СТАТИСТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ РЕЗУЛЬТАТОВ РЕЗАНИЯ ДИСПЕРСНОГО ГРУНТА С КАМЕНИСТЫМ ВКЛЮЧЕНИЕМ РЕЖУЩИМ ИНСТРУМЕНТОМ ЗЕМЛЕРОЙНОЙ МАШИНЫ
Authors: Тургунбаев М.С. 
Published: December 2024

Рассматривается подсистема: резание узким режущим инструментом землеройной машины дисперсного грунта, содержащего крупное каменистое включение. Структура грунта моделируется на основе Пуассоновского распределения минеральных частиц грунта. Составлен план эксперимента по резанию грунта с каменистым включением с учетом требований симметричности, нормированности, ортогональности и ротатабельности. Выбраны влияющие факторы и их диапазоны варьирования, аппроксимирующая нелинейная экспоненциальная регрессионная модель. Проведен статистический анализ эмпирической совокупности, сформированной в результате реализации плана эксперимента на основе дескриптивной статистики, корреляционного, регрессионного и дисперсного анализов. Нормальность распределения эмпирических данных проверена с помощью критериев согласия Колмогорова-Смирнова, Шапиро-Уилка, а адекватность регрессионной модели - с помощью средней ошибки аппроксимации опытных данных. Определены степени влияния влияющих факторов: плотности грунта, размера крупного обломка и ширины резания на силу сопротивления грунта резанию.
The subsystem is considered: cutting with a narrow cutting tool of an earthmoving machine of dispersed soil containing a large rocky inclusion. The soil structure is modeled based on the Poisson distribution of mineral soil particles. An experiment plan for cutting soil with a rocky inclusion has been drawn up, taking into account the requirements of symmetry, normality, orthogonality and rotatability. The influencing factors and their ranges of variation, approximating nonlinear exponential regression model are selected. A statistical analysis of the empirical population formed as a result of the implementation of the experimental plan on the basis of descriptive statistics, correlation, regression and dispersion analyses is carried out. The normality of the distribution of empirical data was verified using the Kolmogorov-Smirnov, Shapiro-Wilk agreement criteria, and the adequacy of the regression model was verified using the average approximation error of experimental data. The degrees of influence of the influencing factors: the density of the soil, the size of a large fragment and the cutting width on the strength of the resistance of the soil to cutting are determined.
Жер казуучу машинанын кууш кесүүчү аспабы менен ири таштуу дисперстүү топуракты кесүү подсистемасы каралат. Топурактын минералдык бөлүкчөлөрү Пуассондук бөлүштүрүүгө баш ийет жана анын негизинде топурактын структурасы моделденет. Симметриялуулуктун, нормалдуулуктун, ортогоналдуулуктун жана ротатабелдүүлүктүн талаптарын эске алуу менен таштуу топуракты кесүү экспериментинин планы түзүлдү. Таасир этүүчү факторлор жана алардын өзгөрүү диапазондору, сызыктуу эмес экспоненциалдык регрессиялык модель тандалат. Эксперименталдык планды ишке ашыруунун натыйжасында пайда болгон эмпирикалык жыйындысы дескриптивдик статистикасынын, корреляциялык, регрессиялык жана дисперстик талдоолордун негизинде статистикалык анализ жүргүзүлдү. Эмпирикалык маалыматтардын нормалдуу бөлүштүрүлүшү Колмогоров-Смирнов, Шапиро-Уилктин макулдук критерийлери жана регрессиялык моделдин шайкештиги эксперименталдык маалыматтарды аппроксимациялоонун орточо болжолдуу катасы менен текшерилет. Топуракты кесүүгө каршылык көрсөтүү күчүнө таасир этүүчү факторлордун: топурактын тыгыздыгы, ири таштын өлчөмү жана кесүү туурасынын таасир этүү даражалары аныкталды.