bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
Сюжет романа Ивана Тургенева „Отцы и дети” в свете художественной танатологии писателя
Authors: Belyaeva Irina 
Published: March 2020

The plot of Turgenev’s novel Fathers and Sonsin the light of the writer’s art thanatologyTurgenev’s novel Fathers and Sons is presented in the article as the most important stage in the development of the thanatological theme in the writer’s work, the significance of which is largely highlighted by the comparison of its key thanatological episode with the similar ones from Shakespeare and Cervantes analyzed by Turgenev in his article Hamlet and Don Quixote. Thinking about death became for him, according to Turgenev himself, a key impulse, which in many ways determined the structure of the novel plot and its semantic field. The situation of the death of the hero in the novel Fathers and Sons is considered here in the context of the key motives, Love and Good, that penetrate it, which at the artistic and philosophical levels of this text determines the idea of the metaphysical strength of a person.Fabuła powieści Iwana Turgieniewa Ojcowie i dzieci w świetle artystycznej tanatologii pisarzaPowieść Turgieniewa Ojcowie i dzieci w artykule prezentowana jest jako najważniejszy etap w rozwoju motywu tanatologicznego w twórczości tego pisarza. Znaczenie utworu ukazywane jest przede wszystkim poprzez porównanie kluczowej w nim kwestii tanatologicznej z podobnymi wątkami u Shakespeare’a i Cervantesa, analizowanymi przez Turgieniewa w jego artykule Hamlet i Don Kichot. Rozmyślanie o śmierci stało się dla pisarza, jak sam podkreślał, kluczowym impulsem, który pod wieloma względami determinował strukturę fabuły dzieła i jego pole znaczeniowe. Sytuacja śmierci bohatera w powieści Ojcowie i dzieci rozpatrywana jest w kontekście przeplatających się w niej kluczowych motywów — miłości i dobra, co w artystyczno-filozoficznym układzie współrzędnych tego tekstu definiuje ideę metafizycznej wytrwałości człowieka.
Танатологические хронотопы в романе Евгения Водолазкина „Авиатор”
Authors: Nefagina Galina 
Published: March 2020

Thanatological chronotopesin Eugene Vodolazkin’s novel The AviatorEugene Vodolazkin’s novel is based on thanatologic motives. Eternal literary theme enables to realize represent the author’s concept of death. The article deals with peculiar features of the plot, types of death representation and types of thanatologic chronotope connected with them. The plot is as an inverted parabola, the branch of which tends upwards and reaching its apogee to life resurrection and tends to death again. It is possible to define types of fictitious and real death, natural and brutal, physical and spiritual. Different thanatological chronotopes correspond to different types of death. Time-space relation makes it possible to show the summation of ontological, axiological, ethical and religious sides of thanatological issues.Танаталагічныя хранатопыў рамане Яўгена Вадалазкіна Авіятар Раман Яўгена Вадалазкіна збудаваны на танаталагічных матывах. Вечная для літара­туры тэма дае магчымасць рэалізацыі аўтарскай канцэпцыі смерці. У артыкуле разглядаю­цца асаблівасці сюжэту, тыпы рэпрэзентацыі смерці і звязаныя з імі тыпы танаталагічных хранатопаў. Сюжэт пабудаваны па прынцыпе перавернутай парабалы, галіна якой імкнецца ўгору і, дасягнуўшы апагею, сыходзіць уніз. Асаблівасцю сюжэта рамана Авіятар з’яўляецца рух ад смерці да жыцця уваскрашэнне і затым зноў да смерці. Вылучаюцца тыпы ўяўнай і рэальнай смерці, натуральнай і гвалтоўнай, фізічнай і духоўнай. Розным тыпам смерці ад­павядаюць розныя танаталагічныя хранатопы. Суадносіны часу-прасторы дазваляюць адлю­страваць комплекс анталагічных, аксіалагічных, этычных і рэлігійных бакоў танаталагічнай праблематыкі.
Ситуация „преставления” в старообрядческой агиографии
Authors: Zhuravel Olga 
Published: March 2020

The situation of death in Old Believers’ hagiographyThe article was written based on Old Russian and Old Believers’ literature. The author plac­es special emphasis on the Old Believers’ Hagiography, especially on the Ural-Siberian Paterik created in the 1940–1990s, which was recently discovered by Siberian scientists. The author is researching the structure and topic of a plot situation related to dying of a saint or an ascetic. A complex of the key motifs, that define the death situation, is revealed. Amongst them is the motif of mystery, prophecy and the prediction of saint’s own death. It was noted that the topos of disease is of great importance — a detailed presentation of the physical suffering of the person. The motif of prayer and Communion was described next. It has been noted that the presentation of thedeparture of a saint is accompanied by his visions of afterlife. In addition, the theme of a “quiet demise” death depicted as falling asleep and few posthumous toposes, such as the transfiguration of a face after death or imperishable relics and miracles associated with them, were distinguished. It is noted that the revealed motifs, that are intrinsic to the plot topic, are reflected in the oeuvre of the leading Russian authors.Okoliczności „umierania”w hagiografii staroobrzędowców Artykuł napisano, opierając się na dziełach literatury staroruskiej oraz twórczości staro­obrzędowców. Skoncentrowano się na hagiografii staroobrzędowców, a przede wszystkim na Pateryku Uralsko-Syberyjskim stworzonym w latach 1940–1990, niedawno odkrytym przez syberyjskich uczonych. Badaniom poddano strukturę i tematykę wątków fabularnych związa­nych z „umieraniem” świętego lub ascety. Wybrano zbiór motywów kluczowych dla przedstawień sytuacji śmierci. Spośród nich wyłoniono motyw tajemnicy, proroctwa oraz przewidywania przez świętych własnej śmierci. Zauważono, iż ogromne znaczenie przypisuje się toposowi choroby — szczegółowemu przedstawieniu cierpienia fizycznego chorego. Następnie opisano motywy mo­dlitwy i przyjmowania komunii. Odnotowano, że przedstawieniu odejścia świętego towarzyszą jego wizje życia pozagrobowego. Ponadto wyróżniono motyw „cichego odejścia” śmierć przed­stawiona jako zasypianie oraz kilka toposów pośmiertnych, takich jak zmiana wyglądu twarzy zmarłego czy niezniszczalne relikwie oraz wiążące się z nimi cuda. Zauważono, iż wskazane motywy, charakterystyczne dla danego narodu, znalazły swoje odzwierciedlenie w twórczości czołowych pisarzy rosyjskich
Chronos contra Tanatos w postapokaliptycznym świecie na materiale powieści Kyś Tatiany Tołstoj i Kaharłyk Ołeha Szynkarenki
Authors: Ursulenko Anna 
Published: March 2020

Chronos versus Thanatos in a post-apocalyptic world as presented in Tatyana Tolstaya’s The Slynx and Oleh Shynkarenko’s KaharlykThe article explores issues related to images and concepts used by the writers of dystopias imagining a post-apocalyptic world to diagnose the condition of their national communities. The author discusses, among other things, the means of presenting time such as metaphors of looping or stopping time, which help construct the messages conveyed in the novels. Particular attention is paid to the contrast between Chronos and Thanatos — figures representing time and death, which are widely used in culture. In the analyzed novels, this contrast, which is characteristic of post-Enlightenment secular consciousness, is reflected in the creation of an antithesis between the historic and the archaic. Хронос contra Танатос в постапокалітичному світіна матеріалі романів Кись Тетяни Толстої і Кагарлик Олега ШинкаренкаВ статті розглядаються питання, пов’язані з образами і концепціями, за допомогою яких автори дистопій, зображуючи постапокаліптичний світ, діагностують кондицію власних національних спільнот. Аналізуються, зокрема, засоби представлення часу, як-то метафора часової петлі чи зупиненого часу, що допомагають будувати ідейне наповнення даних творів. Особлива увага звертається на характерне для післяпросвітницької світської свідомості протиставлення Хроноса і Танатоса, тобто культурних фігур смерті й часу, що в обраних творах знаходить своє віддзеркалення в побудові антитези історія — архаїка.
Traktaty o czterech ostatecznych rzeczach człowieka w literaturze czeskiej XVI i XVII wieku. Zarys problematyki
Authors: Koczur-Lejk Klaudia 
Published: March 2020

Treatises on four ultimate truths about the human condition in 16th and 17th century Czech literature an outline of issuesCzech literature of the 16th and 17th century was for readers of that time an important source of admonishment concerning death and afterlife. Manuals about the art of dying — ars moriendi books — provided ample advice on how to die a “good death”. Besides that, their authors focused also on other issues of ultimate importance for human beings, i.e. death, God’s judgment, heaven and hell. The aim of the treatises was to make readers lead a good life through constant pondering over death and the uncertainty of the soul’s fate in the afterlife. Descriptions of various tortures suffered by the damned in hell were meant to frighten sinners, make them repent and change their lives. Descriptions of heaven, on the other hand, were supposed to lure people into doing good. According to the Catholic dogma, after death, the soul can go to heaven, hell or purgatory. The Protestant Reformation rejected purgatory as wishful human fiction, and returned to a traditional dualistic view of the afterlife. Traktáty o čtyřech posledních věcech člověka v české literatuře 16. a 17. století náčrt problematikyČeská náboženská vzdělávací literatura 16. a 17. století představovala pro čtenáře důležitý zdroj poučení o smrti a posmrtném životě. Příručky šťastného umírání — knihy ars moriendi přinášely rady, jak má dobrá smrt vypadat. Kromě této problematiky se autoři zabývali tématy souvisejícími s posledními věcmi člověka, to je smrtí, božím soudem, peklem a nebem. Cílem traktátů bylo přimět čtenaře k dobrému životu prostřednictvím myšlenky na smrt a nejistý posmrtný osud duše. Líčení pekelných trestů mělo vyvolat u hříšníků hrůzu, přimět je, aby změnili své chování a nastoupili cestu pokání. Popisy ráje měly lákat a přitahovat. Podle katolíků duše po smrti mohla jít do nebe, pekla nebo ji čekal očistěc, kde měla smýt hříchy a poté vstoupit na nebesa. Reformace odmítla učení o očistci, a proto na něm protestanští autoři zdůrazňovali lidský výmysl.
Między roszadą a niebytem. Milana Kundery wadzenie się ze śmiercią
Authors: Skibska Anna Maria 
Published: March 2020

Between a castling move and non-existence: Milan Kundera’s self-quarreling deathThe article is initiated by an introductory assumption regarding the funeral structure of writing which, in the process of its self-constitution, always has to face the absence of its content being a subject of thematization. Maintaining the aforementioned assumption and referring to certain philosophical contexts Heidegger, Lévinas, Derrida, the author tends to concentrate subsequently on Agnes, the elliptical character of Immortality, since she is perceived as an embodiment of being realized between a strategy of a castling move and a desire of non-existence. In order to accomplish this desire, Agnes conducts a peculiar game of subtraction, consisting in the gradual erasing of the traces of her own existence. The final event of splitting up with the world means, therefore, a definitive gesture of withdrawing from mankind with which Agnes cannot neither reconcile nor identify. Mezi rošádou a nebytim: Kunderovo hádání se smrtiVstupním předpolkadem tohoto článku je existence funerální struktury pisma, které vzniká vždy za nepřítomnosti obsahu, jenž je předmětem tematizace. Pokud to příjmeme jako fakt a budeme na tento předpoklad aplikovat tanatické filozofické kontexty Heidegger, Lévinas, Derrida, budeme se moci plně soustředit na eliptické hrdince Nesmrtelnosti, protože ztělesňuje existenci rozprostírajicí se mezi strategií šachové rošády a touhou po nebytí. Na cestě spějíci k realizaci této touhy Ahnes propadá hře spočívajicí v postupném zatracování vlastní existence. Závěrečné rozloučení Agnes se světem symbolizuje její konečné odmítnutí lidstva, se kterým se nedokáže vyrovnat nebo identifikovat. Směřováni hrdinky k nebyti je tedy literárním konstruktem, prostřednictvím kterého Kundera kriticky nahlíži na lidský druh a vynikajicim způsobem reviduje konvenčni pohledy na vlastnosti, které jsou lidem píipisovány.
Motiv katabaze i naratološki koncept sveta priče
Authors: Milosavljević Milić Snežana 
Published: March 2020

The katabasis motif and the narratological notion of the storyworldThe article analyzes the motive of katabasis related to the notion of the storyworld as the dominant methodological frame in the field of postclassical and cognitive narratology. Bearing in mind the criteria of authentication Doležel 1998, alternativity Ryan 1991, ontological difference Pavel 1986 and narrative extension Herman 2002, the author analyzes the descent into the underworld. Also, this kind of journey is considered in the context of the transfictional identity of literary characters. The properties of narratives with katabasis are considered in three different literary texts, with regard to their poetics and genres qualities: in the folktale The Faithful Brother, in the short story The Wind by Laza Lazarević, and in the drama The Eternity by Branislav Nušić. The mythological and archetypal layers of katabasis demonstrate its significant narrative potential when it comes to storyworld multiplications and transgressions. Мотив катабасиса и наратологический концепт мира рассказа В статье анализируется мотив катабасиса. Мотив связан с понятием сюжетного мира, являющегося ведущей методологической рамкой посткласической нарратологии. Сошествие в загробный мир анализируется в соответствии со следующими критериями: аутентичности, „альтеритета”, онтологических различий и нарративной экстензии. Мотив сошествия в мир умерших рассматривается в контексте трансфикциональной идентичности литературного героя. Материалом для анализа послужили три произведения сербской литературы: народный рассказ Верный собрат, рассказ Ветер Лазы Лазаревича и драма Вечность Бранислава Нушича. Мифологические и архетипические уровни мотива катабасиса свидетельствуют о его высоком нарративном потенциале.
Karneval s mrtvacima Miroslav Krleža: Kraljevo
Authors: Pieniążek-Marković Krystyna 
Published: March 2020

Carnival with the dead Miroslav Krleža: KraljevoKraljevo, a one-act play written by Miroslav Krleža in 1915, is a representation of “carnival” events accompanying a church fair day in the cathedral of St. Stephen in Zagreb. Among the participants of the fair party, are the suicides condemned to eternal wandering between the worlds of the dead and of the living. The article’s goal is to reflect on the function of death’s anthropomorphization in the expressionistic image of Zagreb society. Krleža exposes how loftiness is replaced with base erotic instincts, and reveals that when society is immersed in medieval rituals, what results is a cannibalistic vision of nonreality of hell, which serves to render Zagreb at the beginning of the 20th century. The author’s carnival with the dead reverses values, orders, and hierarchies, and undermines at least three essential components of identification: ludic tradition derived from local folklore, Catholic pathos, and Croatian patriotism. Karnawał ze zmarłymi Miroslav Krleža: KraljevoJednoaktówka Mirosława Krležy z 1915 roku, zatytułowana Kraljevo, jest zapisem „karnawałowych” wydarzeń towarzyszących dniu odpustu w zagrzebskiej Katedrze świętego Stefana. W jarmarcznej zabawie uczestniczą samobójcy skazani na wieczne błądzenie pomiędzy światami żywych i umarłych. Celem artykułu jest namysł nad funkcją antropomorfizacji śmierci w ekspresjonistycznym obrazie zagrzebskiego społeczeństwa. Krleža pokazuje wzniosłość zastąpioną przez niskie erotyczne popędy, społeczeństwo zanurzone w średniowiecznych rytuałach, rysuje kanibaliczną nierzeczywistość piekła — Zagrzebia początku XX wieku. Krležiański karnawał ze zmarłymi odwraca wartości, porządki i hierarchie, a także podważa co najmniej trzy istotne elementy identyfikacyjne: ludyczną tradycję wyrastającą z folkloru, katolicki patos i chorwacki patriotyzm.
Smrt kao dvostruki eksces u poeziji Darka Cvijetića
Authors: Kos-Lajtman Andrijana 
Published: March 2020

Death as a double excess in poetry of Darko CvijetićThe paper deals with the treatment of the theme of death in the poetry of the contemporary Bosnian author Darko Cvijetić. The author’s opus is full of motifs of death, it is a kind of “poetics of death” which generates not only a complex “poetic gallery of the dead”, but also a “gallery of the wounded”, through a dehumanized image of war and post-war Bosnia. A demonic face of the late 20th and early 21st century Balkans is the basic semantic framework for most of Darko Cvijetić texts, death and wounds are his central motif places. In this postmodern opus with expressive neo-avantgarde poetic gestures, death takes on determinants of accident and incident of the world, but of language as well. These two categories present in Cvijetić’s poetics are paired on the principle of a clepsydra — the experiential signs of these two categories, however, are opposite to each other: accidental/violent death as a fact of maximum cognitive and emotional intensity in the poetic realization manifests as linguistically inferior or self-evident place devoid of rhetoric and pathos. The process of a mute language gesture sometimes goes to the level which is beyond reason; as such, it is in counterpoint to the semantics of signifier. The result of this tension is resolved as an implosion in the reader, while the text to the end remains rhetorically restrained. Śmierć jako podwójny eksces w poezji Darko CvijeticiaPraca porusza zagadnienia śmierci w poezji współczesnego bośniacko-hercegowińskiego autora Darko Cvijeticia. Śmierć jest kluczowym motywem całego zbioru Cvijeticia i można tu mówić o „poetyce śmierci”, która generuje nie tylko złożoną galerię martwych, lecz także galerię ranionych na podstawie zdehumanizowanego obrazu wojennej i powojennej Bośni. Demoniczna twarz Bałkanów na przełomie stuleci jest podstawową ramą semantyczną większości tekstów Cvijeticia, podczas gdy śmierć i rany są wiodącymi motywami miejscowymi. W tej postmodernistycznej twórczości wyrażonej neoawangardowymi szkicami śmierć staje się wyznacznikiem przypadkowości i ekscesu — zarówno świata, jak i języka. Dwie ostatnie kategorie w poezji Cvijeticia łączą się na zasadzie klepsydry — ich empiryczne oznaki są jednak przeciwne: przypadkowa/gwałtowna śmierć jako fakt maksymalnego poznawczo-emocjonalnego nasilenia w poetyckiej realizacji manifestuje się jako językowo gorsze lub oczywiste miejsce pozbawione retoryki i patosu. Proces wyciszania językowych gestów czasami sięga do krawędzi rozumu i jako taki staje w kontrapunkcie z semantyką oznaczonego. Efekt przytoczonych napięć rozwiązuje się jako implozja w czytelniku, podczas gdy tekst do końca pozostaje retorycznie ograniczony.
Obrada motiva smrti u nastavi književnosti
Authors: Božić Snežana 
Published: March 2020

The motif of death in teaching literatureThis paper includes a survey of the affective and cognitive limitations in the students’ perception of the motif of death, particularly when it appears as the main theme in literary works analyzed in class. The author explores the frequency of such texts in the curriculum and provides specific psychological-pedagogical findings, which should be considered and applied. Furthermore, the paper contains certain methodological solutions applicable in some stages of interpretation that refer to the analysis of the motif of death. The solutions, on the one hand, take into consideration the values and the significance of the work itself, and on the other hand, the age of students and their individual characteristics such as personality, sensibility, the experience of the death of their loved ones or its lack. The insights and suggestions are related to the results of an online questionnaire conducted among teachers of literature about their approach to the motif of death in teaching, which is presented in this paper. Aнализ мотивa смерти на уроках литературы в школеВ статье рассматриваются аффективные и когнитивные ограничения в восприятии мотивa смерти школьниками, особенно в том случае, когда этот мотив является одним из ведущих в литературном произведении, анализируемом на уроке литературы. Исследуется количество таких текстов в учебной программе, анализируются определенные психолого-педагогические знания, которые надо учитывать в учебном процессе. Предлагаются методические рекомендации по интерпретации мотива смерти. С одной стороны, эти рекомендации учитывают ценность и значение самого литературного текста, а с другой — возраст и другие индивидуальные характеристики учащихся характер, чувствительность, опыт/отсутствие опыта. Выводы и предложения в статье сопоставляются с результатами проведенного среди преподавателей литературы онлайн-опроса, касающегося методики интерпретации мотива смерти на уроках литературы. В статье представлены результаты проведенного опроса.
Między autotematyzmem a eksperymentem artystycznym — motyw śmierci dziecka w twórczości Mychajła Kociubynskiego i Wołodymyra Wynnyczenki
Authors: Kupidura Ryszard 
Published: March 2020

Between self-reference and artistic experiment: The motif of a child’s death in the literary works of Mykhailo Kotsiubynsky and Volodymyr VynnychenkoMykhailo Kotsiubynsky and Volodymyr Vynnychenko had two opposing types of creative personalities. According to many scholars, Kotsiubynsky was a representative of the Apollonian element of Ukrainian culture, while Vynnychenko embodied the Dionysian. The author of this article focuses on the role of the motif of a child’s death in their works and argues that in the case of Kotsiubynsky, the death of a child triggers his confession, while for Vynnychenko it functions as an opportunity to conduct an artistic experiment. Між автотематизмом та художнім експериментом — мотив смерті дитини у творчості Михайла Коцюбинського та Володимира ВинниченкаМихайло Коцюбинський та Володимир Винниченко належать до двох протилежних типів творчих особистостей. За деякими дослідниками, перший презентує аполлонійське начало української культури, водночас другий — діонісійське. У статті автор простежить, яку функцію в їхній творчості виконує тема смерті дитини. У випадку Коцюбинського вона буде поштовхом до авторської сповіді, натомість для автора Чесності з собою загибель безневинного немовляти стане приводом для художніх експериментів.