Was Halabja a turning point for the poet Buland al-Haydari?
Authors: Peled-Shapira Hilla 
Published: December 2018

This article examines the writings of the emigré Iraqi-Kurdish poet Buland al-Haydari (1926-1996) and thus explores components of his identity as reflected in themes and motifs of his poetry, in light of the fact that Iraqis belong to a variety of ethnicities, religions and sects. This article will also address the question of whether the poet's self-perception was transformed from a complex hybrid identity with Muslim, Christian, and other influences but excluding Kurdish elements, to a "new" Kurdish identity, as an outcome of the Iraqi chemical attack on the Kurdish town of Halabja in 1988. The assumption is that although the Halabja incident was the point at which the poet began to relate to his Kurdish origins, he was still loyal to Baghdad, to Iraq and to Arab culture, rather than solely emphasising his Kurdish identity. The article will examine the thematic and aesthetic effects of the tragedy in Halabja on al-Haydari's poetry in Arabic, focusing on different forms of identity as reflected in the poetry of this political activist. Gelo Helebçe xala werçerxê bû bo helbestvan Bulend el-Heyderî?Ev gotar vekolînek e li ser nivîsên helbestvan Buland el-Heyderî (1926-1996) ku koçberekî ji Kurdên Iraqê bû. Ji ber hindê, ev gotar hêmanên nasnameya wî, yên ku di babet û motîvên helbestên wî da rengvedane, derdihîne li gel hayjêhebûna ku Iraqî xwedî nasnameyên têvel yên etnîkî, dînî û mezhebî ne. Herwisan, ev gotar dê hewl bide ku pirsekê jî bibersivîne: Gelo wekî encama êrîşa Iraqê ya kîmyayî li ser bajarê Helebçeyê di 1988ê da, xwebîniya vî helbestvanî ji nasnameya wî ya durehî ya têkel -wekî Misilmanî, Mesîhîtî û bandorên din, ji bilî hêmanên Kurdîtiyê- ber bi nasnameyeka Kurdî ya nû ve daguheriye? Pêşbînî ev e ku herçend helbestvan vegeriyaye ser rehên xwe yên Kurdîtiyê, ew pirtir maye dilsozê Bexda, Iraq û çanda Ereban, ji dêlva ku tenê pûte bi nasnameya xwe ya Kurdîtiyê bide. Ev gotar dê bandora tematîk û estetîk ya trajediya Helebçeyê li ser helbestên Haydarî yên bi Erebî vekole bi baldariyeka li ser şêweyên têvel ên nasnameyê ku rengvedane di helbestên vî aktîvîstê siyasî da. ئایا هەڵەبجە خاڵی وەرچەرخان بوو بۆ بوڵەند ئەلحەیدەریی شاعیر؟ئەم گوتارە لە نووسینەکانی شاعیری عیراقی- کوردیی کۆچبەر بوڵەند ئەلحەیدەری (١٩٢٦-١٩٩٦) ورد دەبێتەوە و بەو شێوەیەیش بەشە پێکهێنەکانی ناسنامەی وی، وەک لە بابەت و موتیفەکانی شیعرەکانیدا ڕەنگیان داوەتەوە، دەردەخات، لەبەر ڕووناکیی ئەو ڕاستییەدا کە عیراقییەکان سەر بە ئێتنیک و ئایین و کۆمەڵی جۆراوجۆرن. ئەم وتارە ڕووبەڕووی ئەو پرسیارەیش دەبێتەوە کە ئایا خۆناسینی شاعیر ئەو شێوەگۆڕییەی بەسەردا هاتووە لە ناسنامەیەکی تێکەڵاوی ئاڵۆزکاوەوە کە کارکردی موسڵمان، مەسیحی و شتی دیکەی لەسەر بووە ، بەڵام کوردی تێدا نەبووە، ببێتە ناسنامەیەکی ''نوێ''ی کوردی، وەک ئەنجامێکی ئەوەی کە عیراق شاری کوردیی هەڵەبجەی لە ١٩٨٨دا گازباران کرد؟ وا دادەنرێت کە ئەگەرچی ڕووداوەکەی هەڵەبجە ئەو نوختەیە بوو کە شاعیر لێیەوە دەستی پێ کرد بگەڕێتەوە بۆ ڕەگوڕیشەی کوردانەی خۆی، بەڵام هێشتایش هەر دڵسۆز بوو بۆ بەغدا، بۆ عیراق و بۆ فەرهەنگی عەرەب، نەک ئەوەی تەنیا ناسنامەی کوردانەی خۆی جەخت بکات. وتارەکە لە کارکردی بابەت و ئێستێتیکیی کارەساتەکەی هەڵەبجە لەسەر شیعری عەرەبیی ئەلحەیدەری ورد دەبێتەوە و پێ لەسەر شێوەی جیاوازی ناسنامە دادەگرێت وەک لە شیعری ئەم چالاکە سیاسییەدا ڕەنگی داوەتەوە.