MANAGEMENT OF ACUTE APPENDICITIS IN ADULT PATIENTS, NATIONAL RECOMMENDATION FOR CLINICAL PRACTICE (GUIDELINE)
Authors: არაბიძე გ. , დათუაშვილი გ. , თომაძე გ. , კილაძე მ. , ლომიძე ნ. , მოსიძე ბ. , ჩხიკვაძე თ. , ფრუიძე ნ. , ჩაკვეტაძე ბ. , ჯიქია დ. 
Published: September 2024

მწვავე აპენდიციტი მუცლის მწვავე ტკივილის ერთ-ერთი უხშირესი მიზეზი და გადაუდებელ აბდომინურ ქირურგიაში ოპერაციული ჩარევის ყველაზე ხშირი ჩვენებაა მსოფლიოში. იგი შეიძლება პროგრესირდეს პერფორაციასა და პერიტონიტამდე, რომლებიც ასოცირებულია მძიმე გართულებებთან და სიკვდილობასთან. მწვავე აპენდიციტი გამოირჩევა კლინიკური გამოვლინებებისა და მიმდინარეობის მრავალფეროვნებით, რაც განაპირობებს დიფერენციალური დიაგნოზის სირთულეს. მსოფლიოს მასშტაბით კვლავ საკამათო რჩება გამოსახულებითი კვლევების - ულტრასონოგრაფია, კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტური რეზონანსი - როლი მწვავე აპენდიციტის დიაგნოსტიკაში. მწვავე აპენდიციტის ქირურგიულ მკურნალობაში მოხდა პარადიგმის გადანაცვლება ღია აპენდექტომიიდან ლაპაროსკოპული აპენდექტომიისკენ როგორც მოზრდილებში, ასევე ბავშვებში. ბოლო ათწლეულში, გაურთულებელ შემთხვევებში, ქირურგიული ჩარევის ალტერნატივად მოწოდებულია არაოპერაციული მკურნალობა ანტიბიოტიკებით. მრავალი გაიდლაინის არსებობის მიუხედავად დრემდე არ გამოქვეყნებულა მწვავე აპენდიციტის დიაგნოსტიკისა და მართვის ყოვლისმომცველი კლინიკური რეკომენდაციები. გამონაკლისს არც საქართველო წარმოადგენს. აქედან გამომდინარე, საქართველოს გრიგოლ მუხაძის ქირურგთა ასოციაციამ მიიღო გადაწყვეტილება ჩამოეყალიბებინა ახალი, თანამედროვე საერთაშორისო გაიდლაინებზე დაფუძნებული კლინიკური რეკომენდაციების შედარებით სრულფასოვანი, მოცულობითი გაიდლაინი. ჩვენს მიერ წარმოდგენილი გაიდლაინი ეფუძნება რამდენიმე საერთაშორისო და ქართულ წყაროს. გაიდლაინის შემუშავების პროცესში განხორციელდა სხვადასხვა გაიდლაინების შეჯერება, თარგმნა, შემდგომ ადაპტაცია და ექსპერტიზა დარგის წამყვანი სპეციალისტების მიერ. გაიდლაინის ძირითადი დებულებები განხილული იყო საქართველოს გრიგოლ მუხაძი ქირურგთა ასოციაციის 2018 21 სექტემბრის საერთაშორისო კონგრესზე, რომელიც ჩატარდა გადაუდებელ ქირურგთა მსოფლიო ასოციაციის წარმომადგენლებთან ერთად. ადაპტირების შემდეგ მიღებულ იქნა კონსესუსი საქართველოს ქირურგთა ასოციაციის 2019 წლის სექტემბრის სხდომაზე. ამის გარდა, განხორციელდა გაიდლაინის ძირითადი რეკომენდაციების შედარება და მოდერნიზაცია გადაუდებელი ქირურგიის მსოფლიო საზოგადოების (WSWS) იერუსალიმის გაიდლაინის 2020 წლის განახლებებთან (Diagnosis and treatment of acute appendicitis: 2020 update of the WSES Jerusalem guidelines). წარმოდგენილ ნაშრომში შეჯამებულია რეკომენდაციები და საბაზისო დებულებები შემდეგ საკითხებზე: 1. ქულებით შეფასების ინსტრუმენტების კლინიკური და სადიაგნოსტიკო ეფექტურობა; 2. მწვავე აპენდიციტის ძირითადი სიმპტომები და მათი მნიშვნელობა დიფერენციალურ დიაგნოსტიკაში; 3. გამოსახულებითი კვლევების სენსიტიურობა და სპეციფიკურობა მწვავე აპენდიციტის დიაგნოსტიკაში; 4. გაურთულებელი აპენდიციტის არაოპერაციული მკურნალობა; 5. აპენდექტომიის ვადები და სტაციონარში დაყოვნება; 6. ქირურგიული მკურნალობა; 7. აპენდიციტის ინტრაოპერაციული შეფასება; 8. გართულებული აპენდიციტის მკურნალობა; 9. წინასაოპერაციო და ოპერაციის შემდგომი ანტიბიოტიკოთერაპია; 10. აპენდიციტი განსაკუთრებულ ჯგუფებში: ორსულთა აპენდიციტი, მწვავე აპენდიციტი ბავშვებში, ხანდაზმულებში და იმუნოკომპრომეტირებულ პირებში. გაიდლაინის რეკომენდაციების პრაქტიკაში დანერგვა ხელს შეუწყობს მწვავე აპენდიციტის სწორ და დროულ გამოვლენას, შესაბამისად, დროულ ოპერაციულ მკურნალობას, რაც შეამცირებს არასაჭირო დიაგნოსტიკურ გამოკვლევებთან დაკავშირებულ ხარჯებს, ჩვენების გარეშე წარმოებული აპენდექტომიების რიცხვს და უზრუნველყოფს მკურნალობის შედეგების ოპტიმიზაციას. საკვანძო სიტყვები: მწვავე აპენდიციტი, გაიდლაინი, ალვარადოს ქულა, არაოპერაციული მართვა, ანტიბიოტიკები, გართულებული აპენდიციტი, აპენდექტომია, ლაპაროსკოპული აპენდექტომია
Acute appendicitis is one of the most common reasons of severe abdominal pain and is the most common indication for surgical intervention in emergency abdominal surgery. It can progress to perforation and peritonitis associated with severe complications and death. Acute appendicitis is characterized by a variety of clinical manifestations and course, leading to the difficulty of differential diagnosis. The role of imaging studies (Ultrasound, CT, MRI) in the diagnosis of acute appendicitis remains controversial around the world. In the surgical treatment of acute appendicitis, the paradigm shifted from open appendectomy to laparoscopic appendectomy in both adults and children. In the last decade, in uncomplicated cases, non-surgical treatment with antibiotics has been provided as an alternative to surgical intervention. Despite the existence of many guidelines, comprehensive clinical recommendations for the diagnosis and management of acute appendicitis have not yet been published. Georgia isn't exception. Therefore, the Georgian Association of Surgeons of Grigol Mukhadze has decided to develop a relatively complete, voluminous guideline of clinical recommendations based on new, modern international guidelines. The guideline presented by us is based on several international and Georgian sources. In the process of developing the guideline, various guidelines were agreed upon, translated, further adapted and examined by leading specialists in the field. The main provisions of the guidelines were discussed at the International Congress of Surgeons of Georgia Grigol Mukhadze 2018 on September 21, 2018, which was held together with the representatives of the World Association of Emergency Surgeons. The adaptation was adopted at the September 2019 meeting of the Georgian Surgeons Association. In addition, the main guidelines for guidelines were compared and modernized with the World Emergency Surgery Society (WSWS) with the updated version of the Jerusalem Guideline 2020 (Diagnosis and treatment of acute appendicitis: 2020 update of the WSES Jerusalem guidelines). The present paper summarizes the recommendations and basic provisions on the following issues: 1. Clinical and diagnostic effectiveness of score assessment tools; 2. The main symptoms of acute appendicitis and their importance in differential diagnosis; 3. Sensitivity and specificity of imaging studies in the diagnosis of acute appendicitis; 4. Non-surgical treatment of uncomplicated appendicitis; 5. Deadlines for appendectomy and hospital stay; 6. Surgical treatment; 7. Intraoperative evaluation of appendicitis; 8. Treatment of complicated appendicitis; 9. Preoperative and postoperative antibiotic therapy; 10. Appendicitis in special groups: appendicitis in pregnant women, acute appendicitis in children, the elderly and immunocompromised individuals. The implementation of guideline recommendations in practice will help to identify acute and timely appendicitis, therefore, timely surgical treatment, which will reduce the costs associated with unnecessary diagnostic tests, the number of appendages performed without evidence and provide optimization of treatment outcomes.