สถานการณ์การให้บริการการดูแลแบบประคับประคองของพยาบาลที่ทำหน้าที่ดูแลแบบประคับประคองประจำหอผู้ป่วยในโรงพยาบาลศรีนครินทร์
Authors: เพียสุพรรณ์ ปาริชาติ , สัตยวงษ์ คำผล , เอกวุฒิวงศา เรวัฒน์ , บุญตาแสง พรนภา , หาทวายการ บุญส่ง , ไพโรจน์กุล ศรีเวียง , แสงชาติ บำเพ็ญจิต 
Published: October 2024

บทนำ การศึกษาสถานการณ์การให้บริการการดูแลแบบประคับประคองที่นำโดยพยาบาลที่ทำหน้าที่ดูแลแบบประคับประคองประจำหอผู้ป่วย จะนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพในการดูแลแบบประคับประคองให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
วัตถุประสงค์ของการวิจัย เพื่อศึกษาสถานการณ์การให้บริการการดูแลแบบประคับประคองของพยาบาลที่ทำหน้าที่ดูแลประคับประคองประจำหอผู้ป่วย ฝ่ายการพยาบาล โรงพยาบาลศรีนครินทร์
การออกแบบการวิจัย การศึกษาแบบตัดขวางเชิงบรรยาย
การดำเนินการวิจัย กลุ่มตัวอย่างเป็นพยาบาลที่ทำหน้าที่ดูแลแบบประคับประคองประจำหอผู้ป่วย จำนวน 103 คน ที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์คัดเข้า ผู้วิจัยรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามที่พัฒนาจากแนวคิดรูปแบบประสิทธิภาพของบทบาทพยาบาล ของ Lukewich และคณะ ประกอบด้วยคำถาม 3 ด้าน คือ 1) ด้านโครงสร้าง ได้แก่ ข้อมูลทั่วไป และข้อมูลองค์กรในเรื่องนโยบาย การได้รับการสนับสนุนจากผู้บริหารในการฝึกอบรมและให้บริการตามบทบาท/หน้าที่ 2) ด้านกระบวนการ ได้แก่ ข้อมูลด้านปัญหาและความต้องการ ในการให้บริการการดูแลแบบประคับประคองตามบทบาทหลักของพยาบาล และ 3) ด้านผลลัพธ์ ได้แก่ ข้อมูลผลลัพธ์ในการดูแล ตามบทบาทของพยาบาลที่ทำหน้าที่ดูแลแบบประคับประคองประจำหอผู้ป่วยในการช่วยให้ผู้ป่วยและครอบครัวได้เข้าถึงการดูแล แบบประคับประคอง การกำหนดตัวชี้วัดด้านการดูแลแบบประคับประคอง อาทิ การจัดการความปวดและอาการไม่สุขสบาย และ ความพึงพอใจของผู้ป่วยและครอบครัว ตรวจสอบเครื่องมือวิจัยโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ได้ค่าดัชนีความสอดคล้องของข้อคำถาม กับวัตถุประสงค์เท่ากับ .85 ผู้วิจัยส่งแบบสอบถามให้ผู้เข้าร่วมการวิจัยตอบด้วยตนเอง เก็บรวบรวมข้อมูลตั้งแต่เดือนธันวาคม พ.ศ. 2565 ถึง เดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2566 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติบรรยาย ข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาอย่างง่าย
ผลการวิจัย กลุ่มตัวอย่างเกือบครึ่งหนึ่งมีอายุ 31-40 ปี (47.5%) เป็นพยาบาลระดับปฏิบัติการ (ร้อยละ 57) ส่วนใหญ่ปฏิบัติงาน พยาบาลมากกว่า 10 ปี (81.6%) และทำหน้าที่ดูแลแบบประคับประคองประจำหอผู้ป่วยมาแล้ว 7-10 ปี (40.8%) ผ่านการอบรม การดูแลแบบประคับประคอง 6 สัปดาห์ (51.5%) ข้อมูลองค์กรได้แก่ 1) นโยบาย/การสนับสนุนจากผู้บริหารในการฝึกอบรม กลุ่มตัวอย่าง รับทราบว่ามีนโยบายในการดูแลแบบประคับประคอง (90.3%) รับทราบนโยบายผ่านหัวหน้าหอผู้ป่วยและรับทราบว่าศูนย์การุณรักษ์เป็นหน่วยงานหลักในการฝึกอบรมให้บุคลากรในโรงพยาบาล 2) การให้บริการของพยาบาลที่ทำหน้าที่ดูแลแบบประคับประคองประจำหอผู้ป่วยตามบทบาทหน้าที่ แต่ละหอผู้ป่วยมีจำนวนเฉลี่ย 1-2 คน (61.2%) โดยให้บริการผู้ป่วยแบบประคับประคอง 3-5 คนต่อเดือน (43.7%) ด้านกระบวนการพบว่า ปัญหาและอุปสรรคในการทำหน้าที่ของพยาบาลดูแลแบบประคับประคองประจำหอผู้ป่วย คือ 1) ด้านการสนับสนุนของผู้บริหาร ได้แก่ การสนับสนุนที่จำกัด การระบุบทบาทหน้าที่และจัดทำระเบียบปฏิบัติไม่ชัดเจน และขาดการอบรม เพื่อเพิ่มพูนทักษะอย่างต่อเนื่อง 2) ด้านการสนับสนุนจากเพื่อนร่วมงานทุกวิชาชีพ ได้แก่ ขาดความรู้ ทักษะและความเข้าใจแนวคิดการดูแล แบบประคับประคอง และข้อจำกัดในการทำงานร่วมกันเป็นทีม 3) ด้านภาระงาน ได้แก่ ภาระงานประจำที่หนักมากและต้องใช้เวลา และ ไม่สามารถจัดการภาระงานได้ และ 4) ด้านผู้ป่วยและครอบครัว ขาดการเตรียมความพร้อมและทัศนคติต่อการดูแลแบบประคับประคอง ขาดผู้ดูแลหลักและความมั่นใจในการดูแล และความเข้าใจผิดเกี่ยวกับแนวคิดการดูแล สำหรับความต้องการของกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ 1) แนวทางในการพัฒนาให้การบริการดีขึ้น คือ ควรเพิ่มจำนวนพยาบาลดูแลแบบประคับประคองประจำหอผู้ป่วย การอบรมแนวคิดการดูแล แบบประคับประคองสำหรับแพทย์ แพทย์และพยาบาลควรได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กรณีศึกษาและทำงานร่วมกันเป็นทีม 2) ความต้องการได้รับการสนับสนุนช่วยเหลือในการทำงาน ควรจัดให้พยาบาลที่ทำหน้าที่ดูแลแบบประคับประคองประจำหอผู้ป่วยได้รับการทบทวนความรู้เพิ่มพูนทักษะอย่างต่อเนื่อง ผู้บริหารควรกำหนดบทบาทหน้าทีของพยาบาลที่ทำหน้าที่ดูแลแบบประคับประคองประจำหอผู้ป่วยให้ชัดเจน รวมทั้งสนับสนุนการจัดหาเครื่องมือและสื่อการสอนสำหรับการดูแลผู้ป่วยและครอบครัว ตลอดจนการประชุมปรึกษารายกรณีในการดูแล แบบประคับประคองและการสนับสนุนการพัฒนางานคุณภาพและงานวิจัย ด้านผลลัพธ์ พบว่า 1) กลุ่มตัวอย่างมีการคัดกรอง ช่วยให้ผู้ป่วย และครอบครัวได้เข้าถึงการดูแลแบบประคับประคอง (47.0 2%) มีการกำหนดตัวชี้วัดด้านการดูแลแบบประคับประคอง (50.7%) และ 3) ผู้ป่วยและครอบครัวมีความพึงพอใจ 83.3 - 97.9%
ข้อเสนอแนะ ผลจากการศึกษาครั้งนี้ สามารถนำไปใช้ในการปรับปรุงพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง โดยพยาบาลประจำหอผู้ป่วย เป็นต้นแบบการดูแลที่นำโดยพยาบาล ซึ่งจะช่วยให้ผู้ป่วยระยะท้ายและครอบครัวได้รับการคัดกรอง เข้าถึงการดูแลมากขึ้น ตลอดจนได้รับการจัดการความปวดและอาการทุกข์ทรมานได้ดี และพึงพอใจต่อการบริการที่ได้รับ