bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
H. H. Dahm, A. Ignatow. Geschichte der philosophischen Traditionen Osteuropas
Authors: Bremer Józef 
Published: March 2021

Tematem książki jest historia tradycyjnych filozofii Europy wschodniej i południowo-wschodniej (omawiana tu pozycja nie uwzględnia rozwoju filozofii marksistowskiej w tym regionie). Ponieważ jest ona pierwszym w języku niemieckim całościowym przedstawieniem filozofii tej części naszego kontynentu, należy ją rozumieć - co zresztą podkreślają Wydawcy w Słowie wstępnym - jako korelat do książki S. H. Noacka Die Philosophie Westeuropas, której czwarte wydanie ukazało się w tymn samym wydawnictwie w 1976 roku.
Roman Darowski. Poglądy filozoficzne Antoniego Skorulskiego SJ (1715-1777) [Les conceptions philosophiques d'Antoine Skorulski, S.J. (1715-1777)]
Authors: Rachański Krzysztof 
Published: March 2021

Skorulski fut un des plus eminents professeurs de philosophie a l'Academie de Vihia au XVIIIe siecle et auteur de deux ouvrages philosophiques. Plus tard, il fut recteur de trois colleges des jesuites, provincial des jesuites en Lituanie et ensuite recteur de l'Academie de Viina. Cette dissertation constitue une breve monographie de Skorulski en tant que philosophe. Elle contient sa biographie, la description de ses ouvrages et la caracteristique de sa philosophie. La brochure contient en particuher: Conceptions philosophiques: Logique. Metaphysique. Physique generale. Physique particulifere. Psychologie. Rapport au cartesianisme. Rapport a l'heliocentrisme. Conclusion. Supplements: 1. Lettre d'Antoine Skorulski au roi Stanislas Auguste Poniatowski, 1773. 2. Reponse du roi Stanislas Auguste Poniatowski. 3. Fragments du livre Commentariolum philosophiae, traduits en polonais.
Sprawiedliwość w świetle etyki
Authors: Ślipko Tadeusz 
Published: March 2021

Sprawiedliwość jako kategoria etyczno-prawna pozostaje w ścisłym związku z prawem tak naturalnym, jak też pozytywnym. Powiązania te są wszakże tego rodzaju, że umożliwiają traktowanie sprawiedliwości jako odrębnej struktury w ramach ogólnego ładu moralno-prawnego. Dzięki temu również w obrębie etyki chrześcijańskiej istnieje pokaźna literatura poświęcona problematyce oplecionej około tego pojęcia. W czasie, kiedy łacina była w powszechnym użyciu, często pojawiały się traktaty pod tytułem De iustitia bądź De iure et iustitia. Z chwilą, kiedy w filozofii i etyce górę wzięły języki narodowe, sprawiedliwość nadal przyciąga ku sobie uwagę autorów. Owszem krąg zainteresowania się tą problematyki rozszerzył się na teoretyków innych także, poza chrześcijańskich filozofów. Panujący w tym świecie pluralizm doktryn etycznoprawnych spowodował, ze zamiast coraz klarowniejszego pojecia sprawiedliwości mamy coraz więcej znaków zapytania, niekiedy wręcz zasadniczych trudności odnośnie do właściwego rozumienia tego pojecia. W tym stanie poglądów narzuca się konieczność skonfrontowania stanowiska etyki chrześcijańskiej z głoszonymi dziś koncepcjami. Dobrą po temu okazję stwarza praca znanego w Polsce i zagranicą filozofa i teoretyka prawa Ch. Perelmana. Nie jest to autor tak w świecie naukowym populamy, jak np. J. Rawls, ale właśnie jego prace dostarczają najlepszego materiału dla realizacji postawionego sobie przed chwilą celu.
Filozoficzne implikacje ortodoksyjnej interpretacji teorii kwantów
Authors: Ziemiański Stanisław 
Published: March 2021

Do czasu sformułowania teorii kwantów (TK) istniało przekonanie, że rzeczywistość jest otwarta dla naszego poznania i ze poznanie polega tylko na biernym przyjmowaniu obrazów przedmiotów. Sądzono, że uogólniające działanie umysłu nie wnosi niczego nowego do treści przyjmowanej i że inny jest tylko sposób istnienia tej treści w umyśle. Niektóre jednak fakty z mikroświata wydają się domagać zmodyfikowania owego poglądu. Istnieje pewna naturalna granica naszego poznania indywidualnych przedmiotów, której w żaden sposób przekroczyć nie możemy. Stwierdzenie tego ograniczenia przybrało postać zasady nieoznaczoności. Wiąże się ją z nazwiskiem Heisenberga, który sformułował ją w 1927 r. Słuszności samej zasady nieoznaczoności nikt nie kwestionuje, trudności pojawiają się w jej zrozumieniu. John Polkinghorn pisze: „Największym paradoksem teorii kwantów jest to, że po ponad 50 latach pomyślnego wykorzystywania jej technik, jej wyjaśnienie jest ciągle przedmiotem dyskusji. Wszyscy się zgadzamy co do tego, jak przeprowadzać rachunki, a nasze odpowiedzi pasują do doświadczeń jak rękawiczka, a jednak nie możemy się zgodzić wszyscy co do tego, o co właściwie tu chodzi". Istnieją więc przynajmniej dwie interpretacje TK: ontologiczna i teoriopoznawcza.
II problema del tempo et dell'eternità nel pensiero di Sant'Agostino
Authors: Majkrzak Henryk 
Published: March 2021

Le nozioni di spazio e di tempo sono tra le piu correnti al giorno
d'oggi, sia nel linguaggio comune che in quello filosofico e scientifico.
Anche nella storia del pensiero filosofico il problema del tempo occupo
un posto privilegiato. Gia Anassimandro diceva: „Tutte le cose hanno
la propria genesi nell'Indeterminate e tutte in esso terminano „secondo
rordine del tempo". Platone affermava che il tempo ha la sua origine
con il cosmos e lo identificava con il movimento dei corpi celesti. II
primo rilievo che Aristotele avanza nella sua indagine sul tempo
e questo: il tempo e in immediata relazione col movimento e non esiste
senza di esso.
Piotr Lenartowicz. Elementy teorii poznania - szkice wykładów
Authors: Bremer Józef 
Published: March 2021

Elements... is a collection of seventeen, rather informal talks closely dependent on the aristotelian and thomist metaphysical setting. The author explicitly disregards a historical approach to the subject and in an essentially systematic way tries to argue in favor of a metaphysically pluralist and epistemologically optimist - realist solution. These two options constitute, therefore, the specific limits of the textbook
Harold Stahmer. Lieber Pater Caesarius... Ihr Martin Buber. Ein Dialog in Briefen zwischen Pater Caesarius Lauer und Martin Buber (tlum. Michael Gormann-Thelen)
Authors: Gorczyca Jakub 
Published: March 2021

„Czytelnicy sięgną po tę książkę przede wszystkim z racji nie ogłoszonych dotąd drukiem listów Martina Bubera" - pisze w pierwszym Słowie wstępnym Freya von Moltke (s. 8), znana niektórym jako Honorowa Przewodnicząca Rady Fundacji „Krzyżowa". Drugie Słowo wstępne (s. 9-14) dołączył Maurice Friedman, obecnie emerytowany profesor filozofi w amerykańskich uczelniach, któremu zawdzięczamy m.in. obszerne trzytomowe dzieło o życiu i twórczości Bubera. Czytelnika może zastanowić fakt, że tak zatytułowana pozycja jest tłumaczeniem z języka angielskiego, dokładniej: z amerykańskiego - jak podaje nota bibliograficzna.
Kazimierz Jodkowski. Metodologiczne aspekty kontrowersji ewolucjonizm-kreacjonizm [Methodological aspects of evolutionism - creationism controversy]
Authors: Lenartowicz Piotr 
Published: March 2021

The main thesis of this book - written by a well known epistemologist
and philosopher of sciences (Institute of Philosophy, Pedagogical University, Zielona Góra) is rather sceptical. Both parties of the conflict defend a complex set of beliefs (metaphysical, religious, quasi-religious, or methodological), both a priori accept many narrow, but controversial assumptions, both often ignore the primary arguments of the opponent.
Philosophy at the Catholic University of Lublin (KUL)
Authors: Janeczek Stanisław 
Published: March 2021

Philosophy at KUL seems to be omnipresent, for - similarly as at the medieval university - it fulfilled and still fulfils the propaedeutic functions. Students from all the faculties must gain philosophical culture much more thoroughly than at other Polish universities. Thereby we refer to the ancient ideal of philosophy as an alma mater of all other scientific disciplines, and express the fact that the university cares that the students of all the departments could better perceive the specific character of their own discipline against a historical and
methodological background. Now the most important thing is that at KUL one sees in philosophy an inspiring, ordering and integrating foundation of an outlook shaped by young people. They take up various
studies and at the same time undertake the most beautiful effort to form themselves. In like manner, „unfortunately", the students of all the faculties from the very beginning had to and have to take an exam in
the basic philosophical issues, including especially history of philosophy and ethics, and also the disciplines developing formal skills, like logic or methodology.
Stanislaw Kowalczyk. Idea sprawiedliwosci spolecznej a mysl chrzescijanska [The Idea of Social Justice and the Christian Thought]
Authors: Mądel Krzysztof 
Published: March 2021

The idea of social justice belongs to a narrow group of philosophical concepts which have been frequently and eagerly discussed by moderns. Many different authors, not only philosophers, have recognized this idea
as being crucial to any social approach - others have applied it with considerable enthusiasm to their own discourses on the social order. To mention Karl Marks and Frederic Engels is enough. Unfortunately,
professional philosophical works dedicated to the idea of social justice have been scarce. It is so not only because the main issue of humanistic production on social justice up to now belongs mostly to writers,
columnists or even politicians rather than to systematic thinkers, but also because the question itself is wide, complicated and laden with problems of application. The idea of social justice seems even to be somehow ideologically biased. Prof. Stanisław Kowalczyk, a fertile scholar of the Catholic University in Lublin, Poland, presents in his recent book the past and the present of the idea of social justice, doing so with good methodology and without ideological prejudices.
Jakub Gorczyca. Chrystus i ethos. Szkice o etyce filozoficznej w kondycji chrześcijańskiej [Christus und Ethos. Skizze einer philosophischen Ethik in christlicher Beschaffenheit]
Authors: Sieg Jan 
Published: March 2021

J. Gorczyca doziert Ethik an der Gregorianischen Universität in Rom. In seinem Entwurf einer christlichen Ethik geht er über die traditionelle Auffassung einer philosophischen Ethik hinaus, einer Ethik, die sich der deduktiven Methode bedient, um mit Kraft der Vernunft normative Prinzipien für das menschliche Handeln systematisch aufzubauen. Dagegen betrachtet Gorczyca die philosophische Ethik aus der anthropologischen Perspektive, d.h. aus der Perspektive des Subjektes des ethischen Denkens. Der objektive Hauptinhalt seiner Ethik bekommt dadurch eine neue Dimension.
Ulf Jonsson. Foundations for Knowing God. Bernard Lonergan's Foundations for Knowledge of God and the Challenge from Antifoundationalism [Podstawy poznania Boga. Bernarda Lonergana podstawy poznania Bega i wyzwania ze strony antyfundacjonalizmu]
Authors: Bremer Józef 
Published: March 2021

Zagadnienia, na których skupia się Bernard J. F. Lonergan SJ (1904-1984), kanadyjski filozof i teolog, dotyczą głównie teorii poznania, logiki i metodologii. W czasie podstawowego kursu filozofii Lonergan studiował matematykę, co wywarło wpływ nie tylko na jego ogólne spojrzenie na filozofię i teologię, lecz także na rozumienie ich naukowych metod. Podstawowe dzieło Lonergana Insight (1957) było początkowo zaplanowane jako praca z zakresu metodologii teologicznej. W głównej mierze znajdujemy w niej filozoficzne studium nad ludzkim rozumowaniem: co właściwie czynię, gdy poznaję? O ile w Insight poznanie jest zasadniczo rozumiane jako czynność ścisłe intelektualna, o tyle w następnej kluczowej książce Method in Theology (1972) Lonergan odwojuje się także do odczuć, traktując je jako intencjonalne odpowiedzi na wartości.
Roman Darowski. Studies in the Philosophy of the Jesuits in Poland in the 16th to 18th Centuries
Authors: Rachański Krzysztof 
Published: March 2021

This book contains the papers on the philosophy of Jesuits in Poland in the 16th to 18thcenturies. Most of them were previously published in foreign languages, in various revues both in Poland and abroad. The bibliography at the end of this book embraces the history of the philosophy of Jesuits in Poland and Lithuania in the 16th to 18th centuries. It mentions the books and papers published in the last 25 years. So, it constitutes a supplement to the article Etat actuel des recherches sur Venseignement de la philosophie dans les colleges des Jesuites de Pologne du XVe au XVIIIe siecle first published in 1977.
Jan Dorda SJ (1891-1971), Scientist and Philosopher
Authors: Ziemiański Stanisław 
Published: March 2021

The year 2001 marks the thirtieth anniversary of the death of Jan Karol Dorda, a Jesuit who devoted a substantial part of his life in the priesthood to literary work (he composed religious poetry and edited several volumes of proceedings of conferences on theology and ascetism), and scientific, especially philosophical enquiry - alongside his pastoral and administrative duties in the Society of Jesus. Father Dorda held a degree in mathematics and physics, but had a special interest in philosophy. In this paper I shall be concerned with his philosophical opinions, only some of which have been published, while the majority of his unpublished manuscripts are preserved in the archives of the Southern Polish Province of the Society of Jesus in Cracow. The reason why his work has never been published is not because of low quality, but due to the difficult conditions prevalent in the post-war Communist period in Poland, and also because of the cautious attitude adopted by the censors and reviewers to whom Dorda submitted his work for assessment.
The Subject of Metaphysics and the Way of its Determination
Authors: Paszyński Jarosław , Poznański Jacek 
Published: March 2021

On the 11th of January, 2001 the Philosophical Circle of the University School of Philosophy and of Education Ignatianum in Cracow organised a philosophical symposium on: The subject of metaphysics and
the way of its determination. This problem seems important nowadays, although it has been discussed throughout the whole philosophical tradition. Solutions concerning basic philosophical problems have their
impact on the understanding of reality, first of all the human being and the culture created by him which is expressed in knowledge, morality, arts and religion. Reflection on the foundations of philosophy is
especially important in the contemporary intellectual climate which is dominated by relativism and nihilism. This is demonstrated by Pope John Paul II in his encyclical Fides et Ratio, which also proposes the
way of overcoming the crisis through the return to the philosophy of being, that is metaphysics. The guests invited to the symposium belong to the above-mentioned philosophical trend.
Barbara Markiewicz. ed. "Między Mitem a Logosem, Europejski podręcznik filozofii" [Between the Myth and the Logos. The European Textbook of Philosophy]
Authors: Słomski Wojciech 
Published: March 2021

There is a difficulty in distinguishing the cultural heritage of Europe from the cultures deriving from the European tradition. They do not want to be regarded as the provinces under the European domination. This is not the only problem which emerges when we describe European civilization as a product of Greek and Christian traditions. The authors of the textbook entitled Between the Myth and the Logos were confronted
with much greater difficulty, namely, with the need of defining what in the European philosophy and culture makes a whole, and what stays apart from this unity and determines the unique character of the
currents of thought specific for different European regions and countries. It was essential therefore to select philosophers and their works in such a way, that the choice might reflect the unity of European
philosophy and, at the same time, save the differences existing between philosophers and between methods of philosophy conditioned, to a certain extent, by the economical, political and cultural specificity
of the European countries.
Ewolucja nauki spolecznej Kosciola. Od Rerum novarum da Centesimus annus [Entwicklung der Soziallehre der Kirche. Von Rerum novarum bis Centesimus annus]
Authors: Sieg Jan 
Published: March 2021

Im Jahre 1994 organisierte der Lehrstuhl für Wirtschaftsgeschichte und Geschichte der Wirtschaftslehre an der Universität Łódz (Polen)
eine wissenschaftliche Konferenz, die der 100-jährigen Entwicklung der Soziallehre der Kirche gewidmet war.
Als aktiver Teilnehmer dieser zweitägigen Konferenz hörte ich mit grossem Interesse 11 Referate und die ihnen folgenden Diskussionen an. Einen größeren Teil der Referenten stellte die Universität Łódz - die anderen kamen aus verschiedenen akademischen Zentren Polens. Fünf von ihnen waren akademische Lehrer an kirchlichen Hochschulen.
Principes anthropologiques et éthiques des soins palliatifs
Authors: Ślipko Tadeusz 
Published: March 2021

La dénomination „soins palliatifs" apparait trop rarement dans la langue courante pour qu'on puisse s'en servir sans aucun commentaire, au moins très court. Sa compréhension nominale suggère que ces soins
ont pour objet la personne âgée qui, suite à Infirmité et à la maladie, commence l'étape ultime de sa pérégrination terrestre, l'etape qui trouve sa fin dans la mort. Cependant notre expérience nous apprend aussi que
les personnes entre deux ages ou même très jeunes peuvent également se retrouver dans une situation qui, pour des raisons semblables, les met en présence de la mort et implique leur dépendance de l'entourage.
Alors c'est dans ces raisons qu'il faut chercher le déterminant de la situation dans laquelle l'homme a besoin d'une aide spécifique - „les soins palliatifs". A partir de cela nous pouvons essayer de formuler la
première définition des „soins palliatifs". On peut comprendre ces soins comme I'ensemble d'actes entrepris par I'entourage en faveur des personnes menacées par la mort à la suite d'une dégradation profonde
de leur condition psychophysique due à une maladie ou à d'autres défauts organiques, ce qui fait qu'elles sont incapables de satisfaire elles-mêmes à leurs besoins vitaux.
Heinrich Watzka. Sagen und Zeigen. Die Verschränkung von Metaphysik und Sprachkritik beim frühen und späten Wittgenstein [Mówienie i pokazywanie. Splot metafizyki i krytyki języka u wczesnego i późnego Wittgensteina]
Authors: Bremer Józef 
Published: March 2021

W liście do B. Russella z 19 VIII 1919 r. L. Wittgenstein pisze: „Zasadniczy sprawy jest teoria o tym, co można wypowiedzieć w zdaniach - to znaczy za pomocy języka - (i, co na to samo wychodzi, pomyśleć), a czego nie można wyrazić w zdaniach lecz tylko pokazać. Jest to, moim zdaniem, główny problem filozofii." Tym właśnie problemem zajmuje się w swojej pracy H. Watzka, wykładowcy historii filozofii w Wyższej Szkole Filozoficzno-Teologicznej Sankt Georgen we Frankfurcie nad Menem. Omawiana książka jest skróconą wersją rozprawy doktorskiej: Logik und Metaphysik. Zur Statusbestimmung der Philosophie bei Wittgensein, obronionej przez Autora w 1997 roku w Uniwersytecie Humboldta w Berlinie.
Sven K. Knebel. Wille, Würfel und Wahrscheinlichkeit Das System der moralischen Notwendigkeit in der Jesuitenscholastik 1550-1700 [Wola, los i prawdopodobieństwo. System konieczności moralnej w scholastyce jezuickiej 1550-1700]
Authors: Bremer Józef 
Published: March 2021

Sven K. Knebel wyklada filozofię w Freie Universität Berlin. Jego praca została przez tenże Uniwersytet przyjęta w roku 1998 jako podstawa habilitacji z zakresu filozofii (pierwotny tytuł: Das System der moralischen Notwendigkeit. Handlungsmetaphysik und Wahrscheinlichkeit in der Scholastik zwischen Molina und Leibniz, 1998). Lata 1550-1700 wymienione w tytule omawianej pracy, to okres pomiędzy ogłoszeniem Dekretu o usprawiedliwieniu na Soborze w Trydencie (1547) oraz ogłoszeniem Bulli Unigenitus (1713). Na koniec wspomnianego okresu przypadają lata życia G. Leibniza, 1646-1716. Knebel koncentruje się więc na 150 latach filozoficzno-teologicznych dysput, w których zasadniczym pytaniem było: jak w sposób spekulatywny mówić o Bożej i ludzkiej wolności z jednej strony oraz o związanej z nią moralnej konieczności z drugiej strony?
Bogdan Lisiak. Jezuici polscy a nauki ścisłe od XVI do XIX wieku, Słownik bio-bibliograficzny [The Polish Jesuits and Science from the 16th through 19th Centuries: A Bio-Bibliographical Dictionary]
Authors: Kochanowicz Jerzy 
Published: March 2021

It has been stated, „history is the master of life (magistra vitae)". Is this a statement reserved exclusively for historians or is it applicable to those with quantitative interests in the fields of mathematics, physics, astronomy, and philosophy and for matters of purpose, for all humanity? The latter have certainly learned much from their ancestors in their respective fields of concentrated research and study. Knowledge and discovery in the present has been predicated upon what has been inherited and handed down by our generation ancestors who were experts in their respective fields of knowledge. The question is presented, „Can anything be learned and discovered today from our educated colleagues who lived during the period covered between the 16th and 19th centuries?" For whatever purpose this text may be used, the response by the reader would emphatically be one in the affirmative, yes.
Der Blick auf das Ewige
Authors: Göbel Christian 
Published: March 2021

Die Philosophie des F.W.J. v. Schelling unter theologischen Gesichtspunkten zu betrachten, ist kaum ungewöhnlich. Man kann sich dabei nicht zuletzt auf Schöllings eigene Charakterisierung seiner Philosophie
als primär philosophische Theologie stützen, denn: „Philosophie ist nur so lange wirklich Philosophie, als noch die Meinung oder Gewißheit übrig ist, daß sich durch sie über Dasein oder Nichtdasein Gottes etwas
wissenschaftlich ausmachen lasse". Der Vorsokratiker Parmenides dagegen findet in der Theologie kaum
Beachtung. Es zeigt sich aber, daß beide Philosophen eine Reihe von bemerkenswerten Ähnlichkeiten aufweisen, nicht zuletzt im Hinblick auf das jeweilige Herzstück ihres Denkens, worauf sich die folgenden
Ausführungen konzentrieren werden: das Konzept bzw. Erlebnis einer ,philosophischen Grunderfahrung'. Bei Schelling ist dies die sogenannte intellektuelle Anschauung", bei Parmenides die Einsicht in die
Wahrheit des Eon. Entscheidend ist, daß es sowohl bei Schelling, wie auch bei Parmenides nicht um bloße Theorie geht, sondern um ein wesentliches existentielles Erlebnis, das dann systematisch entfaltet wird.
Professor Jan Sieg SJ (1919-2001) - In Memoriam
Authors: Darowski Roman 
Published: March 2021

Jan Sieg, Sohn von Marceli und Teresa, geb. Rhunke, wurde am 20. Oktober 1919 in Płocicz, im Kreis Sępólno Krajeńskie in Pommern geboren. In den Jahren 1930 bis 1938 besuchte er die Oberschule in Chojnice und legte dort die Reifeprüfung ab. Am 28. September 1940 ist
er dem Jesuitenorden beigetreten, woraufhin er in Stara Wieś bei Krosno ein zweijähriges Noviziat absolvierte. Er studierte Philosophie in Nowy Sącz (1942-1945) und Theologie in Stara Wieś (1945-1948) und in Krakau (1948/49). Ordiniert wurde er am 29. Juni in Stara Wieś.