İlkokul 2, 3 ve 4. Sınıf Türkçe Ders ve Çalışma Kitaplarında Yer alan Etkinliklerin Yenilenmiş Bloom Taksonomisine Göre İncelenmesi
Authors: ULUM Hakan , TAŞKAYA Serdarhan Musa 
Published: January 2019

Bu araştırmada Millî Eğitim Bakanlığına bağlı devlet
okullarında okutulan, ilkokul 2, 3, ve 4. sınıf Türkçe ders ve çalışma
kitaplarında yer alan etkinlikleri, Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’nden
yararlanarak bilgi birikimi boyutu ve bilişsel süreç boyutu açısından
sınıflayıp değerlendirmek ve bu etkinliklerin, üst düzey bilişsel becerilerin
gelişimine katkı sağlama potansiyeline sahip olup olmadığını, öğrencinin
bilişsel gelişimine uygun bilgiler içerip içemediğini tespit etmek
amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma modelinin desenlerinden belge
(doküman) incelemesi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye Cumhuriyeti’ne
bağlı devlet okullarında 2016-2017 yılında okutulan ilkokul düzeyindeki 2, 3,
ve 4. sınıf Türkçe ders ve öğrenci çalışma kitaplarında bulunan etkinlikler
oluşturmaktadır. Örneklem grubundaki tüm etkinlikler, Yenilenmiş Bloom
Taksonomisi belirtke tablosuna, araştırmacı tarafından çeşitli kaynaklardan
yararlanılarak hazırlanan bilgi boyutu ve bilişsel beceri boyutu ile ilgili
anahtar tablolardan yararlanılarak yerleştirilmiştir. Elde edilen tüm verilerin,
SPSS 24 (Statistical
Package for the Social Sciences) istatistik programı kullanılarak
frekans, yüzde, iki değişken için iki yönlü kay-kare testi hesaplanmış ve
tablolaştırma yapılmıştır. Bu şekilde, araştırma kapsamında toplanan veriler,
betimsel analize tâbi tutulmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgular; Türkiye
Cumhuriyeti’ne bağlı devlet okullarında 2016- 2017 yılında okutulan ilkokul
düzeyindeki 2, 3, ve 4. sınıf Türkçe ders ve öğrenci çalışma kitaplarında
bulunan etkinliklerin Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’nin bilişsel beceri boyutunu
oluşturan tüm basamaklarına çeşitli oranlarda dağıldığını, bilgi boyutunu
oluşturan tüm gruplardan sadece ilk üç gruba dağıldığını göstermektedir. Elde
edilen verilerden 2, 3, ve 4. sınıf Türkçe ders ve öğrenci çalışma kitaplarında
bulunan etkinliklerin üst düzey zihinsel becerilerden ziyade daha çok alt düzey
zihinsel becerileri ölçtüğü anlaşılmaktadır. Ayrıca 2, 3, ve 4. sınıf Türkçe
ders ve öğrenci çalışma kitaplarında bulunan etkinliklerin, sınıf düzeyi
bakımından üst düzey zihinsel beceriler ve alt düzey zihinsel becerileri ölçme
potansiyeli anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Araştırma sonuçlarına
dayalı olarak getirilen bazı öneriler şunlardır: MEB tarafından hazırlanan
öğretim programları; gelişim psikolojisinin temel ilkelerini, eğitim alanında
yaşanan güncel değişimleri ve bilimsel araştırmalar sonucunda ulaşılan
bilgileri göz önünde bulundurmalıdır. Bu bağlamda hazırlanan ders ve çalışma
kitapları amacına uygun olacaktır. Ders kitapları hazırlanırken alanında uzman
kişiler, tüm dünyada benimsenen ilkeleri göz önünde tutarak, toplumun ve çağın
gereğini göz ardı etmeden çalışmalıdır. Yapılan bu ve buna benzer
araştırmaların sonucu; ders kitaplarındaki etkinliklerin YBT’nin boyutları
açısından dengeli bir dağılım göstermediğini ortaya koymuştur. Bu araştırmaların
sonuçları MEB tarafından önemsenmeli ve bu konuda kitap hazırlama komisyonunda
değerlendirilmek üzere raporlar toplatılmalıdır.