bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
ინტერფერენციის საკითხები იმერეთში მცხოვრებ დევნილთა მეტყველების მიხედვით
Authors: ზვიადაძე თამილა , კაკაჩია მარინე , მარგიანი ქეთევან , ჯღარკავა მარინა 
Published: September 2024

აფხაზეთიდან დევნილი მოსახლეობის მეტყველებამ ოცდაათი წლის განმავლობაში ცვლილებები განიცადა. ჩვენი კვლევის საგანს სწორედ ინტერფერენციის საკითხების შესწავლა წარმოადგენს. აფხაზეთიდან დევნილთა მეტყველების თავისებურებათა დაფიქსირება, აღნუსხვა- ანალიზი ასეთი მასშტაბით ჯერ არ ჩატარებულა. კვლევები ხორციელდება საქართველოს იმ რეგიონებში, სადაც დევნილთა მეტი რაოდენობაა კომპაქტურად ჩასახლებული. ამჯერად იმერეთში, კერძოდ, წყალტუბოში მცხოვრებ დევნილთა მეტყველების თავისებურებებზე შევაჩერეთ ყურადღება.
აღსანიშნავია, რომ წყალტუბოში მცხოვრებ აფხაზეთიდან დევნილთა უმრავლესობა თავის დროზე ლეჩხუმიდან იყვნენ გადასახლებულები, ამიტომაც მათ, ბუნებრივია, თან მოჰყვა ლეჩხუმური კილოსთვის დამახასიათებელი სამეტყველო თავისებურებები.
აფხაზეთის ლეჩხუმელთა მეტყველებაში უხვადაა წარმოდგენილი საყოფაცხოვრებო და სამეურნეო დარგობრივი ლექსიკის დიალექტური ნაირსახეობანი. გამოიყოფა არქაული ფენაც (დიალექტიზმებად გააზრებული), ეთნოგრაფიული თავისებურებების ამსახველი ლექსიკა, რუსული ენის ზეგავლენით დამკვიდრებული ფორმები, ზანიზმები. ეს ყველაფერი კი მეტად საინტერესო სურათს იძლევა. რა თქმა უნდა, მოსახლეობამ ლეჩხუმური დიალექტი შეინარჩუნა, ასევე, შეისისხლხორცა აფხაზეთში მცხოვრებ ქართველთა მეტყველებისათვის დამახასიათებელი ნიუანსებიც; დევნილობისას კი ამას დაემატა თავისებურებები, რომლებიც გაჩნდა იმერულთან ურთიერთობისას.
ინტერფერენციულობით ხასიათდება აფხაზეთიდან დევნილ სვანთა მეტყველებაც, რომელზეც დაკვირვებამ ცხადყო, რომ ერგატივს აქ ისევე, როგორც ენგურის ხეობის სვანურში, ახასიათებს როგორც ოდენ საკუთრივ მოთხრობითი ბრუნვის ფორმანტებით წარმოება, ასევე ორ- და სამფუძიანობაც კი.
აფხაზეთიდან დევნილთა მეტყველების აღნუსხვა და ენათმეცნიერული კვლევა აქტუალურია სახელმწიფოებრივად, ფასეულია ლინგვისტურად, საინტერესოა მეცნიერული (ქართველოლოგიური) ასპექტით. აღსანიშნავია, რომ ჩაწერილი ტექსტები შეიცავს ენობრივი ანალიზისათვის მეტად მნიშვნელოვან ინფორმაციას. ზოგიერთი ფორმა არ დასტურდება ძირ დიალექტში. ტექსტების შეკრება და ყველა იმ ცვლილების აღნუსხვა, რაც დიალექტში დროის გარკვეულ მონაკვეთში გაჩნდება, შესაძლებლობას იძლევა განისაზღვროს დიალექტის ცვლილებების შინაგანი ტენდენციები.
გაირკვა, რომ აფხაზეთიდან დევნილთა მეტყველებაში ერთმანეთს ერწყმის სხვადასხვა ენობრივ-დიალექტური მოვლენა, რაც მეტყველებას ინტერფერენციული იერსახის მატარებელს ხდის. განსხვავებული ენობრივ- დიალექტური კოდისათვის დამახასიათებელი ნიშნების ზედდება ანუ ინტერფერენცია – ერთი რომელიმე ენის ან დიალექტის მეორეზე ნებისმიერი ზემოქმედება ხშირად არაკონტროლირებადი პროცესია. რა თქმა უნდა, აქტიურად გამოყენებული ენა თუ დიალექტი უფრო ადვილად მოქმედებს მეორეზე.
ემპირიული ენობრივი (დიალექტური) მასალის ანალიზის საფუძველზე პუბლიკაციაში მეტ-ნაკლები სრულყოფილებით არის წარმოდგენილი კვლევის შედეგები და პასუხები შემდეგ კითხვებზე:

რა განაპირობებს ინტერფერენციულ ცვლილებებს, რა ფაქტორები იწვევს პროცესს;
როგორია ინტერფერენციის მასშტაბები;
რა გზით, როგორი ფორმით მკვიდრდება დევნილთა მეტყველებაში ლექსიკური და გრამატიკული ნასესხობები;
როგორია ინტერფერენციული თუ სხვა ტიპის ენობრივი ცვლილებების დინამიკა.
-ობ და -ებ თემის ნიშანთა შენაცვლებისათვის იმერულში
Authors: მიქაუტაძე მაია 
Published: September 2024

-ებ და -ობ ფორმანტები საკმაოდ გავრცელებული და პროდუქტიულია როგორც ქართულ სამწიგნობრო ენაში, ასევე დიალექტებში. ისინი სხვადასხვა ტიპის ზმნებს დაერთვის და აწმყოსა და მყოფადის წრის მწკრივების მაწარმოებლებად გვევლინება.
-ობ სუფიქსის სხვა თემის ნიშნით ჩანაცვლება დიალექტებში შედარებით იშვიათად ხდება, პირიქით კი – ხშირად. -ებ სუფიქსს კილოებში ხშირად ცვლის ხოლმე სხვა თემის ნიშანი, მათ შორის არის -ობ სუფიქსიც.
ქვემოიმერულში დადასტურდა საინტერესო წარმოება მიტირებს ზმნური ფორმისა. კერძოდ: როდესაც მიტირებს ის მე მას კონტექსტი გულისხმობს ჩვეულებრივ პირდაპირ ობიექტზე მოქმედებას, მის ატირებას, ასეთ დროს თემის ნიშანი -ებ აწმყოსა და მყოფადში უცვლელი რჩება:
აწმყო: მიტირებს ის მე შვილს/გულს/დედას...
მყოფადი: მიტირებს/ამიტირებს ის მე შვილს/გულს/დედას...
და მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ეს კონტექსტი გულისხმობს ლანძღვას/გინებას – დედის ტირებას, აწმყოში -ებ თემის ნიშანი ჩანაცვლებულია -ობ ფორმანტით:
დედას მტირობს ის მე (ნაცვლად მართებული დედას მიტირებს ის მე ფორმისა).
იმერული კილოს აღნიშნულ ფორმებში ენამ არა მხოლოდ გრამატიკული ომონიმია დაძლია და აწმყოსა და მყოფადის მწკრივებში ფუძეების თანხვედრა აიცილა თავიდან (შდრ., ზემოთ ყურობს ტიპის ზმნები), არამედ დროის თვალსაზრისით გამიჯვნასთან ერთად (მტირობს – მიტირებს), სემანტიკური დატვირთვაც მისცა მათ: ბავშვს მიტირებს და დედას მტირობს...).
ბრიტანელი მოგზაური და მწერალი ჯონ ბუჩან ტელფერი იმერეთის შესახებ
Authors: ნიკოლეიშვილი ოთარ 
Published: September 2024

XIX საუკუნის იმ უცხოურ წყაროებს შორის, რომლებიც იმერეთის ისტორიის, ყოფითი კულტურისა თუ ადათ-ტრადიციების შესახებ მოგვითხრობს, აუცილებლად უნდა დავასახელოთ 1876 წელს ლონდონში ორ ტომად გამოცემული წიგნი „ყირიმი და ამიერკავკასია“, რომლის ავტორია გაერთიანებული სამეფოს ფლოტის კაპიტანი, ლონდონის სიძველეთა საზოგადოების წევრი, მოგზაური და მწერალი ჯონ ბუჩან ტელფერი.
აღსანიშნავია ისიც, რომ 1870-იან წლებში ბრიტანელმა მწერალმა სამი წელი რუსეთის იმპერიაშიც დაჰყო, რა დროსაც ორჯერ ყირიმსა და კავკასიაშიც იმოგზაურა. ვინაიდან ჩვენს ქვეყანაში განხორციელებული ვიზიტების დროს ჯონ ბუჩან ტელფერს საქართველოს არაერთი ქალაქი და კუთხე მოუნახულებია, წარმოდგენილ ნაშრომში ჩვენ ზემოხსენებული წიგნის მხოლოდ იმ მონაკვეთს შევეხებით, რომელშიც იმერეთის შესახებაა გამახვილებული ყურადღება. ბრიტანელი ავტორის მიერ მოწოდებულ ინფორმაციას განსაკუთრებულად ფასეულს ხდის ის ფაქტი, რომ იგი მრავალფეროვანია და მეტწილად უშუალოდ მის მიერ მიღებულ შთაბეჭდილებებს წარმოადგენს.
მიუხედავად ჯონ ბუჩან ტელფერის ხსენებულ წიგნში არსებული ცალკეული უზუსტობებისა, გადაუჭარბებლად შეიძლება ითქვას, რომ აღნიშნული წიგნი უთუოდ უნდა იქნეს მიჩნეული მრავალმხრივ тиьმნიშვნელოვან წყაროდ შესაბამისი პერიოდის იმერეთისა და ზოგადად საქართველოს ისტორიის შესასწავლად.
გვარსახელით გადმოცემული ისტორიული და ტრადიციული ყოფის ზოგიერთი საკითხი (იმერეთში და იმერეთიდან მიგრირებულ გვართა ეთნოგრაფიული მასალის მიხედვით)
Authors: შავიანიძე დავით 
Published: September 2024

ხალხის მეხსიერებაში (მუზეუმ-არქივში) არსებული ეთნოგრაფიული მასალა საიმედო პირველწყაროა ეთნოლოგიის, ეთნოსის ისტორიის, კულტურის ისტორიის, გეოგრაფიის, სოციოლოგიის, ფსიქოლოგიის, რელიგიის ისტორიის, მითოლოგიის, ფოლკლორისა და ეთნოლოგიური მეცნიერების სხვადასხვა მიმართულებით საკითხების კვლევის საქმეში.
ეთნოგრაფიული მასალა ახალი მონაცემების, განსხვავებული შედეგებისა და თეორიების საფუძველია. შესაბამისად, ჩვენი კვლევის მიზანია საანალიზო თემის შესაბამისი, „ცხოვრების რიგის“ ამსახველი, ქართველოლოგიისთვის, მეცნიერების სხვადასხვა სფეროსთვის, მკითხველისათვის საინტერესო და გამოსაყენებელი ეთნოგრაფიული მასალების მრავლად მიწოდება.
წარმოვადგენთ სხვადასხვა მიზეზთა გამო იმერეთიდან გადასახლებულ და იმერეთში მიგრირებულ საგვარეულოთა (ქაშიბაძე; ჭაღალიძე, ჩირგაძე, გოგოხია, არქანია, ბულია, ჩეგიანი, ქუთათელაძე, ხიხაძე, ახალაძე, ახობაძე, მაღრაძე, აბრამიშვილი, მაისურაძე, სვანაძე, სათმანიძე, აბაშიძე, ქარცივაძე) „ოღლობის“ დროინდელი გვარების, გვარის მეორე მემკვიდრეობითი სახელების, ყოფის სხვადასხვა მიმართულება- მახასიათებლების, ისტორიების ამსახველი ეთნოლოგიური კვლევის შედეგებს.
უახლესი მასალების შესწავლით ირკვევა:
ა) „კაცთან და ხატთან მებრძოლი“ კომუნისტებისგან, მათზე „სარფის, რაღაცის გამო აყოლილ“ ქართველთა ნაწილისგან თავსდატეხილი „ჭირის“ (რელიგიისდევნა, ეკლესია-მონასტრების ნგრევა, თვითშეგნების, ეთნიკურ- კულტურულის განადგურება, ზოგადად, ტრადიციული ცხოვრების წესის ჩამოშლა) შესახებ;
ბ) აჭარელის, სხვა რელიგიაზე გადასული ქართველების ჩვენგანვე ეთნიკური ნიშნით, „თათრად“, „სომხად“, „აზერად“ მოხსენიების, რწმენა- რელიგიურობაზე დაცინვის შესახებ;
გ) როგორ მოახერხეს „წაქეზებულმა“ აფსუებმა, რომ დღეს „ჩვენის მიმტაცებელები იმისებენ სვან-მეგრელებით დასახლებული აფხაზეთის საზღვარს ენგურამდე“;
დ) „უკეთ ყოფნის საჭიროებისთვის“ სოფლიდან მოსახლეობის მიგრაციის, ხშირ შემთხვევაში სოფლის საერთოდ დაცლის შესახებ;
ე) ქვეყნისთვის თავდადების შემნახველი ისტორიული მეხსიერების „შემდგარ-გამართული“ ყოფის წესის უმნიშვნელოვანესი მიმართულების, „ქალთაგან ქართულობის გადარჩენის“ ვალდებულების, მიდგომის შესახებ;
ვ) „ეპიდემია“ და „საწყევარი“ ტერმინები გამოიყენება მტერთაგან „მართლად ყოფნობის, შენგანვე უზრუნველყოფის“ „ქართულისთვის მოფიქრებული ყოველგვარი ჭირის“ წინააღმდეგ მომართული ქმედებების სახელად.
ეთნოსის კულტურული ცხოვრების, თვითშეგნება-იდენტობის, ეროვნული გადაუგვარებლობის გადარჩენის საქმეში უმთავრესია ქვეყნისთვის თავდადების, მისი გადამრჩენი ტრადიციულ-რწმენითი ცხოვრების წესის შემნახველი ისტორიული მეხსიერება.
ფრიდონ ხალვაშის „სამი სიმონეთი“ და რამდენიმე ფრაგმენტი საქართველოს ისტორიიდან
Authors: ჩოხარაძე მალხაზ , გორგოშაძე მურმან 
Published: September 2024

ფრიდონ ხალვაშის ლექსი „სამი სიმონეთი“ დაწერილია 1970 წელს. ლექსის იდეურ საფუძველს საქართველოს ისტორია ქმნის, ასევე, ხალხში გავრცელებული ზეპირი ისტორიები, რომლის თანახმად ოსმალთა შემოსევების დროს აჭარაში, ჭოროხისპირას მდებარე სოფელ სიმონეთიდან მოსახლეობის ნაწილი აიყარა, იმერეთში გადასახლდა და თავიანთ ახალ დასახლებას ისევ სიმონეთი უწოდა. მესამე სიმონეთი, საანალიზო ლექსის მიხედვით, თურქეთში მდებარეობს და იგი მუჰაჯირთა დაარსებულია. საქარიას პროვინციის გეივეს რაიონის სოფელ ილიმბეიში მართლაც ფიქსირდება ტოპონიმი სიმონეთი, რომელიც მიგრანტების მიერ მოტანილი და დამკვიდრებული სახელია ერთ-ერთი უბნისა. ილიმბეიში ქართველ მუჰაჯირთა, კერძოდ, მარადიდიდან და აჭარის სიმონეთიდან მე-19 საუკუნის ბოლოს გადასახლებული მუჰაჯირების შთამომავლები ცხოვრობენ.
ლექსის თემატური რკალი, სათაურის გარდა, გაცხადებულია ეპიგრაფში: „მე ვიცნობ სამ სიმონეთს: პირველი სოფელი ჭოროხთანაა, მეორე – იმერეთში, მესამე – ბურსასთან, თურქეთში“.
ნაშრომში განხილულია ფრიდონ ხალვაშის აღნიშნული ლექსი, ასევე, სამი სოფლის წარსულისა და თანამედროვეობის ის დეტალები, რომლებიც პირდაპირ უკავშირდება რეალობის მხატვრულ ინტერპრეტაციას – იგულისხმება პოეტური ხატების მიმართება ობიექტურ რეალობასთან. შესაბამისად, ანალიზისთვის მხატვრულ ტექსტებთან ერთად გამოყენებულია როგორც საისტორიო თხზულებები, ასევე, კოლექტიური მეხსიერების მასალები: ხალხური ისტორიები, ლეგენდები, გამითებული თუ გაზღაპრებული ნარატივები...
ნიშანდობლივია, რომ ძველ თუ ახალ ხალხურ ისტორიებთან ერთად სიმონეთელთა თანამედროვე კონტაქტების შთამაგონებელი მხატვრული ტექსტებიც აღმოჩნდა.
ცალკეულ პირთა ინტენსიური კონტაქტები 90-იან წლებში დაიწყო. 2001 წელს შედგა პირველი ორგანიზებული შეხვედრები სოფლების წარმომადგენლებს შორის აჭარასა და იმერეთში. 2003 წელს იმერეთიდან აჭარაში ჩამოიტანეს მოზრდილი ქვის ჯვარი და სოფლის თავში დაამონტაჟეს. 2023 წლის მაისში დაიწყეს ეკლესიის საძირკვლის გათხრა. 23 მაისს, სვიმონ კანანელის ხსენების დღეს, საძირკველი აკურთხეს. ხალხური ისტორიის კიდევ ერთი გამოძახილი ისაა, რომ ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო სვიმონ კანანელის სახელზე.
ქართული სინამდვილე და გენდერული საკითხი იმერეთის მაგალითზე (დავით კლდიაშვილის „ირინეს ბედნიერების“ მიხედვით)
Authors: ჭუმბურიძე სოფიკო 
Published: September 2024

დავით კლდიაშვილს ქართულ მწერლობაში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს. მის შემოქმედებაში მკაფიოდ აისახა XIX საუკუნის ბოლო ათწლეულისა და XX საუკუნის დასაწყისის ქართულ სინამდვილეში არსებული პრობლემები.
მართალია, აქ ერთი კონკრეტული კუთხის (იმერეთის) ამბებია ასახული, მაგრამ დიდი მწერლობა ხომ განზოგადების იშვიათ უნარსაც გულისხმობს. იმერელი მამაკაცის თვალით დანახული გენდერული საკითხიც ასევე ბუნებრივად უნდა განვაზოგადოთ, თანაც არა მხოლოდ ქართული, ზოგადსაკაცობრიო მასშტაბითაც.
წლების განმავლობაში მკვლევრები დავით კლდიაშვილის შემოქმედებას ძირითადად სოციალურ და მხატვრულ-ესთეტიკურ ჭრილში განიხილავდნენ. ბოლო დროის მხატვრულ ლიტერატურაში გენდერული კვლევების წინ წამოწევამ გვიჩვენა, რომ ის ამ მხრივაც გამორჩეული ავტორია. გენდერული პრობლემის კვლევის თვალსაზრისით განსაკუთრებით საინტერესო აღმოჩნდა პიესა „ირინეს ბედნიერება“. აქ აშკარად იკვეთება მამაკაცთა შეხედულება ისეთი საკითხების მიმართ, რასაც დღეს გენდერულ პრობლემატიკას მივაკუთვნებთ. აღნიშნული პიესა კარგად გვიჩვენებს, თუ როგორ თრგუნავს ქალს გენდერული და სოციალური სტერეოტიპები.
დავით კლდიაშვილმა ამ პიესის საფუძველზე დაანახა მშობლებს, რომ ქალიშვილებს თავად ვერ გადაუწყვეტენ, რა არის „ბედნიერება“, რომ აუცილებელია აღიარონ მათი პიროვნული თავისუფლება და პატივი სცენ მათს გრძნობებს.
დღეს, როცა გენდერული საკითხი ესოდენ აქტუალურია, „ირინეს ბედნიერება“ კარგად წარმოაჩენს, თუ როგორ უარყოფითად აისახება კულტურული, გენდერული თუ სოციალური სტერეოტიპები ზოგადად ქალის ბედზე.
ირინეს ბედის ჩვენებით მწერალი გამოკვეთს იმ ემპირიულ სინამდვილეს, რაც გაბატონებული იყო ქვეყანაში. მწერალმა წარმოაჩინა პრობლემა, რომელიც დღესაც აქტუალურია. განსხვავება მხოლოდ ისაა, რომ დღეს იმავე პრობლემის უცვლელი არსი ახალი ტერმინით, უფრო ზუსტად, ამ სინტაგმით გამოიხატება: „გენდერული საკითხი“.
საგულისხმო და მრავლისმთქმელია ის ფაქტი, რომ „ირინეს ბედნიერება“ დღეს ქართული თეატრის განსაკუთრებული ინტერესის სფეროში მოექცა. მას არაერთ სცენაზე დგამენ, უმეტესად ახალგაზრდა რეჟისორები. ეს მიგვანიშნებს იმაზე, რომ გენდერული საკითხი აქტუალურობას არ კარგავს. რეჟისორებიც ძირითადად ამ პრობლემას გამოკვეთენ და ყურადღებას ჩვენთვის საინტერესო ასპექტზეც ამახვილებენ. აღნიშნული ფაქტი დავით კლდიაშვილის ნაწარმოებთა მსოფლიო ლიტერატურის კონტექსტში განხილვის კიდევ უფრო სერიოზულ საფუძველს ავლენს.
იმერული ლექსიკა თენგიზ თოფურიძის წიგნში „ეთნოგრაფიული ჩანაწერები“
Authors: ხაჭაპურიძე ლუიზა 
Published: September 2024

თენგიზ თოფურიძე, პოეტი, მთარგმნელი, საჯარო მოხელე, დაიბადა 1970 წელს ქუთაისში. დაამთავრა თსუ-ს ეკონომიკის ფაკულტეტი და ქუთაისის მრავალპროფილიანი დამოუკიდებელი უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი, შემდეგ – თბილისის ბიზნესის სახელმწიფო ინსტიტუტი. მუშაობდა ცენტრალურ და რეგიონულ სახელისუფლებო სტრუქტურებში წამყვან თანამდებობებზე. პირველი ლექსები ადრეულ ბავშვობაში გამოაქვეყნა. სხვადასხვა დროს იყო ლიტერატურული გაზეთ „ცაის“ რედაქტორი, გაზეთ „სპორტული ქუთაისის“ რედაქტორის მოადგილე, საბავშვო ლექსების კრებულ „ლილეს“ თანაავტორი. მისი ლექსები, ნოველები, პუბლიცისტური წერილები იბეჭდებოდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში. მისი ლექსები შესულია ანთოლოგიაში „1980-90-იანი წლების ქართველი პოეტები“ (2010). გამოცემული აქვს თარგმანები: ჩინური პოეზიის მცირე ანთოლოგია – „ჩინური პეიზაჟური ლირიკა“ (1998), ლუ სინის რჩეული თხზულებების კრებული „მოწოდება“ (2001), მენეჯმენტის სახელმძღვანელო „ლიდერობა და მართვის თანამედროვე პრინციპები“ (2012), 2017 წელს მიენიჭა საჯარო მმართველობის დოქტორის ხარისხი.
2017 წელს დატოვა სამშობლო. ამჟამად ცხოვრობს და მუშაობს ნიუ იორკში. ახლახან გამოსცა წიგნი „ეთნოგრაფიული ჩანაწერები“. მასში ტკივილიან-სიყვარულიანი გახსენებაა სამშობლოსა და განვლილი ცხოვრების, ასევე, წერს ემიგრანტული ცხოვრების შესახებ, ადარებს და მსჯელობს მშობლიური და უცხო კულტურის ავკარგიანობაზე, ცხოვრების წესზე.
მწერალს წიგნში საოცარი სიზუსტით მოჰყავს XX საუკუნის 80-90-იანი წლებისდროინდელიიმერული/ქუთაისურიყოფისთვისდამახასიათებელი ლექსიკური ერთეულები. აქ გვხვდება როგორც საყოფაცხოვრებო ლექსიკა (სერვანტი, ატამანკა, სეკვოიაჟი, ფრანცუსკები, დაღვრიალება, მაიმახი, ჯლიგვი...), ასევე, თამაშების სახელწოდებები (ომობანა/ დრახდრახობია, ბრის ილი მიაუ, შტაბობანა, პარტიზანობანა, ამის პატრონმა რა ქნას, გაფუჭებული ტელეფონი...), მათ შორის საბანქო თამაშებიც (პიანიცა, კაზიოლი, დურაკა, აჩკო, კონჩინა, ტუალეტი, ვერიუ ნე ვერიუ, ტირი – ძირითადად რუსული ლექსიკა), 90-იანების მასწავლებელთა ლექსიკა და ჭაბუკებისათვის დამახასიათებელი საბჭოთა სიტყვა-თქმანი (ჩემი კუჭი ვთოხლე, დავაყენე ნა რავნე, ვილკები გაიყარა, დავაპაშოლე, ჩავიბრატე).
ზემოთ განხილული ლექსემები ყოველგვარი ისტორიის გარეშეც გადმოსცემენ იმ პერიოდის ჩვენი ბედკრული ქვეყნის მოსახლეობისა და ქართული ენის სავალალო მდგომარეობას. აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ თოფურიძის ჩანაწერებში მოხსენიებული და ჩვენ მიერ გაანალიზებული ლექსემებისა თუ სიტყვა-თქმათა უმეტესობა გამოცემულ ლექსიკონებში არ არის ფიქსირებული. ამდენად, ეს მასალა დიდი შენაძენია ქართული დიალექტური ლექსიკონისათვისაც.
Justiça integral e esperança cristã na escatologia de J. Ratzinger
Authors: Antônio Brustolin Leomar , Teles Eleandro 
Published: September 2024

Este artigo reflete sobre uma questão colocada por Joseph Ratzinger em sua obra sobre a escatologia: em que medida a esperança cristã, apresentada a partir de temas tradicionais como o juízo final, pode ter alguma importância para o mundo de hoje? Mais exatamente: em que sentido a esperança na justiça escatológica pode ou deve ter implicações para a práxis cristã? Trata-se de buscar o sentido da justiça divina, a partir de uma perspectiva escatológica, procurando apontar também as consequências teológicas e práticas decorrentes dessa esperança. A partir de Ratzinger, busca-se uma aproximação teológica ao tema, em diálogo com outros autores que tocam atemática da relação entre escatologia e práxis. Por fim, busca-se relacionar a visão teológica de uma justiça integral e criativa, reconciliadora e restauradora, com algumas reflexões e iniciativas que surgem no âmbito jurídico, a partir de autores que refletem sobre a atual crise do Direito positivo e a necessidade de se criar novas relações de justiça na sociedade, dentro de um modelo restaurativo.
Seismic evidence that black smoker heat flux is influenced by localized magma replenishment and associated increases in crustal permeability
Authors: Arnoux Gillean M. , Toomey Douglas R. , Hooft Emilie E. E. , Wilcock William S. D. , Morgan Joanna , Warner Mike , VanderBeek Brandon P. 
Published: January 2017

AbstractHydrothermal circulation at mid‐ocean ridges is responsible for ~25% of Earth's heat flux and controls the thermal and chemical evolution of young oceanic crust. The heat flux of black smoker hydrothermal systems is thought to be primarily controlled by localized magma supply and crustal permeability. Nevertheless, magma chamber characteristics and the nature of crustal permeability beneath such systems remain unclear. Here we apply three‐dimensional full‐waveform inversion to seismic data from the hydrothermally active Endeavour segment of the Juan de Fuca Ridge to image the upper crust in high resolution. We resolve velocity variations directly above the axial magma chamber that correlate with variations in seismicity, black smoker heat flux, and the depth of the axial magmatic system. We conclude that localized magma recharge to the axial magma lens, along with induced seismogenic cracking and increased permeability, influences black smoker heat flux.
On the role of ice‐nucleating aerosol in the formation of ice particles in tropical mesoscale convective systems
Authors: Ladino Luis A. , Korolev Alexei , Heckman Ivan , Wolde Mengistu , Fridlind Ann M. , Ackerman Andrew S. 
Published: January 2017

AbstractOver the decades, the cloud physics community has debated the nature and role of aerosol particles in ice initiation. The present study shows that the measured concentration of ice crystals in tropical mesoscale convective systems exceeds the concentration of ice nucleating particles (INPs) by several orders of magnitude. The concentration of INPs was assessed from the measured aerosol particle concentration in the size range of 0.5 to 1 µm. The observations from this study suggest that primary ice crystals formed on INPs make only a minor contribution to the total concentration of ice crystals in tropical mesoscale convective systems. This is found by comparing the predicted INP number concentrations with in situ ice particle number concentrations. The obtained measurements suggest that ice multiplication is the likely explanation for the observed high concentrations of ice crystals in this type of convective system.
A statistical analysis of sporadic E layer occurrence in the midlatitude China region
Authors: Zhou Chen , Tang Qiong , Song Xiaoxiao , Qing Haiyin , Liu Yi , Wang Xiang , Gu Xudong , Ni Binbin , Zhao Zhengyu 
Published: January 2017

AbstractA statistical analysis of sporadic E layer recorded from September 2011 to September 2015 at four Chinese ionospheric sounding stations of Mohe (122.37°E, 53.50°N), Beijing (116.25°E, 40.25°N), Wuhan (114.61°E, 30.53°N), and Hainan (109.13°E, 19.52°N) is presented to investigate the characteristics of sporadic E layer at the middle latitudes over China. The occurrence of the sporadic E layer in midlatitude China region shows strong dependence on local time and season, consistent with previous studies. The occurrence of the midlatitude sporadic E layer is prominent at local daytime in summer season. The results also reveal that the postsunset sporadic E layer is statistically pronounced in midlatitude China region, possibly related to the nighttime midlatitude E region irregularities. The midlatitude sporadic E layer is modulated by atmospheric tidal waves and planetary waves at different latitudes. The occurrence of the midlatitude sporadic E layer also tends to increase with the level of geomagnetic activity on the basis of both the statistical analysis and case study.
Air‐sea heat flux climatologies in the Mediterranean Sea: Surface energy balance and its consistency with ocean heat storage
Authors: Song Xiangzhou , Yu Lisan 
Published: January 2017

AbstractThis study provides an analysis of the Mediterranean Sea surface energy budget using nine surface heat flux climatologies. The ensemble mean estimation shows that the net downward shortwave radiation (192 ± 19 W m−2) is balanced by latent heat flux (−98 ± 10 W m−2), followed by net longwave radiation (−78 ± 13 W m−2) and sensible heat flux (−13 ± 4 W m−2). The resulting net heat budget (Qnet) is 2 ± 12 W m−2 into the ocean, which appears to be warm biased. The annual‐mean Qnet should be −5.6 ± 1.6 W m−2 when estimated from the observed net transport through the Strait of Gibraltar. To diagnose the uncertainty in nine Qnet climatologies, we constructed Qnet from the heat budget equation by using historic hydrological observations to determine the heat content changes and advective heat flux. We also used the Qnet from a data‐assimilated global ocean state estimation as an additional reference. By comparing with the two reference Qnet estimates, we found that seven products (NCEP 1, NCEP 2, CFSR, ERA‐Interim, MERRA, NOCSv2.0, and OAFlux+ISCCP) overestimate Qnet, with magnitude ranging from 6 to 27 W m−2, while two products underestimate Qnet by −6 W m−2 (JRA55) and −14 W m−2 (CORE.2). Together with the previous warm pool work of Song and Yu (2013), we show that CFSR, MERRA, NOCSv2.0, and OAFlux+ISCCP are warm‐biased not only in the western Pacific warm pool but also in the Mediterranean Sea, while CORE.2 is cold‐biased in both regions. The NCEP 1, 2, and ERA‐Interim are cold‐biased over the warm pool but warm‐biased in the Mediterranean Sea.
Impact of recently upwelled water on productivity investigated using in situ and incubation‐based methods in Monterey Bay
Authors: Manning Cara C. , Stanley Rachel H. R. , Nicholson David P. , Smith Jason M. , Timothy Pennington J. , Fewings Melanie R. , Squibb Michael E. , Chavez Francisco P. 
Published: January 2017

AbstractPhotosynthetic conversion of
to organic carbon and the transport of this carbon from the surface to the deep ocean is an important regulator of atmospheric
. To understand the controls on carbon fluxes in a productive region impacted by upwelling, we measured biological productivity via multiple methods during a cruise in Monterey Bay, California. We quantified net community production and gross primary production from measurements of
/Ar and
triple isotopes (
), respectively. We simultaneously conducted incubations measuring the uptake of 14C,
, and
, and nitrification, and deployed sediment traps. At the start of the cruise (Phase 1) the carbon cycle was at steady state and the estimated net community production was 35(10) and 35(8) mmol C m−2 d−1 from
/Ar and 15N incubations, respectively, a remarkably good agreement. During Phase 1, net primary production was 96(27) mmol C m−2 d−1 from C uptake, and gross primary production was 209(17) mmol C m−2 d−1 from
. Later in the cruise (Phase 2), recently upwelled water with higher nutrient concentrations entered the study area, causing 14C and
uptake to increase substantially. Continuous
/Ar measurements revealed submesoscale variability in water mass structure and likely productivity in Phase 2 that was not evident from the incubations. These data demonstrate that
/Ar and
incubation‐based NCP estimates can give equivalent results in an N‐limited, coastal system, when the nonsteady state
fluxes are negligible or can be quantified.