bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Interannual variations of terrestrial water storage in the East African Rift region
Authors: Boergens Eva , Güntner Andreas , Sips Mike , Schwatke Christian , Dobslaw Henryk 
Published: October 2024

Abstract. The US–German GRACE (Gravity Recovery and Climate Experiment, 2002–2017) and GRACE-FO (GRACE Follow-On, since 2018) satellite missions observe terrestrial water storage (TWS) variations. Over 20 years of data allow for investigating interannual variations beyond linear trends and seasonal signals. However, the origin of observed TWS changes cannot be determined solely with GRACE and GRACE-FO observations. This study focuses on the northern part of the East African Rift around the lakes of Turkana, Victoria, and Tanganyika. It aims to characterise and analyse the interannual TWS variations compared to meteorological and geodetic observations of the water storage compartments (surface water, soil moisture, and groundwater). We apply the STL (Seasonal-Trend decomposition using LOESS) method to decompose the signal into a seasonal signal, an interannual signal, and residuals. By clustering the interannual TWS dynamics for the African continent, we define the exact outline of the study region. We observe a TWS decrease until 2006, followed by a steady rise until 2016, and then the most significant TWS gain in Africa in 2019 and 2020. Besides meteorological variability, surface water storage variations in the lakes explain large parts of the TWS decrease before 2006. The storage dynamics of Lake Victoria alone contribute up to 50 % of these TWS changes. On the other hand, the significant TWS increase around 2020 can be attributed to nearly equal rises in groundwater and surface water storage, which coincide with a substantial precipitation surplus. Soil moisture explains most of the seasonal variability but does not influence the interannual variations. As Lake Victoria dominates the surface water storage variations in the region, we further investigate the lake and the downstream Nile River. The Nalubaale Dam regulates Lake Victoria's outflow. Water level observations from satellite altimetry reveal the impact of dam operations on downstream discharge and on TWS decreases in the drought years before 2006. On the other hand, we do not find evidence for an impact of the Nalubaale Dam regulations on the strong TWS increase after 2019.
ИСХАК АСАН УУЛУ - ПОЛОТ ХАН ЖАНА АБДЫЛДАБЕК АЛЫМБЕК УУЛУ: ЧЫГААНДАРДЫН КАРЫМ-КАТНАШЫ
Authors: Абытов Байболот Капарович 
Published: October 2024

Макалада кыргыз элинин Кокон хандыгынын доорундагы чыгаан ишмер­лер­дин катарын толуктаган, олуттуу эки инсан­ тууралуу баян­далат. Маселенин орчундуу жагдайы, Кокон хандыгын дээрлик 166 жыл бийлеген, өз­дө­рүн чингизиддердин урпагынан тараган, хан тукуму катары элге тааныткан, Чадактык кожолордун Миң тукумунан бол­богон, чыныгы мураскер эмес адамдын хан тагына келиши болгондугунда. Албетте анын хан тукумунан болбогондугун көпчүлүк билген эмес, бирок эл аны кол­догон акыркы хан - Полот хан же Исхак молдо Асан уулу болгон. Экинчи инсан кадимки Алымбек датканын уулу Абдылдабек - Полот хан­дын эң жакын, ишенимдүү, саясий жандоочуларынын бири. Тарыхтын да, тагдырдын да катаал жолунда, Кокон хандыгынын акыркы жылында, эки таптын, эки башка мүнөздөгү адамдар биригип, саясий ымалага келип, ынанымдуу карым-катнашта болушканы кашкайган чындык. Бизди кызык­тырган маселе, кантип Алымбек уул Абдылдабек сыяктуу аттуу-баштуу, жети атасынан бери бийлик колунан кетпеген, төбөлдүн баласы, элден чыккан, эл үчүн башын канжыгага байлаган азамат, тайманбас - Полот хан атын алып, күрөшкө аттанган Исхакка кошулуп калды. Ал экөөнүн саясий, ас­кер­дик тандеми тууралуу, кадимки Курманжан датка билгенби, колдогонбу же такыр кабары болгон эмесби? –сыяктуу маселелер. Дагы бир олуттуу маселе, орус бийликтери аларга кандай мамиледе болгон? Жогорудагыларга саресеп салып, көз карашыбызды сунуштадык.
CОВЕТ БИЙЛИГИНЕ ЧЕЙИНКИ КЫРГЫЗДАРДЫН ОТУРУКТАШУУCУНУН АЙРЫМ АРАКЕТТЕРИ
Authors: Апышова Аида Кабыловна , Пазыл кызы Элнура 
Published: October 2024

Эгемендүүлүккө ээ болгондон баштап, коммуниcттик идеологиянын үcтөмдүгүнүн жоюлушу, коомубузда, анын ичинде тарых илимине да эркиндикти пайда кылды. Эгемендүүлүк өз тарыхыбызды, эркин, обьективдүү карап чыгууга жана жазууга шарттарды жаратты. Бул Кыргызcтандын тарыхнаамаcында жаңы этаптын башталышына алып келген. Кыргыз тарыхнаамаcында кыргыздардын отурукташуу маcелеcине токтолгонубузда кыргыз эли өткөн кылымдын 20-30-жылдарына чейин эле негизинен көчмөн турмушта жашап келгендиги белгиленип, cовет бийлиги тарабынан бул процеcc жолго коюлгандыгы айтылып келет. Биз бул макалада кыргыздарда отурукташуу XIX кылымдын орто ченинде эле айрым жакырланган көчмөн калктын бөлүгү отурукташуу алардын жашооcун бир аз болcо да жеңилдетишин аңдап, Оруc империяcынын төбөлдөрүнө арыздарын жазып бир нече кайрыла баштагандыгы жана алардын кандай чечилгендиги боюнча cөз кылабыз.
Т. КЕНЕНСАРИЕВДИН ИНСАНТААНУУ ИЛИМИНЕ КОШКОН САЛЫМЫ
Authors: Зулпуева Рая 
Published: October 2024

Макалада Ташманбет Кененсариевдин Кыргыз тарыхнаамасындагы инсантаануу маселесинде тарыхый инсандардын тарыхын изилдөөдө, алар тууралуу жаңы маалыматтарды илимий айланпага киргизүүдө чыныгы кесипкөй тарыхчы катары бараандуу эмгектерди жазып калтыра алгандыгына токтолуу менен Алымкул Асан бий уулунун өмүрү, мамлекеттик ишмердиги, бүткүл Түркстанды коргогон мекенчилдик жана баатырдык бейнеси, Полот хандын жетекчилиги астындагы 1873-1876-жж. элдик кыймылдын тарыхын, Алымбек датка, Курманжан датка сыяктуу тарыхый инсанда тууралуу жаңы маалыматтарды илимий айланпага киргизүүгө жасаган аракеттери боюнча жазылган. Анын демилгеси менен “Манасты дүйнөгө даңазалагандар” деген серияда “Манас” боюнча жазып алган В.Радлов менен Ч.Валихановдун тексттерине тарыхчы-окумуштуу катары алгачкы болуп Баш сөз жазып,илимий комментария менен коштолгон 800 беттен турган тестин калың китеп кылып чыгарууга демилгечи болуп, Манастаануу илимин изилдөө жана жайылтуу боюнча жаңы бир багытты ачкандыгын айтууга болот.
КУРМАНЖАН ДАТКА И КОКАНДСКОЕ ХАНСТВО
Authors: Каана Айдаркул , Алыкулова Г.К. 
Published: October 2024

Кокандское ханство вошло в историю как деспотическое государство. За более чем полуторавековую свою историю оно объединило ряд государств. И, кыргызы, играли в его общественно-политической жизни довольно активную роль. Феноменально, то что в это время, и в этих процессах активное участие приняла женщина. В статье представлен обзор жизни и деятельности Курманжан Датки, видной правительницы XIX века. Авторы на основе исторических источников, публикаций СМИ и научных исследований освещают различные аспекты ее биографии, многие из которых до сих пор недостаточно исследованы. В статье основное внимание уделяется детству и юности Курманжан, биографии, образованию, первым годам ее жизни, браку с Алымбеком Даткой и его влиянием на ее дальнейшую судьбу. Также рассматривается ее политическая деятельность – управление Алайской долиной, дипломатические отношения с соседними странами, противостояние Кокандскому ханству и Российской империи.
Т. КЕНЕНСАРИЕВДИН КОКОН ХАНДЫГЫНЫН ТАРЫХЫН ИЗИЛДӨӨГӨ КОШКОН САЛЫМЫ
Authors: Авазов Эрнис Абдыманапович 
Published: October 2024

Т.Кененсариев Кыргызстандын жаңы доордогу тарыхын изилдеген көрүнүктүү окумуштуулардын бири болуп саналат. Анын илимий изилдөөлөрүнүн чордонун Кокон хандыгынын жана падыша өкмөтүнүн колониялык доорундагы тарыхый окуялар түзөт. Кокон хандыгынын тарыхын изилдөө иштери революцияга чейинки мезгилдерде башталып советтик доордо улантылган.. Айрым изилдөөчүлөр өз эмгектеринде аны көп улуттуу мамлекет катары карашып, кыргыздардын хандыктын жашоосундагы ордуна жана ролуна баа берүүгө аракеттенишкен. Профессор Т.Кененсариев Кокон хандыгы көп улуттуу Фергана өрөөнүнүн тургундарынын биргелешкен саясий режими болгондугу тууралуу көз караштарды изидөөлөрүндө уланткан жана бышыктаган. Макалада профессор Т.Кененсариевдин Кокон хандыгынын тарыхына арналган илимий изилдөөлөрүнө тарыхнаамалык сереп салууга аракеттер жасалды. Анын Кокон хандыгы кыргыз мамлекетүүлүгүнүн бир көрүнүшү жана көп улуттуу Фергана өрөөнүнүн калктарынын орток саясий бирикмеси болгондугу тууралуу илимий жыйынтыгынын орундуу пикир экендиги көрсөтүлдү. Бул багытта анын бир топ тарыхый инсандардын ишмердүүлүгүн изилдөө менен кыргыз тарыхынын инсан таануу багытына зор салым кошкондугу белгиленди.
КОКОН ХАНДЫГЫНЫН ДООРУ ЖАНА АНЫН ЗАМАНДАШЫ ПОЛОТ ХАН
Authors: Каана Айдаркул , Алыкулова Г.К. 
Published: October 2024

Кыргыз элинин тарыхын чет элдик баскынчыларга каршы дайыма күрөшүп келген күрөштүн тарыхы десек болот. Кокон хандыгынын доору Кыргызстандын тарыхындагы эң оор жана трагедиялуу учур болгон. Негизги калк байлар менен манаптардын жана кокондук чиновниктерден кош эзүүнү башынан өткөргөн. Бул мезгил көптөгөн стихиялуу куралдуу көтөрүлүштөр менен мүнөздөлөт. Эл бир эмес, бир нече жолу боштондук үчүн күрөшкө көтөрүлүп, биринин артынан бири чыккан элдик көтөрүлүштөр менен коштолгон: 1845-жылдагы кыргыздардын Оштогу көтөрүлүш, 1862-жылы Алайда Алымбек баштаган элдик толкундоолор, Пулат хан баштаган көтөрүлүштөр. Макалада сөз кылынгандай, көтөрүлүш кыргыз элинин эркиндикке болгон эркин, эгемендүүлүккө умтулуусун көрсөттү . Ал эми Пулат хан атанган Исхак Хасан уулу эр жүрөк ар кырдуу инсан болгон. Анын ишмердиги кыргыз тарыхынын бир бөлүгү жана улуттук эс-тутумга татыктуу жана адилеттүүлүк үчүн жана зулумга каршы күрөштүн символу болуп калды.
УСТАТЫМ ИЛИМДИН НАКТА ДЫЙКАНЫ ЭЛЕ
Authors: Жаркынбаев Талайбек Жумабаевич 
Published: October 2024

Профессор Ташманбет Кененсариевди насаатчы, чыныгы илимпоз, тажрыйбалуу педагог, энергиялуу жетекчи, инновациялык ыкмалар менен иштеген идеяга бай реформатор, илимдин корифейси жана өмүрлүк жары, улуу ата, чоң ата катары эсибизде. Устатыбыз кыргыз элинин Россиянын составына ыктыярдуу кошулушу жөнүндөгү өзгөрүлгүс илимий-теориялык корутундуну четке кагып, Кыргызстандын туштүгүнүн территориясы аскердик күч менен басып алынган деген тыянакка келген. Ошондой эле советтик тарыхнаамада Кокон хандыгынын тарыхы кыргыздардын тарыхынан өзүнчө каралып, Өзбекстандын тарыхы катары белгиленген. Профессор Т.Кененсариев Кокон хандыгынын тарыхы Кыргызстандын тарыхынын ажырагыс бөлүгү деген концепцияны сунуштады. Жеке билим маселесин тарыхнааманын ажырагыс багыттарынын бири катары карап, Кыргызстандын тарыхында зор роль ойногон Исхак Асан уулу Полот хан, Алымкул Аталык жана Курманжан датка жана башка тарыхый жана мамлекеттик ишмерлер чыныгы эркиндикке негиз салышкан. кыргыз элинин күрөшү. Эл баатырларынын тарыхын, ишмердүүлүгүн, тарыхый ролун ачып бере алган, кыргыз тарыхнаамасындагы тарыхый инсандарды изилдөөгө зор салым кошкон. Мындан тышкары Кыргызстандын саясий, социалдык-экономикалык өнүгүүсүнө байланыштуу саясат таануу жана конфликтология жаатында фундаменталдык изилдөөлөрдү жүргүзүп, өкмөткө конкреттүү сунуштарды берген.
Guru Inovatif dan Kreatif Berbasis Kearifan Lokal Menggunakan Aplikasi CANVA
Authors: Perdana Indra , Theasy Yoan , Veniaty Syarah , Winata Rahmat , Rizaldi Muhammad 
Published: October 2024

Innovative and creative teachers can be trained through socialization and training activities for teachers. This activity aims to expand teacher knowledge and improve teacher skills in utilizing technology through the preparation and creation of teaching materials using the Canva application. The community service activities carried out by the PKM team of the Superior Human Resources Supporting Lecturer Program (PDPSU) at the State Elementary School located at Jl. Jawa 01, PAHANDUT, Pahandut District, Palangka Raya City, Central Kalimantan Province, have several stages, namely (1) Participation method, namely the community service team actively participates in providing knowledge socialization activities to teachers regarding the important role of teaching materials in learning, then material on how to utilize technology through the Canva application and link it to local wisdom; (2) Survey method, namely distributing questionnaires to training participants before and after implementation, as well as a satisfaction survey of community service partners and (3) Training, namely the community service team provides skills training to teachers to create teaching materials in the form of animated folk tales using the Canva application; (4) Activity Evaluation. This community service activity aims to produce innovative and creative teachers in compiling interesting teaching materials based on local wisdom. Partnership Program This activity can provide direct benefits to improving the human resources of Elementary School teachers in learning at school.

Keywords: Innovative and creative teachers, Canva, Local wisdom
Manajemen Keuangan Sekolah dalam Pemenuhan Sarana Prasarana Pendidikan
Authors: Hasnida Hasnida , Astuti Rini 
Published: October 2024

Research to analyze and gain insights into the financial management of Public Middle School 22 Sijunjung, West Sumatra, in meeting the educational infrastructure needs. A qualitative approach using phenomenology was employed. Informants included the school principal, secretary, and treasurer. Data collection involved interviews, participatory observation, and document analysis. Data analysis included data condensation, presentation, and conclusion drawing. This study shows that the financial management of the school to meet educational infrastructure needs encompasses school budgeting, budget allocation, financial recording, and financial accountability. This study highlights the importance of financial management in providing educational facilities and infrastructure by involving internal and external stakeholders in the evaluation, analysis, monitoring, and fulfilling various school needs.
Konstruksi Penalaran Hakim dalam Menetapkan Pelaku Materiil Tindak Pidana Pembunuhan Berencana sebagai Justice Collaborator (Analisis Kasus ER pada Putusan Nomor 798/Pid.B/2022/PN JKT.SEL)
Authors: Nofal La Ode 
Published: October 2024

This research is based on the existence of premeditated murder incidents committed by several criminals in the context of the inclusion of criminal acts (delneming). One of the perpetrators of the crime, namely the Defendant ER, was considered by the judge to be a person who participated in the crime of premeditated murder, so the judge in his decision Number 798/Pid.B/2022/Pn Jkt.Sel designated the Defendant as a justice collaborator. The type of research used in is normative juridical research. Library research techniques are using primary legal materials such as basic norms, laws and regulations, and court decisions, secondary legal materials, namely magazines, books, or newspapers, and tertiary legal materials, namely dictionaries, articles, or reference materials. The data analysis technique used is the normative-qualitative analysis method. The results of the data analysis show that the legal construction of the determination of the perpetrator of crime as a justice collaborator can be interpreted in four elements, namely problematic scope, should be interpreted as not just organized crime but all criminal acts that have a maximum threat of eight years in prison, and with the note that before the determination of the perpetrator as a Justice Collaborator, the principle of subsidiarity is first applied. where the granting of the status of a Justice Collaborator can only be done as a substitute if other means of exposing the crime have failed
AS TECNOLOGIAS DIGITAIS DA INFORMAÇÃO E COMUNICAÇÃO FACILITANDO O ACOLHIMENTO NA EDUCAÇÃO INFANTIL, EM ESPECIAL DOS ESTUDANTES COM TRANSTORNO DO ESPECTRO AUTISTA
Authors: Carvalho Augusto Schwager de , Alexandria Daiane Fernandes Gomes de , Tomaz Adriana da Silva Lisboa 
Published: October 2024

O presente relato de caso se propõe a apresentação do processo de desenvolvimento e distribuição do livro digital intitulado “Bem-vindos ao Núcleo Avançado de Educação Infantil (NAEI) Sebastião Luiz Tatagiba”, realizado em uma escola municipal de Niterói – RJ. O livro digital foi compartilhado com os estudantes da escola através dos seus responsáveis, em especial para os responsáveis dos estudantes com o Transtorno do Espectro Autista. O objetivo do livro é possibilitar a “antecipação visual” do espaço escolar e, conhecer a equipe diretiva e professores que os irão acolher. Inicialmente apresentaremos a importância do acolhimento na educação infantil e a necessidade de pensarmos na inclusão de estudantes com Transtorno do Espectro Autista. Em seguida, relataremos como foi desenvolvido e distribuído o livro digital para os responsáveis. Finalizaremos o trabalho apresentando as conclusões sobre a criação do livro, sua aplicabilidade e sugerindo a sua replicabilidade em outras escolas de Niterói e também em âmbito nacional, por se tratas de uma prática exitosa visando uma maior inclusão.
Теоретичні основи маркетингового управління інноваційною діяльністю підприємства
Authors: Сула Є. В. , Байрак О. С. 
Published: October 2024

В умовах сучасної конкурентної боротьби підприємства вимушені шукати додаткові джерела, які дозволять досягти успіху. Одним зі шляхів збільшення прибутковості є задоволення нових ринкових потреб, чого можна досягти на основі розвитку інноваційної діяльності, що дозволить забезпечити постійне оновлення номенклатури продукції, розробку та впровадження нових товарів. Зазначені аспекти зумовлюють необхідність маркетингового управління інноваційною діяльністю. Тому, зважаючи на важливість даної проблематики, вважаємо за необхідне продовжити наукові пошуки у напрямі уточнення сутнісних особливостей маркетингового управління інноваційною діяльністю підприємства. Метою статті є поглиблення теоретико-методологічних засад щодо маркетингового управління інноваційними бізнес-процесами сучасного підприємства. В ході дослідження було використано такі методи пізнання як: аналіз і синтез, контент-аналіз, метод аналітичного групування, метод систематизації та спостереження. В процесі дослідження виділено три основні підходи до розуміння сутності поняття «інноваційна діяльність», зокрема як процесу, системи та діяльності. З’ясовано, що важливою складовою стратегії розвитку підприємства є маркетингове управління його інноваційною діяльністю, головна мета якого конкретизується на основі визначення комерційної ефективності участі підприємства в інноваційних проєктах, оцінці інноваційного потенціалу підприємства, розробці плану пріоритетних дій щодо інноваційного розвитку в цілому. Маркетингове управління інноваційною діяльністю має базуватися на таких передумовах: впровадження інновацій слід розглядати як визначену конкурентну перевагу підприємства на ринку; рівень сприйняття інновацій окремого підприємства позначається на можливостях не тільки його економічного зростання, але й суспільства в цілому; одним з напрямів забезпечення економічного розвитку підприємства є реалізація цільових інноваційних програм. Отже, маркетингове управління інноваційною діяльністю підприємства пов’язане з втіленням широкого спектру заходів, які передбачають проведення аналізу певного сегменту ринку, визначення стратегічної орієнтації підприємства у розробці нового товару чи інновації, а також безпосередньо реалізацію обраної стратегії.
Statins decrease the risk of hepatocellular carcinoma in metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease: A systematic review and meta-analysis
Authors: Tarar Zahid Ijaz , Farooq Umer , Inayat Faisal , Basida Sanket D , Ibrahim Faisal , Gandhi Mustafa , Nawaz Gul , Afzal Arslan , Chaudhary Ammad J , Kamal Faisal , Ali Ahmad H , Ghouri Yezaz A 
Published: October 2024

BACKGROUND
Metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD) is a leading cause of chronic liver disease with a significant risk of developing hepatocellular carcinoma (HCC). Recent clinical evidence indicates the potential benefits of statins in cancer chemoprevention and therapeutics. However, it is still unclear if statins can lower the specific risk of HCC among patients with MASLD.
AIM
To investigate the impact of statin use on the risk of HCC development in patients with MASLD.
METHODS
A systematic review and meta-analysis of all the studies was performed that measured the effect of statin use on HCC occurrence in patients with MASLD. The difference in HCC risk between statin users and non-users was calculated among MASLD patients. We also evaluated the risk difference between lipophilic versus hydrophilic statins and the effect of cumulative dose on HCC risk reduction.
RESULTS
A total of four studies consisting of 291684 patients were included. MASLD patients on statin therapy had a 60% lower pooled risk of developing HCC compared to the non-statin group [relative risk (RR) = 0.40, 95%CI: 0.31-0.53, I2 = 16.5%]. Patients taking lipophilic statins had a reduced risk of HCC (RR = 0.42, 95%CI: 0.28-0.64), whereas those on hydrophilic statins had not shown the risk reduction (RR = 0.57, 95%CI: 0.27-1.20). The higher (> 600) cumulative defined daily doses (cDDD) had a 70% reduced risk of HCC (RR = 0.30, 95%CI: 0.21-0.43). There was a 29% (RR = 0.71, 95%CI: 0.55-0.91) and 43% (RR = 0.57, 95%CI: 0.40-0.82) decreased risk in patients receiving 300-599 cDDD and 30-299 cDDD, respectively.
CONCLUSION
Statin use lowers the risk of HCC in patients with MASLD. The higher cDDD and lipophilicity of statins correlate with the HCC risk reduction.
Sosialisasi Sekolah Ramah Perempuan dalam Upaya Mencegah Terjadinya Kekerasan Seksual di SMPN 1 Pringgasela
Authors: Astuti Alfira Mulya 
Published: October 2024

Kekerasan seksual merupakan tindakan yang melibatkan eksploitasi seksual tanpa persetujuan korban, termasuk dalam bentuk pemaksaan, pelecehan, atau penganiayaan seksual yang dapat berdampak buruk pada kesehatan fisik dan psikologis korban. Terdapat dua kategori utama kekerasan seksual: familia abuse, yang terjadi dalam lingkup keluarga, dan extra familia abuse, yang melibatkan pelaku di luar keluarga. Dampak dari kekerasan seksual sangat luas, mencakup masalah fisik, psikologis, sosial, dan pendidikan, serta dapat menciptakan trauma berkepanjangan. Pencegahan kekerasan seksual melalui pendidikan seks yang tepat, baik dalam konteks keluarga maupun pendidikan formal, merupakan langkah penting untuk memberikan pengetahuan dan perlindungan yang memadai. Oleh karena itu, mahasiswa KKP UIN Mataram bekerja sama dengan pihak SMPN 1 Pringgasela melaksanakan sosialisasi sekolah ramah perempuan dalam upaya mencegah terjadinya kekerasan seksual. Kegiatan ini bertempat di lapangan SMPN 1 Pringgsela dan dihadiri oleh seluruh siswa dan guru. Dalam pandangan Islam, pendidikan seks harus seimbang antara pengetahuan seksual dan nilai-nilai agama, mengajarkan kesucian diri, adab pergaulan, dan tanggung jawab untuk melindungi diri dari kekerasan seksual.