ARTVİN BORÇKA CAMİLİ VE DÜZENLİ KÖYLERİNDE GELENEKSEL İKİ AHŞAP KÖPRÜ
Authors: BAYRAKTAR Mehmet Sami 
Published: October 2018

Bu çalışmada, Artvin - Borçka İlçesi Camili ve Düzenli
Köylerinde bulunan iki ahşap köprü tanıtılıp Sanat Tarihi disiplini
çerçevesinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Camili Köyü’nde Malakmiyeti
Mahallesi’ndeki köprü, bulunduğu akarsu yatağının iki yakasındaki kayalık
kesimdeki moloz taş ayaklar arasında uzatılan ahşap kirişler üzerinde
kurulmuştur. 15.50 x 3.20 m ölçülerindeki yapı, yöredeki rivayetlere göre imece
usulüyle köylüler tarafından 1995 yılı civarında yeniden yapılmıştır. Şimdiki
köprünün yerinde bulunan ve tahrip olması sebebiyle yeniden inşasına gerek
duyulan eski köprünün ne zaman inşa edildiği bilinmemektedir.

Düzenli Köyü, Baltacılar Mahallesi’nde patika yol
hattında Baltacılar Deresi üzerinde kurulan ve “Baltacılar Köprüsü” adıyla
anılan, 8 x 2.35 m ölçülerindeki yapı, yöredeki rivayetlere göre imece usulüyle
köylüler tarafından 1975 yılı civarında yeniden yapılmıştır. Yapı, Malakmiyeti
Köprüsü’nün küçük bir benzeridir.

Yöre sakinlerine göre mevcut yapılar, eski köprülerle
aynı özelliklere sahip olup aynı ölçülerde ve eskileriyle aynı yerde
kurulmuştur. Büyük ölçüde çürümesi sebebiyle yeniden inşasına gerek duyulan
eski köprülerin ilk inşaları, Osmanlı dönemine, 20. Yüzyıl başlarına – belki
daha da eskiye- uzanmaktadır.

İnsan ve hayvan geçişi için tasarlanan bezemesiz
yapıların tasarımında işlevsellik öne çıkmaktadır. Köprülerde kullanılan
kestane, yörenin bol yağışlı iklimiyle uyumlu, oldukça sağlam ve uzun ömürlü
olup, köprüler için yaygın olarak kullanılan uygun bir malzemedir. Köprülerde
görülen birleştirme teknikleri, Osmanlı dönemine tarihlendirilen köprülerde
karşılaşılan geleneksel uygulamalardır. Malakmiyeti Köprüsü’nde görülen vidalı
kenetli demir bağlantılar, geleneksel geçmelerden farklı yeni tekniklerdir.

Artvin ve Doğu Karadeniz’de geleneksel ahşap köprü
inşasının yakın zamanlara kadar devam ettiğini gösteren köprüler, geleneksel
ahşap köprü mimarisinin Cumhuriyet devrinde izlediği yol hakkında bilgiler
vermektedir. Geleneksel kırsal mimarimizin bir yansıması olarak okunabilecek
köprülerin, başta Karadeniz Bölgesi olmak üzere yurdumuzda ve dünyada çeşitli
benzerleri bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Artvin, Borçka, ahşap köprü, kırsal mimari

A COUPLE OF TRADITIONAL BRIDGES AT
CAMİLİ AND DÜZENLİ VILLAGES OF ARTVİN BORÇKA

Abstract

In this study, a couple of bridges at
Camili and Düzenli Villages in Borçka town of Artvin province are introduced
and evaluated within the frame of art history. The bridge at Malakmiyeti
district of Camili village is errected on wooden beams extending between rubble
stone piers sitting on rock bases located on both sides of the stream bed. The
building with measures of 15.50 x 3. 20 m reconstructed by villagers with
voluntary work in 1995 according to hearsay evidence at the region. The date of
building of the old bridge which is located in the same place of the new one is
not known.

The other bridge at Baltacılar district
of Düzenli village constructed in pathway line on Baltacılar creek and called
‘Baltacılar Köprüsü (The Axemen Bridge)’ with measures of 8 x 2.35 m and
reconstructed by villagers with voluntary work in 1975 according to hearsay
evidence at the region. This bridge is like a small copy of the Malakmiyeti
Bridge.

The present buildings are located where
the old bridges were, has same features and measures as the old ones according
to local people. These demolished and
reconstructed bridges were first built in the early twentieth century, The
Ottoman Period, or maybe an earlier date.

The functionality become prominent
about desigment of plain buildings for human and animal transit. The wooden
material obtained from the chestnut trees common in the region were used in the
construction of the bridge. The chestnut tree is particularly preferred for
bridge construction in the region because it is long lasting and durable
material in rainy environments. The combination
styles of the bridges are traditional practices which encountered with
the bridges of Ottoman Period. Screw joint iron junctures at Malakmiyeti Bridge
are new technics different from the traditional ones.

The bridges in Artvin and Estern
Blacksea Region that show the traditional wooden bridges keep building until
quite recently, inform about the architecture of traditional wooden bridges in
the Turkish Republic period. The bridges as a reflection of the traditional
rural architecture are found with various similar samples especially in
Blacksea Region, our country and the world.