bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Les abbés Six et Vanneufville et la revue La Démocratie chrétienne (1894-1908)
Authors: Hilaire Yves-Marie 
Published: July 2016

The review Démocratie chrétienne, founded in 1894 by Fathers Paul Six and Gaston Vanneufville, acknowledges as guide the encyclical letter Rerum Nova- rum (1891) and is directed essentially at the clergy whose social formation it is concerned with (300 priests are said to have subscribed in the Nord region). It receives in August 1894 the encouragements of Pope Leon XIII through Cardinal Rampolla. Organ of the Christian democratic creed, close to Fathers Lemire, Naudet, Gamier, the review readily quotes his Lordship Doutreloux, bishop of Liège, Albert de Mun, Léon Harmel, G. Descurtins and Father Dehon ; it attentively follows the Christian democratic labour movement in the Nord, it takes an interest in the various Catholic movements in Europe and the rest of the world ; it often refers to the Belgian model and from 1900 contains a German affairs chronicle. Father Vanneufville, La Croix correspondant in Rome in the 1900's, supplies much information about Italy. Rigorously faithful to the Pope's directives, the review assumes the part of «monitor» for Christian democratic thinking.
The review promotes a social doctrine which stresses trade organisation, autonomous workers' unions animated by social study circles and the development of small landed property through appropriate laws and the extension of allotments. It demands in favour of the working-class a protective labour code and a just salary which takes into account the needs of the worker's family. It insists on the necessary moral reform.
Deux œuvres de Louis François Roubiliac (1705 ?-1762) : les tombeaux du duc et de la duchesse de Montagu
Authors: Auque Hubert 
Published: July 2016

A French sculptor of Huguenot descent, Roubiliac settled in London in 1730. He reached fame through numerous funeral monuments and portraits in bust. In 1749-1751, he sculpted the Duke of Montagu's tomb in Warkton (Northamptonshire). This work represents Charity laying down a médaillon- portrait of the late Duke, under the eyes of the mourning widow. The figure of Charity is perhaps an allusion to the Duke's Masonic attachment.
In 1753-1754, in the same church and opposite the former monument, Roubiliac erected the Duchess's tomb, which develops the theme of the three Moirai snapping the thread of life.
These two works by Roubiliac are characteristic of rococo funeral art, but, beyond that, they are highly revealing of a change in mentalities occurring in England in the XVIIIth century.
La dévotion au Calvaire d'Arras et sa diffusion
Authors: Notter Annick 
Published: July 2016

De aanwinst ddoor het museum in 1992 van een houtsnede met Het mirakel van de kalvarie op de stadswal te Arras in 1738 was de aanleiding voor een onderzoek naar deze devotie en andere afbeeldingen ervan.
In de xvnie eeuw werden heel wat etsen uitgegeven daarover door uitgevers in de Saint-Jacquesstraat te Parijs. Daarna wordt het motief overgenomen door populaire drukkers in Caen, Le Mans, Orléans, Nantes enz. tot in de jaren 1830 als de kalvarie al lang verdwenen is.
L'Enlèvement de Psyché par Pierre-Paul Prud'hon (1758-1823) au salon de 1808 : réflexions
Authors: Bauduin Annie 
Published: July 2016

Venue d'Orient, la légende de Psyché est consignée dans le livre XI de l'Ane d'or ou les Métamorphoses d'Apulée (125-vers 180 ap. J.-C), dont une nouvelle publication paraît en 1809.
Un dessin du Louvre propose une composition d'ensemble du tableau, qui sera exposé aux salons de 1808 et de 1814. Le thème expressif et mouvementé des enlèvements, si souvent sollicité par les artistes de la fin du XVIIIe et du début du XIXe s., exprime la persistance du goût rocaille à travers les schémas plus dogmatiques de la parénèse, qui est une des tendances de ce mouvement si diversifié dans ses acceptions, le néo-classicisme. Prud'hon n'avait pas exposé au Salon depuis 1802 et celui de 1808 marque pour l'artiste une sorte d'apogée, tant par la réussite des œuvres exposées, l'accueil enthousiaste qu'elles suscitent, que par cet événement officiel qui consacre Prud'hon parmi les meilleurs peintres de son temps : lors de sa visite au Salon, l'Empereur lui remet la Légion d'Honneur. L'enlèvement de Psyché entrera au Louvre en 1888. Dès 1824, J.-P. Voïart met l'accent sur ce qui sera une constante des commentaires ultérieurs de l'œuvre : «... La séduction de la couleur et la suavité du pinceau, la correction du dessin, uni à la délicatesse de l'expression et à la grâce des attitudes». Par ailleurs et sur un registre plus ample, la Psyché de Prud'hon et l'Atala de Girode proclament au Salon de 1808, par leur indéfectible séduction et leur résonance spirituelle, la permanence d'une réflexion métaphysique.
Les céramiques sigillées estampillées du Château-Musée de Boulogne-sur-Mer
Authors: Laporte Sophie 
Published: July 2016

Boulonnais : Boulogne, Etaples, Saint-Martin, Wimille. Quelques-unes ont été trouvées à Thérouanne et à Clermont-Ferrand. Un certain nombre d'entre elles sont sans indication sur leur lieu de découverte.
La plupart des estampilles proviennent des ateliers de Gaule du Sud et dans une moindre mesure de Gaule du Centre. Les marques de Gaule de l'Est sont très minoritaires.
Les atrocités commises par la division S.S. Totenkopf dans le Pas-de-Calais, au mois de mai 1940.
Authors: Deberles Kléber 
Published: July 2016

The Waffen S.S., a name that sends shudders. In 1939, one did not know of its existence. First in charge of the Nazi Party's police, these men fully dedicated to Hitler became the spearhead of the German Army.
Placed among Wehrmacht units, whose commanding officers had very little sympathy for them, they imposed themselves thanks to their drive, their boldness during the invasion of Poland. Through their cruelty too. This will be revealed by the campaign of France, more exactly by the Pas-de-Calais one where they spread terror among the population, executing hundreds of civilians, executing hundreds of POWs.
Le peuplement celtique de la Haute Normandie. A propos de la collection de la Potterie, à Alizay (Eure) : objets laténiens du confluent de la Seine, de l'Eure et de l'Andelle.
Authors: Leman Delerive Germaine , Cliquet Dominique 
Published: July 2016

The Celtic Peopling of Higher Normandy. About the Pottery Collection of Alizay (Eure) : Latenian Artefacts of the Seine, Eure and Andelle Confluence.
The pottery collection includes a set of items originating in graves excavated in the Seine valley, near Pont de l'Arche. The most interesting ones, dating back to as early as the IVth and IIIrd centuries BC, reveal similarities with the Champagne area and confirm relations with the Italic peninsula.
Topographie chrétienne d'Arras au VIe siècle : la Vita Vedasti et les données de l'archéologie.
Authors: Leman Pierre 
Published: July 2016

Christelijke topografie in Arras in de vie eeuw. De Vita Vedasti en de archeologische gegevens.
Sedert tien jaar hebben de opgravingen onder de leiding van Alain Jacobs in het hart van de oude stad heel wat aan het licht gebracht : de vestingmuur uit het Late Keizerrijk, een cultusplaats voor Attis, en op de plaats waar zich de tijdens de Franse revolutie afgebroken kathedraal bevond de overblijfselen van een laat-antieke ecclesia. Aan de hand van die archeologische gegevens kan met de eerste versie van de Vita Vedasti herlezen en er de versterkte stad van het Late Keizerrijk in terugvinden, alsmede de ecclesia, domus episcopi en oratorium. Verder onderzoek is echter nodig om het baptisterium terug te vinden en de chronologie van de Sint-Vaastabdij preciezer te bepalen.
Agriculture, économie rurale et histoire naturelle dans l'enseignement : projets et réalisations de la période révolutionnaire.
Authors: Charmasson Thérèse 
Published: July 2016

Landbouw, rurale economie en natuuronderricht in het onderwijs ; projecten en realisaties tijdens de revolutionaire période.
Tijdens de tweede helft van de XVIIIde eeuw ontstond een grote belangstelling voor de landbouw en voor de natuurkunde en men vindt de weerslag daarvan in de voomaamste onderwijsplannen van de revolutie en in een aantal plannen voor het oprichten van landbouwen natuurkundige instituten. Veel kwam daarvan niet terecht. Het vak landbouw verdween snel uit het programma van de centrale scholen en het natuurkundeonderwijs bleef, op uitzonderingen na, eerder theoretisch. Op hoger vlak waren er geen nieuwe scholen omdat het « Museum » van natuurkunde en de vétérinaire scholen een erfenis van het vroegere regime waren. Een aantal wetsvoorstellen, vooral die van Béthune-Charost, hebben waarschijnlijk initiatieven in het leven geroepen die vanaf de jaren 1820-1830 een veelzijdige invloed hebben gehad op de ontwikkeling van het landbouwonderwijs.
Les particularismes de l'histoire scolaire bretonne
Authors: Quéniart Jean 
Published: July 2016

De particularismen in de Bretoense schoolgeschiedenis.
De algemene achterstand en de binnenregionale verschillen inzake alfabetiserig en scolarisatie in Bretagne worden verklaard door de slechte conjunctuur in de XVIIIde eeuw en oudere structured geografische, economische en culturele factoren. Bretagne heeft zeer lang het oude concept van de school als pastoraal medium gekend. De revolutie werkt daarop in met twee negatief ervaren factoren, de godsdiensten taalpolitiek. De combinatie van die historische factoren heeft, tijdens de XIXde eeuw in de onderscheiden Bretoense streken, geleid tot verschillende ontwikkelingsmodellen voot de scholen.
Les écoles centrales : recrutement et fréquentation.
Authors: Merot Catherine 
Published: July 2016

Les écoles centrales de l'an IV avaient été conçues par le législateur comme une forme résolument nouvelle d'enseignement alliant l'encyclopédisme à une pédagogie fondée sur l'expérimentation. L'autonomie laissée à chaque école pour établir son fonctionnement interne laissait prévoir des réalités diverses selon les lieux et les personnalités. Il s'agit ici de faire le point sur l'organisation de l'enseignement, la fréquentation et la composition des cours à partir d'une étude statistique basée sur toutes les sources d'archives accessibles.
L'impact réel des écoles centrales dans le recrutement de leurs élèves constitue une autre approche essentielle dans l'étude des réalités de l'Ecole républicaine. Sujet de controverse maintes fois abordé d'un point de vue local et souvent non dénué d'arrière-pensées, les écoles centrales ont été réétudiées avec une visée statistique élargie prenant en compte recrutements géographique et social, cursus scolaires et stratégies familiales.
Les pensions à Paris (1789-1820).
Authors: Compère Marie-Madeleine 
Published: July 2016

A la veille de la Révolution, les pensions ou « maisons d'éducation particulière », entendent proposer un modèle alternatif au collège. Les événements révolutionnaires peuvent être considérés comme un moment de vérité par rapport à la faveur dont elles jouissent alors dans l'opinion : on peut tenter de repérer quels établissements se sont maintenus ou ont prospéré, lesquels se sont effondrés, sachant que la liberté de l'enseignement a été théoriquement assurée de la Constitution de l'an III à la fondation de l'Université en 1808.
Ce questionnement est appliqué à Paris (et à ses environs immédiats), qui attire à la fin de l'Ancien Régime une forte population scolaire, composée non seulement de petits Parisiens mais encore de nombreux provinciaux. La méthode a consisté à examiner la genèse et le destin des 120 pensions recensées en 1806 et à mesurer ainsi la capacité d'adaptation des maîtres de pension confrontés à une situation extrêmement instable, au plan idéologique, politique et administratif. L'analyse montre que ces pensions, économiquement fragiles, restent dans leur majorité très dépendantes du monopole exercé par l'enseignement public, avant comme après la Révolution. En revanche, elles manifestent une grande diversité idéologique.
L'école de la IIIe République fait sa généalogie : l'exemple de la Revue pédagogique.
Authors: Carpentier Claude 
Published: July 2016

De school van de Hide republiek op zoek naar zijn stamboom : het voorbeeld van de Revue pédagogique.
Het tijdschrift Revue pédagogique wordt vanaf 1882 de publicatie van het pedagogisch museum en draagt vaak de officiële standpunten uit van de verantwoordelijken en intellectuelen die de hoofdlijnen van de schoolpolitiek bepalen. Wij onderzoeken hier of in dat tijdschrift een historische legitimiteit opgebouwd werd om een regime tegen zijn tegenstanders te verdedigen. Zo hebben wij inhoudelijk een aantal teksten over de revolutionaire période, met betrekking op de school, onderzocht, tot voor de tweede wereldoorlog. Men kan zo een onderscheid maken tussen teksten die helemaal betrekking hebben daarop en andere die er maar zijdelings betrekking op hebben en een andere argumentatie ontwikkelen. Die laatste zijn ideologisch nogal gekleurd ; zoeken naar een legitimiteit van de republiek en drukken een andere zienswijze uit dan de teksten die alleen betrekking hebben op de revolutionaire période en de school. De inhoudelijke analyse maakt duidelijk dat de teksten twee verschillende functies hebben. De ene, over welk onderwerp dan ook, halen uit de revolutie, meer dan uit de republikeinse school zelf, argumenten voor de ideologische mobilisatie van de lezer. In de andere teksten gaat het om de revolutie en haar schoolprojecten, en meer bepaald over het ontstaan van de republikeinse school en die nemen een andere plaats in op het gebied van de zelflegitimatie. Op dit gebied bieden de werken van J. Guillaume weerwerk aan de belagers van de republikeinse school door een aantal « feiten » voor te stellen, die een weerleggen zijn van taaie maar politiek bruikbare mythen en die toelaten andere historische verbanden te leggen. Verdediging van de republiek en historische legitimatie volgen andere kanalen.
De la modernité de l'Ecole républicaine.
Authors: Harten Hans-Christian 
Published: July 2016

Over de moderniteit van de republikeinse school.
Op welk gebied was de republikeinse school modern ? Wat betekent de moderniteit hier ? Gaat het om een radikaal nieuwe schepping of om een verandering met nieuwe en oude elementen ? Omvat de school van de revolutie progressieve aspecten die nog altijd actueel zijn en die een erfenis van de moderne tijd zijn ? En, omgekeerd, kan men een verband vinden tussen de school en de Terreur, die al verwijst naar het modern totalitarisme ?
Hoe bepaalt men de verhouding tussen staats- en gemeenteschool, tussen staatsburocratie en democratische liberalisatie in de revolutie ? Was de school van de revolutie een model voor de toekomst met echte slaagkansen of veeleer een abstracte utopie ? Hoe kan men de mislukking van de republikeinse school verklaren ? Wat was de roi van de religieuze conflicten ?
Zijn latere conflicten in de ontwikkeling van het onderwijs in Frankrijk al wezenlijk aanwezig in de tegenstelling tussen verstaatsing en democratisering ?
Hoe kan men het effect van de Franse revolutie op de modernisering en de ontwikkeling van het Pruisische schoolsysteem of dat in andere landen nagaan ? Kortom, wat kan de onderwijswetenschap ons leren over een théorie van de modernisering van de school aan de hand van een analyse van de Franse revolutie ?
Zoveel vragen waarop hier getracht wordt een antwoord te geven.
Les fondations sur arcades dans les anciens Pays-Bas.
Authors: Salamagne Alain 
Published: July 2016

De fundering op bogen in de Oude Nederlanden.
De middeleeuwse bouwheren hebben altijd nauwlettend toegezien op de fundering, de voorwaarde voor de duurzaamheid van het gebouw. Tussen de gebruikte technieken valt de fundering op bogen op, een originele méthode om te bouwen op losse of niet gestabiliseerde grond. Door de druk over te brengen op de pijlers van de bogen, die in putten gebouwd werden, kreeg het metselwerk een werkelijke elasticiteit om deformaties op te vangen. Die techniek werd vaak gebruikt in de Oude Nederlanden — zowel voor stadsomwallingen als voor kastelen — maar hij was waidverspreid en diende ook voor andere gebouwen.
Le choix de la modernité : les règlements d'urbanisme à Valenciennes, 1677-1790.
Authors: Baudoux Laurence 
Published: July 2016

De keuze voor het moderne : het urbanisatiereglement van Valenciennes 1677-1790.
Wat was het effect van de Franse verovering op het einde van de 18de eeuw op het urbanisme van een stadje dat tot dat ogenblik tot de Oostnrijkse Nederlanden behoorde en weldra de hoofdstad van Henegouwen zou worden ? Uit het archief blijkt dat de de eisen inzake hygiene en veiligheid die de Aartshertogen reeds bepaald hadden, uitgebreid werden en verruimd met de notie « verfraaiing van de stad », onder het beheer van de gouverneur, vanaf 1679. De essentiële roi van het stadsmagistraat in het urbanisme wordt duidelijk. De talrijke ordonnanties van het schepencollege — het aantal in functie van het verzet van de bevolking — hebben een directe uitwerking op de manier van leven in de stad en meer bepaald op de architectuur van de huizen. De zorg voor harmonisatie werkt het verdwijnen van de traditionele architectuur in Valenciennes in de hand, ten voordele van de « Franse » stijl. Maar omkneld door de muren en beladen met belastingen heeft de stad de kracht niet een urbanisatieplan op te stellen. Van uitbreiding is geen sprake. Men houdt het bij herstellingen van de woningen.
Contagion néo-gothique et urbanisme dans les villes septentrionales au XIXe siècle.
Authors: Lussien-Maisonneuve Marie-Josèphe 
Published: July 2016

Neo-Gothic Contagion and Urban Planning in the Towns of Northern France in the XIXth Century.
In the course of the XIXth century, certain voices exalt an atmosphere where architectural conceptions, the rehabilitation of craftmanship and the way of life are inspired by a more or less idealized XIIIth century.
In some large towns of northern France, Valenciennes, Douai, Roubaix, Lille, etc., architects and some officials of urban organization, attempt to develop the most ideal monumental forms inside adapted allotments in order to offer a protected environment to exemplary individuals or human groups. They are influenced by the aedilitary writings and programmes, Utopian or in progress, of some characters who work in a neo-mediaeval environment, notably in Belgium and in Britain. The case of the Vauban District is particularly interesting. From 1875 to 1914, it develops neo-gothic forms by contaminating successively the seats of prestigious institutions, colleges, private houses, and even factories.
Sur le tracé du T.G.V. Nord à travers la Flandre, deux sites fossoyés disparus aux lieux-dits Leet Acker et Nattebilken (Bailleul).
Authors: Vanbrugghe Nathalie 
Published: July 2016

Two Ditched Sites Covered By the TGV-Nord Works Across Flanders in the Leet Acker and Nattebilken Localities (Bailleul).
Characteristic of the landscapes of Belgium and French Flanders, ditched sites constitute a field of research whose development is connected to that of mediaeval archaeology. The first part of this paper underlines how far behind this study has lagged regarding French Flanders and analyses the information provided by field work and a research of written and illustrated documents on two Bailleul sites, covered during the construction of the TGV-Nord tracks in the 1990s. One of them having benefited from preliminary archaeological excavations, the second part of this paper gives an account of the difficult conditions met by this
vention ; traces of possible constructions were spotted on two platforms and the profile of ancient ditches could be recovered. Their fillings yielded wood remnants, among which an oak tablet, bone remains and pottery dated some time between 1200/1250 and 1350. Occupied as early as the XIIIth century, probably at the time when the Lys plain was being developed, inhabited for about a century, this site seems to have been abandoned towards the middle of the XIVth century.
Amis et ennemis avant 1914 : l'exemple de la Russie, de l'Angleterre et de l'Allemagne
Authors: Grailles Bénédicte 
Published: July 2016

Bénédicte Grailles, Vriend en vijand voor 1914 : Rusland, Engeland en Duitsland als voorbeeld.
Tussen de duidelijke nederlaag in de oorlog van 1870-1871 en augustus 1914 veranderen of bevestigen zowel de coloniale uitbreiding als het spel van de europese allianties de relatie van Frankrijk met Engeland, Duitsland en Rusland. Wil men weten welk beeld van de andere leefde bij de bevolking van het noorden dan bieden de karnavalmaskers en -liedjes, en de namen van verenigingen genoeg stof om die evolutie in grote trekken te volgen en er de lokale eigenheid in te erkennen.
In 1914 lijkt Rusland nog de meest zekere bondgenoot, in tegenstelling met Engeland, terwijl Duitsland nogal tweeslachtig benaderd wordt. De eerste wereldoor-log wist de oude tegenstellingen uit en leidt tot een terugval op het eigen land waar geen ruimte meer is voor de vroegere sympathieën.
Le clergé paroissial en Belgique : la perception de l'occupation allemande
Authors: Dauphin Frédéric 
Published: July 2016

Frédéric Dauphin, De parochiegeestelijkheid in België : hoe zag men de Duitse bezetting.
In december 1918 lanceren de Belgische bisschoppen onder impuis van kardinaal Mercier een groots project : het schrijven van de geschiedenis van de Kerk tijdens de oorlogsjaren. Men vraagt aile parochiepriesters en verantwoordelijken van religieuze genootschappen een rapport op te stellen over de lokale oorlogsgebeurtenissen, aan de hand van een vragenlijst opgesteld door een groep specialisten. In die parochie-rapporten krijgt de herinnering aan de oorlog van de parochiale geestelijkheid formed gestalte. Uit een beperkte keuze van die rapporten komen de hoofdlijnen van die herinnering te voorschijn. De analyse toont dat bepaalde specifieke elementen zwaar doorwegen als het moreel oordeel of de tegenstelling katoliek/protestant die voorrang krijgt op die van bezette/bezetter. Het belang van de dorpsgemeenschap wordt ook duidelijk. De bezetting en verandering van dit leefmilieu door de Duitsers beheerst vaak de herinnering.
Les écrivains combattants français et allemands, témoins de la fin de la guerre
Authors: Beaupré Nicolas 
Published: July 2016

Nicolas Beaupré, The French and German Combatant Writers, Witnesses of the End of the War.
While, all through the war, the French and German combatant writers published numerous literary works relating their experience on the front, they remained on the whole relatively silent on the last months of the war, and that on both sides of the front. The context of the years 1918 to the early 20s was indeed hardly favourable for the publication of such pieces and the public was tired of war literature. Yet, the expected end of the war and the longed for victory had been major themes of the European leterature between 1914 and 1918. But after 1918, in France, the exhilara¬ tion of victory overcame both the mourning of the dead who had made it possible and the disappointment and the misunderstandings generated by the brand-new peace. In Germany, defeat was to heighten the disillusion and the hopes born from the end of the war. On both sides of the former front, the world structured by the culture of war and the unanimity of the faith in victory collapsed and the silence of the writers on this by-gone world settled in. Before perhaps the emergence of a new language that would make it possible to write again about the war.
Les plaques à alvéoles de Bavay et d'ailleurs : moules à flans monétaires ou creusets-lingotières d'orfèvre ?
Authors: Hanoune Roger 
Published: July 2016

Roger Hanoune, De uitgeholde platen uit Bavay en elders : muntgietvormen of malien van een edelsmid ?
Oude en récente vondsten van « uitgeholde platen » te Bavay zijn een gelegenheid om de studie van die oorspronkelijke overblijfselen (muntgietvormen of malien van een edelsmid) te onderzoeken wat de verspreiding, het gebruik en de datering (Latèneperiode of vroeg keizerrijk) betreft.