PUBLICZNOPRAWNE FORMY PRZECIWDZIAŁANIA ZJAWISKU TZW. UCIĄŻLIWOŚCI ODOROWEJ WYNIKAJĄCEJ Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ OPARTEJ NA PRODUKCJI TRZODY CHLEWNEJ W FERMACH WIELKOTOWAROWYCH
Authors: Hejbudzki Michał 
Published: December 2018

Ujemnym skutkiem zachodzących w rolnictwie procesów komercjalizacji i intensyfikacji produkcji rolnej jest stopniowa degradacja środowiska oraz konflikty społeczne. Szczególnie destrukcyjny wpływ w tym zakresie odnotowywany jest w związku z działalnością tzw. agrokoncernów przybierających postać ferm, w których dochodzi do koncentracji dużej liczby zwierząt.W opracowaniu opisano jeden z prawnych aspektów dotyczących funkcjonowania ferm postrzeganych jako czynnik odorogenny dla powietrza. Rozważania ograniczono do ferm trzody chlewnej, co wynika z faktu, że rynek wieprzowiny należy do istotnych w Polsce branżowych rynków rolnych.Celem artykułu stała się analiza obowiązujących de lege lata w polskim systemie normatywnyminstrumentów publicznoprawnych służących do przeciwdziałania zjawisku tzw. uciążliwości odorowejwynikającej z działalności rolniczej opartej na produkcji zwierząt w fermach wielkotowarowych.Przeprowadzone rozważania doprowadziły do wniosku, że polskie regulacje, podobnie jak przepisyUE, nie wprowadziły odpowiedniej normy dotyczącej ochrony powietrza przed zapachami, lecz tylkoprzed określonymi substancjami w powietrzu. Obecnie istnieją tylko przepisy, które wywierają wpływna zmniejszenie uciążliwości zapachowych, ale czynią to niejako przy okazji i w niepełnym zakresie.Brak przepisów odnoszących się do zapachów sprawia, że nie mogą być one badane w procesie uzyskiwania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację fermy trzody chlewnej.Okoliczność wytwarzania przez takie fermy nieprzyjemnych zapachów nie może sama w sobie stanowić o formalnych rozstrzygnięciach administracyjno-prawnych. W szczególności nie jest możliwe wydanie skutecznej prawnie decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgodyna realizację fermy trzody chlewnej ze względu na brak uregulowań prawnych w zakresie odorówi metod ich oceny.Brak regulacji prawnych określających procedurę dokonywania miarodajnych analiz rozprzestrzeniania się emisji odorów uniemożliwia dokonanie prawidłowej i właściwej oceny oddziaływaniatakich przedsięwzięć na środowisko, w tym na zdrowie ludzi. Mimo to wykładnia stosowana przezsądy administracyjne pozwala przyjąć, że także odorowy aspekt powinien być brany pod rozwagęprzy wydawaniu takich decyzji. Jako że istniejące instrumenty prawne wprowadzają bardzo ograniczoną i niezadowalającą ochronę prawną mieszkańców rejonów, w których funkcjonują takie fermy,niezbędne okazuje się sięganie do konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju, ogólnych zasad prawa środowiska, a nawet do ustaleń WHO i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Świadczy to o ujawnieniu się w judykaturze wyraźnego nurtu, w którym dostrzegane są nie tylko prawa osób do życia w wolności od uciążliwości zapachowych, ale także, w ślad za nimi,konieczność ich ochrony metodami prawnymi.Z wymienionych względów zagadnienie uciążliwości zapachowych wymaga wprowadzenia kompleksowego i systemowego rozwiązania. Dlatego należy uznać, że podjęcie próby normatywnej regulacji tego obszaru życia społeczno-gospodarczego, polegającej na wypracowaniu klarownych i precyzyjnych zasad dotyczących standardów zapachowych i metod oceny zapachowej jakości powietrza jest możliwe, zasadne i pożądane.