bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
МАССАЛЫК МААЛЫМАТ КАРАЖАТТАРЫ АРКЫЛУУ МАССАЛЫК МАДАНИЯТТЫН ЖАЙЫЛЫШЫ
Authors: Жунушова Г.М. 
Published: December 2024

Массалык маданиятты жайылтуу жана трансляция кылуу үчүн массалык маалымат каражаттары негизги медиа платформа болуп эсептелет. Массалык маданияттын коммерциялык багытта болгондуктан тез ѳнʏгʏп, тез жайылып маданияттын башка тʏрлѳрʏн сʏрʏп чыгарууда. Массалык маалымат каражаттарынын негизги медиаплатформасы болгон телевидение зор маданий кубулуш. Коомдун маданиятын, жалпы рухий аң сезимин, таанып билүүсүн калыптанышына эбегейсиз салым кошууда. Адам дайыма рухий азыкка муктаж, бул азыкты интернет, телевидение жана радио, жалпы эле массалык маалымат каражаттары берип турат. Телевидениеден ар түрдүү жанрдагы, ар кандай формадагы, темадагы, ар кимдин табитине жана жаш өзгөчөлүгүнө ылайык келген программалар берилет. Андан баардык жанрды көрүүгө болот: детективдер, кылмыштуу окуялар, мелодрама, комедия, түгөнгүс сериалдар, эстрада, бийлер, белгилүү адамдардын жеке турмушуна кийлигишүү, тарыхый окуяларга кайрылуу ж.б.
Развитие средств массой информации привело к формированию так называемой массовой культуры, упрощенной в смысловом и художественном отношении, технологически доступной для всех. Массовая культура, особенно при ее сильной коммерциализации, способна вытеснять и высокую, и народную культуры. Но в целом отношение к массовой культуре не столь однозначно. Телевидение, как основная медиа платформа представляет собой огромный культурный феномен. Он вносит большой вклад в формирование культуры общества. Человеку всегда нужно духовная пища, и эту пищу дают Интернет, телевидение и радио, СМИ в целом. Телевидение показывает программы разных жанров, в разной форме, на разные темы, подходящие на любой вкус и возраст. В нем просматриваются все жанры: детективы, криминальные истории, мелодрамы, комедии, бесконечные сериалы, попса, танцы.
The development of mass media has led to the formation of the so-called mass culture, simplified in semantic and artistic terms, technologically accessible to all. Mass culture, especially with its strong commercialization, is capable of crowding out both high and folk culture. But in general, the attitude towards mass culture is not so unambiguous. Television, as a major media platform, is a hue cultural phenomenon. He makes a hue contribution to shaping the culture of society. A person always needs spiritual food, and this food is provided by the internet, television and radio, and the media in the village. Television shows programs of different genres, in different forms, on different topics, suitable for every taste and age. It covers all genres: detective stories, crime stories, melodramas, comedies, endless series, pop music, dance.
ТРАДИЦИЯ КАК СРЕДСТВО ОСУЩЕСТВЛЕНИЯ ЖИЗНЕННО ВАЖНЫХ СОЦИАЛЬНЫХ ФУНКЦИЙ
Authors: Асанов Ж.К. , Смутко А.Н. 
Published: December 2024

В данной статье речь идет о том, что традиция формирует определенную совокупность ценностей, социально одобряемых моделей поведения и ориентирует на следование им. Выполняя функцию средства социальной интеграции, традиция способствует приобщению человека к социуму, формированию социально-психологической общности людей. Значительную роль традиция играет в легитимации социальной организации. Традиция выполняет функцию социализации индивидов. В рамках традиции происходит «формирование... личности посредством приобщения к образцам деятельности. В качестве основного регулятора отношений между людьми обычай выступает главным образом все-таки в архаических обществах, что связано с устойчивым и неподвижным характером социальной жизни и слабым развитием межкультурных отношений. Обычай служит средством приобщения индивидов к определённому социальному и культурному опыту.
This article talks about the fact that tradition forms a certain set of values, socially approved models of behavior and guides people to follow them. Performing the function of a means of social integration, tradition contributes to the introduction of a person to society and the formation of a socio-psychological community of people. Tradition plays a significant role in the legitimation of social organization. Tradition performs the function of socializing individuals. Within the framework of tradition, “the formation ... of personality occurs through familiarization with patterns of activity. Custom acts as the main regulator of relations between people mainly in archaic societies, which is associated with the stable and immobile nature of social life and the weak development of intercultural relations. Custom serves as a means of introducing individuals to a certain social and cultural experience.
Аталган макалада салт баалуулуктардын белгилүү бир жыйындысын, жүрүм-турумдун социалдык жактан кабыл алынган моделдерин калыптандырып, аларды артынан ээрчүүгѳ багыттоосу туурасында айтылат. Социалдык интеграция каражатынын функциясын аткаруу менен салт адамдын социумга жакындоосун, адамдардын социалдык-психологиялык жалпылыгын калыптандырууга шарт түзѳт. Салт социалдык уюмду мыйзамдаштырууда олуттуу ролду ойноп, индивидди социалдаштыруу функциясын аткарат. Салттын алкагында ишмердүүлүктүн үлгүлѳрүнѳ жакындаштыруунун жардамы менен инсанды калыптандыруу процесси жүрѳт. Каада-салт, негизинен, архаикалык коомдордо адамдардын ортосундагы мамилелердин негизги жөнгө салуучу ролун аткарат, бул коомдук турмуштун туруктуу жана кыймылсыз мүнөзүнө жана маданияттар аралык мамилелердин начар өнүгүшүнө байланыштуу. Каада-салт инсандарды белгилүү бир социалдык-маданий тажрыйба менен тааныштыруунун каражаты катары кызмат кылат, аны муундан муунга өткөрүп берет.
ПРОИЗВЕДЕНИЯ ЧЫНГЫЗА АЙТМАТОВА НА МИРОВОЙ СЦЕНЕ (НА ПРИМЕРЕ ПОВЕСТИ "МАТЕРИНСКОЕ ПОЛЕ")
Authors: Токоева Ж.Т. 
Published: December 2024

Основной целью статьи является выявление межкультурных взаимосвязей творчества Чынгыза Айтматова на основе исследования инсценировок айтматовской повести «Материнское поле» на мировой сцене и обнаружение сходств и различий сценических постановок этой повести. В статье использованы такие методы исследования, как сравнительно-типологический и сравнительно-исторические методы. В статье анализируются особенности инсценировок повести Чынгыза Айтматова «Материнское поле» на русской, казахской и кыргызской сценах, выявлены согласно сравнительно-типологическому методу сходства и различия этих постановок, а также особенности игры актеров, особенно интерпретация образа главной героини Толгонай русской актрисой Л.И. Добржанской, казахскими актрисами С. Майкановой и Ф. Шариповой, кыргызской актрисой Д.Куйуковой; их своеобразие и мастерство, а также указаны некоторые недостатки при интерпретации образов.
The main purpose of the article is to identify intercultural relationships in the work of Chyngyz Aitmatov based on a study of dramatizations of Aitmatov’s story «Mother’s Field» on the world stage and to discover similarities and differences in stage productions of this story. The article uses such research methods as comparative typological and comparative historical methods. The article analyzes the features of the dramatizations of Ch. Aitmatov’s story «Mother’s Field» on the Russian, Kazakh and Kyrgyz stages, identifying, according to the comparative typological method, the similarities and differences of these productions, as well as the features of the actors’ play, especially the interpretation of the image of the main character Tolgonai by the Russian actress L.I.Dobrzhanskaya, Kazakh actresses S. Maykanova and F. Sharipova, Kyrgyz actress.
Макаланын негизги максаты - кыргыздын залкар жазуучусу Чыңгыз Айтматовдун «Саманчынын жолу» повестинин дүйнөлүк аренадагы сахналаштырылган өзгөчөлүктөрү: орус, казак жана кыргыз постановкалык айырмачылыктар талдоого алынды. Макалада салыштырма типологиялык жана салыштырмалуу тарыхый методдор сыяктуу изилдөө ыкмалары колдонулат, андан тышкары жалпы жана жекелик, индукция жана дедукция, тарыхый жана логикалык принциптер сыяктуу изилдөө принциптери колдонулат. Ошондой эле, актерлордун оюнунун өзгөчөлүктөрү, айрыкча, башкы каарман Толгонайдын образын орус актрисасы Л.И. Добржанская, казак актрисалары С. Майканова жана Ф. Шарипова, кыргыз актрисасы Д. Күйүкова; алардын оригиналдуулугу жана чеберчилиги, образдарды чечмелөөдөгү кээ бир жетишкендиктер жана кемчиликтер каралды.
АКАДЕМИК АСЫЛБЕК АЛТМЫШБАЕВ - МЕТОДОЛОГ (ПОСТКЛАССИКАЛЫК ПАРАДИГМАНЫН АЛКАГЫНДАГЫ АЛТМЫШБАЕВДИК ЫКМА ЖӨНҮНДӨ ОЙТОЛГОО)
Authors: Бекбоев А.А. , Ибраев М.Э. 
Published: December 2024

Академик Асылбек Алтмышбаевич Алтмышбаев окумуштуу катары да, Философия жана укук институтунун жетекчиси катары да кыргыз өңүтүндөгү философия илиминин калыптанышына, өнүгүшүнө зор салым кошкондугу талашсыз. Аталган илимий мекеменин такшалган-тажрыйбалуу жетекчиси катары жалпы философия илиминин татаал теориялык табиятынын бүтүндүгүн адекваттуу аңдоого кылдат концептуалдык багыт берсе, окумуштуу катары философия тарыхына, айрыкча анын методологиялык маселесине ырааттуу көңүл буруп, концептуалдык жактан мазмундуу эмгектерди жараткан. Бул сунушталган макалада академик Асылбек Алтмышбаевдин революцияга чейинки кыргыз философиялык ойломдорун иликтөөгө арналган эмгегинде камтылган илимий-теориялык жалпылоолор аныкталып, алардын негизинде маанилүү методологиялык маселелер анализденет. Методология - бул илимий ийгиликтин ачкычы, тетик акылдын белгиси жана илимий ой жүгүртүүнүн кылымдар боюу калыптанган бийик маданияты экендиги таасындалат.
Академик Асылбек Алтмышбаевич Алтмышбаев и как ученый, и как руководитель Института философии и права, несомненно, внес большой вклад в становление и развитие кыргызской философской науки. Как руководитель научного учреждения, он способствовал адекватному подбору и расстановке кадров, повышению их научного потенциала, а как ученый-мыслитель разработал свой исследовательский метод в контексте постклассической парадигмы. В данной статье на основе научно-теоретических обобщений академика А. Алтмышбаева подвергается анализу отдельные, в концептуальном отношении важные, методологические проблемы. В ней также раскрывается суть понятия методология как совокупность принципов и подходов исследовательской деятельности, на которые опирается исследователь (учёный) в ходе получения и разработки знаний в рамках конкретной дисциплины.
Academician Asylbek Altmyshbaevich Altmyshbaev, both as a scientist and as the head of the Institute of Philosophy and Law, undoubtedly made a great contribution to the formation and development of Kyrgyz philosophical science. As the head of a scientific institution, he contributed to the adequate selection and placement of personnel, increasing their scientific potential, and as a scientist-thinker he developed his research method in the context of the postclassical paradigm. In the article, on the basis of scientific and theoretical generalizations of academician A. Altmyshbaev, separate, conceptually important, methodological problems are analyzed. It also reveals the essence of the concept of methodology as a set of principles and approaches of research activity, on which the researcher (scientist) relies in the course of obtaining and developing knowledge within a particular discipline.
ИДЕНТТҮҮЛҮК: МАҢЫЗЫ, ТҮРЛӨРҮ ЖАНА ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮ
Authors: Шарипова Э.К. , Орунбаева Г.Ж. 
Published: December 2024

Иденттүүлүк - социалдык субъектинин аңдап-сезилген өздүк аныктоосу; анын маанилүүлүгү үч фактор менен аныкталат: индивиддин белгилүү топко тиешелүү болууга, позитивдүү өздүк баалоого жана коопсуздугун сактоого муктаждыгы. Иденттүүлүк - индивиддин, социалдык топтун башка субъект же топ менен өздүк окшоштуруу процесси, белгилүү топко таандыктыгын, ага тиешелүү экендигин аңдап-сезүүнүн калыптанышын билдирүү менен инсандын жүрүм-турумун жөнгө салат. Иденттүүлүк - инсандын тигил же бул жалпылык, маданият, каада-салт жана идеология менен болгон байланышын, ага тиешелүү экендигин сезүүсү. Ар бир адамда жаш курагы, жынысы, кесиби, үй-бүлөлүк-туугандык мамилеси менен аныкталган иденттүүлүктүн түрлөрү кеңири учурайт. Макалада иденттүүлүктүн түрлөрү жана жарандык иденттүүлүк түшүнүгү философиялык талдоого алынды.
Идентичность - это самоопределение социального субъекта; его важность определяется тремя факторами: потребность индивида быть принадлежащим к определенной группе; потребность к позитивной самооценке и потребность в охране безопасности. Идентичность является процессом самоотождествления индивида, группы с другим субъектом или социальной группой и регулирует поведение личности. Идентичность - это чувство принадлежности человека к определенному сообществу, культуре, традиции и идеологии. Типы идентичности, определяемые возрастом, полом, профессией, семейно-родственными отношениями, широко распространены у каждого человека. В статье философски проанализированы типы идентичности и понятие гражданской идентичности.
Identity is the self-determination of a social subject; its importance is determined by three factors: the individual's need to belong to a particular group; the need for positive self-esteem; and the need for security. Identity is the process of self-identification of an individual, group with another subject or social group and regulates the behavior of the individual. Identity is a person's sense of belonging to a particular community, culture, tradition, and ideology. The types of identity determined by age, gender, profession, family-relationship relationship are widespread in every person. The types of identity and the concept of civil identity were philosophically analyzed in the article.
КЫРГЫЗСТАНДА КООМДУК ИЛИМДЕРДИН КАЛЫПТАНЫШЫ ЖАНА "ОБЪЕКТИВДҮҮЛҮК" МАСЕЛЕСИ
Authors: Тагайбекова А.А. , Стамова Р.Д. 
Published: December 2024

Кыргызстанда академиялык илимдин пайда болушу менен ар дайым билимге жана илимге пиетет менен мамиле кылган көчмөн элдин кыялы орундалды. Социологиянын тикенектүү жолу дегеле Кыргызстанда анын өнүгүшүндө эки мезгил бар. А.Табалдиев жетектеген «Элдердин гүлдөшүнүн жана жакындашуусунун диалектикасы» жамааттык эмгегинин тагдыры жөнүндө. Социологиянын өзүнчө дисциплина катары гүлдөшүнүн башталышы. Заманбап мезгилде «коомдук илимдер институттарын» ачуу жөнүндө. Изилдөөдө колдонулган методдор жөнүндө. «Объективдүүлүк» көйгөйү. Маданий кубулуштарды» объективдүү «изилдөө эмпирикалык байланыштар маанилүү болбогон коомдук илимдерде маанисиз. Илимий басылмалардагы илимий макалалардын ролу жөнүндө; басма маалыматтын канчалык деңгээлде илимий деп эсептелгендиги жана изилдөөнүн «объективдүүлүгү» жөнүндө.
С возникновением академической науки в Кыргызстане, сбылась мечта кочевого народа, всегда относящегося к знаниям и науке с пиететом. Тернистый путь социологии вообще, в Кыргызстане, в частности, и два периода в его развитии. О судьбе коллективного труда «Диалектика расцвета и сближения народов» под руководством А. Табалдиева. Начало расцвета социологии как самостоятельной дисциплины. Об открытии, в современный период, «институтов общественных наук». О методах, используемых в исследованиях. Проблема «объективности». «Объективное» изучение культурных явлений бессмысленно в социальных науках, где эмпирические связи не важны. О роли научных статей в научных изданиях; о степени, в которой печатная информация считается научной, и «объективности» исследования.
With the emergence of academic science in Kyrgyzstan, the dream of a nomadic people who always treat knowledge and science with reverence has come true. The thorny path of sociology in general, in Kyrgyzstan in particular, and two periods in its development. On the fate of collective labor «Dialectics of the flourishing and rapprochement of peoples» under the leadership of A.Tabaldiev. The beginning of the flowering of sociology as an independent discipline. About the opening, in the modern period, of «institutes of social sciences». About the methods used in research. The problem of «objectivity». The «objective» study of cultural phenomena is meaningless in the social sciences, where empirical connections are not important. About the role of scientific articles in scientific publications; about the degree to which printed information is considered scientific, and the «objectivity» of research.
АКАДЕМИК АСЫЛБЕК АЛТМЫШБАЕВДИН НЕГИЗГИ ИЛИМИЙ ЭМГЕКТЕРИ
Authors: Мукасов Ы.М. 
Published: December 2024

Бул макалада академик, кыргыз философиясы илимине негиз салуучу А.А.Алтмышбаевдин кыргыз философиясын изилдөөгө арналган негизги илимий эмгектери каралган. Анын илимий жактан эң баалуу монографияларында кыргыз элинин коомдук-саясий жана философиялык ойлорунун актуалдуу проблемалары көтөрүлгөн. Тактап айтканда, бул эмгектерде философиянын тарыхынын айрым теориялык проблемалары, кыргыз элинин коомдук аң-сезиминин өнүгүшүнүн негизги багыттары жана өзгөчөлүктөрү изилденген, элдик оозеки чыгармачылык, орто кылымдагы ойчулдардын мурастары талдоого алынган жана кыргыз акындарынын коомдук-философиялык көз караштары каралып, алардын кыргыз элинин рухий маданиятынын өнүгүшүнө тийгизген прогрессивдүү ролу баса белгиленген.
В данной статье рассматриваются основные научные труды основоположника кыргызской философской науки, академика А.А. Алтмышбаева. Отмечается, что в его ценных научных монографиях подняты актуальные проблемы общественно-политической и философской мысли кыргызского народа. В частности, в них исследуются специфические особенности и основные направления развития общественного сознания кыргызского народа. Подвергаются философскому анализу устное народное творчество, наследие средневековых мыслителей. Рассматриваются общественно-философские взгляды кыргызских акынов, подчеркивается их прогрессивная роль в развитии духовной культуры кыргызского народа.
This article discusses the main scientific works of the founder of Kyrgyz philosophical science, academician A.A. Altmyshbaeva. It is noted that his valuable scientific monographs raise current problems of socio-political and philosophical thought of the Kyrgyz people. In particular, they explore the specific features and main directions of development of the social consciousness of the Kyrgyz people. Oral folk art and the legacy of medieval thinkers are subject to philosophical analysis. The socio-philosophical views of the Kyrgyz akyns are examined, their progressive role in the development of the spiritual culture of the Kyrgyz people is emphasized.
УСТНОЕ НАРОДНОЕ ТВОРЧЕСТВО КЫРГЫЗОВ В РАЗВИТИИ ДУХОВНО-НРАВСТВЕННЫХ КАЧЕСТВ ПОДРАСТАЮЩЕГО ПОКОЛЕНИЯ
Authors: Айдарова Д.М. 
Published: December 2024

Статья посвящена устному народному творчеству кыргызского народа. Автор рассматривает роль и значение устного народного творчества в развитии духовно-нравственных качеств подрастающего поколения. Актуальность статьи определяется в известной степени усиливающимися процессами глобализации, духовным кризисом современной цивилизации, выход из которого возможен через воспитание и обращения молодого поколения к истокам своей культуры, устному народному творчеству. В статье автор говорит о важнейшей задаче, необходимости духовного, нравственного возрождении, которое возможно осуществить в процессе усвоения культурно-исторического опыта. Автор статьи подчеркивает все особенности социального духовного бытия людей в прошлом. Также автор делает акцент на богатстве устного народного творчества кыргызов по жанровому и видовому составу. А также в статье центральное место занимает один из главных эпических произведений кыргызов эпос «Манас».
The article is devoted to the role and importance of oral folk art in the development of the spiritual and moral qualities of the younger generation. The relevance of the article is determined by the intensifying processes of globalization, the spiritual crisis of modern civilization, a way out of which is possible through the education and appeal of the younger generation to the origins of their culture, oral folk art. The author of the article emphasizes all the features of the social and spiritual existence of people in the past. And also in the article the central place is occupied by one of the main epic works of the Kyrgyz, the epic Manas.
Макала рухий-нравалык сапаттарына арналган. Макаланын автору өсүп келеткан муундун рухий-нравалык сапаттарынын өнүгүүсүндө элдик ооз эки чыгармачылыктын ордун ачууга аракетенет. Макаланын актуалдуулугу ааламдашуу процесстеринин күчөшү жана азыркы цивилизациянын руханий кризиси менен аныкталат. Кризистен чыгуунун жолу алардын маданиятынын, элдик оозеки чыгармачылыктын чеберлеринин муундарына билим берүү жана жаштарга кайрылуу аркылуу мүмкүн. Макаланын автору мурда адамдардын коомдук рухий болмушунун бардык өзгөчөлүктөрүн баса белгилеген. Ошондой эле макалада борбордук орунду кыргыз элинин негизги эпикалык чыгармаларынын бири болгон «Манас» эпосу ээлейт.
GOOD CORPORATE GOVERNANCE, GREEN ACCOUNTING, AND EARNINGS SUSTAINABILITY: EVIDENCE FROM JAKARTA ISLAMIC INDEX
Authors: Rokhaniyah Siti , Khotijah Siti Afidatul , Manurung Herlina , Permatasari Desi , Anisyawati Anisyawati 
Published: December 2024

This research examines the influence of good corporate governance (GCG) practices on the earnings sustainability of companies listed in the Jakarta Islamic Index. Additionally, it explores the role of green accounting in the relationship between GCG and sustainable earnings. GCG is represented by management ownership, boards of commissioners, the audit committee, and institutional ownership. Green accounting is measured using the corporate environmental management (PROPER) results, which are aligned with the regulations of the Ministry of Environment and Forestry of Indonesia. Data analysis was carried out using panel data regression analysis. The findings indicate that GCG components (management ownership, boards of commissioners, and audit committee) positively impact sustainable earnings. Moreover, green accounting has been empirically proven to moderate the positive effect of GCS on sustainable earnings. Based on the sustainability theory, companies tend to undertake ethical and legal measures to achieve sustainable performance. Thus, sustainability theory suggests that the synergy between corporate governance and green accounting may improve earnings sustainability.JEL: M14, M41, L25.
Penerapan Tindakan Alih Baring dan Pemberian Olive Oil untuk Mencegah Pressure Ulcers di Ruang Intensive Care Unit (ICU)
Authors: Chanif Chanif , Yuniasari Lukluk 
Published: December 2024

Pasien diruang ICU berisiko tinggi mengalami pressure ulcers karena tirah baring yang lama dengan kondisi keterbatasan gerak dan penurunan kesadaran. Penggunaan pelembab untuk mencegah pressure ulcers diyakini akan mampu memberikan perlindungan terhadap kulit dari kerusakan sehingga tujuan studi ini untuk menerapkan tindakan alih baring dan pemberian olive oil untuk mencegah pressure ulcers di ruang Intensive Care Unit (ICU). Desain yang digunakan dalam studi ini adalah case report dengan pendekatan proses asuhan keperawatan. Subjek terdiri dari 3 pasien di ruang ICU RSUP Dr. Kariadi Semarang. Kriteria yang ditetapkan untuk memilih subjek pada studi kasus ini yaitu; (1) Berusia lebih dari 18 tahun; (2) Mengalami pressure ulcers di daerah sakral, bahu, tumit, atau lainnya; (3) Tidak memiliki riwayat penyakit kulit atau alergi terhadap makanan dan obat; (4) Bersedia menjadi responden penelitian. Penerapan tindakan alih baring dan pemberian olive oil dapat menurunkan luas area pressure ulcers pada pasien yang dirawat di ruang ICU RSUP Dr. Kariadi Semarang. Luas area pressure ulcers setelah diberikan olive oil selama 7 hari menunjukkan penurunan yang signifikan. Hal ini memberikan proses pemulihan yang baik dan memberikan efek positif pada penyembuhan pressure ulcers serta mencegah perkembangan pressure ulcers ke stadium yang lebih tinggi.