bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
<b>Perspectiva de la Población Frente al Consumo de Cannabis Medicinal y Recreativo</b>
Authors: Castillo Camila , Castillo Monserrat 
Published: September 2024

The objective of this paper is to determine various groups' perspectives on medicinal and recreational cannabis consumption in Costa Rica through a qualitative and cross- sectional methodology, which has a descriptive scope. This study was conducted at the University of Iberoamerica (UNIBE) from September 2023 to May 2024. The sample for the study consisted of 17 individuals who met the inclusion and exclusion criteria. Among the results, the negative repercussions of recreational consumption stand out. Regarding the medical use of cannabis, it was evident that it can be used as an alternative to deal with various illnesses. Regarding the perspective on legalization, there is a noticeable division, with one part of the population considering it harmful and the other part considering it potentially beneficial.
<b>Diagnóstico Comunitario de Finca Tanagra y Gandoca: Resultados de Proyecto de</b> <b>Extensión de la Universidad de Iberoamérica (UNIBE)</b>
Authors: Sebiani-Moreira Jorge , Marín Gabriela 
Published: September 2024

During November 2023, the communities of Gandoca and Finca Tanagra were visited with the objective of generating a communitary diagnosis. The data obtained is mixed, interviews were conducted to community leaders and other citizens (N=94) for a total of 27 families. Data analysis was made using JASP 19 for descriptive information, and grounded theory for qualitative data. Results suggest that Gandoca is in a more advantageous situation in terms of access to health, education and infrastructure compared to Finca Tanagra. Nonetheless, it is observed that most people in both communities find themselves at a socioeconomic disadvantage due to poor access to health, education, work and road infrastructure.
Plataforma web de incidentes críticos para la práctica reflexiva en estudiantes universitarios
Authors: Altamirano Droguett Janet Elizabeth , Garmendia Ayala You Christian 
Published: September 2024

El objetivo general de esta experiencia de innovación fue renovar una plataforma web de incidentes críticos (IC) con un enfoque multidisciplinar para la práctica reflexiva en estudiantes de la Universidad de Antofagasta y de Universidades del Consejo de Rectores de Chile inscritos en el Electivo de Formación Integral (EFI) Los incidentes críticos en la formación universitaria. Este proyecto tuvo tres etapas, Planificación, Implementación y Evaluación, que se traducen en la creación de videograbaciones que permiten el análisis de IC de manera colaborativa, técnica guiada por el docente. Asimismo, se elaboraron pautas que revelan los antecedentes, interpretaciones de los involucrados y las medidas de solución. Además, un manual de orientaciones generales para la gestión de IC en diversos contextos universitarios. Los tres recursos digitales fueron validados por expertos, docentes y estudiantes, obteniendo una concordancia de un 98% entre los jueces. Luego, la plataforma web fue validada por 30 estudiantes del EFI por medio de un cuestionario autoaplicado y cinco grupos de discusión. En la primera técnica, se obtuvo un 100% de adhesión a la categoría máxima de Muy bien para la estructura, contenido, utilidad y navegabilidad. En la segunda técnica, se reconoció que esta página web permite desarrollar la autorreflexión, la reflexión colaborativa y la autonomía, competencias necesarias para enfrentar adecuadamente sucesos similares a posteriori. En conclusión, esta iniciativa tecnológica en el aula implementada es accesible, perdurable, útil y replicable para propiciar espacios reflexivos en el ámbito universitario.
Ansiedade entre estudantes universitários de enfermagem
Authors: Franco Vanúzia Vitória de Carvalho , Carvalho Dailey Oliveira , Morais Aisiane Cedraz , Santos Carmen Liêta Ressurreição dos , Nascimento Ohana Cunha do , Oliveira Rebeca Pinheiro de Santana , Silva Cloves dos Santos 
Published: September 2024

Este estudo tem como objetivo compreender o sentimento de ansiedade nos estudantes do curso de Enfermagem, numa Universidade do interior da Bahia, e descrever as implicações da ansiedade entre estudantes do curso de Enfermagem. Trata-se de uma pesquisa qualitativa, com caráter descritivo, desenvolvida na Universidade Estadual de Feira de Santana (UEFS), em outubro de 2023, na qual participaram sete graduandos do curso de enfermagem. A pesquisa foi aprovada pelo Comitê de Ética em pesquisa da UEFS; após isso, aplicou-se a entrevista semi-estruturada e a técnica de Análise de Conteúdo de Bardin. Emergiram três categorias de análise: Repercussões no sentimento de ansiedade na vida acadêmica de estudantes de enfermagem; A ansiedade através dos sinais e sintomas; Ansiedade entre os estudantes de enfermagem e as expectativas para o futuro. Compreendemos que a ansiedade se tornou um dos principais sentimentos vivenciados na academia e que tem gerado diversas implicações que se repercutem não só no âmbito acadêmico, mas em diversas áreas da vida destes universitários, tornando o processo de aprendizado e de construção intelectual exaustivo e desagradável.
IMPACTO DA VIA DE ADMINISTRAÇÃO DE INIBIDOR DE BOMBA DE PRÓTONS NA SUSTENTABILIDADE
Authors: Veloso Denny Fabrício Magalhães , Veloso Denise Sena 
Published: September 2024

Objetivo: detectar o panorama da via de administração de Inibidores de Bomba de Prótons e estimar o seu impacto econômico. Métodos: As prescrições foram categorizados dois grupos: um de dieta oral e outro de dieta não oral. Foi considerada apropriada a prescrição em que havia compatibilidade entre as vias de administração do fármaco e da dieta empregada. Foi analisada repercussão sobre os custos diretos. Resultados: foram verificadas 197 prescrições, excluídas 44 referentes a Obstetrícia e Terapia intensiva e depois 60 prescrições em que não foi utilizado o fármaco, totalizando 93 prescrições para análise. Dentre elas, 36 (38,7%) foram inapropriadas sendo 35 com uso de medicamento por via intravenosa mas com prescrição de dieta oral e um único caso de paciente recebendo medicamento por via oral mesmo com dieta enteral exclusiva. Em função disso, o custo adicional mensal foi estimado em R$5,250.00. Conclusões: segurança ao paciente e sustentabilidade financeira demandam interação entre as equipes administrativa e assistencial na área hospitalar, sobremaneira nas instituições públicas tendo em vista os índices de uso inadequado potencial de diversos medicamentos.
PERICARDITE E OUTRAS COMPLICAÇÕES PERICÁRDICAS ASSOCIADAS À ARTRITE REUMATOIDE
Authors: Gonçalves Rayanne Dutra , Oliveira Gabriel Almeida Lisbôa , Bandeira Bruna Ory Pinto , Cavalcante Filipe Gouveia , Sá Gabriela Sebastiana Barbosa , Ribeiro Paulo Victor de Aguiar , Rodrigues Alexandre Assunção , Jacinto João Gabriel , Amaral Maria Eduarda Brito , Macedo Pedro Rafael Bezerra , Silva Vitória Petri Rosa Santos , Ribeiro Neto Leandro Pereira , Bezerra Thalita Martins , Feitosa Bruna Brito , Costa Caio Filipe Fischer Bertoldo , Soares Eduardo Tito dos Reis 
Published: September 2024

A Artrite Reumatoide (AR) leva a uma série de complicações extra-articulares, entre elas a pericardite e outras complicações pericárdicas. Devido a alta incidência desses casos e por muitos não serem diagnosticados precocemente, este estudo busca aumentar o conhecimento médico-acadêmico sobre a relação entre as duas doenças. Para isso, optou-se por realizar uma revisão sistemática da literatura com o método PRISMA e o uso da base de dados da Biblioteca Virtual da Saúde (BVS) entre os anos de 2014 e 2024. Após a aplicação dos critérios de inclusão e exclusão, foram inseridos 18 artigos na composição deste trabalho. Verificou-se que o sítio mais comum para problemas cardíacos em função da AR são no pericárdio. Contudo ela costuma ser assintomática e a evolução progressiva que faz os primeiros sinais surgirem (febre, hipotensão, aumento do calibre da veia jugular externa, dispneia). Além disso, deve-se realizar uma boa anamnese, procurar o histórico pessoal do paciente e realizar exames de imagem detalhados, já que o diagnóstico pode ser desafiador. O tratamento deve primariamente reduzir a atividade da AR, enquanto os imunobiológicos são uma classe incerta quanto a sua real eficácia. O tratamento cirúrgico deve ser usado em último caso.
Uso biológico do Ozempic e seus efeitos: Uma revisão narrativa da literatura
Authors: Medeiros Anna Júlia Godoy , Ribeiro Myllena Maciel , Vidal Laura de Souza Lopes , Meireles Mariana Soares 
Published: September 2024

Objetivo: Analisar Uso biológico do Ozempic e seus efeitos. Revisão Bibliográfica: A Obesidade é a pandemia mundial do século XXI, é uma patologia crônica, caracterizada essencialmente pelo acúmulo do excesso de gordura corporal. A esse respeito, é necessário destacar o Ozempic, um medicamento prescrito para o tratamento do diabetes tipo 2 contém a substância ativa “semaglutida”, que ajuda a reduzir os níveis de açúcar no sangue.Apesar disso, este tem sido um produto bastante consumido por indivíduos que almejam a perda depende modo milagroso e sem o acompanhamento por um profissional qualificado do campo da saúde (GOMES; TREVISAN,2021). Considerações finais: Destaca-se que o uso irracional desses medicamentos podem causar danos aos consumidores, desde danos leves até danos graves, que podem levar a óbito. Visto que, existem pessoas que usam estes medicamentos sem indicação clínica e que não compreendem a ação e os efeitos que estes causam no organismo, frequentemente importam-se apenas com a perda de peso em busca de padrões estéticos, assim deixando a saúde para segundo plano.
ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಣಗೊಂಡಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು
Authors: ಮಂಜುನಾಥ ಡಾ. ಎಂ. ಕೆ. 
Published: September 2024

ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜ ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮಮತಾಮಹಿ, ದಯಾಮಯಿಯಾದ ತಾಯಿ ನಿಸ್ವಾರ್ಥಳಾಗಿ ಮನೆಯ ಏಳ್ಗೆಗಾಗಿ ದುಡಿದುದ್ದರಿಂದಲೇ ದೇವತೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯನ್ನು ಭೂಮಿ, ಜಲ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಶಕ್ತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಸಮಾಜವು ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ‘ಮಾತೃದೇವೋಭವ’ ಎಂದು ಗೌರವಿಸುತ್ತದಲ್ಲದೆ, ‘ಯತ್ರ ನಾರ್ಯಸ್ತು ಪೂಜಂತೇ ರಮಂತೇ ತತ್ರ ದೇವತಾಃ’ ಎಂಬ ಪೂಜ್ಯಭಾವನೆ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮಹಿಳೆಯು ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಭೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾಳೆ.
ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಅನೇಕ ಏಳು-ಬೀಳುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯು ಗೃಹಿಣಿಯಾಗಿ, ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ, ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಮಗಳಾಗಿ, ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ, ವ್ಯಾಪಾರಗಾರಳಾಗಿ, ಕವಯಿತ್ರಿಯಾಗಿ, ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ಹೀಗೆ ಬಹುರೂಪಳಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿ-ವಾತ್ಸಲ್ಯಗಳ ಸೆಲೆಯನ್ನು ಉಕ್ಕಿಸಿ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬೆಸುಗೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಅಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸ್ತಿçÃಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ತನಗಿರುವ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲೇ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾಳೆ. ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಪದ್ಭರಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕೇವಲ ರಾಜಮನೆತನದ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಸಹ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ದಾನದತ್ತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳಿದ್ದಾರೆ, ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ ವೀರಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸತಿಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಅಮರರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
Pengaruh Model Pembelajaran Kooperatif Tipe Students Team Achievement Division (STAD) terhadap Keaktifan Belajar Siswa di Smp Katolik Santo Rafael Manado
Authors: Elisabet Lakiama Liliani , Maria Makalew Maritje 
Published: September 2024

Penelitian ini bertujuan untuk mengetahui pengaruh model pembelajaran kooperatif Tipe Students Team Achievement Division STAD Terhadap Keaktifan Belajar Siswa. Penelitian ini dilaksanakan pada bulan Mei 2024 di SMP Katolik Santo Rafael Manado. Responden dalam penelitian ini adalah siswa-siswa di SMP Katolik Santo Rafael Manado. Penelitian ini menggunakan metode penelitian kuantitatif. Sampel penelitian berjumlah 159 yang diambil dari jumlah populasi 225 siswa di SMP Katolik Santo Rafael Manado. Instrumen penelitian yang digunakan adalah kuesioner (angket) dengan alternatif jawaban: sangat setuju (4), setuju (3, kurang setuju (2), dan tidak setuju (1). Penelitian ini menggunakan analisis regresi sederhana. Hasil penelitian yang diperoleh menunjukkan bahwa terdapat pengaruh model pembelajaran kooperatif Tipe Students Team Achievement Division STAD terhadap keaktifan belajar siswa. Hal ini terbukti dari hasil f hitung 47.144 dengan signifikansi sebesar 0,000<0,005, dan nilai korelasi sebesar 0,484 dengan koefisiensi determinasi 23,4 %. Maka dapat disimpulkan bahwa terdapat pengaruh yang rendah dan signifikan model pembelajaran kooperatif tipe STAD terhadap keaktifan belajar siswa di SMP.
Implementasi Terapi Relaksasi Nafas Dalam Terhadappenurunan Intensitas Nyeri Pada Pasien Gastritis di Rumah Sakit Vita Insani Pematangsiantar
Authors: Naibaho Alfi Syahli , Siregar Nabilah 
Published: September 2024

Gastritis merupakan peradangan pada mukosa lambung yang disebabkan oleh faktor infeksi dan iritasi pada mukosa lambung. Iritasi pada mukosa lambung akan menimbulkan rasa nyeri pada ulu hati (epigastrium). Satu terapi non farmakologi untuk menurunkan nyeri pada penderita gastritis yaitu dengan Teknik relaksasi nafas dalam. Penelitian ini bertujuan untuk mengetahui gambaran, implementasi teknik relaksasi nafas dalam terhadap penurunan intensitas nyeri pada pasien gastritis. Penelitian ini merupakan penelitian deskriptif dengan pendekatan studi kasus. Sampel yang digunakan pada penelitian ini sebanyak 2 orang responden yaitu pasien dengan gastritis yang dirawat di rumah sakit Vita Insani Pematangsiantar. Hasil evaluasi menunjukkan adanya penurunan intensitas nyeri, dari skala nyeri 4 (sedang) menjadi skala nyeri 0 (tidak ada) pada klien I dan skala 6 (sedang) menjadi skala nyeri 0 (tidak ada) pada klien II. Dengan demikian dapat disimpulkan bahwa teknik relaksasi nafas dalam mampu menurunkan intensitas nyeri pada pasien gastritis.
კომუნიზმის მსხვერპლთა ასახვის სპეციფიკა საბჭოთა ფოლკლორში (იმერული ზეპირსიტყვიერი მასალის მიხედვით)
Authors: ინწკირველი ეთერ 
Published: September 2024

საბჭოთა ხელისუფლებამ სათავეში მოსვლისთანავე სასტიკი ბრძოლა გამოუცხადა ტრადიციულ საზოგადოებრივ წყობას და მასთან დაკავშირებულ ყველა სოციალურ ჯგუფს „კლასობრივი მტრის“ ბრალდებით ასამართლებდა. მტერი იყო ყველა, ვინც ანტისაბჭოთა და კონტრრევოლუციურ ელემენტად მიიჩნია საბჭოთა მთავრობამ. თავდაპირველად ამ ჯგუფში უყოყმანოდ მოხვდა სამეფო კართან დაახლოებული თავადაზნაურობა და სამღვდელოება; პოლიტიკური მარგინალიზაციის მომდევნო ჯგუფს სოციალ-დემოკრატების მენშევიკური ფრთა წარმოადგენდა და ბოლოს ხალხის მტრის ძიება ბოლშევიკებმა საკუთარ წრეებშიც დაიწყეს უკლონისტების სახით. პიროვნულ- პოლიტიკური შიდადაპირისპირებების პარალელურად გაღვივდა პოლარიზაცია გლეხობაში, რაც ე.წ. კულაკებისა და პროლეტარების კონფლიქტში გამოიხატა. ეს პრობლემა უშუალოდ ეხებოდა სოფელს და გლეხებს, ამიტომ გასაკვირი არ არის, რომ თავისებური ასახვა ჰპოვა ზეპირსიტყვიერებაში.
ფოლკლორში კომუნიზმის მსხვერპლთა ასახვის სპეციფიკის კვლევამ გამოავლინა, რომ პროლეტარულმა საზოგადოებამ გაიზიარა სოციალისტური სამართლიანობის აღდგენის იდეა და წითელი ტერორის მთავარი თეზისი. შედეგად, საბჭოთა ფოლკლორში გავრცელებულია „კლასობრივი მტრების“ მიმართ სიძულვილი. თუმცა ფოლკლორში თითქმის არ გვხვდება „ხალხის მტრები“, და თუ გვხვდება, ისიც მხოლოდ „კლასობრივი მტრის“ მნიშვნელობით. როგორც ჩანს, საზოგადოებისთვის ბოლომდე გაუგებარი გახდა სტალინური რეპრესიების არსი და არაპერსონიფიცირებული „ხალხის მტრების“ ცნება.
ზმნისწინთა ფონეტიკური ნაირსახეობები ზემოიმერულში
Authors: კობერიძე მარიამ 
Published: September 2024

ზმნისწინი ზმნის ერთ-ერთი რთული და საინტერესო ნაწილია. ამას განაპირობებს მისი რაოდენობა, ფუნქცია და ის ფონეტიკური ცვლილებები, რაც მასთან დაკავშირებით დიალექტებში გვხვდება.
სტატიაში გაანალიზებულია ზმნისწინის შემადგენელი ო ხმოვნითი ელემენტის ზოგი ფონეტიკური ცვლილების (ასიმილაციის, დისიმილაციის) შედეგად წარმოქმნილი ვარიანტების პარალელური გამოყენების შემთხვევები ზემოიმერულში. კვლევა ემყარება სხვადასხვა დროს ჩაწერილ და გამოქვეყნებულ ტექსტებს.
კვლევის აქტუალობასა და სიახლეს წარმოადგენს ის ფაქტი, რომ ქრონოლოგიურად შესწავლილია დიალექტური მასალა, გამოვლენილია ო ხმოვნის შემცველ ზმნისწინებში დიალექტური ვარიანტები და ანალოგიური შემთხვევები (იცვლება თუ არა ერთი და იმავე წესით პოზიციის მიხედვით) იმერულთან და ქართული ენის სხვა დიალექტების მონაცემებთან შეპირისპირებით.
გამოქვეყნებული დიალექტური ტექსტების ქრონოლოგიურად შესწავლის საფუძველზე დადასტურდა, რომ ქართულ სალიტერატურო ენაში არსებული ზმნისწინები მო-, ამო-, გამო-, გადმო-, შემო-, ჩამო-, წამო- ზემოიმერულში ფონეტიკური ცვლილების შედეგად წარმოდგენილია შემდეგი სახით: მო→მა; მო→მე; მო→მუ; ამო→ამე; გამო→გამა, გამო→გამე; გადმო→გადმე; შემო→შამე; შემო→შემე; ჩამო→ჩამე; წამო→წამე. გაანალიზებულ მასალაში არ გვხვდება მიმო- ზმნისწინის ფონეტიკური ცვლილება. ჩაწერილ დიალექტურ ტექსტებში მთქმელი ხშირად სალიტერატურო ენის ფორმების პარალელურად ზმნისწინის რამდენიმე დიალექტურ ვარიანტს იყენებს.
კვლევამ აჩვენა, რომ ო ხმოვნის შემცველ ზმნისწინთა ფონეტიკური ცვლის პოზიცია და შედეგი მსგავსია იმერულისა და ქართული ენის სხვა დიალექტებისა. ო ხმოვანი იცვლება მომდევნო მ- ობიექტური პირის ნიშნის, პრეფიქსისეული (ე-, ი-, უ-) და ფუძისეული ხმოვნის გავლენით.
ზემოიმერულ კილოკავში არსებული გასტრონომიული სალექსიკონო მასალის ზოგადი მიმოხილვა
Authors: მწყერაშვილი მარინა 
Published: September 2024

ენის ლექსიკური შემადგენლობა ემყარება ლექსიკურ ფონდს, რომლისგანაც გრამატიკული წყობის დახმარებით ხდება მთლიანი ენის სისტემის ჩამოყალიბება. აღსანიშნავია, რომ ენა ცვალებადია და მისი ლექსიკური ფონდი დიალექტური სიტყვების ნაზავს წარმოადგენს. ამრიგად, დიალექტური ლექსიკა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი რამაა ენისათვის. სწორედ მასშია დაცული ენის უამრავი საინტერესო ფორმა, რაც კვლევების მრავალმხრივი გაშლის საშუალებას იძლევა.
ზემოიმერულ დიალექტში არსებული გასტრონომიული სალექსიკონო მასალის ზოგადი მიმოხილვა მნიშვნელოვანია რეგიონის კულინარიული მემკვიდრეობის შესანარჩუნებლად, ადგილობრივი წეს-ჩვეულებებისა და ტრადიციების გასაგებად და რეგიონის საკვებთან ურთიერთობის შესასწავლად.
ზემოიმერული კილოკავის გასტრონომიული ლექსიკის შესწავლა საშუალებას გვაძლევს გავიგოთ, როგორ განვითარდა ეს კონკრეტული კილოკავი რეგიონისთვის უნიკალური კულინარიული ტრადიციებისა და კულტურული პრაქტიკის ზეგავლენით.
რეგიონის სპეციფიკური კულინარიული ლექსიკის შესწავლითა და დოკუმენტირებით შესაძლებელი ხდება ზემო იმერეთის უნიკალური ტრადიციებისა და ენობრივი მემკვიდრეობის დაცვა. უფრო მეტიც, აღნიშნული, ასევე, ხაზს უსვამს მრავალფეროვანი კულტურული პრაქტიკის შენარჩუნებისა და აღნიშვნის მნიშვნელობას.
ზეპირსიტყვიერი რეალიები შოთა ნიშნიანიძის პოეზიაში
Authors: ნიკოლაძე-ლომსიანიძე ნორა 
Published: September 2024

მეოცე საუკუნის ქართველ მოღვაწეთა შორის, რომელთაც დიდი ამაგი დასდეს მშობლიური ხალხური შემოქმედების ცოდნის, გამოყენებისა და პოპულარიზაციის საქმეს, თვალსაჩინო ადგილი უჭირავს შოთა ნიშნიანიძეს. მიუხედავად ამისა, მისი მხატვრული შემოქმედება ქართული ფოლკლორისტიკის თვალსაზრისით დღემდე შეუსწავლელია. ეს მცირე ნაშრომი პოეტის ფოკლორული ასპექტით შესწავლის პირველი ცდაა.
შოთა ნიშნიანიძემ არაერთი ხალხური ნაწარმოები გააცოცხლა, შთაბერა მას თავისი პოეტური სული და ქართველ ხალხს მიაწოდა ღრმაიდეური და მაღალმხატვრული შესანიშნავი ორიგინალური ლექსები.
პოეტი თავის მხატვრულ შემოქმედებაში ურთავს ხალხურ ლექს- სიმღერებს, თქმულება-გადმოცემებს ისტორიული და სახალხო გმირების შესახებ, ანდაზებს, სიტყვის მასალებს, შელოცვებს, წყევლას, კაფიას, ვეცნობით წეს-ჩვეულებებს, რწმენა-წარმოდგენებს, ტრადიციებსა და სხვებს.
ნაშრომში მოყვანილია შესაბამისი ფოლკლორული რეალიები. შოთა ნიშნიანიძე ერთ-ერთი თვითმყოფადი და უაღრესად ეროვნული ქართველი პოეტია, რომლის კალამი ბატონობს მხატვრული სიტყვისა და აზრის საუფლოში. პოეტის ლექსების უმრავლესობას სიუჟეტით, მოტივებით, სახეებით ზეპირსიტყვიერების გავლენა ამჩნევია. ხალხური შემოქმედების გამოყენებით პოეტის ლექსები მეტი ბუნებრიობით, უბრალოებითა და მუსიკალობით გამოირჩევა, რითაც მკვიდრ ადგილს იჭერს თითოეული მკითხველის გულსა და გონებაში.
ცრურწმენა - დავით კლდიაშვილის მოთხრობების ფაბულა (ელგუჯა თავბერიძის „ეჭვის პერანგის“ მიხედვით)
Authors: ფიფია ნესტან 
Published: September 2024

დავით კლდიაშვილის შემოქმედებითი პრინციპი ეყრდნობა კრიტიკული რეალიზმის ლიტერატურულ-ესთეტიკურ საფუძველს, შეუფარავ სიმართლეს. გამოირჩევა თემატური და ჟანრობრივი მრავალფეროვნებით. მისი მხატვრული ქმნილებების მეტაფორად იქცა „ცრემლიანი ღიმილი“, მაგრამ ღიმილს ვერ გააკარებ მოთხრობათა ციკლს, გულისხმიერი ცრემლებითა დასულისკივილით რომიკითხება, ცრურწმე- ნის შედეგად ადამიანთა სამყარო რომ მოუცავს ეჭვს, სასოწარკვეთას, გაუცნობიერებელ სისასტიკეს. ამ თვალსაზრისით განხილულია მოთხრობები: „შერისხვა“, „მსხვერპლი“, „მიქელა“. ეს მოთხრობები, მწერლის ხელწერის შესაბამისად, ხასიათდება ფსიქოლოგიური სიღრმით, გრძნობათა ფაქიზი ანალიზით, დამაჯერებლობით. ერთ-ერთი უმძიმესი მოვლენა, ცრურწმენით ნაკვები, იყო „კუდიანობა“, მისი სულიერ- ფსიქოლოგიური საფუძველი შიშია – შინაგანი სიმრთელის რღვევა.
ცრურწმენა, გარკვეული აზრით, ფაბულაა დავით კლდიაშვილის რამდენიმე მოთხრობის. ელგუჯა თავბერიძე „ეჭვის პერანგში“ მხატვრულ- მეცნიერული ალღოთი ახასიათებს პერსონაჟებს, აანალიზებს მათი ქმედებების საფუძველს, აღწერს კუდიანობასთან დაკავშირებულ რიტუ- ალებს (ჭიაკოკონობა, ჭეჭეთობა). განიხილავს კუდიანობის ცრურწმენის მხატვრულ სიუჟეტად გარდაქმნის პირველ ცდას ქართულ ლიტერატურაში – ალ. ორბელიანის „არაკი ტარტაროზისა ანუ კუდიანების ღამე“.
ავტორის თქმით, „ეჭვის პერანგის“ შთაგონების წყარო ყოფილა
იმდროინდელი პრესა, რომელსაც ძალიან კარგად იცნობს. ცრურწმენა ცნობიერების ბორკილია, რაც ხელს უშლის ჭეშმარიტ, კანონზომიერ სიცოცხლეს.
სტატიაში გამოკვეთილია განსაკუთრებული ტიპაჟი – მარინე (მოთხრობაში „მსხვერპლი“). ის, განსხვავებით მწერლის ზოგადი სახის პერსონაჟებისგან, უმეტესად ბედის მორჩილებით რომ გამოირჩევიან, მებრძოლი ქალია. ჩვენი კვლევის საგანი იყო ფსიქოლოგიური პროცესი ცრურწმენის სიბნელისა და სისასტიკისა, რასაც წამლეკავი ძალა აქვს, ამას ეწირება სრულიად მარტო დარჩენილი მარინე. კვლევის ამ მიმართულებას არსებით სიღრმეს ჰმატებს „ეჭვის პერანგი“. ხაზი გავუსვით ამ მიზეზ- შედეგობრივ, მხატვრულ-დოკუმენტურ ჯაჭვს. შეიძლება ითქვას, რომ ელგუჯა თავბერიძის „ეჭვის პერანგი“ ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი და საჭირო წიგნია.
მუხრან მაჭავარიანის პოეზიის ენა (სიტყვაწარმოება, დიალექტიზმები, ჟარგონები)
Authors: ხვინგია მანანა 
Published: September 2024

მუხრან მაჭავარიანის შემოქმედება ძალიან სანტერესოა ენობრივი თვალსაზრისით. პოეტი ქართულ წიაღში „იჩხრიკებოდა და ეძებდა“, რათა არ დაკარგულიყო ბევრი მივიწყებული სიტყვა, გაეცოცხლებინა და, ასევე, ახალი სიცოცხლე დაებრუნებინა მათთვის.
კვლევის მიზანია მკითხველმა გაიცნოს მუხრან მაჭავარიანის პოეზიის ენა, რამდენად მდიდარია მისი ლექსები მსუყე ქართულით. ყოველი სიტყვა ნაფიქრი და ნაფერებია.
მუხრანი თავის შემოქმედებაში განსაკუთრებულ ადგილს აკუთვნებს დიალექტებს, ასევე, ძველ, მივიწყებულ სიტყვებს, რითაც მათ სხვა ელფერი ეძლევა, ფერადდება, სიცოცხლე უბრუნდება და იძენს შინაარსობრივ დატვირთვას. პოეტი მთელი თავისი შემოქმედების მანძილზე საქართვე- ლოს კუთხეებში მიმობნეულ მარგალიტებს აგროვებს და ფერადოვნად აქსოვს, რითაც ქმნის ენის ერთიანობის სილამაზეს.
მუხრან მაჭავარიანი „რკინის კალმოსანია“. იგი ქმნის და უშიშრად შემოაქვს ახალი სიტყვა. თამამად შეიძლება ვთქვათ, რომ იგი სიტყვათშემოქმედია.
პოეტი, როგორც თავად ამბობს, ეძებს და თავად არ იცის, პოვნამდე როგორი იქნება და რომ მიაგნებს, მაშინ სიტყვა თავიდან იბადება, იძენს ელფერს, ხმოვანებას, ზოგჯერ შინაარსსაც კი. მუხრანი წერს: „დიდი მკრეხელობაა პოეტური ლექსისადმი მხოლოდ გრამატიკული მიდგომა!“ მის მიერ შექმნილი სიტყვები გამოირჩევა სილამაზით, მუსიკალური ხმოვანებით, პოეტური სიფაქიზით. ისინი მკითხველში პირველივე წაკითხვისთანავე ღრმად იდგამს ფესვს და მას შემდგომ მუხრანისეულს უწოდებენ.
მუხრან მაჭვარიანის პოეზიაში უხვად გვხვდება არქაული სიტყვები. იგი მათ არ ერიდება და ამაზე თავისი აზრი გააჩნია: „არ შეიძლება არქაიზმად ჩაითვალოს სიტყვა, რომელიც ცოცხლობს თუნდ ერთ დიალექტშიც კი“, თუმცა იქვე აღნიშნავს: „აუცილებელი ზომიერების დაცვით, თანაც დღეს, როდესაც ასე წაგვლეკა ამა თუ იმ ენიდან შემოსულმა უცხო ტერმინებმა. პოეტი არ ერიდება ჟარგონებს, რითაც ხაზგასმულია მისი დამოკიდებულება ამა თუ იმ პერსონაჟისა თუ მოქმედებისა, რომლებიც მისთვის, როგორც მოქალაქისათვის, პოეტისა და ,ზოგადად ადამიანისათვის, მიუღებელია:
„ტელეეკრანზე ვხედავ როცა მე ამ გარეწარს,
კალო თავისი ვინც ამ ქვეყნად უკვე გალეწა...“ და ა.შ.
მუხრან მაჭავარიანის პოეზიაში არსებული არქაიზმები, დიალექტიზმები, ქართული ენის სიღმისეული ცოდნით შექმნილი ნეოლოგიზმები კიდევ ერთხელ ნათლად წარმოაჩენს მის უფაქიზეს დამოკიდებულებას ენისადმი. მუხრან მაჭავარიანის ლექსების კითხვისას აუცილებელი და საჭიროა ყოველი სიტყვის გააზრება, რათა ჩასწვდე პოეტის ნაფიქრს, სიყვარულს, რასაც მშობლიური ენის ფესვები ჰქვია.