Vahiy ve İlhâm Bağlamında Erken Dönem Hanefî-Mâtürîdî Kelâm Sisteminin Tasavvufla İlişkisi
Authors: ERASLAN Yunus , ÇINAR Mahmut 
Published: December 2019

Öz (150-250 kelVAHİY ve İLHAM BAĞLAMINDA
HANEFÎ-MÂTÜRÎDÎ KELÂM SİSTEMİNİN TASAVVUFLA İLİŞKİSİ

Özet

Modern zamanlarda Hanefî-Mâtürîdî kelâm sistemi ilham
konusundaki ihtiyatlı tavrından dolayı genellikle tasavvuf karşıtı ya da tasavvufa
karşı mesafeli olarak algılanmıştır. Ancak gerek Mâtürîdî gerekse
Hanefî-Mâtürîdî kelâmcıları eserlerinde ilham konusunu geniş bir anlam
yelpazesinde sunarak, ilhamın varlığını kabul etmişlerdir. Bununla birlikte
ilhamı objektif bir bilgi kaynağı olarak kabul etmemişlerdir. Ancak Mâverâünnehir
coğrafyasında etkili olan sûfîlerin de Hanefî-Mâtürîdî kelâmcılarının ilhamın
bağlayıcılığı ve objektif bilgi kaynağı olmadığı yönündeki düşüncelerine
paralel bir anlayış içerisinde oldukları görülmektedir. Ayrıca Hanefî-Mâtürîdî kelâm
sisteminin ilham konusundaki eleştirilerinin asıl hedefinin tasavvuf ve sûfîler
olmadığı anlaşılmaktadır. Tasavvuf içinde onların eleştirilerini haklı
çıkaracak şekilde bir düşünce içine giren bazı sûfîler olsa da, bu eleştirilerin
hedefinin Şiî-Bâtınî fırkalar olduğu anlaşılmaktadır. Bu makalede başta
Mâtürîdî olmak üzere Hanefî-Mâtürîdî kelamcılarının ilham kavramına
yükledikleri anlam ve ilhamın bilgi değeri, vahiyle irtibatlı bir şekilde
incelenecektir. Bununla birlikte Hanefî-Mâtürîdî kültür havzasında varlık
gösteren sûfîler ile Şiî-Bâtınî akımların konuyla ilgili değerlendirmelerine
yer verilmek suretiyle Hanefî-Mâtürîdî kelamcılarının ilham konusundaki
tavırlarının sebepleri incelenecektir.

Anahtar Kelimeler: Hanefî-Mâtürîdî,
vahiy, ilham, tasavvuf.

THE RELATIONSHIP BETWEEN HANAFĪ- MĀTURĪDĪ KALAM SYSTEM AND SUFISM IN THE
CONTEXT OF REVELATION AND INSPIRATION

Abstract

In modern times, the Hanafī- Māturīdī kalam system was
generally perceived as anti-Sufi or distant from Sufism because of its cautious
attitude towards inspiration. However, both Māturīdī and Hanafī-Māturīdī theorists
have accepted the existence of inspiration by presenting the subject of inspiration
in a wide range of meanings in their works. However, they did not accept
inspiration as an objective source of information. However, Sufis who are
influential in the geography of Maveraunnehir also have a parallel
understanding of the Hanafī-Māturīdī
theorists thought that inspiration is not a binding and objective source of
information. It is also understood that the main target of the criticism of the
Hanafī- Māturīdī
kalam system on inspiration was not Sufism and Sufis. While there are some Sufis
in Sufism who fall into a way of justifying their criticism, it is understood
that the target of these criticisms are the Shiite-Bātınī
groups. In this article, the meaning and the value of knowledge that the Hanafī-Māturīdī theorists,
especially Māturīdī,
have uploaded to the concept of inspiration, will be examined in a way that is
connected with revelation. However, the reasons of the attitude of Hanafī-Māturīdī theorists
towards inspiration will be examined by evaluating the Sufis and Shiite-Bātınī groups
that exist in the Hanafī-Māturīdī
culture geography.

Keywords: Hanafī-Māturīdī,
revelation, inspiration, Sufism.

ime) ve yukarıdaki kutucuğa anahtar kelimeler (5-7 kelime)İngilizce öz ve anahtar kelimeler de aynı sınırlar çerçevesinde yazılmalıdır.