bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Een beslissende levensfase: over de institutionalisering en professionalisering van de zorg voor jonge kinderen
Authors: Bakker Nelleke 
Published: June 2016

Samenvatting
Overal in de Westerse wereld verhoogden kindwetenschappers omstreeks
1930 hun inspanningen om de vroege kindertijd te institutionaliseren. In
Nederland kwam in 1929 een Congres voor Kleuterzorg bijeen op initiatief
van jeugdartsen die verontrust waren over de hoge mortaliteit en morbiditeit
onder jonge kinderen. Daar gaf men het startsein voor een proces van
professionalisering van de zorg voor deze leeftijdsgroep. In dit artikel staat
de vraag centraal welke zorgen dit proces hebben aangedreven en welke
instituten en technieken zijn bevorderd door pioniers op dit terrein. In de
crisisjaren zijn weinig nieuwe instituten tot stand gekomen, maar oude
zijn aangepast aan de behoeften van kleuters, zoals consultatiebureaus en
gezondheidskolonies. Elk van deze voorzieningen groeide snel. Tabellen,
grafieken en toezicht op groei en ontwikkeling werden belangrijke technieken.
Naarmate de fysieke gezondheid van kleuters verbeterde, verschoof de
belangstelling naar geestelijke gezondheid en ontwikkeling. Het bevorderen
van de gezondheid bleef het centrale doel. De ontwikkelingspsychologie
en psychoanalyse inspireerden tegelijkertijd tot een kijk op de vroege
kindertijd als een van crisis en risico’s. Daardoor raakten experts er in toenemende
mate van overtuigd dat jonge kinderen beter af waren in instellingen
als dagverblijven en kleuterscholen dan thuis, een tendens die direct
na de Tweede Wereldoorlog zou omkeren.
De vraag is waarom: de impact van segregatie op cognitieve en noncognitieve uitkomsten
Authors: Agirdag Orhan , Van Avermaet Piet , Van Houtte Mieke 
Published: June 2016

Samenvatting
Terwijl schoolsegregatie een veelbesproken thema is in de Nederlanden, is
er in Vlaanderen weinig bekend over de gevolgen van schoolsegregatie op
de cognitieve of non-cognitieve kenmerken van de leerlingen. Hoewel in
andere landen de gevolgen van schoolsegregatie vaak zijn onderzocht, is
deze literatuur gekenmerkt door de afwezigheid van empirische verklaringen
voor de gevonden effecten van schoolsegregatie. De doelstelling van
het voorliggend onderzoek is dan ook het openen van deze black-box van
schoolsegregatie. Onze analyses zijn uitgevoerd op basis van gegevens van
2845 leerlingen en 706 leerkrachten uit 68 basisscholen in Vlaanderen. Wat
de non-cognitieve uitkomsten betreft, wijzen onze resultaten uit dat de etnische
samenstelling van de school geen eenduidig gunstig of ongunstig
effect uitoefent. Wat de cognitieve uitkomsten betreft, wijzen de resultaten
uit dat de sociaaleconomische schoolsamenstelling gerelateerd is aan de
onderwijsprestaties van de leerlingen: hoe groter de proportie kansarme
leerlingen op een school, hoe lager de wiskundeprestaties. De etnische samenstelling
van een school heeft echter geen impact op de wiskundeprestaties
van de leerlingen. De negatieve invloed van de sociaaleconomische
schoolsamenstelling op de onderwijsprestaties bleek vooral tot stand te komen
doordat leerkrachten lagere onderwijsbaarheidsverwachtingen hebben
in scholen met een hogere concentratie van arbeidersklasse-leerlingen.
De implicaties van onze resultaten voor het onderwijsbeleid worden besproken.
Cultureel-etnische segregatie in het onderwijs: achtergronden, oorzaken en waarom te bestrijden
Authors: Bakker Joep 
Published: June 2016

Samenvatting
Dit essay belicht het politiek en wetenschappelijk discours dat in nagenoeg
de gehele westerse wereld wordt gevoerd over de cutureel-etnische (de)segregatie
van met name het primair onderwijs. De belangrijkste oorzaken
van de segregatie worden besproken, maar ook de maatregelen die in de
diverse landen worden genomen om die te bestrijden. Voorts wordt stil
gestaan bij de twee voornaamste redenen die sedert het vonnis van het
Amerikaanse Federale Hooggerechtshof in de zaak ‘Brown vs Board of Education
of Topeka’ aan het desegregatie-streven ten grondslag liggen: bevordering
van de cognitieve prestaties van leerlingen en een verbetering van
de interetnische verhoudingen op school. Internationaal onderzoek dat de
geldigheid van die aanspraken doet betwisten, wordt uitvoerig besproken.
Tegen die achtergrond wordt, ten slotte, de rol die leraren in het cultureeletnisch
gemende onderwijs kunnen spelen, belicht.
Segregatie in het basisonderwijs tegengaan en dialoog bevorderen: de casus Nederland
Authors: Walraven Guido 
Published: June 2016

Samenvatting
Segregatie in het onderwijs kent een lange traditie. Tijdens de verzuiling ging
het om levensbeschouwelijke en sociaaleconomische segregatie. Met de komst
van migranten de laatste veertig jaar, die oververtegenwoordigd zijn in de lagere
sociale groepen, kreeg die sociaaleconomische segregatie ook een etnisch
aspect. Toch is segregatie pas recent op de politieke agenda gekomen. Eerst
als verplicht agendapunt in het overleg tussen gemeente en schoolbesturen
over de Lokale Educatieve Agenda. Vervolgens onder het kabinet Balkenende
IV (2007-2010), dat in het coalitieakkoord opnam dat er naar vormen van
centrale aanmelding gezocht zou worden en dat daartoe gemeentelijke pilots
faciliteerde. Onlangs werden de pilots in de twaalf deelnemende gemeenten
afgerond en daarom kan nu de balans worden opgemaakt over perspectiefrijke
beleidsinterventies. Dat is het doel van dit artikel.
Een manier om die opgemaakte balans samen te vatten, is dat de pilots
laten zien dat er binnen de geldende wet- en regelgeving perspectiefrijke
mogelijkheden zijn om scholen meer gemengd te maken. Naast het
genoemde beleid voor centrale aanmelding zijn dat ook gerichte voorlichting
aan ouders (inclusief scholentochten) en het stimuleren van ouderinitiatieven.
Of dergelijke mogelijkheden daadwerkelijk worden benut is een
politieke beslissing. De OECD heeft recent het Nederlandse discourse over
onderwijssegregatie gekarakteriseerd als het zoeken van een evenwicht tussen
keuzevrijheid en rechtvaardigheid. Het is een politieke afweging waar
men het zwaartepunt wil leggen. Traditioneel stond de keuzevrijheid bovenaan
bij politici, maar het kabinet Balkenende IV heeft aan de hand van
de pilots laten zien, dat het mogelijk is om rechtvaardigheid inderdaad
meer gewicht te geven.
Longitudinale associaties tussen ouder-kind relaties en depressieve symptomen in
de adolescentie: de modererende rol van sekse, leeftijd en
persoonlijkheid
Authors: Branje Susan , van Dijk Marloes , Hale III William , Frijns Tom , Meeus Wim 
Published: June 2016

Samenvatting
Deze longitudinale studie onderzocht bidirectionele verbanden
tussen waargenomen kwaliteit van ouder-adolescent
relaties en depressieve symptomen en de modererende rol van sekse, leeftijd
en persoonlijkheidstype op deze verbanden. Hiervoor beantwoordden
1313 Nederlandse adolescenten (51% meisjes; 923 12-jarigen en 390
16-jarigen) vragen over hun persoonlijkheid, depressieve symptomen en
waargenomen ouder-kind relatiekwaliteit in vier meetrondes. Resultaten
toonden een negatief verband tussen depressieve symptomen en later gemeten
waargenomen relatiekwaliteit. Kwaliteit van de relatie met moeders
voorspelde depressieve symptomen voor jongens en meisjes, maar relatiekwaliteit
met vaders voorspelde alleen voor jongens depressieve symptomen.
Persoonlijkheidstype modereerde alleen initiële associaties tussen de
relatiekwaliteit met moeders en depressieve symptomen. Deze verbanden
waren sterker voor overcontrollers en ondercontrollers dan voor veerkrachtigen.
Resultaten geven dus een patroon weer van een wederzijdse invloed
tussen waargenomen relatiekwaliteit en depressieve symptomen, die gemodereerd
wordt door sekse
De leefsituatie als explanans en explanandum bij multiprobleemgezinnen. Een
vergelijkende conceptuele analyse van hulpverleningsperspectieven in Duitsland
en Nederland.
Authors: Tausenfreund Tim , Knot-Dickscheit Jana , Knorth Erik J. , Grientens Hans 
Published: June 2016

Samenvatting
Het beperkte gebruik in de Duitse jeugdzorg van het oorspronkelijk Noord-
Amerikaanse concept ‘multi-problem family’ als aanduiding voor een
doelgroep die gekenmerkt wordt door complexe, langdurige en veelvuldig
met elkaar verweven problemen, is vanuit Nederlands perspectief opvallend.
Als alternatief worden in Duitsland de concepten ‘armoede’ en ‘deprivatie’
gehanteerd, gekoppeld aan sociaal-wetenschappelijke theorieën
over de ‘leefsituatie’. Dit verschil was voor ons de aanleiding om aan de
hand van literatuurstudie te onderzoeken welke theoretische en praktische
meerwaarde deze verschillende concepten hebben bij een beschrijving van
de bedoelde gezinnen. Vertrekpunt is het begrip ‘leefsituatie’. We gaan na
welke overeenkomsten en verschillen er tussen beide landen bestaan in
gehanteerde begrippen, en evalueren deze in het licht van hun waarde binnen
een ethisch verantwoorde zorg- en onderzoekspraktijk. De conclusie
luidt dat het concept ‘leefsituatie’, onder andere door de verbinding die het
legt tussen het micro-, meso- en macro-niveau van gezinsfunctioneren en
gezinscontext, een waardevol aanknopingspunt biedt in praktijk en onderzoek
om de individuele gesteldheid van cliënten in multiprobleemgezinnen
in beeld te brengen, mede vanuit een maatschappelijke inbedding van
hun problematisch bestaan.
Teaching about religions within the renewed laistic system in France
Authors: Van Den Kerchove Anna 
Published: June 2016

Samenvatting
Sinds de onderwijswetten van het einde van de 19de eeuw maakt godsdienstonderwijs
geen deel meer uit van het lesrooster van de Franse openbare
scholen. Godsdienstonderwijs wordt buiten de school aangeboden
door geloofsgemeenschappen of in privéscholen, maar dit valt buiten het
toezicht en de controle van de overheid. Aan religie kan echter wel aandacht
geschonken worden in de andere schoolvakken zoals bijvoorbeeld
geschiedenis, maar het gaat dan louter om onderwijs over religie en levensbeschouwing.
De keuze om aandacht te schenken aan religie en levensbeschouwing
in de andere vakken laat zich eerst goed begrijpen vanuit de
geschiedenis van Frankrijk en in het bijzonder vanuit het toonaangevende
principe van de laïcité. Een principe dat om kennistheoretische en pragmatische
redenen van belang is geworden. In de Franse scholen komen religieuze
thema’s vanuit een historisch en cultureel perspectief aan de orde, en
is er geen apart vak ‘godsdienst’ of ‘levensbeschouwing’. Een gevolg hiervan
is wel dat godsdienstige en levensbeschouwelijke fenomenen niet door
het hele curriculum en alleen in bepaalde fasen van een schooltype aan de
orde komen. Ook kan de professionaliteit van de docenten qua opleiding
in deze materie nogal uiteenlopen.
Waarheen met de levensbeschouwelijke vakken in Vlaanderen?
Authors: Loobuyck Patrick , Franken Leni 
Published: June 2016

Samenvatting
Dit artikel biedt een overzicht van de manier waarop in België en Vlaanderen
de levensbeschouwelijke vakken worden aangeboden. De huidige situatie
is nog steeds gebaseerd op het schoolpact van 1958 maar komt nu door
de gewijzigde sociologische situatie en een gewijzigd levensbeschouwelijk
landschap onder druk te staan. Het artikel schetst de uitdagingen en de
verschillende voorstellen om hieraan tegemoet te komen. Er wordt geargumenteerd
waarom het invoeren van een onafhankelijk plichtvak over
levensbeschouwing, ethiek en burgerschap, en filosofie de meest belovende
optie is. De bestaande levensbeschouwelijke vakken kunnen daarnaast blijven
bestaan, maar enkel optioneel, als keuzevak.
Onderwijs, levensbeschouwing en het publiek domein. Inleiding op het themanummer
Authors: Miedema Siebren , Betram-Troost Gerdien , Veugelers Wiel 
Published: June 2016

Samenvatting
In dit inleidende artikel wordt de leidende vraag voor dit
themanummer gepresenteerd: Wat is de situatie van religie/
levensbeschouwing en religieuze/levensbeschouwelijke opvoeding
anno 2013? Om zicht te krijgen op de actuele ontwikkelingen
die momenteel gaande zijn wordt in dit themanummer
een actuele kaart gepresenteerd van levensbeschouwelijke
opvoeding in het onderwijs in verschillende
West-Europese landen: Frankrijk, Duitsland, Engeland, België
en Nederland. Eén bijdrage gaat expliciet in op de Europese context. In
deze inleiding op het themanummer gaan de gastredacteuren eerst kort in
op wat zij kenmerkend achten voor de huidige stand van zaken. Vervolgens
wijzen zij op de aandacht voor de relatie van levensbeschouwelijke
vorming en burgerschapsvorming. Daarna presenteren zij uitkomsten van
Nederlands onderzoek dat in Europees verband verricht is. Afsluitend worden
de verschillende bijdragen aan dit themanummer geïntroduceerd.
Enkele trends in levensbeschouwelijke vorming anno 2013: nationale en internationale perspectieven
Authors: Miedema Siebren , Veugelers Wiel , Bertram-Troost Gerdien 
Published: June 2016

Samenvatting
Worden tegen de achtergrond van het inleidende artikel op dit themanummer
in retrospectief ook een aantal trends zichtbaar in de verschillende
bijdragen vanuit een nationaal en internationaal perspectief op levensbeschouwelijke
vorming anno 2013? Met die vraag als insteek worden in deze
afsluitende bijdrage vergelijkenderwijs een aantal positieve ontwikkeling
geschetst, maar ook een aantal bedreigingen in beeld gebracht.
The Perspectives of the European institutions concerning the place of religion in education
Authors: Schreiner Peter 
Published: June 2016

Samenvatting
Dit artikel brengt de hedendaagse ontwikkelingen in beeld van Europese
organisaties met een focus op hun visie op religie en onderwijs. Aandacht
wordt met name geschonken aan de Raad van Europa en de Europese Unie,
maar ook aan de OSCE. Deze organisaties faciliteren de geregelde dialoog
met kerken en geloofsgemeenschappen ten aanzien van hun bijdrage aan
democratische processen, sociale cohesie en burgerschap, waarbij ook de
eigen agenda van deze religieuze gemeenschappen aandacht krijgt.
Het artikel richt zich in het bijzonder op de plaats en de rol van religie
in het onderwijs zoals die expliciet tot uiting komt in de rapporten van de
Raad van Europa wanneer de religieuze en levensbeschouwelijke dimensie
van interculturele dialoog en intercultureel onderwijs, democratische burgerschapsvorming
en onderwijs gericht op mensenrechten in het geding
is. Ook de Europese Unie is duidelijk gecommitteerd aan de dialoog met
geloofsgemeenschappen, daarbij rekening houdend met de verschillen die
bestaan in de respectieve natiestaten met betrekking tot de relatie van kerk
en staat. Het aspect van religie in het onderwijs is om die reden veel meer
impliciet in vergelijking met de Raad van Europa.
Dialogical ‘Religious Education for All’ in Hamburg
Authors: Weisse Wolfram 
Published: June 2016

Samenvatting
De ontwikkeling ten aanzien van het godsdienstonderwijs in Duitsland
wordt gekenmerkt door een variëteit aan verschillende benaderingen
waaraan sociale, theologische en pedagogische factoren hebben bijgedragen.
Sinds de jaren negentig is de belangstelling gegroeid voor structurele
en didactisch verantwoorde vernieuwingen, die echter in de 16 relatief autonome
federale staten van Duitsland een verschillende uitwerking hebben
gekregen. Geconstateerd wordt dat een confessioneel model van godsdienstonderwijs
in de meeste Länder dominant is, maar dat pogingen ondernomen
zijn en worden om tot alternatieve vormgevingen te komen die
meer recht doen aan een groeiend cultureel en religieus pluralisme. Het gepresenteerde
Hamburgse model ‘Religionsunterricht für Alle’ mag dienen
als een voorbeeld van zo’n alternatieve uitwerking waarin de dialoog en
interactie tussen leerlingen met verschillende religieuze en levensbeschouwelijke
achtergronden een prominente plaats heeft. Hoewel sommige Duitse
godsdienstpedagogen en belangenbehartigers het Hamburgse model als
vreemd beschouwen en er sceptisch tegenover staan, oogst het model zowel
in Duitsland zelf maar ook internationaal veel waardering. Met name in
academische kringen krijgt het gezamenlijk onderwijs aan leerlingen met
verschillende religieuze en levensbeschouwelijke achtergronden een warm
onthaal.
Programma-integriteit en effectiviteit van EQUIP voor jongeren in justitiële jeugdinrichtingen in Nederland
Authors: Helmond Petra , Brugman Daniel , Overbeek Geertjan 
Published: June 2016

Samenvatting
In de huidige studie hebben we de programma-integriteit – de
mate waarin een interventie wordt uitgevoerd zoals bedoeld
– en effectiviteit van de groepsinterventie EQUIP voor jongeren
in justitiële jeugdinrichtingen (jji’s) onderzocht. Aan
de studie hebben 115 jongeren van zes jji’s in Nederland en
Vlaanderen deelgenomen. EQUIP bleek effectief in het neutraliseren van afnames
in sociale vaardigheden en morele waarden die bij de controle groep
werden gevonden. Echter, EQUIP bleek niet effectief in het verbeteren van
sociale vaardigheden en de morele ontwikkeling noch in het verminderen van
cognitieve vertekeningen. Het EQUIP programma werd met een lage tot matige
programma-integriteit uitgevoerd (M = 55%). Programma-integriteit had
geen modererende werking op de effectiviteit. EQUIP bleek even (in)effectief
voor jongeren in de lage als in de matige programma-integriteitsgroep.
Een integraal kindcentrum als open leer- en ontwikkelingsgemeenschap; Tijd voor een samenhangende visie op opvoeding, educatie en opvang
Authors: Oostdam Ron , Tavecchio Louis , Nøhr Kirsten , Ex Carine 
Published: June 2016

Samenvatting
Veel landen in Europa zien zich voor de uitdaging geplaatst een
samenhangend systeem te ontwikkelen waarin kinderopvang en onderwijs
op elkaar zijn afgestemd en elkaar versterken. Ook in Nederland is een
proces gaande waarbij basisonderwijs, kinderopvang, peuterspeelzalen en
buitenschoolse opvang naar elkaar toegroeien. Dit vraagt om een samenhangende
visie op opvoeding, educatie en opvang die praktisch gestalte
kan krijgen in een Integraal Kind Centrum (IKC).Voor het welslagen van
het IKC als waardevolle opvoedings- en ontwikkelingsomgeving is een
team van goed opgeleid, gekwalificeerd personeel een absolute vereiste. Op
hbo-niveau opgeleide pedagogen werken hierin samen met leerkrachten en
pedagogisch medewerkers. Sociaal-emotionele, motorische, cognitieve en
creatieve ontwikkelingsgebieden en/of behoeften van kinderen vormen in
deze teams steeds het uitgangspunt, waarbij pedagogen en leerkrachten de
verschillende ontwikkelingsgebieden gezamenlijk vanuit hun eigen expertise
stimuleren. Dit betekent dat de scheidslijnen tussen de verschillende
sectoren en bijbehorende opleidingen moeten worden geherdefinieerd. Wij
zien het IKC als een open leer- en ontwikkelingsgemeenschap waar kinderen,
leerkrachten, pedagogisch medewerkers, pedagogen en ouders met plezier naartoe komen. Om dit te realiseren moeten we over grenzen heen
durven kijken. Onderwijs is meer dan onderwijzen, en kinderopvang is zoveel
meer dan het ‘opvangen’ van kinderen. Hiervoor is een omslag in het
denken en kijken naar deze sectoren noodzakelijk.
Kinderen en jongeren kritisch leren omgaan met reclame – het aanbod en de kwaliteit van reclameopvoedingspakketten
Authors: van Ouytsel Joris , Meeus Wil , Driesen Aleksander 
Published: June 2016

Samenvatting
Door de komst van nieuwe digitale reclamevormen waarbij de reclame
moeilijk van andere inhoud te onderscheiden valt, is er vernieuwde belangstelling
voor reclameopvoeding, die kinderen en jongeren wil beschermen
tegen de invloeden van de commerciële wereld. Leraren hebben nood aan
kwaliteitsvol lesmateriaal om hun leerlingen reclamewijsheid bij te brengen.
In deze studie worden enkele gratis aangeboden educatieve pakketten
rond reclamewijsheid op inhoud en kwaliteit geanalyseerd. Daarvoor
ontwikkelden we een checklist die gebruikers in staat moet stellen om de
inhoudelijke diversiteit en de kwaliteit van reclamewijsheidspakketten te
beoordelen. Daarnaast kan de checklist ook gebruikt worden door ontwikkelaars
van nieuwe lespakketten. De onderzoeksresultaten geven inzicht in
de kwaliteit en de aard van het huidige aanbod aan reclamewijsheidspakketten
en leiden tot enkele belangrijke implicaties voor de praktijk.
Van kinderwetgeving naar kinderrechten: over de verbinding tussen recht en opvoeding
Authors: Bouverne- De Bie Maria , De Vos Karel , Bradt Lieve 
Published: June 2016

Samenvatting
In deze bijdrage stellen we de vraag hoe kinderrechten zich verhouden tot het sociaal opvoedingsproject zoals hieraan werd vorm gegeven door de kinderwetgeving. Sociale opvoeding houdt in dat opvoeding niet enkel
gezien wordt als de opvoeding van het kind tot volwassene; het gaat ook om de opvoeding van het kind tot burger en om de verandering van
de samenleving via de opvoeding. Een kritiek op de sociale opvoeding als maatschappelijk project is de insluiting van kinderen en jongeren in een
geïsoleerd en eigen jeugdland. We stellen de vraag of het streven naar kinderrechten een antwoord biedt op deze kritiek. Gepleit wordt voor een benadering
van kinderrechten als een toetssteen voor een radicalisering en herdefiniëring van de sociale opvoeding.
Artefacten als onderwijsvernieuwers. De casus van de BaSO-fiche in de zorgcontinuïteit tussen basis- en secundair onderwijs.
Authors: März Virginie , Kelchtermans Geert , Vermeir Karen , Appeltans Anne 
Published: June 2016

Samenvatting
De inhoud en doelen van onderwijsvernieuwingen krijgen vaak gestalte
in concrete objecten. De ideeën achter de vernieuwing worden dan als het
ware gematerialiseerd in speciaal ontworpen instrumenten die tot doel
hebben bij te dragen tot betere onderwijspraktijken, ook wel artefacten
genoemd. Gedurende lange tijd werd het precieze aandeel van artefacten
in het verloop van vernieuwingsprocessen echter geminimaliseerd. Om de
rol van artefacten te bestuderen, zoomen we in dit artikel in op de organisatorische
routines die in scholen rond een vernieuwingsartefact kunnen
ontstaan. We illustreren dit met een onderzoek naar de implementatie van
de BaSO-fiche in Vlaamse scholen, een instrument dat ontwikkeld werd
om de zorgcontinuïteit tussen het basis- en het voortgezet onderwijs te
stimuleren. Via een artefactanalyse en semi-gestructureerde interviews met
de ontwerpers en gebruikers van de fiche ontrafelen we de rol die de BaSOfiche
vervulde in de vernieuwing van de (zorg)praktijken van de betrokken
scholen. De resultaten laten zien dat de introductie van de BaSO-fiche een
specifieke manier van denken, spreken en handelen rond zorg mogelijk en
vooral vanzelfsprekend heeft gemaakt in de scholen.