БАШТАЛГЫЧ КЛАССТЫН ОКУУЧУЛАРЫНА МАТЕМАТИКАЛЫК БИЛИМ БЕРҮҮДӨ ТҮШҮНДҮРҮҮ ЖАНА НЕГИЗДӨӨ КӨНДҮМДӨРҮН ӨНҮКТҮРҮҮ
Authors: З. Абдывасиева , Г.А. Ташматова 
Published: October 2024

Бул макалада башталгыч класстын окуучуларына математикалык билим берүүдө түшүндүрүү жана негиздөө көндүмүн калыптандыруу жана өнүктүрүү максатында жөнөкөй теңдемени чыгаруу жана турмуштук кырдаалга байланышкан тексттик маселени чыгаруу каралды. Анткени, жөнөкөй жана татаал теңдемелер, тексттик маселелерди, айрыкча турмуштук кырдаалга байланышкан маселелерди чыгаруу боюнча кенже жана орто билим берүүчү мектептин окуучулары, ал эмес башталгыч класстын мугалимдери көндүмдөргө ээ эместигин практикадан, башкача айтканда сабактарына катышуудан көрүп келе жатабыз. Статьяда турмуштук кырдаалга байланышкан тексттик татаал маселени бир нече ыкмада чыгаруу жагы көрсөтүлдү. Мындай маселелерди чыгаруу менен маселедеги белгилүү менен белгисиздин арасындагы катышты аныктоону, аларга ылайык амалдардын удаалаштыгын тандоону жана аткаруу көндүмдөрүнө ээ болушат. Андан башка теңдемени чыгарууда амалдын компоненттери менен амалдын натыйжасынын ортосундагы көз карандылыкты колдонуп теңдемени чыгаруу дагы көрсөтүлдү. Каралган тапшырмалар сыяктуу маселе, мисалдарды улам аткаруунун натыйжасында кенже мектеп окуучуларында түшүндүрүү жана негиздөө көндүмдөрү калыптанат жана математика боюнча терең билимге ээ болот деген үмүттөбүз.
В этой статье рассматривается решение простого уравнения и текстовой задачи, связанной с жизненными ситуациями, с целью формирования и развития навыков объяснения и обоснования в математическом образовании учащихся начальной школы. Поэтому, мы, посещая занятия, видим, что учащиеся младших и средних классов, также учителя начальных классов, не обладают навыками решения простых и сложных уравнений, текстовых задач, особенно задач, которые связаны с жизненными ситуациями. В статье показано решение сложной текстовой задачи несколькими способами. Решая такие задачи, они должны уметь определять соотношение между известным и неизвестным в задаче, выбирать последовательность действий в соответствии с ними и обладать навыками выполнения. Также было показано, что при решении уравнения используется зависимость между компонентами и результатом действий. Мы считаем, что в результате их выполнения рассмотренные примеры и задачи сформируют у младших школьников навыки объяснения и обоснования, а также глубокие знания по математикек.
This article discusses the solution of simple equation and text problem related to life situations in order to form and develop skills of explanation and justification in mathematics education of elementary school students. Therefore, we, visiting classes, see that elementary and middle school students, also elementary school teachers, do not have the skills to solve simple and complex equations, text problems, especially problems that are related to life situations. The article shows the solution of a complex text problem in several ways. When solving such problems, they should be able to determine the relationship between the known and unknown in the problem, choose the sequence of actions in accordance with them and have the skills of execution. It has also been shown that when solving an equation, the relationship between the components and the result of actions is used. We believe that as a result of their implementation the considered examples and text problems will form explanation and justification skills, as well as deep knowledge of mathematics in junior schoolchildren.