr, Bi. Учитывая спрос и цены на литий в настоящее время, освоение месторождения Ахметкино в комплексе с другими литийсодержащими месторождениями Калба-Нарымского рудного поля может стать рентабельным
Бұл мақалада Ахметкино кенорнының (Шығыс Қазақстан облысы) граниттер мен сирек-металды пегматиттерінің заттық құрамының жалпы сипаттамасы берілген. Пегматиттердің минералдық және химиялық құрамы поляризациялық микроскоптың, рентгендік дифракцияның, микрозондтың, спектрлік және жалындық спектрофотометриялық талдаулардың көмегімен зерттелді. Литийдің негізгі минералдары: сподумен, петалит, цинвальдит және лепидолит, олардағы литий мөлшері 0,005-тен 0,2%-ға дейін. Геохимиялық зерттеулер граниттер мен сирек металды пегматиттер Li, Be, Ta, Sn, Co, Cu, Pb, Y, Yb, Ti, Zr, Ag, Au, Ni, V, As, Zn сияқты элементтермен байытылатынын көрсетті. , Mo, Sb, Ba, Sr, Ce, La, Cr, Bi. Литийге қазіргі сұраныс пен бағаны ескере отырып, Ахметкино кен орнын Қалба-Нарым кен орнының құрамында литий бар басқа кен орындарымен бірге игеру тиімді болуы мүмкін
This article provides a general description of the material composition of granites and rare-metal pegmatites of the Akhmetkino deposit (East Kazakhstan region). The mineral and chemical composition of pegmatites was studied using a polarizing microscope, X-ray diff raction, microprobe, spectral and fl ame spectrophotometric analyses. The main lithium minerals are spodumene, petalite, zinnwaldite, and lepidolite; the lithium content in them ranges from 0.005 to 0.2%. Geochemical studies have shown that granites and rare-metal pegmatites are enriched in such elements as Li, Be, Ta, Sn, Co, Cu, Pb, Y, Yb, Ti, Zr, Ag, Au, Ni, V, As, Zn, Mo, Sb, Ba, Sr, Ce, La, Cr, Bi. Given the current demand and prices for lithium, the development of the Akhmetkino deposit in combination with other lithium-bearing deposits of the Kalba-Narym ore fi eld may become profi table