ПРОГРАММЫ ПРОФИЛАКТИКИ ИЗБЫТОЧНОГО ВЕСА И ОЖИРЕНИЯ В ЗАРУБЕЖНЫХ СТРАНАХ. ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ
Authors: Н.Қ. Сайлауова , Г.М. Шалгумбаева , И.Н. Ордабаева , А.Н. Блушінова , А.Б. Бекежан , Л.А. Пак 
Published: October 2024

Актуальность. Распространенность ожирения растет тревожными темпами во многих странах мира. Около 2 миллиардов человек имеют избыточный вес, и одна треть из них страдает ожирением. Основываясь на существующих данных о распространенности и тенденциях, а также эпидемиологических данных, связывающих ожирение с целым рядом физических и психосоциальных заболеваний, разумно охарактеризовать ожирение как кризис общественного здравоохранения, который серьезно ухудшает здоровье и качество жизни людей и значительно увеличивает национальные бюджеты здравоохранения. Чтобы обратить вспять нынешние тенденции, срочно требуются межсекторальные действия по борьбе с ожирением и его профилактике. Цель. Провести анализ данных литературы по программам профилактики избыточного веса и ожирения в зарубежных странах. Стратегия поиска. Изучены полнотекстовые публикации на английском и русском языках, которые посвящены программам профилактики избыточного веса и ожирения среди детей и взрослых. В процессе поиска литературы использованы следующие поисковые системы: Pubmed, Web of science, Cyberleninka, Google Scholar по ключевым словам избыточный вес, ожирение, эпидемиология, профилактика, факторы риска. Временной период был обозначен 2012-2022 годами. Критерии включения: полнотекстовые публикации на русском и английском языках, находящиеся в открытом доступе и содержащие статистически подтвержденные выводы. Критерии исключения: краткие отчеты, газетные статьи и личные сообщения. По данной теме выявлено 610 публикаций. Из них цели нашего исследования соответствовало 60 публикаций. Алгоритм отбора литературных источников → Изучение программ по профилактике избыточного веса и ожирения в зарубежных странах → Изучение статей из журналов, научных сборников, диссертаций → Систематизация материала → Анализ литературы и написание статьи. Результаты и выводы. Из сравнения данных по ожирению за последние годы следует отметить, что во всех странах наблюдается тенденция к увеличению распространенности, хотя многие из этих стран имеют принятые программы профилактики и конкретные стратегии борьбы с ожирением. Возможным объяснением увеличения распространенности ожирения может быть низкая эффективность предлагаемых профилактических мероприятий (т.е. мониторинг, подход заинтересованных сторон и населения, налоги, законодательство, физическая активность и т.д.), определенных в страновых обзорах ВОЗ по питанию, физической активности и ожирению.
Relevance. The prevalence of obesity is growing at an alarming rate in many countries of the world. About 2 billion people are overweight, and one third of them are obese. Based on existing data on prevalence and trends, as well as epidemiological data linking obesity with a range of physical and psychosocial diseases, it is reasonable to characterize obesity as a public health crisis that seriously worsens people's health and quality of life and significantly гincreases national health budgets. To reverse current trends, intersectoral action is urgently needed to combat and prevent obesity. Objective. To analyze the literature data on overweight and obesity prevention programs in foreign countries Search strategy. Full-text publications in English and Russian, which are devoted to programs for the prevention of overweight and obesity among children and adults, have been studied. In the process of literature search, the following search engines were used: Pubmed, Web of science, Cyberleninka, Google Scholar for the keywords overweight, obesity, epidemiology, prevention, risk factors. The time period was designated 2012-2022. The criteria for inclusion: full-text publications in Russian and English, which are publicly available and contain statistically confirmed conclusions. Exclusion criteria: summary reports, newspaper articles and personal messages. 610 publications have been identified on this topic. Of these, 60 publications corresponded to the purpose of our study. The algorithm for selecting literary sources → Study of programs for the prevention of overweight and obesity in foreign countries → Study of articles from journals, scientific collections, dissertations → Systematization of material → Literature analysis and article writing. Results and conclusions. From a comparison of data on obesity in recent years, it follows that in all countries there is a tendency to increase the prevalence, although many of these countries have adopted prevention programs and specific strategies to combat obesity. A possible explanation for the increase in the prevalence of obesity may be the low effectiveness of the proposed preventive measures (i.e. monitoring, the approach of stakeholders and the population, taxes, legislation, physical activity, etc.) identified in the WHO country reviews on nutrition, physical activity and obesity.
Түйін. Семіздіктің таралуы әлемнің көптеген елдерінде алаңдатарлық қарқынмен өсуде. Шамамен 2 миллиард адамда артық салмақ бар, ал олардың үштен бірі семіздікке шалдыққан. Қолданыстағы таралу және тенденциялар туралы мәліметтерге, сондай-ақ семіздікті бірқатар физикалық және психоәлеуметтік аурулармен байланыстыратын эпидемиологиялық мәліметтерге сүйене отырып, семіздікті адамдардың денсаулығы мен өмір сүру сапасын едәуір нашарлататын және ұлттық денсаулық сақтау бюджеттерін едәуір арттыратын қоғамдық денсаулық сақтау дағдарысы деп сипаттаған дұрыс. Қазіргі тенденцияларды жою үшін семіздікке қарсы күрес және оның алдын-алу бойынша сектораралық іс-шаралар шұғыл түрде қажет. Мақсаты. Шет елдерде артық салмақ пен семіздіктің алдын алу бағдарламалары бойынша әдебиеттер деректеріне талдау жүргізу Іздеу стратегиясы. Зерттеу тұрғындар арасында артық салмақ пен семіздіктің алдын алуға арналған ағылшын және орыс тілдеріндегі толық мәтінді басылымдарды зерттеді. Әдебиеттерді іздеу барысында келесі іздеу жүйелері қолданылды: Pubmed, Web of science, Cyberleninka, Google Scholar кілт сөздер. Уақыт кезеңі 2012-2022 жылдармен белгіленді. Қосу критерийлері: ашық қолжетімділіктегі және статистикалық расталған қорытындылары бар орыс және ағылшын тілдеріндегі толық мәтінді жарияланымдар. Ерекшелік критерийлері: қысқаша есептер, газет мақалалары және жеке хабарламалар. Осы тақырып бойынша 610 жарияланым анықталды. Олардың ішінде біздің зерттеуіміздің мақсаты 60 басылымға сәйкес келді. Әдеби дереккөздерді таңдау алгоритмі → шет елдерде артық салмақ пен семіздіктің алдын алу бағдарламаларын зерттеу → журналдардан, ғылыми жинақтардан, диссертациялардан мақалаларды зерттеу → материалды жүйелеу → әдебиеттерді талдау және мақала жазу. Нәтижелер мен қорытындылар. Соңғы жылдардағы семіздік деректерін салыстыра отырып, барлық елдерде таралу үрдісі байқалады, дегенмен бұл елдердің көпшілігінде семіздікпен күресудің алдын алу бағдарламалары мен нақты стратегиялары қабылданған. Семіздіктің таралуының артуының ықтимал түсіндірмесі ДДҰ-ның тамақтану, физикалық белсенділік және семіздік туралы елдік шолуларында анықталған профилактикалық шаралардың (яғни мониторинг, мүдделі тараптар мен халықтың көзқарасы, салықтар, заңнама, физикалық белсенділік және т.б.) төмен тиімділігі болуы мүмкін.