ეკონომიკის კონკურენტუნარიანობისა და ბიზნესის შეფასების მხარდამჭერი სტრატეგიები
Authors: Manvelidze Rezo , Meskhidze Ia , Manvelidze Lasha , Beridze Irakli 
Published: May 2020

რეზო მანველიძე
ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო
უნივერსიტეტის პროფესორი
საქართველო, ბათუმი
E-mail: manvelidze.revaz@bsu.edu.ge
http://orcid.org/0000-0001-9937-2020

ია მესხიძე
ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო
უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი
საქართველო, ბათუმი
E-mail: Ia.meskhidze@bsu.edu.ge
http://orcid.org/0000-0003-1694-122X

ლაშა მანველიძე
ბათუმის შოთა რუსთაველის ახელმწიფო უნივერსიტეტის
ბიზნესის ადმინისტრირების სადოქტორო პროგრამის დოქტორანტი
საქართველო, ბათუმი
E-mail: lashamanvelidze@gmail.com
http://orcid.org/0000-0001-5631-3127

ირაკლი ბერიძე
ბათუმის შოთა რუსთაველის ახელმწიფო უნივერსიტეტის
ბიზნესის ადმინისტრირების სადოქტორო პროგრამის დოქტორანტი
საქართველო, ბათუმი
E-mail: i.beridze@yahoo.com
http://orcid.org/0000-0002-4804-7364

მოკლე აღწერა
გლობალიზაციის აქტიური და მასშტაბური პროცესი იწვევს ცვლილებებს საბაზრო მექანიზმების, დარგების მწარმოებუ­ლო­ბ­ის, პროპორციულობის ეფექტიანობის ძირითად ინდიკატორებში. ბუ­ნებრივია აღნიშნული მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ეკო­ნო­მი­კის კონკურენტუნარიანობის მაჩვენებელზე. ამიტომაც აუ­ცი­ლე­ბელია ეს პროცესი წარიმართოს ევოლუციის გზით და გა­მოიყოს მისი რეალიზაციის სამეურნეო ეტაპი.
ქვეყნის ეკონომიკაში, სოციალურ თუ სხვა სფეროებში არსე­ბუ­ლი ვითარების გამოსწორება მოითხოვს ქვეყნის სამეწარმეო პო­­­ტენ­ციალის შეფასებას. მისი დაჩქარება დღის წესრიგში დგას სა­წარმოო ძალებისა და სიმძლავრეების აქტიური ტრა­ნს­ფორ­მა­ცი­ის პროცესის ოპტიმიზაციის აუცილებლობაც. აღნიშნულის მიღ­წე­ვის ერთ-ერთი მთავარი მექანიზმია ბიზნესის (საწარმოთა) სრ­უ­ლ­ყოფილი შეფასება, რომელიც სამწუხაროდ ჩვენს ქვეყანაში არ­ა­­ერთი ხარვეზით ხასიათდება, ან საერთოდ უგულ­ვებ­ელ­ყო­ფი­ლ­ი­ა.
აღსანიშნავია ისიც, რომ ბიზნესის ღირებულების შეფასების მართვის სტრატეგიისა და ფინანსური მენეჯმენტისგან გან­ცალ­კე­ვე­ბით განხილვა არ იძლევა მთლიანი ანალიზის შესახებ სრ­ულ­ყო­ფილ სურათს. სწორედ ამ პრობლემების გაანალიზებას შევე­ცდ­ებით ჩვენს მიერ წარმოდგენილ სტატიაში, სადაც განხილული იქ­ნება ბიზნესის ღირებულების შეფასების მიდგომები და მეთ­ო­დ­ები, მათი დადებითი და უარყოფითი მხარეები, გამოყენების და გა­ნ­ვითარების შესაძლებლობები.
სხვადასხვა ქვეყანაში ბიზნესის კონკრეტული გარ­ემ­ოე­ბე­ბი­დ­ან, განსაკუთრებით შეფასების მიზნებიდან გამომდინარე ღირ­ე­ბ­­ულების შეფასების სხვადასხვა მიდგომები გამოიყენება, მათ შო­რ­ის აღიარებულია შემოსავლითი, ხარჯვითი და საბაზრო მი­დ­გო­მე­ბი და თითოეული მიდგომა შესაბამის მეთოდებს გამოიყენებს.
ყველა მეთოდი და მიდგომა ერთნაირად არ გამოიყენება, ას­ევე მათთვის დამახასიათებელი დადებითი და უარყოფითი მხა­რ­ე­ები გააჩნიათ და მხოლოდ მეთოდის მიზნობრივი შერჩევა კო­ნ­კ­რეტულ სიტუაციაში ბიზნესის ღირებულების შეფასების სწორ შე­საძ­ლებლობას იძლევა. სწორედ შერჩევის პირობებსა და შე­სა­ბა­მი­ს გარემოებებზე იქნება წარმოდგენილ სტატიაში ძირითადი აქ­ცე­ნტები.
სტატიაში ასევე განხილულია ბიზნესის ღირებულების შე­ფა­სების კლასიკური მეთოდების გამოყენების პრობლემები გან­ვი­თა­­რებადი ეკონომიკის ქვეყნებისთვის, მათ შორის საქ­არ­თ­ვე­ლო­ს­თ­ვის, სადაც ჯერ კიდევ მოქმედებენ კონკრეტული წინაა­ღმ­დე­გო­ბე­ბი, რომლებიც, ჩვენის აზრით, მნიშვნელოვან დაბრკოლებებს ქმ­ნიან აღნიშნული საქმიანობის განხორციელებაში.
ჩვენის აზრით არაერთი ტენდენცია, რომელიც იწვევს ერ­ოვ­ნუ­ლი მეურნეობის მაჩვენებლების უსაფუძვლო გა­უთ­ვალ­ისწ­ინე­ბე­ლ ცვლილებას, ძირითადად გამოწვეულია ხარვეზებით, რო­მე­ლ­იც ახასიათებს საწარმოო ძალებისა და სიმძლავრეების არა­პრო­პო­­რციული ტრანსფორმაციის პროცესს რეალური ეკონომიკის თი­თქმის ყველა სფეროში.
პირველ რიგში მხედველობაში გვაქვს პრიორიტეტულ დარ­გე­ბში ბიზნესის (საწარმოთა) შეფასების პროცესის გამოყენების მც­ირე მასშტაბი. ხშირ შემთხვევაში საერთოდ უგულვებელყოფა. მს­ო­ფლიო გამოცდილება ცხადყოფს, რომ ეს პროცესები სათანადო სიხ­შირით და მასშტაბით წარმატებით გამოიყენება პრო­გნ­ოზ­ირ­ებ­ას, ყიდვა-გაყიდვას, რეორგანიზაციას, დაზღვევის, საი­ნვე­სტ­ი­ც­იო­ პროექტების შედგენის და სხვა სტადიებზე.
საკვანძო სიტყვები: რეგიონული ბიზნეს-გარემო, რე­გ­­იო­­ნული ას­პე­ქტები, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, რეგიონული პო­ტე­ნ­­ციალი, ბიზნესის განვითარების ტენდენციები.