bluuebunny/crossref_metadata_2025_split huggingface dataset:
On the specification of the chronostratigraphic scheme of the Buzko-Rosynskyi block of the Ukrainian Shield
Authors: Bezvynnyi V. P. , Kostenko M. M. 
Published: November 2020

In the current correlation chronostratigraphic scheme of early Precambrian of the Ukrainian Shield, among Neoarchean supra crystalline formations of the Buzko-Rosynskyi block, it is identified the Rosynsko-Tikytska series, which consist of the Myzynivska and Lysianska strata and the independent Volodarsko-Bilotserkivska strata, which are located on the same stratigraphic level in the scheme.
According to the results of the mapping of metamorphic formations within this block during the geological survey of scale 1:200 000 (articles “Bila Tserkva”, “Uman”, “Lyubashivka”, “Kotovsk”, “Haisyn”, “Skvyra”) it is established these stratas are located in the section in a following order: the lower one is the Myzynivska, the middle one is the Volodarsko-Bilotserkivska and the upper one is the Lysianska and they form a single Rosynsko-Tikytska series. Also, these works did not confirm the presence in the region of the Bilotserkivska group of magnetic anomalies of two-pyroxene schale among the rocks of the Volodarsko-Bilotserkivska strata. This is a sign of their higher metamorphism degree. The hypersthene is present in the area of the Volodarka then only in high-iron rocks. Its presence is associated with a local temperature increase during metamorphism due to the high oxidative ability of iron. This indicates the possibility of its crystallization under conditions of amphibolite facies. A powerful argument in favor of this is the occurrence of a relatively thin carbonate-ferruginous-siliceous strata among thick amphibolite-gneiss and crystalline-schist-amphibolite strata which metamorphosed under amphibolite facies conditions. It indicates the low probability that the metamorphism of the iron ore could occur locally in other conditions.
The obtained new data on the composition of the Rosynsko-Tikytska series and the actual stratigraphic sequence of stratas in it, indicates the necessity of making appropriate changes in the current correlation chronostratigraphic scheme of early Precambrian formations of the Ukrainian Shield.
Research of vitrinite and fusinite coals for predicting geological hazards in coal seams
Authors: Antoshchenko М. I. , Tarasov V. Yu. , Zakharova О. I. , Zubtsov Ye. I. 
Published: November 2020

To establish the necessity of dividing fossil coals into vitrinitic and fusinitic varieties in order to identify the hazardous properties of coal seams during mining.
Methodology. The study of changes in conditional indices in the general ranking series was carried out according to DSTU 25543-2013 separately for the classification indicators of vitrinite and fusinite coals, as well as coal groups not assigned to the considered varieties. Changes in indices in the ranks of classification indicators allow us to identify the distinctive or unifying features of the construction of these series and provide suggestions for improving the regulatory documents of mining operations.
Outcome. The safety of mining in Ukrainian coal mines is regulated by a number of regulatory documents that are based on genetic classification indicators of coal. One of the decisive factors of dividing coals by technological properties is their classification as vitrinitic or fusinitic, which is not taken into account by the regulatory framework when establishing the hazardous properties of coal seams.
The analysis of distinctive properties acquired in the process of metamorphic transformations between vitrinite and fusinite coals has been carried out. It is established that the correlation indices (R2) of the relationship between conditional indexes of Ro, Vdaf and у ranking series with the conditional indices of the general ranking series by brand of coal are practically the same. In terms of Ro, the values of R2 for vitrinitic and fusinite coals were 0,9114 and 0,9221, respectively. Similar results were obtained for the Vdaf indicator, according to which it is impossible to establish differences in the degree of metamorphic transformations between vitrinite and fusinite coals. The characterizing values of the у indicator do not make it possible to establish the direction of change in the properties of coal. The used values of this indicator have a large scatter in the compilation of coal ranking.
Scientific novelty. The nature of change in the classification indicators of industrial classification of coal for identifying the hazardous properties of coal seams in mining operations has been identified.
Practical relevance. The possibility of improving the regulatory framework for safe mining of coal seams by establishing differences in the properties of vitrinite and fusinite coals.
A novel imperialist competitive algorithm for fuzzy distributed assembly flow shop scheduling
Authors: Li Ming , Su Bin , Lei Deming 
Published: November 2020

Assembly flow shop scheduling problem with DPm → 1 layout has important applications in various manufacturing systems and has been extensively considered in single factory; however, this problem with fuzzy processing time is seldom studied in multiple factories. In this paper, fuzzy distributed assembly flow shop scheduling problem (FDAFSP) is considered, in which each factory has DPm → 1 layout, and an imperialist competitive algorithm with empire cooperation (ECICA) is developed to minimize fuzzy makespan. In ECICA, an adaptive empire cooperation between the strongest empire and the weakest empire is implemented by exchanging computing resources and search ability, historical evolution data are used and a new imperialist competition is adopted. Numerical experiments are conducted on various instances and ECICA is compared with the existing methods to test its performance. Computational results demonstrate that ECICA has promising advantages on solving FDAFSP.
„Write your story” – seria wydawnicza Makor Jewish Community Library
Authors: Schnepf-Kołacz Zuzanna 
Published: November 2020

Seria „Write your story”, wydawana przez Makor Jewish Community Library: Halina Zylberman, Swimming under water, Melbourne 2001; Helen Leperere, Memoirs and reflections, Melbourne 2002; Hanna Ajzner, Hania’s war, Melbourne 2003; Gary Gray, A Spoonful of Soup and other stories, Melbourne 2003; Kitia Altman, Memories of Ordinary People, Melbourne 2003

„Holokaust domaga się słów, nawet jeśli zmusza do milczenia”. Autorzy australijskiej serii wspomnień przez wiele lat milczeli o swoich przeżyciach z czasów Zagłady – jedyny wyjątek stanowi Gary Gray, który wcześniej publikował krótkie opowiadania w prasie. Ich relacje, wydane na początku XXI wieku są głosem z bardzo daleka, świadectwem walki z niemożnością pamiętania i chęcią zapomnienia, to powrót do odległych czasów i miejsc. Na wydrukowanych w Australii stronach nie brakuje polskich imion i nazw miejscowości. Choć literom w angielskich tekstach brakuje polskich znaków i niekiedy występują błędy w pisowni, znajomo brzmią wyrazy: „kopiowy olowek”, „zasmazka”, „szwaczka”, „pierozki”, „magiel”... Polskie określenia i związane z nimi obiekty nadal żyją po wielu latach w pamięci autorów wspomnień.
Peter F. Dembowski, Christians in the Warsaw Ghetto: An Epitaph for the Unremembered
Authors: Conelly Peter 
Published: November 2020

Naziści nazywali ich „niearyjskimi chrześcijanami”, chrześcijanami, którzy sami – bądź ich przodkowie – byli Żydami. Ci, którzy mieli nieszczęście znaleźć się w okupowanej przez nazistów Europie, padli ofiarą Zagłady. Można powiedzieć, że nim zginęli, byli podwójnie wyobcowani: po pierwsze ze swojej wspólnoty chrześcijańskiej, po drugie zaś z getta, w którym byli zmuszeni żyć. W Polsce uważano ich za oportunistów i zdrajców – zarówno wśród chrześcijan, jak i wśród Żydów.
Peter Dembowski, polski emigrant (i bohater wojenny), obecnie emerytowany profesor literatury francuskiej na Uniwersytecie Chicagowskim, zajmuje się tą szkalowaną grupą zamkniętą w getcie warszawskim. Zadania tego podjął się, złożywszy przysięgę ukochanej ciotce, która sama była konwertytką. Dodatkową komplikacją jest tu skąpa baza źródłowa, a sam temat przez wiele lat leżał odłogiem. Władze PRL nie ułatwiały badań nad tym tematem, dlatego też wiele ważnych wspomnień i studiów mogło ukazać się dopiero po upadku reżimu. Kwestia źródeł jest tak istotna, że Dembowski poświęcił jej cały pierwszy rozdział. W następnych rozdziałach autor omawia następujące kwestie: podstawowe informacje dotyczące getta, historię kościołów znajdujących się na terenie getta, postrzeganie konwertytów przez Żydów, postrzeganie konwertytów przez chrześcijan oraz wnioski.
Janina Struk, Holokaust w fotografiach. Interpretacja dowodów
Authors: Szypulski Paweł 
Published: November 2020

Zagłada Żydów jest prawdopodobnie najdokładniej sfotografowanym ludobójstwem w historii. Zasób zdjęć dokumentujących to wydarzenie sięga setek tysięcy, jeśli nie milionów egzemplarzy. Większość z nich została zrobiona przez nazistów i ich sympatyków, a sposób, w jaki przedstawiają Holokaust, w znacznym stopniu decyduje o jego społecznym postrzeganiu.
Książka Holokaust w fotografiach. Interpretacja dowodów autorstwa Janiny Struk, brytyjskiej fotografki i wykładowczyni fotografii, poświęcona jest próbie dotarcia do sensów zawartych w zdjęciach dokumentujących Zagładę Żydów oraz rekonstrukcji znaczeń, jakie nadawano im od momentu powstania do dnia dzisiejszego. Zasadniczym źródłem, które posłużyło do analiz przedstawionych przez autorkę, był materiał, z jakim miała okazję zapoznać się w trakcie wieloletnich poszukiwań w archiwach w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Izraelu, Ukrainie i Polsce.
Odwrócenie historycznej prawdy o Jedwabnem
Authors: Michlic Joanna 
Published: November 2020

Marek Jan Chodakiewicz’s Massacre in Jedwabne, July 10, 1941: Before, During, and After, (Mord w Jedwabnem 10 lipca 1941: przed, w czasie i po.) East European Monographs, Boulder, CO, 2005. Distributed by Columbia University Press, New York 2005. pp. 277.
Ratowanie Żydów za pieniądze – przemysł pomocy
Authors: Grabowski Jan 
Published: November 2020

Istnieje consensus pomiędzy polskimi historykami jakoby pomoc udzielana Żydom pod okupacją niemiecką była szeroko rozpowszechninym fenomenem. W rzeczywistości podczas gdy niektórzy Polacy udzielali tejże w oparciu o pobudki humanitarne, wielu innych postrzegało takie działanie jako bardzo ryzykowne, ale także niezwykle korzystne finansowo przedzsięwzięcie. W literaturze przedmiotu pówi się o nich "płatni pomocnicy" (“paid helpers”). Niniejszy artykuł, oparty przede wszystkim na źródłach podstawowych jak wojenne akta sądowe, wczesnopowojenne relacje żydoskie oraz tzw. "sierpniówki", stara się rzucić światło na skalę zjawiska pomocy odpłatnej. Podejmuje próbę analizy jakości pomocy udzielanej w takich okolicznościach, a także relacji pomiędzy ukrywanymi Żydami a "płatnymi pomocnikami"
„Tuż po Zagładzie”. Kościół wobec problematyki żydowskiej (VII 1944–VII 1946)
Authors: Szaynok Bożena 
Published: November 2020

Stosunek kościoła katolickiego do Żydów po II wojnie światowej jest trudnym tematem w polsko - żydowskiej historii, w znacznym stopniu zdominowanym przez emocje i stereotypy. Prezentowany tekst przedstawia fragment relacji kościół - Żydzi: od chwili zakończenia działań wojennych na wschodzie powojennej Polski, latem 1944 r. do pogromu Żydów w Kielcach w lipcu 1946 r. Zaproponowana chronologia pozwala jednak odpowiedzieć na pytanie: czy i na ile cień Zagłady zmieniał traktowanie Żydów przez kościół katolicki. Przyjrzenie się pierwszemu okresowi powojennemu ma duże znaczenie, ponieważ to, co wypracowano na samym początku miało wpływ na stanowisko kościoła w tak dramatycznym momencie jak pogrom kielecki, a także w okresie późniejszym. W artykule przedstawiono sytuację kościoła i społeczności żydowskiej w momencie zakończenia działań wojennych, opisano wzajemne postrzeganie się kościoła i Żydów w powojennej rzeczywistości. Artykuł omawia jak tematyka żydowska przedstawiana była przez hierarchów, duchowieństwo, prasę katolicką, wiernych.
Zanim „przybył z zaświatów”, nazywał się Winer. Krąg rodzinny i konspiracyjny Szlamka, uciekiniera z ośrodka zagłady w Chełmnie nad Nerem
Authors: Nowicki Przemysław 
Published: November 2020

Prezentacja pierwszych interdyscyplinarnych badań nad Szlamkiem (Szlamą Winerem), jego rodziną i kręgiem towarzyskim (konspiracyjnym). Uporządkowanie nie tylko dotychczasowego stanu wiedzy na temat autora świadectwa o Zagładzie Żydów w Kraju Warty (relacja „Szlamka”, „Grojanowski Report”), w kontekście jego znaczenia dla konspiracji getta warszawskiego i Polskiego Państwa Podziemnego, ale udokumentowana źródłowo genealogia uciekiniera. Autor przejrzał i poddał analizie istniejące informacje na temat przymusowego grabarza z ośrodka zagłady w Chełmnie nad Nerem, a dotychczasową literaturę zestawił z rezultatami kwerend, co pozwala na poszerzenie wiedzy o losach jednego z najbardziej enigmatycznych konspiratorów czasów Zagłady oraz jego najbliższych. Podjęte dociekania historyczno-biograficzne, a w ich konsekwencji sprawdzone, metodycznie opracowane dane historyczne, mają nie tylko wyeliminować z historiografii Zagłady nagromadzone i natrętnie powtarzane błędy w brzmieniu i pisowni nazwiska świadka, ale być znaczącym uzupełnieniem do istniejącego biogramu, zarysowanego jedynie na podstawie ocalałej relacji i fragmentu korespondencji warszawsko-zamojskiej, przechowywanych w „Archiwum Ringelbluma”.
Kościół katolicki a zagłada Żydów: Perspektywy instytucjonalne
Authors: Pawlikowski OSM John 
Published: November 2020

W artykule przedstawiono i zanalizowano oficjalne stanowiska Watykanu wobec Zagłady Żydów - od oświadczenia z 1998 r. pt. „Pamiętamy” aż do niedawnych wystąpień Benedykta XVI. Autor wskazuje pewną dwuznaczność postaw Kościoła Katolickiego w kwestiach dotyczących antysemityzmu i Zagłady oraz niechęć wobec uznania roli katolików w Zagładzie. Omawia również sporną kwestię beatyfikacji Piusa XII.
Listy Gusty Ehrlich
Authors: Swałtek Dagmara 
Published: November 2020

W 1942 roku do aresztu w Krzeszowicach trafiła Gusta (Gustawa) Ehrlich. Ta krakowska Żydówka próbowała przetrwać okupację, ukrywając się w podkrakowskiej miejscowości. W wyniku donosu została ujęta. Prezentowany zbiór dokumentów zawiera dziennik w formie listów do córki, stanowiący zapis ostatnich tygodni życia Gusty Ehrlich. Autorka opisała warunki panujące w areszcie i relacje z współwięźniami. Pozostawiła także informacje dotyczące osoby, która doniosła władzom o jej pochodzeniu. W zapiskach znajdują się liczne wskazówki dla pozostających na wolności córek – zarówno w sprawach osobistych, jak i dotyczących kwestii finansowych związanych z kierowaniem firmą. Uzupełnieniem dziennika jest list Gusty Ehrlich pochodzący z 1940 roku, skierowany do Kurii Metropolitalnej, w którym autorka prosiła o udzielenie chrztu.
Pamięć o Holokauście w Mołdawii
Authors: Sineaeva-Pankowska Natalia 
Published: November 2020

W Mołdawii problem pamięci o Holokauście związany jest z pytaniem o tożsamość, a w związku z tym – z różnymi narracjami historycznymi. Z kolei zagadnienia tej pamięci i tutejszej tożsamości wiążą się ściśle z historią Rumunii, dlatego w artykule mowa będzie także o tym kraju.
Mołdawia podzielała całkowicie sowiecką narrację o drugiej wojnie światowej, ale niezależnie od tego występowały tu swoiste aspekty albo elementy narodowe. W czasie swojej historii była kolejno częścią imperium osmańskiego, Cesarstwa Rosyjskiego, Królestwa Rumunii i ZSRR. Od 1991 r. Mołdawia jest krajem niezależnym. W latach 1941–1944 obszary obecnego państwa zostały zajęte przez armię rumuńską pod dowództwem Iona Antonescu, sojusznika Hitlera. Holokaust na tych terenach dokonał się przede wszystkim jej rękoma. Liczni mołdawscy Żydzi, podobnie jak Żydzi rumuńscy i Romowie, byli deportowani na tereny Transnistrii, której znaczna część należy obecnie do Ukrainy, i tam zostali zgładzeni w obozach koncentracyjnych. Większość zmarła na skutek różnorodnych chorób lub była rozstrzelana w drodze do obozów, zjawisko to określa się jako Holokaust od kuli (Holocaust by bullets). W 1940 r. na terytorium Besarabii żyło około 350 tys. Żydów, z których, według mołdawsko-amerykańskiego historyka Vladimira Solonariego2, przeżyło około 90 tys. Szef nazistowskiej propagandy Joseph Goebbels pisał w swoich pamiętnikach, że z antysemickim nastawieniem i chęcią mordu Żydów Antonescu nie mogli równać się nawet naziści: „Trzeba przyznać, że jeśli chodzi o problem żydowski, to tacy ludzie jak Antonescu działają o wiele radykalniej niż my”
Czy zmiany programowe nauczania historii w polskiej szkole uwzględniają debaty historyczne? Refleksje na marginesie obrazu Zagłady w podręcznikach do nauczania historii
Authors: Szuchta Robert 
Published: November 2020

Tematyka Holokaustu już dawno weszła do kanonu nauczania w polskich szkołach. Od lat 1999–2001 zagadnienie to obligatoryjnie zaczęto wykładać na lekcjach historii i języka polskiego we wszystkich typach szkół. Uczniowie ostatnich klas szkół podstawowych (w wieku 12–13 lat), gimnazjalnych (15–16 lat) i licealnych (18–19 lat) w zależności od swoich możliwości, dojrzałości emocjonalnej i przygotowania poznawali trudne losy ludności żydowskiej podczas drugiej wojny światowej.
Postęp w nauczaniu o Zagładzie w następnym dziesięcioleciu był imponujący. Uczniowie i nauczyciele wszystkich rodzajów szkół realizowali wiele ciekawych projektów edukacyjnych, pogłębiali i ulepszali metody kształcenia w tym zakresie. Minister edukacji narodowej rekomendował nauczycielom przedmiotów humanistycznych program nauczania o historii i zagładzie Żydów, a uczniom szkół gimnazjalnych i licealnych książkę pomocniczą do nauczania historii w całości poświęconą genezie, przebiegowi i skutkom Holokaustu. Polscy nauczyciele doskonalili swoje umiejętności i pogłębiali wiedzę historyczną o Szoa, uczestnicząc w krajowych i zagranicznych seminariach oraz konferencjach metodycznych. Ich plonem były inspirujące publikacje metodyczne.
Żydowska Biblia pauperum
Authors: Cieślińska-Lobkowicz Nawojka 
Published: November 2020

„Ogromna, powalająca, zrobiona z wielkim rozmachem” – pisano zgodnie w kraju i za granicą po otwarciu w październiku 2014 r. wystawy stałej Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie, zwanym krótko Polin. Dalej jej oceny już nie były tak jednomyślne. Niemniej wszyscy piszący chylili głowy przed monumentalną panoramą ponadsiedemsetletniej obecności Żydów na polskich ziemiach. Także większość pierwszych zwiedzających była pod jej wrażeniem. Muzeum zaś uczciło ją autotematyczną wystawą czasową.
Podzielam szacunek dla imponującej historycznej bazy materiałowej, na której oparto osiem następujących w porządku chronologicznym galerii, składających się na liczącą ponad 4500 m kw. prezentowaną całość. Uwagi te nie dotyczą jednak zawartości treściowej i interpretacji zaproponowanych przez autorów poszczególnych galerii. Ich przedmiotem jest przyjęta przez organizatorów programowa formuła wystawiennicza i sposób, w jaki ją zrealizowano. Budzą one moje zasadnicze wątpliwości, które być może wydadzą się czytelnikom w świetle powszechnego podziwu towarzyszącego otwarciu wystawy przesadne. Pocieszam się, że bynajmniej nie trzeba się z nimi zgadzać; nadto najważniejszym celem tych uwag jest zaproszenie do wnikliwego zapoznania się z nią na miejscu.
W poszukiwaniu miliona Sprawiedliwych
Authors: Libionka Dariusz 
Published: November 2020

Jan Żaryn, Polacy ratujący Żydów. Historie niezwykłe, Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2014, 571 s.; Janina Hera, Polacy ratujący Żydów. Słownik, Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2014, 498 s.
Tematyka polskiej pomocy udzielanej Żydom od kilku lat nie schodzi z pierwszych stron gazet. Zwiększa się liczba instytucji i inicjatyw, które czasami współpracują, a czasami otwarcie konkurują w dziele upamiętnienia i edukacji. Zajmują się tym politycy (szczególnie Kancelaria Prezydenta RP i Ministerstwo Spraw Zagranicznych), muzea (najbardziej zaangażowane w te działania są Muzeum Historii Żydów Polskich oraz Muzeum Historii Polski), Instytut Pamięci Narodowej, czy wreszcie różne organizacje społeczne (w ostatnich latach główna rola przypadła Fundacji Edukacyjnej Jana Karskiego). Last but not least środowiska prawicowe i kościelne, z koncernem ojca Tadeusza Rydzyka na czele. Pisaliśmy o tym wielokrotnie, a niektórzy członkowie Centrum zabierali na ten temat głos w debacie publicznej.
Dokumentując odpowiedzialność. Jenő Lévai i narodziny historiografii Zagłady na Węgrzech w latach czterdziestych XX w.
Authors: Laczó Ferenc 
Published: November 2020

Celem artykułu jest przedstawienie, analiza i ocena dorobku Jenő Lévai, prekursora badań nad zagładą Żydów węgierskich. Dzisiejsze przekrojowe prace o Żydach węgierskich są oparte w dużym stopniu na dorobku Levai. Jednocześnie renoma jego prac systematycznie maleje i coraz częściej kwestionuje się wartość jego publikacji, co nie współgra z historycznym ujęciem skali jego osiągnięć we wczesnych latach powojennych. Autor analizuje cztery kluczowe publikacje Lévai: Endre László. A háborús bűnösök magyar listavezetője, o głównym węgierskim planiście i wykonawcy Zagłady (1945), Fekete könyv a magyar zsidóság szenvedéseiről (Czarna księga o cierpieniach Żydów węgierskich) będąca pierwszemu omówieniu Zagłady na Węgrzech (1946), A pesti gettó csodálatos megmenekülésének hiteles története (Prawdziwa historia cudownej ucieczki z getta peszteńskiego) o getcie w Peszcie (1947) oraz głównej syntezy Lévai z 1948 r. Zsidósors Magyarországon (Losy Żydów na Węgrzech). Autor konkluduje, że najwięcej kontrowersji opracowań Lévai wynika m.in. z ideologicznie nacechowana interpretacja i wpisywanie się jego w cele polityczne komunistów.
Historia krytyczna i jej „gabinet cieni”. Historiografia polska wobec Zagłady 2003–2013
Authors: Krupa Bartłomiej 
Published: November 2020

W artykule omawiam najważniejsze zjawiska polskiej historiografii i wybrane publikacje dotyczące Zagłady z lat 2003–2013. W ślad za narratywistami interesuje mnie ich kształt, język, sposób prowadzenia opowieści i użyte metafory.
Po wskazaniu najważniejszych ośrodków naukowych oraz edycji źródeł przechodzę do powstałych w tym czasie monografii obozowych, syntez i opracowań regionalnych, dochodząc do wniosku, że w większości są one pisane bardzo tradycyjnie.
Przełomowy dla historiografii okazał się rok 2000, kiedy ukazali się Sąsiedzi Jana Tomasza Grossa. Przed przejściem do dalekosiężnych konsekwencji tej publikacji omawiam jeszcze pokrótce polemiki wokół innych książek tegoż autora. Ich skutkiem były z jednej strony narodziny historiograficznego „gabinetu cieni” – mobilizacji środowiska skupionego głównie wokół IPN, mającej na celu zdezawuowanie wymowy publikacji Grossa. Z drugiej strony najważniejszą implikacją oferowanego przez Grossa krytycznego myślenia o postawach społeczeństwa polskiego stały się narodziny „nurtu chłopskiego” w historiografii. W książkach Andrzeja Żbikowskiego, Barbary Engelking Jana Grabowskiego czy zbiorowych tomach Prowincja noc i Zarys krajobrazu odmalowane zostały, w sposób zaangażowany i interdyscyplinarny, niechlubne postawy społeczności wiejskiej – denuncjacje, gwałty, a nawet mordowanie Żydów. Wyjątkowe miejsce wśród nich zajmuje wstrząsające świadectwo Tadeusza Markiela. W ramach polityki „gabinetu cieni” kontrofertą dla krytycznego „nurtu chłopskiego” mają być publikacje heroizujące postawy Polaków, podkreślające ich zaangażowanie w ratowanie Żydów, szczególnie wydawane w ramach prowadzonego przez IPN projektu „Index Polaków zamordowanych i represjonowanych za pomoc Żydom w okresie II wojny światowej”.
Na koniec omawiam książki dotyczące nieznanych kart Zagłady w Warszawie, autorstwa Agnieszki Haski, Barbary Engelking i Dariusza Libionki czy tego ostatniego wspólnie z Laurencem Weinbaumem, które nie przynoszą rewolucji w sferze języka, ale poszerzają naszą wiedzę na temat Zagłady. Swoje rozważania zamykam przywołaniem monumentalnej pracy Następstwa zagłady Żydów. Polska 1944–2010, bez której, podobnie jak bez przemyślenia skutków Zagłady w ogóle, nie sposób zrozumieć nas samych i tego, co się wokół nas dzieje.