ТИПИЗАЦИЯ И ПРОГНОЗ МЕСТОРОЖДЕНИЙ ПОЛЕЗНЫХ ИСКОПАЕМЫХ И ИНДУЦИРОВАННЫХ ГЕОРИСКОВ ИНЖЕНЕРНО-РУДНИЧНО-ГЕОЛОГИЧЕСКОГО ГЕНЕЗИСА ТРАНСФОРМИРУЮЩИХ ЛИТОСФЕРУ СТРАН СНГ И МИРА
Authors: Усупаев Ш.Э. , Туркбаев П.Б. , Алфёров И.Н. , Едигенов М.Б. , Атыкенова Э.Э. 
Published: December 2024

Рассмотрены инновационные решения использования методологии ноосферной инженерной геономии, катастрофоведения и инженерной рудничной геогидрологии. Интегрированные методологии позволили разработать основы нового научного прикладного направления инженерную рудничную геологию, и предложить впервые в качестве научного обоснования самостоятельные следующие взаимосвязанные между собой ее ветви: грунтоведение рудничное, инженерную рудничную геодинамику, региональную инженерную рудничную геологию, инженерную рудничную геогидрологию, которые предназначены для выявления закономерностей распространения, типизации и прогноза георисков природного, природно-техногенного и техногенного характера, проявляющихся при освоении и разработке месторождений полезных ископаемых на примере Казахстана, Кыргызстана, стран СНГ и Мира. Формирование полезных ископаемых обосновывается как результат ударных столкновений небесных тел планетарного-5 и астероидного-68 сомасштабных уровней объединений, унаследовавших палеопрочности изначальных их субстратов, и создавших гибридную новую по деформационно-прочностным характеристикам Геоидное тело. Именно ударные столкновения приводили к активизации разноранговых тектонических движений, образованию систем дренажных оболочек, вследствие круговорота компонент полигрунтов, прежде всего воды в горячем жидком состоянии до 374 град. на границе Конрада и парообразном 450 град. по Цельсию на подошве Мохо, включившего процесс вымывания тяжелых металлов и поступающих под континенты со дна океана слоев базальта и, поэтапного их преобразования в базальто-граниты, гранито-базальты, и в искомые граниты, как правило отсутствующие на океаническом ложе планеты Земля. Ударные столкновения небесных тел, как долгоиграющий механизм круговорота полигрунтов и их компонент, в виде движения флюидов, приводит к рождению и накоплению нефтегазоруд, превращению базальтов в граниты, активности в тектоно- и сейсмосфере.
Nnovative solutions for using the methodology of noosphere engineering geonomy, disaster science and engineering mine geohydrology are considered. Integrated methodologies made it possible to develop the foundations of a new scientific applied direction of engineering mine geology, and for the first time to propose as a scientific justification the following independent branches of it: mine soil science, engineering mine geodynamics, regional engineering mine geology, engineering mine geohydrology, which are designed to identify patterns of distribution , typification and forecast of natural, natural-technogenic and technogenic georisks, manifested in the development and development of mineral deposits on the example of Kazakhstan, Kyrgyzstan, the CIS countries and the World. The formation of minerals is substantiated as a result of impact collisions of celestial bodies of the planetary-5 and asteroid-68 co-scale levels of associations that inherited the paleo-strength of their original substrates and created a hybrid new geoid body in terms of deformation-strength characteristics. It was impact collisions that led to the activation of tectonic movements of different ranks, the formation of drainage shell systems, due to the circulation of poly-ground components, primarily water in a hot liquid state up to 374 degrees Celsius at the Konrad boundary and vaporous 450 degrees Celsius at the Moho base, which included the process of washing out heavy metals from incoming under the continents from the bottom of the ocean of basalt layers and their gradual transformation into basalt-granites, granite-basalts, and into the desired granites, which are usually absent on the oceanic bed of the planet Earth. Impact collisions of celestial bodies, as a long-term mechanism for the circulation of poly-grounds and their components, in the form of fluid movement, leads to the birth and accumulation of oil and gas ores, the transformation of basalts into granites, and activity in the tectono- and seismosphere.
Ноосфералык инженердик геономиянын, кырсык илиминин жана инженердик кен геогидрологиясынын методологиясын колдонуунун инновациялык чечимдери каралат. Комплекстүү методологиялар инженердик кен геологиясынын жаңы илимий прикладдык багытынын негиздерин иштеп чыгууга жана илимий негиздеме катары анын төмөнкү өз алдынча тармактарын биринчи жолу сунуш кылууга мүмкүндүк берди: тоо кыртышын таануу, инженердик кен геодинамикасы, аймактык инженердик кен геологиясы , Казакстандын, Кыргызстандын, КМШ өлкөлөрүнүн жана дүйнөнүн мисалында пайдалуу кен чыккан жерлерди иштетүүдө жана иштетүүдө көрүнгөн табигый, табигый-техногендик жана техногендик георисктердин таралуу мыйзам ченемдүүлүктөрүн аныктоо, типтештирүү жана болжолдоо үчүн арналган инженердик кен геогидрологиясы. Пайдалуу кендердин пайда болушу планета-5 жана астероид-68 бирикмелеринин ко-масштабдуу деңгээлдериндеги асман телолорунун таасирдүү кагылышууларынын натыйжасында негизделген, алар баштапкы субстраттарынын палео-күчтүүлүгүн тукум кууп өткөн жана гибриддик жаңы геоиддик денени түзгөн. Дал ушул сокку урулган кагылышуулар ар түрдүү тектоникалык кыймылдардын активдешүүсүнө, дренаждык кабык системаларынын пайда болушуна алып келген, айлампанын натыйжасында полигрунттардын компоненти, баарынан мурда ысык суюк абалдагы суу Конрад чек арасында 374 градус Цельсийге чейин жана Мохонун ылдыйышында буу абалында 450 градус Цельсийге чейин алып келген, жана адатта, жер планетасынын океанынын түбүндө жок оор металлдарды жуу процессин, жана алардын компоненттерин базальт-граниттерге, гранит-базальттарга жана керектүү граниттерге айландыруу процессин камтыды. Асман телолорунун таасирдүү кагылышуусу, полигрунттардын жана алардын компоненттеринин циркуляциясынын узак мөөнөттүү механизми катары суюктуктун кыймылы түрүндөгү мунай жана газ рудаларынын пайда болушуна жана топтолушуна, базальттардын граниттерге айланышына жана активдүүлүккө алып келет.