КӨМҮРТЕК ЖАНА МЕТАЛЛ НАНОБӨЛҮКЧҮЛӨРҮН СУЮКТУКТАГЫ ИМПУЛЬСТУК ПЛАЗMAДА ЖЫЙНАЛУУСУ
Authors: Абдуллаева Ж.Д. , Маметова А.С. , Гаффорова Х.И. 
Published: September 2024

Методом импульсной плазмы в жидкости успешно синтезированы кадмий, цинк и углеродные наноматериалы. Целью исследования было диспергировать кадмий и цинк в расплавленной сере и осуществить сборку углеродных наночастиц в диэлектрической жидкости. Температура расплава поддерживалась в диапазоне от 140– 145°С с помощью термостата ТРК-2. Синтезированные наночастицы были охарактеризованы методами рентгеноструктурного, микроскопического и спектрометрического анализов. В зависимости от вида системы и места, где она образуется, самосборка может быть биологической или межфазной. В процессе импульсной плазмы за счет неравновесного течения импульсной плазмы в жидкости происходит самоорганизация метастабильных наночастиц металлов, оксидов, сульфидов, алмазов и кремния. В зависимости от природы диэлектрической жидкой среды и наноструктурированного материала могут образовываться следующие вещества: металлические наночастицы меди, серебра, золота с ГЦК-решеткой типа меди со структурной наследственностью их расплавов; наночастицы алмаза и кремния, более совершенные по сравнению с их массивным состоянием.
Аннотация. Кадмий, цинк жана көмүртек наноматериалдары суюктукта импульстук плазма аркылуу ийгиликтүү синтезделди. Изилдөөнүн максаты кадмий менен цинкти эриген күкүрттө таркатып, диэлектрдик суюктукта көмүртек нанобөлүкчөлөрүн чогултуу болгон. ТРК-2 термостатынын жардамы менен эрүү температурасы 140тан 145°Сге чейинки аралыкта сакталган. Синтезделген нанобөлүкчөлөр рентген нурларынын дифракциясы, микроскопиялык жана спектрометриялык анализдер менен мүнөздөлгөн. Системанын түрүнө жана пайда болгон жерге байланыштуу, нанобөлүкчөлөрдүн өз алдынча группалануусу биологиялык же интерфейстик болушу мүмкүн. Импульстук плазма учурунда суюктуктагы импульстук плазманын тең салмактуу эмес агымынан улам метастабилдүү металлдын, оксиддин, сульфиддин, алмаздын жана кремнийдин нанобөлүкчөлөрүнүн өз алдынча түзүлүшү пайда болот. Диэлектрик суюк чөйрөнүн жана наноструктуралуу материалдын табиятына ылайык төмөнкүдөй заттар түзүлүшү мүмкүн: жездин, күмүштүн, алтындын металл нанобөлүкчөлөрү жез сыяктуу fcc торчолуу, алардын эритмелеринин структуралык тукум куучулугу менен; алмаздын жана кремнийдин нанобөлүкчөлөрү, алардын массалык абалына салыштырмалуу алда канча өнүккөн.
Cadmium, zinc and carbon nanomaterials were sucessfully synthesized by implulse plasma in liquid. Research purpose was to disperse cadmium and zinc in a molten sulfur and to perform the assembly of carbon nanoparticles in the dielectric liquid. The melt temperature was maintained in the region of 140 to 145°C using a TRK-2 thermostat. Synthesized nanoparticles were characterized by X-ray diffraction, microscopy and spectrometry analyses. Due to the systems kind and place where it occurs, self-assembly can be biological or interfacial. During the impulse plasma, self-organization of metastable metal, oxide, sulfide, diamond, and silicon nanoparticles occurs due to the non-equilibrium flow of impulse plasma in liquid. According to the nature of dielectric liquid medium and the nanostructured material, the following substances can be formed: metal nanoparticles of copper, silver, gold with an fcc lattice like copper with the structural heredity of their melts; nanoparticles of diamond and silicon, more advanced in comparison with their massive condition.