Zwei beitrage zum problem der bevolkerungsstruktur von Gross-Athen
Authors: Crueger Eberhard 
Published: February 2016

<p>Διά τοϋ άρθρου παρουσιάζονται δύο άποτελέσματα μιας έρεύ-<br />νης, άφορώσης εις τάς δομάς τού πληθυσμού 50 έκ τών 57<br />κοινοτήτων, αί όποϊαι άνήκουν εις τήν Περιφέρειαν Πρωτευ-<br />ούσης:<br />1) Μερικαί παρατηρήσεις εις τήν κατανομήν των μεταναστών<br />τών έτών 1951-1961 έντός τού πολεοδομικοΟ συγκροτήματος.<br />2) Μία τυποποίησις καί τυπική διάρθρωσις τών δημογρα-<br />φικών συγκροτήσεων τής Περιφέρειας Πρωτευούσης.<br />I. Βάσις τής έρεύνης είναι τα άποτελέσματα τής άπογραφής<br />Πληθυσμού τοϋ 1951 καί 1961, έκδοθέντα ύπό τής ’Εθνικής<br />Στατιστικής 'Υπηρεσίας τής 'Ελλάδος, τά όποια έπιτρέπουν<br />να έργασθώμεν μέ άκριβεΐς καί έκτεταμένους άριθμούς. 'Οπωσδήποτε,<br />όφειλομένη είς τά ανεπαρκή έρωτηματολόγια, όπως<br />έπίσης καί εις τον τρόπον τής δημοσιεύσεως, ή ύλη δεν είναι<br />έπαρκώς διακεκριμένη όσον άφορμ είς τούς παράγοντας τής<br />έρεύνης καί τήν τοπικήν διάρθρωσιν. ("Εν παράδειγμα: Οί<br />άριθμοί έδημοσιεύθησαν μόνον διά διοικητικός περιφερείας<br />ώς σύνολον, χωρίς να ληφθοϋν ύπ’ όψιν—τούλάχιστον όσον<br />άφορμ eie τάς μεγαλυτέρας κοινότητας—άναγκαΐαι περαιτέρω<br />διασπάσεις) Ούτω μέ τοιαύτην βάσιν ερευναι διά τάς<br />συγκροτήσεις τού πληθυσμού όδηγοΰν μόνον είς προκαταρκτικά<br />ατελή άποτελέσματα.<br />II. Έξ αίτιας τής άποφασιστικής προσκρούσεως τής μετα-<br />ναστεόσεως είς τήν δομήν τού πληθυσμού μιας πόλεως γενικώς,<br />είναι σκόπιμον νά γνωρίζωμεν τήν κατανομήν τών μεταναστών<br />έντός τών όρίων τού πολεοδομικοΟ συγκροτήματος<br />τών ’Αθηνών. 'Οπωσδήποτε, δέν είναι διαθέσιμοι άκριβεΐς άριθμοί<br />τών μεταναστών είς τάς διαφόρους κοινότητας.<br />'Ο συγγραφεύς περιγράφει μίαν μέθοδον συμφώνως προς τήν<br />όποιαν οί άριθμοί τών μεταναστών τών έτών 1951-1961 είναι<br />δυνατόν νά ύπολογισθοϋν:<br />1) 'Ο πληθυσμός τού 1951 καί τού 1961, διαιρούμενος διά<br />τού 2, δεικνύει τόν κατά μέσον όρον πληθυσμόν τού 1951-<br />1961.<br />2) 'Ο κατά μέσον όρον πληθυσμός τοϋ 1951-1961 διαιρούμενος<br />διά τοϋ 1.000, πολλαπλασιαζόμενος έπί τήν φυσικήν<br />άναλογίαν αύξήσεως τού 1961, πολλαπλασιαζόμενος έπί τό<br />10, δεικνύει τήν άπόλυτον φυσικήν αΰξησιν τού πληθυσμού<br />τού 1951-1961.<br />3) Ό πληθυσμός τοϋ 1961 μεϊον ό πληθυσμός τοϋ 1951,<br />μεΐον ή άπόλυτος φυσική αϋξησις τού πληθυσμού τού 1951-<br />1961, δεικνύει τόν κατά προσέγγισιν άπόλυτον άριθμόν τών<br />μεταναστών.<br />Μέ βάσιν αυτήν τήν μέθοδον τό σχήμα 2 δίδει τήν σχετικήν<br />κατανομήν τών μεταναστών είς τόν όλικόν πληθυσμόν έκά- </p><p>στης κεχωρισμένης κοινότητος. 'Οπωσδήποτε, αυτή ή μέθοδος<br />περιλαμβάνει μερικούς παράγοντας άνασφαλείας, οί<br />όποιοι είναι δυνατόν νά δια/ραφοϋν μέχρις ένός σημείου,<br />καί έκ τών όποιων οί πλέον σπουδαίοι είναι: αί άναλογίαι<br />τής φυσικής αύξήσεως τού πληθυσμού είναι δυνατόν μόνον<br />νά καθορισθοϋν διά τό έτος 1961, ή έσωτερική κινητικότης<br />μιας πόλεως είναι άγνωστος είς μεγάλην εκτασιν, μεταξύ<br />άλλων. Οϋτω τά άποτελέσματα, τά όποια έπιτυγχάνονται μέ<br />αύτήν τήν μέθοδον είναι δυνατόν μόνον νά θεωρηθούν ώς υπολογισμοί.<br />III. Τυποποίησις καί τοπική κατανομή τών δημογραφικών<br />δομών 50 κοινοτήτων τής Περιφερείας Πρωτευούσης. Έξ<br />αιτίας τής άνεπαρκούς στατιστικής ύλης τά άποτελέσματα<br />είναι δυνατόν νά θεωρηθούν μόνον ώς μία προσπάθεια διά νά<br />διευκολύνωμεν ενα πρώτον προσανατολισμόν. Αί διαφορετικοί<br />δομαί τών κοινοτήτων έξητάσθησαν δι’ ιδιαιτέρων άναλύσεων<br />(μή άναφερομένων είς αύτό τό κείμενον). Διά μιας συγκριτικής<br />έξετάσεως αύτών τών Ιδιαιτέρων άναλύσεων καί ένός συνδυασμού<br />τών άποτελεσμάτων των, καθωρίσθησαν έκεΐναι αί πε-<br />ριοχαί τής Περιφερείας Πρωτευούσης, τών όποιων αί κοινότητες<br />άπεδείχθησαν ίσαι ή πολύ όμοιαι ώς προς τάς δομάς<br />τοϋ πληθυσμού των (σχ. 3). Βασιζόμενα είς τήν στατιστικήν<br />ύλην τά άκόλουθα είδη ήδύναντο νά περιληφθοϋν είς τήν<br />ιδιαιτέραν άνάλυσιν: δομή τής ήλικίας, φυσική μεταβλητό-<br />της τού πληθυσμού, κατανομή κατά φΰλον, διανομή τών οί-<br />κονομικώς ένεργών (ιδιαιτέρως δι’ άνδρας καί γυναίκας),<br />παιδεία (διανομή τών άγραμμάτων), μετανάστευσις, οικονομική<br />δραστηριότης τών μεταναστών τού 1956-61, αϋξησις τού<br />πληθυσμού κατά τό 1951-1961, συνθήκαι στεγάσεως. Ό πίναξ<br />θά διευκολύνη νά φαντασθώμεν τήν άριθμητικήν άξίαν τών<br />όρων, οί όποιοι χρησιμοποιούνται είς τήν έρμηνείαν τού<br />σχήματος 3, «χαμηλός», «μέσος», «ύψηλός». Κύρια δείγματα<br />τής δομής τού πληθυσμού διακρίνονται (A - D), τά όποια<br />περαιτέρω διασπώνται είς διάφορα ύποδείγματα, άντιστοίχως<br />ειδικά δείγματα. Μερικαί έξαιρετικαί περιπτώσεις (α2 - d), αί<br />όποϊαι είναι δυνατόν νά προστεθούν είς διαφορετικά δείγματα,<br />χρησιμοποιούνται ιδιαιτέρως.<br />Ή πλήρης έρμηνεία τού σχήματος 3 συνοψίζεται είς ένα<br />βραχύν χαρακτηρισμόν τών 4 κυρίων δειγμάτων: Τό δείγμα<br />Λ δηλοΐ ενα νέον, δυναμικόν πληθυσμόν τής κατωτέρας κοινωνικής<br />τάξεως, ό όποιος κυρίως άποτελεΐται άπό προσφάτους<br />μετανάστας. 'Η δομή αύτοϋ τού πληθυσμού δεικνύει τυπικά<br />συμπτώματα κακώς άνεπτυγμένων περιοχών, είς τάς οποίας<br />έγκατεστάθησαν μετανάσται, καθώς αύται συχνάκις έμφανί-<br />ζονται είς τά περίχωρα ταχέως άναπτυσσομένων μεγάλων πόλεων.<br />Τό δείγμα Β έπίσης θά άνευρεθή μόνον είς προσφάτως<br />κατιρκημένας περιοχάς. 'Οπωσδήποτε, υπάρχει είς ύπερήλιξ<br />καλώς Εγκατεστημένος πληθυσμός πολιτών τής άνωτέρας καί<br />μέσης τάξεως είς τάς ύπό προτίμησιν άστικάς περιοχάς. Τό<br />πολυάριθμον θήλυ ύπηρετικόν προσωπικόν —κυρίως μετα-<br />νάσται— άντιπροσωπεύει ενα σπουδαΐον παράγοντα είς τόν<br />πληθυσμόν. Τό δείγμα C τοποθετείται είς κοινότητας τών έσω-<br />τερικών τμημάτων τοϋ πολεοδομικοΟ συγκροτήματος, τά όποια<br />είναι ήδη καί διά πολύν καιρόν πυκνοκατιρκημένα. Άπο-<br />τελεϊται άπό ενα ύπερήλικα, μόνιμον καί άπό πολύν καιρόν<br />συγκροτημένον πληθυσμόν τών πλέον διαφορετικών κοινωνικών<br />τάξεων, στάσιμον είς τήν άνάπτυξιν αύτοϋ.<br />Όσον άφορά είς μερικά είδη, τά ύποδείγματα έν μέρει ποικίλλουν<br />πολύ. Τό δείγμα D άποτελεΐται άπό μίαν περιοχήν<br />είς τήν όποιαν προσφάτως ήσαν άκόμη μάλλον άγροτικά<br />προάστια τών ’Αθηνών. Αί δομαί τών άκόμη μονίμων (σταθερών)<br />υπερηλίκων μέσων τάξεων πληθυσμών αύτών τών κοινοτήτων<br />ύφίστανται διαφορετικός φάσεις τών μεγάλως μετασχηματισμένων<br />άναπτύξεων. Ή μελλοντική άνάπτυξίς των<br />κατευθύνεται άφ’ ένός μέν πρός τάς συνθήκας τών διαμερισμάτων,<br />τά όποια έχουν δεχθή μετανάστας δείγματος Α/3,<br />άφ’ έτέρου δέ πρός μίαν προσέγγισιν πρός τό δείγμα Β. Αί<br />έξαιρετικαί περιπτώσεις προκύπτουν άπό τήν ύπερκάλυψιν<br />τών δομών τού πληθυσμού άπό παρακείμενα διαμερίσματα.</p>