bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Remarques sur l'importation de pierres nobles dans la province romaine de Belgique
Authors: Braemer François 
Published: July 2016

Uitgaande van studies over het verband tussen steengroeven uit de Oudheid en de vindplaatsen van hun produc- tie, waarbij het belang dient onderstreept van de handelswegen tussen de Middellandse zee en het Noord-Westen van het Romeinse Rijk (afbeelding 1), bestudeert François Braemer vooral de Belgische provincie. Recent onder- zoek heeft hem ertoe gebracht de Sommevallei in de atlantische route, waarvan hij een definitie geeft, op te nemen en de nadruk te leggen op decoratiemateriaal afkomstig uit deze provincie (afb. 2).
Door gegevens te verstrekken over de roi en de datum van verwerking van het materiaal in de ontdekte gebou- wen, hoopt hij de interpretatie van toekomstige opgravingen te vergemakkelijken. Zo zal men een duidelijker beeld krijgen van de evolutie van de smaak en van de handel van de Belgische provincie.
Quelques observations sur les bronzes figurés de la province romaine de Belgique
Authors: Lussien-Maisonneuve Marie-Josèphe 
Published: July 2016

Thanks to the material, iconographie, and stylistic examination and, in a few cases, the metallographic analysis, of the tiny bronze statuettes found in the western part of the Roman province of Belgium, one could make out one homogeneous group of 103 figurines worth bringing in parallel with the 200 representations of divinities and animals from the northern part of the province — the territory of present day Belgium — studied by G. Faider-Feytmans.
One could carry out complementary observations on the scattering of the finding sites, the outlook and destination of these items, and above all on their centres of production. A few small workshops have been recorded in the northern part of the province : nothing similar in the western part : Yet, a typological analysis of the statuettes brings evidence of the circulation of a luxury production in the civitas remorum and its imitation with more rudimentary devices in the neighbouring civitates. This might be an evidence of centres of production. Last of all, the moulding of the different statuettes along the same very specialized types might betray the existence of a network of stores selling and mending an imported production, once it was adapted to the local taste.
La compagnie franche de Vandamme
Authors: Milot Jean 
Published: July 2016

Les méthodes que durent employer les généraux français dès le début des guerres de la Révolution avaient imposé d'accroître le nombre des unités d'infanterie légère.
Le décret du 28 mai 1792 avait porté création de 54 compagnies franches et de trois légions franches. Dans le cadre de ce décret, Dominique Vandamme, alors fusilier au 24e régiment d'infanterie de Lille, fut autorisé à lever une compagnie franche de 100 hommes, ayant son dépôt à Cassel.
Les nombreux papiers du général Vandamme conservés à la Bibliothèque Municipale de Lille permettent de reconstituter les différentes étapes de la mise sur pied de l'unité.
Les débuts de l'Ecole Normale Ouvrière dans le Nord (1925-1937)
Authors: Desreumaux Roger 
Published: July 2016

Pour la formation des Dirigeants syndicaux à la pensée de l'Eglise, aux sciences sociales et économiques, à la technique syndicale, a lieu à Lille une session de 15 jours en juillet 1925 pour la première fois. Elle se renouvellera chaque année jusqu'à la guerre. L'initiative est partie des dirigeants de la .T.C., des aumôniers des Secrétariats Sociaux, de professeurs de Droit des Facultés Catholiques, surtout de l'abbé (futur Mgr) Six et du Professeur Joseph Danel.
Les méthodes sont de pédagogie active : fournir des points de repère solides à des étudiants réalistes déjà engagés dans l'action syndicale, leur donner des cours vivants et concrets, leur apporter une méthode de travail personnel. L'Ecole veut être une «mise au point de la vie intellectuelle nécessaire à tout militant», de sa formation économique, de son évolution religieuse également.
Le programme comprend des cours généraux, questions doctrinales et morales, vues d'ensemble, et des cours spéciaux, plus approfondis de législation et organisation ouvrières, des études d'activités, véritables travaux pratiques. On pose des questions sur la Philosophie, la Science, la Révélation, sur l'âme humaine ou sur la volonté. L'Encyclique «Rerum Novaruni» sert de base à plus d'une conférence, ainsi que les grands textes pontificaux, d'abord la «Lettre de la Sacrée Congrégation du Concile à Mgr Liénart», puis, à partir de 1931, la nouvelle encyclique de Pie XI, Quadragesima anno. Aux grandes «orientations du pontificat de Léon XIII» se substituent les «principales orientations du pontificat de Pie XI».
Le Parti Démocrate Populaire
Authors: Dujardin-Thoumin Rosane 
Published: July 2016

The Popular Democratic Party, or P.D.PL., first appears in the Nord in March 1925. It will remain active until just before World War II.
This party defines itself as a party «directed along four cardinal lines : attachment to the republican regime, development of democracy, class collaboration and collaboration between peoples». Passionately interested in the problems of the working world, the P.D.P. feels called to fulfill a mission in favour of the working class. Faithful to the principle by which it is animated, the P.D.P. wants to see a collaboration between the employers and the workers. It wishes to see the working class organise itself. The reforms it proposes show how clearsighted this party is and how far ahead of its time.
This essentially social party, dedicated to justice, is most often composed of convinced Christians, roused by their faith. During the war, many will join the Resistance. Once peace has returned, they will join the ranks of the M.R.P.
La Commission administrative du musée de peinture de Lille. Structures et activités de 1848 à 1926
Authors: Brejon de Lavergnée Arnauld , Gérard Alain 
Published: July 2016

La Commission administrative du musée de peinture, créée par arrêté municipal pour contrôler et orienter le conservateur E. Reynart, collaborera en bonne intelligence avec lui comme avec ses divers successeurs. Initialement composée de membres de la commission de surveillance des écoles académiques, elle s'adjoint rapidement des artistes, des amateurs et critiques d'art, des universitaires et des érudits qui en font un organisme très représentatif du domaine culturel lillois.
La Commission s'intéresse surtout aux achats de toiles, mais elle contrôle également les donations, les travaux de restauration. Ses activités seront surtout importantes jusqu'à la Première Guerre mondiale.
Jean- Joseph Weerts (1846-1927) et la peinture monumentale : La charte des drapiers de Roubaix
Authors: Acheré-Lenoir Chantal 
Published: July 2016

At the beginning of the XIXth century, the city of Roubaix has reached the summit of its industrial and textile development. It is then that it decides to celebrate its success. For so doing, it calls on one of its children who had become famous in Paris, the painter Jean-Joseph Weerts.
This article introduces one of the major monumental paintings of Jean- Joseph Weerts's, who is to be recognized as a major portrait-maker.
It reports the genesis of the project, steeped in the context of the period, traces the different stages of the creative process - documentary research, preparatory studies, actual execution of the work, backing of the canvas - analyses the painting in its final form and ends up with a glance at its reception by the people of the time. It attempts thus at meeting a twin objective : hith- lighting the qualities of an artist who is being rediscovered today, and, beyond that purpose, illustrating one of the functions of art in its relations with IIIrd Republic society.
Henri Le Sidaner et la Région Nord/ Pas-de- Calais
Authors: Le Cieux Laurence 
Published: July 2016

Henri Le Sidaner (1862-1939) kept all through his life and career privileged links with the Nord/ Pas-de-Calais region.
Several causes explain this attachment.
The family of the young Henri Le Sidaner settled in Dunkirk, when this latter was only 10. It was to be in this town that he was introduced to drawing and painting before attending Cabanel's classes in Paris. The town of Dunkirk awarded him, for this reason and for three years, a grand which preserved him for some time from material worries.
His aesthetic sensitivity always led him to picture the lights of the Nord and Belgian landscapes.
On his first stays in Etaples and on the Côte d'Opale, he made friends with several artists of the region and above all with the Duhem couple with whom he always entertained durable and privileged relations.
Thus, the work itself of this artist is fraught with the atmosphere of the Nord/ Pas-de-Calais region, and can be admired in many collections either public or private.
Recherches archéologiques à Boulogne-sur-Mer (septembre 1990-avril 1993)
Authors: Belot Eric , Canut Véronique 
Published: July 2016

Tot de verzameling romeins glaswerk van Boulogne-sur-Mer behoort een groep glazen vaatjes, flessen in de vorm van een vat, met aan de onderkant van sommige een stempel met de naam FRONTINUS. Zowat 30 specimen kwamen in de 19de eeuw in gemeentelijk bezit. Aan de hand van de bewaarde en verdwenen exemplaren kan men de toendertijd opgestelde gegevens toetsen en de hele verzameling opnieuw onderzoeken. Er zijn intéressante stukken : zo bijvoorbeeld een klein exemplaar in twee f ragmen- ten, onlangs «herontdekt» in de reserve, met een diameter van 4,2 cm (n° inv. : 2605/2606), een mooi stuk met boldekor (n° inv. : 2496), een fies waarop de stempel niet op de bodem staat, maar op de eerste ribbel onderaan (n° inv. : 2646). Het geheel van deze glazen bevestigt het belang van Boulogne in de laatro- meinse tijd en geeft een beeld van de verspreiding ervan in het noordelijk galloromeins gebied. Voor de studie van de noordwestelijke handelsroutes is het van belang een glas met stempel IBO te vermelden, waarvan een gelijkaardig voorbeeld in Milton Regis (Engeland) ontdekt werd.
In de huidige toestand van het museum, een tijd van omvorming en inventarisatie, kan een eerste studie zeker geen definitief karakter hebben. Intéressante ontdekkingen in de reserves van het kasteelmuseum zijn niet uitgesloten. Van het twintigtal in de vorige eeuw beschreven stempels heeft men er momenteel maar negen teruggevonden. Bovendien, en vooral, moet men rekenen op de toekomstige opgravingen in het antieke Boulogne.
La nécropole mérovingienne de Bloville (Campagne-les- Hesdin, Pas-de-Calais) : premiers résultats.
Authors: Routier Jean-Claude , Thuillier Freddy 
Published: July 2016

De merovingische necropool te Bioville (Campagne-les-Hesdin, Pas-de-Calais) : eerste stand van zaken.
De merovingische necropool van Bioville te Campagne-les-Hesdin (Pas-de-Calais) werd blootgelegd tijdens een noodopgraving voor de aanleg van de départementale weg RD 439 tussen Lambus en Bioville, in 1994. Zij lag bijna geheel in het onteigende terrein en kon dus bijna geheel uitgegraven worden. Het ging om een landelijke begraafplaats met een honderdtal graven in de leembodem en te dateren van de tweede helft van de vie eeuw tot het einde van de vne op grond van het vrij talrijke grafmeubilair. Daar er geen skeletten meer over waren (de beenderen waren volledig verstrooid) kon men de begraafplaats niet op antropologisch gebied bestuderen.
L'imposition de la langue (1789-1815).
Authors: Bodé Gérard 
Published: July 2016

Het opleggen van de taal (1789-1815).
De Franse revolutie heeft, vooral vanaf de Conventie, druk overlegd inzake de noodzaak een enkele taal op te leggen aan het land. De rede van Barère en het onderzoek van Grégoire zijn daarvan de meest bekende en bestudeerde aspecten.
Bestond er naast de officiële versie van de revolutie en aansluitend het regime van Napoleon een echte taalpolitiek ?
In dit artikel wil men naast de officiële versie onderzoeken, aan de hand van archiefmateriaal in een paar departementen (Est de la France, Midi, Nord) wat de daadwerkelijke verplichting van het Frans meebracht.
Het is nodig in te schatten welke middelen de openbare instellingen gebruikten, wat de houding van de betrokkenen was, tussen tegenstand aan en goedkeuring van die politiek. Het ligt zo voor de hand de taal als een basiselement van de republikeinse school te beschouwen dat men daar geen aandacht voor heeft.
Occasion manquée, occasion saisie : les protestants dans l'Ecole républicaine, 1792-1879.
Authors: Cabanel Patrick 
Published: July 2016

Missed Opportunity, Grasped Opportunity : Protestants in the School of the Republic, 1792-1879.
The aim of this paper consists in comparing the position the Protestants and their pastors occupied in two regimes, the 1st and Illrd Republics, that put a lot of demands on education and the school to establish their own lasting foundations.
The part played by the Protestants in the establishment of the school of the Republic looks unbalanced and unfinished. Several pastors, members of the Convention, Jay de Sainte-Foy, Jeanbon Saint-André and above all Rabaut Saint-Etienne, did propose plans for a national education that deserve a closer analysis.
Another name can embody Protestant continuity between the 1st and Illrd Republics : that of the German-speaking Swiss pedagogue Pestalozzi. Proclaimed French citizen on 26 August 1792, he declined to come to Paris but proposed in Brumaire Year III, in association with the Bern pastor Ith, to write for the Republic « elementary works able to strengthen French freedom through the regeneration of manners and the expansion of enlightenment ». Ninety years later, the Dictionnaire de Pédagogie of the Protestant former theologian Ferdinand Buisson devoted its longer entry to Pestalozzi : it was signed by another original Protestant, J. Guillaume, in charge of the Revue Pédagogique.
This material (needless to say better documented for the Illrd Republic than for the Convention) will serve as basis for a reflexion on the encounter between Protestantism and the Republic, between a religion of the book and the development of pubic education.
De la monnaie gauloise à la monnaie romaine : l'exemple de la région du Nord — Pas-de-Calais.
Authors: Delmaire Roland 
Published: July 2016

Roland Delmaire et collaborateurs, Chronique numismatique.
Publication de monnaies gauloises et romaines découvertes dans vingt communes du Pas-de-Calais et cinq communes du Nord. A noter plus particulièrement un bronze gaulois uniface (Balinghem) et un autre à légende CAITIO-MANDV (Bonnières), un denier républicain serratus (Etrun) et un antoninien de Carausius (Merris).
Le site antique du « Palais des Sports » à Amiens.
Authors: Binet Eric 
Published: July 2016

De antieke site van het Sportpaleis te Amiens.
Op de site van het Sportpaleis te Amiens werd een noodopgraving in twee fazen uitgevoerd tussen augustus 1992 en maart 1994, voor de aanleg van een nieuw sportcomplex. Een oppervlakte van bijna 1 000 m2 werd blootgelegd en 12 000 m3 archeologische opvulling, hoofdzakelijk uit de oudheid, onderzocht.
De site bevindt zich aan de westrand van Samarobriva, in de laatste reeks insulae. Het zuidelijke derde van zo een insula werd onderzocht. De werf werd begrensd, in het westen en het zuiden, door twee straten die overeenkwamen met het algemene stratenplan van de stad.
De eerste bewoning kan men situeren in 10/ 15 na Chr. Het gaat dan om percelen met putten waarop waarschijnlijk silos en lichte gebouwen (op paalputten) stonden.
Dit eerste meer rurale dan stedelijke stadium verdween in het midden van de eerste eeuw. Toen bouwde men stenen huizen met grondvesten in kalksteen en lemen muren. Hun oppervlakte komt overeen met de oude percelen en varieert van 450 tot meer dan 800 m2. Bepaalde stukke lijken dan niet meer gebruikt te worden, in tegenstelling tot de vroegere toestand.
Men moet wachten op het begin van de tweede eeuw om opnieuw een volledige bezetting van de site te zien ontstaan. Er zijn nu vier of vijf huizen en in de periode tot het einde van de derde eeuw zijn er maar twee belangrijke veranderingen. De oppervlakten liggen tussen 100 en meer dan 2 500 m2.
Recherches archéologiques à Bavay, XIX-XXIII (Basilique civile, 1995-1996).
Authors: Hanoune Roger , Muller Arthur 
Published: July 2016

Archeologisch onderzoek van Bavay, XIX-XXIII (Burgerlijke basiliek, 1995-1996).
De belangrijkste resultaten van twee campagnes, in 1995 en 1996, in de burgerlijke basiliek op het forum van Bavay betroffen :
- de toestand voor het monument (période la, ambachtelijke installâmes ; période Ib, verharding van het eerste plein, of proto-forum) ;
- het grondplan van de basiliek zelf die in de oostelijke vleugel een grote zaal met een absis tussen twee zijzalen heeft gehad, tijdens de drie fazen van het gebouw (een derde van die absis werd opgegraven ten zuiden van de Rue de la Réunion) ;
- de hedendaagse toestand van de zone waarop nu het Collège Notre-Dame-de-l'Assomption staat.
Cambrai antique et médiéval : la fouille d'une partie du quartier de l'ancienne église Saint-Martin.
Authors: Geoffroy Jean-François , Roumégoux Yves , Thoquenne V. 
Published: July 2016

Antiek en middeleeuws Kamerrijk : de opgraving van een deel van de Sint-Martinuswijk.
De Beschrijving van Gallië uit het begin van de Vde eeuw vermeldt dat Camaracum hoofdstad van de Nerviers wordt en Bagacum (Bavay) vervangt. De stad is voor de archeologen een essentiele schakel in de evolutie van de provincie Noord-Gallië, maar merkwaardig genoeg een van de minst bestudeerde antieke en middeleeuwse steden in die streek. In 1995 kregen wij de mogelijkheid een deel van de Sint-Martinuswijk te onderzoeken. Van de kerk blijft alleen de toren, nu belfort, over. De aangetroffen overblijfselen omvatten een periode van het late Keizerrijk tot de moderne tijd en zijn van belang voor de historische topografie van de stad. Men vond ook veel aardewerk, bronzen en benen voorwerpen. Met dit artikel worden een paar leemten waarover de historici in de jaren 70 hun beklag deden, gevuld.
Une estampille de Pistillus d'Autun trouvée à Sains-du-Nord (Nord).
Authors: Loridant Frédéric 
Published: July 2016

Een stempel van Pistillus van Autun gevonden in Sains-du-Nord (Nord).
In de zomer 1996 is er in Sains-du-Nord een opgravingscampagne geweest in de nabijheid van een galloromeinse site die men in de jaren '80 opgemerkt had. Op een oppervlakte van ca 3. 000 m2 werd een verharde straat met gebouwen en ovens blootgelegd. Aan de hand van de vooral lokale keramiekvondsten kan men de site dateren in de mde eeuw. In een met steen afgezette put vond men fragmenten van een beeldje in aardewerk. Een stukje draagt de signatuur van Pistillus uit Autun, die in het begin van de mde eeuw werkzaam was. Zijn producten waren goed verspreid in Centraal gallië, maar zeldzamer ten noor- den van de Oise. Het exemplaar te Sains-du-Nord is het meest noordelijke ooit gevonden.
Antiquités africaines dans les collections du Nord, V-VI.
Authors: Hanoune Roger 
Published: July 2016

Afrikaanse oudheden in de noordfranse verzamelingen, V-VI.
De auteur maakt een bilan van de aanwezigheid van uit Afrika afkomstige keramiek in Noord-Gallië. Het zijn zeldzaamheden al kan dat een gevolg zijn van de onoplettendheid van de archeologen. Een « buis met gewelf » van het Ashmolean Museum te Oxford, toegeschreven aan Beauvais, moet zeker geschrapt worden uit de lijst.
Le grand remue-ménage : la mobilité géographique des populations ouvrières de la vallée de la Lys au milieu du XIXe siècle.
Authors: Terrier Didier 
Published: July 2016

De grote verhuis : de geografische mobiliteit van de arbeiderspopulatie in de Leievallei in het midden van de 19de eeuw.
Aan de hand van twee registers over de migratie in Armentiers en Halluin kan men de voornaamste kenmerken ervan natrekken in deze twee door de beginnende industrialisatie veranderende steden. In de twee gevallen groeit de bevolking steeds maar aan, maar de aankomst en het vertrek van grote groepen scheppen een sfeer die de stad zeer onstabiel maken, ten gevolge van de residentiële turbulentie.
De migranten zijn doorgaans paren met kinderen ; maar tegenover die gelijkenis staat dat de plaatsen waar ze heen willen en die ze willen verlaten specifieke eigenschappen hebben. Vanaf 1850 is Armentières al gemechaniseerd en er stromen wevers toe van overal, uit Gent en Rijsel, die als de kans zich voordoet teruggaan. Halluin blijft een centrum van handweverij en bekleedt een plaats in de bevolkingsflux veroorzaakt door het naast elkaar bestaan van rurale en half geurbaniseerde zones. De grootte van de stad en de lokale industrie bepalen in grote mate de omvang van het recruteringsgebied.
Vicissitudes d'une lente reconstruction de centre urbain : Valenciennes, 1940-1960.
Authors: Richez Jean-Marie 
Published: July 2016

Mai 1940, le centre ville de Valenciennes disparaît à la suite d'un incendie mal maîtrisé. 440 immeubles commerciaux sont sinistrés dans la zone détruite notamment la Place d'Armes, qui perd la quasi totalité des maisons restaurées en 1752, ainsi que les deux dernières maisons à pignon en pan de bois en encorbellement de la rue de Lille, dont celle du château d'argent construite au XVIe siècle.
Le 29 septembre 1959, le général de Gaulle inaugure l'hôtel de ville. Cette inauguration consacre la fin de la reconstruction de la ville. Au seuil du XXIe siècle, l'opinion générale considère que celle-ci ne fut point une réussite.
Le projet de reconstruction initial élaboré par Albert Laprade, architecte urbaniste est fortement imprégné par l'idéologie de la révolution nationale. Ce plan reconnu d'utilité publique le 24 juin 1943 commence à être exécuté en 1947 par Vandenbeusch, architecte en chef. Dès 1952, Jean Vergnaud qui lui succède modifie l'architecture du plan et crée un projet centré sur le bien-être de l'homme. Les deux projets aujourd'hui inachevés se superposent et constituent l'originalité de la reconstruction de la ville. Cet inachèvement alimente le sentiment diffus que la reconstruction de la ville fut un échec.
Un combat d'après-guerre : le statut de prisonniers
Authors: Abbal Odon 
Published: July 2016

Oddon Abbal, Een strijdpunt van na de oorlog : het statuut van de gevangenen.
De tijdgenoten hadden er geen oren naar, de historici verwaarloosden ze. De franse oorlogsgevangenen hebben na de wapenstilstand op twee fronten moeten strijden. Het was niet gemakkelijk voor hen erkend te worden door de soms vijandige publieke opinie als echte oudstrijders. Een tweede gevecht ging om de terugbetaling van de door familieleden tijdens hun gevangenschap geleverde ravitaillering. Tijdens de lange weg van die erkenning werd in het parlement een debat gevoerd waarbij voor-en tegenstanders het hadden over het beeld van de krijgsgevangene in een maat-schappij die alleen wou terugkijken naar de triomferende soldaat. De late officiële erkenning is een teken van de breuk in de nationale consensus, ook bij de oudstrijders.
Inventaire des collections archéologiques originaires de Bavay, III : les collections de céramique conservées au musée des Beaux- Arts de Lille. Note sur quelques formes de céramiques en usage à Bagacum durant l'Antiquité
Authors: Herbin Patrice , Loridant Frédéric 
Published: July 2016

Patrice Herbin, Frédéric Loridant, Inventaris van de archeologische verzamelingen afkomstig uit Bavay, III : De aardewerkverzameling in het Museum voor Schone Kunsten te Rijsel.
Dit artikel is een vervolg op vroeger hier verschenen artikels (Loridant, Debs 1991 ; Loridant, Beaussart 1993) over verzamelingen van galloromeinse voorwerpen uit Bavay, die niet in het plaatselijke museum bewaard worden. Aan de hand van stukken in het museum van Rijsel wordt de typologie van de galloromeinse keramiek in gebruik in het zuidelijke deel van de streek van de Nerviërs bestudeerd.