bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
The construction of a political community: Croatian political emigrants after 1945 as performative actors
Authors: Zanki Angelika 
Published: December 2019

The construction of a political community: Croatian political emigrants after 1945 as performative actorsThe article concerns Croatian political emigration in the period 1945–1990. The author describes the construction of a political community as a form of opposition to the communist regime in Yugoslavia. The aforementioned group – understood here as a performative actor – made an effort to deconstruct the new ideology and political doctrine and to create a new community. These activities manifested in various forms of organization. In this article special attention is given to Hrvatska revija magazine, which was published in 1951–1966 in Argentina. Its main objective was to make the public aware of the socio-political situation in Croatia and to change public opinion. Croatian intellectuals analyzed topics that were forbidden or censored in their homeland; in particular, they willingly referred to Bleiburg and the figure of Alojzije Stepinac, whose reinterpretation became the foundation of a new political community. Konstruowanie wspólnoty politycznej. Chorwacka emigracja polityczna po 1945 roku jako podmiot performatywnyArtykuł dotyczy emigracji chorwackiej w okresie po 1945 roku, nazywanej polityczną. W tekście przedstawiono konstruowanie się wspólnoty politycznej, stanowiącej formę oporu przeciw reżimowi komunistycznemu w Jugosławii. Wspomniana grupa – rozumiana tutaj jako podmiot performatywny – dokładała wszelkich starań, by zdekonstruować nową ideologię i doktrynę polityczną, a tym samym stworzyć nową wspólnotę. Frontem takich działań były różne formy organizacji. W niniejszym artykule szczególną uwagę poświęcono gazecie „Hrvatska revija”, wydawanej w okresie 1951–1966 w Argentynie. Za cel nadrzędny stawiano w niej uświadomienie szerokiej opinii publicznej sytuacji społeczno-politycznej w Chorwacji, jak i wpłynięcie na jej zmianę. Intelektualiści chorwaccy poruszali tematy zakazane lub cenzurowane w ojczyźnie, szczególnie chętnie odnosząc się do dwóch ideologemów: Bleiburga i Alojzije Stepinaca, których reinterpretacja stała się fundamentem nowej wspólnoty politycznej.
The performativity of protests: Artistic opposition to the Monument to the Soviet Army in Sofia as a way of modeling urban space
Authors: Kosieradzka Angelika 
Published: December 2019

The performativity of protests: Artistic opposition to the Monument to the Soviet Army in Sofia as a way of modeling urban spaceThe main topic that the article deals with is the artistic initiatives of the Destructive Creation group: the manifestation of a critical attitude to a visible remainder of the communist past in a public space of the capital of Bulgaria. The basic tool for characterizing these artistic forms of social activation is analysis of the cyclical actions to repaint the Monument to the Soviet Army with regard to their contestative strength, as well as their potential to change urban space and social reality. These considerations, deepened by reflection on the community, event-driven and subversive dimension of the discussed resistance practices, show their performative character. Performatywność protestu. Artystyczny sprzeciw wobec sofijskiego Pomnika Armii Radzieckiej jako sposób modelowania przestrzeni miejskiejGłówny przedmiot rozważań zawartych w niniejszym artykule stanowią inicjatywy artystyczne grupy Destructive Creation, będące manifestacją krytycznego stosunku do widzialnych pozostałości przeszłości komunistycznej w przestrzeni publicznej bułgarskiej stolicy. Podstawowym narzędziem charakterystyki tych artystycznych form aktywizacji społecznej jest analiza cyklicznych akcji pomalowania sofijskiego Pomnika Armii Radzieckiej z uwzględnieniem ich kontestacyjnej siły, a także potencjału do zmiany przestrzeni miejskiej oraz rzeczywistości społecznej. Rozważania te, pogłębione o refleksję nad wspólnotowym, zdarzeniowym i subwersywnym wymiarem omawianych praktyk oporu, ukazują ich performatywny charakter.
Financing the theatre system in the Republic of Croatia
Authors: Kodrić Gagro Ana 
Published: December 2019

Financing the theatre system in the Republic of CroatiaThis paper describes ways of financing culture in the Republic of Croatia using the example of theatre art, with an emphasis on the Ministry of Culture in the Republic of Croatia. The organizational model of theatre activity in Croatia is presented and the models of its financing are discussed. A comparative statistical overview of budget resources is also presented at the level of the state and the Ministry of Culture and the theatre activity for the period 2009 to 2018 in order to gain insight into their interdependence. Finansowanie systemu teatralnego w Republice ChorwacjiNiniejszy artykuł opisuje sposoby finansowania kultury w Republice Chorwacji na przykładzie sztuki teatralnej, ze szczególnym uwzględnieniem działalności Ministerstwa Kultury. Przedstawiono model organizacyjny systemu teatralnego w Chorwacji oraz omówiono modele jego finansowania. Zaprezentowano statystyczny i porównawczy przegląd zasobów budżetowych na poziomie państwa, Ministerstwa Kultury i instytucji teatralnych w okresie od 2009 do 2018 roku, dający wgląd w ich wzajemną zależność.
The last twenty-five years of Polish humanities related to the history of the nations and countries of former Yugoslavia, their political and cultural relations with Poles, and unionism ideas in the second half of the 19th century
Authors: Cetnarowicz Antoni , Popek Krzysztof 
Published: December 2019

The last twenty-five years of Polish humanities related to the history of the nations and countries of former Yugoslavia, their political and cultural relations with Poles, and unionism ideas in the second half of the 19th centuryThis paper presents an overview of the research topics that have appeared in Polish humanities since 1989 concerning the second half of the 19th c. history of the nations and countries which went on to create the Yugoslavian state after 1918. The period we chose is 1848 to 1908. Polska humanistyka ostatniego ćwierćwiecza dotycząca historii narodów i krajów byłej Jugosławii, ich związków polityczno-kulturalnych z Polakami oraz idei wspólnotowych w drugiej połowie XIX wiekuW niniejszym artykule zostanie przeprowadzony przegląd tematów badawczych dotyczących historii narodów oraz krajów, które po 1918 roku utworzyły państwo jugosłowiańskie, w drugiej połowie XIX, w polskiej humanistyce po 1989 roku. Jako orientacyjną cezurę czasową przyjęto lata 1848–1908.
Tumačenje sjećanja i zamišljanje zajednica u poslijeratnim vukovarskim ritualima (1992. – 2015.)
Authors: Žanić Mateo 
Published: December 2019

Interpretation of memory and imagining communities in post-war rituals in Vukovar (1992-2015)Modern rituals are exceptionally complex events; the actors performing them have a narrative and imaginative connection with the space where the performance is taking place, with the history and tradition that the ritual concerns as well as with the wide community that they themselves represent. This paper interprets performances of post-war rituals in Vukovar, focusing on the Vukovar Remembrance Day of November 18th. The first part of the paper presents different ways of commemorating that day by Croats and by Serbs, whereby the two sides assign completely opposite meanings to the Battle of Vukovar. The second part follows the marking of Vukovar Remembrance Day after Vukovar once again became part of the constitutional and legal system of the Republic of Croatia. The third part of the paper follows the commemorations from 2013 to 2015 through the concepts of routinization and dramatization. In doing so, the paper tries to explain the differences and changes in marking one of the most important events in modern Croatian history. Interpretacja pamięci i wyobrażanie wspólnot w powojennych rytuałach w Vukovarze (1992–2015)Współczesne rytuały to wyjątkowo złożone wydarzenia, w których odgrywający je aktorzy prezentują narracyjny i wyobrażeniowy związek z przestrzenią, gdzie odbywa się przedstawienie, z historią i tradycją, których rytuał dotyczy, a także ze społecznością, którą reprezentują. Celem artykułu jest interpretacja powojennych rytuałów w Vukovarze (szczególnie obchodów Dnia Pamięci o Vukovarze, co roku 18 listopada). Pierwsza część tekstu prezentuje odmienne sposoby obchodzenia tego dnia przez Chorwatów i Serbów oraz przypisywanie całkowicie przeciwstawnych znaczeń bitwie o Vukovar. W drugiej części autor śledzi sposób upamiętniania Dnia Pamięci o Vukovarze, po tym jak miasto ponownie stało się częścią systemu konstytucyjnego i prawnego Republiki Chorwacji. Trzecia część dotyczy zaś obchodów tego dnia w latach 2013–2015. Autor analizuje je w odniesieniu do koncepcji rutynizacji i dramatyzacji rytuałów. W ten sposób artykuł próbuje wyjaśnić różnice i zmiany w znaczeniu jednego z najważniejszych wydarzeń we współczesnej historii Chorwacji.
Castlings in the margins: A change of perspective (Ewa Wróblewska-Trochimiuk, "Sztuka marginesów. Chorwacki plakat polityczny" ("The Art of Margins. The Croatian Political Poster"), Warszawa–Kraków: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk – Libron, 2018, 324 pages)
Authors: Suchomłynow Lech A. 
Published: December 2019

Castlings in the margins: A change of perspective (Ewa Wróblewska-Trochimiuk, Sztuka marginesów. Chorwacki plakat polityczny (The Art of Margins. The Croatian Political Poster), Warszawa–Kraków: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk – Libron, 2018, 324 pages)Review of the scientific monograph “Sztuka marginesów. Chorwacki plakat polityczny” (The Art of Margins. The Croatian Political Poster) by Ewa Wróblewska-Trochimiuk (Warszawa–Kraków: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk – Libron, 2018, 324 pages). Roszady na marginesach – zmiana perspektywy (Ewa Wróblewska-Trochimiuk, Sztuka marginesów. Chorwacki plakat polityczny (The Art of Margins. The Croatian Political Poster), Warszawa–Kraków: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk – Libron, 2018, 324 ss.)Recenzja monografii naukowej „Sztuka marginesów. Chorwacki plakat polityczny” autorstwa Ewy Wróblewskiej-Trochimiuk (Warszawa–Kraków: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk – Libron, 2018, 324 ss.).
Performativity – Politics – Community
Authors: Wróblewska-Trochimiuk Ewa 
Published: December 2019

Performativity – Politics – CommunityThe paper is an introduction to 19th volume of “Slavia Meridionalis” which discusses the issue of performativity in the southern Slavic cultures. The author gives a review of the most important literature concerning the phenomenon of performativity and then presents the articles published in the journal. Performatywność – Polityka – WspólnotaTekst jest wprowadzeniem do 19. numeru czasopisma „Slavii Meridionalis”, poświęconego zagadnieniu performatywności w kulturach południowej Słowiańszczyzny. Autorka daje przegląd najważniejszych prac poświęconych performatywności, a następnie omawia teksty zawarte w czasopiśmie.
Specyfika polskiej refleksji romantycznej nad rasą i pojęciami pokrewnymi
Authors: Nowak Joanna 
Published: December 2019

The specifics of Polish Romantic Reflection on race and cognate notionsThe one and basic characteristic feature of Polish Romantic reflection on race was that it associated race with tribeness. Such a reduction of the notion ‘race’ to ethnicity resulted from the then known definition of nation as a multiethnic and multicultural community which constituted the superior and the superb form of organizing the societal world, as well as from weakness of scholarly reflection in the field of physical anthropology. For Polish Romantics, race was not an objective category that on the basis of exiting physical differences enabled a division of humanity into permanent and clearly delimitated phonotypical populations. Race was identified with tribeness and related to a long gone past when the human kind merely created primitive social ties based on kinship of blood. However, what is really binding people is not biological criteria but spiritual semblance: communion of thought, feelings, and purpose. Color of skin or shape of skull do not determine a given populace’s brain capacities; in fact what counts only is cultural and civilization factors. For Romantics, in their thought a Eurocentric attitude dominated, although it was devoid of clearly racist connotations. Superior and inferior races, if existed at all, appeared only in the context of a level of development of civilization, that is, merely temporarily, because every race was able to achieve the level of the most developed races or even a higher one. Specyfika polskiej refleksji romantycznej nad rasą i pojęciami pokrewnymiSpecyfika polskiej refleksji romantycznej nad rasą miała jedną zasadniczą cechę – utożsamienie jej z plemiennością. Zredukowanie pojęcia rasy do etniczności wynikało z ówczesnej definicji narodu jako wspólnoty wieloetnicznej, wielokulturowej, która stanowiła nadrzędną, najdoskonalszą formę urządzenia świata społecznego, oraz ze słabości naukowej refleksji w zakresie antropologii fizycznej. Rasa nie była dla romantyków polskich kategorią obiektywną, pozwalającą według istniejących różnic fizycznych podzielić ludzkość na trwałe, ograniczone fenotypowo populacje. Utożsamiono ją z plemiennością i łączono z zamierzchłą przeszłością, gdy ludzkość tworzyła jedynie prymitywne związki społeczne oparte na pokrewieństwie krwi. Tymczasem ludzi zespala nie tyle kryterium biologiczne, co podobieństwo duchowe – wspólnota myśli, uczuć i celu. Kolor skóry czy kształt czaszki nie determinowały zdolności umysłowych populacji, a jedynie czynniki natury kulturowo-cywilizacyjnej. Postawa europocentryczna dominowała w ówczesnej myśli, ale bez konotacji stricte rasistowskich. Jeśli istniały rasy niższe i wyższe, to tylko w kontekście stopnia zaawansowania w rozwoju cywilizacyjnym, a zatem czasowo, gdyż każda z nich mogła dojść do poziomu tych najbardziej rozwiniętych, a nawet je przewyższyć.
Problem języka ukraińskiego na Ukrainie na tle aneksji Krymu i wojny w Donbasie
Authors: Voytyuk Oksana 
Published: December 2019

The problem of the Ukrainian language in light of the annexation of Crimea and the war in DonbasThe problem of Ukrainian language in public discourse has been present since 1991, when Ukraine regained its independence. The problem is difficult, largely due to the historical past, mainly Soviet. For 26 years of independence Ukraine has not developed a unified and correct approach to solve this problem. In this article was an attempt to analyze how the annexation of Crimea and the war in Donbas influenced the language problem in Ukraine. The analysis covers four main aspects: everyday life (interpersonal communication), commercial (press market, books and electronic media, advertising), formal and official (functioning of the state, judiciary and education system) and symbolic (identity). Problem języka ukraińskiego na Ukrainie na tle aneksji Krymu i wojny w DonbasieProblem języka ukraińskiego w dyskursie publicznym obecny jest od czasu odzyskania niepodległości przez Ukrainę. Problem jest trudny i złożony, co w znacznym stopniu jest spowodowane przeszłością historyczną, głównie radziecką. Przez 26 lat niepodległości Ukraina nie wypracowała jednolitego i właściwego podejścia do rozwiązania tego problemu. Kwestia językowa jest poważnym wyzwaniem dla państwa ukraińskiego i jednym z ważniejszych problemów ukraińskiej polityki wewnętrznej. Ma ona cztery podstawowe aspekty: codzienny (komunikacja międzyludzka), komercyjny (rynek prasy, książek i mediów elektronicznych, a także reklam), formalno-urzędowy (funkcjonowanie państwa, zwłaszcza sądownictwa i systemu edukacji) oraz symboliczny/tożsamościowy. W artykule podjęto próbę analizy, w jaki sposób aneksja Krymu i wojna w Donbasie wpłynęły na kwestię językową na Ukrainie.
Wieś poleska doby przemian lat trzydziestych XX wieku w ujęciu Józefa Obrębskiego
Authors: Cichoracki Piotr 
Published: December 2019

The village in Polesie: Transformations of the 1930s in the view of Józef ObrębskiThe article deals with political and social themes of Józef Obrębski's texts, which were written in the second half of the 1930s and were devoted to Polesie. Obrębski made his ethnosociological research in 1934-1937. It was the last phase of the great depression. Obrębski noted changes in political consciousness of inhabitants of the Polesie village. He described the consequences of the implementation of Polish-language education. He perceived the role and nature of communist influence. He wrote very critically about the attitude and role of local administration representatives. He did not limit himself to listing these problems. Instead, he tried to formulate proposals for activities that would have changed the attitude of inhabitants of Polesie voievodship towards the Polish State. Wieś poleska doby przemian lat trzydziestych XX wieku w ujęciu Józefa ObrębskiegoArtykuł jest poświęcony polityczno-społecznym wątkom tekstów Józefa Obrębskiego, które powstały w drugiej połowie lat trzydziestych i odnoszą się do Polesia. Obrębski prowadził swoje badania etnosocjologiczne w latach 1934-1937. Była to ostatnia faza wielkiego kryzysu. Odnotował przemiany świadomości politycznej mieszkańców poleskiej wsi. Opisywał konsekwencje implementacji polskojęzycznej oświaty. Dostrzegał rolę i charakter wpływów komunistycznych. Bardzo krytycznie wypowiadał się o postawie i roli przedstawicieli lokalnej administracji. Nie ograniczał się do rejestracji tych zjawisk. Próbował formułować propozycje działań, które zmieniłyby stosunek ludności Polesia do państwa polskiego.
Dokument myśli otwartej. Studia poleskie Józefa Obrębskiego a rozważania o grupach etnicznych i stosunkach narodowościowych w polskiej etnologii i socjologii
Authors: Lubaś Marcin 
Published: December 2019

A document of open thought: Józef Obrębski’s studies on the Polesie region and debates on ethnic groups and nationality relations in Polish ethnology and sociologyThis article attempts to reconstruct and examine the concept of the ethnic diversity and nationalization process found in the writings of the Polish anthropologist and sociologist Józef Obrębski (1905-1967). It will be argued that Obrębski view on ethnic diversity and the nationalization allowed him not only to conceive of a highly original idea of nation-building process but also maintain a critical distance from the two forms of reflection and practice – “investigative modalities” – influential in the field of ethnic and national studies in prewar as well as in postwar Poland: “ethnogeography” and the “sociology of nation”. In the same time this text aims at underscoring usefulness of Obrębski ideas for contemporary analysis. Close reading of Obrębski works provides us with fresh tools for the ethnographic processual examination of the nationalization policies. It draws special attention to the process of nationalization of local populations, highlighting various and contradictory consequences of nationalization process: integration and homogenisation on the one hand and exclusions of minorities and class hierarchization of people on the other. Dokument myśli otwartej. Studia poleskie Józefa Obrębskiego a rozważania o grupach etnicznych i stosunkach narodowościowych w polskiej etnologii i socjologiiCelem artykułu jest omówienie koncepcji grup etnicznych i procesów unaradawiania wyłaniających się z prac Józefa Obrębskiego. W szczególności chodzi o wykazanie, że swoimi badaniami na Polesiu Obrębski wniósł niezwykle oryginalny wkład w badania stosunków etnicznych i narodowościowych, podając jednocześnie w wątpliwość niektóre założenia tkwiące u podstaw dwu modalności dociekań obecnych w polskich badaniach nad etnicznością i kwestiami narodowymi: czyli etnogeografii oraz socjologii narodu. Jednocześnie tekst służy ukazaniu aktualności propozycji teoretycznych i metodologicznych Obrębskiego w badaniach stosunków etnicznych i narodowościowych. Lektura pism Obrębskiego dostarcza perspektywy umożliwiającej nie tylko krytykę nacjonalizmu metodologicznego ale również daje podstawy do procesualnej, etnograficznej - uwzględniającej mikrostrukturalny wymiar władzy - analizy zjawisk etnicznych i stosunków narodowościowych. Otwiera to możliwość badania różnych niekiedy odmiennych i sprzecznych ze sobą efektów procesów unaradawiania, zarówno integracji i wyrównywania szans jak też konfliktów i wykluczenia społecznego.
Gaining social mobility: Polish migrants in Berlin, 1980-2016
Authors: Szczepaniak-Kroll Agnieszka 
Published: December 2019

Gaining social mobility: Polish migrants in Berlin, 1980-2016Social mobility can be both horizontal and vertical. The latter is characterised by movement from a lower social class to a higher one, and with it a change in social status. Upward social mobility appears in different guises; it can pertain to education, occupation, cultural capital, income etc. Until recently, the phenomenon of upward social mobility concerned a small number of emigrant Poles, with “migrants of success” composing only a small minority of a much larger number of Polish migrants in previous years. The accession of Poland to the European Union in 2004, and then to Schengen Zone in 2007, opened new opportunities. This article (based on my ethnological fieldwork) presents different ways that Poles who emigrated to Berlin between 1980 and 2016 managed to enact upward social mobility and the changing characteristics of this migration pattern. Zdobywanie mobilności społecznej: migranci z Polski w Berlinie w latach 1980-2016Awans jest jednym z dwóch rodzajów ruchliwości społecznej pionowej, przejściem z niższej warstwy społecznej do wyższej, powiązanym ze zmianą statusu. Następuje różnymi drogami, wiąże się z wykształceniem, wykonywanym zawodem, prestiżem, dochodami, itd. Jeszcze do niedawna zjawisko to rzadko dotyczyło Polaków udających się na emigrację, „migrantów sukcesu” było niewielu. Nowe możliwości otworzyło przystąpienie Polski do Unii Europejskiej (w 2004 r.), a następnie wejście do strefy Schengen (w 2007 r.). Artykuł (oparty o własne badania jakościowe) przedstawia drogi do awansu społecznego migrantów z lat 1980-2016, na tle zmieniających się uwarunkowań.
Józefa Obrębskiego etnosocjologia Polesia w świetle pytań o jego życie i dzieło. Tytułem wprowadzenia
Authors: Engelking Anna 
Published: December 2019

Józef Obrębski’s ethnosociology of Polesie in light of his life and work. As for introductionThe article provides comments to five articles constituting the cycle entitled ”Józef Obrębski – Ethnosociology – Polesie then and now” and contextualises them in a bio-historical perspective. It presents an outline of Obrębski's scientific biography and reflects upon the causes of his absence in the mainstream history of anthropology and sociology. Although from the point of view of western principles of success Obrębski did not succeeded in his scientific career, he definitely was a remarkable actor of the scientific field. His takeaways and inspirations have started to influence this field not earlier than after his death. The articles included in the current cycle represent one of the examples of contemporary reception of Obrębski's outcome, generating a scientific discussion. Józefa Obrębskiego etnosocjologia Polesia w świetle pytań o jego życie i dzieło. Tytułem wprowadzeniaArtykuł komentuje i kontekstualizuje teksty zamieszczone w cyklu „Józef Obrębski – Etnosocjologia – Polesie wczoraj i dziś”. Przez przedstawienie zarysu drogi naukowej Obrębskiego i refleksję nad przyczynami nieobecności tego uczonego w kanonie historii antropologii i socjologii ustanawia wspólną dla całego cyklu perspektywę biograficzno-historyczną. Mimo że z punktu widzenia zachodnich kategorii sukcesu, Obrębski nie zrobił kariery naukowej, był wybitnym aktorem pola nauki. Jego ustalenia i inspiracje zaczęły wywierać wpływ na to pole dopiero po jego śmierci. Prezentowane teksty są jednym z przykładów współczesnej recepcji Obrębskiego, generującej naukową dyskusję.